Kızamık, kızamık virüsünün neden olduğu oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Belirtiler genellikle enfekte bir kişiye maruz kaldıktan 10-12 gün sonra gelişir ve 7-10 gün sürer. İlk belirtiler genellikle 40 °C'den yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı ve iltihaplı gözlerdir. Semptomların başlamasından iki veya üç gün sonra ağız içinde Koplik lekeleri olarak bilinen küçük beyaz lekeler oluşabilir. Genellikle yüzde başlayan ve daha sonra vücudun geri kalanına yayılan kırmızı, düz bir döküntü tipik olarak semptomların başlamasından üç ile beş gün sonra başlar. Yaygın komplikasyonlar arasında ishal (vakaların %8'inde), orta kulak enfeksiyonu (%7) ve zatürre (%6) yer alır. Bunlar kısmen kızamığın neden olduğu bağışıklık sisteminin baskılanmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Daha az yaygın olarak nöbetler, körlük veya beyin iltihabı meydana gelebilir. Diğer isimler arasında morbilli, rubeola, kırmızı kızamık ve İngiliz kızamığı bulunmaktadır. Alman kızamığı olarak da bilinen kızamıkçık ve roseola, birbiriyle ilgisi olmayan virüslerin neden olduğu farklı hastalıklardır.

Kızamık, enfekte kişilerin öksürük ve hapşırıkları yoluyla bir kişiden diğerine kolayca yayılan hava yoluyla bulaşan bir hastalıktır. Ayrıca ağız veya burun salgılarıyla doğrudan temas yoluyla da yayılabilir. Son derece bulaşıcıdır: bağışıklığı olmayan ve enfekte bir kişiyle yaşam alanını paylaşan her on kişiden dokuzu enfekte olur. Dahası, kızamığın üreme sayısı tahminleri, sıklıkla atıfta bulunulan 12 ile 18 aralığının ötesinde değişiklik göstermektedir. NIH 2017 tarihli bir makaleden şu alıntıyı yapmaktadır: "2017'de yapılan bir inceleme, 3,7 - 203,3 arasında uygulanabilir kızamık R0 değerleri belirlemiştir". İnsanlar döküntülerin başlamasından dört gün öncesinden, döküntülerin başlamasından dört gün sonrasına kadar başkalarına bulaştırıcıdır. Genellikle bir çocukluk hastalığı olarak görülse de her yaştan insanı etkileyebilir. Çoğu insan hastalığa bir kereden fazla yakalanmaz. Şüpheli vakalarda kızamık virüsü testi yapılması halk sağlığı çalışmaları için önemlidir. Kızamığın diğer hayvanlarda görülüp görülmediği bilinmemektedir.

Bir kişi enfekte olduğunda, destekleyici bakım sonuçları iyileştirebilse de spesifik bir tedavi mevcut değildir. Bu bakım oral rehidrasyon solüsyonu (hafif tatlı ve tuzlu sıvılar), sağlıklı yiyecekler ve ateşi kontrol etmek için ilaçları içerebilir. Kulak enfeksiyonları veya zatürre gibi ikincil bakteriyel enfeksiyonlar ortaya çıkarsa antibiyotik reçete edilmelidir. Çocuklar için A vitamini takviyesi de önerilmektedir. ABD'de 1985 ve 1992 yılları arasında bildirilen vakalar arasında ölüm, vakaların sadece %0,2'sinde meydana gelmiştir, ancak yetersiz beslenen kişilerde bu oran %10'a kadar çıkabilmektedir. Enfeksiyondan ölenlerin çoğu beş yaşından küçüktür.

Kızamık aşısı hastalığı önlemede etkilidir, son derece güvenlidir ve genellikle diğer aşılarla birlikte uygulanır. Aşılama, 2000 ile 2017 yılları arasında kızamıktan kaynaklanan ölümlerde %80'lik bir azalma sağlamıştır. 2017 yılı itibarıyla dünya genelinde çocukların yaklaşık %85'i ilk dozlarını almıştır. Kızamık, başta Afrika ve Asya'nın gelişmekte olan bölgelerinde olmak üzere yılda yaklaşık 20 milyon insanı etkilemektedir. Aşıyla önlenebilir hastalıklar arasında önde gelen ölüm nedenlerinden biridir. 1980 yılında 2,6 milyon kişi, 1990 yılında ise 545.000 kişi kızamık nedeniyle hayatını kaybetmiştir. 2014 yılına gelindiğinde ise küresel aşılama programları kızamıktan ölenlerin sayısını 73.000'e düşürmüştür. Bu eğilimlere rağmen, bağışıklamadaki azalma nedeniyle hastalık ve ölüm oranları 2017'den 2019'a kadar artmıştır.

Belirti ve bulgular

Belirtiler tipik olarak maruziyetten 10-14 gün sonra başlar. Klasik semptomlar arasında dört günlük ateş, öksürük, rinit (soğuk algınlığı, ateş, hapşırma), konjonktivit (kırmızı gözler) ve makülopapüler döküntü birlikte yer alır. Ateş yaygındır ve tipik olarak yaklaşık bir hafta sürer; kızamıkta görülen ateş genellikle 40 °C'ye kadar yükselir.

Ağız içinde görülen Koplik lekeleri kızamık için tanı koydurucudur, ancak geçicidir ve bu nedenle nadiren görülür. Koplik lekeleri, genellikle azı dişlerinin karşısındaki yanakların iç kısmında görülen küçük beyaz lekelerdir. "Kırmızımsı bir zemin üzerinde tuz taneleri" gibi görünürler. Bir kişi maksimum bulaşıcılığa ulaşmadan önce bu lekelerin tanınması hastalığın yayılmasını azaltmaya yardımcı olabilir.

Karakteristik kızamık döküntüsü klasik olarak ateşin başlamasından birkaç gün sonra başlayan genel bir kırmızı makülopapüler döküntü olarak tanımlanır. Kulakların arkasında başlar ve birkaç saat sonra vücudun büyük kısmını kaplamadan önce baş ve boyuna yayılır ve genellikle kaşıntıya neden olur. Kızamık döküntüsü ilk belirtilerden iki ile dört gün sonra ortaya çıkar ve sekiz güne kadar sürer. Döküntünün kaybolmadan önce kırmızıdan koyu kahverengiye renk değiştirerek "lekelendiği" söylenir. Kızamık genellikle yaklaşık üç hafta sonra iyileşir.

Kızamık aşısı olmuş ancak koruyucu bağışıklığı tam olmayan kişilerde bir tür modifiye kızamık görülebilir. Modifiye kızamık, uzun bir kuluçka dönemi, daha hafif ve daha az karakteristik semptomlar (kısa süreli seyrek ve ayrı döküntüler) ile karakterizedir.

Komplikasyonlar
Kızamık komplikasyonları nispeten yaygındır ve ishal gibi hafif komplikasyonlardan zatürre (doğrudan viral zatürre veya ikincil bakteriyel zatürre), laringotrakeobronşit (krup) (doğrudan viral laringotrakeobronşit veya ikincil bakteriyel bronşit), orta kulak iltihabı, akut beyin iltihabı, kornea ülseri (kornea skarına yol açar) ve 15 ayın altındaki aşılanmamış 600 bebekten yaklaşık 1'inde ve daha nadiren daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde ilerleyici ve sonunda ölümcül olan subakut sklerozan panensefalit gibi ciddi komplikasyonlara kadar çeşitlilik gösterir.

Ayrıca kızamık bağışıklık sistemini haftalar ya da aylar boyunca baskılayabilir ve bu durum orta kulak iltihabı ve bakteriyel zatürre gibi bakteriyel süperenfeksiyonlara katkıda bulunabilir. İyileşmeden iki ay sonra diğer bakteri ve virüslere karşı antikor sayısında %11-73 oranında azalma görülür.

1920'lerde kızamık zatürresi nedeniyle ölüm oranı %30 civarındaydı. Komplikasyon riski yüksek olan kişiler bebekler ve 5 yaşından küçük çocuklar, 20 yaşından büyük yetişkinler, hamile kadınlar, lösemi, HIV enfeksiyonu veya doğuştan gelen bağışıklık yetmezliği gibi bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ve yetersiz beslenen veya A vitamini eksikliği olan kişilerdir. Komplikasyonlar genellikle yetişkinlerde daha şiddetlidir. 1987 ve 2000 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri'nde kızamığa bağlı ölüm oranı her 1000 vakada üç ölüm veya %0,3'tür. Yetersiz beslenme oranlarının yüksek olduğu ve sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu az gelişmiş ülkelerde ölüm oranları %28'e kadar çıkmıştır. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde (örneğin AIDS'li kişiler) ölüm oranı yaklaşık %30'dur.

Önceden sağlıklı olan çocuklarda bile kızamık hastaneye yatmayı gerektiren ciddi hastalıklara neden olabilir. Her 1000 kızamık vakasından biri, genellikle kalıcı beyin hasarıyla sonuçlanan akut ensefalite ilerler. Kızamık hastalığına yakalanan her 1000 çocuktan bir ile üçü solunum ve nörolojik komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybedecektir.

Nedenleri

Kızamığa, Paramyxoviridae ailesi içindeki Morbillivirus cinsinin tek sarmallı, negatif anlamlı, zarflı bir RNA virüsü olan kızamık virüsü neden olur.

Virüs son derece bulaşıcıdır ve öksürme ve hapşırma yoluyla yakın kişisel temas veya salgılarla doğrudan temas yoluyla yayılır. Kızamık bilinen en bulaşıcı virüstür. Hava sahasında veya yakındaki yüzeylerde iki saate kadar enfektif kalır. Kızamık o kadar bulaşıcıdır ki eğer bir kişide varsa bu kişiyle yakın teması olan bağışık olmayan kişilerin (örneğin ev halkı) %90'ı da enfekte olacaktır. İnsanlar virüsün tek doğal konakçılarıdır ve dağ gorillerinin hastalığa duyarlı olduğuna inanılmasına rağmen başka hiçbir hayvan rezervuarının varlığı bilinmemektedir. Kızamık virüsü enfeksiyonu için risk faktörleri arasında HIV/AIDS'in neden olduğu bağışıklık yetmezliği, organ veya kök hücre nakli için alkilleyici ajanlar veya kortikosteroid tedavisinin alınmasını takiben bağışıklık sisteminin baskılanması; kızamığın yaygın olarak görüldüğü bölgelere seyahat veya böyle bir bölgeden gelen yolcularla temas ve rutin aşılama yaşından önce pasif, kalıtsal antikorların kaybı yer almaktadır.

Patofizyoloji

Kızamık virüsü mukozaya girdiğinde, trakea veya bronşlardaki epitel hücrelerini enfekte eder. Kızamık virüsü, yüzeyinde hemaglutinin (H proteini) adı verilen bir protein kullanarak konakçı hücre üzerindeki bir hedef reseptöre bağlanır. Bu reseptör, tüm çekirdekli insan hücrelerinde ifade edilen CD46, B veya T hücreleri gibi bağışıklık hücrelerinde ve antijen sunan hücrelerde bulunan CD150, diğer adıyla sinyal lenfosit aktivasyon molekülü veya SLAM veya hücresel bir yapışma molekülü olan nektin-4 olabilir. Bağlandıktan sonra, füzyon veya F proteini virüsün membranla kaynaşmasına ve nihayetinde hücrenin içine girmesine yardımcı olur.

Virüs tek sarmallı negatif anlamlı bir RNA virüsü olduğundan, genomunu pozitif anlamlı bir mRNA sarmalına dönüştürmek için kullanılan RNA'ya bağımlı RNA polimeraz (RdRp) enzimini içerir.

Bir hücreye girdikten sonra, viral proteinlere çevrilmeye, hücrenin lipid zarfına sarılmaya ve yeni yapılmış bir virüs olarak hücreden dışarı gönderilmeye hazırdır. Birkaç gün içinde kızamık virüsü yerel dokulara yayılır, dendritik hücreler ve alveolar makrofajlar tarafından alınır ve akciğerlerdeki yerel dokulardan yerel lenf düğümlerine taşınır. Buradan yayılmaya devam eder, sonunda kana karışır ve daha fazla akciğer dokusunun yanı sıra bağırsaklar ve beyin gibi diğer organlara da yayılır. Enfekte dendritik hücrelerin kızamık virüsü tarafından işlevsel olarak bozulmasının, kızamığa bağlı immünosupresyona katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Tanı
Tipik olarak klinik tanı, kızamık virüsüne maruz kaldıktan yaklaşık 10 gün sonra ateş ve halsizliğin başlamasıyla başlar ve ardından 4 gün içinde şiddeti artan öksürük, rinit ve konjonktivit ortaya çıkar. Koplik lekelerinin gözlenmesi de tanı koydurucudur. Bu semptomlara yol açabilecek diğer olası durumlar arasında parvovirüs, Dang humması, Kawasaki hastalığı ve kızıl yer almaktadır. Ancak laboratuvar doğrulaması şiddetle tavsiye edilir.

Laboratuvar testi
Kızamığın laboratuvar tanısı, pozitif kızamık IgM antikorlarının doğrulanması veya ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu tahlili kullanılarak boğaz, burun veya idrar örneğinden kızamık virüsü RNA'sının saptanması ile yapılabilir. Bu yöntem özellikle IgM antikorları sonuçlarının yetersiz olduğu vakaları doğrulamak için kullanışlıdır. Kan aldıramayan kişiler için tükürükten kızamığa özgü IgA testi için tükürük alınabilir. Kızamık teşhisi için kullanılan tükürük testleri, tükürük örneği toplanmasını ve kızamık antikorlarının varlığının test edilmesini içerir. Bu yöntem ideal değildir çünkü tükürük, örnek toplamayı ve kızamık antikorlarını tespit etmeyi zorlaştırabilecek birçok başka sıvı ve protein içerir. Tükürük ayrıca kan örneklerinden 800 kat daha az antikor içerdiğinden testi ayrıca zorlaştırır. Kızamık geçirdiği bilinen diğer kişilerle pozitif temas, tanıya kanıt ekler.

Korunma

Kızamığa karşı bağışıklığı olan anneler - özellikle de anne, bağışıklığı aşı yerine enfeksiyon yoluyla kazanmışsa - çocuklarına henüz anne karnındayken antikor aktarırlar. Bu antikorlar genellikle yeni doğan bebeklere kızamığa karşı bir miktar bağışıklık kazandırır, ancak bu antikorlar yaşamın ilk dokuz ayı boyunca yavaş yavaş kaybolur. Anneden geçen kızamık antikorları kaybolan bir yaşından küçük bebekler kızamık virüsü ile enfeksiyona açık hale gelir.

Gelişmiş ülkelerde çocukların 12 aylıkken, genellikle üç parçalı KKK aşısının (kızamık, kabakulak ve kızamıkçık) bir parçası olarak kızamığa karşı aşılanması önerilmektedir. Aşı genellikle bu yaştan önce yapılmaz çünkü bu tür bebekler olgunlaşmamış bağışıklık sistemi nedeniyle aşıya yetersiz yanıt verirler. Bağışıklık oranını artırmak için genellikle dört ile beş yaş arasındaki çocuklara ikinci bir doz aşı yapılır. Kızamık aşıları bir milyardan fazla insana yapılmıştır. Aşılama oranları, kızamığı nispeten nadir hale getirecek kadar yüksektir. Aşıya bağlı advers reaksiyonlar nadir olup, en sık olarak ateş ve enjeksiyon bölgesinde ağrı görülür. Hayatı tehdit eden advers reaksiyonlar milyon aşılamada birden daha az görülür (<%0,0001).

Kızamığın yaygın olduğu gelişmekte olan ülkelerde, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) altı ve dokuz aylıkken olmak üzere iki doz aşı yapılmasını önermektedir. Aşı, çocuk HIV ile enfekte olsun ya da olmasın yapılmalıdır. Aşı, HIV ile enfekte bebeklerde genel nüfusa göre daha az etkilidir, ancak antiretroviral ilaçlarla erken tedavi etkinliğini artırabilir. Kızamık aşılama programları genellikle sıtmadan korunmak için yatak ağları, antiparazit ilaçlar ve A vitamini takviyeleri gibi diğer çocuk sağlığı müdahalelerini de sağlamak için kullanılır ve böylece diğer nedenlerden kaynaklanan çocuk ölümlerinin azaltılmasına katkıda bulunur.

Bağışıklama Uygulamaları Danışma Komitesi (ACIP), daha önce kızamık bağışıklığı olduğuna dair pozitif kanıtı olmayan tüm yetişkin uluslararası yolcuların seyahatten önce iki doz KKK aşısı olmasını önermektedir, ancak 1957'den önce doğum, bağışıklığın varsayımsal kanıtıdır. Amerika Birleşik Devletleri'nde 1957'den önce doğanların kızamık virüsü ile doğal olarak enfekte olmuş olmaları muhtemeldir ve genellikle duyarlı olarak kabul edilmeleri gerekmez.

Kızamık aşısı ile otizm arasında bir ilişki olduğuna dair yanlış iddialar ortaya atılmıştır; bu yanlış endişe aşılama oranını düşürmüş ve aşılama oranlarının sürü bağışıklığını korumak için çok düşük olduğu yerlerde kızamık vakalarının sayısını artırmıştır. Ayrıca, kızamık enfeksiyonunun kansere karşı koruduğuna dair yanlış iddialar da bulunmaktadır.

KKK aşısının uygulanması, virüse maruz kaldıktan sonra kızamığı önleyebilir (maruziyet sonrası profilaksi). Maruziyet sonrası profilaksi kılavuzları, yetki alanına ve nüfusa özgüdür. Kas içi antikor enjeksiyonu yoluyla kızamığa karşı pasif bağışıklama, maruziyetten sonraki yedinci güne kadar etkili olabilir. Hiçbir tedavi uygulanmamasına kıyasla kızamık enfeksiyonu riski %83, kızamık nedeniyle ölüm riski ise %76 oranında azalmaktadır. Bununla birlikte, aktif kızamık aşısına kıyasla pasif bağışıklamanın etkinliği net değildir.

KKK aşısı, 12 aylık veya daha büyük bir çocuğa aşı yapılırsa tek dozdan sonra kızamığı önlemede %95 etkilidir. KKK aşısının ikinci bir dozu yapılırsa çocukların %99'unda bağışıklık sağlayacaktır.

Kızamık aşısı virüsünün diğer kişilere bulaşabileceğine dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.

Tedavi
Kızamık gelişmesi durumunda spesifik bir antiviral tedavi yoktur. Bunun yerine ilaçlar genellikle süperenfeksiyonları tedavi etmeyi, yeterli sıvı ile iyi hidrasyon sağlamayı ve ağrıyı gidermeyi amaçlamaktadır. Küçük çocuklar ve ciddi şekilde yetersiz beslenenler gibi bazı gruplara, kızamığa karşı antikor tepkilerini artıran ve ciddi komplikasyon riskini azaltan bir immünomodülatör görevi gören A vitamini de verilir.

İlaçlar
Tedavi, ateşi ve ağrıyı azaltmak için ibuprofen veya parasetamol (asetaminofen) ve gerekirse öksürük için solunum yollarını genişletecek hızlı etkili bir ilaç ile destekleyicidir. Aspirine gelince, bazı araştırmalar aspirin kullanan çocuklar ile Reye sendromu gelişimi arasında bir korelasyon olduğunu öne sürmüştür.

Tedavi sırasında A vitamini kullanımı körlük riskini azaltmak için önerilmektedir; ancak hastalığı önlemez veya iyileştirmez. Kullanımına ilişkin çalışmaların sistematik bir incelemesinde genel mortalitede azalma görülmemiştir, ancak iki doz (200.000 IU) A vitamininin iki yaşından küçük çocuklarda kızamık mortalitesini azalttığı gösterilmiştir. Kızamık geçiren çocuklarda çinko takviyesinin sonuçları etkileyip etkilemediği yeterince araştırılmadığı için belirsizdir. Çin şifalı bitkilerinin etkili olup olmadığı konusunda yeterli çalışma bulunmamaktadır.

Prognoz
Çoğu insan kızamıktan kurtulur, ancak bazı durumlarda komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Yaklaşık her 4 kişiden 1'i hastaneye kaldırılır ve 1000 kişiden 1-2'si hayatını kaybeder. Komplikasyonlar 5 yaşın altındaki çocuklarda ve 20 yaşın üzerindeki yetişkinlerde daha olasıdır. Zatürre, kızamık enfeksiyonunun en yaygın ölümcül komplikasyonudur ve kızamığa bağlı ölümlerin %56-86'sını oluşturur.

Kızamık virüsü enfeksiyonunun olası sonuçları arasında laringotrakeobronşit, sensörinöral işitme kaybı ve yaklaşık 10.000 ila 300.000 vakanın 1'inde genellikle ölümcül olan panensefalit yer alır. Akut kızamık ensefaliti, kızamık virüsü enfeksiyonunun bir diğer ciddi riskidir. Tipik olarak kızamık döküntüsünün ortaya çıkmasından iki gün ila bir hafta sonra ortaya çıkar ve çok yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kasılmalar ve zihin bulanıklığı ile başlar. Kızamık ensefaliti olan bir kişi komaya girebilir ve ölüm veya beyin hasarı meydana gelebilir.

Kızamık geçiren kişilerde semptomatik yeniden enfeksiyon görülmesi nadirdir.

Kızamık virüsü, antikor üreten hücreleri öldürerek önceden edinilmiş bağışıklık hafızasını tüketebilir ve böylece bağışıklık sistemini zayıflatarak diğer hastalıklardan kaynaklanan ölümlere neden olabilir. Bağışıklık sisteminin kızamık tarafından baskılanması yaklaşık iki yıl sürer ve epidemiyolojik olarak üçüncü dünya ülkelerindeki çocuk ölümlerinin %90'ında rol oynar ve tarihsel olarak Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Danimarka'da doğrudan kızamığın neden olduğundan çok daha fazla ölüme neden olmuş olabilir. Kızamık aşısı zayıflatılmış bir tür içermesine rağmen, bağışıklık hafızasını tüketmez.

Epidemiyoloji

Kızamık son derece bulaşıcıdır ve bir toplumda dolaşımının devam etmesi, çocukların doğumuyla duyarlı konakçıların oluşmasına bağlıdır. Yetersiz sayıda yeni konakçı üreten topluluklarda hastalık yok olacaktır. Bu kavram kızamıkta ilk kez 1957 yılında Bartlett tarafından fark edilmiş ve kızamığı destekleyen minimum sayıdan kritik topluluk büyüklüğü (CCS) olarak bahsetmiştir. Ada topluluklarındaki salgınların analizi, kızamık için CCS'nin 250.000 civarında olduğunu göstermiştir. Sürü bağışıklığı elde etmek için, kızamığın insandan insana bulaşmasının kolay olması nedeniyle toplumun %95'inden fazlasının aşılanması gerekmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında 158.000 ölümün kızamıktan kaynaklandığını tahmin etmektedir. Bu rakam 1990 yılında 630.000 ölümden daha düşüktür. 2018 itibarıyla kızamık, dünyada aşıyla önlenebilir ölümlerin önde gelen nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Gelişmiş ülkelerde ölüm oranı daha düşüktür; örneğin İngiltere ve Galler'de 2007'den 2017'ye kadar her 10.000 vakada iki ila üç arasında ölüm gerçekleşmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nde çocuklarda her 1000 vakadan bir ila üçü ölmektedir (%0,1-0,2). Yüksek düzeyde yetersiz beslenen ve yeterli sağlık hizmeti alamayan toplumlarda ölüm oranı %10'a kadar çıkabilmektedir. Komplikasyonlu vakalarda bu oran %20-30'a kadar yükselebilir. 2012 yılında, BM üye ülkeleri arasında aşılama oranlarının artması sayesinde kızamık nedeniyle ölüm sayısı 2000 yılına göre %78 daha düşüktü.

Aşılamanın başlatıldığı ülkelerde bile oranlar yüksek kalabilir. Kızamık, aşıyla önlenebilir çocuk ölümlerinin önde gelen nedenlerinden biridir. Dünya genelinde ölüm oranı, Kızamık Girişimi ortakları olan Amerikan Kızılhaçı, Amerika Birleşik Devletleri CDC, Birleşmiş Milletler Vakfı, UNICEF ve DSÖ tarafından yürütülen aşılama kampanyası sayesinde önemli ölçüde azaltılmıştır. Küresel olarak, 1999'da 873.000 olan tahmini ölüm sayısı %60 azalarak 2005'te 345.000'e düşmüştür. 2008 yılı için yapılan tahminler, ölümlerin küresel olarak daha da azalarak 164.000'e düştüğünü göstermektedir. 2008 yılında kızamıktan kaynaklanan ölümlerin %77'si Güneydoğu Asya bölgesinde meydana gelmiştir. 2018 yılında dünya genelinde kızamığa bağlı 142.300 ölüm gerçekleşmiş olup, bu vakaların çoğu Afrika ve Doğu Akdeniz bölgelerinden bildirilmiştir. Bu tahminler, dünya genelinde kızamık enfeksiyonu nedeniyle 124.000 ölümün rapor edildiği 2017 yılına göre biraz daha yüksektir.

2000 yılında DSÖ, kızamık, kızamıkçık ve konjenital kızamıkçık sendromu için laboratuvar sürveyansı sağlamak üzere Küresel Kızamık ve Kızamıkçık Laboratuvar Ağını (GMRLN) kurmuştur. 2016'dan 2018'e kadar olan veriler, en sık tespit edilen kızamık virüsü genotiplerinin azaldığını göstermektedir; bu da artan küresel nüfus bağışıklığının bulaşma zincirlerinin sayısını azalttığını düşündürmektedir.

2019'un ilk üç ayında bildirilen vakalar, 2018'in ilk üç ayına kıyasla %300 daha fazla olup, dünyanın her bölgesinde, hatta genel aşılama kapsamının yüksek olduğu ülkelerde bile aşılanmamış insan kümeleri arasında salgınlar görülmüştür. Kasım ayı ortası itibariyle bildirilen vaka sayısı, 2018'e kıyasla 2019'un ilk aylarında bildirilen enfeksiyon artış eğilimlerine benzer şekilde, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (ulusal sistemleri aracılığıyla bildirilen) 250.000 vaka ile birlikte küresel olarak 413.000'in üzerindedir. 2019 yılında dünya genelinde toplam vaka sayısı 869.770'e yükselmiştir. 2020 için bildirilen vaka sayısı 2019'a kıyasla daha düşüktür. DSÖ'ye göre, COVID-19 pandemisi, salgınların yaşandığı ülkeler de dahil olmak üzere en az 68 ülkede aşılama kampanyalarını engellemiş ve bu da ek vaka riskinin artmasına neden olmuştur.

Avrupa

İngiltere ve Galler'de kızamıktan ölümler nadir olmakla birlikte 1940'larda yılda ortalama 500 civarındaydı. 1950'lerde tıbbi bakımın iyileştirilmesiyle ölümler azaldı ancak 1960'ların sonlarında aşılama başlayana kadar hastalığın görülme sıklığı gerilemedi. Kızamık, kabakulak ve kızamıkçık, KKK aşısı ile 1980'lerde daha geniş bir kapsama alanı elde edilmiştir.

2013-14 yıllarında 30 Avrupa ülkesinde yaklaşık 10.000 vaka görülmüştür. Vakaların çoğu aşılanmamış kişilerde görülmüş ve vakaların %90'ından fazlası Almanya, İtalya, Hollanda, Romanya ve Birleşik Krallık'ta meydana gelmiştir. Ekim 2014 ile Mart 2015 arasında Almanya'nın başkenti Berlin'de görülen kızamık salgını en az 782 vakayla sonuçlanmıştır. 2017 yılında Avrupa'da sayılar artmaya devam ederek 21.315 vakaya ulaşmış ve 35 ölüm gerçekleşmiştir. 2018'in ilk rakamlarına göre bölgede bildirilen vakalar 47 ülkede 3 kat artarak 82.596'ya ulaşmış ve 72 ölüm gerçekleşmiştir; en fazla vaka Ukrayna'da (53.218) görülmüş olup en yüksek insidans oranları Ukrayna (milyonda 1209 vaka), Sırbistan (579), Gürcistan (564) ve Arnavutluk'tadır (500). Bir önceki yıl (2017) bölgede kızamık aşısı kapsamı ilk doz için %95 ve ikinci doz için %90 olarak tahmin edilmiş olup, bu rakam şimdiye kadar tahmin edilen en yüksek ikinci doz kapsamıdır.

2019 yılında Birleşik Krallık, Arnavutluk, Çek Cumhuriyeti ve Yunanistan, hastalığın bu ülkelerde devam eden ve uzun süren yayılımı nedeniyle kızamıktan temiz statülerini kaybetmiştir. 2019'un ilk 6 ayında Avrupa'da 90.000 vaka meydana gelmiştir.

Amerika
Yaygın aşılama sonucunda 2016 yılında hastalığın Amerika kıtasından elimine edildiği ilan edilmiştir. Ancak 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında bu bölgede yeniden vakalar görülmüştür.

Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde kızamık, aşı bulunmadan önce 1960'larda milyonda yaklaşık 3000 kişiyi etkilemekteydi. Çocukluk çağında sürekli yaygın aşılama ile bu rakam 1980'lerde milyonda 13 vakaya, 2000 yılında ise milyonda yaklaşık 1 vakaya düşmüştür.

1991 yılında Philadelphia'da ortaya çıkan kızamık salgınının merkezi, cemaat üyelerini çocuklarını aşılatmaktan aktif bir şekilde caydıran Faith Tabernacle Congregation adlı bir inanç iyileştirme kilisesiydi. 1400'den fazla kişiye kızamık bulaşmış ve dokuz çocuk hayatını kaybetmiştir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde aşılamadan önce her yıl üç ila dört milyon vaka görülmekteydi. Amerika Birleşik Devletleri 2000 yılında dolaşımdaki kızamıktan arınmış ilan edilmiş, 2001-2011 yılları arasında 911 vaka görülmüştür. CDC, 2014 yılında endemik kızamık, kızamıkçık ve konjenital kızamıkçık sendromunun Amerika Birleşik Devletleri'ne geri dönmediğini belirtmiştir. Bununla birlikte, yurt dışından gelen vakalar nedeniyle zaman zaman kızamık salgınları devam etmektedir ve bunların yarısından fazlası, yurt dışında enfekte olan ve ABD'ye döndükten sonra başkalarına bulaştıran aşılanmamış ABD sakinlerinin sonucudur. CDC, bu gibi salgınları önlemek için toplum genelinde kızamık aşısı yapılmasını tavsiye etmeye devam etmektedir.

2014 yılında, asemptomatik kızamık taşıyan aşılanmamış iki Amiş erkeğinin Filipinler'deki misyonerlik çalışmalarından sonra ABD'ye dönmesiyle Ohio'da bir salgın başlamıştır. Aşılama oranlarının düşük olduğu bir topluma geri dönmeleri, dokuz ilçede toplam 383 vakayı kapsayacak şekilde büyüyen bir salgına yol açmıştır. Bu 383 vakanın 340'ı (%89) aşılanmamış bireylerde görülmüştür.

4 Ocak - 2 Nisan 2015 tarihleri arasında CDC'ye 159 kızamık vakası bildirilmiştir. Bu 159 vakanın 111'inin (%70) Aralık 2014'ün sonlarında daha önce maruz kalınan bir vakadan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Bu salgının Kaliforniya'daki Disneyland tema parkından kaynaklandığı düşünülüyordu. Disneyland salgını, yedi ABD eyaletinin yanı sıra Meksika ve Kanada'da çoğunluğu aşılanmamış ya da aşılanma durumu bilinmeyen 147 kişinin enfeksiyon kapmasından sorumlu tutulmuştur. Vakaların %48'i aşılanmamıştı ve %38'inin aşılanma durumundan emin olunmuyordu. Virüse ilk maruz kalan kişi hiçbir zaman tespit edilememiştir.

2015 yılında Washington eyaletinde ABD'li bir kadın kızamık sonucu zatürreden ölmüştür. Bu kadın, 2003 yılından bu yana ABD'de kızamık nedeniyle hayatını kaybeden ilk kişiydi. Kadın kızamık aşısı olmuştu ve başka bir hastalık için bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar alıyordu. İlaçlar kadının kızamığa karşı bağışıklığını baskılamış ve kadın kızamıkla enfekte olmuştur; kadında döküntü gelişmemiş ancak ölümüne neden olan zatürreye yakalanmıştır.

Haziran 2017'de Maine Sağlık ve Çevre Test Laboratuvarı Franklin County'de bir kızamık vakası olduğunu doğrulamıştır. Bu vaka Maine eyaletinde 20 yıldır görülen ilk kızamık vakasıdır. 2018 yılında Portland, Oregon'da 500 kişinin maruz kaldığı bir vaka meydana gelmiştir; bu kişilerden 40'ının virüse karşı bağışıklığı yoktur ve 2 Temmuz 2018 itibarıyla ilçe sağlık yetkilileri tarafından izlenmektedir. Ekim 2018'den Şubat 2019'a kadar Brooklyn'de 200'den fazla vakanın bildirildiği bir salgın da dahil olmak üzere, 2018 yılında Amerika Birleşik Devletleri genelinde 273 kızamık vakası bildirilmiştir. Salgın, Ortodoks Yahudi cemaatinin nüfus yoğunluğuyla bağlantılı olup, ilk maruziyet İsrail'i ziyaret ederken kızamığa yakalanan aşısız bir çocuktan kaynaklanmıştır.

Bildirilen vakaların çoğunun 19 yaşında veya daha küçük kişilerde görülmesi nedeniyle 2019 yılında kızamık salgını yeniden ortaya çıkmış ve bu durum genellikle ebeveynlerin çocuklarını aşılatmamayı tercih etmesiyle ilişkilendirilmiştir. Vakalar ilk olarak Ocak ayında Washington eyaletinde rapor edilmiş ve en az 58 doğrulanmış vakanın görüldüğü salgın, eyaletin geri kalanına kıyasla aşı muafiyeti oranının daha yüksek olduğu Clark County'de görülmüştür; eyalet verilerine göre Clark'taki her dört anaokulu öğrencisinden neredeyse biri aşı olmamıştır. Bu durum, Washington eyaleti valisi Jay Inslee'nin olağanüstü hal ilan etmesine ve eyalet kongresinin kişisel veya felsefi nedenlerle aşı muafiyetine izin verilmemesine yönelik bir yasa çıkarmasına yol açtı. Nisan 2019'da New York Belediye Başkanı Bill de Blasio, kızamık vakalarındaki "büyük artış" nedeniyle halk sağlığı açısından acil durum ilan etti. 2017'de sadece iki vaka görülürken 2018'de Brooklyn'in Ortodoks Yahudi bölgelerinde 285 vaka görüldü. Komşu Rockland County'de 168 vaka daha görülmüştür. Diğer salgınlar arasında Kaliforniya'daki Santa Cruz County ve Butte County ile New Jersey ve Michigan eyaletleri de yer almaktadır. Nisan 2019 itibarıyla 22 eyalette 695 kızamık vakası rapor edilmiştir. Bu, 2000 yılında eradike edildiği ilan edildiğinden bu yana görülen en yüksek kızamık vakası sayısıdır. 1 Ocak'tan 31 Aralık 2019'a kadar 31 eyalette 1282 bireysel kızamık vakası teyit edilmiştir. Bu, 1992'den bu yana ABD'de bildirilen en yüksek vaka sayısıdır. 1282 vakadan kızamık geçiren 128 kişi hastaneye kaldırılmış ve 61'inde zatürre ve ensefalit gibi komplikasyonlar görülmüştür.

Brezilya
Brezilya'da kızamığın yayılması 2016 yılında kesintiye uğramış ve bilinen son vaka on iki ay önce görülmüştür. Bu son vaka Ceará eyaletinde görülmüştür.

Brezilya 2016 yılında Pan Amerikan Sağlık Örgütü tarafından kızamık eliminasyon sertifikası almaya hak kazanmıştır ancak Sağlık Bakanlığı 2018 yılında biri Amazonas eyaletinde diğeri Roraima'da olmak üzere iki salgın tespit edildiğini ve diğer eyaletlerde de (Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul, Pará, São Paulo ve Rondônia) 1 Ağustos 2018 tarihine kadar toplam 1053 teyit edilmiş vaka görüldüğünü açıklayarak ülkenin bu sertifikayı korumakta zorlandığını belirtmiştir. Bu salgınlarda ve diğer vakaların çoğunda bulaşma, virüsün özellikle Venezuela'dan ithal edilmesiyle ilişkilendirilmiştir. Bu durum, tespit edilen virüs genotipinin (D8) Venezuela'da dolaşımda olan virüsle aynı olmasıyla doğrulanmıştır.

Güneydoğu Asya
Vietnam'da 2014 ilkbaharındaki kızamık salgınında, 19 Nisan itibarıyla tahmini 8500 kızamık vakası bildirilmiş ve 114 kişi hayatını kaybetmiştir. 30 Mayıs itibarıyla 21.639 şüpheli kızamık vakası bildirilmiş ve 142 kişi kızamığa bağlı olarak hayatını kaybetmiştir. Myanmar'ın uzak bir kuzey bölgesinde yer alan Naga Öz Yönetim Bölgesi'nde, Ağustos 2016'da muhtemelen sağlık altyapısının zayıf olduğu bir bölgede aşılama eksikliğinden kaynaklanan bir kızamık salgını sırasında en az 40 çocuk hayatını kaybetmiştir. 2019 Filipinler kızamık salgınının ardından ülkede 338 ölümle sonuçlanan 23.563 kızamık vakası rapor edilmiştir. Mayıs 2019'dan itibaren Kelantan eyaletindeki Batek halkının Malezya Orang Asli alt grubu arasında da bir kızamık salgını meydana gelmiş ve kabileden 15 kişinin ölümüne neden olmuştur.

Güney Pasifik
Yeni Zelanda'daki kızamık salgınında 2193 teyit edilmiş vaka ve iki ölüm vakası bulunmaktadır. Tonga'daki kızamık salgınında 612 kızamık vakası görülmüştür.

Samoa
Samoa'da 2019 yılının sonlarında ortaya çıkan kızamık salgınında, 200.000 kişilik Samoa nüfusu içinde 5700'den fazla kızamık vakası ve 83 ölüm vakası görülmüştür. Nüfusun yüzde üçünden fazlası enfekte olmuş ve 17 Kasım'dan 7 Aralık'a kadar olağanüstü hal ilan edilmiştir. Bir aşılama kampanyası, 2018'de %31 ila %34 olan kızamık aşılama oranını Aralık 2019'da uygun nüfusun tahmini %94'üne çıkarmıştır.

Afrika
Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Madagaskar 2019'da en yüksek sayıda vaka bildiren ülkeler olmuştur. Ancak, ülke çapında yürütülen acil kızamık aşısı kampanyaları sonucunda Madagaskar'da vakalar azalmıştır. Ağustos 2019 itibarıyla Angola, Kamerun, Çad, Nijerya, Güney Sudan ve Sudan'da salgınlar meydana gelmiştir.

Madagaskar
2018'deki kızamık salgını 118.000 vaka ve 1.688 ölümle sonuçlanmıştır. Bunu 2017 (2575 vaka, 221 ölüm) ve 2014 (263 doğrulanmış vaka, 71 ölüm) yıllarında görülen hıyarcıklı ve pnömonik veba salgınları izlemiştir.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti
Hastalığın ülkedeki tüm illere yayılmasının ardından 2019 yılında yaklaşık 5.000 ölüm ve 250.000 enfeksiyonla sonuçlanan bir kızamık salgını meydana gelmiştir. Ölümlerin çoğu beş yaşın altındaki çocuklar arasındaydı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bunu dünyanın en büyük ve en hızlı ilerleyen salgını olarak rapor etti.

Tarihçe

Kızamık zoonotik kökenlidir ve sığırları enfekte eden rinderpestten evrimleşmiştir. Kızamığın bir öncüsü, MÖ 4. yüzyılın başlarında veya MS 500'den sonra insanlarda enfeksiyonlara neden olmaya başlamıştır. MS 165-180 yıllarındaki Antoninus Vebası'nın kızamık olduğu tahmin edilmektedir, ancak bu vebanın asıl nedeni bilinmemektedir ve çiçek hastalığı daha olası bir nedendir. Kızamığın ilk sistematik tanımı ve çiçek ve suçiçeğinden ayrımı, Çiçek ve Kızamık Kitabı'nı yayınlayan İranlı hekim Muhammed bin Zekeriya er-Razi'ye (860-932) atfedilir. Razi'nin kitabının yazıldığı dönemde salgınların hâlâ sınırlı olduğuna ve virüsün insanlara tam olarak adapte olmadığına inanılmaktadır. MS 1100 ile 1200 yılları arasında bir zamanda kızamık virüsü rinderpestten tamamen ayrılarak insanları enfekte eden ayrı bir virüs haline gelmiştir. Bu durum, kızamığın bir salgını sürdürebilmesi için 500.000'den fazla duyarlı nüfusa ihtiyaç duyduğu gözlemiyle örtüşmektedir ki bu durum Orta Çağ Avrupa şehirlerinin büyümesini takiben tarihi zamanlarda meydana gelmiştir.

Kızamık endemik bir hastalıktır, yani bir toplumda sürekli olarak mevcuttur ve birçok insan direnç geliştirir. Kızamığa maruz kalmamış toplumlarda yeni bir hastalığa maruz kalmak yıkıcı olabilir. 1529 yılında Küba'da ortaya çıkan bir kızamık salgını, daha önce çiçek hastalığından kurtulmuş olan yerli halkın üçte ikisini öldürmüştür. İki yıl sonra, kızamık Honduras nüfusunun yarısının ölümünden sorumluydu ve Meksika, Orta Amerika ve İnka uygarlığını harap etti.

Kabaca 1855 ile 2005 yılları arasında kızamığın dünya çapında yaklaşık 200 milyon insanın ölümüne yol açtığı tahmin edilmektedir.

Faroe Adaları'ndaki 1846 kızamık salgını, iyi çalışılmış olması açısından sıra dışıydı. Adalarda 60 yıldır kızamık görülmemişti, bu nedenle neredeyse hiçbir sakinin kazanılmış bağışıklığı yoktu. Sakinlerin dörtte üçü hastalandı ve salgın kendi kendine sönmeden önce 100'den fazla kişi (%1-2) bu hastalıktan öldü. Peter Ludvig Panum salgını gözlemledi ve kızamığın bulaşıcı kişilerin hiç kızamık geçirmemiş kişilerle doğrudan teması yoluyla yayıldığını belirledi.

Kızamık 1850'lerde Hawaii nüfusunun yüzde 20'sini öldürmüştür. 1875 yılında kızamık, nüfusun yaklaşık üçte biri olan 40.000'den fazla Fijiliyi öldürmüştür. Hastalık 19. yüzyılda Büyük Andaman nüfusunun yarısından fazlasını öldürmüştür. Aşı kullanılmaya başlanmadan önce her yıl yedi ila sekiz milyon çocuğun kızamıktan öldüğü düşünülmektedir.

1914 yılında Prudential Sigorta Şirketi için çalışan bir istatistikçi, 22 ülkede yaptığı bir araştırma sonucunda ılıman kuşaktaki tüm ölümlerin %1'inin kızamıktan kaynaklandığını tahmin etmiştir. Ayrıca kızamık vakalarının %1-6'sının ölümle sonuçlandığını, aradaki farkın yaşa (0-3 en kötüsü), sosyal koşullara (örneğin aşırı kalabalık apartmanlar) ve önceden var olan sağlık koşullarına bağlı olduğunu gözlemlemiştir.

1954 yılında hastalığa neden olan virüs, ABD'li 13 yaşındaki bir çocuk olan David Edmonston'dan izole edilmiş ve civciv embriyo doku kültürüne adapte edilerek çoğaltılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü A, B, C, D, E, F, G ve H olarak adlandırılan sekiz klad tanımlamaktadır. Bu kladlar içinde yirmi üç kızamık virüsü suşu tanımlanmış ve belirlenmiştir. Merck'te çalışırken Maurice Hilleman ilk başarılı aşıyı geliştirdi. Hastalığı önlemeye yönelik lisanslı aşılar 1963 yılında kullanıma sunulmuştur. Geliştirilmiş bir kızamık aşısı 1968'de kullanıma sunuldu. Endemik bir hastalık olarak kızamık 2000 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde elimine edildi, ancak uluslararası seyahat edenler tarafından yeniden karşılaşılmaya devam ediyor. 2019 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde, dörtte üçünden fazlası New York'ta olmak üzere 31 eyalete dağılmış en az 1.241 kızamık vakası görülmüştür.

Toplum ve kültür
Alman aşı karşıtı ve HIV/AIDS inkârcısı Stefan Lanka 2011 yılında kendi web sitesinde bir meydan okuma başlatarak kızamığın bir virüsten kaynaklandığını bilimsel olarak kanıtlayacak ve virüsün çapını belirleyecek kişiye 100.000 Avro vermeyi teklif etmiştir. Hastalığın psikosomatik olduğunu ve kızamık virüsünün var olmadığını öne sürmüştür. Alman doktor David Bardens tarafından çeşitli tıbbi çalışmalardan elde edilen ezici bilimsel kanıtlar sunulduğunda, Lanka bulguları kabul etmedi ve Bardens'i mahkemeye başvurmaya zorladı. İlk dava, Lanka'nın ödülü ödemesine karar verilmesiyle sonuçlandı. Ancak temyize gidildiğinde, sunulan kanıtların kendi şartlarını tam olarak karşılamaması nedeniyle Lanka'nın ödülü ödemesine gerek kalmadı. Dava, aralarında nörolog, tanınmış şüpheci ve bilime dayalı tıp savunucusu ve Lanka'ya "kaçık" diyen Steven Novella'nın da bulunduğu pek çok kişinin bu konuda yorum yapmasına yol açan geniş bir uluslararası haber aldı.

Salgınlar aşılanmamış toplumlarda kolayca ortaya çıktığı için, hastalık bir toplumda yeterli aşılamanın bir testi olarak görülmektedir. Kızamık salgınları Amerika Birleşik Devletleri'nde, özellikle de aşılanma oranının düşük olduğu toplumlarda artış göstermektedir. Tek bir bölge içinde yaşa veya sosyal sınıfa göre farklı aşı dağılımı, aşılama etkinliğine ilişkin farklı genel algıları tanımlayabilir. Genellikle başka ülkelerden gelen yolcular tarafından bir bölgeye sokulur ve tipik olarak kızamık aşısı olmayanlara yayılır.

Alternatif isimler
Diğer isimler arasında morbilli, rubeola, kırmızı kızamık ve İngiliz kızamığı bulunmaktadır.

Araştırma
Mayıs 2015'te Science dergisi, kızamık enfeksiyonunun bir popülasyonu iki ila üç yıl boyunca diğer hastalıklardan ölüm riski altında bırakabileceğine dair bir rapor yayınladı. Kızamık virüsünün antikor üreten hücreleri öldürebileceğini gösteren ek çalışmaların sonuçları Kasım 2019'da yayımlandı.

Kızamık için özel bir ilaç tedavisi olan ERDRP-0519, hayvan çalışmalarında umut verici sonuçlar göstermiştir, ancak henüz insanlarda test edilmemiştir.

Kaynakça

Dış bağlantılar

 Aşı Araştırma Girişimi (IVR): Kızamık, Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
 Kızamık SSS  ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
 Kızamık olan yetişkin bir erkek vakası (yüz fotoğrafı)
 Kızamık resimleri
 Virüs Patojen Veritabanı ve Analiz Kaynağı (ViPR): Paramyxoviridae

Pediatri
Kızamık

Kızamık


කෙටි කේත

අංක 4 කෙටි කේත
 19XX රාජ්‍ය සංවිධාන වල කේතයන්
13XX පුද්ගලික සංවිධාන වල කේතයන්

ස්ථාවර දුරකථන පාරිබෝගික සේවා
 1212- ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම්
 1575 - ලංකාබෙල්

ජංගම දුරකථන පාරිබෝගික සේවා
 1755 - එයාර්ටෙල්
 1777 - ඩයලොග් එසියටා
 1788 - හච් ශ්‍රී ලංකා
 1717 -SLTමොබිටෙල්

ස්ථාවර දුරකථන අංකයන්

xxx y nnnnnn

"xxx" නිරූපණය කරන්නේ ප්‍රාදේශිය කේතයයි. දේශිය ප්‍රදේශ අංකයක් අමතන විට, ජංගම දුරකතනයක් භාවිත කරන අවස්ථාවකදී හැර,  මෙය ඇතුලත් කරනු නොලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ නගරයන්හී ප්‍රාදේශීය කේතයන් වනුයේ:

"y" නිරූපණය කරන්නේ ක්‍රියාකරු අංකයයි. ක්‍රියාකරු අංකයන් හා ඒවා‍යේ හිමිකරුවන් වනුයේ:
   2: ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම්
   3: ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම්
   4: ඩයලොග්
   5: ලංකා බෙල්
   7: ඩයලොග්
   9: පොදු දුරකථන

"nnnnnn" නිරූපණය කරන්නේ, සංඛ්‍යාංක හයකින් සමන්විත,  දුරකතන අංකයයි.

ජංගම දුරකථන අංකයන්

xxx nnnnnnn

"xxx" නිරූපණය කරන්නේ, ස්ථාවර රැහැන් දුරකතනයන්හි ප්‍රාදේශීය කේතයට අනුරූපව ජංගම සබඳතාවයන්හි භාවිත වන ක්‍රියාකරු අංකයයි. ශ්‍රී ලංකාවෙහි ජංගම දුරකතන සේවා සපයන්නන් සහ ඔවුන්ගේ ක්‍රීයාකරු අංකයන් වනුයේ:
   070: මොබිටෙල්
   071: මොබිටෙල්
   072: එටිසලාට්
   075: එයාර්ටෙල්
   076: ඩයලොග්
   077: ඩයලොග්
   078: හච්

"nnnnnnn" නිරූපණය කරන්නේ ජංගම අංකයයි. පාරිභෝගිකයන් කලාප වලට වන් කිරීම සඳහා,  ක්‍රියාකරුවන් විසින්, අංකයෙහි පළමු සංඛ්‍යාංකය භාවිතා කරනු ලැබේ.

ස්ථාවර රැහැන් අංකයක් අමතන විටෙක, ජංගම දුරකතන භාවිත කරන්නන් සැමවිටම ප්‍රාදේශීය කේතය ඇතුලත් කල යුතුය.

ජාත්‍යන්තර ඇමතුම්

ශ්‍රී ලංකාව වෙතින්

00 cc nnnnnnn...

"00" යනු, ශ්‍රී ලාංකික දුරසන්නිවේදනයෙහි,  ජාත්‍යන්තර ඇමතුම් කේතයයි.

"cc" නිරූපණය කරන්නේ රාෂ්ට්‍ර කේතයයි.

"nnnnnnn..." නිරූපණය කරන්නේ, ප්‍රාදේශිය කේතයද ඇතුළු, දුරකතන අංකය වන අතර අමතනු ලබන රට අනුව ඕනෑම දිගකින් හෙබි විය හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාව වෙතට

00 94 xx y nnnnnn

"00" යනු සාමාන්‍ය ජාත්‍යන්තර ඇමතුම් කේතයයි. විවිධ රටවල් අතරතුර මෙය වෙනස් විය හැකිය.

"94" යනු ශ්‍රී ලංකා ඇමතුම් කේතයයි.

"xx" නිරූපණය කරන්නේ ප්‍රාදේශීය කේතය හෝ, ජංගම අංකයක් හා සම්බන්ධ වන කල්හී ජංගම ක්‍රියාකරු වේ.

"y" නිරූපණය කරන්නේ ස්ථාවර රැහැන් අංකයක නම් ක්‍රියාකරු අංකය වෙයි. ජංගම අංකයන්හී එය ප්‍රධාන අංකයෙහි කොටසකි.

"nnnnnn" නිරූපණය කරන්නේ සංඛ්‍යාංක හයකින් සමන්විත ප්‍රධාන දුරකතන අංකයයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ දුරකථන අංක

ශ්‍රී ලංකාවේ දුරකථන අංක


An Fimbristylis acicularis in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Robert Brown. An Fimbristylis acicularis in nahilalakip ha genus nga Fimbristylis, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Fimbristylis

Fimbristylis acicularis


جولد فيلدز هو نادى أساسي في غانا بعد أشانتى كوتوكو، أكرا هارتس أوف أوك ويمثل بلادة قي بطولات أفريقيا للأندية. وأبرز انجازاته حصولة على وصيف دوري أبطال أفريقيا عام 1997.

مراجع

أندية رياضية في غانا
أندية كرة قدم أسست في 1978
أندية كرة قدم في غانا
تأسيسات سنة 1978 في غانا
منطقة أشانتي

أشانتي غولد


Nervul mixt este un nerv care îndeplinește ambele funcții, atât senzitive cât și efectoare, transmițând informația fie de la nervul receptor spre sistemul nervos central iar apoi către creier, fie invers, transmițând impulsuri.

Surse

Histologie
Sistemul nervos
Celule
Neuroștiințe
Neuroanatomie

Nerv mixt


أكسيد الزرنيخ قد تشير إلى أحد الأكاسيد التالية لمعدن الزرنيخ:
 أكسيد الزرنيخ الثلاثي : مركب كيميائي
 أكسيد الزرنيخ الخماسي : مركب كيميائي

فهرس صفحات الكيمياء

أكسيد الزرنيخ


Kőszegszerdahely é um município da Hungria, situado no condado de Vas. Tem  de área e sua população em 2015 foi estimada em 466 habitantes.

Localidades de Vas (Hungria)

Kőszegszerdahely


Der Stadtgarten Freiburg ist eine 2,6 ha große Parkanlage im Stadtteil Neuburg. Er hat einen alten Baumbestand und einen großen Rosengarten und liegt zwischen dem Leopoldring, Jacob Burckhardt-, Ludwig- und Mozart-Straße nahe dem Freiburger Stadtzentrum. Über die Fußgängerbrücke Karlssteg aus Spannbeton ist er mit dem Karlsplatz verbunden. Seit 2008 führt die Schlossbergbahn, ein Schrägaufzug, auf den Schlossberg. Sie ersetzte die 1968 gebaute Schlossbergseilbahn.
Der Musikpavillon im Park wird im Sommer für Konzerte und als Freilichtbühne z. B. das Theatersport Open-Air-Festival im Stadtgarten benutzt, das seit 1997 stattfindet.

Zum Stadtgarten gehören neben Stauden- und Wechselflorbeeten ein Kinderspielplatz sowie zwei Teiche und Brunnenanlagen. Zum Stadtgarten gehörte auch das einmal im Jahr im Sommer stattfindende Schlossbergfest, bei dem mehrere tausend Kerzen im Stadtgarten und auf dem Schlossberg brennen. Es fand 2011 zum letzten Mal statt.

Geschichte

Entstanden ist der Stadtgarten infolge der "Oberrheinischen Gewerbeausstellung" von 1887, die noch auf dem Karlsplatz, dem ehemaligen Exerzier- und Messplatz, stattgefunden hatte. Noch 1887 wurde der Stadtgärtner Schmöger mit der Planung und dem Bau desselben beauftragt. Der Park war schon 1888 fertiggestellt und eröffnet, bis 1911 kostete er sogar Eintritt. Zur ursprünglichen Ausstattung gehörten ein Aquarium, Musikpavillon, Springbrunnen und ein Kinderspielplatz. Außerdem gab es ein Gehege mit einer Rhesusäffin namens Änne, die heute ausgestopft im Museum Natur und Mensch zu sehen ist.

Ab 1889 kamen noch Gelände am westlichen Schlossberg hinzu, die als Waldpark angelegt wurden. Als Folge des Ersten Weltkriegs wurde die Pflege deutlich vernachlässigt, so dass das Gelände von 1920 bis 1924 neu gestaltet wurde. Bis beim Luftangriff auf die Stadt (Operation Tigerfish) die Konzerthalle und der Park zerstört wurden, blieb der Park in dieser Form. Nach dem Zweiten Weltkrieg wurde der Stadtgarten wieder in Stand gesetzt. Dies begann 1948 mit der Verfüllung der Bombenkrater und der Räumung der Wege; diese teilweise Wiederherstellung geschah im Rahmen der "Badischen Industrie- und Gewerbeausstellung". Ab 1952 wurde der Park dann vollständig wiederhergestellt und 1953 sogar nach Norden auf das Gebiet der ehemaligen Festhalle (s. u.) erweitert. 1967 wurde er am Südrand verkleinert, um Platz für den Bau des Leopoldrings zu schaffen. In den 1960er Jahren wurde dann die Schlossberg-Seilbahn zum Restaurant Dattler gebaut, die schon 1914 geplant gewesen war. Der Grünstreifen zwischen Leopoldring und Erasmusstraße ist ein Rest des früheren Stadtgartens.

Festhalle

Zum Freiburger Stadtgarten gehörte weiterhin auch die nördlich gelegene Freiburger Festhalle. Die Halle wurde schon 1845 für das Badische Sängerfest im Jahre 1846 geplant, ihr Bau wurde allerdings erst am 10. August 1846 begonnen; der Dachstuhl wurde am 2. Oktober 1847 aufgesetzt, die notdürftig fertiggestellte Halle dann während der Badischen Revolution als Magazin und Kaserne genutzt. Erst nach Abklingen der Unruhen wurden ab 1852 die Bauarbeiten wieder aufgenommen und die Halle 1854 eröffnet. Die Pläne für die Kultur- und Festhalle stammen von Friedrich Eisenlohr, erbaut wurde sie durch den Freiburger Architekten Schneider.
In der Bombennacht am 27. November 1944 wurde die Halle zerstört und später nicht wiederaufgebaut, heute befindet sich an der Stelle der Rosengarten.
. Die Messen und Ausstellungen fanden dann ab 1954 in der Stadt - bzw. Messehalle in der Ostwiehre am Alten Messplatz statt, bis sie 1999 auf den neuen Messplatz zur Messe Freiburg umzogen. Das Gelände der Halle wurde samt dem an der damit verschwundenen Leopoldstraße gegenüberliegenden Bereich dem Stadtgarten zugeschlagen.

Musikpavillon

Der Musikpavillon wurde 1969 vom Hochbauamt gebaut. Entworfen hat ihn Max Scherberger, der auch Statiker des Schlossbergturms ist. Die Form des Dachs ist ein hyperbolisches Paraboloid wie auch das Faulerbad. Die gekrümmten Flächen des freitragenden Daches sind aus geraden Holzelementen zusammengesetzt. Das war die erste Dachschale dieser Art in der BRD. Die Widerlager aus Beton entwarf der damalige Leiter des Hochbauamtes Immo Kirsch. Im Sommer 2015 wurde bei einer Routineuntersuchung festgestellt, dass Wasser ins Dach eingedrungen war und es somit einsturzgefährdet war. Ursprünglich sollte bis zum Theatersport-Festival im Juli 2016 die Sanierung beendet sein. Sie verzögerte sich jedoch durch das regenreiche Wetter. Im September konnten jedoch wieder Veranstaltungen stattfinden.

Kunstwerke

Im Stadtgarten sind eine Anzahl von Skulpturen ausgestellt. Dazu gehört die aus V2A-Edelstahl gefertigte kinetische Skulptur Windspiel des Freiburger Neurologen und Bildhauers Roland Phleps (1924–2020). Sie wurde im Jahr 2000 aufgestellt. Die Wartende von Richard Engelmann (1868–1966) wurde bereits 1926 geschaffen, jedoch erst 1950 im Stadtgarten aufgestellt. Die Eule von Eva Eisenlohr (1891–1977) könnte nach Ansicht des Freiburger Staatsarchivs früher auf einem von ihr gestalteten Brunnen vor der Infektionsabteilung der Uniklinik Freiburg gestanden haben.

Die Illumina von Till-Peter Otto (* 1975) wurde im Rahmen einer Ausstellung zu Sonnenuhren auf der Expo 2000 in Hannover ausgestellt. Am 22. Januar 2014 wurde von Mitarbeitern des Garten- und Tiefbauamts der Stadt festgestellt, dass der Skulptur der Kopf abgeschlagen und entwendet wurde. Der entstandene Schaden lag bei 5000 Euro.

Zudem finden sich im Stadtgarten mehrere Brunnen, darunter an seinem Ostausgang der Flötenspielerbrunnen von Arthur Bausenhart (1910–2005) aus dem Jahr 1959.

Auf einem der Teiche befindet sich das Denkmal für den Freiburger Erpel. Dieser habe angeblich durch sein "Schnattern" etliche Menschen vor dem Luftangriff auf Freiburg gewarnt und ihnen damit das Leben gerettet. Die Keramik des Erpels wurde 1953 vom Freiburger Oberbürgermeister Wolfgang Hoffmann bei Richard Bampi in Auftrag gegeben. Wie in jüngster Zeit Andreas Venzke eindringlich gezeigt hat, ist diese Legende bewusst geschaffen worden, um die Stadt Freiburg als unschuldiges (Bomben-)Opfer heimtückischer Mächte zu präsentieren. In den 1980er Jahren wurde das Original durch eine schlechte Kopie aus eingefärbtem Beton auf einem Drahtskelett ersetzt. Im März 2020 wurde es zur Restaurierung entfernt. Dann entschied man sich jedoch, von dem Original, das sich im Museum für Stadtgeschichte befindet, eine neue Kopie zu machen. Über eine Gipskopie meißelte der Bildhauer David Steinbrück aus frostbeständigem Kalkstein einen neuen Erpel. Dieser kostete 10.000 Euro anstatt 3.000 für die ursprünglich geplante Restaurierung. Trotz eindringlicher Mahnung von Venzke, mit der überlieferten Geschichte dieser Skulptur zu brechen, wurde Mitte Mai 2021 der neu geschaffene Erpel wieder gesetzt.

Literatur
 Peter Kalchthaler: Der Freiburger Stadtgarten hat eine militärische Vergangenheit. In: Badische Zeitung. 7. Dezember 2012 (badische-zeitung.de, abgerufen am 24. März 2013).

Weblinks

 Stadtgarten Freiburg Alemannische Seiten
 Stadtgarten Freiburg im Breisgau

Einzelnachweise

Parkanlage in Freiburg im Breisgau

Stadtgarten (Freiburg im Breisgau)


Lazii  (laz Lazepe / ლაზეფე; turcă Lazlar; georgiană Lasebi / ლაზები) sunt un grup etnic ale cărui origini se găsesc pe coasta de sud-est a Mării Negre și care provin din două grupuri, unul constituit inițial în zona rusească, iar altul între Turcia și Georgia.

În România, satul Lazu din județul Constanța a fost înființat de lazi.

Note

Legături externe
 Lazii, un popor dobrogean uitat…, 21 octombrie 2012, mistereledunarii.wordpress.com
 Lazii: povestea dobrogenilor uitați. Misterul apariției unei așezări de pe malul Mării Negre, 26 iulie 2015, Mariana Iancu, Adevărul

Popoare din Caucaz
Grupuri etnice din Turcia
Grupuri etnice din Georgia

Lazi


In English law, natural justice is technical terminology for the rule against bias (nemo iudex in causa sua) and the right to a fair hearing (audi alteram partem). While the term natural justice is often retained as a general concept, it has largely been replaced and extended by the general "duty to act fairly".

The basis for the rule against bias is the need to maintain public confidence in the legal system. Bias can take the form of actual bias, imputed bias, or apparent bias. Actual bias is very difficult to prove in practice whereas imputed bias, once shown, will result in a decision being void without the need for any investigation into the likelihood or suspicion of bias. Cases from different jurisdictions currently apply two tests for apparent bias: the "reasonable suspicion of bias" test and the "real likelihood of bias" test. One view that has been taken is that the differences between these two tests are largely semantic and that they operate similarly.

The right to a fair hearing requires that individuals should not be penalized by decisions affecting their rights or legitimate expectations unless they have been given prior notice of the case, a fair opportunity to answer it, and the opportunity to present their own case. The mere fact that a decision affects rights or interests is sufficient to subject the decision to the procedures required by natural justice. In Europe, the right to a fair hearing is guaranteed by Article 6(1) of the European Convention on Human Rights, which is said to complement the common law rather than replace it.

Background

Natural justice is a term of art that denotes specific procedural rights in the English legal system and the systems of other nations based on it. It is similar to the American concepts of fair procedure and procedural due process, the latter having roots that to some degree parallel the origins of natural justice.

Although natural justice has an impressive ancestry and is said to express the close relationship between the common law and moral principles, the use of the term today is not to be confused with the "natural law" of the Canonists, the mediaeval philosophers' visions of an "ideal pattern of society" or the "natural rights" philosophy of the 18th century. Whilst the term natural justice is often retained as a general concept, in jurisdictions such as Australia, and the United Kingdom, it has largely been replaced and extended by the more general "duty to act fairly". Natural justice is identified with the two constituents of a fair hearing, which are the rule against bias (nemo iudex in causa sua, or "no man a judge in his own cause"), and the right to a fair hearing (audi alteram partem, or "hear the other side").

The requirements of natural justice or a duty to act fairly depend on the context. In Baker v Canada (Minister of Citizenship and Immigration) (1999), the Supreme Court of Canada set out a list of non-exhaustive factors that would influence the content of the duty of fairness, including the nature of the decision being made and the process followed in making it, the statutory scheme under which the decision-maker operates, the importance of the decision to the person challenging it, the person's legitimate expectations, and the choice of procedure made by the decision-maker.

Earlier, in Knight v Indian Head School Division No 19 (1990), the Supreme Court held that public authorities which make decisions of a legislative and general nature do not have a duty to act fairly, while those that carry out acts of a more administrative and specific nature do. Preliminary decisions will generally not trigger the duty to act fairly, but decisions of a more final nature may have such an effect.

Whether a duty to act fairly applies depends on the relationship between the public authority and the individual. No duty exists where the relationship is one of master and servant, or where the individual holds office at the pleasure of the authority. On the other hand, a duty to act fairly exists where the individual cannot be removed from office except for cause. Finally, a right to procedural fairness only exists when an authority's decision is significant and has an important impact on the individual.

Rule against bias

In general
People are barred from deciding any case in which bias exists or bias may fairly be suspected. This principle embodies the basic concept of impartiality, and applies to courts of law, tribunals, arbitrators and all those having the duty to act judicially. A public authority has a duty to act judicially whenever it makes decisions that affect people's rights or interests, and not only when it applies some judicial-type procedure in arriving at decisions.

The basis on which impartiality operates is the need to maintain public confidence in the legal system. The erosion of public confidence undermines the nobility of the legal system and leads to ensuing chaos. The essence of the need for impartiality was observed by Lord Denning, the Master of the Rolls, in Metropolitan Properties Co (FGC) Ltd v Lannon (1968): "Justice must be rooted in confidence and confidence is destroyed when right-minded people go away thinking: 'The judge was biased.'"

Public confidence as the basis for the rule against bias is also embodied in the often-quoted words of Lord Hewart, the Lord Chief Justice of England and Wales, that "[i]t is not merely of some importance, but of fundamental importance that justice should not only be done, but should manifestly be seen to be done".

Forms of bias

Actual and imputed bias

Bias may be actual, imputed or apparent. Actual bias is established where it is actually established that a decision-maker was prejudiced in favour of or against a party. However, in practice, the making of such an allegation is rare as it is very hard to prove.

One form of imputed bias is based on the decision-maker being a party to a suit, or having a pecuniary or proprietary interest in the outcome of the decision. Once this fact has been established, the bias is irrebuttable and disqualification is automatic—the decision-maker will be barred from adjudicating the matter without the need for any investigation into the likelihood or suspicion of bias. A classic case is Dimes v Grand Junction Canal (1852), which involved an action between Dimes, a local landowner, and the proprietors of the Grand Junction Canal, in which the Lord Chancellor, Lord Cottenham, had affirmed decrees made to the proprietors. However, it was discovered by Dimes that Lord Cottenham, in fact, owned several pounds' worth of shares in the Grand Junction Canal. This eventually led to the judge being disqualified from deciding the case. There was no inquiry as to whether a reasonable person would consider Lord Cottenham to be biased, or as to the circumstances which led Lord Cottenham to hear the case.

In certain limited situations, bias can also be imputed when the decision-maker's interest in the decision is not pecuniary but personal. This was established in the unprecedented case of R v Bow Street Metropolitan Stipendiary Magistrate Ex parte Pinochet Ugarte (No.2) (1999). In an appeal to the House of Lords, the Crown Prosecution Service sought to overturn a quashing order made by the Divisional Court regarding extradition warrants made against the ex-Chilean dictator, Senator Augusto Pinochet. Amnesty International (AI) was given leave to intervene in the proceedings. However, one of the judges of the case, Lord Hoffmann, was a director and chairperson of Amnesty International Charity Ltd. (AICL), a company under the control of AI. He was eventually disqualified from the case and the outcome of the proceedings set aside.

The House of Lords held that the close connection between AICL and AI presented Lord Hoffmann with an interest in the outcome of the litigation. Even though it was non-pecuniary, the Law Lords took the view that the interest was sufficient to warrant Lord Hoffmann's automatic disqualification from hearing the case. In Locabail (UK) Ltd v Bayfield Properties Ltd (1999), the Court of Appeal warned against any further extension of the automatic disqualification rule, "unless plainly required to give effect to the important underlying principles upon which the rule is based".

Apparent bias
Apparent bias is present where a judge or other decision-maker is not a party to a matter and does not have an interest in its outcome, but through his or her conduct or behaviour gives rise to a suspicion that he or she is not impartial. An issue that has arisen is the degree of suspicion which would provide the grounds on which a decision should be set aside for apparent bias. Currently, cases from various jurisdictions apply two different tests: "real likelihood of bias" and "reasonable suspicion of bias".

The real likelihood test centres on whether the facts, as assessed by the court, give rise to a real likelihood of bias. In R v Gough (1993), the House of Lords chose to state the test in terms of a "real danger of bias", and emphasized that the test was concerned with the possibility, not probability, of bias. Lord Goff of Chievely also stated that "the court should look at the matter through the eyes of a reasonable man, because the court in cases such as these personifies the reasonable man". However, the test in Gough has been disapproved of in some Commonwealth jurisdictions. One criticism is that the emphasis on the court's view of the facts gives insufficient emphasis to the perception of the public. These criticisms were addressed by the House of Lords in Porter v Magill (2001). The Court adjusted the Gough test by stating it to be "whether the fair-minded and informed observer, having considered the facts, would conclude that there was a real possibility that the tribunal was biased". This case therefore established the current test in the UK to be one of a "real possibility of bias".

On the other hand, the reasonable suspicion test asks whether a reasonable and fair-minded person sitting in court and knowing all the relevant facts would have a reasonable suspicion that a fair trial for the litigant is not possible. Although not currently adopted in the UK, this test has been endorsed by the Singapore courts.

It has been suggested that the differences between the two tests are largely semantic and that the two tests operate similarly. In Locabail, the judges stated that in a large proportion of the cases, application of the two tests would lead to the same outcome. It was also held that "[p]rovided that the court, personifying the reasonable man, takes an approach which is based on broad common sense, and without inappropriate reliance on special knowledge, the minutiae of court procedure or other matters outside the ken of the ordinary, reasonably well-informed members of the public, there should be no risk that the courts will not ensure both that justice is done and that it is perceived by the public to be done".

In the Singapore High Court decision Tang Kin Hwa v. Traditional Chinese Medicine Practitioners Board (2005), Judicial Commissioner Andrew Phang observed that the real likelihood test is in reality similar to that of reasonable suspicion. First, likelihood is in fact "possibility", as opposed to the higher standard of proof centring on "probability". Secondly, he suggested that real in real likelihood cannot be taken to mean "actual", as this test relates to apparent and not actual bias. He also observed that both the court's and the public's perspectives are "integral parts of a holistic process" with no need to draw a sharp distinction between them.

In contrast, in Re Shankar Alan s/o Anant Kulkarni (2006), Judicial Commissioner Sundaresh Menon thought that there was a real difference between the reasonable suspicion and real likelihood tests. In his opinion, suspicion suggests a belief that something that may not be provable could still be possible. Reasonable suggests that the belief cannot be fanciful. Here the issue is whether it is reasonable for the one to harbour the suspicions in the circumstances even though the suspicious behaviour could be innocent. On the other hand, likelihood points towards something being likely, and real suggests that this must be substantial rather than imagined. Here, then, the inquiry is directed more towards the actor than the observer. The issue is the degree to which a particular event is not likely or possible Menon J.C. also disagreed with both Lord Goff in Gough and Phang J.C. in Tang Kin Hwa in that he thought the shift of the inquiry from how the matter might appear to a reasonable man to whether the judge thinks there is a sufficient possibility of bias was "a very significant point of departure".

The real likelihood test is met as long as the court is satisfied that there is a sufficient degree of possibility of bias. Although this a lower standard than satisfaction on a balance of probabilities, this is actually directed at mitigating the sheer difficulty of proving actual bias, especially given its insidious and often subconscious nature. The reasonable suspicion test, however, is met if the court is satisfied that a reasonable member of the public could harbour a reasonable suspicion of bias even though the court itself thought there was no real danger of this on the facts. The difference is that the driver behind this test is the strong public interest in ensuring public confidence in the administration of justice. As of September 2011, the Court of Appeal of Singapore had not yet expressed a view as to whether the position taken in Tang Kin Hwa or Shankar Alan is preferable.

Exceptions to the rule against bias

Necessity
There are cases in which a disqualified adjudicator cannot be replaced, as no one else is authorized to act. It has been observed that "disqualification of an adjudicator will not be permitted to destroy the only tribunal with power to act". In such cases, natural justice has to give way to necessity in order to maintain the integrity of judicial and administrative systems.

This issue regarding necessity was raised in Dimes. The Lord Chancellor had to sign an order for enrolment in order to allow the appeal to proceed from the Vice-Chancellor to the House of Lords. It was held that his shareholding in the canal company which barred him from sitting in the appeal did not affect his power to enroll, as no one but him had the authority to do so. It was mentioned this was allowed "for this [was] a case of necessity, and where that occurs the objection of interest cannot prevail".

Waiver
The court normally requests that an objection be taken as soon as the prejudiced party has knowledge of the bias. If an objection is not raised and proceedings are allowed to continue without disapproval, it will be held that the party has waived its right to do so.

Effect of a finding of bias
In Dimes, the judges advised the House of Lords that Lord Cottenham's pecuniary interest made his judgment not void, but voidable. This advice is not wrong in the context of a judicial act under review, where the judgment will be held valid unless reversed on appeal.

However, in the cases of administrative acts or decisions under judicial review, the court can only intervene on the grounds of ultra vires, hence making the judgment void. Lord Esher said in Allison v General Council of Medical Education and Registration (1894) that the participation of a disqualified person "certainly rendered the decision wholly void".

Right to a fair hearing

In general

It has been suggested that the rule requiring a fair hearing is broad enough to include the rule against bias since a fair hearing must be an unbiased hearing. However, the rules are often treated separately. It is fundamental to fair procedure that both sides should be heard. The right to a fair hearing requires that individuals are not penalized by decisions affecting their rights or legitimate expectations unless they have been given prior notice of the cases against them, a fair opportunity to answer them, and the opportunity to present their own cases.

Besides promoting an individual's liberties, the right to a fair hearing has also been used by courts as a base on which to build up fair administrative procedures. It is now well established that it is not the character of the public authority that matters but the character of the power exercised. However, in the United Kingdom prior to Ridge v Baldwin (1963), the scope of the right to a fair hearing was severely restricted by case law following Cooper v Wandsworth Board of Works (1863). In R v Electricity Commissioners, ex parte London Electricity Joint Committee Co. (1920), Ltd. (1923), Lord Atkin observed that the right only applied where decision-makers had "the duty to act judicially". In natural justice cases this dictum was generally understood to mean that a duty to act judicially was not to be inferred merely from the impact of a decision on the rights of subjects; such a duty would arise only if there was a "superadded" express obligation to follow a judicial-type procedure in arriving at the decision.

In Ridge v Baldwin, Lord Reid reviewed the authorities extensively and attacked the problem at its root by demonstrating how the term judicial had been misinterpreted as requiring some additional characteristic over and above the characteristic that the power affected some person's rights. In his view, the mere fact that the power affects rights or interests is what makes it "judicial" and so subject to the procedures required by natural justice. This removal of the earlier misconception as to the meaning of judicial is thought to have given the judiciary the flexibility it needed to intervene in cases of judicial review.

The mere fact that a decision-maker is conferred wide discretion by law is not reason enough for a weakening of the requirements of natural justice. In the United Kingdom context, this is demonstrated by Ahmed v H.M. Treasury (No. 1) (2010). The Treasury had exercised powers to freeze the appellants' financial assets and economic resources on the ground that it reasonably suspected the appellants were or might be persons who had committed, attempted to commit, participated in or facilitated the commission of terrorism, pursuant to the Terrorism (United Nations Measures) Order 2006 and the Al-Qaida and Taliban (United Nations Measures) Order 2006 made under the United Nations Act 1946. The Supreme Court of the United Kingdom held that since the Al-Qaida Order made no provision for basic procedural fairness, it effectively deprived people designated under the order the fundamental right of access to a judicial remedy and hence was ultra vires the power conferred by the United Nations Act 1946 for the making of the Order.

Article 6 of the European Convention
The right to a fair hearing is also referred to in Article 6(1) of the European Convention on Human Rights and Fundamental Freedoms, which states:

Article 6 does not, however, replace the common law duty to ensure a fair hearing. It has been suggested that Article 6 alone is not enough to protect procedural due process, and only with the development of a more sophisticated common law will the protection of procedural due process extend further into the administrative machine. Nonetheless, Article 6 supplements the common law. For example, the common law does not impose a general duty to give reasons for a decision, but under Article 6(1) a decision-maker must give a reasoned judgment so as to enable an affected individual to decide whether to appeal.

Aspects of a fair hearing

Prior notice of hearing
Natural justice allows a person to claim the right to adequate notification of the date, time, place of the hearing as well as detailed notification of the case to be met. This information allows the person adequate time to effectively prepare his or her own case and to answer the case against him or her. In Cooper v Wandsworth, Chief Justice William Erle went so far as to state that the lack of notice and hearing afforded to Cooper could be said to be a form of abuse, as he had been treated as if he did not matter. As Lord Mustill famously held in R v Secretary of State for the Home Department Ex p Doody (1993): "Since the person affected usually cannot make worthwhile representations without knowing what factors may weigh against his interests fairness will very often require that he is informed of the gist of the case which he has to answer."

It has been suggested that the requirement of prior notice serves three important purposes:

The interest in good outcomes – giving prior notice increases the value of the proceedings as it is only when the interested person knows the issues and the relevant information that he or she can make a useful contribution.
The duty of respect – the affected person has the right to know what is at stake, and it is not enough to simply inform him or her that there will be a hearing.
The rule of law – notice of issues and disclosure of information opens up the operations of the public authority to public scrutiny.

The British courts have held it is not enough for an affected person to merely be informed of a hearing. He or she must also be told what is at stake; in other words, the gist of the case.

Opportunity to be heard
Every person has the right to have a hearing and be allowed to present his or her own case. Should a person not attend the hearing, even with adequate notice given, the adjudicator has the discretion to decide if the hearing should proceed. In Ridge v Baldwin, a chief constable succeeded in having his dismissal from service declared void as he had not been given the opportunity to make a defence. In another case, Chief Constable of the North Wales Police v Evans (1982), a chief constable required a police probationer to resign on account of allegations about his private life which he was given no fair opportunity to rebut. The House of Lords found the dismissal to be unlawful. Likewise in Surinder Singh Kanda v Federation of Malaya (1962), a public servant facing disciplinary proceedings was not supplied with a copy of a prejudicial report by a board of inquiry which the adjudicating officer had access to before the hearing. The Privy Council held that the proceedings had failed to provide him a reasonable opportunity of being heard.

However, this requirement does not necessarily mean the decision-maker has to meet the complainant face to face—"Natural justice does not generally demand orality". It has been suggested that an oral hearing will almost be as good as useless if the affected person has no prior knowledge of the case. In Lloyd v McMahon (1987), an oral hearing did not make a difference to the facts on which the case was based. Giving judgment in the Court of Appeal of England and Wales, Lord Justice Harry Woolf held that an oral hearing may not always be the "very pith of the administration of natural justice". It has also been suggested that an oral hearing is only required if issues concerning deprivations of legal rights or legally protected interests arise.

Conduct of the hearing
When deciding how the hearing should be conducted, the adjudicator has to ask whether the person charged has a proper opportunity to consider, challenge or contradict any evidence, and whether the person is also fully aware of the nature of the allegations against him or her so as to have a proper opportunity to present his or her own case. In Secretary of State for the Home Department v AF (2009), Lord Phillips of Worth Matravers said:

However, when a hearing requires the balancing of multiple polycentric issues such as natural justice and the protection of confidential information for national security reasons, both the concerns of public security and the right to a fair trial must be adequately met. It was held by the House of Lords in AF, applying the decision of the Grand Chamber of the European Court of Human Rights A v United Kingdom (2009), that a person accused of terrorism against whom a control order has been issued must be given sufficient information about the allegations against him to enable him to give effective instructions to his special advocate. If this requirement is satisfied, a fair hearing can be conducted without detailed disclosure of confidential information that might compromise national security. On the facts of the case, a special advocate was not permitted further contact with an applicant or his ordinary legal representatives except with permission of the Special Immigration Appeals Commission (SIAC) after viewing confidential (or "closed") materials.

The House of Lords recognized that although a special advocate's usefulness is stymied somewhat from having no further instructions after viewing such materials, if the SIAC decides to issue a control order predominantly on the basis of non-confidential (or "open") materials, an applicant cannot be regarded as having been denied an opportunity to challenge the reasonableness of the government's beliefs and suspicions about him. If the evidence against the applicant is largely closed but allegations contained in open material are sufficiently specific, an applicant should be able to provide his legal representatives and special advocate with information to refute it (such as an alibi, if the open material alleges he was at a certain place during a certain period) without having to know the detail or sources of the closed evidence. However, if the evidence revealed to the person consists only of general assertions and the case against him is based solely or to a substantive extent on undisclosed adverse evidence, the fair hearing rule under natural justice will not be satisfied.

In such cases, there are strong policy considerations supporting the principle that a trial procedure can never be considered fair if a person is kept in ignorance of the case against him or her. First, since the grounds for a reasonable suspicion that a person is involved in terrorist activity can span from incontrovertible evidence to an innocent misinterpretation of facts which can be explained away by the person, in many cases it is impossible for courts to be sure that the disclosure of the evidence will make no difference to the applicant. Secondly, resentment will be felt by the person and his family and friends if sanctions are imposed without any proper explanation of the grounds and when, due to the non-disclosure of information, the person is put in a position where he is unable to properly defend himself. As Lord Phillips put it, "if the wider public are to have confidence in the justice system, they need to be able to see that justice is done rather than being asked to take it on trust".

The right to be heard in answer to charges before an unbiased tribunal is illustrated in the Singapore case Tan Boon Chee David v. Medical Council of Singapore (1980). During a disciplinary hearing, council members were either not conscientious about their attendance or did not attend the whole course of proceedings. This meant they did not hear all the oral evidence and submissions. The High Court held that this had substantially prejudiced the appellant and constituted a fundamental breach of natural justice. On the other hand, mere absence from a hearing does not necessarily lead to undue prejudice. It was held in Re Teo Choo Hong (1995) that the function of a lay member of a lawyers' disciplinary committee was to observe and not cast a vote or make a judgment. Thus, the appellant had not suffered undue prejudice.

On the basis of reciprocity, if one side is allowed to cross-examine his legal opponent at a hearing, the other party must also be given the same opportunity. In addition, when a tribunal decides a case on a basis not raised or contemplated by the parties, or decides it without regarding the submissions and arguments made by the parties on the issues, this will amount to a breach of natural justice. However, a genuine bona fide mistake by an adjudicator in omitting to state reasons for not considering a submission is not enough to be a breach of natural justice. This may occur when the submissions were accidentally omitted, or were so unconvincing that it was not necessary to explicitly state the adjudicator's findings.

Right to legal representation
There is no inherent common law right to legal representation before a domestic tribunal. A tribunal has the discretion to admit either a legally qualified or unqualified counsel to assist the person appearing before it, based on the facts of the case. When assessing whether a party should be offered legal assistance, the adjudicator should first ask whether the right to be heard applies, and, secondly, whether counsel's assistance is needed for an effective hearing given the subject matter, bearing in mind the consequences of such a denial.

In R v Secretary of State for Home Department, ex parte Tarrant (1983), Webster J. set out six factors to be considered when deciding whether to allow representation by counsel, namely:

the seriousness of the charge and the potential penalty;
whether any points of law are likely to arise.;
whether the prisoner is capable of presenting his own case;
whether there are any procedural difficulties faced by prisoners in conducting their own defence;
whether there is reasonable speed in making the adjudication; and
whether there is a need for fairness between prisoners or between prisoners and prison officers.

It has also been suggested that where a tribunal hearing concerns the individual's reputation or right to livelihood, there is a greater need for allowing legal representation as this vindicates the idea of equality before the law.

When one refuses legal representation, one cannot expect to receive a higher "standard" of natural justice. This was enunciated in Singapore in Ho Paul v. Singapore Medical Council (2008). Dr. Ho, who had been charged with professional misconduct, chose to appear before the council in person and declined to cross-examine the council's key witness. Subsequently, he argued that he should have been warned of the legal implications of not being legally represented. The High Court rejected this argument and held he had suffered no prejudice. Dr. Ho had been given a fair opportunity of presenting his own case and, most importantly, had not been deprived of his right to cross-examine the witnesses.

It is also not a court's obligation to provide assistance when a party presents his or her case without legal representation. In Rajeevan Edakalavan v. Public Prosecutor (1998), the accused had appeared in person before a magistrate and had entered a plea of guilt. He later petitioned the High Court for criminal revision, arguing that as the magistrate had not informed him of the defences available to him, his plea had been equivocal. The Court held:

In Singapore, the right to legal representation is contingent on the nature of the inquiry. However, since Article 12 of the Constitution of Singapore guarantees equal protection under the law, it has been suggested that greater weightage should be accorded to this procedural right when balancing it against the competing demand of efficiency.

The decision and reasons for it
Currently, the principles of natural justice in the United Kingdom and certain other jurisdictions do not include a general rule that reasons should be given for decisions. In R v Northumberland Compensation Appeal Tribunal, ex parte Shaw (1951), Denning L.J. stated: "I think the record must contain at least the document which initiates the proceedings; the pleadings, if any; and the adjudication; but not the evidence, nor the reasons, unless the tribunal chooses to incorporate them. If the tribunal does state its reasons, and those reasons are wrong in law, certiorari lies to quash the decision." It has been stated that "no single factor has inhibited the development of English administrative law as seriously as the absence of any general obligation upon public authorities to give reasons for their decisions".

Historically, uncontrolled public decisions have led to poor outcomes and disrespect for the decision-makers. Such decisions also lacked the regularity and transparency that distinguish them from the mere say-so of public authorities. On such grounds, there are obvious benefits for the disclosure of reasons for decisions. First, procedural participation by people affected by a decision promotes the rule of law by making it more difficult for the public authority to act arbitrarily.

Requiring the giving of reasons helps ensure that decisions are carefully thought through, which in turn aids in the control of administrative discretion. Secondly, accountability makes it necessary for the public authority to face up to the people affected by a decision. When a public authority acts on all the relevant considerations, this increases the probability of better decision outcomes and, as such, is beneficial to public interests. Another important benefit is that respect for decision-makers is fostered, which increases their integrity in the public's eyes.

See also
Doctrine of bias in Singapore law
Faceless court
Fundamental justice
Judicial review in English law

Notes

References

Cases
.
.
.
.
.

Other works
.
.
.
.

Further reading

Articles, websites and videos

.
.
.
.
.
.
.
.

Books
.
.
.
.
.
.
.
.

Administrative law
Legal doctrines and principles
Legal terminology

Natural justice


Allsvenskan 2015 var den 91. udgave af Allsvenskan siden den blev oprettet i 1924. Kampeprogrammet for 2015-sæsonen blev udgivet den 21. januar 2015. Sæsonen startede den 4. april 2015 og er sluttede den 31. oktober 2015. Malmö FF var de forsvarende mestre, da de vandt deres titlen i den forrige sæson.

I alt deltager 16 hold i ligaen; 13 hold er gengangere fra Allsvenskan 2012 og tre er rykket op fra Superettan.

Hold

 1 I følge hver enkelt klubs informationsside på det svenske fodboldforbunds hjemmeside for Allsvenskan.
 2 Kapaciteten på Olympia vil være reduceret henover sæsonen, på grund af en stor stadionrenovering.

Stilling

Referencer

Fodbold i 2015
2015

Allsvenskan 2015


Chapter 3: Citizenship.  The third chapter of the 1997 Constitution of Fiji, comprising Sections 8 through 20 of the Constitution, set out the rules for citizenship in Fiji.

The thirteen sections of Chapter 3 enunciate how citizenship may be acquired or forfeited, as well as how the Parliament may or may not legislate concerning this topic.  The inclusion of this in the Constitution is somewhat unusual: the constitutions of many countries leave the question of citizenship to be resolved by the legislature.  In Fiji, however, the complex history of immigration and colonial rule, together with hardline nationalist sentiments among certain sections of the ethnic Fijian population, has left various ethnic groups unsure of their permanent place in Fijian society, and wanted their right to citizenship entrenched in the Constitution rather than merely stated in some legal document that could be easily amended or even repealed at the whim of a legislative body.

Section 8 deals with the question of retention of existing citizenship:  all persons who were citizens of Fiji immediately prior to the adoption of this Constitution remain citizens.

Section 9 sets out four ways in which citizenship may be acquired, namely by birth, by registration, by naturalization, or by any other method prescribed by Parliament.

Sections 10 and 11 define how one is deemed to have Fijian citizenship by birth.  Every child born in Fiji on or after the date on which the Constitution took effect is deemed to be a citizen of Fiji, provided that at least one parent is a citizen, and that neither parent is an accredited diplomat of a foreign power.  An infant found abandoned in Fiji is deemed to have been born in Fiji, unless there is proof to the contrary.

Section 12 clarifies how one may acquire citizenship by registration.  Fiji has a long history of emigration, as well as immigration.  The number of Fiji citizens living abroad, along with their descendants, is not known, but is estimated to be in the order of several hundred thousand.  The provision for citizenship by registration guarantees the right of citizenship to any child born outside Fiji with at least one parent a Fiji citizen, to any foreign child under the age of 18 adopted by a Fiji citizen, to any child who was under the age of 21 when either parent became a citizen by registration, and to any spouse or former spouse of a Fiji citizen.  Applications for citizenship by registration may be made at any time during the child's lifetime.  Conditions apply: one registering for citizenship must be lawfully present in Fiji for a total of three out of the five years immediately prior to the application, and must renounce citizenship of any other country.

Section 13 sets out the conditions for acquiring citizenship by naturalization.  Anyone who does not qualify for citizenship by birth or registration may apply to be naturalized as a citizen, provided they have been lawfully present in Fiji for a total of five out of the ten years immediately prior to the application.

Sections 14 and 15 set out how Fiji citizenship may be lost or forfeited.  An adult who acquires citizenship of a foreign state forfeits Fiji citizenship.  A child acquiring foreign citizenship is permitted to have dual citizenship until reaching the age of 21, after which they have one year to make a final decision on which citizenship to keep.  Persons failing to renounce foreign citizenship by their 22nd birthday lose Fiji citizenship.  A citizen over the age of 21 may renounce Fijian citizenship provided that they have acquired citizenship of another country.

Section 16 deals with the residency rights of non-citizens.  Any former citizen, foreign wife or husband, widow or widower, of a Fiji citizen, or child of a Fiji citizen is entitle to enter and reside in Fiji, subject only to entry and residency conditions prescribed by Parliament.

Section 17 empowers Parliament to allow the acquisition of citizenship in other ways, in addition to those set out in the constitution, and to make administrative regulations covering applications for citizenship by registration or naturalization.

Section 18 allows the Parliament to specify the criteria for calculating the length of the period in which one has been lawfully resident in Fiji.

Section 19 empowers the government to strip a person of citizenship in a few limited circumstances.  If citizenship was "obtained by fraud, misrepresentation, or concealment of a material fact," the government may revoke citizenship.  Citizenship may also be revoked in the event of a Fiji citizen exercising "the entitlements of citizenship of another country".  This could include voting in a foreign election, serving in a foreign army, etc.

Section 20 contains three clauses, covering the cases of person born on dates where Fiji's constitutional situation was ambiguous.  From 28 September 1987 to 24 July 1990, Fiji functioned without a constitution.  Any child born in Fiji in that period is declared to be a citizen of Fiji.  Fiji had no constitutional government between 28 September and 6 October 1987; any child born abroad whose father was a citizen is taken to be a citizen.  Moreover, any person born in Fiji during the time in which the constitution prior to the present one was in operation, is deemed to be a citizen of Fiji, if he or she would otherwise be stateless."

1997 Constitution of Fiji

1997 Constitution of Fiji: Chapter 3


Apostasia, rod kaćunovki iz potporodice Apostasioideae s 9 priznatih vrsta iz suptropske i tropske Azije i sjeverne Australije.

Vrste
 Apostasia elliptica J.J.Sm.
 Apostasia fogangica Y.Y.Yin, P.S.Zhong & Z.J.Liu
 Apostasia latifolia Rolfe
 Apostasia nuda R.Br.
 Apostasia odorata Blume
 Apostasia parvula Schltr.
 Apostasia ramifera S.C.Chen & K.Y.Lang
 Apostasia shenzhenica Z.J.Liu & L.J.Chen
 Apostasia wallichii R.Br.

Sinonimi
 Adactylus Rolfe
 Mesodactylis Wall.
 Neumayera Rchb.f.
 Niemeyera F.Muell.

Izvori

Apostasioideae

Apostasia


Guardo is a municipality in the province of Palencia, in the autonomous community of Castile-Leon, Spain.

The town is located at 42° 47' 00" north, 4° 50' 00" west on the banks of the Carrión River. It is the second most populated municipality after the capital, Palencia, in the province of Palencia. Its construction is modern, ordered in an urbanized affluent nucleus. The center of the town is on the left bank of the river.  The right bank contains the railway and industrial facilities.

Urban structure and monuments

The historic district is divided into three neighborhoods – Barruelo, La Fuente and La Plaza – situated on the eastern slope of the Carrión River Valley. The historic district contains a magnificent Baroque palace built in the 18th century by Bishop Francisco Díaz-Santos de Bullón. The palace currently houses the Centre for Teacher Training and Educational Innovation.

There are several impressive large houses on either side of the palace and another, near the church of San Juan, contains the House of Culture and the Municipal Library. The church was built in the 17th century.

A 16th-century bridge crosses the Carrión River. On 13 June a festival is held in honor of San Antonio de Padua. Every Friday there is a weekly market.

References

External links
Aerial Photograph
More Information about Guardo (In Spanish)
Interactive Map (In Spanish)
Información, historia y fotografías de Guardo

Municipalities in the Province of Palencia

Guardo


Charles Toko est une personnalité politique Béninoise et promoteur d'un groupe de presse.

Vie politique
Ancien maire de la troisième plus grande ville du nord Bénin, Charles Toko dirige la commune de Parakou (2016-2020) sous la bannière du Bloc Républicain. Il remplace Karim Souradjou.

Patron de presse
En 1998, Charles Toko créé le quotidien Le Matinal, l'un des premiers quotidiens privés créés sept années après la conférence nationale de février 1990.

Le 1er août 2003 il lance Océan FM qui est une radio commerciale émettant à Cotonou.

Notes et références

Articles connexes
 Gouvernement du 23 mai 2021 au Bénin
 Gouvernement du 7 avril 2016 au Bénin
 Samou Seïdou Adambi

Liens externes

Maire au Bénin

Charles Toko


All-in-One PC sau all-in-one desktop este un calculator ce are toate componentele hardware și monitorul incorporate într-o carcasă comună, astfel încât întregul PC este conținut într-o singură unitate.

Designul "all-in-one" a debutat cu Apple iMac în 1998. În anii 2000, succesul Apple a adus și alți producători, cum ar fi Acer, Asus, Dell, HP, Lenovo, MSI.

Avantaje și dezavantaje
lipsa cablurilor
consum redus, componentele sunt ULV (ultra low voltage)
prezența unui touchscreen
factor de formă mai mic decât PC-urile desktop.

Cele mai importante dezavantaje sunt opțiuni limitate de schimbare ale componentelor precum și prețul ridicat.

Vezi și
Computer personal
Laptop

Referințe și note

Legături externe
The best all-in-one computers for 2019

Clase de computere

All-in-One


Carles Puigdemont i Casamajó (født 31. december 1962) er en spansk politiker fra Girona i Catalonien, Spanien. Fra 2016 til 2017 var han formand for Generalitat de Catalunya, det højeste politiske organ i Catalonien. Han var desuden ordfører i Girona og formand for Associació de Municipis per la Independència (AMI; Sammenslutninger af kommuner for uafhængighed i Catalonien). I samme periode var han præsident for Catalonien, indtil han blev afsat af den spanske regering i oktober 2017. Siden 2019 har han som løsgænger været medlem af Europa-Parlamentet.

Han bor i selvvalgt eksil i Belgien. Den 3. november 2017 udsendte den spanske domstol en arrestordre på Puigdemont. Puigdemont meldte sig selv til belgisk politi, men den belgiske domstol valgte ikke at udlevere ham til Spanien. Puigdemont fik i den forbindelse forbud mod at forlade Belgien uden tilladelse. Den 8. marts 2021 ophævede Europa-Parlamentet hans parlamentariske immunitet. Den 30. april 2021 fik Puigdemont tilbudt asyl i Marokko.

Karriere

Journalistisk karriere
Carles Puigdemont er uddannet Journalist. Han arbejdede som journalist for El Punt, en catalansksproget pro-selvstændigheds avis, hvor han også har været chefredaktør.

I 1988 påbegyndte Puigdemont et projekt, hvor han samlede referencer til Catalonien i den internationale presse. Det resulterede i udgivelsen af bogen Cata... què? Catalunya vista per la premsa internacional (Dansk: "Cata...Hvad? Catalonien set igennem den internationale presse").

I 2004 grundlagde han det pro-catalanske engelsksprogede medie Catalonia Today.

Politisk karriere
I 2006 forlod Puigdemont El punt for at beskæftige sig med politik på fuld tid. Han blev tilbudt en opstilling af det catalanske parti Convergència i Unió (CiU) til det regionale parlament, hvor han også opnåede valg.

I 2007 stillede han op for CiU til lokalvalget i Girona, hvor han også blev valgt. CiU forblev dog i opposition.

I 2011 blev han valgt til Borgmester i Girona på vegne af CiU. Det endte 32 års styre med Det catalanske socialistparti i Girona.

I 2016 blev han valgt som præsident for Catalonien, og trak sig i samme omgang som Borgmester da en person ikke samtidig kan være borgmester og regional præsident. Han efterfulgte Artur Mas, efter at han blev beskyldt for korruption.

I juni 2017 annoncerede Puigdemont, at der ville blive afholdt selvstændighedsafstemning. Det førte til Den spanske forfatningskrise i 2017 og 2018, hvor han blev fjernet fra embedet, og måtte søge i eksil i Belgien, hvor han har levet siden. Folkeafstemningen om Cataloniens selvstændighed 2017 blev afholdt, men den er blevet kritiseret for ikke at leve op til minimumsstandarder, og er ikke blevet anerkendt af den spanske regering.

Den 26. maj 2019 blev Puigdemont valgt til Europa-Parlamentet, hvor han er registreret som løsgænger. Det var imidlertid usikkert om han kunne indtage sin plads i parlamentet grundet Spaniens udleveringskrav, hvilket en domstol dog tillod 19 december 2019. Den 8. marts 2021 stemte et flertal på 400 af de 705 medlemmer af Europa-Parlamentet for at ophæve Puigdemonts immunitet. Puigdemont appelerede til EU-Domstolen, men den afviste hans appel 30. juli 2021.

Privatliv
Han er gift med den rumænske journalist Marcela Topor, som han har to børn sammen med.

Puigdemont taler catalansk, spansk, engelsk, fransk og rumænsk.

Kilder

Eksterne henvisninger

Politikere fra Spanien
Personer fra Girona
Spaniere i 1900-tallet
Spaniere i 2000-tallet

Carles Puigdemont


Otok Hassel (također ponekad i otok Hassell) mali je otok Američkih Djevičanskih Otoka, teritorija Sjedinjenih Država koji se nalazi u Karipskom moru. Otok Hassel nalazi se u luci Charlotte Amalie južno od Saint Thomasa i istočno od Water Islanda, s kojim je dio podokruga Water Islanda.

Otok površine oko 0,55 km2 nekoć je bio poluotok otoka Svetog Tome, poznat kao Orkanhullet (Uraganska rupa). Otok Hassel odvojila je danska vlada 1860. godine, a ime je dobio po obitelji Hassel koja je posjedovala velik dio imanja.

U ožujku 2012. MTV-jeva reality TV serija The Real World snimala se u svojoj dvadeset i sedmoj sezoni na otoku Hassel. To je jedina sezona koju je televizijska serija snimala na Karibima. Sezona je završila snimanje dva mjeseca kasnije, u svibnju 2012. 2015. godine to je zemljište kupljeno da bi se koristilo kao parcela za kuću. Na otoku je izgrađeno tek nekoliko kuća.

Povijest
Careening Cove, zaljev na otoku Hassel, pojavljuje se na kartama već 1687.

Danci su koristili strateški položaj otoka Hassel za obranu prometne luke Charlotte Amalie u 18. i 19. stoljeću.

Britanci su okupirali otok Hassel tijekom Napoleonovih ratova. Na otoku je ne nekoliko ruševina britanskih zgrada, uključujući utvrdu Fort Willoughby, koja je izgrađena na mjestu starije Baterije princa Frederika (Fort Frederik), Fort Shipley (Shipley's Battery),  i Cowell Battery. Sve tri su izgrađene oko 1802..

U 1840-ima, tvrtka St. Thomas Marine Railway Company izgradila je željeznicu St. Thomas Marine Railway Slip. Kasnije preimenovana u Pomorska željeznica Creque (), jedna je od najranijih pomorskih željeznica na parni pogon na zapadnoj polutci i možda najstariji sačuvani primjer takve željeznice. Tvrtka Boulton sa sjedištem u Hamburgu izgradila je željeznički parni stroj.

Danska je vlada 1870-ih iskopala kanal koji je odvojio otok Hassel od Saint Thomasa i poboljšala cirkulaciju luke Charlotte Amalie.

Tvrtka Royal Mail Steam Packet vodila je svoje središte u Zapadnoj Indiji na otoku Hassel od otprilike 1850. do 1870-ih.

Godine 1871. tvrtka Hamburg America Line postavila je stanicu za ugljen na otoku Hassel.

Na otoku je postojao i leprozorij.

Kanal je proširio Inženjerski korpus vojske Sjedinjenih Država 1919., nedugo nakon što su Sjedinjene Države kupile dansku Zapadnu Indiju. Mornarica SAD-a također je uspostavila pomorsku stanicu na otoku, koja je bila u funkciji tijekom Prvog i Drugog svjetskog rata.

Sredinom 20. stoljeća veći dio otoka Hassel bio je u vlasništvu ugledne lokalne obitelji Paiewonsky. Royal Mail Inn, mali hotel smješten na otoku Hassel, koji je izgradila obitelj Paiewonsky, možda je bio hotel ovjekovječen u romanu  Hermana Wouka Ne zaustavljajte karneval.

Pomorska željeznica Creque i signalna postaja u Cowell's Batteryju radile su do 1960-ih, odnosno 1970-ih.

Južni dio otoka upisan je kao povijesna četvrt u Nacionalni registar povijesnih mjesta 1976. Godine 1978., povijesna četvrt je proširena kako bi pokrila i ostatak otoka.

Godine 1978. Nacionalni park Djevičanski otoci kupio je većinu otoka od obitelji Paiewonsky. Ostatak otoka podijeljen je između teritorijalne vlade i nekoliko privatnih rezidencija.

Otprilike od 2004. Zaklada za očuvanje otoka Saint Thomas i Hassel, Nacionalni park Djevičanskih otoka, Povijesna zaklada Saint Thomas i druge organizacije rade na obnovi i očuvanju povijesnih mjesta otoka. Postoji ograničen broj vođenih kajakaških i pješačkih tura po otoku.

Otok Hassel također je mjesto snimanja The Real World: St. Thomas, dvadeset i sedme sezone reality showa The Real World.

Izvori

Vanjske poveznice

 Virgin Islands National Park: Hassel Island
 Hasselisland.org — Hassel Island history and preservation organization
 Seestjohn.com: Hassel Island
 Stjohnhistoricalsociety.org: St. John Historical Society: Hassel Island chronology
 Northamericanforts.com
 St. Thomas Source.com: "Hassel Island's makeover uncovers historical riches"

Otoci Američkih Djevičanskih otoka

Hassel (Američki Djevičanski otoci)