İkiz asallar, aralarındaki fark 2 olan asal sayılar. Örneğin 3-5, 5-7, 11-13 ikiz asallardır. 2-3 çifti hariç iki asal sayı arasındaki fark da zaten en az 2 olabilir.

İkiz asalların sonsuz tane olmasına ilişkin soru, sayılar kuramının yıllardır çözülememiş en büyük problemlerinden birisidir ve "ikiz asallar sanısı ( varsayımı, kestirimi) olarak adlandırılır. "Hardy-Littlewood sanısı" ikiz asalların dağılımı üzerine "asal sayılar teoremi" ne benzer bir varsayımda bulunur.

Viggo Brun, ünlü " eleme metoduyla" bir x sayısından küçük ikiz asal sayıların sayısının, x/(log)2 den küçük olduğunu göstermiştir. Bu sonuç da bütün ikiz asal sayı çiftler toplamının yakınsak olduğunu göstermektedir (bakınız Brun sabiti). Bu tüm asal sayı çiftlerinin toplamının ıraksadığına terstir (p ve p' asal sayılar ve k bir doğal sayı olmak üzere p-p'=2k, bu genellemeden k=1 için ikiz asallar varsayımına gidilir; bahsi geçen tüm asal sayı çiftlerin toplamı k değişken olmak üzere p ve p'lerin toplamıdır). Brun ayrıca her çift sayının, en fazla 9 tane asal çarpanı olan iki tane sayının farkı olarak sonsuz biçimde ifade edilebileceğini göstermiştir. Chen Jingrun'un ünlü teoremi göstermektedir ki herhangi bir m çift sayısı için m ile aralarında en fazla 2 tane asal çarpanı olan bir sayı kadar fark olan asal sayılardan sonsuz tane vardır.

3'ten büyük her ikiz asal sayı çifti, bazı n doğal sayıları için, (6n-1 , 6n +1) şeklinde ifade edilir.

Öyle ki n, 1'e eşit değildir ve 0, 2, 3, 5, 7 ile sonlanmak zorundadır.

m ve m+2 sayı çifti ancak ve ancak

 durumunda bir ikiz asal sayı çiftidir.

2005 yılına gelindiğinde bilinen en büyük ikiz asal sayı çifti 16869987339975 · 2171960 ± 1 dir. Macar Zoltán Járai, Gabor Farkas, Timea Csajbok, Janos Kasza ve Antal Járai tarafından 2005 yılında bulunmuş olup 51779 haneli sayılardır.

4,35 · 1015 e değin yapılan tüm asal sayı çiflerin deneysel analizi göstermektedir ki x den az çift sayısı x·f(x)/(log x)2 dir. Burada f(x) küçük değerli x ler için yaklaşık 1,7 dir ve x sonsuza giderken yaklaşık 1,3 e kadar azalır. f(x) 'in limit değeri "ikiz asal sabiti" ne eşit olduğu varsayılmaktadır.

Bu varsayım ikiz asallar sanısını gerektirmektedir ki hâlâ çözümsüzdür.Türk bilim adamlarından Cem Yalçın Yıldırım'ın da aralarında bulunduğu bir grup bilim insanı bu konu ile ilgili önemli araştırma çalışmaları yapmaktadırlar.

İlk 35 ikiz asal çifti
(3, 5), (5, 7), (11, 13), (17, 19), (29, 31), (41, 43), (59, 61), (71, 73), (101, 103), (107, 109), (137, 139), (149, 151), (179, 181), (191, 193), (197, 199), (227, 229), (239, 241), (269, 271), (281, 283), (311, 313), (347, 349), (419, 421), (431, 433), (461, 463), (521, 523), (569, 571), (599, 601), (617, 619), (641, 643), (659, 661), (809, 811), (821, 823), (827, 829), (857, 859), (881, 883)

Ayrıca bakınız
 Asal sayılar
 Asal Çarpanlar Tablosu
 Faktöriyel
 Modüler aritmetik

Sayılar
Asal sayılar sınıfları
Çözülememiş matematik problemleri

İkiz asallar


Kiril Dimitrov Georgiev (bug. Кирил Димитров Георгиев) (Petrič, 28. studenoga 1965.), bugarski šahovski velemajstor. Velemajstor od 1985. godine.

Pozornost svjetske šahovske javnosti privukao je 1983. kad je postao svjetski juniorski prvak uz neuobičajeno visoki postotak osvojenih bodova, 11 i pol od 13. To mu je automatski dalo status međunarodnog majstora. Dvije godine zatim FIDE mu je dodijelila naslov velemajstora.
Šesterostruki prvak Bugarske:  1984. (dioba), 1986., 1989. te još tri puta. Višestruki bugarski reprezentativac na šahovskim Olimpijama, gdje je bio prva ili druga ploča. Jednom je nastupao za Makedoniju, 2002. godine, što je bilo za vrijeme dok je privremeno boravio u toj zemlji.

Sudionik šahovskih olimpijada 1984., 1986., 1988., 1990., 1992. (sve 1. ploča), 1994., 1996., 1998., 2000. (sve 2. ploča), 2002. (1. ploča, za Makedoniju), 2004., 2006. (1. ploča, za Bugarsku), 2008., 2010. (sve 3. ploča) i 2012. (2. ploča). Sudionik europskih momčadskih prvenstava 1983. (1. pričuvna ploča, 3. ukupno po učinku od svih šahista), 1989. (4. ukupno po učinku) i 1992. (sve 1. ploča), 1999. (2. ploča, najbolji po učinku od svih šahista), 2003. (1. ploča, za Makedoniju, 3. uk. po učinku od svih šahista), 2005. (1. ploča, za Bugarsku), 2007. (3. ploča) te 2011. (4. ploča.).

FIDE rejting mu je 2627, a u brzopoteznim kategorijama "rapid" 2663 i 2645 u kategoriji "blitz" siječnja 2017. godine. Siječnja 2017. treći je najbolje rangirani bugarski igrač.

Premda rastuća zvijezda, nikad nije postao supervelemajstor, što je kad šahist stekne 2700 i više bodova po Elo rankingu. Najviši rejting u standardnom šahu bio mu je srpnja 2001. godine, 2695 bodova.

Literatura
Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 82. — 624 с. — 100 000 экз. — .

Izvori

Vanjske poveznice
(engl.) Profil i partije  na Chess-DB.com
(engl.) Profil i partije na Chessgames.com
(engl.) Profil na Internet Chess Clubu
(engl.) WorldCat
(engl.) VIAF

Bugarski šahovski velemajstori
Sjevernomakedonski športaši
Šahovski velemajstori
Šah u Sjevernoj Makedoniji

Kiril Georgiev (šahist)


Otto zu Brandis (* 3. Dezember 1848 in Innsbruck; † 8. August 1929 in Lana) war ein österreich-ungarischer Diplomat.

Leben
Otto zu Brandis trat 1871 in den auswärtigen Dienst. 1891 löste er Alfred Schwarz von Morenstern als Gesandtschaftsrat beim Heiligen Stuhl ab und wurde seinerseits 1899 von Adalbert Ambró von Adamócz als Gesandtschaftsrat dort abgelöst. Von 28. April 1902 bis 10. September 1905 war er Botschafter in Stockholm. Von 10. September 1905 bis 30. Dezember 1907 war er Botschafter in Den Haag.

Literatur

Weblinks
 Exz. Graf Otto von und zu Brandis. Nachruf in den Dolomiten vom 10. August 1929, S. 6

Einzelnachweise

Österreichisch-ungarischer Diplomat
Österreichischer Botschafter in Portugal
Österreichischer Botschafter in Schweden
Österreichischer Botschafter in den Niederlanden
Person (Cisleithanien)
Geboren 1848
Gestorben 1929
Mann

Otto zu Brandis


Urbanistička cjelina mjesta Kaštel Novog predstavlja zaštićeno kulturno dobro.

Opis dobra
Povijesna jezgra Kaštel Novog datira se u 1512. g. kad trogirski plemić Pavao Antun Ćipiko gradi kaštel na hridima nedaleko crkve sv. Petra od Klobučca. Na kopnu sučelice kuli podigao je utvrđeno naselje za svoje težake, oblika izdužene pačetvorine s pravilnim ortogonalnim rasterom. U produžetku poprečne ulice Vele štrade je trg Brce okružen dvokatnicama s kraja 18.st. Tu je i kuća bratovštine sv. Petra iz 1725.g. te toranj sata iz 19. st. Urbanizirani dio Novog nastao je u 18. i 19. st. izvan obrambenog perimetra. Uz obalu nastaje niz dvokatnica i trokatnica te perivoj zvan Đardin. Monumentalne građevine građanskog karaktera nastaju između Brca i župne crkve.

Zaštita
Pod oznakom Z-3017 zavedena je pod vrstom "kulturno-povijesna cjelina", pravna statusa zaštićena kulturnog dobra, klasificirano kao "urbana cjelina".

Izvori

Zaštićene urbane cjeline u Splitsko-dalmatinskoj županiji
Kaštel Novi

Kaštel Novi (urbanistička cjelina)


Rusistika (njem. Russistik) je grana filologije koja istražuje ruski jezik, književnost i kulturu. Njezini istraživači i učitelji nazivaju se rusistima.

Počela se razvijati u vrijeme hladnog rata. U komunizmu se često povezivala sa sovjetskim i komunističkim studijama i tzv. kremljologijom.

Jedna je od grana slavistike. Uz jezik, kulturu i književnost rusistika proučava i rusku povijest i politiku.

Litaretura
 Wolfgang Kessler. Das Studium der Slavistik und Russistik, Vol. 13, Paderborn: Schöningh 1973.

Izvori

Filologija

Rusistika


François Gouges, né le  à Argelès-sur-Mer, est un joueur de pétanque français.

Biographie

Il est droitier et se positionne en tireur.

Clubs
 ?-? : Argelès-sur-Mer (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Pétanque Banyulenque (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Port-Vendres (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Diaz Perpignan (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Saint-Martin Perpignan (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Moulin à Vent Perpignan (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Saint-Génis-des-Fontaines (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Marenda Canet-en-Roussillon (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Saint-André (Pyrénées Orientales)
 ?-? : Pétanqueurs Cru Banyuls (Pyrénées Orientales)

Palmarès

Séniors

Championnats du Monde
 Finaliste
 Triplette 1977 (avec Gérard Naudo et Jean Naudo) :  Équipe de France 2

Championnats de France
 Champion de France
 Tête à tête 1972 : Pétanque Banyulenque
 Tête à tête 1977 : Pétanque Banyulenque
 Finaliste
 Triplette Corporatif 1986 (avec Claude Baills et Patrick Ronah)

Autres titres
 Champion de France Junior FSGT en 1971 (avec Jacky Sayo et Jacques Monich)

Liens externes

Références

Joueur français de pétanque
Champion de France de pétanque
Naissance à Argelès-sur-Mer
Naissance en septembre 1941
Article à illustrer Pétanque

François Gouges


83 هـ هي سنة في التقويم الهجري امتدت مقابلةً في التقويم الميلادي بين سنتي 702 و703.

وفيات
 أعشى همدان
 زيد بن وهب
 عبد الرحمن بن أبي ليلى
 عمر بن أبي سلمة
 الحريش بن هلال
 جعفر بن محمد الصادق

انظر أيضًا
 أحداث ومواليد ووفيات وقعت في الفترة الأولى من سنة 83 هـ
 أحداث ومواليد ووفيات وقعت في الفترة الثانية من سنة 83 هـ

مراجع

تقويم هجري

83 هـ


Dopamin (DA, 3,4-dihidroksifeniletilamin), hücrelerde ve canlılarda önemli rol oynayan nöromodülatör bir moleküldür. Çoğu hayvanda ve bazı bitkilerde sentezlenir. Katekolamin ve feniletilamin familyasından olan bir organik bileşiktir. Beyin ve böbreklerde sentezlenen L-DOPA molekülünden bir adet karboksil grubunun çıkarılmasıyla sentezlenen bir amindir. Dopamin, merkezi sinir sisteminde nörotransmiter olarak görev yapar. Nörotransmitterler beynin belirli bölgelerinde sentezlenir, ancak sistemsel olarak birçok bölgeyi etkilerler. Beyin, biri ödül sisteminde önemli bir rol oynayan birkaç farklı dopamin yolağı içerir. Hafıza, hareket, motivasyon, ruh hali ve dikkat süresi dahil olmak üzere birçok vücut fonksiyonunda rol oynar. Genellikle yapılması durumunda sonucunda ödül beklenen eylemler ve aktiviteler, beyindeki dopamin seviyesini artırır. Birçok bağımlılık yapan ilaç dopamin seviyelerini arttırarak çalışır.

Popüler kültürde ve medyada, dopamin genellikle "mutluluk hormonu" olarak tasvir edilir. Ancak farmakolojideki mevcut görüş, dopaminin sonucunda ödül beklenen aktiviteler için motivasyon hissiyatında (arzu etme) rol oynadığıdır. Eğer yapılması düşünülen eylem sonucunda ödül getirmiyor ise veya eylemin sonucu canlı için öneme sahip değilse dopamin salgısında azalma, eğer eylemin sonucunda beklenen bir ödül (örnek; yemek pişiren bir kişi, yemeği yeme ödülü ile motive olarak hareket eder) var ise dopamin salgısında artış görülür.

Merkezi sinir sisteminin dışında, dopamin temel olarak hücrelerin iletişiminde rol oynar. Kan damarlarında norepinefrin salınımını inhibe eder ve vazodilatör görevi görür; böbreklerde sodyum atılımını ve idrar çıkışını artırır; pankreasta insülin üretimini azaltır; sindirim sisteminde gastrointestinal motiliteyi (içeriğin sindirim sistemi boyunca hareket etme hızı) azaltır ve bağırsak mukozasını korur; bağışıklık sisteminde lenfositlerin aktivitesini azaltır.

Sinir sisteminin bazı hastalıkları, dopamin sisteminin işlev bozuklukları ile ilişkilidir. Bu hastalıkları tedavi etmek için kullanılan bazı temel ilaçlar, dopaminin etkilerini değiştirerek çalışır. Parkinson hastalığı (PD), Huntington hastalığı, fibromiyalji, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), huzursuz bacak sendromu, madde kullanım bozuklukları, bipolar bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), majör depresif bozukluk ve şizofreni dopamin sistemi bozuklukları ile ilişkilendirilmiştir.

Görevleri

Hücresel etkileri

Dopamin, etkilerini hücre yüzeyi reseptörlerine bağlanarak ve aktive ederek gösterir. Ayrıca insalarda dopamin, TAAR1 reseptörü için yüksek bir afiniyete sahiptir. Memelilerde, D1'den D5'e kadar beş alt tip dopamin reseptörü tanımlanmıştır. Dopaminin kendisini stimülan veya inhibitör olarak tanımlamak yanlıştır. Dopaminin bir hedef nöron üzerindeki etkisi, o nöronun zarında hangi tip reseptörlerin bulunduğuna ve o nöronun ikinci haberci cAMP'ye verdiği iç tepkilere bağlıdır.

Depolanması, serbest bırakılması ve geri alınımı

Beynin içinde, dopamin bir nörotransmitter ve nöromodülatör olarak işlev görür ve tüm monoamin nörotransmiterlerinde ortak olan bir dizi mekanizmalar tarafından kontrol edilir. Sentezlendikten sonra dopamin, hücre içi sıvıdan (sitozol) sinaptik veziküle bir tür veziküler monoamin taşıyıcı olan VMAT2 tarafından taşınır. Dopamin, sinaptik boşluğa atılana kadar bu veziküllerde depolanır. Genellikle, dopamin salınımı, aksiyon potansiyelinin neden olduğu ekzositoz adı verilen bir süreç yoluyla gerçekleşir, ancak hücre içi TAAR1 aktivitesi de dopamin salınımını tetikleyebilir.

Sinapsa girdikten sonra dopamin, dopamin reseptörlerine bağlanır ve onları aktive eder. Bu aktive edilen reseptörler, dendritlerde (postsinaptik nöron) bulunan postsinaptik dopamin reseptörleri veya bir akson terminalinin (presinaptik nöron) zarında bulunan presinaptik otoreseptörler'den (örneğin, D2sh ve presinaptik D3 reseptörleri) biri olabilir. Postsinaptik nöron bir aksiyon potansiyeli ortaya çıkardıktan sonra, dopamin molekülleri hızla reseptörlerinden bağımsız hale gelir. Daha sonra ya dopamin taşıyıcısı ya da plazma membranı monoamin taşıyıcısı tarafından aracılık edilen geri alım yoluyla presinaptik hücreye geri emilirler. Sitozole geri döndüğünde dopamin, monoamin oksidaz tarafından katalize edilebilir, veya VMAT2 tarafından veziküllere geri taşınarak tekrar kullanılabilir.

Merkezi sinir sistemi

Merkezi sinir sisteminde (MSS) dopamin; hareket, bilişsellik, duygulanım ve nöroendokrin salgılanımının kontrolünde rol oynar. "Dopaminerjik" hücre grupları ve yolakları, bir tür nöromodülatör olan dopamin sistemini oluşturur. Bu dopaminerjik hücre grupları ilk olarak 1964'te Annica Dahlström ve Kjell Fuxe tarafından şema haline getirilmiştir. Bu gurplara "A" harfi ile başlayan etiketler verilmiştir. Şemalarında, A1'den A7'ye kadar olan alanlar noradrenalin yolaklarını içerirken, A8'den A14'e kadar olan alanlar dopamin yolaklarını içerir.

Dopaminerjik nöronlar (dopamin üreten sinir hücreleri) nispeten az bir miktarda bulunur. İnsan beyninde toplamda 400.000 civarında dopaminerjik nöron bulunur. Ancak bu nöronların aksonları beynin diğer birçok bölgesine uzanır ve hedefleri üzerinde güçlü etkiler gösterirler. Günümüzde bilim adamlarının tanımladığı dopaminerjik alanlar, substantia nigra (kara madde, A8 ve 19), ventral tegmental alan (A10), arka hipotalamus (A11), arkuat nukleus (yaysı nukleus, A12), zona incerta (A13) ve periventriküler nukleus (A14)'tur.

Substantia nigra
Substantia nigra, bazal ganglionun bir parçası olan küçük bir orta beyin bölgesidir. Substantia nigra, pars kompakta ve pars reticulata olmak üzere ikiye ayrılır. Dopaminerjik nöronlar esas olarak pars kompaktada (A8) ve pars kompaktanın yakınlarında (A9) bulunur. İnsanlarda, dopaminerjik nöronların pars kompaktadan dorsal striatuma projeksiyonu (nigrostriatal yolak), motor fonksiyonlarının kontrolünde ve yeni motor becerilerin öğrenilmesinde önemli bir rol oynar.

Ventral tagmental alan
Ventral tegmental alan (VTA), bir orta beyin bölgesidir. VTA dopaminerjik nöronların en belirgin grubu mezokortikal yolak aracılığıyla prefrontal kortekse projekte olur. Başka bir küçük grup ise mezolimbik yolak aracılığıyla nükleus akumbense projekte olur. Birlikte, bu iki yolak mezokortikolimbik projeksiyon olarak adlandırılır. VTA ayrıca amigdala, singulat korteks, hipokampus ve olfaktör bulbusa dopaminerjik projeksiyonlar gönderir. Mezokortikolimbik nöronlar, ödül sisteminde merkezi bir rol oynar. Günümüzdeki araştırmalar, dopaminin bir dizi beyin bölgesi üzerindeki etkileri sayesinde itici uyaranlara karşı koşullanmada (deneyim yolu ile zararlı olduğu öğrenilmiş aktivitelerden uzak durma) çok önemli bir rol oynadığını göstermektedir.

Hipotalamus
Arka hipotalamusta omuriliğe sinyal gönderen dopaminerjik nöronlar vardır, fakat dopaminin bu bölgedeki işlevi tam olarak bilinmemektedir. Bu alandaki patolojinin huzursuz bacak sendromunda rol oynadığına dair bazı kanıtlar vardır.

Hipotalamusta bulunan arkuat nukleus ve periventriküler nukleus, dopaminerjik bir yolak olan tuberoinfundibular yolak aracılığı ile hipofiz bezine giderek prolaktin hormonunun salgılanmasını inhibe eder. Dopamin, prolaktin salgılanmasının birincil nöroendokrin inhibitörüdür. Prolaktin sekresyonunu inhibe etmesi bağlamında, dopamin, bazen prolaktin inhibe edici faktör, prolaktin inhibe edici hormon veya prolaktostatin olarak adlandırılır.

Arkuat ve periventriküler nukleus arasında gruplanan zona incerta, hipotalamusun çeşitli bölgelerine sinyal gönderir. Ergenlik döneminde erkek ve dişi üreme sistemlerinin gelişimini aktive etmek için gerekli olan gonadotropin salgılatıcı hormonun (GnRH) salınımını kontrol eder.

Bazal ganglion

Omurgalıların beynindeki en büyük ve en önemli dopamin kaynakları, substantia nigra ve ventral tegmental bölgedir. Bu yapılar birbirleriyle yakından ilişkilidir ve birçok yönden işlevsel olarak benzerdirler. Her ikisi de orta beyinde yer alır. Bazal gangliyonun en büyük bileşeni striatumdur. Substantia nigra, dorsal striatuma dopaminerjik sinyal gönderirken ventral tegmental alan, ventral striatuma benzer tipte bir dopaminerjik sinyal gönderir.

Bazal ganglionun işlevleri günümüzde henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Genel olarak kabul gören en popüler hipotezler, bazal ganglionun eylem seçiminde temel bir rol oynadığını öne sürer. Eylem seçilim teorisi, en basit haliyle, bir canlının birkaç davranışın mümkün olduğu bir durumda olduğunda, bazal ganglionun bu davranışlardan hangisinin gerçekleştirileceğini belirlediğini öne sürer. Bu teoriye göre bazal ganglion, davranışları başlatmaktan sorumludur. Ancak bu davranışların eyleme nasıl geçirileceğinin ayrıntılarını belirlemekten sorumlu değildir. Başka bir deyişle, bazal ganglion, esasen bir karar verme sistemi oluşturur.

Bazal ganglion birkaç bölüme ayrılabilir. Bu bölümlerden her biri belirli türdeki eylemlerin kontrolünde yer alır. Bazal ganglionun ventral bölümü (ventral striatum ve ventral tegmental alanı içerir), tüm organizma düzeyinde eylemleri seçerek hiyerarşinin en üst düzeyinde çalışır. Dorsal bölümler (dorsal striatum ve substantia nigra'yı içerir) belirli bir davranış kalıbını uygulamak için kullanılan belirli kasları ve hareketleri seçerek daha düşük bir hiyerarşide çalışır.

Dopamin, eylem seçim sürecine iki önemli yolla katkıda bulunur. İlk olarak, eylemleri başlatmak için "eşiği" belirler. Dopamin aktivitesinin seviyesi ne kadar yüksekse, belirli bir davranışı uyandırmak için gereken itici güç o kadar düşük olur. Sonuç olarak, yüksek düzeyde dopamin, hiperrefleksiye ve dürtüsel (impulsif) davranışa yol açar; düşük dopamin seviyeleri uyuşukluk ve yavaşlamış yanıtlara yol açar. Parkinson hastalığı, substantia nigra devresindeki dopamin seviyelerinin büyük ölçüde azalmasına sebep olur. Bu hastalığı taşıyan kişilerde fiziksel olarak harekete geçmekte zorluk görülür. Ancak, hastalığı olan kişiler ciddi bir tehdit gibi güçlü uyaranlarla karşı karşıya kaldıklarında, tepkileri sağlıklı bir insanınkı kadar şiddetli olabilir. Zıt olarak, metilfenidat veya amfetamin gibi dopamin salınımını artıran ilaçlar, yüksek aktivite seviyeleri üretebilir. Yüksek dozlarda bu ilaçlar, psikomotor ajitasyon ve sterotipik hareketlere sebep olabilir.

Dopaminin ikinci önemli etkisi "öğretici" bir sinyal olmasıdır. Bir eylemi gerçekleştirirken dopamin aktivitesinde bir artış olursa, bazal ganglionun nöral ağları (network), gelecekte benzer durumlar ortaya çıktığında aynı yanıtı uyandırmayı kolaylaştıracak şekilde değişime uğrar.

Ödül
Ödül sistemini tartışmak için kullanılan dilde "ödül", arzu etme (isteme) ve beğenme (zevk alma) davranışına neden olan bir uyarıcının çekici ve motivasyonel özelliğidir. Ödüllendirici bir uyaran, canlıyı onu istemeye ve onu gerçekleştirmeyi seçmeye teşvik edebilen bir uyarandır. Zevk, öğrenme (örneğin, klasik ve edimsel koşullanma) ve yaklaşma (isteme ve arzu etme) davranışı, ödülün üç ana işlevidir. Ödülün bir yönü olarak "zevk", ödülün bir tanımını sağlar; ancak, tüm zevkli uyaranlar ödüllendirici olsa da, tüm ödüllendirici uyaranlar zevkli değildir (örnek: para gibi dışsal ödüller). Ödüllendirici uyaranların motivasyonel veya arzu edilen yönü, ödülün ortaya çıkardığı isteme hissiyatından kaynaklanırken, içsel ödüllerden (çekici olan ve doğası gereği zevkli oldukları için davranışı motive eden koşulsuz ödüller) alınan zevk, ödülü aldıktan sonra tüketmekten kaynaklanır. "Incentive salience" adında bir nöropsikolojik model, içsel olarak ödüllendirici bir uyaranın bu iki bileşenini birbirinden ayırır. Bu modelde istemek veya arzu, "yaklaşma" davranışına karşılık gelirken, beğenme veya haz (zevk), "tamamlayıcı" davranışa karşılık gelir. Örnek olarak, uyuşturucu bağımlısı olan insanlarda, bağımlılık yapan bir maddeyi kullanma arzusu arttıkça "yaklaşma" kavramı ile "tamamlayıcı" kavramı birbirinden ayrışır; uyuşturucuya karşı gelişen tolerans nedeniyle onu tüketmekten elde edilen zevk azalır.

Merkezi sinir sisteminin dışında
Dopamin kan-beyin bariyerini geçmez, bu nedenle periferik alanlardaki sentezi ve işlevleri, beyindeki sentezinden ve işlevlerinden büyük ölçüde bağımsızdır. Kanda önemli miktarlarda dopamin dolaşır, ancak dopaminin buradaki işlevleri tam olarak bilinmemektedir. Dopamin, kan plazmasında epinefrin ile benzer miktarlarda bulunur, ancak insanlarda, plazmadaki dopaminin %95'inden fazlası, dopamin sülfat formundadır. Bunun sebebi kanda serbest dolaşan dopaminin sülfotransferaz 1A3/1A4 enzimleri tarafından katalize edilmesidir. Dopamin sülfatın bilinen hiçbir biyolojik işlevi yoktur ve idrarla vücuttan atılır.

Dopamin, periferik dokulardaki dopamin reseptörlerine etki edebilir veya dopamin beta hidroksilaz enzimi tarafından norepinefrine dönüştürülebilir. Bazı atardamar duvarlarında dopamin reseptörleri bulunur. Dopaminin bu reseptörlere bağlanması nöradrenalinin salınımını engelleyerek vazodilatasyona sepep olur.

Bağışıklık sistemi
Bağışıklık sisteminde dopamin, bağışıklık hücrelerine, özellikle lenfositlerde bulunan reseptörlere etki eder. Ayrıca dopamin, dalak, kemik iliği ve dolaşım sistemindeki bağışıklık hücrelerini de etkileyebilir. Ek olarak, dopamin, bağışıklık hücrelerinin kendileri tarafından sentezlenebilir. Dopaminin lenfositler üzerindeki ana etkisi, aktivasyon seviyelerini azaltmaktır. Bu sistemin işlevsel önemi belirsizdir, ancak bu sistem sinir sistemi ve bağışıklık sistemi arasındaki etkileşimler için olası bir yol sağlar ve bazı otoimmün bozukluklardan sorumlu olabilir.

Böbrekler
Renal dopaminerjik sistemi, tüm dopamin reseptör alt tiplerinin bulunduğu nefron hücrelerinde bulunur. Dopamin böbreklerde tübül hücreleri tarafından sentezlenir ve tübüler sıvıya salınır. Fonksiyonları arasında böbreklere kan akışını artırmak, glomerüler filtrasyon hızını artırmak ve idrarda sodyum atılımını artırmak yer alır. Bu nedenle, renal dopamin fonksiyonundaki bozukluklar, sodyum atılımının azalmasına ve sonuç olarak hipertansiyona neden olabilir.

Pankreas
Pankreasta dopaminin rolü karmaşıktır. Pankreas, ekzokrin ve endokrin bileşen olmak üzere iki bölümden oluşur. Ekzokrin kısım, sindirim enzimlerini ve dopamin de dahil olmak üzere diğer bazı maddeleri sentezler ve ince bağırsağa salgılar. Salgılanan bu dopaminin ince bağırsağa girdikten sonraki işlevi tam olarak bilinmemektedir. Bilim insanlarının bu konuda hipotezleri, dopaminin bağırsak mukozasını hasardan koruduğu ve gastrointestinal motiliteyi azalttığı yönündedir.

Pankreasın endokrin kısmı, insülin dahil olmak üzere bazı hormonları sentezler ve kan dolaşımına salgılar. İnsülini sentezleyen kısımlardaki beta hücrelerinin dopamin reseptörleri içerdiğine ve dopaminin bu hücrelerin inüsülin sentezini azalttığı yönünde kanıtlar vardır. Bu bölgedeki dopaminin kaynağı net olarak belirlenmemiştir; kan dolaşımında dolaşan ve sempatik sinir sisteminden türetilen dopaminden gelebilir veya diğer pankreas hücreleri tarafından lokal olarak sentezlenebilir.

Hastalıklar, bozukluklar ve farmakoloji
Dopamin; Parkinson hastalığı (PD), Huntington hastalığı, fibromiyalji, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), huzursuz bacak sendromu, madde kullanım bozuklukları, bipolar bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), majör depresif bozukluk ve şizofreni gibi birçok önemli tıbbi durumda merkezi bir rol oynar. Dopaminin kendisinin dışında, beynin veya vücudun çeşitli bölgelerindeki dopamin sistemlerine etki eden başka birçok önemli ilaç vardır, bunlara dopamin geri alım inhibitörleri ve antipsikotikler örnek verilebilir.

Multipl skleroz
Çalışmalar, dopamin dengesizliğinin multipl sklerozda görülen yorgunluğa neden olduğunu öne sürmektedir. Multipl sklerozlu hastalarda dopamin, periferik kan mononükleer hücreleri tarafından IL-17 ve IFN-γ üretimini engeller.

Parkinson hastalığı ve L-DOPA
Parkinson hastalığı, kaslarda sertlik, hareketin yavaşlaması ve kullanılmadığında bacakların titremesi gibi hareket bozuklukları ile karakterize edilen, yaşa bağlı bir hastalıktır. İleri evrelerde demansa, ardından da ölüme kadar ilerleyebilir. Bu hastalığın ana semptomları, substantia nigra'daki dopamin salgılayan hücrelerin kaybından kaynaklanır. Bu dopamin hücreleri özellikle hasara karşı savunmasızdır. Ensefalit (beyin iltihabı) ve tekrarlanan beyin sarsıntıları (hafif travmatik beyin hasarı) gibi fiziksel darbeler veya MPTP gibi bazı kimyasal zehirlenme biçimleri yüksek oranlarda dopaminerjik hücre kaybına neden olabilir. Bu, Parkinson hastası olmayan kişilerde Parkinsonizme yol açabilir.

Parkinsonizm için en yaygın kullanılan tedavi, dopaminin metabolik öncüsü olan L-DOPA'dır. L-DOPA, beyinde ve vücudun çeşitli bölgelerinde DOPA dekarboksilaz enzimi tarafından dopamine dönüştürülür. Tedavide dopamin yerine L-DOPA'nın kullanılmasının sebebi L-DOPA'nın dopaminden farklı olarak kan-beyin bariyerini geçebilmesidir.

L-DOPA tedavisi, kaybolan dopamin hücrelerini geri getiremez, ancak kalan hücrelerin daha fazla dopamin üretmesine neden olur, böylece kaybı en azından bir dereceye kadar telafi eder. Fakat hastalığın ileri evrelerinde tedavi başarısız olmaya başlar. Çünkü hücre kaybı o kadar şiddetlidir ki, kalan hücreler L-DOPA seviyelerinden bağımsız olarak yeterli dopamin üretme kapasitesine sahip değildir. Bromokriptin, pergolid ve monoamin oksidaz inhibitörleri gibi dopamin işlevini artıran diğer ilaçlar da bazen Parkinsonizmi tedavi etmek için kullanılır, ancak çoğu durumda L-DOPA, olumlu etkiler ve olumsuz yan etkiler arasında en iyi dengeyi sağlamaktadır.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
Bozulan dopamin nörotransmiysonu, bozulmuş bilişsel kontrol ile ilişkili bir durum olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile ilişkilidir. DEHB, dikkat eksikliği, impulsif davranışlar ve bir şeyleri unutma veya detayları kaçırma (işleyen hafıza problemleri) dahil olmak üzere birçok farklı probleme yol açar. Diğer nörotransmitter reseptörleri ve taşıyıcıları ile bağlantılara ek olarak, dopamin reseptörleri, dopamin taşıyıcısı ve DEHB arasında genetik bağlantılar vardır. Dopamin ve DEHB arasındaki en önemli ilişki, DEHB tedavisinde kullanılan ilaçlardır. DEHB için en sık kullanılan ilaçlar olan metilfenidat (Ritalin, Concerta) ve amfetamin/dextroamfetamin (Evekeo, Adderall, Dexedrine) gibi psikostimülanlar, beyinde hem dopamin hem de norepinefrin düzeylerini arttırarak çalışırlar.

Madde bağımlılığı ve psikostimülanlar
Kokain, metamfetamin, amfetamin/dekstroamfetamin (Adderall), metilfenidat gibi psikostimulanlar, çeşitli mekanizmalar yoluyla beyindeki dopamin seviyelerini esas olarak veya kısmen artırarak etkilerini gösterirler. Kokain ve metilfenidat, dopamin birer dopamin geri alım inhibitörüdür. Bu moleküller dopamin geri alımını inhibe ederek sinaptik boşlukta bulunan dopamin miktarının artmasına neden olur. Kokain gibi, metamfetamin ve amfetamin de sinaptik boşlukta bulunan dopamin miktarını arttırır, ancak bunu farklı mekanizmalar ile gerçekleştirirler.

Psikostimulanların etkileri arasında kalp atış hızında artış, vücut ısısı ve terlemedeki artışlar; uyanıklık, dikkat ve dayanıklılıkta artış ve aktivitelerden alınan zevkte artış bulunur. Ancak daha yüksek dozlarda ajitasyon, anksiyete ve hatta gerçeklikle temas kaybı (derealizasyon) meydana gelebilir. Bu gruptaki ilaçlar, beyindeki dopamin ödül sistemi üzerindeki aktive edici etkileri nedeniyle yüksek bir bağımlılık potansiyeline sahiptir. Ancak bazıları, düşük dozlarda, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve narkolepsi tedavisinde kullanılır.

Çeşitli bağımlılık yapan ilaçlar, ödülle ilgili dopamin aktivitesinde bir artış sağlar. Nikotin, kokain ve metamfetamin gibi stimülanların dopamin üzerindeki etkileri, bu maddelerin bağımlılık yapmasının ana sebebi olarak kabul edilir. Bir opioid olan heroin gibi diğer bağımlılık yapan ilaçlar için, artan dopamin seviyeleri bağımlılıkta sadece ufak bir rol oynamaktadır. Psikostimulanlara bağımlı kişiler yoksunluk durumunda, alkol yoksunluğu veya opioid yoksunluğunda görülen fiziksel semptomları yaşamazlar. Bunun yerine, psikolojik bağımlılığın neden olduğu irratibilite, huzursuzluk ve diğer uyarılma semptomları ile karakterize edilen maddeyi kullanmaya yönelik yönelik yoğun bir arzu, özlem yaşarlar.

Dopamin sistemi, bağımlılığın çeşitli yönlerinde çok önemli bir rol oynar. En erken aşamada, beyindeki dopamin reseptörlerinin ifadesini değiştiren genetik farklılıklar, bir kişinin psikostimülanları çekici mi yoksa itici mi bulacağına karar verir. Tekrarlayan yüksek doz psikostümilan tüketiminin sebep olduğu dopamin seviyelerindeki kronik artış, beyinde fiziksel olarak değişime neden olur. Psikostümilan bağımlılığının tedavisi çok zordur, çünkü kullanım dursa bile psikolojik olarak geri çekilmeyle gelen yoğun madde kullanma isteği azalmaz.

Psikotik bozukluklar ve antipsikotikler
1950'lerin başında psikiyatristler, tipik antipsikotikler olarak bilinen bir ilaç sınıfının, şizofreninin psikotik semptomlarını azaltmada genellikle etkili olduğunu keşfetmişlerdir. İlk yaygın olarak kullanılan antipsikotik klorpromazinin piyasaya sürülmesi, takip eden yıllarda birçok şizofreni hastasının akıl hastanelerinden taburcu olmasını sağladı. 1970'lerde araştırmacılar, tipik antipsikotiklerin Dopamin D2 reseptörlerini antagonize ederek çalıştığını anlamışlardır. Bu olay, şizofreninin büyük ölçüde beyin dopamin sistemlerinin hiperaktivitesinden kaynaklandığını öne süren şizofreninin dopamin hipotezinin ortaya atılmasına neden olmuştur. Dopamin hipotezi, psikotik semptomların metamfetamin gibi dopamini artıran uyarıcılar tarafından sıklıkla yoğunlaştırıldığı ve bu ilaçların yeterince yüksek dozlarda alındığında sağlıklı insanlarda da psikoza neden olabildiğinden destek almıştır. Sonraki yıllarda, daha az ciddi yan etkiye sahip olan ve diğer nörotransmitterler üzerinde de etkisi olan atipik antipsikotikler piyasaya sürülmüştür. Bu yeni nesil antipsikotiklerin çoğu dopaminin aktivitesini direkt olarak engellemez, bunun yerine dopamin aktivitesinde değişiklikler meydana getirirler.

İlerleyen dönemlerdeki araştırmalar, psikozun sadece dopaminden çok daha fazla faktör ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu, dopamin teorisinin yetersiz bir teori olduğunu ortaya çıkarmıştır. Şizofreni hastaları genellikle dopamin aktivitelerinde ölçülebilir bir artış göstermezler. Buna rağmen, antipsikotiklerin etkili olması dopaminin psikozun ana sebebi olmasa da psikoz üzerinde dolaylı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Antipsikotiklerin neden çalıştığı ve psikozun neyden kaynaklandığı, hala psikiyatristler ve sinirbilimciler arasında bir tartışma konusudur.

Şizofreninin yanı sıra antipsikotikler, bipolar bozukluk ve psikotik depresyon ve bazı kişilik bozuklukları gibi birçok psikotik bozukluğun tedavisinde kullanılır.

Majör depresif bozukluk ve dopaminerjik antidepresanlar
Majör Depresif Bozukluk (MDD), dünya çapında en yaygın görülen mental bozukluklardan biridir. Her ne kadar günümüzde depresyonun ilk basamak tedavisinde kullanılan ilaçlar dopamin üzerinde bir etki göstermese de, bütün monoamin nörotransmitterlerin (nöradrenalin, dopamin ve serotonin) depresyon üzerinde etkisi olduğu bilinmektedir. Günümüzde, MDD için onaylanmış antidepresanların çoğu, monoaminerjik mekanizmalar yoluyla hareket etmektedir. Trisiklik antidepresanlar (TCA'lar) ve monoamin oksidaz inhibitörleri (MAO'lar) gibi birinci nesil antidepresanlar, serotonin ve norepinefrin monoaminlerinin geri alımını, metabolizmasını veya reseptör farmakodinamiğini değiştirir. Ayrıca, MAO inhibitörleri dopamin metabolizmasını inhibe ederek beyindeki dopamin miktarını arttırır. Birinci nesil antidepresanlardan daha az yan etkiye sahip olan ikinci nesil antidepresanlar, seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) ve serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörleri gibi ilaçlarla monoaminerjik sinir iletimini hedefler. SSRI'ların birinci nesil ajanlara kıyasla daha az yan etkiye sahip olmaları ve çok daha iyi tolare edilmelerine rağmen etkinlikleri sınırlıdır.

Anhedoni (bireysel motivasyon ve haz alabilme seviyesinin/kabiliyetinin düşmesi/kaybı), Parkinson hastalığı ve şizofreni gibi çeşitli dopamin ile ilişkili mental ve norödejeneratif bozuklukta görülen bir semptomdur, ve depresyonda da görülür. Günümüzdeki araştırmalar, SSRI'lar gibi ikinci nesil antidepresanların, depresyonda motivasyon ve ödülle ilgili bilişsel bozulma gibi anhedoni semptomlarının tedavisinde etkili olmadığını ortaya koymuştur. Anhedoninin yalnızca zevk alma yeteneğinin kaybı olarak tanımlanmadığını, aynı zamanda ödül almayla ilgili beklenti, motivasyon ve karar verme süreçlerinin bozulmasını kapsadığını belirtmek önemlidir. Bunlar, ödül sisteminde potansiyel bir bozukluğun göstergesidir. Bu, ödül sisteminin ana modülatör molekülü olan dopaminin işlevinde bir bozukluğa işaret eder. Tarihsel olarak depresyon, her ne kadar serotonin (5-HT) ve norepinefrin içeren sinir ağlarının işlev bozuklukları ile ilişkilendirilmiş olsa da, günümüzdeki modern tekniklerin yardımı ile, depresyonda olan kişilerin dopamin sisteminde de işlev bozuklukları olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, anhedonisi olan depresif hastalarda, PET görüntüleme çalışmaları, sağlıklı deneklere kıyasla önemli ölçüde daha az dopamin taşıyıcısı (DAT) aktivitesi tespit etmiştir, bu da dopamin seviyelerinde bir düşüş olduğunu düşündürmektedir.

Günümüzde her ne kadar en sık kullanılan antidepresanlar SSRI'lar olsa da, bu ilaçların etki göstermemesi durumunda diğer monoaminler üzerinde etkisi olan ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlardan bazıları dopamin seviyelerini direkt olarak veya dolaylı yollardan arttırarak çalışır. Bunlara örnek olarak dopamin-nörepinefrin geri alım inhibitörü bupropion ve N-metil-d-aspartat antagonisti ketamin örnek verilebilir. Dopaminin etkisini arttıran bu ilaçlar, anhedoninin azalması için etkilidir. Bununla birlikte, amfetamin gibi bazı dopaminejrik psikostimülanların depresyonun tedavisinde etkili olabileceği düşünülmektedir.

Kimyasal yapısı
Dopamin molekülü, etil zinciri yoluyla birbirine bağlı bir amin grubu ile bir katekol yapısından (iki hidroksil yan grubuna sahip bir benzen halkası) oluşur. Dopamin, nörotransmiterler norepinefrin ve adrenalini de içeren bir familya olan katekolaminlerin mümkün olan en basit halidir. Amin eki ile bir benzen halkasının varlığı, dopamini bir ikame edilmiş feniletilamin yapar. Çoğu amin gibi, dopamin de organik bir bazdır.

Kaynakça

Kadın endokrin sistemi
Motivasyon
Fenetilaminler
Uyarıcılar

Dopamin


Die Scottish Open 1911 waren die fünfte Austragung dieser internationalen Meisterschaften von Schottland im Badminton. Sie fanden Anfang des Jahres in Glasgow statt. Bei dieser Auflage wurden nur vier Disziplinen ausgetragen, auf die Ausspielung des Dameneinzels wurde verzichtet. Gemeinsam mit den offenen Titelkämpfen fanden auch die geschlossenen nationalen Titelkämpfe von Schottland statt.

Sieger und Finalisten der Scottish Open

Sieger der Closed Scottish Championships

Referenzen
 Stewart Marsden Massey: Badminton, London, G. Bell & Sons 1911, S. 146–147.

1911
1911
Badminton 1911
Badmintonwettbewerb in Glasgow

Scottish Open 1911


Zvjezdan (lat. Aster), biljni rod iz porodice Asteraceae kojemu pripadaju trajnice i listopadni i vazdazeleni polugrmovi. Rod Aster sadržava preko 170 vrsta i dao je ime porodici zvjezdanovke. Ime dolazi po grčkoj riječi ἀστήρ (astēr, tj. zvijezda).

Rašireni su u Euroaziji, Sjevernoj Americi i južnoj Africi. Mnoge vrste koje su mu nekada pripisivane reklasificirane su po drugim rodovima: Almutaster; Canadanthus; Doellingeria; Bellidiastrum rozetasti zvjezdan (Bellidiastrum michelii); Eucephalus; Eurybia; Galatella sedumolisni zvjezdan (Galatella sedifolia), zlatokosi zvjezdan, (Galatella linosyris); Ionactis; Oligoneuron; Oreostemma; Sericocarpus; Symphyotrichum: novoengleski zvjezdan, (Symphyotrichum novae-angliae), ljuskavi zvjezdan  (Symphyotrichum squamatum),novobelgijski zvjezdan (Symphyotrichum novibelgii), suličasti zvjezdan (Symphyotrichum lanceolatum); Tripolium: primorski zvjezdan (Tripolium pannonicum).

U Hrvatskoj raste planinski zvjezdan (Aster alpinus), rozetasti zvjezdan (Aster bellidiastrum),  brdski zvjezdan (Aster amellus)

Vrste

 Aster ageratoides Turcz.
 Aster aitchisonii Boiss.
 Aster alatipes Hemsl.
 Aster alpinus L.
 Aster amellus L.
 Aster atropurpurea W.P.Li & G.X.Chen
 Aster baccharoides (Benth.) Steetz
 Aster barbellatus Grierson
 Aster brevicaulis W.P.Li
 Aster chekiangensis (C.Ling ex Y.Ling) Y.F.Lu & X.F.Jin
 Aster chingshuiensis Y.C.Liu & C.H.Ou
 Aster chuanshanensis W.P.Li
 Aster dianchuanensis J.W.Xiao & W.P.Li
 Aster dolichopodus Y.Ling
 Aster fanjingshanicus Y.L.Chen & D.J.Liu
 Aster filipes J.Q.Fu
 Aster formosanus Hayata
 Aster giraldii Diels
 Aster gracilicaulis Y.Ling ex J.Q.Fu
 Aster handelii Onno
 Aster hayatae H.Lév. & Vaniot
 Aster heterolepis Hand.-Mazz.
 Aster homochlamydeus Hand.-Mazz.
 Aster hunanensis Hand.-Mazz.
 Aster ilanmontanus S.S.Ying
 Aster indamellus Grierson
 Aster ionoglossus Y.Ling
 Aster itsunboshi Kitam.
 Aster jiangkouensis X.L.Yu & Xiong Li
 Aster jiulongshanensis Z.H.Chen, Xi Y.Ye & C.C.Pan
 Aster kanoi S.W.Chung, W.J.Huang & T.C.Hsu
 Aster kantoensis Kitam.
 Aster koraiensis Nakai
 Aster langaoensis J.Q.Fu
 Aster lautureanus (Debeaux) Franch.
 Aster limosus Hemsl.
 Aster lingulatus Franch.
 Aster lixianensis (J.Q.Fu) Brouillet, Semple & Y.L.Chen
 Aster lushiensis (J.Q.Fu) Brouillet, Semple & Y.L.Chen
 Aster maackii Regel
 Aster mangshanensis Y.Ling
 Aster megalanthus Y.Ling
 Aster menelii H.Lév.
 Aster microcephalus (Miq.) Franch. & Sav.
 Aster miyagii Koidz.
 Aster molliusculus (Wall. ex Lindl.) C.B.Clarke
 Aster mongolicus Franch.
 Aster morrisonensis Hayata
 Aster moupinensis (Franch.) Hand.-Mazz.
 Aster nakaoi Kitam.
 Aster neoelegans Grierson
 Aster oliganthus W.P.Li & Zhi Li
 Aster oreophilus Franch.
 Aster ovalifolius Kitam.
 Aster philippinensis S.Moore
 Aster popovii Botsch.
 Aster procerus Hemsl.
 Aster pseudoglehnii Y.S.Lim, Hyun & H.Shin
 Aster pujosii Quézel
 Aster quanzhouensis M.Tang, G.J.Yan & W.P.Li
 Aster rockianus Hand.-Mazz.
 Aster sanczirii Kamelin & Gubanov
 Aster sanqingensis G.J.Zhang & T.G.Gao
 Aster sanqingshanicus J.W.Xiao & W.P.Li
 Aster satsumensis Soejima
 Aster saxicola W.P.Li & Z.Li
 Aster semiamplexicaulis Makino ex Koidz.
 Aster semiprostratus (Grierson) H.Ikeda
 Aster shimadae (Kitam.) Nemoto
 Aster sinianus Hand.-Mazz.
 Aster sinoangustifolius Brouillet, Semple & Y.L.Chen
 Aster siyuanensis S.S.Ying
 Aster smithianus Hand.-Mazz.
 Aster souliei Franch.
 Aster spathulifolius Maxim.
 Aster sugimotoi Kitam.
 Aster taiwanensis Kitam.
 Aster takasagomontanus Sasaki
 Aster taliangshanensis Y.Ling
 Aster taoshanensis S.S.Ying
 Aster taoyuenensis S.S.Ying
 Aster tataricus L.f.
 Aster tenuipes Makino
 Aster tianmenshanensis G.J.Zhang & T.G.Gao
 Aster tonglingensis G.J.Zhang & T.G.Gao
 Aster tongolensis Franch.
 Aster tricephalus C.B.Clarke
 Aster trichoneurus Y.Ling
 Aster trinervius Roxb. ex D.Don
 Aster turbinatus S.Moore
 Aster velutinosus Y.Ling
 Aster vestitus Franch.
 Aster viscidulus (Makino) Makino
 Aster vvedenskyi Bondarenko
 Aster wattii C.B.Clarke
 Aster willkommii Sch.Bip.
 Aster woroschilovii Zdor. & Schapoval
 Aster xianjuensis Y.F.Lu, W.Y.Xie & X.F.Jin
 Aster yakushimensis (Kitam.) Soejima & Yahara
 Aster yoshinaganus (Kitam.) Mot.Ito & Soejima
 Aster yuanqunensis (J.Q.Fu) Brouillet, Semple & Y.L.Chen
 Aster ×alpinoamellus Novopokr. ex Tzvelev

 Aster rugulosus Maxim. ponekad se vodi pod rod Cardiagyris.

Vanjske poveznice

Izvori

Asterinae

Zvjezdan


Liborius Franz Johann Hausner, seit 1900 Edler von Hauswehr (* 30. März 1834 in Haslicht; † 9. November 1925 in Korneuburg) war ein k.u.k. Feldmarschallleutnant.

Leben
Nach der Unterstufe des Gymnasiums in Olmütz trat er als 15-Jähriger im Juni 1849 als ex-propriis Gemeiner (gegen Erlag des Montur-Geldes auf 8 Jahre) in die kaiserlich-habsburgische (ab 1867 k.u.k.) Armee und zwar ins Infanterie-Regiment Nr. 54 ein; den Feldzug 1849 hat er mitgemacht, jedoch nicht an Gefechtshandlungen teilgenommen.

Beim Infanterie-Regiment Nr. 36 diente er sechs Jahre als Expropriis-Feldwebel, bevor er - nach einem kurzen Intermezzo im zivilen Kanzlei-Staatsdienst - zum Infanterie-Regiment Nr. 29 versetzt wurde, wo er 1859 zum Leutnant avancierte. In diversen Militärbildungsanstalten diente er, nunmehr Oberleutnant, als Lehrer für die Fächer Exerzieren und Schönschreiben. Später war er bei den Infanterie-Regimentern Nr. 70 bzw. (wiederum) Nr. 54 eingeteilt, schließlich ab 1878 beim Infanterie-Regiment Nr. 4, wo er vom Major bis zum Oberst aufstieg.

Bei letzterem Regiment ("Hoch- und Deutschmeister") machte er im Jahre 1896 als Kommandant in Wien das 200-jährige Bestandsjubiläum mit.

1898 als Kommandant der 6. Gebirgs-Brigade in Bilek zum Generalmajor befördert, trat er nach mehr als 50 Jahren im Staatsdienst (davon fast 50 Jahre in der Armee) im Jahr 1900 in den Ruhestand und wurde am 12. September 1900 in den Adelsstand erhoben. Im Jahre 1908 wurde ihm wurden ihm unter Nachsicht der Taxe Titel und Charakter eines Feldmarschallleutnants des Ruhestands verliehen.

An Auszeichnungen erhielt er das Ritterkreuz des Leopold-Ordens, die Militär-Verdienstmedaille am roten Bande, die Kriegsmedaille, die Jubiläumserinnerungsmedaille für die bewaffnete Macht, das Militärdienstzeichen 1. Klasse, den preußischen Roten Adlerorden II. Klasse, den Orden der aufgehenden Sonne und den siamesischen Orden des Weißen Elefanten.

Liborius Hausner war zwei Mal verheiratet: erste Eheschließung 1871 mit Judith, geb. Mozelt (1827-1884), zweite Eheschließung 1886 mit Maria Anna, geb. Schierl (1866-1941).
Aus der ersten Ehe stammen die Kinder Leontine Judith (* 1872), Arthur (1873-1887), Rudolf Liborius (* 1879) und Anna (1884-1890).
Aus der zweiten Ehe stammen Marie Antonia Anna (* 1886, verh. 1909 mit August Anton Lovrek), die Zwillinge Arthur (* 1887) und Stephanie (verh. mit Otto Gröger) sowie Adele Hermine (1889-1979, verh. mit Josef Weißmann), Liborius Ignaz (1892-1984) und Rosa Theresia Hildegard Josefa (* 1899).

Das mit seinem Wappen gezierte Grab des FML Liborius Hausner Edler von Hauswehr, in dem auch seine Witwe beigesetzt ist, die ihn um 16 Jahre überlebt hat, befindet sich am Friedhof Korneuburg; eine kleine Gedenktafel erinnert dort auch an seinen gleichnamigen Sohn aus zweiter Ehe, allerdings aufgrund des Adelsaufhebungsgesetzes unter der "republikanischen" Namensversion Hausner-Hauswehr.

Einzelnachweise

Feldmarschallleutnant
Träger des ö.k. Leopold-Ordens (Ritter)
Träger des Roten Adlerordens 2. Klasse
Träger des Ordens der Aufgehenden Sonne
Träger des Weißen Elefantenordens
Nobilitierter (Systemmäßiger Adel)
Geboren 1834
Gestorben 1925
Mann
Edler

Liborius Hausner von Hauswehr


James Peter Giuffre (, ; April 26, 1921 – April 24, 2008) was an American jazz clarinetist, saxophonist, composer, and arranger. He is known for developing forms of jazz which allowed for free interplay between the musicians, anticipating forms of free improvisation.

Biography
Jimmy Giuffre was born in Dallas, Texas, United States, the son of Joseph Francis Giuffre (an Italian immigrant from Termini Imerese, Palermo Province, Sicily) and Everet McDaniel Giuffre. Giuffre was a graduate of Dallas Technical High School and North Texas State Teachers College (University of North Texas College of Music). He first became known as an arranger for Woody Herman's big band, for which he wrote "Four Brothers" (1947). He would continue to write creative, unusual arrangements throughout his career. He was a central figure in West Coast jazz and cool jazz. He became a member of Howard Rumsey's Lighthouse All Stars in 1951 as a full-time All Star, along with Shorty Rogers and Shelly Manne. The Lighthouse in Hermosa Beach, California became the focal point of West Coast jazz in the 1952–53 period. During this time, he collaborated with Rogers on many of the charts written for the All Stars. The first recording released by the Lighthouse All Stars was a not so West Coast jazz chart named "Big Boy", which he and Rogers had put together. It was an instant hit in Los Angeles. He left the band in September 1953 and became a member of Shorty Rogers and His Giants before going solo. At this point in his career, Giuffre predominantly played tenor and baritone saxophone.

His first trio consisted of Giuffre, guitarist Jim Hall and double bassist Ralph Peña (later replaced by Jim Atlas). They had a minor hit in 1957 when Giuffre's "The Train and the River", was featured on the television special The Sound of Jazz. This trio explored what Giuffre dubbed "blues-based folk jazz". This same special matched Giuffre with fellow clarinetist Pee Wee Russell for a leisurely jam session simply titled "Blues".

When Atlas left the trio, Giuffre replaced him with valve trombonist Bob Brookmeyer. This unusual instrumentation was partly inspired by Aaron Copland. The group can be seen performing "The Train and the River" in the film Jazz on a Summer's Day filmed at the 1958 Newport Jazz Festival.

In 1959, Giuffre led a trio featuring Hall and bassist Buddy Clark on a concert in Rome, Italy, sharing the bill with Gerry Mulligan's band.

In 1961, Giuffre formed a new trio with pianist Paul Bley and Steve Swallow on double bass, and began to focus his attention largely on the clarinet. This group received little attention while active, but were later cited by some critics and musicians as among the most important groups in jazz history. They explored free jazz not in the aggressive mode of Albert Ayler or Archie Shepp, but with a hushed, quiet focus closer to chamber music. The trio's explorations of melody, harmony and rhythm are still as striking and radical as any in jazz. Thom Jurek has written that this trio's recordings are "one of the most essential documents regarding the other side of early-'60s jazz."

Giuffre, Bley and Swallow eventually explored wholly improvised music, several years ahead of the free improvisation boom in Europe. Jurek writes that Free Fall, their final record, "was such radical music, no one, literally no one, was ready for it and the group disbanded shortly thereafter on a night when they made only 35 cents apiece for a set."

In the early 1970s, Giuffre formed a new trio with bassist Kiyoshi Tokunaga and drummer Randy Kaye. Giuffre added instruments including bass flute and soprano saxophone to his arsenal. A later group included Pete Levin playing synthesizer and replaced Tokunaga with electric bassist Bob Nieske. This group recorded three albums for the Italian Soul Note label.

During the 1970s, Giuffre was hired by New York University to head its jazz ensemble, and to teach private lessons in saxophone and music composition.

Into the 1990s, Giuffre continued teaching and performing. He recorded with Joe McPhee, and revived the trio with Bley and Swallow (though Swallow had switched to bass guitar, giving the group a different sound). Through the mid-1990s, Giuffre taught at the New England Conservatory of Music. He suffered from Parkinson's disease and in his last years he no longer performed. Giuffre died of pneumonia in Pittsfield, Massachusetts, on April 24, 2008, two days short of his 87th birthday.

Discography

As leader/co-leader
1955: Jimmy Giuffre (Capitol)
1955: Tangents in Jazz (Capitol)
1956: The Jimmy Giuffre Clarinet (Atlantic)
1956: The Jimmy Giuffre 3 (Atlantic)
1958: The Music Man (Atlantic)
1958: Trav'lin' Light (Atlantic)
1958: The Four Brothers Sound (Atlantic)
1958: Western Suite (Atlantic)
1959: Ad Lib (Verve)
1959: 7 Pieces (Verve)
1959: Herb Ellis Meets Jimmy Giuffre (Verve) with Herb Ellis
1959: Lee Konitz Meets Jimmy Giuffre (Verve) with Lee Konitz
1959: The Easy Way (Verve)
1959: Piece for Clarinet and String Orchestra/Mobiles (Verve) with the Sudwestfunk Orchestra of Baden Baden
1959: Princess (Fini Jazz) Italian release – recorded at Adriano Theatre, Rome, Italy, June 19, 1959
1960: The Jimmy Giuffre Quartet in Person (Verve)
1961: Fusion (Verve)
1961: Thesis (Verve), re-released with Fusion and three additional tracks as 1961 (ECM, 1992)
1961: Emphasis, Stuttgart 1961 (hatArt, 1993), with Steve Swallow, Paul Bley
1961: Flight, Bremen 1961 (hatArt, 1993) re-issued with Emphasis... as Emphasis & Flight (hatOLOGY, 2003)
1961: Graz Live 1961 (Hathut / ezz-thetics 2019) with Steve Swallow, Paul Bley
1963: Free Fall (Columbia)
1965: New York Concerts: The Jimmy Giuffre 3 & 4 (2014)
1973: Music for People, Birds, Butterflies and Mosquitoes (Choice) also released as Mosquito Dance (DJM) and Night Dance (Candid)
1975: River Chant (Choice) also released as Mosquito Dance (DJM) and The Train and the River (Candid)
1978: IAI Festival (Improvising Artists), with Lee Konitz, Bill Connors and Paul Bley
1983: Dragonfly (Soul Note)
1985: Quasar (Soul Note)
1988: Eiffel: Live in Paris (CELP), with André Jaume
1988: Momentum, Willisau 1988 (hatOLOGY, 1997), with André Jaume
1989: Liquid Dancers (Soul Note)
1990: The Life of a Trio: Saturday (Owl), with Steve Swallow, Paul Bley
1990: The Life of a Trio: Sunday (Owl), with Steve Swallow, Paul Bley
1991: River Station (CELP), with André Jaume and Joe McPhee
1992: Talks & Plays (CELP, 2000), CD with interview and a second CD with André Jaume
1992: Fly Away Little Bird (Owl), with Steve Swallow, Paul Bley
1996: Conversations with a Goose (Soul Note), with Steve Swallow, Paul Bley

As sideman, arranger and/or composer
 Chet Baker and the Lighthouse All-Stars – Witch Doctor (Contemporary, 1953 [1985])
 Chet Baker – Pretty/Groovy (World Pacific, 1954 [1958])
 Elmer Bernstein – The Man with the Golden Arm (Decca, 1956)
 Paul Bley – Quiet Song (Improvising Artists, 1975)
 Buddy Bregman – Swinging Kicks (Verve, 1956)
 Bob Brookmeyer – Traditionalism Revisited (World Pacific, 1957)
 Ray Brown – Bass Hit! (Verve, 1956)
 Teddy Charles – The Teddy Charles Tentet (Atlantic, 1956)
 Teddy Charles / Shorty Rogers / Shelly Manne / Jimmy Giuffre – Collaboration West (Prestige, 1953 [1956]) Evolution (Prestige, 1953 [1957])
 Peggy Connelly – That Old Black Magic (Bethlehem, 1956)
 Buddy DeFranco – The Progressive Mr. DeFranco (Norgran, 1953 [1954], reissued as Odalisque - The Music Of Buddy DeFranco, Norgran, 1956 & Verve, 1961)
 Herb Ellis – Ellis in Wonderland (Verve, 1956)
 Stan Kenton – Popular Favorites by Stan Kenton (Capitol, 1953)
 Lee Konitz – You and Lee, Arranged and conducted by Jimmy Giuffre (Verve, 1959), Giuffre does not play
 John Lewis – The Wonderful World of Jazz (Atlantic, 1960), credited as "James Rivers", Essence (Atlantic, 1962)
 Shelly Manne & His Men – The West Coast Sound (Contemporary, 1953), Giuffre plays baritone saxophone and arranges one tune
 Shelly Manne – The Three & The Two (Contemporary, 1954)
Helen Merrill – The Artistry of Helen Merrill (Mainstream, 1965)
 Modern Jazz Quartet – The Modern Jazz Quartet at Music Inn (Atlantic, 1956)
 Lennie Niehaus – Lennie Niehaus, Vol. 3 - The Octet, #2 (Contemporary, 1955), with Niehaus Giuffre plays baritone saxophone
 Lennie Niehaus – Lennie Niehaus, Vol. 5 - The Sextet (Contemporary, 1955)
 Anita O'Day – Pick Yourself Up (Verve, 1958)
 Anita O'Day – Cool Heat, Arrangements by Jimmy Giuffre (Verve, 1959)
 Shorty Rogers – Modern Sounds (Capitol, 1951)
 Shorty Rogers – Shorty Rogers and His Giants (RCA Victor, 1953)
 Shorty Rogers – Cool and Crazy (RCA Victor, 1953) also released as The Big Shorty Rogers Express Shorty Rogers – Shorty Rogers Courts the Count (RCA Victor, 1954)
 Shorty Rogers and André Previn – Collaboration (RCA Victor, 1954)
 Shorty Rogers – The Swinging Mr. Rogers (Atlantic, 1955)
 Shorty Rogers – Martians Stay Home (Atlantic, 1955 [1980])
 Shorty Rogers – Martians Come Back! (Atlantic, 1955 [1956])
 Shorty Rogers – Way Up There (Atlantic, 1955 [1957])
 Shorty Rogers – Wherever the Five Winds Blow (RCA Victor, 1956 [1957])
 Shorty Rogers – Shorty Rogers Plays Richard Rodgers (RCA Victor, 1957)
 Shorty Rogers – The Wizard of Oz and Other Harold Arlen Songs (RCA Victor, 1959)
 Shorty Rogers – The Swingin' Nutcracker (RCA Victor, 1960)
Pete Rugolo – Introducing Pete Rugolo (Columbia, 1954)
Pete Rugolo – Adventures in Rhythm (Columbia, 1954)
Pete Rugolo – Rugolomania (Columbia, 1955)
Pete Rugolo – New Sounds by Pete Rugolo (Harmony, 1954–55, [1957])
Pete Rugolo – Out on a Limb (EmArcy, 1956)
 Bill Russo / Shorty Rogers / Shelly Manne / Jimmy Giuffre – Jazz Composers Workshop (Savoy, 1952)
 Howard Rumsey's Lighthouse All-Stars, Vol. 3  (Contemporary, 1952), in this band Giuffre plays tenor saxophone
 Howard Rumsey's Lighthouse All-Stars – Sunday Jazz à la Lighthouse, Vol. 1 & 2 (Contemporary, 1953)
 Sonny Stitt – Sonny Stitt Plays Jimmy Giuffre Arrangements (Verve, 1959)
 Duane Tatro – Jazz for Moderns'' (Contemporary, 1954–55), Giuffre plays baritone saxophone

See also
 List of jazz arrangers

References

External links
 video interview with Steve Swallow and Carla Bley on recording with Jimmy Giuffre
 Jazz.com Biographical Entry
 The Quiet Class of Jimmy Giuffre
 Jimmy Giuffre: Cry Freedom by Rex Butters
 Daily Telegraph obituary
 New York Times obituary
 Jazz Police obituary
 Jazz Portraits from the WGBH Archives: Jimmy Giuffre a radio documentary from WGBH Radio Boston
 Jimmy Giuffre recordings at the Discography of American Historical Recordings.

1921 births
2008 deaths
American male composers
American jazz clarinetists
American jazz saxophonists
American male saxophonists
Avant-garde jazz musicians
Jazz musicians from Texas
Capitol Records artists
Columbia Records artists
Cool jazz saxophonists
Cool jazz clarinetists
American people of Italian descent
Deaths from pneumonia in Massachusetts
University of North Texas College of Music alumni
Verve Records artists
American jazz musicians
20th-century American saxophonists
Bebop saxophonists
20th-century American composers
20th-century American male musicians
American male jazz musicians
Improvising Artists Records artists
People with Parkinson's disease

Jimmy Giuffre


An Oncidium brandtii in uska species han Liliopsida nga syahan ginhulagway ni Friedrich Fritz Wilhelm Ludwig Kraenzlin ngan  Marx Carl Ludwig Ludewig Wittmack, ngan ginhatag han pagkayana nga asya nga ngaran ni Mark W. Chase och Norris Hagan Williams. An Oncidium brandtii in nahilalakip ha genus nga Oncidium, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Oncidium

Oncidium brandtii


Misionarke Naše Afričke Gospe, zvane i Bijele sestre, rimokatolička redovnička družba. Muška grana zove se Bijeli Oci. Danas na svijetu ima 900-injak redovnica Bijelih sestara u 136 samostana u 16 afričkih država, devet u Europi, tri u Sjevernoj Americi i jedan u Aziji.

Izvori

Katolički misionarski redovi i društva

Bijele sestre


Johann Gustav Emil Kammer (Groß Kannapinnen (atualmente Otschakovo, Caliningrado),  – Darmestádio, ) foi um engenheiro civil e professor universitário alemão.

Formação e carreira
Johann Gustav Emil Kammer nasceu em 1874 em Groß Kannapinnen, Prússia Oriental, filho do proprietário de terras Johannes Kammer e sua mulher Auguste Camplaiar. Estudou engenharia de 1894 a 1898 nas universidades técnicas de Berlim, Hannover e Munique. A partir de 1898 trabalhou como engenheiro estrutural na construção de ferrovias. Em dezembro de 1904 obteve o diploma de engenheiro na Universidade Técnica de Darmestádio. Em seguida trabalhou por dois anos no departamento de construção da administração ferroviária em Calw. De 1906 a 1908 foi engenheiro da cidade de Breslávia. Em 1908 Kammer tornou-se engenheiro-chefe na Universidade Técnica de Berlim. Em 1913 obteve um doutorado na Universidade Técnica de Berlim, com a tese Statisch unbestimmte Hauptsysteme. Ein Beitrag zur Berechnung mehrfach unbestimmte Tragewerke, orientado por Heinrich Müller-Breslau e Siegmund Müller. Em 1919 tornou-se Privatdozent de construção civil na Universidade Técnica de Berlim. Em julho de 1919 recebeu o título de professor. Em 1921 finalmente se tornou professor associado em Berlim.

No mesmo ano mudou-se para a Universidade Técnica de Darmestádio como professor titular de engenharia. Lá trabalhou como professor titular até se aposentar em 1939. A cátedra de Kammer, que não possuía laboratório próprio, abrangia as áreas de engenharia estrutural, construção industrial em aço e pontes móveis. Kammer supervisionou vários trabalhos de conclusão de curso e concluiu trabalhos para a indústria. De 1924 a 1926 foi decano do departamento de engenharia. Em 1927/28 ocupou o cargo de reitor. Em 1934/35 foi decano do departamento de engenharia civil. Kammer não era membro do NSDAP, nem ingressou nas SA ou SS.

Aposentou-se em março de 1939. Morreu em Darmestádio em abril de 1960, aos 85 anos de idade.

Publicações
1914: Statisch unbestimmte Hauptsysteme, Berlim.
1926: Der durchlaufende Träger über ungleichen Öffnungen, Berlim.
1928: Baustatik, Darmestádio.

Bibliografia
Christa Wolf und Marianne Viefhaus: Verzeichnis der Hochschullehrer der TH Darmstadt, Darmestádio 1977, p. 195.
Melanie Hanel: Normalität unter Ausnahmebedingungen. Die TH Darmstadt im Nationalsozialismus, Darmestádio 2014.

Professores da Universidade Técnica de Darmestádio
Engenheiros civis da Alemanha

Emil Kammer


El cine Odeon fue un cine de Livorno.

Ha sido alrededor de cincuenta años, el cine más grande de la ciudad y uno de los más grandes de Italia. Se encuentra fuera de la Iglesia valdense, y a poca distancia de la iglesia del mismo nombre y el Cementerio Inglés y la iglesia anexa de San Jorge. Activa desde la Segunda Guerra Mundial hasta los primeros años del nuevo milenio, a pesar de la difícil restauración de 1998, se cerró en 2007, para dar paso a un aparcamiento de varios pisos. Este aparcamiento, ya en parte activa en agosto de 2011 con la entrega del garaje primero, se inserta con sus rampas en espiral grandes que cuentan con una calefacción azul cromo.

Historia
Alrededor de los años cuarenta la familia Gragnani, director de la mayoría de las salas de entretenimiento Livorno, decidió hacer un cine de gran capacidad. Virgilio Marchi fue puesto a cargo de la gestión de proyectos y construcción, iniciada en marzo de 1948 y concluyó en junio de 1952. Dada la escasez de recursos financieros disponibles, la función original era la de mantener el proscenio de gran tamaño con unos pocos. En el momento de la inauguración fue el Cine Odeon, con sus asientos de 2500, el más grande del cine italiano (después de la última restauración, en 1998, se redujo a poco más de 800).

En 1958 el edificio fue vendido a Fortunato Marinari y, posteriormente, pasó a manos de la familia Lippi, hasta el cierre de la propiedad en 2005 y al que, según algunos, habría contribuido a la apertura, en esos años, una multisala de Porta a Terra. El edificio fue vendido a SPIL en 6 millones de euros, y en 2006 se presentó al público el proyecto para transformar el edificio en un aparcamiento de gran capacidad diseñado por Antonino Valenti Riccardo del Corso e Ida Roberto. Comenzó en 2007 y se abrió-incluso parcialmente en agosto de 2011, consta de 6 plantas sobre rasante y, por un total de 600 plazas de aparcamiento.

Enlaces externos

Livorno
Salas de cine de Italia

Cine Odeon


Instrumental andino es el tercer álbum de estudio de la banda chilena Curacas, lanzado en 1972 por el sello discográfico Peña de los Parra de los hermanos Isabel y Ángel Parra, y distribuido por el sello DICAP.

Lista de canciones

Referencias

Álbumes de 1972
Álbumes de Peña de los Parra
Álbumes de Discoteca del Cantar Popular
Álbumes en español

Instrumental andino


Gruppe 11 er en gruppe grundstoffer i det periodiske system. Tidligere hed den undergruppe IB. Gruppe 11 er også kendt som "møntmetallerne", da de ikke-radioaktive medlemmer traditionelt anvendes til mønter.

Gruppen tilhører overgangsmetallerne
 Cu kobber (atomnummer 29)
 Ag sølv (atomnummer 47)
 Au guld (atomnummer 79)
 Rg røntgenium (atomnummer 111) - radioaktivt

Billedgalleri

Periodiske system

Gruppe 11


Jennifer Heß (* 5. Oktober 1975) ist eine deutsche Bogenschützin im Behindertensport.

Leben
Jennifer Heß ist verheiratet und hat drei Kinder. In ihrer Jugend war sie als Schwimmerin mehrfache Landesmeisterin in Schleswig-Holstein und Teilnehmerin an Deutschen Meisterschaften. Seit einem Reitunfall im April 2008 ist sie körperbehindert aufgrund Contusio spinalis (Rückenmarksprellung). Auf der Suche nach einer aktiven sportlichen Beschäftigung begann sie im Jahr 2009 mit dem Bogensport.

Sportliche Erfolge
Jennifer Heß startet in der Klasse ARW2 (auf einen Rollstuhl angewiesene Sportler mit vollständiger Funktionsfähigkeit der Arme) der internationalen Klassifikation für Bogenschützen mit einer körperlichen Behinderung. Sie schießt einen olympischen Recurvebogen. Im Jahr 2010 bestritt sie erste Turniere und Meisterschaften, im Jahr 2011 gewann sie das internationale FITA Stern Turnier in Delmenhorst.
Ihre bisher größten Erfolge sind national mehrfache Siege bei den Meisterschaften des Deutschen Behindertensportverbands (DBS) in der Halle und im Freien (2012, 2013, 2014, 2016), international der 7. Platz bei der Weltmeisterschaft der behinderten Bogenschützen (Para-Weltmeisterschaft) in Donaueschingen 2015, der Gewinn der Goldmedaille im gemischten Zweierteam (Recurve Mixed Team) beim Para Weltranglistenturnier in Nove Mesto/CZ 2014 und die Silbermedaille im Recurve Mixed Team bei der Para Europameisterschaft in Nottwil/CH 2014.
Im August 2016 stand sie auf Platz 8 in der Weltrangliste (Para Women Recurve). Sie hält die deutschen Rekorde im DBS in der Halle und im Freien. Sie nahm an den Paralympischen Spielen 2016 in Rio teil und erreichte dort den 17. Platz im Einzel und den 9. Platz im Mixed.

Verein
Ihre Vereine sind der Schützenverein Hausbruch Alt- und Neuwiedenthal von 1898 e.V. und die Geesthachter Schützengesellschaft von 1895 e.V.

Weblinks
 Offizielle Homepage

Quellen

Behindertensportler (Bogenschießen, Deutschland)
Paralympics-Teilnehmer (Deutschland)
Teilnehmer der Sommer-Paralympics 2016
Deutscher Meister (Bogenschießen)
Deutscher
Geboren 1975
Frau

Jennifer Heß (Bogenschützin)


Collegium Ramazzini blev grundlagt i 1982 som et uafhængigt internationalt akademi med 180 inviterede medlemmer fra mere end 30 lande. Medlemmerne er internationalt anerkendte eksperter inden for erhvervsmæssig og miljømæssig sundhed.

Akademiet er opkaldt efter den italienske læge Bernardino Ramazzini fra det 16. århundrede og blev grundlagt af Irving Selikoff, Cesare Maltoni og andre fremtrædende videnskabsmænd i 1982. Collegium Ramazzinis mission er at fremme studiet af erhvervsmæssige og miljømæssige sundhedsspørgsmål. Gennem sine medlemmer og aktiviteter søger det at overbygge videnskabelig opdagelse og de socio-politiske centre, der skal reagere på disse opdagelser og fremskridt inden for sundhed og sikkerhed.

Et hovedformål med kollegiet er at afholde konferencer, symposier og seminarer, der introducerer videnskabelige, medicinske og statslige organer til forskellige spørgsmål og forskning inden for sundhed og sikkerhed.

Ramazzini Days 2011-seminaret blev afholdt i Carpi, Italien.
I 2012 afholdes symposiet "Miljø og sundhed på politisk dagsorden" i Montevideo i Uruguay fra 22.-24. marts. Konferencen organiseres i fællesskab af Collegium Ramazzini og Universidad Republica Oriental de Uruguay.

Ramazzini-prisen
Ramazzini-prisen blev indstiftet i 1984 og tildeles årligt forskere, som kollegiet anser for at have ydet fremragende bidrag til at fremme Bernardino Ramazzinis mål med hensyn til beskyttelse af folkesundheden.

Danske modtagere af prisen er:
 1988 Johannes Clemmesen for hans banebrydende arbejde med kræftepidemiologi.
 2015 Philippe Grandjean for hans lange karriere med at udføre og fremme miljø- og sundhedsforskning, især hans banebrydende arbejde om virkningerne af methylkviksølv.

Etableret i 1982
Lægefaglige institutter, råd og foreninger
Hædersbevisninger

Collegium Ramazzini


ඹබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 මඩකලපුව පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
 මඩකලපුව මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය
 මඩකලපුව සෞඛ්‍ය දිස්ත්‍රික්කය

මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය


An Xanthosoma seideliae in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Thomas Bernard Croat. An Xanthosoma seideliae in nahilalakip ha genus nga Xanthosoma, ngan familia nga Araceae.

Mabibilngan ini ha Bolivia. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Xanthosoma

Xanthosoma seideliae


HBE ist die Abkürzung für

 Embryonales Hämoglobin
 Flughafen Burg al-ʿArab bei Alexandria in Ägypten (IATA-Code)
 Halberstadt-Blankenburger Eisenbahn
 Haus der Berg- und Energiearbeiter, bis 1992 der Name der heutigen Lausitzhalle Hoyerswerda
 Handelsverband Bayern

Abkürzung

HBE


Vorbirea directă și vorbirea indirectă sau stilul direct și cel indirect, ori discursul direct și cel indirect sunt două procedee fundamentale de redare a spuselor cuiva, acesta fiind vorbitorul însuși sau altă persoană. Cele două procedee au în comun faptul că sursa spuselor apare ca subiect al unei propoziții, fiind exprimat printr-un substantiv sau un pronume, și în această propoziție există un cuvânt (de cele mai multe ori predicatul) cu sens de transmiterea sau solicitarea unei informații, ori de cererea ca ceva să fie făcut sau nu. De asemenea, spusele redate apar într-o propoziție aparte.

Diferențele dintre cele două procedee sunt în primul rând gramaticale. În timp ce în vorbirea directă spusele redate apar într-o propoziție independentă, în cea indirectă ele sunt cuprinse într-o propoziție sau, în unele limbi, o sintagmă subordonată. Pe lângă această diferență sintactică mai sunt și diferențe morfologice în privința persoanei gramaticale, a modului și eventual a timpului verbelor. Acestor diferențe le sunt asociate și diferențe lexicale ce constau în schimbarea unor cuvinte (adverbe, verbe, alte cuvinte sau expresii) cu altele. Totodată pot apărea și schimbări de modalitate, adică atitudinea reproducătorului față de spusele redate poate fi diferită de atitudinea sursei lor. Există și schimbări prozodice, în ceea ce privește felul intonației.

Majoritatea acestor caracteristici sunt ale tipului celui mai frecvent de vorbire indirectă, cea legată. În afară de aceasta mai există și vorbire indirectă liberă, care diferă de cea legată în primul rând prin faptul că spusele redate sunt cuprinse într-o propoziție independentă.

Vorbirea directă

Vorbirea directă citează, adică redă spusele cuiva exact cum le-a formulat acesta. Spusele fac parte dintr-o propoziție independentă față de propoziția în care se află sursa lor. Aceasta poate preceda enunțul redat (Mi-a spus: – Citește mai tare!), să-l urmeze (– Citește mai tare! mi-a spus) sau să fie intercalat în cuprinsul său: – Citește, mi-a spus, mai tare!).

Există și vorbire directă legată, care aparține, în limba română, registrului de limbă popular. Implică introducerea spuselor redate cu conjuncția că: Mi-a spus că "du-te imediat".

Vorbirea indirectă

Vorbirea indirectă legată

Vorbirea indirectă legată se deosebește de cea directă în primul rând prin aceea că spusele redate constituie o entitate subordonată gramatical. În română este vorba de o propoziție subordonată necircumstanțială, care poate fi completivă directă, subiectivă, mai rar predicativă sau atributivă, după cum termenul regent este un verb activ, un verb pasiv, un substantiv subiect al unui verb copulativ sau un substantiv cu altă funcție: Mi-a spus / Mi s-a spus / Am fost rugat / Rugămintea a fost să citesc mai tare, Rugămintea să citesc mai tare m-a emoționat.

Legarea spuselor redate de propoziția care conține sursa lor

Felul în care se leagă spusele redate de propoziția care conține sursa lor depinde de limba dată și de tipul propoziției care conține spusele redate în vorbirea directă.

În cazul propoziției enunțiative

În română, propoziția enunțiativă indirectă este introdusă prin conjuncția că, aceasta neputând fi omisă: I-am spus că am citit anunțul.

Această conjuncție își are echivalentul și în alte limbi. În cele din diasistemul slav de centru-sud, acesta este conjuncția da, de asemenea obligatorie:  Rekao si da znaš nešto engleski "Ai spus că știi ceva engleză".

În limba maghiară, conjuncția corespunzătoare este hogy: János észrevette, hogy közeledik a barátja "János a observat că prietenul său se apropie". În această limbă, subordonata este deseori anticipată în principală de pronumele demonstrativ az sau de un pronume personal, care este prezent și în vorbirea directă: Péter azt mondta: "Elfogyott a zsebpénzem" "Péter a spus – Nu mai am bani de buzunar" → Péter azt mondta, hogy elfogyott a zsebpénze "Péter a spus că nu mai are bani de buzunar".

În limba engleză, corespunzătoarea lui că este that, care adesea poate fi omisă: Celia told me (that) she's fed up "Celia mi-a spus că s-a săturat".

În limba franceză, conjuncția corespunzătoare este que, aceasta neputând fi omisă: Paul a dit qu'il était content "Paul a spus că e mulțumit". În această limbă, dacă în frază cele două predicate au un singur subiect, ca în acest exemplu, spusele redate pot fi exprimate în unele cazuri, în registrul de limbă elevat, și printr-o sintagmă cu verbul la infinitiv. Astfel, sinonimul sintactic al frazei este Paul a dit être content.

În cazul propoziției interogative

Privitor la acest tip de propoziție, trebuie deosebită întrebarea totală de cea parțială.

În unele limbi, întrebarea totală indirectă este introdusă de conjuncția corespunzătoare celei românești dacă, aceeași care introduce cel mai adesea și propoziția circumstanțială condițională:
  M-a întrebat dacă vin și eu;
  Je me demande s'il m'aime "Mă întreb dacă mă iubește";
  I asked Celia if there was anything wrong "Am întrebat-o pe Celia dacă e ceva în neregulă".

În limbile din dialectul slav de centru-sud se folosește obligatoriu o particulă interogativă în întrebarea totală directă: zar, li, da sau da li, aproximativ corespunzătoare lui "oare". Dintre acestea, în întrebarea totală indirectă este obligatorie li sau da li, care în acest caz au rolul de conjuncții:  Ima li deterdženta? sau Da li ima deterdženta? "Este detergent?" vs. Pitaću prodavca da li ima deterdženta "Am să-l întreb pe vânzător dacă este detergent", Pitaće se jesi li učinio sve što je trebalo "Se va pune întrebarea dacă ai făcut tot ce trebuia".

În maghiară, întrebarea totală indirectă se introduce prin conjuncția hogy, aceeași care introduce propoziția enunțiativă indirectă, sau prin conjuncția vajon, care în întrebarea directă înseamnă "oare". Aceste conjuncții se pot omite, însă este obligatorie particula interogativă -e după predicat sau după verbul auxiliar al acestuia: Kérsz kávét? – Nem tudom, (hogy) kérek-e "Dorești cafea? – Nu știu dacă doresc", Hazaért már Juli? "Juli a ajuns deja acasă?" vs. Nem tudom, (vajon) hazaért-e Juli "Nu știu dacă Juli a ajuns deja acasă".

Atât în română, cât și în celelalte limbi amintite aici, întrebarea parțială indirectă este introdusă prin cuvântul interogativ cu care începe întrebarea directă corespunzătoare. În română, în engleză sau în limbile din diasistemul slav de centru-sud se introduce numai prin aceasta:
  Unde te duci? vs. M-a întrebat unde mă duc;
  'What time is it?' he asked "– Cât e ceasul? – a întrebat el" vs. He asked what time it was "A întrebat cât e ceasul";
  – Dokad ti važi pasoš? – Ne znam dokad mi važi pasoš "– Până când ți-e valabil pașaportul? – Nu știu până când mi-e valabil pașaportul".

În franceză, cel mai adesea, construcția este analogă cu cele precedente (ex. Qui m'aime? "Cine mă iubește?" vs. Je me demande qui m'aime "Mă întreb cine mă iubește"), dar dacă subiectul este unic, întrebarea indirectă se exprimă printr-o sintagmă cu verb la infinitiv: Je ne sais à qui m'adresser "Nu știu cui să mă adresez".

Altă particularitate a francezei este că două expresii interogative se scurtează în limba standard: Qu'est-ce qui se passe ? "Ce se întâmplă?" vs. Dites-moi ce qui se passe "Spuneți-mi ce se întâmplă", Qu'est-ce qu'il faut choisir ? "Ce trebuie să alegem?" vs. Je demande ce qu'il faut choisir (Te/Vă) întreb ce trebuie să alegem".

În maghiară, diferența față de celelalte limbi amintite este că înaintea cuvântului interogativ poate sta și conjuncția hogy: Merre menjünk? "Pe unde să mergem" vs. Megérdeklődöm, (hogy) merre menjünk "Am să mă interesez pe unde să mergem".

În cazul propoziției imperative

În română, propoziția imperativă indirectă se introduce prin conjuncția să, aceasta fiind și un morfem al conjunctivului, mod la care este totdeauna predicatul unei asemenea propoziții: Am fost rugat să citesc mai tare.

În maghiară nu există o conjuncție specializată pentru conjunctiv, ci se folosește cea corespunzătoare lui că: Már ötször mondtam, hogy induljunk végre! "Am spus deja de cinci ori să pornim în sfârșit!"

Și în diasistemul slav de centru-sud se folosește cel mai frecvent conjuncția cel mai exact corespunzătoare lui că ( Rekao sam ti da se ne miješaš "Ți-am spus să nu te amesteci"), dar dacă propoziția i se adresează persoanei a III-a, în locul acesteia se poate folosi conjuncția neka:  Reče mu neka ustane "Îi spuse să se scoale".

În franceză, de asemenea se folosește subordonata introdusă prin que [Il ordonna qu'on le prenne "A ordonat (ca acel lucru) să fie luat"], dar, indiferent de registrul de limbă, este mai frecventă sintagma cu verb la infinitiv cu prepoziția de, al cărui subiect nu este același cu al verbului regent: Il ordonna de le prendre..

În engleză se folosește o construcție analogă cu cea franceză din urmă, infinitivul cu to: We told Celia to hurry up "I-am spus Celiei să se grăbească".

Modificări cauzate de trecerea de la vorbirea directă la cea indirectă legată

Transformarea sintactică de la vorbirea directă la cea indirectă la nivelul frazei aduce după sine și schimbări sintactice la nivelul propoziției, precum și modificări morfologice, lexicale, de modalitate și prozodice.

Modificări de persoană gramaticală

În vorbirea indirectă, persoanele gramaticale sunt determinate de punctul de vedere al celui care redă spusele:

 Cuvintele din spusele redate care se referă la cel ce le redă, rămân la persoana I sau trec la aceasta:
  Je t'ai dit : « Je te rejoindrai » "Ți-am spus: – Merg acolo unde vei fi" → Je t'ai dit que je te rejoindrais "Ți-am spus că merg acolo unde vei fi";
  Mi-a spus: – Stai aici! → Mi-a spus să stau acolo.
 Cuvintele din spusele redate care se referă la destinatarul acestora, rămân la persoana a II-a sau trec la aceasta:
  Je t'ai dit : « Je te rejoindrai » → Je t'ai dit que je te rejoindrais;
  Rekao si: "Znam nešto engleski" "Ai spus: – Știu ceva engleză" → Rekao si da znaš nešto engleski" "Ai spus că știi ceva engleză".
 Cuvintele din spusele redate care nu se referă nici la cel ce le redă, nici la destinatarul lor, rămân la persoana a III-a sau trec la aceasta:
  Je t'ai dit : « Je le rejoindrai » "Ți-am spus: – Merg acolo unde va fi el" → Je t'ai dit que je le rejoindrais "Ți-am spus că merg acolo unde va fi el";
  Kovács János azt mondja: Magammal viszem a kalapomat "János Kovács spune: – Îmi iau pălăria cu mine" → Kovács János azt mondja, hogy magával viszi a kalapját "János Kovács spune că își ia pălăria cu el".

Modificări în funcție de situația celui ce redă spusele

Situația celui ce redă spusele poate necesita schimbări lexicale, de exemplu înlocuirea verbului folosit în vorbirea directă cu alt verb:  Mama îi spune băiețelului ei: Kisfiam, hozd ide a dugóhúzót! "Puiule, adu-mi tirbușonul!". Redarea de către copil a spuselor mamei este: A mama azt mondta, hogy vigyem oda neki a dugóhúzót "Mama a spus să-i duc tirbușonul".

Se pot schimba și cuvinte referitoare la moment:  She said, 'I will come tomorrow' "(Ea) a spus: – O să vin mâine" → (Yesterday) she said she would come today "(Ea) a spus (ieri) că o să vină azi".

Același lucru poate fi valabil și pentru cuvinte referitoare la loc. De pildă poate fi necesară schimbarea unui adverb de loc ( Il m'a dit en me montrant une vieille table : « Je travaille ici » "Mi-a spus arătându-mi o masă veche: – Aici lucrez" → Il m'a dit ... qu'il travaillait là "Mi-a spus … că lucrează acolo"), sau un pronume demonstrativ de depărtare trebuie să înlocuiască unul de apropiere: Mi-a spus: – Copiază textul acesta! → Mi-a spus să copiez textul acela.

Schimbări de mod și de modalitate

Se poate schimba și modul predicatului propoziției care a devenit subordonată. În unele cazuri, aceasta nu schimbă și modalitatea acesteia. Propoziția imperativă rămâne imperativă: Mi-a spus: – Citește mai tare! (modul imperativ) → Mi-a spus să citesc mai tare (modul conjunctiv).

Alteori, schimbarea modului schimbă și modalitatea, bunăoară indicând faptul că vorbitorul are altă atitudine față de spusele redate decât sursa acestora, de exemplu se îndoiește de sinceritatea lor. În română, în acest caz, condiționalul cu sens de prezumtiv ia locul indicativului: Mi-a spus: – Îmi place articolul tău → Mi-a spus că i-ar plăcea / i-ar fi plăcând articolul meu. Aceeași atitudine se poate exprima și printr-un procedeu lexical, schimbând cuvântul regent (A pretins că-i place articolul meu) sau prin adăugarea unui modalizator precum chipurile, cică, pasămite, vezi Doamne, vorba vine.

Schimbări de timp verbal

În limbi ca franceza sau engleza, trecerea de la vorbirea directă la cea indirectă cu verb regent la un timp trecut provoacă schimbări importante și în privința timpului predicatului subordonatei. Situația nu este aceeași în română, în diasistemul slav de centru-sud sau în maghiară, limbi în care nu există reguli de concordanță a timpurilor atât de riguroase.

În franceză, următoarele schimbări sunt aproape totdeauna de regulă:
 de la indicativ prezent la indicativ imperfect: Il déclara : « Je te vois » "El declarắ: – Te văd" → Il déclara qu'il le voyait "El declarắ că îl vede";
 de la indicativ perfect compus la indicativ mai mult ca perfect: Il déclara : « Je t'ai vu » "El declarắ: – Te-am văzut" → Il déclara qu'il l'avait vu "El declarắ că l-a văzut / îl văzuse";
 de la indicativ viitor simplu la forma condiționalului prezent cu valoare de viitor în trecut: Il déclara : « Je te verrai » "El declarắ: – Te voi vedea" → Il déclara qu'il le verrait "El declarắ că-l va vedea".

În engleză, schimbările sunt de regulă când vorbitorul relatează obiectiv, fără a vrea să sugereze că informația este în mod necesar adevărată, sau când informația este neadevărată ori neactuală:
 de la prezentul simplu la trecutul simplu: Kay said 'I feel ill' "Kay a spus: – Mă simt bolnavă" → Kay said she felt ill "Kay a spus că se simte bolnavă";
 de la trecutul simplu la mai mult ca perfect: He told us 'I bought the shirt' "Ne-a spus: – Am cumpărat cămașa" → He told us he had bought the shirt "Ne-a spus că a cumpărat / cumpărase cămașa";
 de la viitorul simplu la viitorul în trecut (future in the past), adică de la prezentul simplu al auxiliarului viitorului simplu la condiționalul prezent (present conditional) al acestuia: I told them 'You will get wet' "Le-am spus: – O să vă udați" → I told them they would get wet "Le-am spus că o să se ude".

Schimbările de la punctele 1 și 2 au loc și în cazul primului component al formelor compuse ale timpurilor prezent și trecut: 'We are losing' "– Pierdem" → We thought we were losing "Am crezut că pierdem", 'Ann has been crying' "Ann a plâns" → Who said Ann had been crying? "Cine a spus că Ann a plâns?"

Schimbări sintactice la nivelul propoziției

Una din aceste schimbări privește statutul substantivului sau pronumelui. Atunci când în vorbirea directă acesta nu are funcție sintactică, în cea indirectă corespunzătoare primește o asemenea funcție.

În română, aceasta are loc prin trecerea de la cazul vocativ la alt caz: Am strigat: – Andrei, fii atent! → I-am strigat lui Andrei să fie atent. În alte limbi nu se ia în seamă un caz vocativ, dar sunt situații analoge cu cea din română:  J'ai dit : « Jean, je suis fatigué » "Am spus: – Jean, sunt obosit" → J'ai dit à Jean que j'étais fatigué "I-am spus lui Jean că sunt obosit".

Alte schimbări privesc topica. De exemplu, în engleză, în întrebarea directă, subiectul este după predicatul cu formă simplă sau după auxiliarul acestuia dacă este de formă compusă, dar în cea indirectă trece înaintea predicatului: Who have you invited? "Pe cine ați invitat?" vs. Peter is wondering who we have invited "Peter se întreabă pe cine am invitat".

În franceză are loc o schimbare asemănătoare, dar numai în cazul uneia din variantele construcțiilor interogative și numai dacă subiectul este exprimat printr-un pronume personal neaccentuat. În întrebarea indirectă, acesta stă totdeauna înaintea predicatului, pe când în cea directă poate sta după acesta: Vous partez ? / Est-ce que vous partez ? / Partez-vous ? "Plecați?" → Je vous demande si vous partez "Vă întreb dacă plecați".

În maghiară, în interdicția indirectă, prefixul verbal revine la locul său originar, în cea directă fiind plasat după verb: Ne gyújts rá a szobában! "Nu fuma în cameră!" → Nem engedem, hogy rágyújts a szobában! "Nu te las să fumezi în cameră!".

Alte schimbări

În vorbirea indirectă se renunță la unele elemente afective, în special interjecții: Striga mereu: – Au, ce mă doare! → Striga mereu că o doare rău.

Alt caz de eliminare a unui element de limbă se găsește în franceză. În varianta standard a acesteia este obligatorie eliminarea în întrebarea indirectă a expresiei interogative est-ce que, cu sensul aproximativ "oare", care poate fi folosită în întrebarea directă: Quand est-ce que tu pars ? "Când pleci?" vs. Je te demande quand tu pars "Te întreb când pleci.

Nici intonația tipică pentru interogația directă sau cea pentru exclamație nu se păstrează în vorbirea indirectă, ci se înlocuiește cu cea proprie propoziției enunțiative: M-a întrebat: – Vii și tu? → M-a întrebat dacă vin și eu, Mi-a spus: – Citește mai tare! → Mi-a spus să citesc mai tare.

Vorbirea indirectă liberă

Vorbirea indirectă liberă este un procedeu cu trăsături și dintre cele ale vorbirii directe, și dintre cele are vorbirii indirecte legate. Ca și în vorbirea directă, spusele redate nu depind gramatical de vreun termen regent, care poate chiar lipsi, propoziția care le conține nu este introdusă de o conjuncție, are aceeași intonație și eventuale elemente afective ca și cum ar fi în vorbirea directă. În schimb seamănă cu vorbirea indirectă legată prin schimbările de persoană gramaticală, de timp verbal din aceasta, uneori și de mod.

Vorbirea indirectă liberă este frecventă în literatura beletristică pentru redarea gândurilor în monologuri interioare: Văzându-se scos la selemet, l-a apucat pe Kir Ianulea un fel de groază. Ce are să facă el de-acuma, căzut în sărăcie, în necinste și-n ocară? (Ion Luca Caragiale). Se întâlnește de asemenea și în registrul de limbă familiar: M-a întrebat: mă simt în stare?.

Uneori scriitorii folosesc alături vorbirea indirectă legată (prima frază din exemplul următor) și cea liberă (propoziția care o urmează):  Ils parlaient de ce qu'ils feraient plus tard, quand ils seraient sortis du collège. D'abord, ils entreprendraient un grand voyage […] "Vorbeau despre ce vor face mai târziu, când vor fi terminat colegiul. Mai întâi vor face o mare călătorie […]" (Gustave Flaubert).

Referințe

Surse bibliografice

 Avram, Mioara, Gramatica pentru toți, București, Humanitas, 1997, ISBN 973-28-0769-5
  Barić, Eugenija et al., Hrvatska gramatika (Gramatica limbii croate), ediția a II-a revăzută, Zagreb, Školska knjiga, 1997, ISBN 953-0-40010-1
  Bussmann, Hadumod (coord.), Dictionary of Language and Linguistics (Dicționarul limbii și lingvisticii), Londra – New York, Routledge, 1998, ISBN 0-203-98005-0 (accesat la 4 23 august 2018)
  Čirgić, Adnan; Pranjković, Ivo; Silić, Josip, Gramatika crnogorskoga jezika (Gramatica limbii muntenegrene), Podgorica, Ministerul Învățământului și Științei al Muntenegrului, 2010, ISBN 978-9940-9052-6-2 (accesat la 23 august 2018)
 Constantinescu-Dobridor, Gheorghe, Mic dicționar de terminologie lingvistică, București, Albatros, 1980
  Eastwood, John, Oxford Guide to English Grammar, Oxford, Oxford University Press, 1994, ISBN 0-19-431351-4 (accesat la  (accesat la 23 august 2018)
  Grevisse, Maurice și Goosse, André, Le Bon usage. Grammaire française (Folosirea corectă a limbii. Gramatică franceză), ediția a XIV-a, Bruxelles, De Boeck Université, 2007, ISBN 978-2-8011-1404-9 (accesat la 30 decembrie 2022)
  Hegedűs, Rita, "A játszótársam, mondd, akarsz-e lenni?" – A függő beszéd ("Spune, vrei să fii tovarășul meu de joacă" – Vorbirea indirectă), THL2 – A magyar nyelv és kultúra tanításának folyóirata, nr. 1–2, 2012, ISSN 1787-1417, pp. 15–23 (accesat la 23 august 2018)
  Klajn, Ivan, Gramatika srpskog jezika (Gramatica limbii sârbe), Belgrad, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2005, ISBN 86-17-13188-8  (accesat la 23 august 2018)

Lingvistică

Vorbire directă și vorbire indirectă


Yorkville est un village américain situé dans les comtés de Belmont et de Jefferson, dans l'Ohio. Selon le recensement de 2010, sa population est de .

Notes et références

Liens externes

Village dans l'Ohio
Comté de Belmont
Comté de Jefferson (Ohio)

Yorkville (Ohio)


Analeptik, organizmanın çeşitli organlarına gücünü ve işlevini yeniden kazandıran uyarıcı bir maddedir.

Analeptik çeşitleri
Solunum analeptikleri, solunumun ritmini ve genliğini normale döndürür. Başlıcaları teofilin, lobelin, niketamit ve kafeindir.

Dolaşım analeptikleri, zayıflamış kalbin kasılma gücünü ve atardamar gerilimini artırır. Bu amaçla kullanılan ilaçlar, kafur, neosinefrin, haptaminol ve benzerleridir.

Psikoanaleptikler

Analeptik


Cette page concerne les évènements survenus en 1991 en Israël  :

Évènement
 - : Bombardement d'Israël par l'Irak
  : Opération Salomon
  : Conférence de Madrid

Sport
 Organisation du championnat d'Europe féminin de basket-ball

Culture
 Participation d'

Sortie de film
 Cup Final
 Izkor, les esclaves de la mémoire

Création
 Bnei Sakhnin FC
 Bustan Abraham
  quotidien israélien en langue russe.

Naissance
 , journaliste.
 , acteur.
 , footballeur.
 , musicien.
 , actrice.

Décès
 , compositeur.
 , architecte.

Notes et références

1991 en Israël


Zakar Tarver (1893, Eğin - 19 Eylül 1960), Ermeni asıllı Türk siyasetçi ve radyolog hekimdir.

Darülfünun Tıp Fakültesi mezunudur. Fransa ve ABD'de Röntgen İhtisas yapmıştır. Serbest Doktorluk, TBMM X. ve XI. Dönem İstanbul Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve bir çocuk babasıdır.

Hayatı
1894 yılında ailesi İstanbul'a göç etmiştir. Öğrenimini Topkapı'da Levon-Vartuhyan Bahçecik Amerikan Koleji ve Darülfünun Tıp Fakültesi'nde tamamladı. 1933'te radyoloji alanında uzmanlaştı. Uzmanlığını yurt dışında güncelleştirdi ve Uluslararası Radyoloji Kurumu üyesi oldu. II. Dünya Savaşı yıllarında askerliğini Sivas'ta yüzbaşı olarak yaptı. 1949-1951 ve 1951-1954 dönemlerinde Surp Pırgiç Hastanesi Vakfı yönetimine seçildi ve bu hastanede müdürlük ve başhekimlik yaptı. 1954-1957 ve 1957-1960 dönemlerinde Demokrat Parti'den İstanbul milletvekili oldu. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı'na önemli hizmetleri dokundu. Yassıada'da ölen ilk milletvekilidir. Milletvekilleri pencereleri gazeteyle kapatılmış vapura bindirmiş, Yassıada'ya götürülmüşlerdir. Vapura binerken bir subay tarafından ayağına çelme takılıp düştüğü için ağır yaralandı, bir iki gün içinde Yassıada'da öldü. Bazı kaynaklara göre de Yassıada'da dövülerek öldürüldü. Naaşı Balıklı Ermeni Mezarlığı'na defnedildi.

Kaynakça

1893 doğumlular
1960 yılında ölenler
Kemaliye doğumlular
Erzincan doğumlu siyasetçiler
TBMM 10. dönem İstanbul milletvekilleri
TBMM 11. dönem İstanbul milletvekilleri
Kalp krizinden ölenler
Türkiye'de azınlık milletvekilleri
TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal işler Komisyonu
Cezaevinde ölen Türkler
Resim aranan siyasetçiler
Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler
20. yüzyıl Türk siyasetçileri
Ermeni asıllı Türkler
Türk hekimler
Türkiye tarafından tutuklanan kişiler
Balıklı Ermeni Mezarlığı'na defnedilenler
Darülfünun Tıp Fakültesinde öğrenim görenler

Zakar Tarver


Måvens og Peder møder Måvens og Peder er et radiodrama af den danske dramatiker og forfatter Line Knutzon. Det havde premiere på Danmarks Radio den 11. marts 2002. Det er det fjerde radiodrama om de to antihelte Måvens og Peder. Radiodramaet er instrueret af Emmet Feigenberg med teknik af Erik Holmen.

Handling

Måvens (Mikael Birkkjær) ringes op af en mand, der kalder sig Måvens, og som viser sig at være Måvens' dobbeltgænger (i manuskriptet nævnt som "Walter"). Dobbeltgængeren vil have Måvens til at begå selvmord, fordi han "spærrer" for den rigtige og succesfulde Måvens, dvs. dobbeltgængeren.

Netop som Måvens har skrevet i sin dagbog, at han vil begå selvmord, ringer Peder (Søren Sætter-Lassen). De mødes i Måvens' slikbutik, og Måvens fortæller om det mærkelige opkald fra sin dobbeltgænger. Han er stadig til sinds at begå selvmord, når der alligevel eksisterer en bedre udgave af ham, men Peder taler ham fra det. Derefter går de hen på den lokale beverding.

På beverdingen opdager de, at Måvens' dobbeltgænger sidder ved et af de andre borde. Måvens føler pludselig skyld over, at han endnu ikke har begået selvmord, men Peder siger, at den anden udgave ikke nødvendigvis er en bedre Måvens. Han er dog selv blevet meget nysgerrig, så da dobbeltgængeren forlader beverdingen og kører hjemad, optager han og Måvens forfølgelse i en taxa.

De opdager, at dobbeltgængeren bor i en stor etplansvilla og er gift med Ingrid (Bodil Jørgensen) fra parallelklassen på Måvens' og Peders skole og har en søn ved navn Tue (Anja Owe). De kravler op i et pæretræ og udspionerer Måvens' dobbeltgænger. Snart opdager de, at Måvens' dobbeltgænger behandler sin kone som en sexslave og vil sende Tue på kostskole. Måvens, der hidtil har troet, at hans dobbeltgænger var en bedre udgave af ham selv, bliver oprørt og får medlidenhed med Tue. Han og Peder opdager desuden, at Peder også har en dobbeltgænger (i manuskriptet nævnt som "Tom"). Peders dobbeltgænger er underviser på et mandekursus, som Måvens' dobbeltgænger har tilmeldt sig. De to dobbeltgængere tager ud i skoven for at påbegynde kurset, og Måvens og Peder følger efter for at give dem en lærestreg.

Ude i skoven forklarer Dobbeltgænger-Peder for Dobbeltgænger-Måvens, at kurset går ud på at indvie ham i en række ritualer. Først skal han sidde nøgen i den kolde skov i fire timer, dernæst løse en gåde, og hvis han løser den, vil det udløse en præmiesum, der skal bruges på bordelbesøg. Imens kæmper Måvens og Peder for at indhente dem.

Da Dobbeltgænger-Måvens har siddet i fire timer, forklarer Dobbeltgænger-Peder, at han skal finde en indianer, der vil stille ham den omtalte gåde. I mellemtiden har Måvens og Peder indhentet deres dobbeltgængere, og da de hører om gåden og præmiesummen, beslutter de at finde indianeren før Dobbeltgænger-Måvens, løse gåden og bruge pengene på en børneopsparing til Tue.

Måvens og Peder følger efter Dobbeltgænger-Måvens. Han finder indianeren og får stillet gåden: "Hvad er det, der er hvidt, når man kaster det op, og gult, når det lander?" Han er ikke i stand til at gætte løsningen, men den rigtige Måvens, der har gemt sig i nærheden sammen med den rigtige Peder, træder pludselig frem og siger svaret (et æg), hvorpå han tager pengene og erklærer, at han er den eneste rigtige Måvens. Umiddelbart efter dukker Dobbeltgænger-Peder op, og et øjeblik hersker der fuldkomment kaos. Dobbeltgænger-Måvens opdager, at indianeren (Nicolas Bro) i virkeligheden er en mand ved navn Lars, der blot har spillet skuespil, og indleder et slagsmål med ham. Imens skynder Måvens og Peder sig væk med pengene.

Tilbage i Måvens' slikbutik er Måvens ked af, at det ikke var ham, der fik al sin dobbeltgængers succes. Peder synes derimod, at de bør være glade for at være sig selv igen.

Modtagelse
Måvens og Peder møder Måvens og Peder fik blandede anmeldelser i dagbladene. Berlingske Tidendes anmelder Me Lund skrev en positiv anmeldelse, hvorimod Kristeligt Dagblads anmelder Elin Rask skrev en stærkt negativ anmeldelse.

Referencer

Litteratur
 Knutzon, Line. Samlede Knutzon. Bind 2. Måvens & Peder – Line Knutzons udgivelser på Forlaget Drama 1995-2007, s. 127-166. DRAMA, 2014. .

Se også
 Harriets himmelfærd
 Måvens og Peder på kanotur
 Måvens og Peder i mediernes søgelys
 Måvens og Peder mister mælet
 Måvens og Peder får samtalekøkken
 Måvens og Peder på Herrens mark

Radiodramaer fra Danmark

Måvens og Peder møder Måvens og Peder


Bitka kod Zadvarja 1646., bitka u mletačko-osmanskim ratovima.

Okolnosti
Zadvarje je od oko 1503. godine bilo neprijeporno pod osmanskom vlašću, nakon što je duže godina prostor Radobilje bio ničija zemlja. U Zadvarju je tvrđava na strateški važnoj lokaciji s koje se nadzire promet preko prometnice važne još od starog vijeka. S utvrđenih objekata nadziralo se karavanski put, danas sačuvan na južnim padinama ispod tvrđave, kao i na nekoliko mjesta pokraj izvora. Turci su zadvarsku tvrđavu dodatno ojačali. U drugoj polovici 16. stoljeća napravili su kružnu građevinu na spoju južnog i zapadnog bedema te ojačali sjeverni bedem. Tih desetljeća Osmanlije su ojačavali svoje položaje u Dalmaciji. Tada su vjerojatno sagradili manje kule na stijenama zapadno od tvrđave (Kula i Kuletina).

Bitka
Na blagdan sv. Bartula (24. kolovoza) 1646. godine, Zadvarje će nakon dugo vremena biti oslobođeno turske vlasti. Poslije je sklopljen mir nakon čega su se Turci opet vratili u tvrđavu. Konačno je Zadvarje oslobođeno 1684., a 1685. godine pretrpilo je tešku višednevnu osmansku opsadu.

U bitci kod Zadvarja poginulo je nekoliko istaknutih pripadnika hrvatske plemenitaške obitelji podrijetlom iz Bosne, a koja se je nastanila u Makarskom primorju, Babićima. Poginuli su knez Petar i sinovi mu Josip i Stjepan. Dvojica preživjelih sinova Ivan i Mate prešli su sa 150 obitelji na Brač i nastanili se u Bolu. Zbog zasluga u ovoj bitci Mletačka Republika priznala im je plemićki status conti i plemići kraljevine Bosne, Ugarske, Krajine i Makarskoga primorja, koji im je bio dodijelio bosanski kralj Ostoja 1408. i hrvatsko-ugarski kralj Vladislava 1439. godine.

Izvori

Mletačke novovjekovne bitke
Mletačko-osmanski ratovi
Osmanske novovjekovne bitke

Bitka kod Zadvarja 1646.


Martha Krug-Genthe, née en  et morte en , est une géographe allemande. Première femme docteure au monde en géographie en , cette pionnière a connu une carrière exceptionnelle pour une femme dans la géographie mondiale de la Belle Époque.

Biographie

En Allemagne, la première docteure en géographie au monde
Martha Krug est la première femme au monde à obtenir un doctorat de géographie, en 1901 à Heidelberg, sous la direction d'Alfred Hettner.

Dans sa thèse, Martha Krug examine comment les cartes hydrographiques sont utilisées pour cartographier les courants océaniques. Elle analyse notamment l'extension du Gulf Stream vers le nord-est, le courant nord-américain, pour dresser la carte des connaissances en plein essor dans le domaine de l'océanographie.

Selon Ginsburger, son doctorat est rendu possible par un contexte et un environnement favorables, à une époque où les femmes ne font pas de carrière universitaire. Krug suit les cours de Friedrich Ratzel à l'université de Leipzig, quelques années après Ellen Churchill Semple, première étudiante de géographie connue dans l'espace allemand, présente de façon clandestine comme auditrice libre en 1891-1892. Krug rencontre Alfred Hettner à Leipzig, qui lui fait soutenir son doctorat et publier plusieurs articles sur l'enseignement de la géographie dans les systèmes scolaires allemand et américain, dans la revue qu'il fonde en 1895, la .

Aux États-Unis
Krug se marie en 1901 avec Karl Wilhelm Genthe, et le rejoint à Boston la même année. Zoologue, il est employé dans diverses universités privées des États-Unis.

En 1901, le magazine National Geographic publie un article de  pages qu'elle rédige sur la géographie allemande. Elle obtient ensuite un poste d'enseignante à la  de Hartford, une école secondaire pour jeunes femmes où elle enseigne la géographie.

Experte de la géographie scolaire des deux pays, elle s'impose aux côtés de Semple dans les institutions disciplinaires nationales (Association of American Geographers - AAG) et internationales (Congrès international de géographie de Washington).

Au congrès géographique international de Washington de 1904, Martha Krug-Genthe est choisie pour prononcer l'« Hommage », un discours commémorant Friedrich Ratzel, le géographe culturel le plus influent de cette époque. Elle présente aussi un article sur « La géographie scolaire aux États-Unis » dans la section consacrée à la géographie et à l'éducation, seule section ouverte aux femmes.

Elle figure parmi les  membres fondateurs de l'AAG, seule femme aux côtés d'Ellen Churchill Semple, et également la seule des  fondateurs de l'AAG présents à Philadelphie à posséder un doctorat en géographie.

Martha Krug-Genthe est nommée rédactrice associée du . Cette affiliation renforce ses références professionnelles et constitue le seul point d'ancrage sûr qui lui est accessible en tant que femme dans le monde de la géographie universitaire.

En 1907, le  publie son ouvrage . Il s'agit d'une étude régionale des facteurs économiques à l'origine de l'évolution du système urbain de Hartford en tant que centre prééminent de la vallée de la rivière Connecticut.

Retour en Allemagne
Son retour en Allemagne en 1911 signe sa sortie totale et définitive du champ disciplinaire.

Une pionnière
Krug-Genthe a connu une carrière courte (une décennie) mais très visible, à une époque très contraignante pour les femmes. Ginsburger mentionne qu'.

Références

Articles connexes

 Liste des premières femmes par fonction ou titre
 Liste de femmes géographes

Liens externes

Femme géographe
Géographe allemand du XIXe siècle
Géographe allemand du XXe siècle
Pionnière en science
Naissance en 1871
Décès en 1945

Martha Krug-Genthe