Born This Way es el segundo álbum de estudio de la cantante estadounidense Lady Gaga, lanzado mundialmente el 23 de mayo de 2011 por el sello Interscope Records. La cantante anunció el título luego de aceptar el premio al video del año por «Bad Romance» en los MTV Video Music Awards 2010. Gaga se desempeñó como productora musical de todas las canciones del disco, además de componer cada una de ellas. Trabajó junto a otros productores como Fernando Garibay, RedOne, DJ White Shadow, DJ Snake, Jeppe Laursen y Robert Lange. Además, dos músicos reconocidos colaboraron en la instrumentación de distintas canciones: Brian May tocó la guitarra en «Yoü and I» y Clarence Clemons, el saxofón en dos canciones: «Hair» y «The Edge of Glory». Musicalmente, Gaga definió Born This Way como «el matrimonio de la música electrónica con melodías épicas». El álbum incluye principalmente géneros tales como la música electrónica, el dance, el pop y el rock, mientras que presenta influencias menores de géneros como la ópera, el heavy metal, el rock and roll, el europop, el mariachi, el electro-industrial, el trance, el techno y la música disco.

Considerado como uno de los álbumes más esperados de 2011, Born This Way cosechó un éxito arrasador desde su lanzamiento, tras vender dos millones de copias tan solo en su primera semana a la venta. A raíz de ello, debutó y llegó al número uno en 28 países, entre ellos Alemania, Australia, Canadá, los Estados Unidos —donde vendió 1 108 000 copias en su primera semana, luego que Amazon lo vendiera solo a 99 centavos durante dos días no consecutivos—, Francia, Irlanda, Japón y el Reino Unido. En síntesis, se estima que se han vendido más de ocho millones de copias de Born This Way desde su debut. Por otro lado, tuvo una recepción positiva de parte de los críticos musicales, quienes elogiaron la gran variedad de sonidos en el álbum y la voz de la cantante. En 2020 el álbum fue incluido en la lista de Los 500 mejores discos de todos los tiempos según la revista Rolling Stone.

Como parte de la promoción, a octubre de 2011 fueron lanzados cinco sencillos. El primero de ellos, «Born This Way», tuvo una gran recepción comercial: logró vender en tan solo cinco días un millón de copias y se coronó así como la canción que más rápido lo consigue en la historia de iTunes. Además, alcanzó el número uno en las listas de popularidad de países como Australia, Canadá, los Estados Unidos, Japón y Nueva Zelanda. El segundo sencillo elegido fue «Judas», que entró en el repertorio de los diez más vendidos en 19 países y contó con una buena recepción de la crítica. Tras ser seleccionado como promocional, «The Edge of Glory» se puso a la venta como tercer sencillo del álbum. Logró cosechar un gran éxito en ventas, entrando al Top 10 de la mayoría de los países donde debutó, entre ellos Alemania, Australia, los Estados Unidos, Nueva Zelanda y el Reino Unido. «Yoü and I» se convirtió en el cuarto sencillo de Born This Way, y, tras ello, contó con una recepción comercial positiva, alcanzando el Top 10 en Australia, Austria, Canadá, Estados Unidos, Japón y Nueva Zelanda, entre otros. En septiembre de 2011, se anunció que «Marry the Night» sería el quinto sencillo, y tuvo estreno el 15 de noviembre de 2011 en las radios estadounidenses.

Para conmemorar el décimo aniversario del lanzamiento del álbum, Gaga anunció una reedición titulada Born This Way The Tenth Anniversary, la cual fue lanzada el 25 de junio de 2021 e incluyó versiones de seis canciones del álbum interpretadas por artistas como Kylie Minogue, Years & Years y Ben Platt.

Antecedentes
En una entrevista realizada en marzo de 2010 con MTV del Reino Unido, Gaga declaró que había comenzado a trabajar en su segundo álbum de estudio y dijo al respecto: «Ya está escrito el núcleo del disco, sin duda este es mi mejor trabajo hasta la fecha. El mensaje, las melodías, la dirección, el significado. Es una completa liberación». Según el productor RedOne las canciones «van en contra de lo que cualquier persona pueda esperar» y el álbum en general es «chocante».

Gracias al apoyo de RedOne, la cantante trabajó con nuevos productores. «Ese sonido sale de ella, y eso lo hace más fácil para otros productores. Su sonido es tan definido que no importa qué gente pueda seguirlo, porque le pertenece» declaró el productor. En una entrevista con The Guardian, la cantante dijo que este nuevo trabajo sería un «himno para nuestra generación» y que ya había escrito el primer sencillo del disco. También añadió:

Originalmente, Gaga aseguró que daría a conocer el nombre del disco a fin de año. Sin embargo, esto no llegó a concretarse, ya que el 12 de septiembre de 2010 al recibir el premio al video del año en los MTV Video Music Awards 2010, la cantante anunció que su segundo álbum de estudio se llamaría Born This Way.

En una entrevista con Newsbeat, la cantante confirmó que el primer sencillo del disco iba a ser lanzado en febrero de 2011, y que el álbum llegaría «poco después». DJ White Shadow declaró que Born This Way «no es un álbum de pop, es una obra de arte de la música pop». En una entrevista con la radio Kiss FM, Gaga confirmó que en el disco no habría colaboraciones con otros cantantes. Ella expresó: «quiero pararme sobre mis propios pies. Ya he colaborado con mi mujer favorita del negocio», haciendo referencia a Beyoncé. Por otro lado, Brian May, exguitarrista de Queen, tocó en la canción «Yoü and I» dicho instrumento, mientras que Clarence Clemons participó con su saxofón en «Hair» y «The Edge of Glory».

Lanzamiento
El 26 de noviembre de 2010, durante un concierto de su gira The Monster Ball Tour en Gdansk, Polonia, la cantante reveló que Born This Way podría contener hasta un máximo de veinte pistas. Asimismo, anunció que la producción musical del disco estaba llegando a su fin. Meses después, en febrero de 2011, durante una entrevista con la revista Vogue, se terminó de confirmar que en total iban a ser incluidas diecisiete canciones, de las cuales catorce pertenecían a la versión estándar del disco. Inicialmente, las otras tres canciones, junto con cinco remixes, iban a ser lanzadas en una edición deluxe exclusiva para Target; sin embargo, Gaga hizo inválido este acuerdo tras enterarse de que Target financió dinero en el grupo Minnesota Forward, un comité de acción política independiente que, a su vez, apoyó a un candidato a gobernador que se oponía al matrimonio homosexual.

Previo a su lanzamiento oficial, el álbum se filtró en Internet el 18 de mayo de 2011. Sin embargo, debido a la violación a los derechos de autor, fue removido rápidamente de Internet. Finalmente, el 23 de mayo de 2011 fue lanzado a nivel mundial Born This Way en dos ediciones: una versión estándar, la cual contiene catorce canciones; la segunda edición del álbum fue la denominada especial, e incluye tres canciones extras y un segundo disco que contiene cinco remixes adicionales. Previo a su estreno oficial, distintas canciones no lanzadas como sencillos fueron publicadas como parte de la promoción del álbum. Los dos primeros temas que se dieron a conocer fueron «Scheiße» y «Government Hooker». Ambos fueron estrenados en forma de remix durante enero y marzo de 2011 respectivamente, durante dos desfiles de moda organizados por Thierry Mugler. Tras un acuerdo entre Gaga y Zynga, se creó GagaVille, una villa dentro del juego de Facebook FarmVille, con el fin de que los jugadores de la aplicación pudieran desbloquear canciones del disco aún inéditas. Al respecto, la cantante comentó «Zynga ha creado un lugar mágico en FarmVille, donde mis fans pueden venir a jugar, y ser los primeros en escuchar el álbum». Finalmente, se estrenaron distintas canciones, entre las que se encuentran «Marry the Night», «Americano» y «Electric Chapel». El 22 de mayo de 2011 a la medianoche, la cantante apareció en la tienda Best Buy para presentar el disco y autografiárselo a los fanáticos presentes. Al respecto, la cantante declaró por micrófono: «Hola a todos. Quiero agradecerles por haber venido hoy y no puedo esperar a darles un beso a cada uno de ustedes».

Portadas

El 16 de abril de 2011, Gaga publicó en su Twitter la portada de la versión estándar de Born This Way, la cual muestra a la cantante fusionada con una motocicleta, siendo su cabeza la única parte de su cuerpo que aparece. Fue tomada por el fotógrafo Nick Knight y por el equipo de producción de la cantante, la Haus of Gaga. El único texto que aparece en la imagen es el nombre del álbum. Tras su publicación, recibió comentarios negativos por parte de los críticos. Sean Michaels de The Guardian comentó que «se parece más a un trabajo de Photoshop barato que al álbum más esperado del año. Atrás quedaron las gafas de sol futurísticas, los cortes de pelo asimétricos e incluso los cuernos recién promocionados por Gaga. En cambio, [aparece] una moto mutante con los brazos y cabeza de Gaga, además de una tipografía de cromo cursi». También se refirió a varios mensajes de los fanáticos en el foro oficial de Lady Gaga, quienes expresaron su desagrado por la portada. Andrew Martin de Prefix Magazine declaró que parece «un residuo de la última película de Terminator», mientras que Selena Dimania de Neo Club Press la consideró «no demasiado novedosa».

La portada de la edición especial fue lanzada también el 16 de abril de 2011. En ella, se muestra un recorte de la cabeza de Gaga que aparece en la edición estándar. Las palabras «Lady Gaga» y «Born This Way» aparecen en la parte superior de la esquina izquierda; dichas letras fueron escritas con la tipografía Impact, en donde «Lady Gaga» aparece escrito en blanco y «Born This Way» se resalta en negro con un contorno blanco. Por su parte, ninguna de las palabras «especiales» ni «deluxe» aparecen en alguna parte de dicha portada, pues a Gaga no le gustan tales palabras.

Composición

Temáticas e influencias
En términos de la composición musical, el álbum fue considerado como un notable alejamiento de los trabajos anteriores de Gaga. En contraste con sus discos anteriores, los cuales fueron compuestos mayormente por géneros como pop, electropop y dance, Born This Way incluye una amplia gama de géneros musicales tales como la ópera, el heavy metal, el rock and roll, el europop, el mariachi, el electro-industrial, el trance, el techno y la música disco. Además de ello, cuenta con una gran variación de instrumentos y estilos musicales, como por ejemplo en «Born This Way», donde se puede apreciar un órgano junto a la voz de la cantante. Gaga buscó inspiración del canto gregoriano, una característica destacada en «Bloody Mary», en la que se puede apreciar durante los coros y el puente un coro masculino repitiendo la palabra «Gaga». «Americano» está compuesta mayormente por guitarras y violines, mientras que en «Bad Kids» es notorio el uso de la guitarra eléctrica. En «Hair» y «The Edge of Glory» se distingue el uso del saxofón, el cual estuvo a cargo de Clarence Clemons.

Durante múltiples entrevistas, la cantante recalcó que para Born This Way fue inspirada por Madonna, Bruce Springsteen y Whitney Houston. Al respecto, comentó durante el documental MTV: Inside the Outside que «Marry the Night» es como «Whitney, imaginen que Bruce Springsteen hubiera tenido un bebé con Whitney Houston. Eso es lo que es». También se presentan influencias por parte de Iron Maiden, Kiss, Queen, TLC, Pat Benatar y En Vogue. El álbum contiene principalmente canciones de música dance de tempo moderado, descritas como «melodías de estilo similar a un himno con un pulso dance realmente repiqueteante». Previo al lanzamiento del disco, Gaga caracterizó a la nueva música como «algo mucho más profundo que una peluca, un lápiz labial o un [maldito] vestido de carne»; el cantante Akon, quien había colaborado con la cantante previamente en la composición de «Just Dance», declaró que el sonido «iba a llevar a la música al siguiente nivel».

Algunas canciones de Born This Way incluyen referencias a varios personajes religiosos del cristianismo, entre los que se encuentran Jesús de Nazaret, María Magdalena y Judas Iscariote. Otras pistas tratan temas sociales del mundo, entre los que se destaca la Ley Arizona SB1070 presente en «Americano», que supone la acción más amplia y estricta contra la inmigración ilegal, y múltiples mensajes de sexualidad, individualismo, igualitarismo, libertad y feminismo. Por otro lado, también se aprecian inspiraciones de ciudades y países; por ejemplo, Gaga afirmó sobre «Scheiße» que escribió la canción luego de una noche de juerga en Berlín, capital de Alemania, declarando que: «Esta canción la escribí justo después de salir de Berlín. Fui al Laboratory club la noche anterior, pasé un buen rato con mis amigos y al día siguiente compuse "Scheiße". Quería decir, mierda, es bueno. Pero también significaba otra cosa, porque esta canción trata acerca de querer ser una mujer fuerte, sin toda la mierda que lo rodea. Tienes que ser valiente y poder con cualquier cosa que se interponga en tu camino. No es la única palabra que conozco, pero me gusta. Es atractiva». Otro ejemplo es «Marry the Night», que, según la cantante, trata sobre ella «volviendo a Nueva York».

Letras y sonidos

En una entrevista con la revista Metro, Gaga comentó que el álbum es «una respuesta a varias de las preguntas que uno se hace a lo largo de los años: ¿Quién eres?, ¿Qué es lo que te ha pasado en la vida?. El tema fundamental del disco soy yo tratando de entender cómo hacer para vivir así, como vivo yo, como alguien que vive a medio camino entre la fantasía y la realidad todo el tiempo». Hablando sobre el estilo y la composición del álbum, declaró en una entrevista con la BBC News que:

El álbum se inicia con «Marry the Night», pista escrita y producida por Gaga y Fernando Garibay que homenajea a Nueva York y cuya principal fuente de inspiración es la cantante estadounidense Whitney Houston. Se trata de una canción dance pop con influencias del house, el electropop, el disco, el techno y el funk que se encuentra en un patrón rítmico denominado four-on-the-floor. El segundo tema, «Born This Way», canción que da nombre al álbum, fue producido por la cantante, Jeppe Laursen, Garibay y DJ White Shadow y su composición estuvo a cargo de Gaga y Laursen. Abarca géneros como el dance pop, eurodisco y electropop, y la letra trata, principalmente, sobre el amor y la igualdad en la sociedad, independientemente del color, la sexualidad y las creencias religiosas y que cada persona puede alcanzar sus sueños. La tercera canción de Born This Way, «Government Hooker», fue escrita por Gaga, Garibay y DJ White Shadow, mientras que su producción fue realizada por Gaga y DJ White Shadow, con la colaboración adicional de Garibay y DJ Snake. El tema incluye elementos de música de ópera en su introducción, y abarca los géneros techno, trance y la música industrial que recuerdan a la música dance. Además de presentar influencias rítmicas de hip-hop, su letra hace referencia a una fantasía sexual entre Marilyn Monroe y John F. Kennedy. La cuarta canción y segundo sencillo del álbum es «Judas», la cual habla, tal como su nombre lo indica, de Judas Iscariote y también de Jesús de Nazaret. Gaga declaró que «trata de enamorarse del hombre equivocado, una y otra vez».

La quinta pista de Born This Way, «Americano», es una canción mariachi con influencias del techno y el disco. Compuesta por Lady Gaga, Fernando Garibay, DJ White Shadow y Cheche Alara, y producida por Gaga, Garibay y DJ White Shadow, fue escrita como una respuesta a la ley de inmigración en Arizona, la Ley Arizona SB1070. «Americano» es una canción bilingüe, es decir, Gaga canta en español e inglés. «Hair», la sexta canción y sencillo promocional del álbum, trata sobre la expresión de libertad a través del cabello. En una entrevista con MSN Latinoamérica, Gaga comentó que «tu cabello es tu habilidad de cambiar, ya sea algo psicológico o emocional, o tu ropa, o el maquillaje, lo que sea que quieres cambiar. La canción es para mí una metáfora de "ponte las pelucas y zapatos que quieras hasta encontrar los que mejor te sientan, y luego pelea a muerte por esa identidad por el resto de tu vida"». Escrita y producida por Gaga y RedOne, la canción tiene una melodía dance pop y presenta influencias de artistas y bandas de género de rock y heavy metal, tales como Bruce Springsteen, Iron Maiden y Kiss. Además, cuenta con la participación de Clarence Clemons, quien colabora con el saxofón. «Scheiße», la séptima canción del disco, fue escrita y producida también por Gaga y RedOne. Contiene fragmentos en alemán y presenta un mensaje de feminismo, acompañado de una melodía enfocada en los géneros eurodisco y techno. La octava pista de Born This Way, «Bloody Mary», es una canción con un ritmo relativamente lento, con influencias del trance. Su letra, compuesta por Gaga, Fernando Garibay y DJ White Shadow, contiene múltiples referencias religiosas, y, además, la cantante habla de Bloody Mary, también conocida como Verónica, una leyenda urbana sobre un espíritu que aparece al pronunciar su nombre tres veces frente a un espejo. Tanto en los coros como en el puente, se escucha un coro masculino repitiendo la palabra «Gaga» varias veces. La siguiente canción es «Bad Kids», escrita y producida por Gaga, Garibay, DJ White Shadow y Jeppe Laursen. El tema presenta influencias synthpop de los años 80 y en su instrumentación es notable el uso de la guitarra eléctrica, mientras que su letra habla de la aceptación y celebración de los defectos de uno mismo.

La décima pista de Born This Way, «Highway Unicorn (Road to Love)», es una canción con influencias del cantante estadounidense Bruce Springsteen y que contiene potentes sintetizadores y batería. Esta habla sobre la artista viajando por la carretera sin nada más que un sueño. La undécima pista se llama «Heavy Metal Lover», la cual fue compuesta y producida por Gaga y Garibay. Se trata de una canción que mezcla géneros como el electropop, trance y techno, junto a una letra donde Gaga presenta múltiples metáforas sexuales. La decimosegunda pista del disco, «Electric Chapel», es una canción de géneros pop rock con influencias al heavy metal que utiliza instrumentos musicales como la guitarra eléctrica, el órgano y sintetizadores. De acuerdo con Rolling Stone, la letra «llama [a] la esperanza para el romance monógamo». La canción número trece y cuarto sencillo de Born This Way es «Yoü and I», una balada de géneros rock and roll y country, escrita por Gaga y producida por ella y Robert John «Mutt» Lange. La decimocuarta y última pista de la versión estándar de Born This Way, «The Edge of Glory», es una canción que combina géneros como el dance pop, el electrorock, el blues y el jazz. Cuenta con la participación del saxofonista Clarence Clemons. Fue compuesta por la cantante, DJ White Shadow y Fernando Garibay, y trata, de acuerdo con Gaga, sobre «el último momento en la tierra, el momento de la verdad, el momento antes de salir de la tierra». La edición extendida del disco incluye tres bonus track. Escrita y producida por Gaga y White Shadow, «Black Jesus † Amen Fashion» es una canción pop con influencias de música electrónica de los años 80 que presenta numerosas referencias a la moda, a la religión y a la cultura de neoyorquina; de acuerdo con Gaga, la canción es «sobre cómo ponerse un nuevo espíritu es tan fácil como ponerse a la moda». Ha sido comparada con trabajos hechos por Madonna y Justice. «Fashion of His Love», el segundo bonus, es un tema pop con influencias del dance ochentero que habla sobre conquistar nuestras inseguridades amorosas y comenzar una relación seria. Además, fue inspirado por el diseñador de modas Alexander McQueen. Por último, «The Queen» es un tema disco-pop donde se destaca el uso de campanas y guitarras eléctricas en su instrumentación. La cantante y Garibay compusieron y produjeron estas dos últimas pistas extras.

Recepción

Comentarios de la crítica
El álbum obtuvo revisiones mayormente positivas por parte de los críticos musicales, acumulando un total de 71 puntos sobre 100 sobre la base de sus críticas, de acuerdo con Metacritic. Stephen Thomas Erlewine del sitio web Allmusic presentó una reseña positiva del disco, comentando que «era inevitable que Born This Way fuera una intensificación de The Fame, era inevitable que Gaga se aventuraría donde otros no se atreven, era inevitable que fuera más grande que ningún otro disco lanzado en 2011, en escala y éxito. Ese pulso insistente de eurodisco es tan persistente que da una sensación de anticlímax tras escuchar Born This Way por primera vez y darse cuenta de que Lady Gaga ha canalizado sus mayores ambiciones en su mensaje y no en su música». Dan Martin de la revista británica NME calificó al disco con ocho de diez puntos y argumentó que «se trata de un torrente incesante de heavy-metal-rave-pop. Por lo menos es un triunfo de la ingeniería de sonido». Sal Cinquemani del sitio web estadounidense Slant Magazine calificó al álbum con cuatro de cinco estrellas y opinó que «no hay nada pequeño de este álbum, y Gaga se desgañita cantando cada uno de los temas». Arturo Puescas del sitio web Terra declaró que «es un álbum voluminoso, con demasiadas ambiciones y pretensiones». James Montgomery de MTV elogió al disco y comentó: «mi primera impresión es la siguiente: Born This Way es un gran álbum, indisculpablemente enorme. Es valiente y audaz, e incluso un poco tonto a veces, pero Gaga lo hace funcionar». El crítico Rob Sheffield de la revista Rolling Stone dio una nota positiva del álbum, calificándolo con 4 de 5 estrellas y comentando que:

Por otro lado, la revista Rolling Stone de España dio una crítica negativa del álbum, comentando que «es tosco y precipitado. Lo que podría ser divertido queda en caricaturesco», y resaltó que «tiene su talento musical». El crítico Diego Mancusi, de la versión argentina de Rolling Stone, calificó al disco con tres de cinco estrellas y comentó que Born This Way  es «pura épica sintetizada ochentosa, zarpada en gancho y melodía, con ubicuo bombo en negras, ideal para canturrear en un inglés de mierda tanto en el asiento de un auto-tuning como en una disco que exude glamour». Kitty Empire del periódico británico The Observer dio una crítica mixta del álbum, afirmando que «abarca grandes y eternos temas estadounidenses —la libertad, el romance de la carretera, "el jefe" e incluso Neil Young— a través del puntiagudo prisma de la decadente música dance europea». Gerardo Gonzáles de La Nación publicó una reseña positiva del disco, comentando que en Born This Way «dominan los ritmos electrónicos y piezas bailables». Por otro lado, el redactor Chris Richards de The Washington Post encontró al álbum «aburrido» y declaró:

James Reed de The Boston Globe declaró que el álbum es «una decepción», y agregó que «para cualquier otra estrella pop, [el] dance hubiera sido suficiente. Para una estrella tan agrandada como Lady Gaga, Born This Way es decepcionante, hasta depresivo». El crítico Andy Gill de The Independent calificó al disco con 3 de cinco estrellas y, a pesar de felicitar el rango vocal de la cantante, criticó la diversidad de temáticas dentro del disco. El sitio web La Vanguardia dio una crítica positiva al disco, argumentando que es «un viaje en moto que convierte la mística católica en material de discoteca, tras empaparse de los ritmos de un bar de carretera texano, de los brillos del mítico Studio 54 neoyorquino y del dubstep de un moderno club berlinés». El escritor y crítico estadounidense Robert Christgau, en su reseña para Expert Witness, otorgó al disco una «A-», argumentando que: «Antes que nada, evita la "edición especial". De las tres canciones adicionales, sólo "The Queen" sería un lado B decente y las remezclas son innecesarias, como siempre. No está a la altura de The Fame o The Fame Monster. Pero esos dos continúan creciendo y con su ímpetu demente y sus temáticas chifladas, este también podría».

Desempeño comercial
Born This Way logró un considerable éxito en diversas partes del mundo, convirtiéndose en número 1 en 30 países. Se estima que desde su debut, ha vendido casi seis millones de unidades.

En América del Norte, el álbum cosechó un gran éxito. En los Estados Unidos, logró vender 1 108 000 copias en su primera semana, debutando así como un éxito número uno en la lista Billboard 200; de esta manera, la cantante obtuvo su primer álbum en dicha posición y, paralelamente, el disco con mejores ventas en su semana debut del año 2011. Después de Oops!... I Did It Again de Britney Spears (2000) y Red de Taylor Swift (2012), Gaga es la tercera artista con mayor cantidad de ventas durante su semana inicial. En total, las ventas digitales fueron de 662 000 copias, lo que, hasta ese entonces, representó la mayor cantidad de álbumes vendidos en dicho formato durante una semana. No obstante, Nielsen SoundScan estimó que 440 mil copias de ellas fueron vendidas en la tienda Amazon, la que puso en oferta de sólo 99 centavos al disco durante sus dos días no consecutivos a la venta. Durante su segunda semana en los Estados Unidos, permaneció en el primer puesto con 174 000 copias vendidas, lo que representó una caída de ventas de un 84% respecto de su anterior semana, convirtiéndose así en el álbum con mayor descenso de los diecisiete álbumes que para entonces habían vendido más de un millón de copias en sus respectivas primeras semanas en el país. En 2012, Madonna superó el récord con MDNA, que tuvo una caída de 96%. Al 7 de octubre de 2011, Nielsen Soundscan informó que Born This Way vendió 1 827 000 copias en los Estados Unidos. Hasta el 25 de febrero de 2018, había vendido 2.42 millones de copias en los Estados Unidos. Por otro lado, debutó en el décimo puesto del conteo Dance/Electronic Albums debido a su venta en tiendas no oficiales, y, tras ser lanzado oficialmente, ascendió al primer puesto, convirtiéndose en el cuarto álbum número uno de la cantante, tras The Fame, The Fame Monster y The Remix. De igual manera, en Canadá, debutó en el primer puesto del Canadian Albums Chart tras vender 81 000 copias. De esta manera, se convirtió en el álbum con mayor cantidad de ventas durante su primera semana en 2011. A la edición siguiente del conteo publicado por la revista Billboard logró mantenerse en el número uno, siendo esta su última semana como tal. Tras todo, fue certificado como cuatro discos de platino por la Canadian Recording Industry Association (CRIA), por la venta de 320 000 copias.

En Europa, el álbum tuvo una aceptable recepción. En Francia, logró debutar en el primer puesto de la lista publicada por la SNEP con más de 55 050 copias vendidas, de las cuales 48251 fueron físicas y 6808 digitales. Dichas ventas digitales lograron batir el récord de mejores ventas en una semana desde Muse con The Resistance, el cual había logrado vender 6000 copias digitales en 2009. Por otro lado, en el Reino Unido, Born This Way debutó, durante la semana del 4 de junio de 2011, directamente en el número uno, tras lograr vender 215 000 copias, las cuales lo convirtieron en el disco con mejores ventas durante su primera semana de 2011. Durante su segunda semana en el Reino Unido, el álbum permaneció en el número 1 del UK Albums Chart. A la siguiente edición, el disco descendió al tercer puesto, donde se mantuvo durante dos semanas consecutivas. No obstante, de acuerdo con la edición del 2 de julio de 2011, la cual equivale a su quinta semana en la lista de álbumes distribuida por The Official Charts Company, Born This Way ascendió nuevamente al número uno con más de 47 183 copias vendidas, quitándole el puesto a Progress de Take That. Hasta junio de 2021, Born This Way había vendido 1.05 millones de unidades en el Reino Unido, divididas en 794 mil copias físicas, 198 mil descargas y 56 mil en equivalencia de streaming. Al igual que en dichas regiones, se posicionó en el primer puesto en países como Alemania, Austria, las regiones flamenca y valona de Bélgica, Dinamarca, Irlanda, Italia, Noruega, Suecia y Suiza, entre otros. En España y Finlandia logró alcanzar el segundo puesto, mientras que llegó al quinto en los Países Bajos.

Por otro lado, en Oceanía, Born This Way obtuvo una buena recepción desde su lanzamiento. En Australia, debutó directamente en el primer puesto del Australian Albums Chart, donde permaneció en total dos semanas como tal. Gracias a ello, la Australian Recording Industry Association (ARIA) le otorgó dos discos de platino por la venta de 140 000 copias en el país. De igual manera sucedió en Nueva Zelanda, donde también debutó en el primer puesto del conteo de álbumes. Así, se convirtió en el segundo álbum de la cantante que debuta en dicha posición, tras The Fame Monster. En la misma semana debut, fue reconocido como disco de platino por la RIANZ, tras vender 15 000 copias.

Promoción

Interpretaciones en directo

La promoción del disco comenzó el 13 de febrero de 2011, cuando Gaga interpretó «Born This Way» por primera vez en los premios Grammy. A partir del 19 de febrero de 2011, comenzó a cantar la canción en su gira The Monster Ball Tour, haciendo de esta el cierre del concierto. El 17 de abril de 2011, Gaga interpretó «Judas» en un club nocturno llamado Kennedy Lounge, que se encuentra en la ciudad de Tampa, Florida, luego del show de su gira The Monster Ball Tour en St. Pete Times Forum, y luego, el 29 de abril de 2011, cantó la canción en el programa de televisión estadounidense The Ellen DeGeneres Show, donde apareció vestida con un traje de látex azul con una capa que cubría su cabeza, haciendo referencia a María Magdalena. El 3 de mayo de 2011, Gaga presentó, durante su presentación con el The Monster Ball Tour en Guadalajara, México, la canción «Americano» en versión a capela. El 5 de mayo de 2011, interpretó «Yoü and I» y «Born This Way» en el programa de televisión estadounidense The Oprah Winfrey Show. En dicha presentación, la cantante utilizó un piano en forma de tacón de color dorado y presentó la versión definitiva de «Yoü and I», que, a diferencia de sus presentaciones previas de la canción, tuvo una mayor duración y reveló fragmentos de letra hasta ese momento desconocidos. El 21 de mayo de 2011, Gaga cantó los tres primeros sencillos del álbum, «The Edge of Glory», «Born This Way» y «Judas», en el programa de televisión estadounidense Saturday Night Live. El 27 de mayo, durante el Summer Concert Series del programa de televisión Good Morning America, la cantante interpretó «The Edge of Glory», «Judas», «Hair» y «Born This Way». El 9 de junio de 2011, Gaga se presentó en la final de Germany's Next Top Model, la cual fue llevada a cabo en la arena Lanxess en Colonia, Alemania. Allí, interpretó un fragmento de «Scheiße», «Born This Way» en el piano y, tras ello, comenzó a caminar a lo largo de la pasarela mientras cantaba «The Edge of Glory».

The Born This Way Ball

The Born This Way Ball es la tercera gira musical de Gaga, con la finalidad de promocionar el álbum del mismo nombre. La misma comenzó el 27 de abril de 2012 en Seoul, Corea del Sur, la cual recorrió Europa, Oceanía, y por primera vez para la cantante América del Sur en 2012, y América del Norte durante el 2013. En el mismo, Gaga interpreta todas las canciones de Born This Way, incluyendo las pistas extras de la edición de lujo, y canta además los sencillos de sus previos trabajos.

Sencillos

El primer sencillo estrenado fue «Born This Way», lanzado mundialmente el 11 de febrero de 2011. La canción tuvo una buena recepción por parte de la crítica, a pesar de ser comparada con «Express Yourself» (1989) de Madonna. Respecto a su desempeño comercial, «Born This Way» se convirtió en un rotundo éxito rápidamente en todo el mundo, llegando a vender más de un millón de copias en la tienda de iTunes en tan solo cinco días, y alcanzando el número uno en más de 19 países. En los Estados Unidos, se convirtió en la canción número 1000 que logra llegar al primer puesto, además de romper récords de ventas digitales y de radios durante sus tres primeros días a la venta. Por su parte, su video musical fue ideado por la cantante y dirigido por el fotógrafo Nick Knight. El 14 de febrero de 2011 fue anunciado que el segundo sencillo del disco sería «Judas». Meses después, a raíz de filtraciones en Internet, la canción fue estrenada el 15 de abril de 2011 a nivel mundial. «Judas» recibió comentarios positivos de la crítica, quienes elogiaron su puente musical y la compararon con su anterior éxito, «Bad Romance» (2009). Inicialmente contó con una buena recepción comercial, alcanzando el Top 10 en más de 21 países donde entró, pero, a pesar de ello, se convirtió en uno de los sencillos con menos éxito de la cantante. El video musical de «Judas» fue dirigido por Gaga y Laurieann Gibson; contó con la participación del actor Norman Reedus en el papel de Judas Iscariote y Rick Gonzalez interpretó a Jesús de Nazaret, mientras que la cantante hizo de María Magdalena. Tras su estreno el 5 de mayo, obtuvo comentarios positivos, e incluso fue nominado y galardonado en múltiples ocasiones a Mejor video musical en ceremonias de premiación como los MuchMusic Video Awards, Q Awards, People's Choice Awards, entre otros.

El 9 de mayo de 2011, «The Edge of Glory» fue lanzada como sencillo promocional del álbum en formato digital. A raíz del temprano éxito que cosechó, Interscope decidió que sería el tercer sencillo de Born This Way, siendo enviado a las radios estadounidenses el 17 de mayo de 2011. El tema recibió elogios por parte de los críticos, quienes lo consideraron un punto sobresaliente del álbum. Por otro lado, logró posicionarse en el repertorio de los diez más vendidos en todos los países donde ingresó, quedando fuera únicamente en Finlandia y Suecia. En torno a su video musical, sucedieron distintas cosas. En un principio, iba a ser dirigido por Joseph Kahn, pero un enfrentamiento durante el rodaje provocó el despido del director. Tras todo, fue estrenado el 16 de junio de 2011 en el programa de televisión estadounidense So You Think You Can Dance y VEVO. A finales de julio de 2011 la cantante confirmó que el cuarto sencillo elegido era «Yoü and I», y que su lanzamiento sería el 23 de agosto de 2011. Al igual que sus antecesores, contó con una recepción positiva por parte de la crítica, siendo apreciada por su composición musical. Habiendo debutado en distintos países con el lanzamiento del álbum, el sencillo logró una recepción comercial buena, siendo Top 10 en Australia, Austria, Canadá, Estados Unidos, Japón, Nueva Zelanda y otros. Su video musical, dirigido por Laurieann Gibson, tuvo estreno el 16 de agosto de 2011; en el aparecen distintos personajes como Jo Calderone, el álter ego masculino de la cantante, y Yüyi, la sirena interpretada por Gaga. Tras la confirmación de la cantante, «Marry the Night» fue lanzada como el quinto sencillo de Born This Way el 15 de noviembre de 2011, tras su estreno en las radios estadounidenses.

Sencillos promocionales

Semanas previas al lanzamiento de Born This Way, fueron lanzados dos sencillos promocionales: «The Edge of Glory» y «Hair». El primero de ellos fue lanzado digitalmente en iTunes el 9 de mayo de 2011, pero luego se convirtió en sencillo oficial del disco. Por otro lado, el segundo sencillo promocional estrenado fue «Hair», el cual fue puesto a la venta en iTunes el 16 de mayo de 2011. Tras ello, recibió comentarios positivos por parte de la crítica, quienes apreciaron el mensaje de la canción. Además, contó con una recepción comercial positiva, entrando en las listas de la mayoría de los países del mundo. De manera concreta, en el Reino Unido, la canción debutó en el número 13 del UK Singles Chart. Con ello, Gaga se convirtió en la primera artista femenina en 50 años que logra tener cuatro canciones en el Top 20, junto con «Born This Way», «Judas» y «The Edge of Glory». En Estados Unidos, logró debutar en la posición número 12 del conteo Billboard Hot 100, con 147 000 copias digitales vendidas, las cuales, paralelamente, hicieron debutar a la canción en el puesto número 5 de la lista Digital Songs. Además, logró entrar al repertorio de los diez más vendidos en Italia, Noruega, España, Nueva Zelanda y Escocia.

Controversias

Varios grupos religiosos han criticado al álbum y sus canciones a raíz de la incorporación de temas e iconos de la religión del cristianismo y sobre su postura respecto de la sexualidad. En el Líbano, país de Oriente Próximo, Born This Way fue censurado temporalmente por el departamento de Secretaría General, quien considera que el disco es «de mal gusto» y que se «burla del cristianismo». A raíz de ello, el resultado en el país fue negativo. Miles de copias del álbum fueron enviados para su venta, pero fueron interceptadas y confiscadas de inmediato por las autoridades. Abdo Abu Kassm, director del Centro de información católica del Líbano, manifestó su desagrado respecto a las temáticas que trata el álbum, argumentando que «si nos van a ofender vamos a cancelar el álbum […] No aceptaremos que nadie insulte a la Virgen María, o a Jesús o al cristianismo […] Llámennos tradicionales, llámennos retrasados, llámennos como quieran. No lo aceptaremos». Finalmente, la censura expiró el 9 de junio de 2011.

De igual manera, tanto la canción como el video musical de «Judas» fueron ampliamente comentados. William A. Donohue, presidente de la Liga Católica por Derechos Religiosos y Civiles en los Estados Unidos, criticó a la cantante tras representar a María Magdalena en el video del sencillo. En una entrevista concedida a Hollywood Life, Donohue expresó su descontento hacia la atención de Gaga con Judas Iscariote y María Magdalena, denominándola «cada vez más irrelevante» en comparación con personas con «real talento». Además de ello, mostró su desagrado respecto a la fecha de estreno de la canción, el cual fue realizado durante Semana Santa y Pascua. Poco después de su lanzamiento, fue censurada en el Líbano. Al respecto, la cantante declaró que «creo que molesta el personaje de Judas, que a un cristiano le da miedo. Nadie ha dicho que solo los sacerdotes o las monjas tengan derecho a expresar una opinión sobre los Evangelios. El artista tiene pleno derecho a usar simbolismos religiosos para llevar un mensaje. Mi video habla del perdón, justo como Jesús perdonó a Judas, quien sabía con anterioridad que él lo había traicionado. Me parece extraño que la Iglesia se haya sentido ofendida por este concepto».

Por otro lado, la canción que da nombre al álbum, «Born This Way», fue censurada en Malasia, país ubicado en el sureste de Asia, ya que su letra se refiere a la comunidad LGBT. Ello surge a raíz del fragmento No matter gay, straight or bi, lesbian, transgendered life, I'm on the right track, baby —en español: «No importa si eres gay, hetero o bisexual, lesbiana o transexual, estoy en el camino correcto, cariño»—. La censura se debió a que en el país no se debe «ofender al oyente con el mensaje de aceptación. No se debe publicitar un estilo de vida que no corresponde con los valores de su país», ya que si no serán multados por el gobierno. En una entrevista con The Associated Press, un operador de AMP Radio Networks comentó que «la canción en particular se puede considerar como ofensiva si se compara con las creencias religiosas y sociales en Malasia. La cuestión de ser gay, lesbiana o bisexual todavía se considera como tabú por los malayos en general». Al respecto, la cantante declaró que «los jóvenes malayos quieren escuchar la canción completa en la radio, deben hacer todo lo que puedan si quieren ser liberados por su sociedad».

Sin embargo, no todos los grupos religiosos respondieron negativamente ante la temática del álbum. Un ejemplo de ellos fue Helen Lee, de Busted Halo, quien opinó que Gaga fue «difundiendo las buenas nuevas de Jesucristo, ya sea intencionalmente o no». Continuó diciendo que «sus puntos de vista sobre el celibato, fuerza personal e individualidad son sin duda admirables; y mucho más convincente es lo que tiene que decir acerca de la naturaleza humana y el sufrimiento humano».

Lista de canciones
 Edición estándar

 Edición especial

Notas
 «*» indica coproductor de la canción
 «Yoü and I» contiene samples de «We Will Rock You» de Queen

Otros formatos

Born This Way: The Collection

En octubre de 2011, Gaga anunció que estaba en planes de lanzar un box set titulado Born This Way: The Collection. En ese mismo mes, se comunicó el lanzamiento de un álbum de remixes denominado Born This Way: The Remix, y del DVD del especial de HBO, llamado Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden. Como consecuente, Born This Way: The Collection incluyó la versión especial de Born This Way, que contiene 17 canciones, junto al álbum de remixes y al DVD de la gira. La portada de The Collection fue lanzada el 21 de octubre de 2011, la cual muestra a la cantante vistiendo un líquido semejante a una baba y un sombrero negro redondo. Dicho traje fue diseñado por Bart Hess, zapatos de Alexander McQueen, mientras que el sombrero pertenece a Charlie le Mindu.

Recepción
Tras otorgarle tres de cuatro estrellas, Stephen Thomas Erlewine de Allmusic dio una revisión positiva del box set, comentando que «para cualquier fan de la cantante que de alguna manera falló en recoger alguna o todas esas cosas en el camino, esto es una forma conveniente de agarrar todo esto de Gaga de una vez». Por otro lado, el álbum debutó en distintos conteos alrededor del mundo. De manera específica, en Corea del Sur, debutó en el puesto 18 del conteo internacional; en Grecia entró en la posición 49, mientras que en Italia, durante la semana del 22 de noviembre de 2011, debutó en el puesto número 98.

Lista de canciones

Posicionamiento en listas
Semanales

Historial de lanzamientos

Posicionamiento en listas

Semanales

Certificaciones
{| class="wikitable sortable" style="border-collapse: collapse; margin:0 auto;"
|+ Certificaciones obtenidas por Born This Way
!align="center" style="width: 10em"|País
!align="center" style="width: 10em"|Organismocertificador
!align="center" style="width: 06em"|Certificación
!align="center" style="width: 10em"|Ventascertificadas
!align="center" style="width: 06em"|Simbolización
!align="center" style="width: 04em"|Ref.
|-
!
|style="text-align:center;"|BVMI
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|200 000
|style="text-align:center;"|▲
||-
!
|style="text-align:center;"|ARIA
|style="text-align:center;"|2× Platino
|style="text-align:center;"|140 000
|style="text-align:center;"|2▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Austria
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|15 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|BEA
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|30 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|ABPD
|style="text-align:center;"|2× Platino
|style="text-align:center;"|80 000
|style="text-align:center;"|2▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|CRIA
|style="text-align:center;"|4× Platino
|style="text-align:center;"|320 000
|style="text-align:center;"|4▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Chile
|style="text-align:center;"|2× Platino
|style="text-align:center;"|30 000
|style="text-align:center;"|2▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Dinamarca
|style="text-align:center;"|Oro
|style="text-align:center;"|20 000
|style="text-align:center;"|●
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|PROMUSICAE
|style="text-align:center;"|Oro
|style="text-align:center;"|30 000
|style="text-align:center;"|●
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|RIAA
|style="text-align:center;"|4× Platino
|style="text-align:center;"|4 000 000
|style="text-align:center;"|4▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Finlandia
|style="text-align:center;"|Oro
|style="text-align:center;"|10 000
|style="text-align:center;"|●
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|SNEP
|style="text-align:center;"|2× Platino
|style="text-align:center;"|200 000
|style="text-align:center;"|2▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|MAHASZ
|style="text-align:center;"|Oro
|style="text-align:center;"|3 000
|style="text-align:center;"|●
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|ASIRI
|style="text-align:center;"|Oro
|style="text-align:center;"|10 000
|style="text-align:center;"|●
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IRMA
|style="text-align:center;"|2× Platino
|style="text-align:center;"|30 000
|style="text-align:center;"|2▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|FIMI
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|60 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|RIAJ
|style="text-align:center;"|3× Platino
|style="text-align:center;"|750 000
|style="text-align:center;"|3▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|AMPROFON
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|60 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Noruega
|style="text-align:center;"|6× Platino
|style="text-align:center;"|180 000
|style="text-align:center;"|6▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|RIANZ
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|15 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|ZPAV
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|20 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|AFP
|style="text-align:center;"|4× Platino
|style="text-align:center;"|80 000
|style="text-align:center;"|4▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|BPI
|style="text-align:center;"|3× Platino
|style="text-align:center;"|900 000
|style="text-align:center;"|3▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|NFPP
|style="text-align:center;"|4× Platino
|style="text-align:center;"|80 000
|style="text-align:center;"|4▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"| RIAS
|style="text-align:center;"| Oro
|style="text-align:center;"| 5000
|style="text-align:center;"|●
|style="text-align:center;"|
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Suiza
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|30 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
!
|style="text-align:center;"|IFPI — Taiwán
|style="text-align:center;"|10× Platino
|style="text-align:center;"|100 000
|style="text-align:center;"|10▲
|<center>
|-
!Europa
|style="text-align:center;"|IFPI
|style="text-align:center;"|Platino
|style="text-align:center;"|1 000 000
|style="text-align:center;"|▲
|<center>
|-
|}

 Anuales
<center>

Premios y nominaciones

Born This Way fue nominado en distintas ceremonias de premiación. A continuación, una lista con algunas de las candidaturas que obtuvo el álbum:

{| class="wikitable"
|-
!style="width: 2em"| Año
! style="width: 18em"|Ceremonia de premiación
! style="width: 19em"|Premio
! style="width: 3em"|Resultado
! style="width: 3em"|Ref.
|-
| rowspan="1"| 2011
! rowspan="1"| American Music Awards
|<center> Mejor álbum pop/rock
|
| <center>
|-
|rowspan="10"|2012
! rowspan="1"| Virgin Media Music Awards
|<center> Álbum del año
|
| <center>
|-
!rowspan="2"|Premios Grammy
|<center>Álbum del año
|
|rowspan="2"| <center>
|-
|<center>Mejor álbum de pop vocal
|
|-
! rowspan="1"| People's Choice Awards
|<center> Álbum del año favorito
|
| <center>
|-
! rowspan="1"| Premios Oye!
|<center> Álbum del año en inglés
|
|<center>
|-
!rowspan="2"|Japan Gold Disc Awards
|<center>Álbum del año internacional
|
|rowspan="2"| <center>
|-
|<center>Los 3 mejores álbumes internacionales
|
|-
!rowspan="1"| MTV Video Music Awards Japan
|<center> Álbum del año
|
| <center>
|-
!rowspan="2"|Billboard Music Awards
|<center>Mejor álbum pop
|
|rowspan="2"| <center>
|-
|Mejor álbum dance
|
|-
|}

 Born This Way The Tenth Anniversary

Born This Way The Tenth Anniversary (en ocasiones referido también como Born This Way Reimagined) es una reedición del segundo álbum de estudio de la cantautora estadounidense Lady Gaga, Born This Way (2011). Fue lanzada el 25 de junio de 2021 a través de Interscope Records, e incluye seis versiones de temas del álbum interpretados por artistas miembros o aliados de la comunidad LGBTQIA+.

 Antecedentes y lanzamiento

El 28 de mayo de 2021, cinco días después del décimo aniversario del lanzamiento de Born This Way, Gaga anunció una reedición del álbum titulada Born This Way The Tenth Anniversary, la cual sería lanzada el 18 de junio de ese mismo año e incluiría seis versiones de temas del álbum interpretados por artistas miembros o aliados de la comunidad LGBTQIA+. Ese mismo día, fue publicada la versión de «Judas», interpretada por la rapera estadounidense Big Freedia. El 4 de junio, fue lanzada la versión de «Born This Way», específicamente de la versión Country Road incluida en la edición especial del álbum, esta vez interpretada por el cantante Orville Peck. Una semana después, el 11 de junio, fue publicada la versión de «Marry the Night», interpretada por Kylie Minogue. Igualmente, Gaga anunció que el lanzamiento de la reedición sería pospuesto hasta el 25 de junio. El 22 de junio, fue publicada la versión de «The Edge of Glory», interpretada por Years & Years.

Lista de canciones

 Historial de lanzamientos
 Edición estándar
<center>

 Edición especial
<center>
{| class="wikitable"
|-
!  País
!  Fecha
!  Formato
!  Ref.
|-
!
|rowspan="22"|23 de mayo de 2011
|rowspan="22"|CD y descarga digital
||-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
!
|<center>
|-
|}

Créditos y personal

 Andy Abad – requinto
 Christina Abaroa – Copista, librarian, preparación musical
 Al Carlson – asistente
 Cheche Alara – arreglista, compositor, instrumentación
 Jorge Álvarez – vocales de fondo
 Stephanie Amaro – guitarra
 Gretchen Anderson – producción
 Paul Blair – guitarra
 Bobby Campbell – marketing
 Troy Carter – gerencia
 Clarence Clemons – saxofón
 Kareem Devlin – guitarra
 DJ Snake – bajo, batería, teclado, productor
 DJ White Shadow – compositor, programador de batería, teclado, productor, programador
 Lisa Einhorn-Gilder – coordinación de producción
 Nicola Formichetti - vestuario
 Fernando Garibay – arreglista, compositor, ingeniero, guitarra, instrumentación, teclado, director musical, productor, programador, vocales de fondo
 Val Garland – maquillaje
 Brian Gaynor – bajo, teclado
 Kamau Georges – programador
 David Gómez – vocales de fondo
 Suemy González – violín
 Gene Grimaldi – masterización
 Vincent Herbert – A&R, productor ejecutivo
 Julio Hernández – violín
 Mario Hernández – guitarrón, vihuela
 Peter Hutchings – asistente
 Dyana Kass – marketing
 Harry Kim – trompeta
 Ken Knapstad – asistente
 Nick Knight – fotografía

 Phillip Knight – asistente
 Lady Gaga – arreglista, compositora, instrumentación, teclado, directora musical, productora, vocales
 Robert John "Mutt" Lange – productor, vocales de fondo
 Jeppe Laursen – compositor, productor
 Brian Lee – vocales de fondo
 Bill Malina – ingeniero
 Brandon Maxwell – estilista
 Brian May – guitarra
 Sam McKnight – estilista
 Eric Morris – asistente
 Wendi Morris – gerencia
 Carlos Murguía – vocales de fondo
 Trevor Muzzy – ingeniero, guitarra, mezcla, edición vocal
 Jennifer Paola – A&R
 Paul Pavao – asistente
 Kevin Porter – asistente
 Jordan Power – asistente
 RedOne – compositor, ingeniero, instrumentación, productor, programación, arreglista vocal, editor vocal, vocales de fondo
 Olle Romo – ingeniero, programación
 Dave Russell – ingeniero, remezcla
 Rafa Sardina – ingeniero, remezcla
 Justin Shirley-Smith – ingeniero de guitarra
 Amanda Silverman – publicidad
 Clinton Sparks – teclado, productor
 George Tandero – asistente
 Anna Trevelyan – estilista
 Peter Van Der Veen – vocales de fondo
 Horace Ward – ingeniero
 Tom Ware – ingeniero
 Kenta Yonesaka – asistente

Véase también
 Anexo:Discografía de Lady Gaga.
 Anexo:Canciones grabadas por Lady Gaga.
 Anexo:Premios y nominaciones de Lady Gaga.
 Anexo:Videografía de Lady Gaga.
 Anexo:Giras musicales de Lady Gaga.

Notas y referencias

Enlaces externos
 Sitio oficial de Lady Gaga.
 Born This Way en Metacritic.

Álbumes de Lady Gaga
Álbumes de 2011
Álbumes de pop
Álbumes de rock
Álbumes producidos por Lady Gaga
Álbumes producidos por Fernando Garibay
Álbumes producidos por RedOne
Álbumes de Interscope Records
Álbumes en inglés
Álbumes en francés
Los 500 mejores álbumes de todos los tiempos según Rolling Stone
Controversias en la música

Born This Way


Çayönü Höyüğü ya da Çayönü Tepesi Diyarbakır il merkezinin kuzeybatısında, Ergani İlçesi'nin 7 km güneybatısında yer alan bir höyüktür. Höyük, 4,5 metre yükseklikte 160 x 350 metre boyutlarında yayvan, geniş bir tepe üzerindedir. Güneyinden Boğazçay Deresi geçmektedir.

Bilinen neolitik yerleşmelerin pek çoğundan daha geniş bir kazı çalışmasının yapıldığı Çayönü, yerleşik avcı – toplayıcılıktan tarım yapan ve hayvan yetiştiren bir topluma geçişi kesintisiz bir silsile olarak vermektedir. Bunun gibi iyi korunmuş mimarisi, bu alandaki gelişme aşamalarını iyi izlemeyi sağlamaktadır. Diğer yandan sağlanan tüm bilgiler yerleşim planları, günlük yaşam ve sosyal yapılanış hakkında da geniş bilgi sağlamaktadır. Bu bağlamda Çayönü, neolitikleşme sürecinin anlaşılmasında son derece önemli bulgular sağlamıştır.

Araştırma ve kazılar
Çayönü, 1963 yılında İstanbul Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi'nce yürütülen "Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araştırmaları" Karma Projesi (Prehistoric Research in Southeastern Anatolia) yüzey araştırmaları sırasında tespit edilmiştir. Projenin amacı "Güneydoğu Anadolu'da, besin üreticisi tarımcı köy topluluğu yaşayış biçiminin ilk kez ortaya çıkışı ve gelişerek etkinleşmesi ile ilgili belgelerin toplanarak yorumlanması" olarak ifade edilmektedir.<ref>Halet Çambel, Robert J. Braidwood, [http://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/prehistoric_research.pdf Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araştırmaları - I]  (1980)</ref> Yüzey buluntuları doğu – batı yönünde 250 – 300 metre, dereden kuzeye doğru 150 metrelik bir alanda görülür. Yerleşme alanının ise daha dar, 30 dönüm kadar olduğu düşünülmekteydi. Ancak 1990 yılındaki sondajlar, Çanak Çömleksiz yerleşmenin yüzey buluntularının yayıldığı alandan daha geniş bir alana yayıldığını göstermektedir. Buna göre Çayönü neolitik yerleşmesi Yakın Doğu'nun en büyük yerleşmelerinden biri olarak görülmektedir.

Kazı çalışmaları 1964 yılında Halet Çambel ve Robert J. Braidwood başkanlığında başlatıldı. Kazılar 1968 yılından itibaren Mehmet Özdoğan başkanlığında yürütüldü. Kazı projesine 1977 – 1978 yıllarında Alman Karlsruhe Mimarlık Enstitüsü, 1989 – 1991 yıllarında Roma Üniversitesi katkılarıyla yürütülmüştür. Kazılar, 1992 yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki terör olayları nedeniyle sona erdirilmiştir. Bu nedenle on altı kazı mevsimi süresince höyüğün 4.654 metrekaresi kazılabilmiştir.

 Tabakalanma
Tepede Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'dan Ortaçağ'a kadar kesintisiz yerleşme olduğu kabul edilmektedir. Bugün için Neolitik Çağ tabakaları yüzeyin hemen altından başlamaktadır, daha üst tabakaların sel, erozyon ve diğer nedenlerle akıp gittiği düşünülmektedir. Dolayısıyla Neolitik Çağ'dan sonraki kültürler, yüzey buluntularına dayanılarak ileri sürülmektedir. Tüm bunların sonucunda Evre olarak adlandırılan üç tabaka belirlenmiştir. Bu evreler yapı özelliklerine göre yapı evrelerine, alt evrelere ayrılmıştır. Bu şekildeki evre ve alt evre adlandırması Halet Çambel ve Robert Braidwood başkanlığı döneminde benimsenmiş terminolojidir. En alt tabakadan başlamak üzere,
 Evre I – Çayönü esas evresi, Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ
 - Yuvarlak Planlı Çukur Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik A) MÖ 8.200 – 7.400
 - Izgara Planlı Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik A – B) MÖ 7.400 – 7.100 ?
 - Kanallı Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik B) MÖ 7.100 – 7.000
 -Taş Döşemeli Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik B) MÖ 7.000 – 6.600
 - Hücre Planlı Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik B - C) MÖ 6.600 – 6.300
 - Geçiş Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik C)
 - Geniş Odalı Yapılar Evresi (Çanak Çömleksiz Neolitik C) MÖ 6.200 – 6.000 ?
 Evre II (Çanak Çömlekli Neolitik Çağ - Kalkolitik Çağ - Erken Tunç Çağı I. Evre)
 Evre III (Erken Tunç Çağı II. Evre sonları ve III. Evre başları – MÖ 2. binyıl Demir Çağı - Orta Çağ)

Çayönü Tepesi'nin doğu ve kuzey kesimleri, Erken Tunç Çağı II. ve III. Evrelerde mezarlık alanı olarak kullanılmıştır.

Çanak Çömlekli Neolitik Çağ yerleşmesi höyüğün kuzey kesimindedir. Burada taşla başlayıp kerpiçle yükseltilen kalın duvarlı, aralarında avlular yer alan çok odalı bir yapı kompleksi ortaya çıkarılmıştır. Avlu tabanları yer yer taş döşelidir.

Çayönü'nün Çanak Çömleksiz Neolitik A evresinde bu topluluk yerleşik avcı – toplayıcı bir topluluktur. Yakınlarında Pleistosen bir gölün varlığı ek bir avantaj sağlamış olmalıdır. Bu evrenin büyük kısmında yuvarlak kulübelerde yaşanmış, daha geniş yapılarak gerek duyulunca da ızgara planlı konutlar yapılmıştır. Avlanan hayvanlar yaban domuzu, kızıl geyik, ala geyik, yaban sığırı, yaban koyunu ve yaban keçisidir. Toplanılan bitkilerin esasını yabani mercimek ve fiğ oluşturur. Çanak Çömleksiz Neolitik B evresinin Izgara Planlı Yapılar ve Kanallı Yapılar evrelerinde avcı – toplayıcı geçim tarzı devam ederken Izgara Planlı Yapılar Evresi'nde yabani emmer ve einkorn buğdayı görülmeye başlandı. Yine bu yapı evresinin başlarında domuzun bir evcilleştirme başlangıcı olarak yerleşme içinde tutulduğu ileri sürülmektedir. Diğer yandan el işçiliğinde ustalaşma, daha uzak mesafelerle mal değiş – tokuşu ve inanç sisteminde gelişmeler görülmektedir. Bu yapı evresinin sonlarına doğru, yani Çanak Çömleksiz Neolitik B evresi başlarında yabanıl tahıl türleri devşiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Hücre Planlı Yapılar Evresi'nde özellikle koyun ve keçinin evcilleştirildiği, daha başlarda yabani einkorn buğdayının kültüre alındığı anlaşılmaktadır. Bu yapı evresinde hayvan yetiştiriciliği geçim tarzında önemli yere sahiptir ve halen koyun ve keçi en çok yetiştirilen hayvanlardır. Çanak Çömleksiz Neolitik C evresinde ise evcil koyun ve keçinin beslenmedeki ağırlığının arttığı belirtilmektedir. Beslenmenin bitkisel kaynakları ise yabani baklagiller (kültüre alınmış olması muhtemel görünmektedir), badem, menengiç, fıstık, bezelye, mercimek, burçak ve daha sınırlı ölçüde olarak buğday başta olmak üzere tahıllardır. Kanallı Yapılar Evresi sonlarına kadar baklagiller, tahıldan üç kat fazla tüketilmekteydi. Taş Döşeli Yapılar Evresi'nde bu oran on kat oldu. Hücre Planlı Yapılar Evresi'nde ise altı kattır. Beslenmenin hayvansal kaynakları ise evcil ve yabani domuz, koyun, keçi, sığır ve ala geyiktir. Belirtmek gerekir ki bu hayvanlardan yararlanma yüzdeleri sabit kalmamış, esas olarak yapı evrelerine göre değişiklikler göstermiştir.Deniz Erdem, Sh.:  21, 22

 Mimari
Kronolojik alt evreler

 Konutlar
 Yuvarlak Planlı Çukur Yapılar EvresiTepe'nin doğusunda, ana toprak üzerinde yer alan yapı katıdır. Kendi içinde mimari gelişim gösteren 4 alt evre belirlenmiştir. En alttaki evre yuvarlak ya da oval planlı, sıvanmış dal örgü tekniğiyle yapılmış kulübelerle temsil edilmektedir. Zemin yerden 30 – 35 cm. kazılarak sağlanmıştır. Duvarlar, 10 – 12 cm. kalınlıktaki ağaç dallarının belirli aralıklarla dikilmesi, aralarının daha ince dallarla sepet gibi örülmesiyle oluşturulmuştur. Daha sonra bu dal örgünün üzeri kalın bir çamur tabakasıyla sıvanmıştır. Birbirine yakın yapılmış kulübelerdir. Çatıların ahşap ve saz gibi malzemeden yapıldığı düşünülmektedir. İlk haliyle bu şekildeki yapıların daha sonra alt kısımları taşla örülerek sağlamlaştırıldığı görülmektedir. Bu kulübelerin dışında, işlik olarak kullanıldığı düşünülen bazı taş döşeli alanlar vardır.
 Izgara Planlı Yapılar EvresiDikdörtgen planlı bu yapılar, üçü hariç kabaca kuzey – güney yönünde inşa edilmiştir, yani kısa kenarları kuzeye ve güneye gelecek şekildedir. Uzun kenarları 10 – 11 metre, kısa kenarları ise 3,5 metredir. İçte üç bölüm olarak düzenlenmişlerdir. Kuzey taraftaki en büyük bölme, aralarında geniş kanallar bırakacak biçimde birbirine paralel dizilmiş taş dizileri ile yükseltilmiş bir tabana sahiptir. Bu taş dizilerinin görünümü bir ızgarayı andırdığı için bu yapı evresine Izgara Planlı Yapılar Evresi tanımlaması verilmiştir. Taş dizilerinin ve arada oluşan kanalların üstü ağaç dalları, kamış ve sazlarla kaplanmış, bazılarında bunun da üzeri düzgünce kil bir tabakayla örtülmüştür. Her halükarda bu tabanın dışa yayılmaması için etrafının ince ve alçak bir taş sırası ile kapatıldığı anlaşılmaktadır. Duvar olarak yine dal örgü tekniği kullanılmıştır. Ortadaki ikinci bölüm ise avlu olarak kullanılmaktadır ve bir ocak bulunur. Yapının en güneyindeki üçüncü bölüm ise, işlevi anlaşılamayan fakat işlik ya da kiler olarak kullanılmış olabileceği düşünülen değişik sayıda hücre tarzı bölümlerden oluşmaktadır. Bu alt evreye ait gün ışığına çıkarılan konutlar hemen hemen aynı boyutlarda ve aynı plandadır. Aralarında aynı mesafe bırakılarak iki sıra halinde inşa edilmişlerdir.

Izgara planlı konutlar aslında dörtgen zemin üzerine yine yuvarlak (yarı – silindir gibi) yapılardır. Yuvarlak tabanda yuvarlak yapıların 6 metre çaptan daha geniş yapılmasında üstesinden gelinemeyen teknik sorunlar vardı. Bu nedenle tabanı dikdörtgen yapma yolu seçilmiş olmalıdır.
 Kanallı Yapılar EvresiHer ne kadar bir alttaki Izgara Planlı Yapılar Evresi'ndeki gibi yine dikdörtgen planlı yapılar görülmekte ise de, taşıyıcı duvarları, kerpiç kullanımı ve gömüt geleneğindeki değişme gibi nedenlerle ayrı bir kültür olarak değerlendirilmektedir. Bu evrede kanallı taş düzlemlerle yükseltilmiş konutlar yer almaktadır. Bu kanallı taş düzlemler, küçük ocak taşlarının, aralarında 20 cm. genişlikte kanallar bırakacak şekilde düzenli bir biçimde üst üste dizilmesiyle örülen duvarlardan oluşmaktadır. Bu düzlemler yaklaşık olarak 3 x 5,50 metre ölçülerindedir. Kanalların üstü yassı taş levhalarla örtüldükten sonra tüm düzlemin üstü moloz taşları dökülerek düz bir platform elde edilir. Esas taşıyıcı duvarlar ise bu tabanın üzerine, küçük ocak taşlarıyla, harç olarak çamur kullanılarak 50 cm. kalınlıkta örülmüştür. Duvarların devamı kerpiç topakları kullanılarak yükseltilmiştir. Çatı konusunda kesin sonuç verecek bir buluntu olmamakla birlikte, düz dam olduğu yönünde bazı buluntular vardır. Yerleşim düzeninde belirgin bir değişiklik olmuştur. Konutlar birbirinden daha mesafelidir ve aralarında geniş avlular yer alır. Ocaklar ve işliklerle birlikte günlük faaliyetlerin de konuttan genel alanlara çıktığı anlaşılmaktadır.

Bu evrede, diğerlerinden farklı yapıda ve farklı işlevde iki yapı saptanmıştır. Bunlardan biri, daha üst evrede görülen ve "Kafataslı Yapı" olarak adlandırılmış olan yapının hemen altındaki yapıdır. Tabanı insan kemikleriyle kaplı olup büyük bir yangın geçirmiştir. Diğer ise "Saltaşı Yapı" olarak adlandırılan yapıdır.
 Taş Döşeli Yapılar EvresiKonutlar ise yine dörtgen planlıdır. Birbirine geçişli birkaç odaları vardır. Tek katlı ve düz damlı oldukları belirtilmektedir. Kanallı Yapılar Evresi'nden en önemli farkı, tabanların duvarların çıkılmasından sonra döşenmiş olmasıdır. Fakat esas yenilik, ilk kez kerpiç hamuru kullanılmasıdır. Bu hamur taş temeller üzerine dökme olarak kullanılmıştır.

 Hücre Planlı Yapılar EvresiYapı tekniğinde önemli bir atılım gerçekleştirildiği düşünülen evredir. Bu evrede konutlar iki katlı olarak yapılmıştır. Alttaki bodrum katı olarak değerlendirilen kat, sekiz küçük hücreye bölünmüştür. Taş subasmanlı olarak yapılmışlardır ve çoğunun tabanı topraktır. Hücreler hem kiler, hem de gömü yeri olarak kullanılmıştır. Girişlerinin konutun ikinci katı tabanından, ahşap bir merdivenle olduğu düşünülmektedir. Konut olarak kullanılan üst kata, doğu duvarı dışındaki taş merdivenlerden çıkılmaktadır. Kerpiç hamuru, ilk kez bu alt evrede biçimlendirilerek tuğla olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Köy meydanı olarak kabul edilen alanda, tanrı heykelleri olduğu düşünülen dikilitaşlar vardır. Bir tören meydanı olduğu düşünülmektedir. Daha sonraki evrede de kullanılan bu alan, bu evrede en az 50 x 25 – 30 metre boyutlarında bir alandır. Bir alt evrenin yapı kalıntıları üzerine, en yüksek zeminleri taban alarak, çukur kalan bölümleri doldurarak inşa edilmiştir. Konutların doğusunda, ayrı bir alan olarak yer alır. Kuzey kenarı boyunca, planları konut planlarına benzeyen fakat yan yana, düzenli bir planlamayla ve daha geniş olarak tasarlanmışlardır. İçlerinde maden buluntular, kil kaplar ve kil ev maketleri gibi, "statü eşyası" olarak yorumlanan buluntular ele geçmiştir. Bütün bunlar topluluk içinde ayrıcalıklı bir grubun olduğuna işaret etmektedir.
 Hücre Planlı Yapılar – Geniş Odalı Yapılar Geçiş EvresiBu evreye ait çok az mimari kalıntı vardır. Hücre Planlı Yapılarda bir "yozlaşma" görülür, geniş odalı yapılar yönünde bir eğilim ortaya çıktığı ileri sürülmektedir.
 Geniş Odalı Yapılar Evresi''
Bu evre tek ve büyük odalı yapılarla temsil edilmektedir. Yapı tekniğinde, daha özensiz olmak dışında fark yoktur. Bununla birlikte ilk bu yapı evresinde temel çukurları açılmaktadır. Bir önceki evredeki tören meydanının bu evrede artık bu amaçla kullanılmadığı anlaşılmaktadır, dikilitaşlar devrilmiş ve üzerleri örtülmüştür. Eskisi gibi düzenli bir tabana da sahip değildir.

Kült yapıları
Yerleşmede farklı alt evrelerde konutlar dışında, tüm topluluğun kullanımı için inşa edilmiş, bir bakıma kamusal nitelikte yapılar vardır. Birer kült yapısı olarak görülen bu yapılar hem plan, hem yapı tekniği, hem de içeride ele geçen buluntuların niteliği yönünden konutlardan farklılık göstermektedir. Bu yapıların ortak özellikleri çevre duvarlarının içten payelerle donatılmış olması ve her ne kadar farklı teknikler kullanılmış olsa da hepsinde özenle işlenmiş geniş döşemelerin görülmesidir.

Kuşkusuz bu tür yapıların inşası, yani bireysel kullanım işlevi ötesinde topluluğun tümüne yönelik işlev gören yapılar, ancak bireysel iradenin ötesinde güçlü bir iradenin, bir otoritenin varlığını gerektirmektedir. Bu tarz bir irade ise tek tek topluluğu oluşturan bireylerin iradesinden daha güçlü ve bu şekilde topluluktaki tüm bireyleri harekete geçirebilecek yönetsel bir iradedir. Bu iradenin maddi kalıntılarını görebildiğimiz en eski topluların, bireysel bir iradenin toplum üzerindeki otoritesini göstermesi bakımından tabakalı bir toplum olduğu söylenebilir. Yine de bu toplumların tabakalı olmasını, Marksist literatürdeki, gücünü üretim araçları üzerindeki özel mülkiyete dayandıran bir hakim sınıfın varlığı olarak görmek için elimizde kanıt yoktur. Kamusal yapıların en eski örnekleri çoğu kez birer kült merkezidirler ve o toplumlarda, bireylerin paylaştığı ortak bir inanç sisteminden gücünü alan ruhban unsurların topluluğa empoze ettikleri iradeye bağlanır. Nitekim Çayönü'nde katı bir inanç sisteminin sosyal yapının olduğu anlaşılmaktadır.

"Kafataslı Yapı"
Yerleşme içinde kazılarda ortaya çıkarılan konut işlevli olmayan yapılardan biri de "Kafataslı Yapı" olarak tanımlanan yapıdır. Yapının ilk kez ortaya çıkarıldığı 1981 yılında içinde 70 kadar insan kafatasından başkaca bir buluntu elde edilmemişti. Bu nedenle bilim dünyasına Kafataslı Yapı olarak tanıtılmış, daha sonraki yıllarda yapıda kafataslarının yanı sıra diğer insan kemikleri de bulunmasına karşın bu adlandırma yerleşmiştir. Kazıların sonuna kadar bu yapıdan 450 bireye ait kafatası ve kemikler ele geçmiştir. Yaklaşık 2 bin yıl boyunca kullanılmış olan bu yapıda çok daha fazla bireye ait kemik bulunması gerektiği düşünülmektedir. Bunun açıklaması, Çayönü'nde bu süre içinde yaşayıp ölmüş tüm bireylerin değil, sadece ayrıcalıklı görülen bireylerin buraya gömüldüğü şeklinde yapılmaktadır. Ele geçen gömüler de bunu göstermektedir. Örneğin Izgara Planlı Yapılar'da taban altı gömüler vardır.

Kült yapıları içinde en eskilerinden ve en uzun süre kullanılanıdır. Yuvarlak Planlı Yapılar Evresi'nden itibaren işlev görmektedir. Bu alt evrede ve Izgara Planlı Yapılar Evresi'nde yuvarlak, daha sonraki alt evrelerde ise dörtgen planlı olarak inşa edilmiştir. Kanallı Yapılar Evresi'nde yerleşmenin güneydoğu yamacını kesecek biçimde yapılmıştır. Büyük bir yangın geçirdiği, içindeki kemiklerin büyük ölçüde kavrulmasından da anlaşılmaktadır. Bir sonraki Taş Döşeli Yapılar Evresi'nde bu kez dörtgen planlı olarak yeniden inşa edilmiştir.

Çayönü'ndeki söz konusu yapının "kafatası kültü", gömme geleneğinde başın gövdeden ayrı tutulması ile doğrudan ilişkili olduğu kabul edilir. Ölülerin hazırlanması işlemleriyle ilgili görülmektedir. Yapının avlusunda bulunan, üzerinde insan ve hayvan kanı saptanan bir sunak, çevresindeki sekiler ve odacıklarda, çukurlarda rastlanan çok sayıdaki ezik – kırık kemikler bu görüşü desteklemektedir. Bunun bir uzantısı olabilecek şekilde, Çayönü'nde insan kurban etme geleneğinin görülmesi, bir olasılık olarak ileri sürülmektedir.

Farklı kullanım evreleri gösteren bu anıtsal yapı, doğu – batı yönünde uzanmaktadır. En üstteki evre BM 2 A evresi olarak tanımlanmıştır. Tabanları taş döşeli üç oda ve güneyde geniş bir avludan oluşur. Büyük bir yangın geçirmiştir. 70 kadar kafatasının bulunduğu evre bu evredir. BM 2 B evresi ise hemen altta, aynı planda olmakla birlikte biraz daha küçük ölçeklidir. BM 2 C evresi kuzey kısmı sal taşlarıyla döşeli tek ve uzun bir mekandan oluşmaktadır. Muhtemelen kuzey tarafında yine avlu vardır. Saltaşı döşemenin altında mahzen gibi dört hücre yer almaktadır. Bu hücrelerin yan duvarları yer yer düzgün, büyük taş bloklarla desteklenmiştir ve saltaşı döşeme bunların üzerine yerleştirilmiştir. Gömüt odaları olarak kullanılmış olan bu mezar odalarının her birinde farklı gömü durumları görülmektedir ki, bu durum bugüne kadar başkaca neolitik yerleşimlerde tespit edilmemiş bir durumdur. Örnek olarak en batıdaki mahzen 2,00 x 1,10 metre boyutlarındadır. Kafatasları ve çeşitli kemikler bu mahzenlere, üstlerine saltaşları kapatılmadan önce döküldüğü izlenimi edinilmektedir. Öyle ki altta her türlü kemik ve kemik parçaları ile dolu kalın bir dolgu oluşmaktadır. Kemiklerin çoğunun, bağ dokuları tümüyle çürüdükten sonra buraya konulduğu bellidir. Yine de tek bir ayak ve bacak birlikte bulunmuştur. Üzerindeki et henüz çürümeden buraya atıldığı anlaşılmaktadır. Bütün bu dolgu kaldırıldıktan sonra çok sayıda uzun kemiğin bir araya getirilip paketlenmiş gibi düzenli öbekler oluşturduğu görülmüştür. Bunun altında ana toprağa ulaşılmıştır. Tüm bu kemik dolgu içinde ender de olsa çift delikli silindirik boncuklar ve yine takı olarak kullanılmak için delindiği anlaşılan büyük bir deniz kabuğu çıkmıştır.

Bu dört mezar odalarının dışında, yine aynı yapı içinde insan kemiklerinin yığıldığı çukurlar ortaya çıkarılmıştır. Örneğin yapının kuzey kesimindeki böyle bir çukurda 32 çocuk ve yetişkin bireye ait kemiklerin, yığın halinde atıldığı görülmektedir. Herhangi bir anatomik bağlantı olmaması nedeniyle başka bir yerden getirilip bu çukura yığıldıkları düşünülmektedir.

Mezar odalarından en batıdaki, 4 No'lu çukurda ise ilginç bir durum vardır. En üstte çok sayıda bireye ait uzun kemikler düzensizce atılmış halde bulunmuştur. Bunlar kaldırıldığında, iki sıra halinde dikkatlice yan yana dizilmiş yetişkin kafatasları ortaya çıkmıştır. Bazıları batıya, bazıları ise doğuya bakmaktadır. Bunların altında ise yine dağınık halde uzun kemikler vardır. Bu şekilde bir gömü uygulamasının başka bir neolitik yerleşimde görülmediği belirtilmektedir.

Nüfusun büyük bölümünün, neredeyse % 70'inin Kafataslı Yapı'ya gömüldüğü ileri sürülmektedir. Birincil ve ikincil gömü örneklerine sıklıkla rastlanmaktadır.

"Saltaşlı Döşemeli Yapı"
"Saltaşı Döşemeli Yapı" olarak adlandırılan yapı Izgara Planlı Yapılar Evresi'nin son döneminde, tepenin güney yamacında, ana toprağın içine oyularak yapılmıştır. Kanallı Yapılar Evresi'nde bir kült yapısı olarak işlev gördüğü kabul edilmektedir. Dikdörtgen planlı yapının boyutları 11 x 7,50 metredir. Kuzey duvarı aynı zamanda set görevi görmesi için daha kalın örülmüş ve iç taraftan iki payanda ile desteklenmiştir. Taban, levha taşlarla kaplanmış ve üzerleri düzlenmiştir. İçerdeki alanın ortasında, payandalarla aynı hizaya gelecek şekilde karşılıklı yerleştirilmiş iki dikilitaş vardır. Ancak bu dikilitaşlar Göbekli Tepe ve Nevali Çori'deki gibi T biçimli değildir. Bunların tanrı heykeli işlevi gördüğü düşünülmektedir. Kuzeydoğu köşede de bir üçüncü dikilitaş, doğu duvarına paralel duracak şekilde konmuştur.

"Sekili Yapı"
İlk olarak Taş Döşeli Yapılar Evresi'nde inşa edilmiştir. Saptanan kamusal yapılar içinde en küçük ölçekli olanıdır. Çizimlerde BK yapısı olarak gösterilmektedir. İç duvarlar boyunca taş bir seki uzanır.

İçinde, işlevi hakkında ipucu verecek bir buluntuya rastlanmamıştır.

"Terrazzo Tabanlı Yapı"
Hücre Planlı Yapılar Evresi'nin kamusal yapısı, terrazzo yapısıdır. Dörtgen planlı, içeride payeleri olan yapının tabanı terrazzo tekniğiyle –bir çeşit mozaik- yapılmıştır. Söndürülmüş kireç, kırmızı renkli kırık taşlar ve kumla, büyük bir özen gösterilerek yapılmış, parlatılmıştır. Yapının kuzeydoğu köşesinde yarımay şeklinde "kutsal ocak", yakınında üzerinde insan yüzü kabartması olan sığ bir tekne vardır. Bir tapınak olarak işlev gördüğü kesindir.

Buluntular

Küçük buluntular
Pişirmeden çanak çömlek yapma girişimi olarak görülen kilden kaplar Hücre Planlı Yapılar Evresi'nin en son evresinde ortaya çıkmıştır. Bazen çok az pişmiş, kaba bitkisel katkılı, kerpiç çamurundan, düz tabanlı, sığ kenarlı, yuvarlak ya da köşelerin yuvarlatılmış dörtgen kaplardır. Kaplar dışında silindir boncuklar, misket taşları vardır. Ayrıca kazılarda 49 adet kil insan heykelciği, 51 adet hayvan heykelciği bulunmuştur. Hayvan heykelcikleri içinde evcil koyun ve keçi heykelcikleri Hücre Planlı Yapılar Evresi'nin son alt evresinde, yabani hayvan heykelcikleri ise daha erken, Kanallı Yapılar Evresi'nden itibaren görülmektedir. En eski iki yapı evresinde kil heykelcik hiç bulunmamaktadır.

En şaşırtıcı kil buluntusu ise ev modelleridir. Hücre Planlı Yapılar Evresi'nde bu şekilde beş model bulunmuştur. Alçak korkuluklu düz damlar, yağmur oluğu yanı sıra ilk katta hücrelerin havalandırma pencereleri görülmektedir.

Çayönü ve Çatalhöyük, Türkiye'de en eski çanak çömlek buluntusu veren arkeolojik yerleşimlerdir. Bu tarih, MÖ 6. binyıla kadar geri gitmektedir. Bir grup çanak çömlek buluntusu Güneydoğu Anadolu – Kuzey Suriye'de görülen "koyu yüzlü açkılı" olarak tanımlanan mal grubuna girmektedir. Ancak düğme biçimli kabartma bezemelerle bir farklılık göstermektedir. Bunlar, daha çok Doğu Anadolu – Kafkasya çanak çömleği ile benzerlik göstermektedir. Çayönü'nde Çanak Çömlekli Neolitik Çağ tabakasındaki çanak çömlek buluntuları Halaf öncesine, MÖ 6. binyıl başlarına tarihlenmektedir.

Çanak Çömleksiz Neolitik tabakalarda hem çakmak taşı, hem obsidiyenden yontmataş alet yapımında yararlanıldığı görülmektedir. En eski Yuvarlak Planlı Yapılar ve Izgara Planlı Yapılar evrelerinde çakmak taşı kullanımı kabaca üç kat fazladır. Hücre Planlı Yapılar Evresi'nde ise yarı yarıyadır. Çakmaktaşı çevreden sağlanabilirken obsidiyen Bingöl ve Nemrut Dağı bölgesinden gelmedir. Daha sonraki evrelerde obsidiyen kullanımı artmıştır. Obsidiyen kullanımı dilgilerde, çakmak taşı ise yongalarda daha çoktur. Yongalar, toplam taş aletlerin % 47'si kadardır.

Sürtmetaş aletler içinde değişik boylarda havan elleri vardır. Kullanıldıkları işe uygun biçimde farklı boyutlardadır, boya ezmekten et dövmeye kadar çok çeşitli işlerde yararlanıldığı anlaşılmaktadır. Sürtmetaş buluntulara diğer örnekler havanlar, yassı baltalar, vurgu taşları, sap delikli çekiçler, bileyi taşları, bızlar, ağırşaklar, topuzlar, bilezik olarak ve başka amaçlar için kullanılan taş halkalar, bazıları bezemeli taş kaplar sayılmaktadır. Gerek yontmataş, gerekse de sürtmetaş endüstrisinde Çanak Çömleksiz Neolitik boyunca önemli bir değişiklik görülmemektedir.

Çayönü sakinlerinin nabit bakırı ve malahiti işledikleri saptanmıştır. Tüm buluntular değilse bile bir kısmı ısıtılarak tavlama işlemine tabi tutulmuş, daha sonra dövme tekniğiyle işlenmiştir. Bu şekilde işlenen bakırdan delgi, iğne ve tel parçaları yapılmıştır. Bu tavlama işleminin metalurji alanında bir devrim sayılması gerektiği belirtilmektedir. Diğer yandan bilinen en eski dövme tekniğiyle yapılan bu nesnelerin taş örsler üzerinde, sapsız taş çekiçlerle dövülerek şekillendirildiği tahmin edilmektedir. Bu şekilde doğal bakırın kullanılmasının yanı sıra ısıl işlemle cevherinden arıtılmış madenin de kullanıldığı anlaşılmaktadır. Çayönü'nde bulunan bu nesneler, sadece Anadolu'da değil, insanlık tarihinde bilinen en eski maden buluntulardır. Bakırdan yapılma buluntular esas olarak Izgara Planlı Yapılar ve Kanallı Yapılar evrelerinde ele geçmiştir.

Kemik ve geyik boynuzundan yapılma aletler oldukça çeşitlidir. Bızlar, başlı ya da delikli iğneler, kaburga kemiklerinden uçları sivri ya da yuvarlatılmış dilgiler, alet sapları vardır. Bu saplardan bazılarının uçlarında, aletin yerleştiği delikler, bazılarında ise bunun yerine dilgilerin yerleştirildiği boydan boya uzanan oluklar görülmektedir.

Bitki kalıntıları içinde fiğ tohumlarının MÖ 7.500 – 6.500 yılları arasına ait olduğu anlaşılmaktadır. Esas olarak emmer ve einkorn buğdayının, bazı baklagiller, burçak ve nohutun kültüre alındığı belirtilmektedir. Bezelye ve mercimek en son katlarda kültüre alınmıştır. Badem, fıstık, meşe palamutu, üzüm, delice otu, yabani bakla, yassı zarflı bezelye, keten ve çitlembik çevreden toplanan bitkilerdir. Arpa hemen hemen hiç bulunmamaktadır.

Hayvan kalıntıları
Avlanan hayvan türleri oldukça geniş bir yelpaze göstermektedir. Bunlar, yaban domuzu, yabani koyun ve keçi, kızıl geyik, alageyik, yaban sığırı, ceylan, karaca, at, ayı, tilki, sansar, tavşan, kunduz, sincap, yabani kedi, kokarca, porsuk, su samuru, kaplumbağa, kirpi, çeşitli kuşlar ve tatlı su balıkları olarak görülür. Eninde sonunda evcilleştirilen dört tür, domuz, koyun, keçi ve sığır toplam olarak tüm alt evrelerde % 60'a yakın ya da daha yüksek paya sahiptir. Etinden yararlanılan diğer yabani türler, Kanallı Yapılar Evresi'nden itibaren payı azalan bir kaynaktır. Yabani ya da evcil koyun ve keçi, ilk üç alt evrede görece önemsizken Geniş Odalı Yapılar Evresi'nde büyük artış gösterir. Bu alt evrede koyun ve keçi eti Çayönü sakinlerinin et tüketiminin % 53,6'sını karşılamış görünmektedir. Bununla birlikte Geniş Odalı Yapılar Evresi'ne kadar baskın olan domuzdur.

İnsan kemikleri
Yakındoğu Neolitik Çağı yerleşmeleri arasında Çayönü, en çok insan kemiği veren yerleşmedir. Kazılarda 227'si kadın, 193'ü erkek, 142'si çocuk, 57'si bebek ve 7'si fetus olmak üzere toplam 626 insan iskeletine ulaşılmıştır.

Çayönü buluntusu ise en eski evre olan Yuvarlak Planlı Çukur Evler Evresi dolgusu içinde bulunmuştur. İskelet üzerinde yapılan 14C analizine göre günümüzden 9 bin yıl öncesine tarihlendirilmektedir.

İnsan kemikleri konusunda diğer ilginç bir buluntu, Kafataslı Yapı'nın kuzeyindeki bir çukurda bulunan çok sayıdaki insan kemiklerinden bazılarında saptanan belirgin yanma izleridir. Ayrıca başka bir noktada da yanma izleri olan insan iskeleti bulunmuştur. Bu buluntular, Anadolu'da kremasyon uygulamasının Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'a kadar geri gittiği şeklinde yorumlanmaktadır.

Nüfus yapısı
Yerleşmenin Neolitik Çağ'da, hiç umulmadık ölçüde, 600 nüfuslu bir köy yerleşmesi olduğu anlaşılmaktadır. Ortalama ömürün 29 – 30 yıl olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte beş bireyin 50 yaşın üstünde öldüğü saptanmıştır. Bunlardan dördü erkektir, beşincinin cinsiyeti saptanamamıştır. Ortalama boy erkeklerde 1,70 kadınlarda 1,57'dir. Kafa yapısı Akdeniz ırkından olduklarını göstermektedir. Bu ırkın kaba ve narin yapıları bir arada görülür, ancak narin yapılılar çoğunluktadır. Bu dönemde nüfusun % 34'ünün bebek ve çocuk olduğu görülmektedir. Çocuk ölümlerinin çoğunlukla 2 – 3 yaş arasında olduğu belirlenmiştir. Bu yaşlar, normal olarak son derece steril bir beslenme tarzı olan anne sütüyle beslenmeden diğer besinlere geçiş yaşlarıdır. Çayönü geleneğinde bebeklerin sütten kesilmelerinin 2 – 3,5 yaşlarında olduğu anlaşılmaktadır. Bu yaşlardaki ölümler, bu dış besinlerden alınan patojen unsurlara, enfeksiyonel hastalıklara, örneğin ateşli ishale ve yetersiz anne bakımına bağlanmaktadır. Bebek ölümleri genelde yüksek oranlı olmakla birlikte Hücre Planlı Yapılar Evresi'nde daha yüksek olduğu görülmektedir. Daha ayrıntılı bir inceleme, 0 – 15 yaş arasındaki ölümlerden % 67'si 0 – 5 yaş arasındaki çocuklarda görüldüğünü ortaya çıkarmaktadır.

Sağlık
Kemiklerin incelenmesinden çeşitli hastalıklar yaşandığı anlaşılmaktadır. Belli başlıları kulak ve kemik iltihabı, eklem bozuklukları, diş çürükleri sayılabilir. Özellikle kemik iltihabı dikkat çekecek kadar yaygın görünmektedir. Eklem kıkırdaklarındaki tahribat sıklığı % 71,8 olarak görülmektedir. Enfeksiyonel hastalıkların sıklığı ise % 61,1'dir. Dejeneratif eklem rahatsızlıkları kadınlarda % 65,9 erkeklerde ise % 84 olarak görülmektedir. Diğer yandan ileri derecede diş aşınması görülmektedir. Bu durumun, tahıl öğütmekte kullanılan bazalt öğütme taşlarının ufalanmasıyla una karışan çok ufak parçalardan ileri geldiği kabul edilmektedir. Bu tahıl öğütme işleminin bir olumsuz sonucu, ki Çayönü toplumunda yaygındır, bilek, kol, diz eklemleri ile bel ve boyun omurlarında görülen ileri derecedeki eklem deformasyonlarıdır. Bu durumun, zor ve ağır işlerde çalışmanın omurgada neden olduğu aşırı yüklenmeye de bağlı olduğu düşünülür. Dişlerde görülen diğer bir sorun da, diş minesinin yeterince kalınlaşamaması olarak tanımlanan diş mine hipoplazileridir. Kadınlarda % 44,7 erkeklerde ise % 20,5 sıklıkla görülen bu durum 1 – 1,5 yaşlarda ortaya çıkmaya başlar, 4 – 4,5 yaşlarda en yüksek orana ulaşır. Bir başka sağlık sorunu ise Anemidir. Özellikle çocuklarda rastlanmaktadır. Çayönü toplumunda aneminin demir eksikliğine bağlı olduğu ileri sürülmektedir. Demir eksikliği ise buna yol açan bir hastalığa ya da belirli bir süre devam eden yetersiz beslenmeye bağlanır. Beslenmenin esas olarak tahıllara dayanması, demir eksikliğinin önemli bir nedeni olarak görülmektedir.

Ayrıca muhtemelen avlanma sırasında karşılaşılan kazalar sonucu baş, kol ve bacak kemiklerinde kırıklar vardır. Bu kırıkların bilinçli bir sarma ile iyileştirildiği görülmektedir. Dokuz yetişkin kafatasında karşılaşılan yaralanmalarını da iyileştiği görülmektedir.

İnsan kemiklerinin incelenmesinde ulaşılan en hayret verici buluntu, bir yetişkin genç bir erkek kafatasından, paryetal kemikden 8 mm. çapında bir parça kemiğin kesilip alınması operasyonudur. Tıp dilinde Trepanasyon adı verilen bu operasyonla oluşan delik çevresinde bir reaksiyon ya da iyileşme izi görülmemektedir. Bu nedenle bu erkeğin operasyon sırasında ölmüş olduğu, ya da zaten ölü olduğu düşünülmektedir. Trepanasyonun en erken örnekleri İsrail'deki Mount Carmel Mağarası'nda, birden fazla kafatasında saptanmıştır. Operasyonun ölü insanlar üzerinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Epipaleolitik Çağ'a tarihlenmektedir. Neolitik Çağ'da ise oldukça, özellikle Avrupa ve Ortadoğu'da yaygındır. Anadolu'da da bu çağda bilindiği, değişik bölgelerden gelen buluntulardan bilinmektedir. Bu tür operasyonlarda amaç canlı insanlarda cinnet, delilik, baş ağrısı, baş dönmesi ve sara gibi şikayetlerin giderilmesini sağlamaktı. Ölülerde uygulanmasının ise kötü ruhları kovma amaçlı olduğu düşünülmektedir.

Ölü gömme gelenekleri
Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'ın son yapı katı olan Geniş Odalı Yapılar Evresi'nde ve Çanak Çömlekli Neolitik tabakada yerleşme içi gömütlere rastlanmaz. Açıktır ki yerleşme dışında bir mezarlık alanı vardı. Daha eski tabakalarda ise yerleşme içi gömüt geleneği esastandır. En eski evre olan Yuvarlak Planlı Çukur Yapılar Evresi'nde gömüt armağanı olmadan, hocker durumunda kil tabanlar altına gömü yapılmıştır. Izgara Planlı Yapılar Evresi'nde ızgaraları oluşturan duvarlar arasına, tek tek ya da topluca gömülmüştür. Gömüt armağanı olarak takı gibi kişisel eşyalar, sürtmetaş aletler ve kırmızı aşıboyası parçaları vardır. Kanallı Yapılar Evresi'nde, arkeoloji biliminde "Kafataslı Yapı" olarak bilinen yapıya topluca ve ikincil gömü yapılmıştır. Çeşitli gömüt tipleri uygulanmıştır. Tüm bunlar, Çayönü kazılarının önemini gösterir bulgulardır. Çayönü, zaman içinde taban altına gömü geleneğinden yerleşme içinde ortak bir yapı içinde ve ikincil gömü yapma geleneğine doğru olan gelişmenin izlenmesini sağlamaktadır.

Değerlendirme

Çayönü kazıları ve izleyen çalışmalar, her şeyden önce aynı kültürün, zaman içinde gösterdiği gelişmeyi izleyebilmek açısından önemli bilgiler sağlamıştır. En azından Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'ın tüm evreleri, ki yaklaşık olarak 2.500 – 3.000 yıl sürmüştür, kesintisiz olarak gözlenmektedir. Çayönü toplumunun bu gelişme çizgisi üzerinde sosyal yapı olduğu kadar beslenme stratejisi de izlenebilmektedir. Bütün bunlarla birlikte Çayönü Neolitik Devrimi eksiksiz olarak sergilendiği bir araştırma alanıdır.

Çanak Çömleksiz Neolitik B evresinde yani Taş Döşeli Yapılar ve Hücre Planlı Yapılar evrelerinde, yerleşim düzeninde katı kurallar uygulandığı görülür. Her yapı alt evresinde konutların mimarisi aynıdır ve bir sonraki alt evrede tümüyle değişmiş, fakat tüm yapılarda aynı plan ve yerleşim düzeni uygulanmıştır. Özellikle açık alanların işlevleri ve düzenlenişlerinde bir otoritenin etkisi belirgün olarak hissedilir. Konut planının alt evrelerde hep aynı olması, her ne kadar sosyal farklılaşmanın olmadığına işaret ediyorsa da, tüm konutların aynı planda yapılmasını dayatan bir otoritenin varlığı da kabul edilmektedir.

Hücre Planlı Yapılar evresinin sonlarına doğru yerleşim düzenindeki katı kuralların terk edildiği, yerleşim planının daha birörnek hal aldığı belirtilmektedir. Ayrıca ortak mülkiyetten kişisel mülkiyete doğru bir değişme olduğu ileri sürülmektedir. Mehmet Özdoğan bu gelişmeyi yerleşmede hayvan beslenmesine başlanmasıyla açıklamaktadır. Hayvan yetiştirmeye başlamak, Çayönü'ne yerleşmiş olan, köklerini Paleolitik Dönemden alan bu toplumun sosyal yapısında büyük bir dönüşüme yol açmıştır. Sadece mimari ve yerleşim modeli değil, aynı zamanda ölü kültü ve ölü gömme geleneklerini de değiştirdi. Hayvan yetiştiriciliğinin önemi artıp avcılığın önemi gerilerken standart yerleşim planı da gevşemiştir. Hatta görece temiz tutulan köy, giderek bir çöplük alanına dönüşmüştür. Özellikle Çanak Çömlekli Neolitikte düzensiz yapılaşma çok belirgindir. Bu gelişmeler içinde kült eşyaları giderek azalırken onların yerine günlük kullanıma yönelik eşyalar görünmeye başlar. Paradoksal bir gelişme de kısa sürede yerleşimin nüfusunun azalmasıdır. Esasen bu durum Yakın Doğu'nun neolitik yerleşmelerinde görülen bir durumdur. Bu durumun nedenleri halen tartışmalıdır. Hayvancılığa dayanan yeni bir yaşam tarzı ya da beslenme alışkanlığı dolayısıyla karşılaşılan salgın hastalıkların neden olduğu ileri sürülmektedir.

Dış bağlantılar
 Fotoğraflar
 Yakın plan kroki

Kaynakça

Diyarbakır ilindeki arkeolojik sitler
Ergani
Türkiye'deki höyükler
Yeni Taş Çağı sitleri

Çayönü


Muški odbojkaški klub "Željezničar" (MOK "Željezničar"; Željezničar Osijek; Željezničar) je muški odbojkaški klub iz Osijeka, Osječko-baranjska županija, Republika Hrvatska.
U sezoni 2020./21. "Željezničar" se natjecao u 2. hrvatskoj odbojkaškoj ligi - Istok, ligi drugog stupnja hrvatskog odbojkaškog prvenstva za muškarce.

O klubu
Klub je pod imenom OK "Slavonija" nastao u siječnju 1963. godine spajanjem muških odbojkaških sekcija klubova "Grafičar" (ranije OK "Osijek"), "Elektra" i "Metalac". Najbolji igrači iz ova tri kluba su prešli u "Slavoniju", a ova tri kluba su i dalje nastavila s djelovanjem. Osvojivši republičko prvenstvo Hrvatske za 1963. i 1964., pobjeđuju u kvalifikacijama za Saveznu ligu u jesen 1964. godine, te 1965. godine igraju svoju prvu sezonu u jugoslavenskoj saveznoj ligi i osvajaju treće mjesto. U ljeto 1965. dolazi do dogovora OK "Slavonija" i SD "Željezničar" (koji je imao mušku odbojkašku sekciju do kraja 1954. godine - kasnije postala OK "Osijek", te od 1960. odbojkaška sekcija "Grafičara") o spajanju, te klub od početka 1966. nastupa kao OK "Željezničar". 1967. dolazi i do terminske promjene u odigravanju prvenstva, koja su dotad igrana tijekom kalendarske godine, a nadalje u terminu jesen-prolječe. "Željezničar" je član Prve jugoslavenske lige" do kraja sezone 1967./68., kada ispada u "Drugu saveznu ligu - Zapad", koju osvaja u sezoni 1969./70. i vraća se u Prvu ligu. U sezoni 1971./72. "Željezničar" postiže svoj najveći uspjeh - osvaja drugo mjesto u prvenstvu. Nakon ovog uspjeha, klub je ubrzo ispao iz Prve lige, te se pretežno natjecao u Drugoj saveznoj ligi, uz par sezona u Prvoj saveznoj ligi.
1980.-ih godina "Željezničar" je imao i uspješnu žensku odbojkašku sekciju.
Smirivanjem ratnog stanja 1992. godine, započelo je i prvo hrvatsko odbojkaško prvenstvo u kojem je "željezničar" postao doprvak. Isti uspjeh je postigao i u iduće dije sezone, te je igrao i završnicu Kupa Hrvatske. "Željezničar" je tako 1990.-ih nastupao i europskim natjecanjima - Kupu pobjednika kupova i CEV kupu, te je sudjelovao i u Interligi. "Željezničar" je bio hrvatski prvoligaš do sezone 1996./97., a od tad na dalje nastupa u nižim ligama hrvatskog prvenstva.

Uspjesi

nakon 1991.
 Prvenstvo Hrvatske / 1. liga
 doprvak: 1991./92., 1992./93., 1993./94.
 trećeplasirani / polufinalist: 1994./95.

 2. HOL - Istok / 2.A HOL - Istok / 2. NOL - Istok
 prvak: 2010./11., 2014./15., 2015./16., 2016./17., 2017./18., 2019./20., 2020./21.

 Kup Hrvatske
 finalist: 1995.

do 1991.

 Prvenstvo Jugoslavije / 1.A liga / 1. liga / Savezna liga
 doprvak: 1971./72.
 trećeplasirani: 1965.

 Druga savezna liga - Zapad
 prvak: 1969./70.

 Republičko prvenstvo Hrvatske
 prvak: 1963., 1964.

 Slavonska zona
 prvak: 1963.

Pregled plasmana po sezonama

Rezervna momčad

Poznati igrači

Poznati treneri

Unutarnje poveznice

Vanjske poveznice
 MOK Željezničar - Osijek, facebook stranica
 MOK ŽELJEZNIČAR, natjecanja.hos-cvf.hr
 MOK Željezničar, hos-web.dataproject.com
  ''MOK Željezničar', volleybox.net

Izvori

 MOK ŽELJEZNIČAR, natjecanja.hos-cvf.hr
 Zlata Živaković-Kerže: Povijest sporta grada Osijeka : od osnutka sportskih klubova i društava u gradu do 1996. godine, Osijek, 1998., UDK: 796(497.5 Osijek)(091), str. 200-206, 260-261
 glas-slavonije.hr, Muha je bio i ostao pravi sinonim osječke odbojke,
 bisnode.hr, MUŠKI ODBOJKAŠKI KLUB "ŽELJEZNIČAR"
 poslovna.hr, MUŠKI ODBOJKAŠKI KLUB "ŽELJEZNIČAR"
 fininfo.hr, MOK "ŽELJEZNIČAR"
 companywall.hr, MUŠKI ODBOJKAŠKI KLUB "ŽELJEZNIČAR"

Hrvatski muški odbojkaški klubovi
Šport u Osijeku

MOK Željezničar Osijek


Rie Yamaki (født 2. oktober 1975) er en tidligere japansk fodboldspiller. Hun har tidligere spillet for Japans kvindefodboldlandshold.

Japans fodboldlandshold

Referencer

Eksterne henvisninger

Kvindelige fodboldspillere fra Japan

Rie Yamaki


Parma Calcio 1913 İtalya'nın Parma şehrinde kurulmuş futbol kulübüdür. Takım iç saha maçlarını 29.050 seyirci kapasiteli Ennio Tardini Stadyumunda yapmaktadır. Kulübün kuruluş yılı 1913, renkleri ise sarı-laciverttir. 2018/2019 Sezonunda Serie A ya yükselmiştir.

Kulüp ilk olarak 1913 yılında kurulduğunda ünlü müzisyen Giuseppe Verdi'nin doğum yeri olduğu için adını Verdi FC olarak almıştır. Ancak aynı yılın sonunda adını Parma AC'ye çevirmiştir.

Takım uzun yıllar boyunca yarı profesyonel ligler ile İtalya'nın 2. ve 3. ligleri arasında gidip gelmiştir. 1985 yılında ünlü İtalyan teknik adam Arrigo Sacchi kariyerinin başlarında takımın başına gelmiş ve ikinci lige kadar çıkarmıştır. Nevio Scala'nın takımın başına gelmesi ile Parma önemli gelişme göstermiş ve önce Serie A'ya çıkıp, kısa zamanda ligin önemli takımlarından biri durumunda gelmiş ancak 2007-08 sezonu sonunda maddi sıkıntılardan dolayı Serie A'ya veda etmiştir. Fakat 2 sezon sonra tekrar yükselmiştir. Parma F.C çok sayıda yıldızın keşfedildiği bir kulüp olduğundan "Futbolcu Fabrikası" olarak da bilinir.

2014-15 Serie A sezonunda mali sıkıntılar yaşayan ve 9 puan ile ligin son sırasında bulunan kulübün sahipleri Tommaso Ghirardi ve Rezart Taci alıkları karar ile haklarını 1 Euro karşılığında Slovenya ortaklı Mapi Grup'a devretti. Kulübün yeni başkanı Giampietro Manenti olduğu açıklandı. Bu gelişmenin ardından 21 Şubat 2015 tarihinde İtalya Futbol Federasyonu'ndan yapılan açıklama ile kulübün bir alt lige düşürüldüğü bildirildi. 19 Mart 2015 tarihinde kulüp hakkındaki dava sonucunda hakim kulübün iflas ettiğini açıkladı. ve 4. lig seviyesi olan Serie D'ye düşürüldü.

Kadro

Başarıları

Coppa Italia
 Şampiyonlukları: 1992, 1999, 2002
 İkincilikleri: 1995, 2001

Supercoppa Italiana
 Şampiyonlukları: 1999
 İkincilikleri: 1992, 1995, 2000, 2002

UEFA Kupa Galipleri Kupası
 Şampiyonlukları: 1993
 İkincilikleri: 1994

UEFA Kupası
 Şampiyonlukları: 1995, 1999

UEFA Süper Kupası
 '''Şampiyonluğu:1995

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Resmi site
 Taraftar sitesi - İtalyanca
 Taraftar sitesi - İtalyanca
 Parma istatistikler

Parma
Parma
Serie A kulüpleri
UEFA Kupası şampiyonları
1913'te kurulan futbol kulüpleri
UEFA Süper Kupası şampiyonları
1913'te kurulan spor kuruluşları
UEFA Kupa Galipleri Kupası şampiyonları

Parma Calcio 1913


María Luisa de Borbón y Parade (Madrid, 4 de abril de 1868-Madrid, 1945) fue una noble española,  duquesa de Sevilla y grande de España.

Familia
Hija de Enrique Pío de Borbón y Castellví,  duque de Sevilla, grande de España, y de su mujer Joséphine Parade y Sibié. Su nombre completo era «María Luisa Enriqueta Josefina de Borbón y Parade».

Biografía
Nació dos años antes de que se celebrase el matrimonio de sus padres, y sobre ella siempre pesó el estigma de la ilegitimidad. Su propia madre pidió, tras la muerte de don Enrique Pío, que se excluyese a doña María Luisa de la sucesión al ducado, cosa que no llegó a producirse.

Se casó en Londres el 25 de julio de 1894 con Juan de Monclús y Cabanellas (nacido en Barcelona o Madrid, en 18?? y fallecido en Church Stretton (Shropshire) o Londres el 13 de diciembre de 1918, coronel de Caballería, hijo de Francisco de Monclús y Torres y María de los Dolores Cabanellas y Muñoz, regresando posteriormente a España.

En 1919, después de enviudar, cedió, de nuevo bajo la presión materna, el título a su hermana menor, Enriqueta de Borbón y Parade, que la sucedió como  duquesa de Sevilla. Su vida, después de ese año, es un completo misterio, existiendo varias hipótesis sobre la fecha de su muerte. Algunas fuentes aseguran que murió, posiblemente en 1945 o incluso después. Willis afirma que Francisco de Paula de Borbón y Escasany, actual duque de Sevilla, da como fecha probable alrededor de 1950, pero no es totalmente seguro.

Murió sin descendencia.

Referencias

Fuentes
 http://grandesp.org.uk/historia/gzas/sevilla.htm
 http://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha/spain.html

Nobles de la Comunidad de Madrid
Casa de Borbón en España
Duques de Sevilla
Grandeza de España
Nacidos en Madrid
Fallecidos en Madrid

María Luisa de Borbón y Parade