Sofya ( Sofiya), Bulgaristan'ın başkenti ve en büyük şehri. Nüfusu yaklaşık 1,3 milyon kişidir. Balkan Yarımadasının merkezinde, Bulgaristan'ın batısındaki Sofya Havzasında yer alır.

Konumu

Sofya Vadisi'nin büyük bir alanını kapsayan şehrin kuzeyinde Sıra Dağlar (Stara Planina), doğusunda ve güneydoğusunda Sredna Gora, güneyinde ve güneybatısında Vitoşa Dağı, batısında ise Lülin, Viskâr ve Çepın Dağları bulunur. Şehir, İskar Nehri'nin ve soldaki kollarının şeritleri üzerine kuruludur.

Tarihçe
Sofya'nın tarihi eski çağlara uzanır. 8. – 7. yüzyıllarda, bugünkü merkezin bulunduğu yerde Serdi (Sardi) adında bir Trak kabilesi yaşamış. Balkan Yarımadasında art arda zaferler kazanan Roma, Traklar'ın bağımsızlığına son vermiş. Hakimiyetleri altına aldıkları yerlerde idari ve askeri düzen oturtmaya önem veren Romalılar, bu şehre Serdika adı vermişlerdir. Böylece Serdiler'in şehri anlamına gelen Serdika, önemli ticarî ve idari merkez olmuştur.

Doğu Roma İmparatorluğu'nun kavşak şehri olması itibarıyla Serdika, hep akınlara uğramış. Bu akınlar esnasında şehre büyük ölçüde zarar verilmiş. Şehir bir daha eski büyüklüğünü elde edememiş, yalnız kale ve bugün başkentin de adı olan Ayasofya Kilisesi tamir edilmiştir.

6. yüzyılda, I. Justinianus zamanında, Serdika tekrar Doğu Roma İmparatorluğu'nun önemli şehri haline gelir. Bundan hemen sonra şehir, Balkan yarımadasına hücum eden Slavların akınlarına maruz kaldı ve tamamıyla Slavlaştı. 9. yüzyıllarda Bulgar hanı Krum zamanında Serdika Slav ismi olan Sredets ismini aldı ve geniş alana yayılmış olan Orta Çağ Bulgar Devleti'nin önemli askerî, siyasi ve kültür merkezi haline geldi. Kent 1018'den, İkinci Bulgar İmparatorluğu'nun kurulduğu 1185'e değin Bizans egemenliği altında kaldı.

14. yüzyılda Bulgar Devleti'nin Osmanlı hakimiyeti altına girmesiyle, Sofya da 1382'de Osmanlıların eline geçti ve Rumeli beylerbeyi buraya yerleşti. Sredets şehri, 14. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın sonuncu çeyreğine kadar Osmanlı Devleti'nin egemenliği altında kaldı. Bu arada 14. yüzyılın sonlarında şehir Sofya ismini alır.

Bazı belgelere göre Osmanlılar'ın eline geçtiği yıllarda şehir güzelliğiyle meşhur olup Osmanlı'nın büyük hayranlığını kazanmıştır.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda, 4 Ocak 1878'de Rus orduları tarafından Osmanlı egemenliği sona erdirildikten sonra, 3 Nisan 1879 tarihinde Bulgaristan'ın başkenti olarak ilan edildi.  O dönemde Sofya, savunma tesisatı kuvvetlendirilmiş, meslek ve ticarî bakımdan iyi gelişmiş, zengin bir şehirdi.

Osmanlı hakimiyetinin sona ermesinden sonra, coğrafi konumundan ve ekonomik gelişmeye elverişli olduğundan dolayı, Bulgaristan'ın başkenti ilan edilen şehrin altyapısının gelişmesine ulusal önem verilmiş. Şehirde çok sayıda bulunan arkeolojik anıtlar, sanat eserleri ve savunma tesisleri, eski Serdika'nın önemli ve gelişmiş bir merkez olduğunu ispatlamaktadır.

Sofya, II. Dünya Savaşı sırasında, Almanların işgal ettiği kent, 1943 yılının sonlarında ve 1944 yılının ilk zamanlarında Müttefik uçakları tarafından bombalandı. II. Dünya Savaşı'nda Sofya'nın bombalanması. 1944'te Sovyet Kızıl Ordu birlikleri tarafından kurtarıldı. Sovyet işgalinin bir sonucu olarak, Nazi Almanyası'nın müttefiki olan Bulgaristan hükûmeti devrildi.

Bulgaristan'da 1946 yılında bir Halk Cumhuriyeti kuruldu. Bulgaristan Cumhuriyeti'nde kentin görünümünde önemli değişiklikler oldu. Sofya'nın nüfusu ülkenin diğer kesimlerinden aldığı göçler nedeniyle arttı. Tüm yeni yerleşim alanları Druzhba, Mladost ve Lyulin gibi kentin eteklerinde inşa edilmiştir.

Yapılar
Kurtuluş Savaşı'ndan sonraki yıllarda, Sofya'nın en meşhur yapılarından bazıları olan Meclis Binası, 'İvan Vazov' Halk Tiyatrosu, Merkez Kaplıcası, Bilimler Akademisi, Sofya Sv. Kliment Ohridski Üniversitesi, Millî Kütüphane, Anıt–Mabed Sv. Aleksander Nevski Kilisesi gibi yapılar inşa edilir.

İslami Eserler
Sofya Banyabaşı Camii Bulgaristan'ın başkentinde Osmanlı döneminden kalan İslâmî kültür abidelerinden biridir.
Sofya 1440 yılında 25 sancağı kapsayan bir eyalet durumuna gelmiş. Oldukça büyük idari ve ticarî merkez olduğu için imparatorluğun çeşitli bölgelerinden ve yabancı ülkelerden birçok iş insanı ve seyahatçi bu yerleri ziyaret ediyormuş. Giderek önemli bir konuma sahip olmuş. Dolayısıyla şehirde inşaat ve imar da gelişmiş. Birkaç yüzyıl içinde bazı kaynaklara göre 100, XVII. yy. Sofya'yı ziyaret eden Evliya Çelebi'ye göre daha bu dönemde şehirde 53 cami bulunmakta imiş. İlk cami külliyesi Fatih'in sadrazamı (başbakanı) Mahmut Paşa Rumeli Beylerbeyi iken 1474 y. kurulmuştur. Külliye bugün Arkeoloji müzesi olan Ulu Cami etrafına inşa olmuştur. İkinci külliye de 1598 y. Mehmet Paşa adında hayırsever bir zengin tarafından kurdurulmuştur. Külliyenin terkibinde yer alan en önemli abide Kara Cami'dir. Bu Mimar Koca Sinan'ın Sofya'da en güzel eseridir 20 yy. başlarında kiliseye (Sedmoçislenitsi) çevrilmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu Bulgaristan topraklarını terk ettiği zaman, arşiv belgelerinden tespit edildiğine göre, Sofya'da 32 cami ve mescit, birisi Daru'l-Kurra olmak üzere 8 medrese, 15 tekke ve zaviye, 3 imaret, 2 türbe, 13 han, 7 kervansaray vs. toplam 170 vakıf eseri bulunmakta imiş.

Söz konusu camilerden günümüze yalnız beşi erişebilmiştir. Bunlardan da ancak Banyabaşı Camii ibadete açıktır. Molla Efendi Kadı Seyfullah adında bir hayırsever tarafından kurulduğu için buna Molla Efendi Camii ve Kadı Seyfullah Camii de demektedir. Camiin Mimar Sinan tarafından yaptırıldığına dair rivayetler bulunmakla birlikte, ilmî araştırmalar bunun doğru olmadığını kanıtlamıştır. Önceleri camiin kemer aynasında taş üstüne boya ile yazılmış, okunmayan kısa yazının altında 974 tarihi bulunmakta imiş. Bundan camiin h. 974 ve m. 1566/1567 tarihinde kurulduğu anlaşılmaktadır. O zaman olduğu gibi bugün de Sofya'nın merkezinde, şimdiki Mariya Luiza caddesinde bulunmaktadır. Cami binasının dört kubbesinin ortasında büyük kubbesi ve tek minaresi yükselmektedir. Önünde üç kubbeli bir tamamlayıcı ek (tetimmesi) bulunmaktadır. Bu ek, Kadı Seyfullah Efendi'nin vefat eden hanımı ruhuna yaptırılmıştır. Mimarisi 16 yy. özgü ilginç bir mimaridir. Duvarları taş ve tuğladan örülmüş, taş sıraları arasında kırmızı tuğla dizileri yer almaktadır. Razgrad'taki Makbul İbrahim Paşa Camii'nde olduğu gibi, dört köşeden geçirilmiş kulecikler 16 dilimli kasnağın köşelerine çift göğüslemeler konmuştur. Son cemaat yeri kemer aynaları kesme taştan olup, sütunlar yekpare ve koyu renktir. Başlıklar çift ıstalaktitlidir. Kapının kemeri ufak bir taşla biten kesme taşla yapılmıştır. Büyük kubbe kurşunla kaplıdır. İnce bir sanat eseri olan minaresinin, Evliya Çelebi'ye göre, Sofya'da güzellik bakımından eşi yoktur.

Bugünkü duruma cami birçok onarımlar sonucu getirilmiştir. Caminin temelli bir onarımı, Türkiye Büyükelçisi Fethi Bey'in malî yardımıyla 1920'li yıllarda gerçekleştirilmiştir. Bu onarım esnasında depremden çatlayan mermer minber tahtadan yapılmış bir minberle değiştirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ve son yıllarda çeşitli hayırseverlerin yardımı ile sıva, boya ve tabandan ısınma tesisleri yapılmıştır. Hayırseverlerin yardımlarıyla camiye ısıtma tesisatı döşenmiş, ayrıca 2007 yılında caminin duvarları ünlü Kütahya çinileriyle süslenerek daha cazip bir hale getirilmiştir. Bu son çalışmalar esnasında caminin ahşap minberinin yerine çinilerle süslü yeni bir minber yapılmış, ayrıca kürsü kurulmuştur. Bugünkü durumda Banyabaşı Camii'nde Cuma günleri 700, bayramlarda ise 2000 mü'min ibadet yapabilmektedir. Bir zamanlar cami etrafında Molla Efendi Kadı Seyfullah'ın ve Emin Dede'nin kabirleri ve yakın mesafede bir hamam bulunmakta imiş. Ancak bugün cami külliyesinden sadece ibadet kısmı kalmıştır.

İklim

Yönetim
Sofya şehrinin 24 beldesi bulunmaktadır: Bunlar:

Sofya'nın şu andaki belediye başkanı Yordanka Fandıkova'dır.

Ekonomi
Sofya, Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından Beta- küresel şehir olarak derecelendirilir. Bulgaristan'ın ekonomik merkezidir ve Bulgar Ulusal Bankası ve Bulgar Menkul Kıymetler Borsası yanı sıra ülkede faaliyet gösteren çoğu büyük Bulgar ve uluslararası kuruma da ev sahipliği yapar. Şehir, dünya çapındaki finans merkezleri arasında 62. sıradadır. 2015 yılında Sofya, istihdam ve kişi başına düşen reel gayri safi yurtiçi hasıladaki (GSYİH) birleşik büyüme açısından, Güneydoğu Avrupa'daki şehirler arasında en yüksek olanıdır ve 300 küresel şehir arasında 30. sırada yer aldı. O sırada kişi başına düşen reel GSYİH (SAGP) büyümesi %2.5 idi ve istihdam %3.4 artarak 962.400'e yükseldi. 2015'te Forbes, düşük kurumlar vergisi (%10), mevcut yüksek internet bağlantı hızları - dünyanın en hızlılarından biridir ve Eleven Startup Accelerator, LAUNCHub ve Neveq dahil olmak üzere çeşitli yatırım fonlarının varlığı nedeniyle dünya çapında başlangıç işini (İngilizce: startup business) kurmak için Sofya'yı listede ilk 10 yerden biri olarak sıraladı.

Kentin kişi başına düşen GSYİH'si (PPS), 2015 yılında Güneydoğu Avrupa'nın en yükseklerinden biri ve ülkedeki diğer şehirlerin çok üzerinde olan 29,600 € (33,760 $) seviyesindeydi. 2018'deki toplam nominal GSYİH, kişi başına 38.5 milyar leva (22.4 milyar $) veya 33,437 leva (19,454 $) idi  ve Mart 2020'de ortalama aylık ücretler 1,071 dolardı ve ulusal olarak en yüksekti. Hizmetler, brüt katma değer'in  %88.6'sını oluşturarak ekonomiye hakimdir, onu %11.3 sanayi ve %0.1 tarım izler.

Tarihsel olarak, İkinci Dünya Savaşı ve sosyalizm altındaki sanayileşme çağından sonra, şehir ve çevresi hızla genişledi ve çelik, pik demir, makine, endüstriyel ekipman, elektronik, tramvay, kimyasallar, tekstil, gıda üreten çok sayıda fabrika ile ülkenin en ağır sanayileşmiş bölgesi haline geldi. Ülkenin diğer bölgelerinden işçi akını o kadar yoğunlaştı ki bir kısıtlama politikası uygulandı ve başkentte ikamet etmek ancak Sofya vatandaşlığı alındıktan sonra mümkün oldu. Ancak 1989'daki siyasi değişikliklerden sonra bu tür vatandaşlık kaldırıldı.

En dinamik sektörler arasında Bilgi teknolojisi (BT) ve imalat bulunmaktadır. Sofya, aktif üyelerin yıllık büyümesi açısından Avrupa'nın en hızlı büyüyen ilk 10 teknoloji merkezi arasında ikinci sırada yer alan bölgesel bir BT merkezidir. Sektör, %30'u programlamaya dahil olan yaklaşık 50,000 profesyonel istihdam etmekte ve şehrin ihracatının %14'üne katkıda bulunmaktadır. BT sektörü oldukça çeşitlidir ve hem çok uluslu şirketleri, hem yerel şirketleri hem de yeni kurulan şirketleri içerir. Sofya'da büyük araştırma, geliştirme, yenilik ve mühendislik merkezlerine sahip çok uluslu şirketler arasında Coca Cola'nın ikinci en büyük küresel BT merkezi, Hewlett-Packard, VMware, Robert Bosch GmbH, Financial Times, Experian, vb. gibi bulunmaktadır. Şehir genelinde Business Park Sofia, Sofia Tech Park, Capital Fort ve diğerleri dahil olmak üzere çeşitli ofis ve teknoloji kümeleri kuruldu.

İmalat, 2012'den bu yana güçlü bir toparlanma kaydetti, ihracatı üç kat artırdı ve istihdam 70,000'den fazla işe karşılık gelen %52 oranında arttı. Şehrin Ar-Ge uzmanlığı tarafından desteklenen Sofia, elektrikli ekipman, hassas mekanik ve ilaç dahil olmak üzere yüksek katma değerli üretime kaymaktadır. Sofya'da bazıları komşu Sofya Eyaleti, Bozhurishte, Kostinbrod ve Elin Pelin gibi kasabalara yayılan 16 sanayi ve lojistik parkı vardır. İmalat şirketleri arasında uçak gövdesi ve endüstriyel turbomakine sistemleri üreten Woodward, Inc., mikrosensörler üreten Festo, alet kümeleri, LCD ekranlar ve etki alanı denetleyicileri geliştirme ve mühendisliği yapan Visteon , Otomotiv sektöründe mikro elektronik yarı iletken çözümleri üreten Melexis,  ilaç üreten Sopharma, Almanya dışındaki en büyük bakım tesisleri olan Lufthansa Technik vb. bulunmaktadır.

Kardeş şehirler

  Amman, Ürdün
  Ankara, Türkiye
  Bükreş, Romanya
  Cezayir, Cezayir
  Doha, Katar
  Kiev, Ukrayna
  Moskova, Rusya
  Pittsburgh, ABD
  Salalah, Umman
  Sayda, Lübnan
  Şangay, Çin
  Tel Aviv, İsrail

İşbirliği anlaşması yapılan şehirler

  Budapeşte, Macaristan
  Erivan, Ermenistan
  Lizbon, Portekiz
  Madrid, İspanya
  Paris, Fransa

Kaynakça

Sofya


Regra 34 é um filme de drama franco-brasileiro de 2022. O filme é o terceiro longa-metragem de Julia Murat e conquistou o Leopardo de Ouro, prêmio máximo no Festival Internacional de Cinema de Locarno. Seu elenco é composto por nomes como Sol Miranda, Lucas Andrade, Lorena Comparato e Isabela Mariotto. O filme estreou em 19 de Janeiro de 2023 nos cinemas brasileiros.

O termo Regra 34, que dá nome ao filme, refere-se à uma regra da internet, "que afirma que qualquer objeto, personagem ou franquia de mídia imaginável tem pornografia associada a ele".

Sinopse
Simone (Sol Miranda) é uma jovem advogada que, durante o dia, defende mulheres em casos de abusos domésticos. E, durante a noite, realiza performances online de sexo como camgirl, filmando a si mesma e se expondo na internet em práticas sexuais extremas por pagamento.

Filmes do Brasil de 2022
Filmes da França de 2022
Filmes de drama da França
Filmes de drama do Brasil
Filmes de drama da década de 2020
Filmes em língua portuguesa
Filmes distribuídos pela Imovision

Regra 34 (filme)


Twins appear in the mythologies of many cultures around the world. In some cultures they are seen as ominous, and in others they are seen as auspicious. Twins in mythology are often cast as two halves of the same whole, sharing a bond deeper than that of ordinary siblings, or seen as fierce rivals. They can be seen as representations of a dualistic worldview. They can represent another aspect of the self, a doppelgänger, or a shadow. However, twins can also reflect a complete opposition of the other, such as the "civilized" Gilgamesh, and the "wild" Enkidu; or in the commonly known instance of good and evil twin identities.

Twins are often depicted with special powers. This applies to both mortal and immortal sets of twins, and often is related to power over the weather. Twins in mythology also often share deep bonds. In Greek mythology, Castor and Pollux share a bond so strong that when mortal Castor dies, Pollux gives up half of his immortality to be with his brother. Castor and Pollux are the Dioscuri twin brothers. Their mother is Leda, a being who was seduced by Zeus who had taken the form of a swan. Even though the brothers are twins, they have two different fathers. This phenomenon is a very common interpretation of twin births across different mythological cultures. Castor's father is Tyndareus, the king of Sparta (hence the mortal form). Pollux is the son of Zeus (demigod). This brothers were said to be born from an egg along with either sister Helen and Clytemnestra. This etymologically explains why their constellation, the Dioskouroi or Gemini, is only seen during one half of the year, as the twins split their time between the underworld and Mount Olympus. In an aboriginal tale, the same constellation represents the twin lizards who created the plants and animals and saved women from evil spirits. Another example of this strong bond shared between twins is the Ibeji twins from African mythology. Ibeji twins are viewed as one soul shared between two bodies. If one of the twins dies, the parents then create a doll that portrays the body of the deceased child, so the soul of the deceased can remain intact for the living twin. Without the creation of the doll, the living twin is almost destined for death because it is believed to be missing half of its soul. Twins in mythology are often associated with healing. They are also often gifted with the ability of divination or insight into the future.

Divine twins in twin mythology are identical to either one or both place of a god. The Feri gods are not separated entities but are unified into one center. These divine twins can function alone in one body, either functioning as a male or as male and female as they desire. Divine twins represent a polarity in the world. This polarity may be great or small and at times can be opposition. Twins are often seen to be rivals or adversaries.

By culture

Africa

Egyptian
 Nut and Geb, Dualistic twins. God of Earth (Geb) and Goddess of the sky (Nut)
 Osiris - Isis' twin and husband. Lord of the underworld. First born of Geb and Nut. One of the most important gods of ancient Egypt.
Isis - Daughter of Geb and Nut; twin of Osiris.
Ausar - (also known by Macedonian Greeks as Osiris) twin of Set. Set tricked his brother at a banquet he organized so as to take his life.

Nigerian
 Mawu-Lisa - Twins representing moon and sun, respectively. Ewe-Fon culture.
 Yemaja - Mother of all life on earth. Yoruba culture.
Aganju - Twin and husband of Yemaja
 Ibeji - Twins of joy and happiness. Children of Shango and Oshun.

Amerindian

 Gluskap and Malsumis - A cultural hero and its evil twin brother for the Wabanaki peoples.
 Hahgwehdiyu and Hahgwehdaetgah - Sons of Iroquois sky goddess Atahensic.
 Asdzą́ą́ Nádleehé and Yolkai Estsan - Navajo goddesses.
 Monster Slayer and Born-for-Water - Navajo Hero Twins.
 Jukihú and Juracán - Twin sons of Atabex (Mother Nature), the personifications of Order and Chaos, respectively; from the Taíno Arawak nation which once stretched from South America through the Caribbean and up to Florida in the US.
 Hun-apu and Ixbalanque, the Maya Hero Twins - Defeated the Seven Macaw
 Quetzalcoatl and Xolotl or Tezcatlipoca
Kokomaht and Bahotahl - Good and evil forces in nature.

Ancient Mesopotamian religion
 Inanna and Utu.

Greek and Roman mythology
 Divine
 Apollo and Artemis - God and goddess, children of Zeus and Leto
 Hypnos and Thanatos - Sons of Nyx and Erebos.
 Ploutos and Philomelos - Sons of Demeter and the demigod Iasion.
 Despoina and Arion - Goddess and immortal horse, children of Demeter and Poseidon.
 Palici - Sicilian chthonic deities in Greek mythology and Roman mythology.
 Prometheus and Epimetheus - Sons of the Titan Iapetus and the Oceanid Clymene.
 One divine, one mortal
 Heracles and Iphicles - Though their mother was Alcmene, Hercules was son of Zeus while Iphicles was son of Amphitryon.
 Castor and Pollux, known as the Dioscuri - Though their mother was Leda, Castor was mortal son of Tyndareus, the king of Sparta, while Pollux was the divine son of Zeus.
 Helen and Clytemnestra - Sisters of the Dioscuri, they were the daughters of Leda by Zeus and Tyndareus, respectively.
 Children of a god or nymph and a mortal
 Atlas and Eumelus/Gadeirus, Ampheres and Evaemon, Mneseus and Autochthon, Elasippus and Mestor, and Azaes and Diaprepes - Five sets of twins, sons of Poseidon and Cleito, and Kings of Atlantis in Plato's myth.
 Belus and Agenor - Sons of Poseidon and Libya.
 Aegyptus and Danaus - Sons of Belus and Achiroe, a naiad daughter of Nile.
 Aeolus and Boeotus - Sons of Poseidon and Arne.
 Lycastus and Parrhasius - Sons of Ares and Phylonome, daughter of Nyctimus of Arcadia.
 Amphion and Zethus - Sons of Zeus by Antiope
 Centaurus and Lapithes - Sons of Ixion and Nephele or Apollo and Stilbe.
 Pelias and Neleus - Sons of Poseidon and Tyro.
 Phrixus and Helle - Children of Athamas and Nephele.
 Romulus and Remus - Central characters of Rome's foundation myth. Children of Rhea Silvia by either the god Mars, or by the demi-god Hercules.
 Eurytus and Cteatus - Sons of Molione either by Actor or Poseidon
 Ascalaphus and Ialmenus - Sons of Ares and Astyoche, Argonauts who participated in the Trojan War.
 Mortal
 Kleobis and Biton - Sons of a Hera priestess in Argos
 Iasus and Pelasgus - Sons of Phoroneus or Triopas
 Proetus and Acrisius - Rival twins, children of Abas and Aglaea or Ocalea.
 Porphyrion and Ptous - Sons of Athamas and Themisto
 Thessalus and Alcimenes - Sons of Jason and Medea.
 Cassandra and Helenus - Children of King Priam and Queen Hecuba of Troy with prophetic powers.
 Procles and Eurysthenes - Great-great-great-grandsons of Heracles, sons of Aristodemus and Argia.
 Sisyphus and Salmoneus - Rivals who angered Zeus with their deceit and hubris. Sons of King Aeolus of Thessaly and Enarete.

Ancient Syria
 Arsu and Azizos - Gods of the evening star and morning star.

Norse mythology
 Freyr and Freyja - God and goddess, children of Njörðr.

Hinduism
 The Ashvins - Sons of the sun God, Surya. Represent dualities such as building and destroying.
 Koti and Chennayya - Twin heroes
 Yama and Yami - God and Goddess of death.
 Lava and Kusha - Children of Rama and Sita.
 Nakula and Sahadeva - sons of the last born of the Pandavas
 Lakshmana and Shatrughna - Children of Dasharatha and Sumitra
Indra and Agni - Mirror twins

Jewish

 Jacob and Esau - Sons of Isaac and Rebekah. Represented two nations.
 Thomas the apostle and his unnamed twin brother.

Zoroastrian

 Ahura Mazda and Ahriman - Twins of opposing forces: good and evil.

Ossetian mythology

 Akhshar and Akhsartag - one of the main characters and progenitors of the Nart saga

Afro-Caribbean cosmologies
 Marassa Jumeaux - The divine, children twins in Vodou.
 Ibeji - Twins of joy and happiness. Children of Shango or Sango and Oshun.

Asia

 Izanagi and Izanami - God and Goddess, creators of the Japanese islands.

See also
 Divine twins
 Dualistic cosmology
 Killing of twins in Nigeria

References

Selected literature

"Ahura Mazda (Ohrmazd) and Ahriman." New Catholic Encyclopedia. . Encyclopedia.com.12 Dec. 2018 <https://www.encyclopedia.com>.
"ISIS." Egyptian Mythology for Smart People, egyptianmythology.org/gods-and-goddesses/isis/.
Lewin, Vivienne. Twin Enigma. Karnac Books, 2017.
Myers, Bethany. "Southern Illinois University Carbondale OpenSIUC." Southern Illinois University Carbondale OpenSIUC, 2002, opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://www.google.com/&httpsredir=1&article=1005&context=uhp_theses.
Voth, Grant, et al., directors. The Beauty of African Mythology. Welcome to Virginia Commonwealth University | Kanopy, 2015, vcu.kanopy.com/s?query=african+mythology.

Further reading
 Carvalho, Sílvia Maria Schmuziger de; Ralle, Elena (traducteur). "Soleil et Lune: les jumeaux mythiques et le caractère tricheur". In: Les grandes figures religieuses: fonctionnement pratique et symbolique dans l'Antiquité. Actes du Colloque international (Besançon, 25-26 avril 1984) Besançon: Université de Franche-Comté, 1986. pp. 159-164. (Annales littéraires de l'Université de Besançon, 329) [www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_1986_act_329_1_1673]
 Hankoff L. D. (1977). "Why the healing gods are twins". In: The Yale journal of biology and medicine 50(3): 307–319.
 Harris, James Rendel. The Cult of the Heavenly Twins. Cambridge: University Press. 1906.
 Rachewiltz, B., Parisi, P., & Castellani, V. (1976). "Twins in Myth". In: Acta Geneticae Medicae Et Gemellologiae, 25(1): 17-19.

Mythological archetypes
Mythology

Twins in mythology


Den belgiske tronfølge blev kognatisk i 1991. Dette indebærer, at mænd og kvinder har lige adgang til at arve tronen. Dog har ældre søskende arveret forud for yngre søskende.

Den nuværende arvefølge i Belgien
Konge fra 2013: Philippe af Belgien (født 1960)
 Prinsesse Elisabeth af Belgien (kong Philippes datter) (født 25. oktober 2001)
 Prins Gabriel af Belgien (Philippes søn) (født 20. august 2003)
 Prins Emmanuel af Belgien (Philippes søn) (født 4. oktober 2005)
 Prinsesse Eléonore af Belgien (Philippes datter) (født 16. april 2008)
 Prinsesse Astrid af Belgien (kong Philippes søster) (født 5. juni 1962)
 Amedeo af Østrig-Este (Prinsesse Astrids søn) (født 21. februar 1986)
 ærkehertuginde Anna Astrid af Østrig-Este (Prins Amedeos datter) (født 17. maj 2016)
ærkehertug Maximilian af Østrig-Este (Prins Amedeos søn) (født 6. september 2019)
Maria Laura af Østrig-Este (Prinsesse Astrids datter) (født 26. august 1988)
 Joachim af Østrig-Este (Prinsesse Astrids søn) (født 9. december 1991)
 Luisa Maria af Østrig-Este (Prinsesse Astrids datter) (født 11. oktober 1995)
 Laetitia Maria af Østrig-Este (Prinsesse Astrids datter) (født 23. april 2003)
 Prins Laurent af Belgien (kong Philippes bror) (født 19. oktober 1963)
 Louise af Belgien (Prins Laurents datter) (født 6. februar 2004)
 Nicolas af Belgien (Prins Laurents søn) (født 13. december 2005)
 Aymeric af Belgien (Prins Laurents søn) (født 13. december 2005)

Belgiske tronfølge, Den
Kongelige fra Belgien
Huset Sachsen-Coburg-Gotha

Den belgiske tronfølge


Bürgermedaille steht unter anderem für:
 Bürgermedaille der Stadt Aschaffenburg
 Bürgermedaille der Stadt Augsburg
 Bürgermedaille der Stadt Bamberg
 Bürgermedaille der Stadt Braunschweig
 Bürgermedaille der Stadt Coburg
 Bürgermedaille der Stadt Dreieich
 Bürgermedaille der Stadt Frankfurt am Main
 Bürgermedaille der Stadt Heidelberg
 Bürgermedaille der Stadt Hersbruck
 Bürgermedaille der Stadt Homburg
 Bürgermedaille der Stadt Ludwigsburg
 Bürgermedaille der Stadt Mannheim
 Bürgermedaille der Stadt Nürnberg
 Bürgermedaille der Stadt Osnabrück
 Bürgermedaille der Stadt Passau
 Bürgermedaille der Stadt Rothenburg ob der Tauber
 Bürgermedaille der Stadt Saarbrücken
 Bürgermedaille der Stadt Schönau im Schwarzwald
 Bürgermedaille der Stadt Stuttgart
 Bürgermedaille der Stadt Wörth an der Donau, siehe Wörth an der Donau #Träger der Bürgermedaille
 Königsberger Bürgermedaille
 Goldene Bürgermedaille der Landeshauptstadt München
 Goldene Bürgermedaille der Stadt Fürth
 Goldene Bürgermedaille der Stadt Ingolstadt
 Bürgermedaillen der Stadt Regensburg

Bürgermedaille


Das Evangelisch-Lutherische Dekanat Wunsiedel ist eines der 16 Dekanate des Kirchenkreises Bayreuth. Zurzeit übt Peter Bauer das Amt des Dekans aus.

Geschichte

Dekanat Wunsiedel
Die brandenburg-kulmbachische Superintendentur Wunsiedel wurde 1558 mit folgenden Pfarreien errichtet: Arzberg, Bernstein, Höchstädt, Kirchenlamitz, Marktleuthen, Oberröslau, Schirnding, Selb, Thiersheim, Thierstein, Weißenstadt und Wunsiedel. Ab 1650 wurde Marktredwitz von Eger abgetrennt und lehnte sich stark Kulmbach an. 1661 wurde die Pfarrei Brand errichtet und der Superintendentur Wunsiedel zugeordnet. 1158 bis 1568 lag der Sitz der Superintendentur in Kirchlamitz. Seit 7. Dezember 1810 wird die Superintendentur als bayerisches Dekanat weitergeführt. Folgende Zugänge waren zu verzeichnen: 1827 Marktredwitz und durch Verselbständigung die Pfarreien 1826 Schönbrunn, 1832 Schönwald, 1846 Spielberg und 1865 Hohenberg. Neugegründete Pfarreien waren: 1950 Neuensorg, 1958 Bad Alexandersbad und 1959 Tröstau.

Dekanat Selb
Am 5. November 1849 wurde das Dekanat Kirchenlamitz errichtet und folgende Pfarreien von Wunsiedel übernommen: Kirchenlamitz, Marktleuthen, Oberröslau, Schönwald, Selb, Spielberg und Weißenstadt. Der Dekanatssitz wurde 1925 nach Selb verlegt. Ab 1935 erfolgte die Umbenennung in Dekanat Selb. 1954 wurden Oberröslau und Weißenstadt an Wunsiedel abgegeben. Aus Wunsiedel kamen gleichzeitig Höchstädt, Hohenberg und Thierstein zu Selb.

Kirchengemeinden
Zum Dekanatsbezirk Wunsiedel gehören folgende 16 Kirchengemeinden:
 Arzberg mit Seußen, Maria-Magdalena-Kirche
 Bad Alexandersbad, Heilig-Geist-Kirche (1929/30)
 Bernstein, ev. Kirche
 Brand, ev. Kirche
 Groschlattengrün-Pechbrunn, Friedenskirche
 Lorenzreuth, Christuskirche
 Marktredwitz, St. Bartholomäus, Heilig-Geist-Kirche in Oberredwitz, Auferstehungskirche in Pfaffenreuth
 Röslau, St. Johannis
 Schönbrunn, St. Peter
 Schirnding, ev. Kirche
 Thiersheim, St. Ägidien
 Tröstau, ev. Kirche
 Pfarrei Waldershof
 Kirchengemeinde Neusorg, Christuskirche (1950)
 Kirchengemeinde Waldershof, ev. Kirche
 Weißenstadt, Stadtkirche St. Jakobus, Friedhofskirche Heilige Dreifaltigkeit
 Wunsiedel, Stadtkirche St. Veit und St. Martin, Spitalkirche St. Marien, Friedhofskirche Zur Heiligen Dreifaltigkeit, Martin-Luther-Gedächtniskirche in Holenbrunn

Literatur

Weblinks

 offizielle Website

Einzelnachweise

Wunsiedel
Organisation (Wunsiedel)
Wunsiedel
Wikipedia:Gründungsdatum ungeklärt
Christentum im Landkreis Wunsiedel im Fichtelgebirge

Evangelisch-Lutherisches Dekanat Wunsiedel


Pleurias (starogrčki: Πλευρίας) bio je kralj ilirske zajednice Autarijata od 337. – 335. pr. Kr.

Godine 337. pr. Kr., Pleurias je skoro ubio makedonskog kralja Filipa II. dok je ovaj bio na pohodu na Balkan. Pleurias je odigrao malu ulogu u Ilirskom ustanku 335. pr. Kr. kada nije dozvolio Aleksandru Velikom napredak prema jugu.

Izvori

Ilirski vladari

Pleurias


Riddarastjarna (fræðiheiti: Hippeastrum) er ættkvísl lauka sem eru vinsælir sem stofublóm. Nafnið er vanalega notað yfir hóp blendinga ættkvíslarinnar. Tegundirnar eru taldar vera um 90 og eru allar frá Suður-Ameríku. Skyld ættkvísl frá Suður-Afríku: Amaryllis hefur stundum gengið undir sama nafni og hafa þær bara nýlega verið aðgreindar.

Tilvísanir

 Umfjöllun í Bændablaðinu

Neðanmálsgreinar

Hjarðliljuætt
Stofuplöntur

Riddarastjarna


Nas ciências sociais, o auto-desprezo, ódio de si mesmo ou a identificação com o grupo dominante é descrito como o sentimento de rejeição sentido pelo indivíduo, pertencente a um grupo social de baixo status, diante de suas próprias características consideradas inferiores às dos grupos dominantes.

Bibliografia

Psicologia

Auto-desprezo


An Carex crepinii in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni  Karl Emil Wilhelm Torges. An Carex crepinii in nahilalakip ha genus nga Carex, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Carex

Carex crepinii


Sergio Bueno (* 4. Juli 1962 in Colima, Colima) ist ein mexikanischer Fußballtrainer und ehemaliger -spieler auf der Position des Verteidigers.

Leben

Spieler
Sein erstes Spiel in der mexikanischen Primera División bestritt Bueno am 5. Februar 1984 beim 4:1-Sieg seiner Coyotes gegen den Puebla FC, bei dem er wenige Minuten vor Schluss eingewechselt wurde.

Nachdem die Erstligalizenz von Deportivo Neza nach der Saison 1987/88 an die Correcaminos de la UAT verkauft worden war, wechselte Bueno zum CF Atlante, bei dem er die nächsten zwei Jahre unter Vertrag stand und mit dem er zum Ende der Saison 1989/90 den sportlichen Abstieg in die zweite Liga hinnehmen musste. Daraufhin wechselte er zum Aufsteiger Querétaro FC, mit dem er am Saisonende 1993/94 abermals einen sportlichen Abstieg hinnehmen musste.

Den größten Erfolg seiner aktiven Laufbahn erlebte Bueno in der Saison 1995/96, als er mit seinem Verein Atlético Celaya die Finalspiele gegen Necaxa erreichte und Vizemeister wurde. Allerdings war der Anteil des mittlerweile 33-Jährigen an diesem Erfolg minimal, da er in der gesamten Saison nur sieben Einsätze absolvierte und während der gesamten Rückrunde (einschließlich der Play-off)s nicht mehr eingesetzt wurde. In der folgenden Saison 1996/97 beendete er seine aktive Laufbahn im Dress des Puebla FC.

Trainer
Nach seiner aktiven Laufbahn begann Bueno eine Tätigkeit als Cheftrainer und betreute zunächst seinen Exverein Atlético Celaya in der Saison 2001/02. Seinen bisher größten Erfolg als Trainer erlebte er in der Saison 2007/08 beim Zweitligisten León A.C., mit dem er die Zweitligameisterschaft der Clausura 2008 gewann, aber in den anschließenden Aufstiegsfinals gegen den Meister der Apertura 2007 (Indios de Ciudad Juárez) unterlag und somit nicht die lang ersehnte Rückkehr der Esmeraldas in die erste Liga schaffte. Sein bisher größter Misserfolg als Trainer war der Abstieg mit Necaxa am Ende der Saison 2010/11.

Erfolge

Spieler
 Mexikanischer Vizemeister: 1995/96 (mit Atlético Celaya)

Trainer
 Zweitligameister: Clausura 2008 (mit León)

Quellen
 Spielerprofil bei Mediotiempo
 Trainerprofil bei Mediotiempo

Einzelnachweise

Fußballtrainer (CD Veracruz)
Fußballtrainer (CF Atlante)
Fußballtrainer (Atlas Guadalajara)
Fußballtrainer (Chiapas FC)
Fußballtrainer (Club León)
Fußballtrainer (Atlético Morelia)
Fußballtrainer (Necaxa)
Fußballtrainer (Club Puebla)
Fußballtrainer (San Luis FC)
Fußballtrainer (Santos Laguna)
Fußballspieler (CD Coyotes Neza)
Fußballspieler (CF Atlante)
Fußballspieler (Querétaro Fútbol Club)
Fußballspieler (Monarcas Morelia)
Fußballspieler (CD Veracruz)
Fußballspieler (Atlético Celaya)
Fußballspieler (Club Puebla)
Geboren 1962
Mexikaner
Mann

Sergio Bueno


El Galatasaray Spor Kulübü, también conocido simplemente como Galatasaray, es un club deportivo que fue fundado el 1 de octubre de 1905 por Ali Sami Yen y otros estudiantes de la prestigiosa escuela Galatasaray Lisesi, de la ciudad de Estambul. Su equipo de fútbol ha sido ganador de la Copa UEFA y Súper Copa.

La primera rama en fundarse fue el atletismo, en 1868, junto con otras como el ciclismo, lucha libre y boxeo, aunque estas tres últimas desaparecieron, y dieron paso al fútbol, rama que se instauró en 1905. Desde ese año hasta ahora hay en total 14 secciones deportivas conocidas, donde están las siguientes disciplinas: atletismo y natación (practicadas desde 1868 y 1873, respectivamente pero incorporadas a la sociedad desde 1908), fútbol (1905), vela y waterpolo (1910), baloncesto (1911), vóleibol (1922), balonmano (1926), equitación (1931), yudo (1984), bridge (1997), baloncesto en silla de ruedas (2005) y automovilismo (participando en la Superleague Fórmula desde 2008).

Sección de fútbol

La sección deportiva del Galatasaray que es muy conocida es la de fútbol, donde es una de las más exitosas a nivel local, ganando 20 ligas, 15 copas y 13 supercopas. Además, ha ganado en una ocasión la Copa de la UEFA y la Supercopa de Europa, ambas en el año 2000.

Palmarés fútbol

Torneos nacionales
  Liga de Turquía (22): 1962; 1963; 1969; 1971; 1972; 1973; 1987; 1988; 1993; 1994; 1997; 1998; 1999; 2000; 2002; 2006; 2008; 2012; 2013; 2015, 2018, 2019
  Copa de Turquía (15): 1963, 1964, 1965, 1966, 1973, 1976, 1982, 1985, 1991, 1993, 1996, 1999, 2000, 2005, 2014.
  Supercopa de Turquía (13): 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008; 2012; 2013.

Torneos internacionales
 1 Copa de la UEFA: 2000
 1 Supercopa de Europa: 2000
 1 Copa del Milenio por la FIFA: 2000 (récord)

Sección de baloncesto

La rama de baloncesto es otra de las que a nivel local ha logrado algunos éxitos, como 4 ligas, 3 copas, además de haber llegado a semifinales de la Copa ULEB, en 2008.

La sección femenina también es la más exitosa a nivel nacional, con 11 ligas.

Palmarés baloncesto

Equipo masculino
  Liga de Turquía (5): 1969; 1985; 1986; 1990; 2013
  Copa de Turquía (3): 1970; 1992; 1995

Equipo femenino
  Euroliga (1): 2014
  Eurocopa FIBA (1): 2009
  Liga de Turquía (12): 1988, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2014.
  Copa de Turquía (11): 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014

Equipo baloncesto de silla de ruedas
 Liga (7): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012; 2013
 Copa de Campeones de la IWBF (5): 2008, 2009, 2011, 2013, 2014

Otras secciones deportivas
Aparte del fútbol y baloncesto, el Galatasaray cuenta con otras secciones deportivas en las que es considerado un equipo importante a nivel nacional. Posee entre el waterpolo, natación, remo, vela y voleibol suman más de cien títulos.

Palmarés waterpolo
Liga masculina de waterpolo (23): 1955, 1957, 1973, 1975, 1977, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012

Liga femenina de waterpolo (1): 2012

Palmarés natación
Campeonato de Verano de Turquía (20): 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 2001, 2002, 2006, 2011, 2012
Campeonato de Invierno de Turquía (9): 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 2002, 2003, 2011

Palmarés remo
Campeonato turco de remo (24): 1952, 1953, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959, 1966, 1967, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1987, 1988, 1989, 1992, 1994, 2000, 2007, 2009, 2010, 2012.
Copa turca de remo (8): 1987, 1988, 1989, 1992, 1993, 1994, 2004, 2010.

Palmarés vela
Clase Finn (1): 1998
Clase Laser Radial (2): 1998, 1999, 2001
Campeonato Europeo de Vela (1): 2000
Clase Laser Standart (1): 1999
Clase Olímpica Mistral (5): 1998, 1999, 2000, 2001, 2002
Clase 1 M (1): 2001

Palmarés voleibol
Campeonato femenino de voleibol (5): 1961, 1962, 1963, 1964, 1966
Campeonato masculino de voleibol (4): 1971, 1987, 1988, 1989

Referencias

Bibliografía
 Birand, M. A., & Polat, M. M. (2006). Passion that continues for 100 years. İstanbul: D Yapım.
 Turagay, U., Özgün, G., Gökçin, B., Ahunbay (2006). 17 May: The story of a championship. İstanbul: D Yapım.
 Hasol, D. (2004). Dreams/realities in Galatasaray. İstanbul: Yapı Yayın. ISBN 975-8599-44-5
 Tuncay, B. (2003). Galatasaray with European Success and Notable Players.  Yapı Kredi Kü̈ltü̈r Sanat Yayıncılık. ISBN 978-975-08-0427-4
 Yamak, O. (2001). Galatasaray: Story of 95 years. Sinerji.
 Çakır, A. (1995). 90 questions about history of Galatasaray SK. Cağaloğlu, İstanbul: Demir Ajans Yayınları.
 Tekil, S. (1986). History of Galatasaray, 1905–1985. Galatasaray Spor Kulübü.
 Tekil, S. (1983). Galatasaray 1905–1982: Memories. Arset Matbaacılık Koll. Şti.
 İsfendiyar, F. (1952). History of Galatasaray. İstanbul: [Doğan Kardeş yayınları].

Enlaces externos

 Sitio web oficial

Deporte en Estambul
Equipos deportivos de Turquía
Clubes polideportivos
Clubes de natación

ar:غلاطا سراي

Galatasaray Spor Kulübü


Park Kyoung-doo (în ; ) este un scrimer sud-coreean specializat pe spadă, vicecampion mondial la individual în 2014 și vicecampion mondial pe echipe în 2014 și în 2015.

A participat la Jocurile Olimpice de vară din 2012, unde a fost învins în turul întâi de kazahul Ruslan Kudaev.

Legături externe

Spadasini
Scrimeri olimpici sud-coreeni
Scrimeri la Jocurile Olimpice de vară din 2012
Scrimeri la Jocurile Olimpice de vară din 2016

Park Kyoung-doo


خالد البحري  ممثل يمني كوميدي يعتبر نفسه الثنائي للممثل سليمان داوود ويلقب باسم «وزيز». ويرى الفنان خالد البحري أن الدراما اليمنية لن تطور في غياب المنافسة الإنتاجية.

من مسلسلاته

 كشكوش
 المرصد
 عندما تبتسم الأحزان
 حياتنا
 حاير طاير الجزء الرابع

مراجع

ممثلون يمنيون
ممثلو تلفزيون يمنيون

خالد البحري


Der Große Preis von Monaco 2001 (offiziell Grand Prix de Monaco 2001) fand am 27. Mai auf dem Circuit de Monaco in Monte Carlo statt und war das siebte Rennen der Formel-1-Weltmeisterschaft 2001.

Berichte

Hintergrund
Nach dem Großen Preis von Österreich führte Michael Schumacher in der Fahrerwertung mit vier Punkten vor David Coulthard und mit 24 Punkten vor Rubens Barrichello. Ferrari führte in der Konstrukteurswertung mit 18 Punkten vor McLaren-Mercedes und mit 42 Punkten vor Williams-BMW.

Mit Michael Schumacher (viermal), Olivier Panis, Mika Häkkinen und Coulthard (jeweils einmal) traten vier ehemalige Sieger zu diesem Grand Prix an.

Training
Beim ersten freien Training fuhr Häkkinen die schnellste Zeit. Er lag 0,463 Sekunden vor Michael Schumacher, Drittschnellster war Ralf Schumacher, der bereits mehr als eine Sekunde Rückstand hatte. Beim zweiten freien Training änderte sich bei der Reihenfolge der ersten Drei nichts. Die Abstände zwischen den Fahrern hatte sich jedoch verkürzt. Michael Schumacher fehlten auf Häkkinen nun 0,174 Sekunden, Ralf Schumacher 0,443 Sekunden.

Qualifying
Beim Qualifying sicherte sich Coulthard mit einer Zeit von 1:17,430 Minuten die Pole-Position. Michael Schumacher platzierte sich mit 0,201 Sekunden Rückstand auf Position zwei, gefolgt von Häkkinen.

Warm Up
Beim Warm Up fuhren die beiden McLaren-Piloten die schnellsten Zeiten – dabei fuhr Coulthard die schnellere Zeit als Häkkinen. Drittschnellster war Michael Schumacher.

Rennen

Der von der Pole-Position startende Coulthard blieb beim Start in die Einführungsrunde stehen. Seinen Mechanikern gelang es jedoch, seinen Wagen schnell wieder zu starten, sodass er dem Feld hinterherfahren konnte. Seine ursprüngliche Startposition durfte er jedoch nicht wieder einnehmen, er startete somit von der letzten Position.

Der Start verlief dann bei allen Fahrern problemlos. Juan Pablo Montoya überholte Eddie Irvine in der ersten Kurve und war damit der einzige der Top sechs, der eine Position gut machte.

In der ersten Runde machte Nick Heidfeld einen Fahrfehler und kollidierte mit der Streckenbegrenzung, das Rennen war daraufhin für ihn beendet. Nach der ersten Runde führte Michael Schumacher vor Häkkinen, Barrichello, Ralf Schumacher, Montoya und Irvine. Coulthard lag nach der ersten Runde am Ende des Feldes. Während Michael Schumacher begann, sich von seinen Verfolgern zu lösen, war Irvine nicht in der Lage, das Tempo der vor ihm Fahrenden zu halten. Montoya verlor die Kontrolle über seinen Rennwagen und fuhr in die Leitplanke, was sein Ausscheiden bedeutete.

In Runde zwölf bekam Häkkinen plötzlich Probleme mit seinem McLaren. Er fuhr sehr langsam und wurde von Barrichello überholt. Eine Runde später fuhr Häkkinen an die Box und ließ seinen Monoposto von den Mechanikern untersuchen. Obwohl keine Reparaturarbeiten vorgenommen worden waren, verließ er die Boxengasse wieder. Zwei Runden später kam er erneut in die Box, nun aber um das Rennen aufzugeben. Auch zwei weitere Piloten mussten zu unplanmäßigen Boxenstopps hereinkommen: Panis beendete sein Rennen, Kimi Räikkönen führte sein Rennen nach einem langen Stopp mit mehreren Runden Rückstand fort.

Nach 20 Runden führte Michael Schumacher weiterhin vor seinem Teamkollegen Barrichello, Ralf Schumacher, Irvine, Jarno Trulli und Jacques Villeneuve. Am Ende des Feldes fuhr Coulthard indes hinter Enrique Bernoldi. Dieser hielt ihn über viele Runden auf, ohne dass Coulthard eine Chance zum Überholen hatte. In Runde 26 überrundete Michael Schumacher das Duo.

Nach Runde 40 begannen die ersten Fahrer ihre geplanten Boxenstopps. In Runde 44 ging Bernoldi an die Box, sodass Coulthard freie Fahrt hatte. Diese setzte er auch sofort um und fuhr in der darauffolgenden Runde die bis dahin schnellste Runde des Rennens. Er schloss schnell auf den vor ihm fahrenden Fernando Alonso auf und überholte ihn in der 47. Runde.

In Runde 50 kam es zu einem Unfall an der schnellsten Stelle der Strecke. Heinz-Harald Frentzen verlor im Tunnel die Kontrolle über seinen Wagen und kollidierte seitlich mit der Leitplanke. Trotz der hohen Geschwindigkeit stieg er unverletzt aus seinem Jordan aus.

In Runde 54 kam Michael Schumacher in die Box und verlor die Führung vorübergehend an seinen Teamkollegen Barrichello, der seinerseits noch nicht beim Boxenstopp war. Vier Runden später kam Ralf Schumacher an die Box. Für ihn bedeutete dies jedoch das Ende seines Rennens, weil er mit Problemen an seinem Fahrzeug aus Sicherheitsgründen nicht weiterfuhr. Eine Runde später kam Barrichello zu seinem einzigen Boxenstopp und Michael Schumacher übernahm erneut die Führung.

In Runde 66 absolvierte Coulthard als Letzter seinen planmäßigen Boxenstopp. Er war vor seinem Stopp bis auf Position sechs und somit in die Punkteränge vorgefahren. Aufgrund des leichteren Autos fuhr Coulthard vor seinem Stopp viele schnelle Runden. Der daraus herausgefahrene Vorsprung auf Jenson Button reichte aus, sodass er auf Position sechs blieb.

Jean Alesi, der nach den Boxenstopps auf Position fünf fuhr, kam acht Runden vor Schluss nach einer Berührung der Leitplanke noch einmal zu einem unplanmäßigen Boxenstopp, um sein Fahrzeug auf Folgeschäden untersuchen zu lassen. Alesi verlor durch diesen Stopp Platz fünf an Coulthard.

Michael Schumacher siegte nach 1:47:22,561 Stunden vor Barrichello und Irvine. Die restlichen Punkte gingen an Villeneuve, Coulthard und Alesi.

Michael Schumacher vergrößerte seinen Vorsprung in der Weltmeisterschaft um acht Punkte auf Coulthard. Ferrari baute durch den Doppelsieg seinen Vorsprung um 14 Punkte auf McLaren-Mercedes aus.

Meldeliste

Klassifikationen

Qualifying

Rennen

WM-Stände nach dem Rennen
Die ersten sechs des Rennens bekamen 10, 6, 4, 3, 2 bzw. 1 Punkt(e).

Fahrerwertung

Konstrukteurswertung

Einzelnachweise

Weblinks
 Wochenendstatistiken bei Motorsport-Total.com

2001
Monaco

Großer Preis von Monaco 2001


Die Afrikaanse Patriot a fost primul ziar de limbă afrikaans. Primul număr a fost publicat în Paarl, la 15 ianuarie 1876. Inițial revistă lunară, a devenit săptămânal doi ani mai târziu.

Chiar dacă prima ediție a avut doar 50 de abonați, a atras rapid condamnări pentru promovarea afrikaans ca limbă literară, întrucât pe atunci era considerată nimic mai mult decât o variantă de "bucătărie" a limbii olandeze. Din cel de-al treilea an, numărul abonamentelor a crescut la 3.000 datorită sprijinului cititorilor în Republica Transvaal.

Ziarul a pierdut o mare parte din cititori în 1892, când l-a susținut pe Cecil Rhodes în conflictul împotriva președintelui Transvaalului, Paul Kruger. Die Patriot și-a încetat apariția în 1904.

Referințe

Ziare din Africa de Sud
Ziare în limba afrikaans
Fondări în 1876

Die Afrikaanse Patriot


Osezno PHP Framework (OPF ) es un framework para PHP que implementa en una aplicación web su estilo de programación, permitiendo la estandarización del código sobre un patrón de diseño MVC  (Modelo Vista Controlador); este patrón genera un uso independiente de vistas basado en el uso de plantillas HTML, un control de eventos del usuario y un modelamiento de los datos. Lo anterior sumado a una abstracción de la base de datos usando Active Record y un acceso limpio a la información mediante el uso de grillas que a su vez son capaces de exportar esta información a formatos como xls, html y pdf. El tratamiento de los datos se procesan aplicando AJAX para una comunicación asincrónica con el servidor. Es una iniciativa por Colombianos que tiene como objetivo reducir el tiempo de desarrollo de aplicaciones escritas en el lenguaje PHP.
 Vistas apoyadas en plantillas HTML definidas con áreas de trabajo.
 Aplicación del patrón de construcción de Software MVC.
 Envío y recepción de datos mediante AJAX.
 Abstracción de la base de datos a objetos del lenguaje de programación PHP mediante Active Record.
 Implementación de listas dinámicas (Grids)
 Generación de Formularios HTML.

Modelo Vista Controlador
El uso del patrón MVC garantiza la escalabilidad como un atributo de calidad de este proyecto. El MVC separa los datos de la capa de presentación y el nivel de eventos de usuario. Para desplegar las vistas se usan plantillas HTML definidas por el programador sobre las cuales de se declaran áreas de trabajo (ver figura No II) que serán reemplazadas por contenido del modelo de datos del módulo al que aplica y que a su vez cualquier evento de usuario que ocurra en esta vista será manejada por un controlador de eventos que permite al usuario interactuar con la aplicación dándole el control al mismo. Osezno PHP Framework propone la siguiente implementación del MVC: (ver figura No I)

 El modelo alimenta la vista inicial.
 El usuario interactúa con la vista, hace una petición.
 El controlador es notificado de la acción solicitada. El controlador accede al modelo actualizándolo o modificándolo.
 El controlador obtiene los datos del modelo procesados.
 El controlador actualiza la vista basado en información del modelo

Envío y recepción de datos mediante AJAX
Cualquier cambio que se manifieste en la vista del módulo tendrá como primera opción la utilización de AJAX para manipular cambios en esa vista de usuario en donde le permite de forma rápida agregar modificaciones a esa vista, ahorrando sobre el consumo de recursos de conexión al servidor de aplicaciones permitiéndoles solamente actualizar el área o el objetivo de la operación del controlador de eventos. Si no decide usar Ajax es posible adoptar las formas tradicionales (POST y GET)

Abstracción de la base de datos a objetos del lenguaje de programación PHP mediante Active Record
Permite mantener un control en las estructuras de las tablas de la base de datos a la que se está conectado como una forma organizada de acceder a los datos contenidos dentro de ellas. Disminuye notablemente la escritura de código SQL cambiándolo por código PHP en la que se cambian nombres de tablas por objetos del lenguaje de programación y campos de la base de datos por atributos de estos objetos; a partir de estos objetos es posible realizar operaciones CRUD.

  $libros = new libros();

  $libros->nombre = "Algun valor";

  $libros->precio = 12345;

  $libros->save();

  //Este código reemplazaría la sentencia SQL: INSERT INTO libros (nombre, precio) VALUES ('Algun valor',12345);

Implementación de listas dinámicas (Grids)
Permite al desarrollador visualizar el contenido de una tabla o una consulta SQL mediante el uso de grillas que en OPF denominamos listas dinámicas. Haciendo uso de esta utilidad es posible filtrar mediante el uso de reglas muy similares a los operadores SQL como 'LIKE', paginar el contenido de la consulta, limitar el contenido de registros por página, ordenar de forma ascendente o descendente las columnas asociadas a la consulta, ejecutar eventos asociados a un determinado registro guiado por su id (PK) o múltiples registros previamente seleccionados y como objetivo final de estas tareas la opción de exportar a diferentes formatos de archivo (pdf, xls y html) el resultado de la suma de estas operaciones.

Como trabaja

La composición básica de un módulo consta de cuatro archivos; tres con extensión php (.php) y uno de extensión (.tpl) en donde cada uno cumple una diferente función. A continuación se explica de manera básica con código fuente de ejemplo y la tarea que cumple cada archivo.

 index.php
 handlerEvent.php
 dataModel.php

template.tpl
Se declara una plantilla HTML con las siguientes etiquetas básicas:
 Html
 Head
 Body
Y se predefinen áreas de trabajo que serán reemplazadas por contenido definido por el desarrollador.

<nowiki> </nowiki>
  <!— Se definen las areas en la plantilla -->

{contenido}

index.php

 Dentro del archivo ( index.php) se asignan los contenidos a las áreas pre-definidas de la plantilla y se hace un llamado a la plantilla.
 Se asignan contenidos propios a las áreas definidas en la plantilla y se hace un llamado a la plantilla para mostrarla.

<?php

include 'handlerEvent.php';

  // Asignamos a las areas los contenidos

  $obj->assign('contenido',$data->getForm());

  //Mostramos la plantilla

  $obj->call_template('template.tpl');

?>

dataModel.php

 Se construye la base del módulo sobre un modelo de datos (dataModel.php) apropiado según sea la razón de creación del módulo de la aplicación.
 Dentro del modelo de datos se crean las clases necesarias que crean todos los objetos necesarios para alimentar inicialmente la vista

<?php

 include '../../config/configApplication.php';

 class datamodel {

   public function getForm (){

    $form = new OPF_myForm('form1');

    // Agregamos objetos a un formulario
    $form->addText('Su nombre:','nom');

    $form->addButton('btn1','Enviar');

    // Agregamos eventos a los objetos
    $form->addEvent('btn1','onclick','myEvent');

    return $form->getForm();
   }

 }

 $datamodel = new datamodel;

?>

handlerEvent.php
 Un controlador de eventos delega las acciones producidas en la vista (index.php).
 Cualquier evento producido en la vista principal es manejado por una clase manejadora de eventos del usuario que delega las acciones que el usuario desea realizar accediendo de nuevo al modelo para obtener una respuesta y alimentar de nuevo la vista principal

<?php

 include 'dataModel.php';

 class events extends OPF_myController {

   // Declaramos los eventos de usuario
   public function myEvent ($dataForm){

      $this->alert('Hola:'.$dataForm['nom']);

      return $this->response;
   }

 }

$objEventos = new eventos($objxAjax);
$obj = new OPF_osezno($objxAjax,$theme);

$obj->setPathFolderTemplates(PATH_TEMPLATES);
$objxAjax->processRequest();

?>

Enlaces externos

 Sitio oficial.
 Foro oficial de Osezno PHP Framework
 Ejemplos en vivo (Código fuente para descargar)
 Repositorio SVN

Software libre
Herramientas de desarrollo de software
Entornos de desarrollo integrados
Frameworks para PHP

Osezno PHP Framework


වෙබ් ප්‍රවේශ්‍යතාව යනු හැකියාවන් ඇති හා නොමැති සියලු පුද්ගලයන් සදහා වෙබ් අඩවි භාවිතයට ඉඩ සැලැස් වීමයි. අඩවි නිවැරදි ලෙස නිර්මාණය කර ගොඩ නංවා සංස්කරණය කළ විට සියලු පරීශිලකයන්ට තොරතුරු හා ක්‍රියාකාරීත්වය සදහා සමාන ප්‍රවේශ නිර්මාණය වේ. උදාහරණයක් ලෙස අඩවියක් අර්ථ විචාරයෙන් තේරුමක් ඇති HTML මගින් කේතනය කර අනුරූ සඳහා පාඨමය අතින් එමදේ සපයා තේරුමකින් යුත් නම් වලින් සැබඳි නම් කර ඇති විට එය අන්ධ පරිශීලකයන් හට පාඨ වාක්‍යයට (text-to-speech) මෘදුකාංග හා/හෝ හයි-බ්‍රේල් (Lent-to-braille) දෘඩාංග භාවිතයට පහසුවක් වේ. අනුරූ හා වාක්‍ය විශාල හා /හෝ විහාලනය කළ හැකි නම් දුර්වල පෙනීමක් ඇති පරිශීලකයන්ට අන්තර්ගතය වටහා ගැනීමට පහසු වේ. සබැඳි යටින් ඉරි ඇඳ ඇති අතරම වර්ණ ගන්වා ඇති විට වර්ණ අන්ධතාවකින් යුත් පරිශීලකයන්ට ඒවා පහසුවෙන් නිරික්ෂණය වේ. ක්ලික් කල හැකි සබැදී හා ප්‍ර‍ෙද්ශ විශාල වීම මුසිකය නිසි පරිදි හැසිර විය නොහැකි පරිශීලකයන්ට පහසුවකි. පිටු කේතනය කර ඇති විට පරිශීලකයන්ට යතුරු පුවරුවක් මගින් හෝ තනි ස්විච් ප්‍රවේශ උපකරණයක් මගින් මග පෙන්වීම සිදුකල හැක. මෙය මුසිකයක් හෝ සම්මත යතුරු පුවරුවක් භාවිතා කළ නොහැකි පරිශීලකයන්ට උදව්වකි. විඩියෝ  ගත කර ඇති විට හෝ සංඥා භාෂා සංස්කරණ ඇති විට බාහිර හා ශ්‍රවණය අඩු පුද්ගලයන්ටද වීඩියෝ වටහා ගැනිමේ හැකියාව ලැබේ. අන්තර්ගතය සරල භාෂාවෙන් ලියා ඇති විට හා උපදේශන රූප සටහන් හා සජීවන මගින් හෝ ඉගෙනීමේ දුර්වලතා වලින් පෙලෙන පරිශීලකයන්ට අන්තර්ගතය පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි වේ. අඩවි නිවැරදි ලෙස ගොඩ නංවා පවත්වා ගෙන යන විට අනෙකුත් ආබාධිත නොවන පරිශීලකයන්ට බාධා නොවන පරිදි ආබාධ සහිත සියලු පරිශීලකයන්ට සේවා සැලසිය හැක.

වෙබ් ප්‍රවේශතාව පිලිතුරු සෙවීමට බලාපොරොත්තු වන අවශ්‍යතා අතරට පහත දෑ ඇතුලත් වේ.
දෘශ්‍ය - අන්ධබව ඇතුලුව දෘශ්‍ය දුබලතා, විවිධ දුබල වර්ග වල දුර්වල දර්ශනය හා දුර්වල ඇස්පෙනීම විවිධ වර්ග වල වර්ණ අන්ධතා
චාලක / සචලතාව - උදා - පාර්කින්සන්ගේ රෝගය, පේශී දුෂ්පෝෂණය, මස්තිශ්ක අංශ භාගය, අසානය වැනි තත්ත්ව නිසා ඇතිවන දෑත් පාවිච්චි කිරීමේ අපහසුතාව හෝ නොහැකියාව, කම්පනය ඇතුලත්ව, මස්පිඩු මන්ද චලනය, නියමාකාර මස්පිඩු පාලනය නැතිවීම , වැනි තවත් ලක්ෂණ.
ශ්‍රවණ - බිහිරි බව හෝ ශ්‍රවණ දුබලතා, ඇසීම දුර්වල පුද්ගලයන්ද ඇතුලුව
අපස්මාරය - දාශ්‍ය හෝ සැනෙලි ආචරණ නිසා ඇතිවන ෙෆාටෝඑපිලෙප්ටික් අපස්මාරය
ප්‍රජානන / බුද්ධිමය - වර්ධනය වීමේ ආබාධිතතා, ඉගෙනීමේ ආබාධිතතා (ඩිස්ලෙක්සියා, ඩිස්කැල්කියුලියා, වැනි තවත් ලක්ෂණ ) හා විවිධ ප්‍රභව වල ප්‍රජානන ආබාධිතතා, මතකයට ඇති බලපෑම්, අවධානය, ගැටළු නිරාකරණය හා තාර්කික හැකියා. ආදී තවත් ලක්ෂණ.

වෙබ් ප්‍රවේශතාව
වෙබ් අඩවි
අන්තර්ජාලය

වෙබ් ප්‍රවේශතාව


Yorčka provincija ili manje formalno Sjeverna provincija, jedna je od dviju crkvenih provincija koje čine Englesku crkvu, a sastoji se od 12 biskupija koje pokrivaju sjevernu trećinu Engleske i Otok Man. Druga provincija je Canterburyjska provincija i sastoji se od 30 biskupija.

York je uzdignut u nadbiskupiju 735. godine, a Ecgbert (umro u studenom 766.) je bio prvi nadbiskup. Svojedobno su nadbiskupi Yorka bili skloni tvrdnji da imaju metropolitsku vlast nad Škotskom, ali te tvrdnje nikada nisu realizirane i kao pojam su nestale osnutkom škotske nadbiskupije St. Andrews. Iako je proglašena nadbiskupijom tek 1472. godine, St. Andrews je bio prepoznata kao glavno sjedište Škotske crkve
 barem od 11. stoljeća.

Metropolitski biskup provincije je nadbiskup Yorka i mlađi je po službi od dva nadbiskupa Engleske crkve.
Katedrala i metropolitska crkva Svetog Petra u Yorku, inače poznata kao York Minster služi kao matična crkva Yorške provincije.

Promjene granica od sredine 19. stoljeća

1836. godine formirana je biskupija Ripon (od 1999. do 2014. Biskupija Ripon i Leeds), a potom slijede daljnja osnivanja biskupija:
Manchesterska 1847., nakon donošenja Zakona o biskupiji u Manchesteru 1847., (Bishopric of Manchester Act 1847),
Liverpoolska nastala 9. travnja 1880. godine iz dijela Chesterske biskupije,
Newcastlska nastala 23. svibnja 1882. godine i bila je jedna od četiri biskupije stvorene Zakonom o biskupijama 1878. (Bishoprics Act 1878) za industrijska područja s brzo rastućim stanovništvom,
Wakefieldska od 1888. kada je nastala od negdašnje Riponske biskupije kao odgovor na brzo širenje stanovništva zbog Industrijske revolucije do 20. travnja 2014. kada je raspuštena stvaranjem nove biskupije Leeds,
Sheffieldska stvorena pod upravom kralja Đure V. 23. siječnja 1914. podjelom Jorške biskupije,
Bradfordska osnovana 25. studenoga 1919. godine iz dijela biskupije Ripon a raspuštena je stvaranjem biskupije Leeds 20. travnja 2014. i
Blackburnska stvorena 12. studenoga 1926. godine od dijela biskupije Manchester.

Biskupija Southwell

Biskupija Southwell (danas Biskupija Southwell i Nottingham) bila je poseban slučaj: današnji teritorij biskupije izvorno je bio "arhiđakonat Nottingham" u Yorškoj biskupiji, prije nego što je 1837. prebačen u biskupiju Lincoln. Pošto je Linkolnska biskupija u sastavu Canterburyjske provincije time je arhiđakonat promijenio ne samo biskupiju nego i crkvenu Provinciju. Dana 5. veljače 1884. prebačen je iz Lincolnske biskupije i ujedinjen s arhiđakonatom Derby pokrivajući, otprilike cijelu grofoviju Derbyshire. Arhiđakonat Derby je preuzet iz biskupije Lichfield, kako bi se formirala nova biskupija Southwell, koja je pokrivala Nottinghamshire i Derbyshire. Biskupija Derby
 postala je neovisna 7. srpnja 1927., a Southwell i Nottingham vraćeni su Yorškoj provinciji.
Do 2005. godine biskupija se nazivala jednostavno Southwellska biskupija, ali je u veljači dijecezanska sinoda zatražila promjenu imena, što je odobrila Generalna sinoda Engleske crkve u srpnju kao i Tajno vijeće 15. studenoga 2005. godine, tako da se od tada zove Biskupija Southwell i Nottingham.

Galerija

Izvori

Anglikanstvo u Ujedinjenom Kraljevstvu

Yorčka provincija


මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ( CAR )  මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ගොඩබිම් සහිත රටකි . එහි මායිම් වන්නේ උතුරින් චැඩ්, ඊසාන දෙසින් සුඩානය, නැගෙනහිරින් දකුණු සුඩානය, දකුණින් කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, නිරිත දෙසින් කොංගෝ ජනරජය සහ බටහිරින් කැමරූන් ය. මධ්‍යම ජනරජයේ රට සහ ඉඩම් වලට ඕබන්ගුයි-කැරි යන පෙර නමක් ඇත.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය වර්ග කිලෝමීටර් 620,000 (වර්ග සැතපුම් 240,000) පමණ භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. 2021 වන විට, එහි ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 5.5ක් පමණ විය. 2023 වන විට, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය යනු 2012 සිට ක්‍රියාත්මක වන සිවිල් යුද්ධයක ස්ථානයයි.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ බොහෝ ප්‍රදේශය සුඩානෝ-ගිනියා සැවානා වලින් සමන්විත වේ, නමුත් රටට උතුරින් සහෙලෝ-සුඩානියානු කලාපයක් සහ දකුණින් සමක වනාන්තර කලාපයක් ද ඇතුළත් වේ. රටෙන් තුනෙන් දෙකක් පිහිටා ඇත්තේ උබන්ගි ගංගා ද්‍රෝණිය තුළය (එය කොංගෝවට ගලා යයි), ඉතිරි තෙවැන්න චැඩ් විලට ගලා බසින චාරි ද්‍රෝණියේ ය.

අද වන විට මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 8,000 සිට ජනාවාස වී ඇත. 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට යටත් විජිතයක් ලෙස රට පාලනය කළ ප්‍රංශය විසින් රටේ දේශසීමා ස්ථාපිත කරන ලදී. 1960 දී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමෙන් පසු, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය පාලනය කරනු ලැබුවේ රාජාණ්ඩුවක් සඳහා වූ උත්සාහයක් ඇතුළු ඒකාධිපති නායකයින් මාලාවක් විසිනි.

1990 දශකය වන විට, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ඉල්ලීම් 1993 දී ප්‍රථම බහු-පක්ෂ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයට තුඩු දුන්නේය. ඇන්ජ්-ෆීලික්ස් පටස්සේ ජනාධිපති බවට පත් වූ නමුත්, පසුව 2003 කුමන්ත්‍රණයෙන් ජෙනරාල් ප්‍රංශුවා බොසිසේ විසින් ඉවත් කරන ලදී. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ බුෂ් යුද්ධය 2004 දී ආරම්භ වූ අතර, 2007 දී සාම ගිවිසුමක් සහ 2011 දී තවත් සාම ගිවිසුමක් තිබියදීත්, 2012 දී සිවිල් යුද්ධය නැවත ආරම්භ විය. සිවිල් යුද්ධය රටේ දුර්වල මානව හිමිකම් වාර්තාව පවත්වාගෙන ගියේය. අත්තනෝමතික ලෙස සිරගත කිරීම, වධහිංසා පැමිණවීම සහ මාධ්‍ය නිදහස සහ ගමන් කිරීමේ නිදහස සීමා කිරීම වැනි දේ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් විසින් සිදුකරන ලදී.

සැලකිය යුතු ඛනිජ නිධි සහ යුරේනියම් සංචිත, බොරතෙල්, රත්‍රන්, දියමන්ති, කොබෝල්ට්, දැව සහ ජල විදුලිය වැනි අනෙකුත් සම්පත් මෙන්ම වගා කළ හැකි ඉඩම් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් තිබියදීත්, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවල් දහය අතර වේ. ඒ 2017 වන විට ලෝකයේ මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ අඩුම අගය සමඟය. , 2021 වන විට, මානව සංවර්ධන දර්ශකයට (HDI) අනුව, රටවල් 191 න් 188 ශ්‍රේණිගත කරමින්, මානව සංවර්ධනයේ සිව්වන-පහළම මට්ටම රට සතු විය. රටවල් 156 න් 156 වැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමෙහි පහළම අසමානතා-ගැළපුම් මානව සංවර්ධන දර්ශකය (IHDI) රට සතු විය. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය සෞඛ්‍යයට අහිතකරම රට මෙන්ම තරුණයන් සදහා නරකම රට ලෙසද ගණන් බලා ඇත.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, අප්‍රිකානු සංගමය, මධ්‍යම අප්‍රිකානු රාජ්‍යවල ආර්ථික ප්‍රජාව, ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි (ප්‍රංශ භාෂාව කථා කරන රටවල සංවිධානයකි) සහ නොබැඳි ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයෙකි.

නිරුක්තිය
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ නම ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ අප්‍රිකාවේ මධ්‍යම කලාපයේ රටේ භූගෝලීය පිහිටීම සහ එහි ජනරජ ආණ්ඩු ක්‍රමයෙනි. 1976 සිට 1979 දක්වා රට හැඳින්වූයේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යය ලෙසිනි.

යටත් විජිත යුගයේදී, රටේ නම උබංගි-ශාරි (ප්‍රංශ: Oubangui-Cari), උබංගි ගඟෙන් සහ ශාරි ගඟෙන් ව්‍යුත්පන්න වූ නමකි. රටේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූ බර්තලමි බෝගන්ඩා, උබංගි-ශාරි ට වඩා "මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය" යන නමට ප්‍රිය කළේ, ඔහු මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ විශාල රටවල් එකමුතුවක් අපේක්ෂා කළ නිසා බව වාර්තා වේ.

ඉතිහාසය

මුල් ඉතිහාසය
ආසන්න වශයෙන් වසර 10,000 කට පෙර, කාන්තාරකරණය දඩයම් එකතු කරන්නන්ගේ සමාජවලට දකුණේ උතුරු මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ සහේල් ප්‍රදේශවලට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වූ අතර එහිදී සමහර කණ්ඩායම් පදිංචි විය. නව ශිලා යුගයේ විප්ලවයේ කොටසක් ලෙස ගොවිතැන ආරම්භ විය. සුදු අල වගාව මෙනේරි සහ බඩ ඉරිඟු දක්වා වර්ධනය වූ අතර ක්‍රි.පූ. 3000 ට පෙර අප්‍රිකානු ඔයිල් පාම් වගා කිරීම කණ්ඩායම්වල පෝෂණය වැඩිදියුණු කළ අතර දේශීය ජනගහනය ව්‍යාප්ත කිරීමට ඉඩ සැලසීය. මෙම කෘෂිකාර්මික විප්ලවය, "මාළු ඉස්ටු විප්ලවයක්" සමඟ ඒකාබද්ධව, මසුන් ඇල්ලීම ආරම්භ වූ අතර, බෝට්ටු භාවිතය, භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා ඉඩ ලබා දුන්නේය. නිෂ්පාදන බොහෝ විට සෙරමික් භාජන තුළ ගෙන යන ලද අතර, කලාපයේ වැසියන්ගෙන් කලාත්මක ප්‍රකාශනය පිළිබඳ පළමු දන්නා උදාහරණ වේ.

රටේ බටහිර ප්‍රදේශයේ ඇති බෝවර් මෙගාලිත්ස් පෙන්නුම් කරන්නේ නව ශිලා යුගයේ (ක්‍රි.පූ. 3500-2700 පමණ) වාසස්ථානවල දියුණු මට්ටමකි. ක්‍රි.පූ. 1000 දී පමණ කලාපයේ යකඩ වැඩ දියුණු විය.

උබන්ජියන් ජනයා අද මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ලෙස හඳුන්වන උබන්ගි ගඟ දිගේ පදිංචි වූ අතර සමහර බන්ටු ජනයා කැමරූන් සිට නිරිත දෙසින් සංක්‍රමණය විය.

ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහස්‍රයේ දී කෙසෙල් ප්‍රදේශයට පැමිණි අතර ආහාර වේලට වැදගත් කාබෝහයිඩ්‍රේට් ප්‍රභවයක් එකතු කරන ලදී. ඒවා මධ්‍යසාර පාන නිෂ්පාදනය සඳහා ද භාවිතා කරන ලදී. තඹ, ලුණු, කරවල සහ රෙදිපිළි නිෂ්පාදනය මධ්‍යම අප්‍රිකානු කලාපයේ ආර්ථික වෙළඳාමේ ආධිපත්‍යය දැරීය.

16-19 සියවස

16 වන සහ 17 වන ශතවර්ෂවල වහල් වෙළෙන්දෝ සහරාන් සහ නයිල් ගංගා වහල් මාර්ග පුළුල් කිරීමේ කොටසක් ලෙස කලාපය වැටලීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන්ගේ වහලුන් වහල්භාවයට ගෙන මධ්‍යධරණී වෙරළට, යුරෝපයට, අරාබියට, බටහිර අර්ධගෝලයට හෝ බටහිර හා උතුරු අප්‍රිකාවේ හෝ දකුණේ උබන්කි සහ කොන්ගෝ ගංගා ඔස්සේ වහල් වරායන් සහ කර්මාන්තශාලා වෙත යවන ලදී. 19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේදී, බොබංගි ජනයා ප්‍රධාන වහල් වෙළෙන්දන් බවට පත් වූ අතර වෙරළට ළඟා වීමට උබන්ගි ගඟ භාවිතා කරමින් ඔවුන්ගේ වහලුන් ඇමරිකාවට විකුණා ඇත. 18 වන ශතවර්ෂයේදී බන්ඩියා-නසාකාර අසන්ඩේ ජනයා උබන්ගි ගඟ දිගේ බංගසෝ රාජධානිය පිහිටුවන ලදී. 1875 දී, සුඩාන සුල්තාන් රබිහ් අස්-සුබයිර් වත්මන් මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ඇතුළත් ඉහළ-ඔබබන්ගුයි පාලනය කළේය.

ප්‍රංශ යටත් විජිත සමය

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ප්‍රදේශයට යුරෝපීය ආක්‍රමණය ආරම්භ වූයේ 19 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී අප්‍රිකාව සඳහා වූ පොරබැදීමේදීය. යුරෝපීයයන්, මූලික වශයෙන් ප්‍රංශ, ජර්මානුවන් සහ බෙල්ජියානු ජාතිකයන් 1885 දී ප්‍රදේශයට පැමිණියහ. ප්‍රංශය 1894 දී උබන්ගි-ෂාරි ප්‍රදේශය අල්ලාගෙන යටත් විජිතයක් බවට පත් කළේය. 1911 දී ෆෙස් ගිවිසුමෙන් ප්‍රංශය, සංඝා සහ ලොන්ස්බායි හි වර්ග කිලෝ මීටර 300,000 ක පමණ කොටසක් ලබා දුන්නේය. කුඩා ප්‍රදේශයක් (වර්තමාන චැඩ්හි) ප්‍රංශයට පවරා දුන් ජර්මානු , පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ප්‍රංශය නැවතත් එම ප්‍රදේශය ඈඳා ගත්තේය. ලියෝපෝල්ඩ් රජුගේ කොංගෝ නිදහස් රාජ්‍යය ආදර්ශයට ගනිමින්, තම ලාභයෙන් ප්‍රතිශතයක් ප්‍රංශ භාණ්ඩාගාරයට තැන්පත් කිරීමට පෙර කලාපයේ වත්කම් හැකිතාක් ඉක්මනින් හා ලාභදායි ලෙස ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කළ පුද්ගලික සමාගම්වලට සහන ලබා දෙන ලදී. සහනදායි සමාගම් විසින් දේශීය ජනතාවට රබර්, කෝපි සහ අනෙකුත් භාණ්‌ඩ සඳහා වැටුප් නොමැතිව අස්වනු නෙළීමට බල කළ අතර ඔවුන්ගේ පංගු සපුරාලන තෙක් ඔවුන්ගේ පවුල් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගත්හ.

1920 දී ප්‍රංශ සමක අප්‍රිකාව පිහිටුවන ලද අතර උබන්ගි-ෂාරි බ්‍රසාවිල් වෙතින් පරිපාලනය කරන ලදී. 1920 සහ 1930 ගණන් වලදී ප්‍රංශ ජාතිකයන් විසින් අනිවාර්ය කපු වගා කිරීමේ ප්‍රතිපත්තියක් හඳුන්වා දෙන ලදී. මාර්ග ජාලයක් ගොඩනඟා, නිදි අසනීපයට (මානව අප්‍රිකානු ට්‍රිපනොසොමියාසිස්) එරෙහිව සටන් කිරීමට උත්සාහ කරන ලද අතර, ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා රෙපරමාදු දූත මණ්ඩල ස්ථාපිත කරන ලදී. බලහත්කාර ශ්‍රමයේ නව ආකාර ද හඳුන්වා දෙන ලද අතර කොන්ගෝ-සාගර දුම්රිය මාර්ගයේ වැඩ සඳහා උබන්ජියන් විශාල සංඛ්‍යාවක් යවන ලදී. 1934 දක්වා ඉදිකිරීම් කාලය තුළ මිනිස් ජීවිතවලට අඛණ්ඩව අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වූ අතර, කාර්මික අනතුරු සහ මැලේරියාව ඇතුළු රෝග යන දෙකෙහිම එකතුවකින් ඉදිකිරීම් කම්කරුවන් 17,000 ඉක්මවන බව ඇස්තමේන්තු කර ඇති දුම්රිය මාර්ගයේ සියලුම කම්කරුවන් අතර සම්පූර්ණ මරණ සිදු විය. 1928 දී, කොංගෝ-වාරා කැරැල්ල නොහොත් 'උදැල්ලේ යුද්ධය' බටහිර උබන්ගි-ෂාරි ප්‍රදේශයේ ඇති වූ අතර එය වසර කිහිපයක් පුරා පැවතිණි. අන්තර් යුද සමය තුළ අප්‍රිකාවේ සිදු වූ විශාලතම යටත් විජිත විරෝධී කැරැල්ල විය හැකි මෙම කැරැල්ලේ තරම, ප්‍රංශ යටත් විජිත පාලනයට සහ බලහත්කාර ශ්‍රමයට දැඩි විරෝධයක් දක්වන බවට සාක්ෂි සැපයූ නිසා ප්‍රංශ මහජනතාවගෙන් ප්‍රවේශමෙන් වසන් විය. ඕබන්ගුයි-කැරි හි ප්‍රංශ යටත් විජිතකරණය, ප්‍රංශ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයේ වඩාත්ම ම්ලේච්ඡ එක ලෙස සැලකේ.

1940 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී, ගෝලිස්ට් ගැති ප්‍රංශ නිලධාරීන් උබන්ගි-ෂාරි පාලනය කර ගත් අතර ජෙනරාල් ලෙක්ලර්ක් බන්ගුයි හි නිදහස් ප්‍රංශ හමුදා සඳහා ඔහුගේ මූලස්ථානය පිහිටුවන ලදී.1946 දී ප්‍රංශ ජාතික සභාවට ඡන්ද 9,000ක් ලබා ගනිමින් බර්තලමි බොගන්ඩා තේරී පත් වූ අතර ප්‍රංශ රජයේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ පළමු නියෝජිතයා බවට පත්විය. බෝගන්ඩා ජාතිවාදයට සහ යටත් විජිත පාලනයට එරෙහිව දේශපාලන ස්ථාවරයක් පවත්වාගෙන ගිය නමුත් ක්‍රමයෙන් ප්‍රංශ දේශපාලන ක්‍රමය සමඟ කලකිරීමට පත් වූ අතර කළු අප්‍රිකාවේ සමාජ පරිණාමය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය පිහිටුවීම සඳහා මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට 1950 දී ආපසු ගියේය (Mouvement pour l'évolution sociale de l'Afrique noire , MESAN).

නිදහසේ සිට (1960-වර්තමානය දක්වා)
1957 Ubangi-Shari ප්‍රාදේශීය සභා මැතිවරණයේදී, MESAN මුළු ඡන්ද 356,000 න් 347,000 ක් ගත් අතර සෑම ව්‍යවස්ථාදායක ආසනයක්ම දිනා ගත් අතර, එය බෝගන්ඩා ප්‍රංශ සමක අප්‍රිකාවේ මහා කවුන්සිලයේ සභාපති සහ උබන්ගි-ශාරි හි රජයේ සභාවේ උප සභාපති ලෙස තේරී පත් වීමට හේතු විය. වසරක් ඇතුළත ඔහු මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය පිහිටුවීම ප්‍රකාශ කර රටේ ප්‍රථම අගමැති ලෙස කටයුතු කළේය. MESAN දිගටම පැවතුන නමුත් එහි කාර්යභාරය සීමිත විය. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට ප්‍රංශ ප්‍රජාව තුළ ස්වයං පාලනයක් 1958 දෙසැම්බර් 1 වන දින ප්‍රදානය කරන ලදී, එයින් අදහස් වන්නේ එය තවමත් අප්‍රිකාවේ ප්‍රංශ අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස ගණන් ගන්නා බවයි.

1959 මාර්තු 29 වන දින ගුවන් අනතුරකින් බෝගන්ඩාගේ මරණයෙන් පසු, ඔහුගේ ඥාති සොහොයුරෙකු වන ඩේවිඩ් ඩැකෝ මෙසන් පාලනය කළේය. 1960 අගෝස්තු 13 මධ්‍යම රාත්‍රියේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය නිල වශයෙන් ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබූ විට ඩැකෝ රටේ පළමු ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. රටේ නිදහස් දින නිවාඩුව විසින් සමරනු ලබනේ එම දිනයේයි. ඩැකෝ ඔහුගේ දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන්, හිටපු අගමැති සහ Mouvement d'évolution democratique de l'Afrique centrale (MEDAC) හි නායක ආබෙල් ගොම්බා ඇතුළු පිරිස ප්‍රංශයට පිටුවහල් වීමට බල කළේය. 1962 නොවැම්බර් වන විට සියලුම විරුද්ධ පක්ෂ මර්දනය කිරීමත් සමඟ, ඩැකෝ MESAN රාජ්‍යයේ නිල පක්ෂය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

බොකාසා සහ මධ්‍යම අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යය (1965-1979)

1965 දෙසැම්බර් 31 දින, කර්නල් ජීන්-බෙඩෙල් බොකාසා විසින් ශාන්ත-සිල්වෙස්ට්‍රේ කුමන්ත්‍රණයෙන් ඩැකෝ බලයෙන් පහ කරන ලද අතර, ඔහු ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා ජාතික සභාව විසුරුවා හරින ලදී. ජනාධිපති බොකාසා 1972 දී තමා ජීවිතාන්තය දක්වා ජනාධිපති ලෙස ප්‍රකාශ කළ අතර 1976 දෙසැම්බර් 4 වන දින මධ්‍යම අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යයේ I අධිරාජ්‍යයා ලෙස (රට නැවත නම් කරන ලද පරිදි) බොකාසා I අධිරාජ්‍යයා ලෙස නම් කරන ලදී. වසරකට පසුව, බොකාසා අධිරාජ්‍යයා ඔටුනු පළඳවන ලද අතිවිශිෂ්ට හා මිල අධික උත්සවය ලෝකයේ බොහෝ රටවල සමච්චලයට ලක් විය.

1979 අප්‍රේල් මාසයේදී බොකාසාගේ සියලුම පාසල් සිසුන් ඔහුගේ භාර්යාවකට අයත් සමාගමකින් නිල ඇඳුම් මිලදී ගත යුතු බවට වූ නියෝගයට එරෙහිව තරුණ සිසුන් විරෝධතා දැක්වූහ. ළමුන් සහ යෞවනයන් 100 දෙනෙකු මරා දැමූ රජය විරෝධතා ප්‍රචණ්ඩ ලෙස මර්දනය කළේය. සමහර ඝාතනවලට බොකාසා පුද්ගලිකව සම්බන්ධ වන්නට ඇත. 1979 සැප්තැම්බරයේදී ප්‍රංශය බොකාසා බලයෙන් පහකර ඩැකෝ නැවත බලයට පත් කළේය (පසුව රටේ නිල නාමය සහ මුල් රජය මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම). 1981 සැප්තැම්බර් 1 වන දින ජෙනරාල් ඇන්ඩ්‍රේ කොලින්බා විසින් කුමන්ත්‍රණයකින් ඩක්කෝ නැවතත් බලයෙන් පහ කරන ලදී.

කොලින්බා යටතේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය
කොලින්බා ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා 1985 දක්වා හමුදා ජුන්ටාවක් සමඟ පාලනය කළේය. ඔහු 1986 දී නව ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වා දුන් අතර එය රටපුරා ජනමත විචාරණයකින් සම්මත විය. ඔහුගේ නව පක්ෂය වන Rassemblement Democratique Centrafricain (RDC) හි සාමාජිකත්වය ස්වේච්ඡාවෙන් සිදු විය. 1987 සහ 1988 දී, පාර්ලිමේන්තුවට අර්ධ-නිදහස් මැතිවරණ පැවැත්විණි, නමුත් කොලින්බා ගේ ප්‍රධාන දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් දෙදෙනෙකු වන ආබෙල් ගොම්බා සහ ඇන්ජ්-ෆීලික්ස් පටස්සේ ට සහභාගී වීමට ඉඩ නොලැබුණි.

1990 වන විට, බර්ලින් තාප්පය බිඳ වැටීමෙන් ආශ්වාදයක් ලබා, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ගැති ව්‍යාපාරයක් ඇති විය. එක්සත් ජනපදය, ප්‍රංශය සහ GIBAFOR (ප්‍රංශය, එක්සත් ජනපදය, ජර්මනිය, ජපානය, යුරෝපා සංගමය, ලෝක බැංකුව සහ UN) නමින් දේශීයව නියෝජනය වන රටවල් සහ නියෝජිතායතන සමූහයකින් එල්ල වූ පීඩනය අවසානයේ ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් එකඟ වීමට කොලින්බාට හේතු විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ මැතිවරණ කටයුතු පිළිබඳ කාර්යාලයේ සහාය ඇතිව 1992 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී නිදහස් මැතිවරණ පැවැත්වීම. බලය අල්ලා ගැනීම සඳහා කඩතුරාවක් ලෙස මැතිවරණ ප්‍රතිඵල අත්හිටුවීමට යැයි කියන අක්‍රමිකතා නිදහසට කරුණක් ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් පසු, ජනාධිපති කොලිංබා "Conseil National Politique Provisoire de la République" (තාවකාලික ජාතික දේශපාලන සභාව, CNPPR) පිහිටුවීම සඳහා GIBAFOR වෙතින් දැඩි පීඩනයකට ලක් විය.) සහ සියලු දේශපාලන පක්ෂවල නියෝජිතයන් ඇතුළත් "මිශ්‍ර මැතිවරණ කොමිසමක්" පිහිටුවීය.

අවසානයේ 1993 දී දෙවන වටයේ මැතිවරණ පැවැත් වූ විට, GIBAFOR විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ සහාය ඇතිව, ඇන්ජ්-ෆීලික්ස් පටස්සේ දෙවන වටයේ ඡන්ද 53% කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර ගෝම්බා 45.6% ක් ලබා ගත්තේය. පටස්සේ ගේ පක්ෂය, Mouvement pour la Libération du Peuple Centrafricain (MLPC) හෝ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනතාවගේ විමුක්තිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය බහුත්වයක් (සාපේක්ෂ බහුතරයක්) ලබා ගත් නමුත් පාර්ලිමේන්තුවේ නිරපේක්ෂ බහුතර ආසන සංඛ්‍යාවක් ලබා ගත්තේ නැත, එයින් අදහස් කළේ පටාසේගේ පක්ෂයට සභාග හවුල්කරුවන් අවශ්‍ය බවයි.

පටස්සේ රජය (1993-2003)
පටාසේ විසින් බොහෝ කොලිංබා හිත්වතුන් රජයෙන් ඉවත් කළ අතර කෝලිංබා ආධාරකරුවන්, පටසේගේ රජය යකෝමාවරුන්ට එරෙහිව "මායාකාරියක් දඩයමක්" සිදු කරන බවට චෝදනා කළහ. 1994 දෙසැම්බර් 28 දින නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් අනුමත වූ නමුත් රටේ දේශපාලනයට එය එතරම් බලපෑමක් කළේ නැත. 1996-1997 දී, ආන්ඩුවේ අවිනිශ්චිත හැසිරීම් පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පිළිබිඹු කරමින්, පටාසේගේ පරිපාලනයට එරෙහි කැරලි තුනක්, දේපල පුලුල්ව විනාශ කිරීම සහ වාර්ගික ආතතිය උත්සන්න විය. මෙම කාලය තුළ (1996), සාම බලකාය එහි සියලුම ස්වේච්ඡා සේවකයන් අසල්වැසි කැමරූන් වෙත ඉවත් කරන ලදී. අද වන විට සාම බලකාය මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට ආපසු පැමිණ නැත. 1997 ජනවාරි මස අත්සන් කරන ලද බැංගියි ගිවිසුම්, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට අන්තර්-අප්‍රිකානු හමුදා මෙහෙයුමක් යෙදවීමට සහ 1997 අප්‍රේල් 7 වන දින හිටපු කැරලිකරුවන් නැවත රජයට ඇතුළත් කිරීමට සපයා ඇත. අන්තර් අප්‍රිකානු හමුදා මෙහෙයුම පසුව සිදු විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක හමුදාවක් (MINURCA) විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. 1997 සිට, රට සාම සාධක මැදිහත්වීම් දුසිමකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් පවත්වා ඇති අතර, එය "සාම සාධක හමුදාවේ ලෝක ශූරයා" යන අන්වර්ත නාමය හිමි කර ඇත.

1998 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කොලිංබාගේ RDC ආසන 109 න් 20 ක් දිනා ගත්තේය. කෙසේ වෙතත්, ඊළඟ වසරේ, ඔහුගේ දූෂිත පාලනය සම්බන්ධයෙන් නාගරික මධ්‍යස්ථානවල පුලුල්ව පැතිරුනු මහජන කෝපය නොතකා, පටාසේ ජනාධිපතිවරනයෙන් දෙවන වාරය ජයග්‍රහණය කළේය.

2001 මැයි 28 දින, කැරලිකරුවන් අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයක් ලෙස බංගුයි හි උපාය මාර්ගික ගොඩනැගිලිවලට කඩා වැදුණි. හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී, ආබෙල් අබ්රෝ සහ ජෙනරාල් ප්‍රංශුවායි එන්'ජඩර් බෙදය මිය ගිය නමුත්, කොංගෝ කැරලිකාර නායක ජීන්-පියරේ බෙම්බා උදව්වෙන් සහ ලිබියානු සොල්දාදුවන්ගේ අවම වශයෙන් 300 ක් ගෙන්වා ගැනීමෙන් පටාසේ  නැවත බලය අතට ගත්තේය.

අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව, පටාසේට පක්ෂපාතී මිලීෂියාවරු බන්ගුයි හි බොහෝ අසල්වැසි ප්‍රදේශවල කැරලිකරුවන්ට එරෙහිව පළිගැනීමට උත්සාහ කළ අතර බොහෝ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් ඝාතනය කිරීම ඇතුළු නොසන්සුන්තාව ඇති කළහ. අවසානයේදී, පටාසේට සැක පහළ වූයේ ජෙනරාල් ෆ්‍රැන්සුවා බොසීසේ තමාට එරෙහි තවත් කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නයකට සම්බන්ධ වූ බවත්, එය බොසිසේට පක්ෂපාතී හමුදා සමඟ චැඩ් වෙත පලා යාමට හේතු වූ බවත්ය. 2003 මාර්තු මාසයේදී බොසිසේ රටින් බැහැරව සිටි පටාසේට එරෙහිව හදිසි ප්‍රහාරයක් දියත් කළේය. ලිබියානු හමුදා සහ බෙම්බාගේ කොංගෝ කැරලිකාර සංවිධානයේ සොල්දාදුවන් 1,000ක් පමණ කැරලිකරුවන් නැවැත්වීමට අපොහොසත් වූ අතර බොසිසේගේ හමුදා පටාසේ පෙරලා දැමීමට සමත් විය.

සිවිල් යුද්ධ

ෆ්‍රැන්සුවා බොසිසේ ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා නව කැබිනට් මණ්ඩලයක් නම් කරන ලද අතර එයට බොහෝ විරුද්ධ පක්ෂ ඇතුළත් විය. ආබෙල් ගොම්බා උප සභාපති ලෙස නම් කරන ලදී, එය බොසිසේ ගේ නව රජයට ධනාත්මක ප්‍රතිරූපයක් ලබා දුන්නේය. බොසිසේ නව ව්‍යවස්ථාවක් කෙටුම්පත් කිරීම සඳහා පුළුල් පදනමක් සහිත ජාතික සංක්‍රාන්ති කවුන්සිලයක් පිහිටුවන ලද අතර, නව ව්‍යවස්ථාව අනුමත වූ පසු තමා ඉල්ලා අස්වී නිලවරණයට ඉදිරිපත් වන බව නිවේදනය කළේය.

2004 දී, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ බුෂ් යුද්ධය ආරම්භ වූයේ, බොසිසේට විරුද්ධ බලවේග ඔහුගේ ආන්ඩුවට එරෙහිව ආයුධ අතට ගත් බැවිනි. 2005 මැයි මාසයේ දී, බොසිසේ, පටාසේ නොමැති ජනාධිපතිවරනය ජයගත් අතර, 2006 දී රජය සහ කැරලිකරුවන් අතර සටන් දිගටම පැවතුනි. 2006 නොවැම්බරයේදී, බොසිසේගේ රජය රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ නගර පාලනය කර ගත් කැරලිකරුවන් පලවා හැරීමට උපකාර කිරීම සඳහා ප්‍රංශ හමුදා සහාය ඉල්ලා සිටියේය. ගිවිසුමේ මූලික මහජන තොරතුරු සැපයුම් සහ බුද්ධි තොරතුරු වලට අදාළ වුවද, දෙසැම්බර් වන විට ප්‍රංශ ආධාරයට කැරලිකාර ස්ථාන වලට එරෙහිව Dassault Mirage 2000 සටන්කාමීන්ගේ ගුවන් ප්‍රහාර ඇතුළත් විය.

පෙබරවාරි මාසයේ සිර්ටේ ගිවිසුම සහ 2007 අප්‍රේල් මාසයේ බිරාඕ සාම ගිවිසුම මගින් සතුරුකම් නැවැත්වීම, FDPC සටන්කරුවන් කදවුරුගත කිරීම සහ FACA සමඟ ඔවුන් ඒකාබද්ධ කිරීම, දේශපාලන සිරකරුවන් නිදහස් කිරීම, FDPC රජයට ඒකාබද්ධ කිරීම, UFDR සඳහා සමාවක් ඉල්ලා සිටි අතර දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස පිළිගැනීම සහ එහි සටන්කරුවන් ජාතික හමුදාවට ඒකාබද්ධ කිරීම ඉල්ලීම් විය. කණ්ඩායම් කිහිපයක් දිගටම සටන් කළ නමුත් වෙනත් කණ්ඩායම් ගිවිසුමට හෝ රජය සමඟ සමාන ගිවිසුම්වලට අත්සන් තැබූහ (උදා. UFR 2008 දෙසැම්බර් 15). එකල ගිවිසුමක් අත්සන් නොකළ එකම ප්‍රධාන කණ්ඩායම වූයේ CPJP ය, එය සිය ක්‍රියාකාරකම් දිගටම කරගෙන ගොස් 2012 අගෝස්තු 25 වන දින රජය සමඟ සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය.

2011 දී, වංචනික ලෙස පුලුල් ලෙස සලකනු ලැබූ මැතිවරණයකින් බොසිසේ නැවත තේරී පත් විය.

2012 නොවැම්බරයේදී, කැරලිකාර කණ්ඩායම්වල සන්ධානයක් වන සෙලේකා රටේ උතුරු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල නගර අත්පත් කර ගත්තේය. මෙම කණ්ඩායම් අවසානයේ 2013 ජනවාරි මාසයේදී බලය බෙදාගැනීමේ ආන්ඩුවක් සම්බන්ධ කර ගනිමින් බොසිසේ ගේ රජය සමඟ සාම ගිවිසුමකට එළැඹි නමුත් මෙම ගනුදෙනුව බිඳ වැටුණු අතර කැරලිකරුවන් 2013 මාර්තු මාසයේදී අගනුවර අල්ලා ගත් අතර බොසිසේ රටින් පලා ගියේය.

මයිකල් ජෝටෝඩියා ජනාධිපති ධූරයට පත් විය. අගමැති නිකොලස් ටියන්ගායේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක හමුදාවක් ඉල්ලා සිටි අතර මැයි 31 වන දින හිටපු ජනාධිපති බොසිසේ මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සහ ජන සංහාරය උසිගැන්වීම සම්බන්ධයෙන් අධිචෝදනා ගොනු කරන ලදී. වසර අවසානය වන විට "ජන සංහාරයක්" පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අනතුරු ඇඟවීම් පැවති අතර සටන් බොහෝ දුරට සෙලේකාගේ ප්‍රධාන වශයෙන් මුස්ලිම් සටන්කරුවන්ගෙන් සහ anti-Balaka නම් ක්‍රිස්තියානි මිලීෂියාවන්ගෙන් සිවිල් වැසියන්ට පළිගැනීමේ ප්‍රහාර වලින් විය. 2013 අගෝස්තු මාසය වන විට අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ පුද්ගලයන් (IDPs) 200,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇත.

ප්‍රංශ ජනාධිපති ප්‍රංශුවා හොලන්ඩ් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙන් සහ අප්‍රිකානු සංගමයෙන් ඉල්ලා සිටියේ රට ස්ථාවර කිරීමට දරන උත්සාහය වැඩි කරන ලෙසයි. 2014 පෙබරවාරි 18 වන දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් බෑන් කී මූන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලා සිටියේ, සිවිල් වැසියන් ඝාතනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා දැනටමත් රට තුළ සිටින 6,000 අප්‍රිකානු සංගමයේ සොල්දාදුවන් සහ 2,000 ප්‍රංශ හමුදා ශක්තිමත් කරමින්, වහාම 3,000 සෙබළුන් රට තුළට යොදවන ලෙසයි. සෙලේකා රජය බෙදී ඇති බව කියනු ලැබූ අතර, 2013 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, ජෝටෝඩියා නිල වශයෙන් සෙලේකා විසුරුවා හැරියේය, නමුත් බොහෝ කැරලිකරුවන් නිරායුධ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, සෙලේකා හිටපු ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, තවදුරටත් රජයේ පාලනයෙන් බැහැර විය. මුලික නිරායුධකරණ ප්‍රයත්නයන් තනිකරම සෙලේකා වෙත අවධානය යොමු කිරීම නොසැලකිලිමත් ලෙස anti-Balaka හට ලබා දුන් බව තර්ක කරනු ලැබේ.

2014 ජනවාරි 11 දින, අසල්වැසි චැඩ් හි පැවති කලාපීය සමුළුවකදී සාකච්ඡා කරන ලද ගනුදෙනුවක කොටසක් ලෙස මයිකල් ජොටෝඩියා සහ නිකොලස් ටියෙන්ගායි ඉල්ලා අස්විය. කැතරින් සම්බා-පන්සා ජාතික සංක්‍රාන්ති කවුන්සිලය විසින් අන්තර්වාර සභාපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර, ප්‍රථම මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනාධිපතිවරිය බවට පත්විය. 2014 ජූලි 23 දින, කොංගෝ මැදිහත්වීමේ ප්‍රයත්නයන්ගෙන් පසුව, සෙලේකා සහ anti-Balaka නියෝජිතයින් බ්‍රසාවිල්හිදී සටන් විරාම ගිවිසුමක් අත්සන් කළහ. 2014 අවසානය වන විට, රට නිරිත දෙසින් anti-Balaka සහ ඊසාන දිගින් හිටපු සෙලේකා සමඟ තත්‍යානුකූලව බෙදා තිබුණි. 2015 මාර්තු මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ එක්සත් ජනපද තානාපතිනි සමන්තා පවර් පැවසුවේ රටේ මුස්ලිම් පල්ලි 436 න් 417 ක් විනාශ වී ඇති බවත්, මුස්ලිම් කාන්තාවන් ප්‍රසිද්ධියේ යාමට බිය වූ බවත්, ඔවුන් රෝහලට නොගොස් තම නිවෙස් තුළ ප්‍රසූත කරන බවත්ය. 2015 දෙසැම්බර් 14 දින සෙලේකා කැරලි නායකයෝ ස්වාධීන ලොග්න් ජනරජයක් ප්‍රකාශයට පත් කළහ.

ටවුඩෙරා රජය (2016–වර්තමානය)

ජනාධිපතිවරනය 2015 දෙසැම්බර් මාසයේදී පැවැත්විණි. කිසිදු අපේක්ෂකයෙකුට 50% ට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් නොලැබුණු බැවින්, 2016 පෙබරවාරි 14 වන දින දෙවන වටය පවත්වන ලදී. දෙවන වටයේ ඡන්ද විමසීමේදී, හිටපු අගමැති ෆවුස්ටින්-ආර්චේන්ජ් ටවුඩෙරා 63% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් ජයග්‍රාහකයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, තවත් හිටපු අගමැතිවරයෙකු වන අපේක්ෂක ඇනිසෙට්-ජෝර්ජස් ඩොලොගුලෙ පරාජය කරන ලදී. වෙනත් රටවල සරණාගතයින් ලෙස බොහෝ ඡන්දදායකයින් නොපැමිණීමෙන් මැතිවරණයහි ප්‍රකාශිත ඡන්ද අඩුවූ අතර, පුළුල් ප්‍රචණ්ඩත්වයක් අවසානයේ පදනම් විරහිත ලෙස අප්‍රිකානු සංගමය මැතිවරණය සාර්ථක ලෙස සලකනු ලැබීය.

ටවුඩෙරා 2016 මාර්තු 30 දින දිවුරුම් දෙන ලදී. පසුව පිහිටුවන ලද රජයට සෙලේකා කැරලිකාර කණ්ඩායමේ හෝ "Anti-balaka" මිලීෂියාවේ කිසිදු නියෝජිතයෙකු ඇතුළත් කර නොතිබුණි.

ටවුඩෙරා ගේ පළමු ධුර කාලය අවසන් වීමෙන් පසුව, 2020 දෙසැම්බර් 27 වන දින ජනාධිපතිවරනය පවත්වන ලද අතර දෙවන වටය 2021 පෙබරවාරි 14 සඳහා සැලසුම් කර ඇත. හිටපු ජනාධිපති ෆ්‍රැන්සුවා බොසිසේ 2020 ජූලි 25 වන දින ඔහුගේ අපේක්ෂකත්වය ප්‍රකාශ කළ නමුත් රටේ ව්‍යවස්ථාපිත අධිකරණය විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී, එය ඝාතන, වධහිංසා සහ වෙනත් අපරාධ සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර වරෙන්තුවක් සහ ඔහුට එරෙහිව එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්බාධක පැනවීම හේතුවෙන් අපේක්ෂකයින් සඳහා "යහපත් සදාචාරාත්මක" අවශ්‍යතාවය තෘප්තිමත් නොකළ බව තීරණය කරන ලදී.

එවකට රටේ විශාල ප්‍රදේශ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් විසින් පාලනය කර තිබූ බැවින් රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල මැතිවරණය පැවැත්වීමට නොහැකි විය. ප්‍රචණ්ඩත්වය හේතුවෙන් රටේ ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 800ක් පමණ (මුළු සංඛ්‍යාවෙන් 14%ක්) වසා දමා ඇත. මැතිවරණය ආසන්නයේදී බුරුන්ඩි සාම සාධක භටයන් තිදෙනෙකු මිය ගිය අතර තවත් දෙදෙනෙකු තුවාල ලැබූහ. ජනාධිපති ෆවුස්ටින්-ආර්චේන්ජ් ටවුඩෙරා 2020 දෙසැම්බර් මාසයේ පැවති මැතිවරණයේ පළමු වටයේදී නැවත තේරී පත් විය. වැග්නර් හි රුසියානු කුලී හේවායන් කැරලිකරුවන්ට එරෙහි සටනේදී ජනාධිපති ෆවුස්ටින්-ආර්චේන්ජ් ටවුඩෙරා ට සහාය දක්වා ඇත. රුසියාවේ වැග්නර් කණ්ඩායම සිවිල් වැසියන්ට හිරිහැර කිරීම සහ බිය ගැන්වීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වී තිබේ.  2022 දෙසැම්බරයේදී රොජර් කොහෙන් ද නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ මෙසේ ලිවීය, " මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ සම්පත් සූරාකෑමට සහ අපනයනය කිරීමට බදු නොගෙවූ බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීම සඳහා වැග්නර් භටයන් ටවුඩෙරා මහතා වෙනුවෙන් ප්‍රේටෝරියානු ආරක්ෂක බළකායක් පිහිටුවා ගත්හ" සහ " එක් බටහිර තානාපතිවරයෙක් මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය හැඳින්වූයේ...ක්‍රෙම්ලිනයේ 'වසන්ත රාජ්‍යයක්' ලෙසිනි."

භූගෝලීය තත්වය

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ අභ්‍යන්තරයේ ගොඩබිම් සහිත ජාතියකි. එය කැමරූන්, චැඩ්, සුඩානය, දකුණු සුඩානය, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සහ කොංගෝ ජනරජයට මායිම් වේ. රට පිහිටා ඇත්තේ අක්ෂාංශ 2° සහ 11°N අතර දේශාංශ 14° සහ 28°E අතර ය.

රටෙහි වැඩි කොටසක් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 500 (අඩි 1,640) පමණ උසින් පිහිටි පැතලි හෝ පෙරළෙන සානුවකින් සමන්විත වේ. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ඊසාන දෙසින් පිහිටි ෆර්ටිට් කඳුකරයට අමතරව, නිරිතදිග ප්‍රදේශවල විසිරුණු කඳු තිබේ. වයඹ දෙසින් යාඩ් මැසිෆ්, මීටර 348 (අඩි 1,143) ක උන්නතාංශයක් සහිත ග්‍රැනයිට් සානුවකි. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ භෞමික පරිසර කලාප හයක් ඇත: ඊසානදිග කොංගෝලියානු පහත්බිම් වනාන්තර, වයඹ කොංගෝලියානු පහත්බිම් වනාන්තර, බටහිර කොංගෝලියානු වගුරුබිම් වනාන්තර, නැගෙනහිර සුඩානියානු සැවානා, උතුරු කොංගෝලියානු වනාන්තර-සවානා මොසෙයික් සහ සහේලියන් ඇකේෂියා සැවානා.

වර්ග කිලෝමීටර් 622,984 (වර්ග සැතපුම් 240,535) මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ලොව 44 වැනි විශාලතම රට වේ. ප්‍රදේශය අනුව රටවල් සහ පරායත්තතා ලැයිස්තුවට අනුව, යුක්‍රේනය වර්ග කිලෝමීටර් 603,500 (වර්ග සැතපුම් 233,000 ) ප්‍රමාණයකින් යුක්ත බැවින් එය ප්‍රමාණයෙන් යුක්‍රේනය හා සැසඳිය හැක.

දකුණු මායිමෙන් වැඩි කොටසක් කොංගෝ ගඟේ අතු ගංගාවලින් සෑදී ඇත; නැගෙනහිරින් Mbomou ගඟ උලෙ ගඟ සමඟ ඒකාබද්ධ වී උබංගි ගඟ සාදයි, එය දකුණු මායිමේ කොටස් ද සමන්විත වේ. සංඝා නදිය රටේ බටහිර ප්‍රදේශ කිහිපයක් හරහා ගලා යන අතර නැඟෙනහිර මායිම පිහිටා ඇත්තේ නයිල් ගංගාවේ ජල පෝෂක මායිමේ ය.

ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ රටේ 8% ක් දක්වා වනාන්තර වලින් වැසී ඇති අතර ඝන කොටස් සාමාන්‍යයෙන් දකුණු ප්‍රදේශ වල පිහිටා ඇත. වනාන්තර ඉතා විවිධාකාර වන අතර වාණිජමය වශයෙන් වැදගත් වන අයුස්, සපෙලි සහ සිපෝ විශේෂ ඇතුළත් වේ. වන විනාශය වාර්ෂිකව 0.4%ක් පමණ වන අතර දැව දඩයම් කිරීම සාමාන්‍ය දෙයකි. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 9.28/10ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් හත්වන ස්ථානයට පත් විය.

2008 දී මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ලෝකයේ අවම ආලෝක දූෂණයෙන් බලපෑමට ලක් වූ රට විය.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය යනු පෘථිවියේ විශාලතම චුම්භක විෂමතා වලින් එකක් වන Bangui චුම්භක විෂමතාවයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි.

වනජීවී

නිරිත දෙසින්, ඡංග-සංඝ ජාතික වනෝද්යානය වැසි වනාන්තර ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇත. වනාන්තර අලි සහ බටහිර පහතරට ගෝරිල්ලන්ගේ ජනගහනය සඳහා රට ප්‍රසිද්ධය. උතුරේ, මනෝවෝ-ගවුන්ඩා ශාන්ත ෆ්ලොරිස් ජාතික වනෝද්‍යානය දිවියන්, සිංහයන්, චීටාවන් සහ රයිනෝස් ඇතුළු වන සතුන්ගෙන් හොඳින් ජනාකීර්ණ වන අතර බමින්ගුයි-බැන්ගෝරන් ජාතික වනෝද්‍යානය මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත. පසුගිය දශක දෙක තුළ දඩයම්කරුවන්ගේ, විශේෂයෙන් සුඩානයෙන් පැමිණි දඩයම්කරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් උද්‍යාන බරපතල ලෙස බලපා ඇත.

2021 දී මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ වන විනාශය 71% කින් වැඩි විය.

දේශගුණය

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ දේශගුණය සාමාන්‍යයෙන් නිවර්තන කලාපීය වන අතර, තෙත් සමයක් රටේ උතුරු ප්‍රදේශවල ජුනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පවතින අතර දකුණේ මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා පවතී. තෙත් කාලවලදී, වැසි කුණාටු දිනපතාම පාහේ සිදු වන අතර, උදෑසන මීදුම සාමාන්ය දෙයක් වේ. ඉහළ උබංගි කලාපයේ උපරිම වාර්ෂික වර්ෂාපතනය ආසන්න වශයෙන් මිලිමීටර 1,800 (අඟල් 71) වේ.

උතුරු ප්‍රදේශ පෙබරවාරි සිට මැයි දක්වා උණුසුම් හා තෙත් වේ. නමුත් හර්මට්ටන් ලෙස හඳුන්වන උණුසුම්, වියලි සහ දූවිලි සහිත වෙළඳ සුළඟට යටත් විය හැක. දකුණු ප්‍රදේශ වඩාත් සමක දේශගුණයක් ඇත, නමුත් ඒවා කාන්තාරකරණයට ලක්වේ.

ප්‍රාන්ත සහ උප ප්‍රාන්ත
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය පරිපාලන ප්‍රාන්ත 16කට (ප්‍රිෆෙක්චර්ස්) බෙදී ඇත, ඉන් දෙකක් ආර්ථික ප්‍රාන්ත (ප්‍රිෆෙක්චර්ස් ඉකොනොමික්ස්) සහ එකක් ස්වයං පාලන කොමියුනයකි; ප්‍රාන්ත තවදුරටත් උප ප්‍රාන්ත 71කට බෙදා ඇත (සෝස්-ප්‍රිෆෙක්චර්ස්).

ප්‍රාන්ත වන්නේ බමින්ගුයි-බැන්ගෝරන්, බාස්-කොට්ටෝ, හොට්-කොට්ටෝ, හවුට්-ම්බෝමූ, කෙමෝ, ලොබේ, මාම්බෙරේ-කඩයි, ම්බෝමූ, නානා-මැම්බරේ, ඔම්බෙලා-එම්'පොකෝ, ඕවාකා, ඕහාම්, ඕහාම්-පෙන්ඩේ සහ වකාග. ආර්ථික ප්‍රාන්ත වන්නේ නානා-ග්‍රේබිසි සහ සංඝ-ම්බාරි වන අතර කොමියුනය බැන්ගුයි අගනුවර වේ.

දේශපාලනය සහ රජය

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ දේශපාලනය නිල වශයෙන් සිදු වන්නේ ජනාධිපති ජනරජයක රාමුවක් තුළ ය. මෙම ක්‍රමය තුළ ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා වන අතර අගමැතිවරයකු රජයේ ප්‍රධානියා වේ. විධායක බලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ රජය විසිනි. ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජයට සහ පාර්ලිමේන්තුවට පැවරී ඇත.

ප්‍රචණ්ඩත්වය, සාකච්ඡා සහ මැතිවරණ යන ක්‍රම තුනකින් මෑත වසරවලදී ආණ්ඩුවේ වෙනස්කම් සිදු විය. 2004 දෙසැම්බර් 5 දින පැවති ජනමත විචාරණයකින් නව ව්‍යවස්ථාවක් ඡන්දදායකයින් විසින් අනුමත කරන ලදී. රජය 1991 සිට 2001 දක්වා සහ 2004 සිට 2013 දක්වා 'අර්ධ වශයෙන් නිදහස්' ලෙස ශ්‍රේණිගත කරන ලදී.

විධායකය
වසර හයක කාලයක් සඳහා මහජන ඡන්දයෙන් ජනාධිපතිවරයා තේරී පත් වන අතර, අගමැති පත් කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසිනි. ජනාධිපතිවරයා විසින් නීති ආරම්භ කරන සහ රජයේ මෙහෙයුම් අධීක්ෂණය කරන අමාත්‍ය මණ්ඩලය පත් කර මුලසුන දරයි. කෙසේ වෙතත්, 2018 වන විට කැරලිකාර කණ්ඩායම් විසින් පාලනය කරනු ලබන රටේ විශාල ප්‍රදේශ වල පාලනය නිල රජයට නොමැත.

2016 අප්‍රේල් මාසයේ සිට වැඩබලන ජනාධිපති වන්නේ කැතරින් සම්බා-පන්සා, අන්තර්වාර අගමැති ඇන්ඩ්රේ නසාපායෙකේ යටතේ අන්තර්වාර රජය අනුගමනය කළ ෆවුස්ටින්-ආර්චේන්ජ් ටවුඩෙරා ය.

ව්‍යවස්ථාදායකය
ජාතික සභාවට (Assemblée Nationale) සාමාජිකයින් 140ක් සිටින අතර, වට දෙකක (හෝ Run-off) ක්‍රමය භාවිතා කර වසර පහක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වේ.

අධිකරණය
අනෙකුත් බොහෝ පැරණි ප්‍රංශ යටත් විජිතවල මෙන්ම මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ නීති පද්ධතිය ප්‍රංශ නීතිය මත පදනම් වේ. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නොහොත් කෝර් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සෑදී ඇත්තේ ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද විනිසුරුවරුන්ගෙනි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණයක් ද ඇති අතර එහි විනිසුරුවන් ද පත් කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසිනි.

විදේශ සබඳතා

විදේශ ආධාර සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ මැදිහත්වීම
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය විදේශ ආධාර මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර බොහෝ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන රජය විසින් සපයනු නොලැබෙන සේවාවන් සපයයි. 2019 දී, බොහෝ දුරට මානුෂීය ආධාර සඳහා රට තුළ විදේශ ආධාර වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 100 කට වඩා වියදම් කරන ලදී.

2006 දී, පවතින ප්‍රචණ්ඩත්වය හේතුවෙන්, රටේ වයඹ දිග ප්‍රදේශයේ මිනිසුන් 50,000 කට වැඩි පිරිසක් සාගින්නෙන් පෙළීමේ අවදානමකට ලක්ව සිටියහ. නමුත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සහාය නිසා මෙය වැළකුණා. 2008 ජනවාරි 8 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් බෑන් කී මූන් ප්‍රකාශ කළේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය සාමය ගොඩනැගීමේ අරමුදලෙන් ආධාර ලබා ගැනීමට සුදුසුකම් ලබා ඇති බවයි. ප්‍රමුඛතා ක්ෂේත්‍ර තුනක් හඳුනාගෙන ඇත: පළමුව, ආරක්ෂක අංශයේ ප්‍රතිසංස්කරණ; දෙවනුව, යහපාලනය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ප්‍රවර්ධනය කිරීම; තෙවනුව, ගැටුම්වලින් පීඩාවට පත් වූ ප්‍රජාවන් පුනර්ජීවනය කිරීම. 2008 ජූනි 12 දින, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමය ගොඩනැගීමේ කොමිසමෙන් සහය ඉල්ලා සිටියේය. එය 2005 දී පිහිටුවන ලද්දේ ගැටුම් වලින් මතුවන රටවලට නැවත යුද්ධයට හෝ අවුල් සහගත තත්ත්වයකට පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා ය.

විභව ජන සංහාරයක් පිලිබඳ උත්සුකයන්ට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, සාම සාධක හමුදාවක් - මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ජාත්‍යන්තර සහාය මෙහෙයුම (MISCA) - 2013 දෙසැම්බරයේදී අවසර දෙන ලදී. මෙම අප්‍රිකානු සංගමයේ 6,000ක පිරිසක් ප්‍රංශ මෙහෙයුම සංගාරිස් සමඟ එක්ව සිටියහ.

2017 දී මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.

මානව හිමිකම්
එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 2009 මානව හිමිකම් වාර්තාව මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ මානව හිමිකම් දුර්වල බව සඳහන් කර ඇති අතර බොහෝ රජයේ අපයෝජනයන් පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළේය. එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව චෝදනා කළේ ආරක්ෂක අංශ විසින් නීති විරෝධී මරණ දණ්ඩනය, වධහිංසා පැමිණවීම්, පහරදීම් සහ සැකකරුවන් සහ සිරකරුවන් දූෂණය කිරීම වැනි ප්‍රධාන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් දණ්ඩමුක්තිය නොමැතිව සිදු වූ බවයි. සිරගෙවල්වල සහ රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල දරුනු සහ ජීවිතයට තර්ජනාත්මක තත්ත්වයන්, අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම, දීර්ඝ කාලීන නඩු විභාගයකට පෙර රඳවා තබා ගැනීම සහ සාධාරණ නඩු විභාගයක් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, ගමන් කිරීමේ නිදහස සීමා කිරීම, නිල දූෂණය සහ කම්කරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීම ද එය චෝදනා කළේය.

රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු වාර්තාව පුලුල්ව පැතිරී ඇති මැර ප්‍රචණ්ඩත්වය, ස්ත්‍රී ලිංග ඡේදනය බහුලවීම, කාන්තාවන්ට සහ පිග්මිවරුන්ට වෙනස් කොට සැලකීම, මිනිස් ජාවාරම, බලහත්කාරයෙන් ශ්‍රමය සහ ළමා ශ්‍රමිකයන් ද උපුටා දක්වයි. "රාජ්‍ය ආරක්ෂක හමුදා, සන්නද්ධ කොල්ලකරුවන් සහ වෙනත් රාජ්‍ය නොවන සන්නද්ධ ආයතනවල ක්‍රියා හේතුවෙන්" රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ ගමන් කිරීමේ නිදහස සීමා වී ඇති අතර රජය සහ රාජ්‍ය විරෝධී බලවේග අතර සටන් හේතුවෙන් බොහෝ පුද්ගලයින් අභ්‍යන්තරව අවතැන්ව ඇත.

මන්ත්‍ර ගුරුකම් චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ළමයින්ට සහ කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ද රට තුළ බරපතල ගැටලුවක් ලෙස දක්වා ඇත. මන්තර ගුරුකම් යනු දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යටතේ සාපරාධී වරදකි.

රටේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ භාෂණයේ නිදහස ආමන්ත්‍රණය කර ඇති නමුත් රජය විසින් මාධ්‍ය බිය ගැන්වීමේ සිද්ධීන් තිබේ. ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණ සහ විනිමය මණ්ඩලයේ මාධ්‍ය තිරසාර දර්ශකයේ වාර්තාවක් සඳහන් කළේ "නිදහස් මාධ්‍ය පද්ධතියකට විරුද්ධ නීති පද්ධතියේ කොටස් සහ රජය සමඟ රට අවම වශයෙන් අරමුණු සපුරා ඇති" බවයි.

ගැහැණු ළමයින්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 68% ක් වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ වීමට පෙර විවාහ වී ඇත. සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකය විසින් සමීක්ෂණය කරන ලද රටවල් 188 කින් රට 188 ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත. ජාත්‍යන්තර කම්කරු කටයුතු කාර්යාංශය ළමා ශ්‍රමිකයන් හෝ බලහත්කාර ශ්‍රමිකයන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩ ලැයිස්තුවේ අවසාන සංස්කරණයේ ද එය සඳහන් කර ඇත.

ජනවිකාශනය
නිදහසින් පසු මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ජනගහනය හතර ගුණයකින් පමණ වැඩි වී ඇත. 1960 දී ජනගහනය 1,232,000; 2021 එක්සත් ජාතීන්ගේ ඇස්තමේන්තුවට අනුව එය ආසන්න වශයෙන් 5,457,154 කි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ වයස අවුරුදු 15 ත් 49 ත් අතර ජනගහනයෙන් 4% ක් පමණ HIV ආසාදිතයන් බවයි. අසල්වැසි රටවල් වන චැඩ් සහ කොංගෝ ජනරජයේ 17% ආවරණයට සාපේක්ෂව ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර ඇත්තේ රටෙන් 3%කට පමණි.

ජාතිය වාර්ගික කණ්ඩායම් 80 කට වැඩි ගණනකට බෙදී ඇති අතර, ඒ සෑම කෙනෙකුටම තමන්ගේම භාෂාවක් ඇත. විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වන්නේ බග්ගාරා අරාබිවරුන් ය. බකා, බණ්ඩා, බයකා, ෆුලා, ගබයා, කරා, ක්‍රෙෂ්, ම්බකා, මන්ජා, න්ග්බැන්ඩි, සාරා, විදිරි, වොඩාබේ, යකෝමා, යූලු, සැන්ඩේ, බොහෝ ප්‍රංශ සම්භවයක් ඇති යුරෝපීයයන් ඇතුළු අනෙකුත් අය වේ.

ආගම්

2003 ජාතික සංගණනයට අනුව, ජනගහනයෙන් 80.3% ක් ක්‍රිස්තියානි (51.4% රෙපරමාදු සහ 28.9% රෝමානු කතෝලික), 10% මුස්ලිම් සහ 4.5% වෙනත් ආගමික කණ්ඩායම්, 5.5% ක් ආගමික විශ්වාසයන් නැත. Pew පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ වඩාත් මෑතකාලීන වැඩකටයුතු ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ, 2010 වන විට, ක්‍රිස්තියානුවන් ජනගහනයෙන් 89.8% (60.7% රෙපරමාදු සහ 28.5% කතෝලික) වන අතර මුස්ලිම්වරුන් 8.9% කි. කතෝලික සභාව මිලියන 1.5කට වඩා අනුගාමිකයින්, ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ හිමිකම් කියයි. ආදිවාසී විශ්වාසය (සත්ත්වවාදය) ද ක්‍රියාත්මක වන අතර බොහෝ දේශීය විශ්වාසයන් ක්‍රිස්තියානි සහ ඉස්ලාමීය පිළිවෙත්වලට ඇතුළත් වේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යක්ෂවරයෙක් මුස්ලිම්වරුන් සහ ක්‍රිස්තියානීන් අතර ආගමික ආතතීන් ඉහළ මට්ටමක පවතින බව විස්තර කළේය.

ලූතරන්, බැප්ටිස්ට්, කතෝලිකයන්, ග්‍රේස් සහෝදරයන් සහ යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් ඇතුළු බොහෝ මිෂනාරි කණ්ඩායම් රට තුළ ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම මිෂනාරිවරුන් ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය, ප්‍රංශය, ඉතාලිය සහ ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණෙන අතර, බොහෝ දෙනෙක් නයිජීරියාව, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සහ අනෙකුත් අප්‍රිකානු රටවලින් ද වෙති. 2002-3 දී කැරලිකරුවන් සහ රජයේ හමුදා අතර සටන් ඇවිළුණු විට මිෂනාරිවරුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් රට හැර ගිය නමුත් ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දැන් ඔවුන්ගේ වැඩ කටයුතු කරගෙන යාමට ආපසු පැමිණ ඇත.

විදේශීය සංවර්ධන ආයතනයේ පර්යේෂණවලට අනුව, 2012 සිට පවතින අර්බුදය අතරතුර, ආගමික නායකයින් ප්‍රජාවන් සහ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතර මැදිහත් වී ඇත; ඔවුන් නවාතැන් සොයන මිනිසුන්ට රැකවරණය ද ලබා දුන්හ.

භාෂා
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ නිල භාෂා දෙක වන්නේ ප්‍රංශ සහ සංගෝ (සංඝෝ ලෙසද හැඳින්වේ) මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය අප්‍රිකානු භාෂාවකට නිල තත්ත්වය ලබා දී ඇති අප්‍රිකානු රටවල් කිහිපයෙන් එකකි.

සෞඛ්‍ය සේවා

රටේ විශාලතම රෝහල් පිහිටා ඇත්තේ බන්ගුයි දිස්ත්‍රික්කයේ ය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට සරම්ප වසංගතයක් වැළැක්වීම සඳහා 2014 මැදිහත්වීමක් වැනි එන්නත් ආධාර ලැබේ. 2007 දී උපතේදී කාන්තා ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 48.2 ක් වූ අතර උපතේදී පිරිමින්ගේ ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 45.1 කි.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ කාන්තා සෞඛ්‍යය දුර්වලයි. 2010 වන විට, රට ලෝකයේ සිව්වන ඉහළම මාතෘ මරණ අනුපාතය විය. 2014 වසරේ මුළු සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය උපදින දරුවන්/කාන්තාවන් 4.46ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. කාන්තාවන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 25% ක් කාන්තා ලිංගික ඡේදනයට ලක්ව ඇත. රටේ බොහෝ දරු උපත් මෙහෙයවනු ලබන්නේ සම්ප්‍රදායික උපත් සහායකයින් වන අතර, ඔවුන් බොහෝවිට සුළු හෝ විධිමත් පුහුණුවක් නැත.

මැලේරියාව මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට ආවේණික වන අතර මරණයට ප්‍රධානතම හේතුවකි. 2009 ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, HIV/AIDS පැතිරීමේ අනුපාතය වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් 4.7% ක් පමණ වේ (වයස අවුරුදු 15-49). එය 2016 එක්සත් ජාතීන්ගේ ඇස්තමේන්තුව ආසන්න වශයෙන් 4% සමඟ පොදු එකඟතාවයකට පැමිණ ඇත. 2006 දී සෞඛ්‍යය සඳහා රජයේ වියදම එක් පුද්ගලයෙකුට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 20 (PPP) වූ අතර 2006 දී මුළු රාජ්‍ය වියදම්වලින් 10.9% කි. 2009 දී සෑම පුද්ගලයන් 20,000 කටම සිටියේ එක් වෛද්‍යවරයකු පමණි.

අධ්‍යාපනය
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ රාජ්‍ය අධ්‍යාපනය නොමිලේ වන අතර වයස අවුරුදු 6 සිට 14 දක්වා අනිවාර්ය වේ. කෙසේ වෙතත්, රටේ වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ නූගත් ය. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන දෙක වන්නේ බන්ගුයි හි පිහිටි පොදු විශ්ව විද්‍යාලයක් වන බන්ගුයි විශ්ව විද්‍යාලයයි, එයට වෛද්‍ය විද්‍යාලයක් ඇතුළත් වේ; සහ යුක්ලිඩ් විශ්ව විද්‍යාලය, ජාත්‍යන්තර විශ්ව විද්‍යාලයකි.

ආර්ථිකය

ජනරජයේ ඒක පුද්ගල ආදායම බොහෝ විට ලැයිස්තුගත කර ඇත්තේ දළ වශයෙන් වසරකට ඩොලර් 400ක් ලෙසයි, එය ලෝකයේ අඩුම අගයන් වලින් එකකි, නමුත් මෙම අගය බොහෝ දුරට පදනම් වී ඇත්තේ වාර්තා වූ අපනයන විකුණුම් මත වන අතර බොහෝ දුරට ලියාපදිංචි නොකළ ආහාර, දේශීයව නිපදවන මධ්‍යසාර පාන වර්ග, දියමන්ති, ඇත්දළ, බුෂ්මීට් සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය විද්‍යාව අලෙවිය නොසලකා හරියි.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ මුදල් ඒකකය CFA ෆ්‍රෑන්ක් ය, එය ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාවේ පැරණි රටවල් හරහා පිළිගනු ලබන අතර යුරෝ වෙත ස්ථාවර මිලකට වෙළඳාම් කරයි. දියමන්ති රටේ වැදගත්ම අපනයනය වන අතර එය අපනයන ආදායමෙන් 40-55% අතර ප්‍රමාණයක් වන නමුත් සෑම වසරකම නිෂ්පාදනය කරන ඒවායින් 30% ත් 50% ත් අතර ප්‍රමාණයක් රටින් පිටව යන බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 2022 අප්‍රේල් 27 වන දින, Bitcoin (BTC) අතිරේක නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩරයක් ලෙස සම්මත කරන ලදී. නීති සම්පාදකයින් ඒකමතිකව CFA ෆ්‍රෑන්ක් සමඟ බිට්කොයින් නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩර් බවට පත් කරන ලද සහ ගුප්තකේතන මුදල් භාවිතය නීතිගත කළ පනත් කෙටුම්පතක් සම්මත කර ගත්හ. ජනාධිපති ෆවුස්ටින්-ආර්චේන්ජ් ටවුඩෙරා මෙම පියවර නීතියට අත්සන් කළ බව ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී ඕබෙද් නම්සියෝ පැවසීය.

කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රමුඛ වන්නේ මඤ්ඤොක්කා, රටකජු, බඩඉරිඟු, බඩ ඉරිඟු, මෙනේරි, තල සහ කෙසෙල් වැනි ආහාර බෝග වගා කිරීම සහ විකිණීමයි. සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වාර්ෂික වර්ධන වේගය 3% ට වඩා තරමක් වැඩි ය. බොහෝ මධ්‍යම අප්‍රිකානුවන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය වන මඤ්ඤොක්කා සමස්ත නිෂ්පාදනය වසරකට ටොන් 200,000 ත් 300,000 ත් අතර පරාසයක පවතින අතර ප්‍රධාන අපනයන මුදල් බෝගය වන කපු නිෂ්පාදනය, අපනයනය කරන ලද මුදල් බෝගවලට වඩා ආහාර බෝගවල වැදගත්කම පෙන්නුම් කරයි. වසරකට ටොන් 25,000 සිට 45,000 දක්වා පරාසයක පවතී. ආහාර භෝග විශාල වශයෙන් අපනයනය නොකෙරේ, නමුත් තවමත් රටේ ප්‍රධාන මුදල් බෝග වන්නේ මධ්‍යම අප්‍රිකානුවන් කපු හෝ කෝපි වැනි අපනයනය කරන ලද මුදල් බෝගවලට වඩා අතිරික්ත ආහාර බෝග වරින් වර විකිණීමෙන් වැඩි ආදායමක් ලබා ගන්නා බැවිනි. රටේ වැඩි කොටසක් ආහාර භෝගවලින් ස්වයංපෝෂිත ය; කෙසේ වෙතත්, tsetse මැස්සන් සිටීම නිසා පශු සම්පත් සංවර්ධනයට බාධා ඇති වේ.

ජනරජයේ ප්‍රධාන ආනයන සහකරු ප්‍රංශයයි (17.1%). අනෙකුත් ආනයන එක්සත් ජනපදයෙන් (12.3%), ඉන්දියාවෙන් (11.5%) සහ චීනයෙන් (8.2%) පැමිණේ. එහි විශාලතම අපනයන සහකරු වන්නේ ප්‍රංශය (31.2%), පසුව බුරුන්ඩි (16.2%), චීනය (12.5%), කැමරූන් (9.6%) සහ ඔස්ට්‍රියාව (7.8%) ය.

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීම සඳහා වූ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකයෙකි. 2009 ලෝක බැංකු සමූහයේ ව්‍යාපාර කිරීම පිළිබඳ වාර්තාවේ, ව්‍යාපාර ක්‍රියාකාරකම් වැඩි දියුණු කරන සහ එය සීමා කරන රෙගුලාසි සැලකිල්ලට ගන්නා සංයුක්ත දර්ශකයක් වන 'ව්‍යාපාර කිරීමේ පහසුව' සම්බන්ධයෙන් එය 183 හි 183 වැනි ස්ථානයට පත් විය.

යටිතල පහසුකම්

ගමනාගමනය

බංගුයි යනු මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයයි. 1999 වන විට, මාර්ග අටක් කැමරූන්, චැඩ් සහ දකුණු සුඩානය හි ප්‍රධාන නගර වලට සම්බන්ධ කර ඇත; මේවායින් තාර දමා ඇත්තේ ගාස්තු අය කරන මාර්ග පමණි. ජූලි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා වැසි සමයේදී සමහර මාර්ගවල ගමන් කළ නොහැක.

ගංගා පාරු බංගුයි හි ගංගා වරායේ සිට බ්‍රසාවිල් සහ සොන්ගෝ වෙත යාත්‍රා කරයි. බැංගුයි සහ බ්‍රසාවිල් අතර අවුරුද්දේ වැඩි කාලයක් මෙම ගංගාව ගමන් කළ හැකිය. බ්‍රසාවිල් සිට කොංගෝවේ අත්ලාන්තික් වරාය වන පොයින්ට්-නොයර් වෙත භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කරනු ලබන්නේ දුම්රිය මගිනි. ගංගා වරාය රටේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේ අතිමහත් බහුතරය හසුරුවන අතර ටොන් 350,000ක භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කිරීමේ හැකියාව ඇත; එහි මීටර 350 (අඩි 1,150) දිග වාප්පු සහ වර්ග මීටර් 24,000 (වර්ග අඩි 260,000) ගබඩා ඉඩකඩ ඇත.

Bangui M'Poko ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ එකම ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි. 2014 ජුනි වන විට එය බ්‍රසාවිල්, කැසබ්ලැන්කා, කොටනෝ, ඩුවාලා, කිංෂාසා, ලෝමේ, ලුආන්ඩා, මලබෝ, එන්'ජමේනා, පැරිස්, පොයින්ට්-නොයර් සහ යවුන්ඩේ වෙත සෘජු ගුවන් ගමන් නිතිපතා සැලසුම් කර ඇත.

අවම වශයෙන් 2002 සිට බංගුයි ට්‍රාන්ස්කැමරූන් දුම්රිය මාර්ගයට දුම්රියෙන් සම්බන්ධ කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.

බලශක්තිය
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය ප්‍රධාන වශයෙන් ජල විදුලිය භාවිතා කරන්නේ විදුලිය නිපදවීම සඳහා වෙනත් අඩු වියදම් සම්පත් කිහිපයක් ඇති බැවිනි.

සන්නිවේදනය
වර්තමානයේ, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ ක්‍රියාකාරී රූපවාහිනී සේවා, ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථාන, අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන් සහ ජංගම දුරකථන වාහකයන් ඇත; Socatel යනු රට පුරා අන්තර්ජාල සහ ජංගම දුරකථන ප්‍රවේශය සඳහා ප්‍රමුඛතම සැපයුම්කරු වේ. විදුලි සංදේශවල ප්‍රාථමික රාජ්‍ය නියාමක ආයතන වන්නේ අමාත්‍යාංශ සහ විදුලි සංදේශ සහ දෙස් නූවෙල්ස් ටෙක්නොලොජීස් ය. මීට අමතරව, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර විදුලි සංදේශ සංගමය තුළ ITU Telecommunication Development Sector (ITU-D) විදුලි සංදේශ ආශ්‍රිත මෙහෙයුම් සඳහා ජාත්‍යන්තර සහාය ලැබේ.

සංස්කෘතික

ක්‍රීඩා
පාපන්දු යනු රටේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාවයි. ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම මධ්‍යම අප්‍රිකානු පාපන්දු සම්මේලනය මගින් පාලනය වන අතර තරඟ බර්තලමි බොගන්ඩා ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වේ.

පැසිපන්දු ද ජනප්‍රිය වන අතර එහි ජාතික කණ්ඩායම දෙවරක් අප්‍රිකානු ශූරතාව දිනා ගත් අතර 1974 දී පැසිපන්දු ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබූ පළමු උප සහරා අප්‍රිකානු කණ්ඩායම විය.

සටහන්

යොමු කිරීම්
අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
States and territories established in 1960
Republics
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
Member states of the African Union
Member states of the Organisation internationale de la Francophonie
Least developed countries
Landlocked countries
French-speaking countries and territories
Webarchive template wayback links
ප්‍රංශ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි

මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය


In der folgenden Tabelle werden die Turniere der professionellen Herrentennis-Saison 1995 (ATP Tour) dargestellt. Im Kalender der Saison 1995 gab es große Umwälzungen; neu im Tourkalender waren die Turniere von Porto, St. Petersburg, Valencia, Bermuda und das Masters-Turnier von Essen. Einige Turniere änderten ihren Standort; so wanderte das Turnier von Manchester nach Nottingham, das Turnier von Sun City nach Johannesburg, die U.S. Men's Clay Court Championships zogen von Birmingham nach Pinehurst, die Dutch Open von Hilversum nach Amsterdam und die ATP-Weltmeisterschaft im Doppel von Jakarta nach Eindhoven. Vor allem aber fanden viele Wettbewerbe aus dem Vorjahr nicht mehr statt; so fand man die Turniere von Oʻahu, Saragossa, Osaka, Florenz, Schenectady, Athen, Madrid, Antwerpen sowie das Indoor-Turnier von Sydney nicht mehr im Tourkalender.

Übersicht

Turnierplan

 1 Turnierbeginn (ohne Qualifikation)
 2 Das Kürzel "(i)" (= indoor) bedeutet, dass das betreffende Turnier in einer Halle ausgetragen wurde

Weltrangliste zum Saisonende

Turniersieger

Einzel

Doppel

Siehe auch
 WTA Tour 1995
 ATP Challenger Series 1995

Weblinks
 Jahresübersicht auf der Seite der ATP (englisch)

1995
Tennissaison 1995

ATP Tour 1995


BusinessWeek er bandarískt viðskiptatímarit gefið út af McGraw-Hill. Það var fyrst gefið út árið 1929 (sem The Business Week) undir stjórn Malcolm Muir, sem var á þeim tíma yfirmaður McGraw-Hill Publishing Company. Helstu keppinautar tímaritsins í viðskiptafréttum eru Fortune og Forbes, sem bæði koma út á tveggja vikna fresti.

Frá 1988 hefur BusinessWeek gefið út árlegan lista yfir MBA-nám við viðskiptaháskóla í Bandaríkjunum.

Þann 12. október 2007 kom BusinessWeek út í fyrsta skipti í fjögur ár með nýju endurhönnuðu útliti. Nokkrir hlutar fengu nýtt útlit til að afmarka innihald tímaritsins betur við fréttir og alþjóðamál, en hlutinn "Executive Life" var skorinn niður.

Tilvísanir

Tenglar

 Vefur tímaritsins

Bandarísk tímarit

BusinessWeek


IV. Kılıç Arslan (Arap alfabesiyle: ركن الدين قلج ارسلان بن كيخسرو, Rükneddin Kılıç Arslan bin Keyhüsrev) (ö. 1266), Türkiye Selçuklu Sultanı ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in oğludur.

Hayatı
II. Gıyaseddin Keyhüsrev 1243 yılında Kösedağ Savaşı'nda Moğol komutanı Baycu Noyan'a yenilerek Antalya'ya kaçmış ve 1246 yılında orada ölmüştü. Önce tahta II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in büyük oğlu II. İzzeddin Keykavus geçti ve aynı yıl içinde kardeşi IV. Kılıç Arslan'ı Moğol Hanı Güyük'ün tahta çıkma töreninde hazır bulunmak üzere Moğolistan'a elçi olarak gönderdi. Moğollar IV. Kılıç Arslan'dan hoşnut kalarak onu Türkiye Selçuklu Sultanı olarak tanıdılar. IV. Kılıç Arslan 1248'de Sivas'ta tahta çıktı. Böylece II. İzzeddin Keykavus ve IV. Kılıç Arslan arasında taht kavgaları başladı. Üçüncü ve en küçük kardeş olan II. Alaeddin Keykubad da taht kavgalarına katıldı. Ancak Anadolu'nun ileri gelenlerinin araya girmesiyle üç kardeş ortak olarak saltanat sürmeye ikna edildiler. Böylece 1249 yılında Anadolu Selçuklu Devleti tarihinde 8 yıl sürecek üçlü iktidar dönemi başlamış oldu.

II. İzzeddin Keykavus Kızılırmak nehrinin batısında hüküm sürdü. IV. Kılıç Arslan ve II. Alaeddin Keykubad da Kızılırmak'ın doğusunda hüküm sürdüler. 1256 yılında Moğol kumandanı Baycu Noyan tekrar Anadolu'ya bir sefer yaptı. Aksaray yakınlarında II. İzzeddin Keykavus'un ordusunu yenilgiye uğrattı ve böylece Anadolu tamamen Moğol egemenliğine girmiş oldu. Üçlü iktidar dönemi II. Alaeddin Keykubad'ın 1254'te bilinmeyen nedenlerle ölümüne kadar devam etti. 1260 yılında II. İzzeddin Keykavus Konya'yı bırakarak Kırım'a kaçtı ve 1279 yılında orada öldü. IV. Kılıç Arslan 1262-1266 yılları arasında tek başına hüküm sürdü. 1261 yılında Konya'yı ele geçirdi. Silifke'yi Ermenilerden, Sinop'u ise kumandanı Muineddin Süleyman Pervane tarafından Trabzon Rum Devleti'nden aldı.

Ölümü
IV. Kılıç Arslan 1266 yılında Aksaray'da bir ziyafet sırasında Moğollar tarafından beklenmedik bir şekilde idam edildi ve Konya'da Sultanlar Türbesi'ne gömüldü. Yerine çocuk yaştaki oğlu III. Gıyaseddin Keyhüsrev Moğolların kuklası olarak sultan ilan edildi.

Dış bağlantılar

Kaynakça

1266 yılında ölenler
Anadolu Selçuklu sultanları
İdam edilmiş devlet başkanları
Konya'da defnedilenler
13. yüzyılda Türkler
Aksaray'da ölenler

IV. Kılıç Arslan