Astrobiyoloji ya da eksobiyoloji, disiplinlerarası bir bilim olup, özellikle evrende yaşamın ortaya çıkmasını ve evrimini sağlayan jeokimyasal ve biyokimyasal etken ve süreçleri konu alır; bir başka deyişle, evrende biyolojik kökenin, evrimin, dağılımın ve canlıların geleceğinin incelenmesidir. Bu bilimsel disiplinler-arası alan, kısaca, Güneş Sistemi'miz içinde ve dışında kalan "yaşanabilir gezegen"lerdeki yaşanabilir ortamların araştırılmasını, abiyogenez (prebiyotik kimya) kanıtlarının araştırılmasını, Mars'ta ve Güneş Sistemi'mizde yaşamı, Dünya'daki yaşamın evriminin kökenleri ve erken dönemleri üzerine laboratuvar çalışmalarını ve alan araştırmalarını ve yaşam potansiyelinin Dünya ve uzaydaki zorluklara uyarlanması çalışmalarını kapsar.

Astrobiyolojinin bu tanımı, doğal olarak, yaşamın, yeryüzünde ortaya çıktığı gibi, Güneş Sistemi'miz içinde veya dışında bulunan başka yerlerde, başka gezegenlerde de ortaya çıkmış olabileceği kabulünü içerir. Bizimkinden "kökten farklı ortamlar" içeren diğer kozmik cisimler üzerinde de yaşam izleri mevcut olabileceğinden, astrobiyolojide "basit organik madde"den (biyomoleküller, peptidik, nükleik ya da lipidik zincirler) daha karmaşık yapılara (ilk hücreler, ilk genetik sistemler) doğru uzanan evrime hükmeden olası süreçlerin araştırılması söz konusudur. Dolayısıyla bu süreçlerin araştırılmasında, organik kimya, inorganik kimya, biyokimya, hücre biyolojisi, iklimbilim, jeokimya, gezegenbilim ve enformatik modelizasyon gibi çeşitli bilimsel alanların, bir bütünü tamamlayacak tarzda, derin bir etkileşim içinde olmaları kaçınılmaz hale gelir. Örneğin, astrobiyologlar yeni gezegenler keşfetmek ve bunların yaşanabilirliğini saptamak üzere astronomlarla, moleküler etkileşimlerden yaşama geçişi anlamak üzere kimyacılarla, diğer gezegenler üzerindeki anahtar mineraller ve suya ilişkin kanıtları incelemek üzere jeologlarla, en erken yaşam türlerini araştırmak ve anlamak üzere paleontologlar ve moleküler biyologlarla ve bunların yanı sıra, iklimbilimcilerle, gezegenbilimcilerle ve diğer çeşitli bilim dallarındaki bilim insanlarıyla iş birliği içinde çalışırlar. Günümüzde gitgide genişleyen astrobiyoloji aynı zamanda, hangi türde olursa olsun Dünya-dışı yaşama ve varsa Dünya-dışı zeki yaşama ilişkin araştırmayla da (Dünya Dışı Akıllı Yaşam Araştırması) da ilgilenmektedir. Fakat olası gelişmeleri beklemekte olan bu son değinilen araştırma sahası (Dünya Dışı Akıllı Yaşam Araştırması) şimdilik çok marjinal durumdadır.

Astrobiyoloji diğer dünyalardaki yaşamın mahiyeti hakkında kuramsal tahminlerde bulunabilmek ve Dünya'nınkinden çok farklı olabilecek biyosferleri tanımlayabilmek ve ayırt edebilmek amacıyla, fizikten, kimyadan, astronomiden, moleküler biyolojiden, ekolojiden, gezegenbilimden ve jeolojiden yararlanır. Astrobiyoloji daha çok bilimsel verilerin yorumlanmasına, yani evrenin diğer ortamları hakkında diğer bilimlerce ortaya koyulmuş ayrıntılı ve güvenilir verilerin yorumlanmasına yoğunlaşır ve öncelikle, mevcut bilimsel kuramlarla çelişmeyen varsayımlarla ilgilenir.

Genel bakış

Astrobiyoloji terimi, eski Yunanca'daki "yıldız, takımyıldız" anlamına gelen astron (ἄστρον), "yaşam" anlamına gelen bios (βίος) ve "çalışma, inceleme" anlamına gelen -logia (-λογία) sözcüklerinin birleştirilmesinden oluşmuştur. Astrobiyoloji nispeten kısa zaman önce ortaya çıkmış ve hâlen gelişmekte olan bir alandır. Evrenin başka yerlerinde yaşamın olup olmadığı meselesi, doğrulanabilir bir varsayım içerdiğinden, bilimsel sorgulamanın geçerli olduğu bir konudur. Bir gezegenbilimci olan David Grinspoon astrobiyolojiye, bilinen bilimsel kuramlar dahilinde "bilinmeyen" hakkında spekülasyonlarda bulunan bir tür doğal felsefe alanı gözüyle bakar. Bununla birlikte astrobiyoloji, bilimsel sorgulamanın ana-akımı dışında tutulması halinde, başlıbaşına yöntemli bir inceleme alanıdır. NASA ilk astrobiyolojik projesini 1959'da hazırlamış, astrobiyolojik programını da 1960'ta belirlemiştir. NASA'nın 1976 'da uygulamaya koyduğu Viking missions projesi, mümkün yaşam belirtilerini araştırmaya ilişkin üç biyoloji deneyi içeriyordu. NASA 1971'de kısa adı SETI olan Dünya Dışı Akıllı Yaşam Araştırması Projesi'ni (Search for Extra-Terrestrial Intelligence) başlattı. Projenin amacı Dünya-dışı bir uygarlıktan veya uzak bir gezegenden gelen mesajların varlığının saptanması ve var olduklarının saptanması halinde bunların incelenmesiydi. Projede olası Dünya-dışı zeki yaşamı özellikle radyoelektrik sinyalleri dinleme yoluyla araştırmaya ağırlık verilmiştir.

Astrobiyoloji 21.yy.'da NASA'nın ve ESA'nın (European Space Agency) Güneş Sistemi keşif projelerinde giderek artan bir önemle odak haline gelmiştir. Bu alanda Avrupalılar'ın astrobiyolojiyle ilgili ilk uygulaması Mayıs 2001'de İtalya'da yer almış, ardından Aurora Programı  uygulamaya konulmuştur. Halihazırda NASA bünyesinde NASA Astrobiyoloji Enstitüsü bu alanda çalışmalarını sürdürmekte ve gerek ABD üniversitelerinde (University of Arizona, Penn State University) gerekse Britanya (University of Glamorgan) Kanada, İrlanda gibi diğer ülkelerin üniversitelerinde okutulan astrobiyoloji, üniversitelerde giderek yaygınlaşmaktadır.

Günümüzde astrobiyolojinin özel bir araştırma alanı da Dünya'ya yakınlığı ve jeolojik tarihi nedeniyle Mars gezegeninde yaşamın araştırılmasıdır. Mars'ın yüzeyinde geçmişte bol miktarda sıvı su bulunduğuna ilişkin olarak günümüzde yeterince kanıt bulunmaktadır. Bilindiği gibi, su, karbon temelli yaşamın oluşmasını haber veren bir ön belirti sayılır. Viking Programı ile Beagle-2 sonda araçlarının her ikisi de özellikle Mars'ta yaşamın araştırılmasına yönelik çalışmalarla görevlendirilmişti. Bu konuda Viking Programının sonuçlarının yetersiz olduğu kabul edilir. Beagle-2 ise arızalanıp parçalanmıştı.

Astrobiyolojinin baş rolde olacağı bir başka proje Jüpiter'in su içerdiği sanılan uydularına uzay gemisinin gönderilmesinin planlandığı Jupiter Icy Moons Orbiter Projesi
idi. Fakat NASA'nın tercihlerindeki değişmeler ve 2005'te finansmanın kesilmesi sorunu projenin iptalini getirdi. Halihazırda Phoenix, Mars'taki mikrobik yaşamın geçmişteki ve şimdiki durumunun anlaşılması için çevreyi ve gezegendeki suyun tarihini araştırmaktadır. NASA bu araştırmanın daha değişik bilim araçlarıyla sürdürülmesi için 2009'da da Mars Science Laboratory adlı uzay keşif aracını fırlatmayı planlamıştır.

Amaçlar ve araştırma alanları

Astrobiyolojinin NASA tarafından belirlenen 7 temel amacı ve bunların içerdiği, araştırma alanlarının neler olduklarını gösteren konular şunlardır:

 Evrende yaşanabilir ortamların tabiatını ve dağılımını anlamak.
 Yaşanabilir gezegenlerin oluşum ve evrim modellerinin oluşturulması.
 Güneş Sistemi'miz dışındaki yaşanabilir gezegenlerin doğrudan ve dolaylı astronomik gözlemleri.
 Yaşanabilir ortamları, prebiyotik kimyayı ve Güneş Sistemi'mizdeki yaşam belirtilerini şimdiki ve geçmiş halleriyle keşfetmek.
Mars'ın keşfi
 Güneş Sistemi-dışı'nın keşfi.
 Kozmik ve gezegensel belirtilerden yola çıkarak yaşamın nasıl meydana gelebileceğini anlamak.
 Prebiyotik materyal ve katalizör kaynakları
 Fonksiyonel biyomoleküllerin kökenleri ve evrimi
 Enerjetik aktarımın (İng. transduction) kökenleri
 Hücreselliğin (selülarite) ve protobiyolojik sistemlerin kökenleri

 Dünya'daki yaşamın geçmişte gezegensel sistemdeki ve Güneş Sistemi'ndeki değişimlerle nasıl bir etkileşim içinde bulunmuş olduğunu anlamak.
 Dünya'nın erken biyosferi
 Karmaşık yaşamın oluşması
 Dünya-dışı olayların biyosfer üzerindeki etkileri
 Yaşamın çevresel sınırlarını ve evrim mekanizmalarını (işleyişlerini) anlamak.
 Mikroorganizmalardaki moleküler evrim ve çevreye bağımlılık
 Mikrobik toplululukların (İng. community) toplu evrimi
 Aşırılık gösteren sistemlere biyokimyasal adaptasyon.
 Dünya'da ve diğer ortamlarda yaşamın geleceğini biçimlendiren ilkeleri anlamak
 Çevresel değişimler, element ve unsurların biyota tarafından çevrimi, topluluklar ve ekosistemler
 Yaşamın Dünya-dışı ortamlarda adaptasyonu ve evrimi
 Dünya'daki ve diğer dünyalardaki yaşam işaretlerinin nasıl farkına varılacağını tanımlamak
 Güneş Sistemi materyallerinde aranacak "canlılık işaretleri" (İng. biosignature)
 Yakın gezegen sistemlerinde aranacak canlılık işaretleri.

Yöntemler

Alan daraltma

Diğer gezegenlerdeki yaşamı araştırırken, doğru olup olmadıkları henüz bilinemiyorsa da bazı basitleştirici varsayımlardan yola çıkılması astrobiyoloğun hedefini küçültmesi, yani çalışma alanını daraltması ve yükünü hafifletmesi bakımından yararlıdır. Bu bakımdan astrobiyoloji çalışmalarında şu hususlar gözönünde bulundurulur:
 Galaksimizdeki yaşam türlerinin büyük çoğunluğunun kimyasal yapısının Dünya'da olduğu gibi karbon temelli (İng. carbon-based life) olduğu sanılmaktadır. Karbon temelli olmayan yaşamın mümkün olabileceği kabul edilmekle birlikte, şu nokta gözden uzak tutulmaz: Karbon, istisnai bir özelliğe sahiptir; çevresinde geniş bir molekül çeşitliliği oluşabilmektedir.
 Bu bakımdan sıvı su yaşam için olumlu bir etken olarak kabul edilir; çünkü yaygın bir molekül olup, yaşamın ortaya çıkmasını sağlayan "karbon temelli" karmaşık moleküllerin oluşumu için mükemmel bir çevre sağlar. Bazı araştırmacılar bu bakımdan amonyağın ya da amonyak ile su karışımının daha olumlu bir etken olduğunu belirtirler. Bu tür ortamlar gerek karbon temelli yaşam, gerekse "karbon temelli olmayan yaşam" için elverişli ortamlar olarak kabul edilirler.
 Üçüncüsü, gezegensel yaşanabilirlik kavramından hareketle, yaşamın geliştiği gezegenlerin çevresinde dolandıkları yıldızların Güneş-benzeri yıldızlar olması hususudur. Çok büyük yıldızlar nispeten kısa ömürlü olurlar, yani çevrelerinde dolanan gezegenlere, üzerlerinde yaşamın gelişebilmesi için yeterince zaman tanımayabilirler. Çok küçük yıldızlar da gezegenlere çok az ısı verirler. Bir gezegenin yeterince kalın bir atmosferi olmaması, gezegenin bir tarafının "fırında kızarmış" gibi bir hal almasına karşılık, diğer tarafının buzlaşmış bir hale gelmesi sonucunu doğurur. Fakat 2005'te bu husus (gezegensel yaşanabilirlik için yıldızın Güneş-benzeri bir yıldız olması şartı) yeniden gözden geçirilmek üzere bilimsel topluluğun dikkatine sunulmuştur. Çünkü Kızıl cüce tipindeki yıldızlar da uzun ömürlü olduklarından, kalın atmosferli gezegenlerinde yaşamın gelişebilmiş olması gayet mümkündür. Bu nokta son derece anlamlıdır, çünkü kızıl cüceler son derece yaygındır.

Galaksimizdeki yıldızların % 10'unun "Güneş-benzeri" yıldızlar olduğu sanılmaktadır. Güneş'imizden yaklaşık 100 ışık yılı uzaklık içinde böyle 1000 kadar "Güneş-benzeri" güneş bulunmaktadır. Bu yıldızlar ya da güneşlerin Dünya Dışı Akıllı Yaşam Araştırması kapsamındaki "yıldızlar-arası dinleme"de öncelikli hedefler olmasında yarar görülmektedir.

Astrobiyolojiye yardımcı dallar

Astronomi

Astronomiye ilişkin astrobiyolojik araştırmaların çoğu, "yaşam Dünya'da ortaya çıktığına göre, Güneş Sistemi'miz dışındaki Dünya'ya benzer özellikler taşıyan gezegenlerde de ortaya çıkabilir" varsayımından hareketle, Güneş Sistemi-dışı gezegenlerin keşfi kategorisinde yer alır. Bu yüzden, olanakların bir kısmı Güneş Sistemi dışındaki Dünya-benzeri gezegenlerin keşfine tahsis edilmiştir. Bu araştırmalar özellikle NASA'nın Terrestrial Planet Finder ve ESA'nın Darwin adlı programlarında yer almaktadır. Ayrıca Güneş Sistemi'miz dışındaki gezegenleri araştırmak üzere NASA "Kepler Mission" uzay gemisini Mart 2009'da fırlatmayı planlamıştır, Fransızlar'ın kısa adı CNES olan Uzay İncelemeleri Ulusal Merkezi (The Centre National d'Études Spatiales) ise COROT adlı uzay teleskobu aracını 2006'da fırlatmıştır. Güneş Sistemi dışındaki Dünya-benzeri gezegenlerin keşfi konusunda, uzay araçlarıyla sürdürülen çalışmaların yanı sıra, bunlar kadar önemli tutulmamakla birlikte, yerde sürdürülen çalışmalar da bulunmaktadır.

Bu fırlatma çalışmalarının amacı yalnızca Dünya büyüklüğündeki gezegenleri saptamak değil, aynı zamanda gezegenlerden çıkan ışıkları spektroskopla doğrudan doğruya (Dünya atmosferi gibi çeşitli etkileyici faktörlere maruz kalmadan) analiz edebilmektir. Bu tayf analizlerinin incelenmesiyle Güneş Sistemi'nin dışındaki bir gezegenin temel içeriği, atmosferi ve yüzeyi saptanabilir ki, bu da gezegen üzerinde yaşam olasılığının belirlenmesinde son derece yararlı bilgiler sağlar. NASA'nın bir araştırma grubu olan Virtual Planet Laboratory adlı grup,

Terrestrial Planet Finder ve Darwin projeleri kapsamında fırlatılan ve fırlatılacak uzay araçları tarafından saptanacak gezegenlerin neye benzediğini anlamak ve daha sağlıklı yorumlar yapabilmek üzere, bu gezegenlerin kapsamlı bilgisayar modellemeleri üzerinde çalışmaktadır. Umulan odur ki, uzay araçlarının saptayacağı tayf analizleriyle bu grubun vardığı sonuçlar, bir gün bu gezegenlerde yaşamın varlığını gösterecek şekilde çakışırlar. Güneş Sistemi'miz dışındaki gezegenlerin yüzey ve atmosfer özelliklerinin anlaşılmasında ışımalarının fotometrik  incelenmesi de ipucu niteliğinde veriler sağlamaktadır.

"Dünya-dışı zeki yaşam"ın bulunduğu gezegenlerin tahmini sayısı "Drake denklemi" yoluyla hesaplanır. Bu hesaplamada güneşlerine uygun uzaklıkta olan gezegenlerin sayısı, bunlar içinden koşulları yaşamın oluşmasına elverişli gezegenlerin sayısı gibi parametreler kullanılır.

Hesap sonucunda evrenin gözlemleyebildiğimiz kısmında (100 milyar galakside) yaşamın oluşmasına elverişli bir gezegene sahip yıldızların sayısı 7×1022 olarak çıkmaktadır. Bu hesaplamayla yalnızca 300 milyar yıldız içeren Samanyolu galaksimizde olması mümkün Dünya-dışı uygarlıkların sayısı yirmi ile birkaç milyon arasındadır. Bu denklemle, iletişim kurulabilecek Dünya-dışı uygarlıkların sayısı da hesaplanabilmektedir.
Denklem şudur::

Denklemdeki matematiksel sembollerin anlamları şöyledir:
 N= İletişim kurabilecek Dünya-dışı uygarlıkların sayısı
 R*= Güneş'imiz gibi uygun yıldızların oluşum oranı
 fp = Bu yıldızlardan gezegenli olanların ayrılma değeri (Kanıtlar Güneş'imiz gibi yıldızların gezegen sistemleri olduğunu göstermektedir)
 fl = Bu gezegenlerden yaşamın oluşmasına elverişli Dünya-benzeri gezegenlerin ayrılma değeri
 fi= Yaşamın oluşabileceği Dünya-benzeri gezegenlerden zekanın gelişebileceği gezegenlerin ayrılma değeri
 fc = Zekanın gelişebileceği gezegenlerden iletişim kurulmasına olanak sağlayanların ayrılma değeri (üzerinde elektromanyetik iletişim teknolojisinin geliştiği gezegenlerin ayrılma değeri)
 L = Bütün bu olanaklara sahip uygarlıkların varlıklarını sürdürebilme süresi (ömrü)

Denklemdeki mantık doğru olmakla birlikte, birçok bakımdan hata payı olduğu bilinmektedir ve bu, gözden uzak tutulmamalıdır. Dünya dışı yaşamın varlığıyla ilgili bu tür hesaplamaların sonuçlarına karşı çıkan bir varsayım "Fermi paradoksu" adıyla bilinir. Fermi paradoksuna göre eğer evrende zeki yaşam yaygınsa, onun kendini belli eden işaretlerinin olması gerekir. SETI gibi projelerin de amacı budur, yani Dünya-dışı zeki uygarlıkların yayınlamış olabileceği radyo yayınlarını yakalamaya çalışmaktır.

Astrobiyolojide bir başka etkin araştırma alanı gezegensel sistemlerin oluşumudur. Kimileri Güneş Sistemi'mizin oluşum özelliklerinin gezegenimizdeki zeki yaşamın oluşumunu takviye ettiğini ileri sürmektedir. Ancak bugüne kadar hiçbir kesin sonuca ulaşılamamıştır.

Biyoloji

Ekstremofiller (en aşırı özelliklerdeki ortamlarda yaşayabilen organizmalar) astrobiyologlar için esaslı bir araştırma unsuru oluşturmaktadır. Biyota içeren böyle organizmalar okyanus yüzeyinden kilometrelerce aşağıda (hidrotermal bacalar yakınında) yaşayabilmekte, hatta ekstremofil mikroplar yüksek ölçüde asitli ortamlarda yaşayabilmektedir. Son zamanlarda, ekstremofillerin yaşama hiç de elverişli olmayan koşulllarda yaşayabiliyor olmalarının keşfi astrobiyologlara ilham kaynağı olmuştur. Bu organizmaların karakteristik özelliklerinin, çevrelerinin ve evrimsel yollarının tanımlanmasının evrenin başka yerlerinde yaşamın nasıl gelişebileceğinin anlaşılmasında çok önemli bir husus olduğu düşünülmektedir. Bu bakteriler Dünya'da aşırı sıcak ortamlarda (termofil organizması), aşırı basınçlı ortamlarda (piezofil), asitli ortamlarda (asidofil, alkalofil) ve ışınımlı ortamlarda (radyorezistan organizma) yaşayabildiğine göre, bu koşulları içeren gezegenlerde yaşamamaları için hiçbir neden yoktur. Kısa zaman önce bir astrobiyolog ekibi okyanus diplerindeki hidrotermal bacalar yakınında yaşayan ekstremofilleri incelemek üzere hidrobiyologlar ve deniz jeologlarıyla işbirliğinde bulunmuştur. Bilim insanları bu incelemede edinecekleri bulguları Güneş Sistemi'mizdeki Europa gibi doğal uydularda mevcut olabilecek yaşam üzerine geliştirecekleri hipotezlerde kullanmayı ummaktadırlar.

Yaşamın evriminden ayrı olarak "yaşamın kökeni" hâlen devam eden bir başka araştırma alanıdır. Güneş ışığının etkisinde oksijensiz bir atmosfer ortamında organik moleküllerden bir "ilkel çorba" oluşabileceğini iddia eden Aleksandr İvanoviç Oparin ve J. B. S. Haldane tarafından ortaya atılan varsayıma göre, ilk zamanlarda Dünya'da öyle elverişli koşullar hüküm sürüyordu ki, bu koşullar inorganik maddelerden organik bileşimlerin oluşmasını sağlayıcı, yani bu sürece sevk edici bir nitelikteydi ve böylece, oluşan bazı ortak kimyasal ürünlerin günümüzde gördüğümüz tüm yaşam türlerinde bulunmasını sağlamış oldular. Bu sürecin incelenmesi olan "prebiyotik kimya"  (abiyogenez), az çok ilerleme kaydetmiş olmakla birlikte, yaşamın Dünya'da bu şekilde oluşup oluşmadığı konusunda hâlen pek açık değildir. Bu varsayıma alternatif teori olan panspermia teorisine göre ise yaşamın ilk unsurları Dünya'nınkinden daha elverişli koşullara sahip bir başka gezegen ya da kozmik cisimde oluşmuş ve herhangi bir yolla Dünya'ya aktarılmış olmalıydı.

Astrojeoloji
Astrojeoloji gezegenler, doğal uydular, asteroitler, kuyrukluyıldızlar, meteorlar gibi gök cisimlerinin jeolojisine ilişkin bir gezegenbilim disiplinidir. Astrojeolojinin sağladığı veriler, üzerinde yaşamın başlayabilmesi ve gelişebilmesi konusunda bir gezegen ya da uydunun sahip olduğu elverişli potansiyeli, yani gezegensel yaşanabilirliğini ölçebilmemizi sağlamaktadır. Astrojeolojinin bir ek disiplini jeokimyadır. Jeokimya ya da yerkimyası Dünya'nın ve diğer gezegenlerin kimyasal bileşimlerini, kaya ve toprakları etki altında tutan kimyasal süreç ve tepkileri, Dünya'nın kimyasal bileşenlerine ilişkin maddi ve enerjetik döngüleri ve bunların atmosfer ve hidrosfer ile etkileşimlerini yer ve zaman bakımından konu alan bir daldır. Bu daldaki bazı uzmanlık alanları kozmokimyayı, biyokimyayı ve organik jeokimyayı içerirler.

Fosiller Dünya'daki yaşamın bilinen en eski kanıtlarını sağlarlar. Bu buluntuların incelenmesiyle palentologlar Dünya'nın erken dönemlerinde ortaya çıkan organizma tiplerini daha iyi anlama olanağını bulurlar. Batı Avustralya'daki Pilbara ve Antarktika'daki McMurdo gibi Dünya'daki bazı bölgeler, Mars'taki bölgelere jeolojik olarak eş tutulmaktadır ve böylece bu bölgeler, Mars'ta geçmişte var olmuş yaşamı nasıl araştırabileceğimiz konusunda bizlere ipuçları sağlamaktadır.

Yaşamın oluşabileceği kozmik cisimler

Yaşamın oluşabilmesi için koşullar
Bugünkü çoğunluk kabulüne göre, bir gezegen üzerinde yaşamın ortaya çıkabilmesi için zaruri koşullar olarak, genellikle sıvı suyun, azotun, karbonun ve muhtemelen silisyumun varlığı gerekmektedir. Ayrıca gezegenin yörüngesinin, ait olduğu güneş sistemindeki yerinin "yaşanabilir kuşak"ta (kabaca sistemin merkezindeki yıldızdan Güneş'in Dünya'ya uzaklığı kadar bir uzaklıkta olan kuşak) sabit olması gerekmektedir. Bugünkü genel kabule göre, Dünya'dakine benzer bir atmosferden ve sudan yoksun bir gezegende yaşamın var olabilmesi son derece spekülatif bir fikirdir. Sonuç olarak, evrende yaşamı araştırma programları gezegenimizdeki bu yaşam standartlarından yola çıkan güncel bilimsel bilgilerden hareketle yapılmaktadır.

Güneş Sisteminde yaşam
Güneş Sistemimizde Jüpiter gibi gaz devi olan bazı gezegenlerin sıvı sudan oluşmuş okyanuslara sahip, katı yüzeyli ve yaşama elverişli uydularının olması gayet mümkündür. Güneş Sistemimizde sıcak, kayalık, bol maden içeren, Dünya gibi bir gezegen olup olmadığı henüz bilinmemektedir. Eldeki verilere göre, Güneş Sistemimizde Dünya haricinde yaşam barındırmaya en elverişli üç aday Mars gezegeni, Jüpiter'in uydusu Europa ve Satürn'ün uydusu Titan'dır. Bu düşünce hücreler için çözücü (İng. solvent) olduğundan yaşam için temel bir molekül sayılan sıvı suyu Mars ve Europa'nın yeryuvarının içeriyor olması olgusuna ve Titan'ın da içerme olasılığı üzerine kuruludur. 1970'li yıllardan itibaren Mars, Europa, Titan, Enceladus gibi birçok gök cisminde su buzu bulunduğunun keşfi astronomların suyun yaygın bir kimyasal bileşim olmadığı yönündeki önceki kanaatini değiştirmeye başlamıştır.

Mars'ta yaşam

Mars'ın geçmişindeki sıvı su akışları Mars'ın yaşanabilirlik potansiyeli taşıdığını ortaya koymaktadır. Mars'ta su kutup bölgelerinde bulunur. Mars yüzeyinde sıvı suyun bulunmadığı konusunda günümüze dek çok tartışmalar olmuşsa da, kısa zaman önceki son saptamalara göre, su akışının aşındırmasıyla açılabilecek yeni yollar oluşmaktadır ki, bu gözlemler Mars yüzeyinde, geçici de olsa, sıvı suyun olabileceğini  ve muhtemelen yeraltında da geniş sıvı su rezervlerinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Merih yüzeyindeki düşük ısısı ve düşük basınç altında yüzeye çıkan suyun çok tuzlu olduğu sanılmaktadır.
Verilere göre, Mars'ın atmosferi ince olup, Mars yüzeyindeki sular yaşam için gerekenden çok daha tuzlu ve çok daha asitlidir; Gezegen geçmişte günümüzdeki haline kıyasla daha yaşanabilir haldeydi. Fakat, tartışmalı olmakla birlikte, 1970'lerdeki Viking Programı sırasında Mars toprağındaki mikroorganizmaların saptanması amacıyla Mars'tan getirilen örneklerde bazı pozitif görünen sonuçlar elde edilmiştir. Viking Programı'yla edinilen verilerden yararlanan profesör Gilbert Levin, Rafaël Navarro-González  ve Ronalds Paepe yeni bir taksonomik sistem hazırladılar ve bu sistemde Mars'taki yaşam türü Gillevinia straata  adı altında ele alındı.

Sonraki yıllarda Phoenix Mars Lander tarafından yürütülen deneyler Mars toprağında sodyum, potasyum ve klorür içeren bir alkali bulunduğunu gösterdi. Bu besleyici toprak yaşamı taşımaya gayet elverişliydi. Öte yandan 2004'te iki yer teleskobu Merih atmosferinde metanın varlığını gösteren tayf işareti saptadılar. Kısa zaman önce Mars yörüngesindeki uzay gemileri Mars atmosferindemetan ve formaldehit olduğunu doğruladılar. Bu saptamalar Mars'ta yaşamın varlığını ima eden işaretler olarak yorumlandı; zira bu kimyasal bileşikler Mars atmosferinde hızla çözünmektedir.
2011'de Mars'ta olması planlanan Mars Science Laboratory adlı sonda aracı, burada jeokimyasal mı yoksa biyolojik bir kökenin mi söz konusu olduğunu anlamak üzere Mars atmosferinde metan (CH4) ve karbondioksitteki (CO2) karbon izotop oranlarıyla ve oksijenle ilgili ölçümlerde bulunacaktır.

Mars'ta biyolojik kökenli oldukları ileri sürülen oluşumlardan en tanınmışları "koyu kumul lekeleri" adıyla bilinen oluşumlardır. İlk kez Mars Global Surveyor tarafından 1998-1999 yıllarında gönderilen fotoğraflarla keşfedilen "koyu kumul lekeleri" Mars'ın özellikle güney kutup bölgesinde (60°-80°enlemleri arasında) görülebilen, buz tabakasının üzerinde veya altında beliren, mahiyeti henüz anlaşılamamış oluşumlardır. Mars ilkbaharının başlarında belirmekte ve kış başlarında yok olmaktadırlar. Bunların kış boyunca buz tabakasının altında kalan fotosentetik koloniler, yani fotosentez yapan ve yakın çevrelerini ısıtan mikroorganizmalar oldukları ileri sürülmektedir.

Europa'da yaşam

Jüpiter'in doğal uydularından Europa'nın dış yüzeydeki buz tabakasının altında sıvı su okyanusunun bulunduğu, bir başka deyişle, Europa uydusunun dışı buz tutmuş bir okyanusla kaplı olduğu sanılmaktadır. Bu sıvı su, esas olarak gelgit etkisiyle ısınmaya maruz kalmakla birlikte, ayrıca okyanus tabanındaki volkanik çatlaklar (hidrotermal bacalar)  tarafından da ısıtılıyor olabilir. Kalınlığı 10 km. olduğu tahmin edilen bu buz tabakasının altındaki sıvı su okyanusunda güneş ışığı olmasa da büyük basınçlara dayanıklı piezofil  türü organizmaların gelişebileceği düşünülmektedir. Bilim insanları bu okyanusun koşullarını çözebilmek üzere, çalışmalarında Dünya'daki, buzlar altında kalmış bir göl olan Vostok Gölü'nü (Antarktika) model olarak ele almaktadırlar.

Titan'da yaşam

Yaşam içerme potansiyeline sahip bir diğer gök cismi Satürn'ün en büyük uydusu Titan'dır. Titan'ın Dünya'nın ilk zamanlardaki koşullarına sahip bulunduğu anlaşılmıştır. Titan'daki göller Dünya dışındaki ilk keşfedilen göllerdir. Bu göllerdeki sıvının su olmadığı, etan ya da metan olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, Satürn ve uyduları hakkındabilgi toplamak üzere gönderilen, NASA ve ESA'nın (European Space Agency) ortak yapımı olan robotik uzay gemisi Cassini–Huygens 'ın Mart 2008'de sağladığı veriler,Titan'ın sıvı ve amonyak içerdiğini ortaya koymuştur. (ABD sonda aracı Cassini'nin indirdiği Avrupa sonda aracı Huygens Ocak 2005'te yüzeye konan ilk araç olmuştur.) 17 janvier 2005 Astrobiyologların Titan'a ilgi göstermelerinin bir başka nedeni, azot, metan ve başka bileşimler içeren, basıncı Dünya'dakinin 1,5 misli olan atmosferidir. Atmosferi Dünya'da yaşamın başladığı dönemde sahip olduğu atmosferle aynı özelliklere sahiptir. Ayrıca Satürn'ün bir başka uydusu olan Enceladus'un buzlu yüzeyi altında bir okyanusun uzandığı sanılmaktadır.

Ksenobiyoloji
Dünya-dışı yaşama ilişkin sistemli araştırma, çokdisiplinli muteber bir bilimsel çalışma olup İngiltere, ABD ve Kanada gibi birçok ülkenin üniversitelerinde okutulmaktadır; Amerikan hükûmeti ise bu alanda NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nü  kurmuştur. Bununla birlikte Dünya-dışı yaşamın nitelenmesinin yerine oturmuş olduğu pek söylenemez. Muhtemel Dünya-dışı yaşamın nasıl bir şey olduğu, türleri ve mahiyeti hakkında bir konsensüs yoktur. Bu alandaki hipotezler ve tahminler büyük bir çeşitlilik göstermektedir.

Kimilerine göre ksenobiyoloji (xenobiology) ve astrobiyoloji yanlışlıkla eşanlamlı olarak kullanılan iki terimdir. Böyle düşünenlerden biyolog Jack Cohen ve matematikçi Ian Stewart ksenobiyojiyi astrobiyolojiden ayırt ederler. Onlara göre, astrobiyoloji yalnızca Güneş Sistemi dışında Dünya-benzeri yaşam araştırmasıdır. Evrende yaşam konusuna daha geniş bir perspektiften bakan ve evrendeki yaşamın Dünya'daki yaşama benzer olmayabileceğinden yola çıkan kseonobiyologlar ise, "karbon şovenizmi " adı verilen yaşamın muhakkak karbon temelli olduğu görüşüne karşı çıkarlar ve çalışmalarında karbon ve oksijene gerek duymayabilecek canlı türleri de olabileceği olasılığını gözden uzak tutmazlar.

Güneş Sistemi dışında yaşam

Günümüzde Güneş Sistemi'miz dışındaki Dünya-dışı yaşamı saptamamız olanaklı değildir. Bununla birlikte, gündemde bu amaçla hazırlanan birçok proje bulunmaktadır. Gelişen keşif ve gözlem yöntemleri sayesinde giderek daha fazla yeni gezegen sistemleri keşfedilmektedir ve bunlardan bazıları hiç kuşku yok ki bizim sistemimizin benzerleri olacaktır. Nitekim NASA'nın Mart 2009'da fırlatılan Kepler Uzay Teleskobu aracının amaçlarından biri de Dünya benzeri gezegenleri saptamaktır. Bunu yıldızların "ışık eğrisi"nde(İn. Light curve) ölçümlerde bulunarak gerçekleştirecektir. Günümüzde "kızılötesi astronomisi"sayesinde uzak yıldız sistemlerinin toz ve asteroit kuşakları gibi çeşitli bileşenleri giderek daha fazla gün ışığına çıkarılmaktadır. Güneş Sistemi'miz dışındaki bir gezegenin 1995'te keşfedilmesinden beri, Güneş Sistemi dışındaki yaşamın, varsa, atmosferlerin spektroskopi yoluyla incelenmesi sayesinde saptanabileceği düşünülmektedir. Kısa adı ESA (European Space Agency) olan Avrupa Uzay Dairesi 'nin bu alandaki bir projesi 2025 yılına uzanmakta olup Darwin Uzay Projesi adını taşır. Darwin Projesi'nin 2020 yılına doğru Güneş Sistemi'miz dışında yeni gezegenleri gün ışığına çıkarması ve bunlardaki muhtemel ilkel yaşam izlerini keşfetmesi beklenmektedir. Proje kapsamında uzaya yeni bir model easas alınarak hazırlanan 5 teleskopun uzaya yerleştirilmesi söz konusudur.

Bir güneş sisteminde "yaşanabilir kuşak"ta (güneş sistemlerinde Dünya'nın Güneş'e uzaklığı kadar uzaklıktaki kuşak) yer alan "yaşanabilir gezegen"lere ilişkin meselelere cevap arama çabaları günümüzde hayli yol katetmiş durumdadır ve bazı başarılar elde etmiş bulunmaktadır. Örneğin günümüzde "Doppler spektroskopisi" ve transit yöntemleriyle Güneş Sistemi dışındaki gezegenler keşfedilebilmektedir. Bu sayede, çevrelerinde gezegenlerin dolandığı yıldızların sayısının sanılandan çok daha fazla oldukları anlaşılmaya başlanmıştır. Güneş Sistemi'miz dışındaki, diğer güneş sistemlerinin "yaşanabilir kuşak"larında yer alan gezegenlerden ilk keşfedileni, dikeyhızdan yararlanılarak keşfedilmiş Gliese 581 c adlı gezegendir. Bu gezegen 4 Nisan 2007'de Fransız, Portekiz ve İsviçreli astronomlardan oluşan bir ekip tarafından keşfedilmiş olup, 20 ışık yılı uzaklıkta bulunan kızıl cüce tipindeki Gliese 581 yıldızı çevresinde dolanır. Dolayısıyla bu gezegen yüzey ısısı bakımından Dünya ile büyük benzerlikler taşıyor olmalıdır. Bu gezegenin ortalama sıcaklığının -3 °C ile 40 °C arasında değiştiği sanılmaktadır ki, bu da yüzeyinde suyun sıvı halde olabileceği anlamına gelmektedir.

Uzaydan gelenlerin araştırılması: Meteorlar

Astrobiyolojinin 1970'li yıllardan itibaren ilgi odağı olmasında bazı meteorlar üzerinde aminoasitlerin keşfinin etkisi büyüktür. Bazı meteorlar üzerindeki incelemeler, sonuçları tartışmalı da olsa, Dünya-dışı yaşamın ipuçlarını veriyor gibi görünmektedir. Bu meteorlardan en tanınmışları şunlardır:
 Murchison meteoru: 28 Eylül 1969 tarihinde Avustralya'da adını aldığı yere (Murchison, Victoria) düştüğü gözlemlenmiştir.Organik bileşikleri bolca içeren meteorlar grubunda ve CM karbonlu kondirit grubunda  sınıflanır.

100 kg. ağırlığında olup, büyüklüğü sayesinde en fazla incelenen meteorlardan biridir. 1970'li yıllarda bu meteor üzerinde yalnızca üçü doğal olan 70 farklı aminoasit keşfedilmiştir. Meteor sık rastlanan aminoasitlerden glisin, alanin ve glutamik asiti içerdiği gibi, pek sık rastlanmayan isovaline ve pseudoleucine gibi aminoasitleri de içeriyordu.
Bu meteor yaşamın kökeni hakkında o zamana dek mevcut kavramların sarsılmasına yol açmış ve Dünya'daki yaşamın kökeninin Dünya-dışı olabilme olasılığının da var olduğunu ortaya koymuştur. Bu organik bileşiklerden ilginç olanlarından ikisi pürinler ve pirimidinlerdir; çünkü bu moleküller DNA ve RNA'nın temelleri sayılırlar. İncelemeler sonucunda oluşturulan ilk rapor, aminoasitlerin rasemik olduğunu ve dünyasal bir bulaşmanın (kontaminasyon) söz konusu olmayıp, kaynağın Dünya-dışı olduğunu ortaya koydu. Meteorda özel bir aminoasit ailesinde sınıflanan diamino aside de rastlanmıştır. Daha sonra 1997'de yapılan incelemeler enantiyomeraminoasitlerin nitrojenin 15N izotopuyla zenginleşmiş olduğunu gösterdi ki, bu, kaynağın Dünya-dışı olduğunu bir kez daha ortaya koyuyordu. 2008'de yapılan son inceleme meteorun nükleobazlar içerdiğini göstermiş olup, karbon testleri bu oluşumların hiçbir dünyasal köken göstermediğini ortaya koydu.

 Nakhla meteoru: SNC Grubu'nda<ref>[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mars_meteorite&action=edit&section=2  Shergottites /Nakhlites /Chassignites']</ref> sınıflandırılan Mars kökenli bir meteordur. Mars yüzeyine büyük bir cismin çarpmasıyla fırlamış olduğu düşünülen bu meteor, 28 Haziran 1911'de İskenderiye'nin (Mısır) Nakhla bölgesine düşmüştür."Rotating image of a Nakhla meteorite fragment ". London Natural History Museum. 2008. . Retrieved on 2008-08-17. Meteordan koparılan bir parça 1998'de NASA'nın Johnson Uzay Merkezi'nden  bir ekip tarafından, optik mikroskobun yanı sıra SEM (scanning electron microscope) elektron mikroskobu da kullanılarak incelenmiştir. İncelemede saptanan, biçim ve boyutları bakımından Dünyadaki fosilleşmiş nanobakterileri andıran nesneler ve Dünya'dan bulaşmamış orijinal karbon izleri Mars'ta en -azından bir zamanlar- yaşamın olduğunu ortaya koymuştur.Meyer, C. (2004). " http://www-curator.jsc.nasa.gov/antmet/mmc/Nakhla.pdf  Mars Meteorite Compendium" (PDF). NASA. Bu sonuca yapılan Dünya'dan bulaşma olabileceği yönünde yapılan itirazlardan sonra, 2000 yılında bu kez sıvı gaz kromatografisi ve mass spektrometri  yöntemleriyle çalışılmış ve incelemeler sonucunda NASA uzmanları Nakhla metorunundaki organik maddenin % 75'inin kesinlikle hiçbir şekilde Dünya'dan bulaşmamış olduğunu açıklamıştır. Evidence for ancient Martian life . E. K. Gibson Jr., F. Westall, D. S. McKay, K. Thomas-Keprta, S. Wentworth, and C. S. Romanek, Mail Code SN2, NASA Johnson Space Center, Houston TX 77058, USA. Bu açıklamayla meteorun ilgi odağı olmasından sonra, 2006'da NASA Londra Doğal Tarih Müzesi'nden meteorun incelenen birinci parçadan daha büyük bir parçasını daha almayı başarmıştır. İkinci parça üzerinde yapılan incelemelerde ayrıca geniş ölçüde dendritik karbona rastlanmıştır. Kesin sonuçlar 2006'da yayımlandığında bazı bağımsız araştırmacılar bu karbon oluşumlarının biyolojik kökenli olması gerektiği sonucuna varmışlardır.

 ALH84001 meteoru (Allan Hills 84001): 1984'te Antarktika'da kısa adı ANSMET (ANtarctic Search for METeorites) olan Antarktika Meteor Araştırma Projesi ekibi tarafından bulunmuştur. Ağırlığı 1,93 kg.'dır. Yapılan hesaplamalara göre, Mars'tan 17 milyon yıl önce fırlamış ve 11.000 yıl süren bir yolculuktan sonra Dünya'ya, Antarktika buzlarına düşmüştür. NASA tarafından yapılan ilk bileşim incelemeleri bazı mikroorganizmalarla ilgili bir tür manyetit olduğunu göstermiştir. Daha sonra Ağustos 2002'de Thomas-Keptra'nın başkanlığındaki bir başka ekip tarafından yapılan incelemeler bu manyetitin % 25'inin yeryüzünde ancak biyolojik faaliyet sonucunda oluşabilen tekbiçimli küçük kristallerden oluşmuş olduğunu ortaya koydu. Taşın geri kalan % 75'lik kısmı normaldi, yani bilinen inorganik maddeden oluşuyordu. Taşta polisiklik aromatik hidrokarbonların saptanması taşın vaktiyle yüzeyden uzakta bulunduğunu göstermektedir. Taşta saptanan bazı yapılar Dünya 'daki mineralleşmiş bakterileri ve fibrillerini andırmaktadır.
 Bu oluşumlar biçim ve boyut bakımından fosilleşmiş nanobakterilere benzemektedir. Varılan sonuca göre bunlar Mars üzerindeki ilk yaşam türleriydi."Allan Hills 84001 ". The Meteorolitical Society. April 2008.McKay, D.S., Gibson, E.K., ThomasKeprta, K.L., Vali, H., Romanek, C.S., Clemett, S.J., Chillier, X.D.F., Maechling, C.R., Zare, R.N. (1996). "Search for Past Life on Mars: Possible Relic Biogenic Activity in Martian Meteorite ALH84001". Science 273: 924–930. doi:10.1126/science.273.5277.924 .PMID 8688069 .

 Ayrıca bakınız

 UFO
 SETI
 Murchison göktaşı
 Fermi paradoksu
 Panspermia
 Terraforming
 Evrim
 Astrobiyofizik

 Notlar ve referanslar

 Kaynakça

 The International Journal of Astrobiology, published by Cambridge University Press, is the forum for practitioners in this interdisciplinary field.
 Astrobiology, published by Mary Ann Liebert, Inc., is a peer-reviewed journal that explores the origins of life, evolution, distribution, and destiny in the universe.
 Dick, Steven J.; James Strick (2005). The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology. Piscataway, NJ: Rutgers University Press. ISBN 0-8135-3733-9.
 Grinspoon, David (2003). Lonely planets. The natural philosophy of alien life. New York: ECCO. ISBN 0-06-018540-6.
 Jakosky, Bruce M. (2006). Science, Society, and the Search for Life in the Universe. Tucson: University of Arizona Press. ISBN 0-8165-2613-3.
 Lunine, Jonathan I. (2005). Astrobiology. A Multidisciplinary Approach. San Francisco: Pearson Addison-Wesley. ISBN 0-8053-8042-6.
 Gilmour, Iain; Mark A. Sephton (2004). An introduction to astrobiology. Cambridge: Cambridge Univ. Press. ISBN 0-521-83736-7.
 Ward, Peter; Brownlee, Donald (2000). Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe. New York: Copernicus. ISBN 0-387-98701-0.
 Revues :
 Hors-Série Science et Avenir, n°51, juillet/Août 2007 et
 Ciel et Espace de juin 2006, entièrement consacré à l'exobiologie
 Pour la Science, juin 2006. Consacré aux exoplanètes.
 Science et Vie de janvier 2006, consacré à la contamination de Mars par des bactéries terrestres.
 Les Nouveaux Mondes, dernier n° de Science et vie consacré aux exoplanètes.
 Essais scientifiques ou de vulgarisation :
 Carl Sagan, Les Dragons de l'Eden. Spéculations sur l'évolution de l'intelligence humaine et autre'. Le Seuil, 1980.
 Evry Schatzman, Les Enfants d'Uranie, Le Seuil, 1986.
 Jean Heidmann, Intelligences extra-terrestres. Éditions Odile Jacob, 1992, rééd. 1996.
 François Raulin, A la recherche de la vie extraterrestre, Le collège de la cité/Le Pommier, 2006.
 François Raulin, Florence Raulin-Cerceau et Jean Schneider, La Bioastronomie, Que sais-je ?/Le Seuil, 2007.
 Sous la direction de Florence Raulin-Cerceau, Pierre Léna et Jean Schneider, Sur les traces du vivant - De la Terre aux étoiles, Le Pommier, 2002.
 Gerda Horneck et Petra Reetberg, Complete Course in Astrobiology Wiley-VCH, 2007.
 Steven J.Dick et James E. Stick, The Living Uivers : NASA and the Development of Astrobiology, Rutgers University, 2004.
 Muriel Gargaud, Des atomes aux planètes habitables, Presses Universitaires de Bordeaux, 2005.
 Pascal Bordé, Y a-t-il d'autres planètes habitées dans l'Univers ?, Le Pommier, 2004.
 André Brack, Découvrir la vie extraterrestre, Le Pommier, 2007.
 André Brack et Bénédicte Leclerq, La vie est-elle universelle ?, EDP Sciences, 2003.
 Dominique Proust et Jean Schneider, Où sont les autres ? A la recherche de la vie dans l'Univers, Science ouverte/Le Seuil, 2007.
 Florian Roy, "Étude des organismes extrêmophiles: applications en exobiologie". Université de Nantes Faculté des sciences et des Techniques. Master Sciences de la Terre, de l'Univers et de l'Environnement 2006

Dış bağlantılar

 Astrobiology Instant Expert on New Scientist
 Australian Centre for Astrobiology
 The Astrobiology Web
 Astrobiology Magazine
 NASA Astrobiology Institute
 European Astrobiology Network Association (EANA)
 Possible Connections Between Interstellar Chemistry and the Origin of Life on the Earth
 Scientists Find Clues That Life Began in Deep Space - NASA Astrobiology Institute
 Stars and Habitable Planets
 NASA-Macquarie University Pilbara Education Project
 Conditions for Life Everywhere
 Snaiad, a world-building project with creatures designed with evolutionary biology in mind.
 Hypothèse extraterrestre
 Astrobiology Lecture Course Network (a.y. 2005–2006)
 Site de la mission Cassini-Huygens
 Le site du groupe de recherche en exobiologie et astrobiologie du CNRS
 New Scientist
 Articles sur la bioastronomie  de Thierry Lombry
 L'hypothèse martienne de l'origine de Deinococcus radiodurans
 Le paradoxe de Fermi  - En anglais

Önbilim
Astronominin dalları
Biyolojinin genel alanları
Dünya dışı yaşam
Yaşamın kökeni
Spekülatif evrim

Astrobiyoloji


ATLAS is the largest general-purpose particle detector experiment at the Large Hadron Collider (LHC), a particle accelerator at CERN (the European Organization for Nuclear Research) in Switzerland. The experiment is designed to take advantage of the unprecedented energy available at the LHC and observe phenomena that involve highly massive particles which were not observable using earlier lower-energy accelerators. ATLAS was one of the two LHC experiments involved in the discovery of the Higgs boson in July 2012. It was also designed to search for evidence of theories of particle physics beyond the Standard Model.

The experiment is a collaboration involving 6,003 members, out of which 3,822 are physicists (last update: June 26, 2022) from 257 institutions in 42 countries.

History

Particle accelerator growth

The first cyclotron, an early type of particle accelerator, was built by Ernest O. Lawrence in 1931, with a radius of just a few centimetres and a particle energy of 1 megaelectronvolt (MeV). Since then, accelerators have grown enormously in the quest to produce new particles of greater and greater mass. As accelerators have grown, so too has the list of known particles that they might be used to investigate.

ATLAS Collaboration

The ATLAS Collaboration, the international group of physicists belonging to different universities and research centres who built and run the detector, was formed in 1992 when the proposed EAGLE (Experiment for Accurate Gamma, Lepton and Energy Measurements) and ASCOT (Apparatus with Super Conducting Toroids) collaborations merged their efforts to build a single, general-purpose particle detector for a new particle accelerator, the Large Hadron Collider. At present, the ATLAS Collaboration involves 5,767 members, out of which 2,646 are physicists (last census: September 9, 2021) from 180 institutions in 40 countries.

Detector design and construction
The design was a combination of two previous projects for LHC, EAGLE and ASCOT, and also benefitted from the detector research and development that had been done for the Superconducting Super Collider, a US project interrupted in 1993. The ATLAS experiment was proposed in its current form in 1994, and officially funded by the CERN member countries in 1995. Additional countries, universities, and laboratories have joined in subsequent years. Construction work began at individual institutions, with detector components then being shipped to CERN and assembled in the ATLAS experiment pit starting in 2003.

Detector operation
Construction was completed in 2008 and the experiment detected its first single proton beam events on 10 September of that year.

Data-taking was then interrupted for over a year due to an LHC magnet quench incident. On 23 November 2009, the first proton–proton collisions occurred at the LHC and were recorded by ATLAS, at a relatively low injection energy of 900 GeV in the center of mass of the collision. Since then, the LHC energy has been increasing: 1.8 TeV at the end of 2009, 7 TeV for the whole of 2010 and 2011, then 8 TeV in 2012.
The first data-taking period performed between 2010 and 2012 is referred to as Run I. After a long shutdown (LS1) in 2013 and 2014, in 2015 ATLAS saw 13 TeV collisions.
The second data-taking period, Run II, was completed, always at 13 TeV energy, at the end of 2018 with a recorded integrated luminosity of nearly 140 fb−1 (inverse femtobarn).
A second long shutdown (LS2) in 2019-22 with upgrades to the ATLAS detector was followed by Run III, which started in July 2022.

Leadership

The ATLAS Collaboration is currently led by Spokesperson Andreas Hoecker and Deputy Spokespersons Marumi Kado and Manuella Vincter. Former Spokespersons have been:

Experimental program
In the field of particle physics, ATLAS studies different types of processes detected or detectable in energetic collisions at the Large Hadron Collider (LHC). For the processes already known, it is a matter of measuring more and more accurately the properties of known particles or finding quantitative confirmations of the Standard model. Processes not observed so far would allow, if detected, to discover new particles or to have confirmation of physical theories that go beyond the Standard model.

Standard Model

The Standard model of particle physics is the theory describing three of the four known fundamental forces (the electromagnetic, weak, and strong interactions, while omitting gravity) in the universe, as well as classifying all known elementary particles. It was developed in stages throughout the latter half of the 20th century, through the work of many scientists around the world, with the current formulation being finalized in the mid-1970s upon experimental confirmation of the existence of quarks. Since then, confirmation of the top quark (1995), the tau neutrino (2000), and the Higgs boson (2012) have added further credence to the Standard model. In addition, the Standard Model has predicted various properties of weak neutral currents and the W and Z bosons with great accuracy.

Although the Standard model is believed to be theoretically self-consistent and has demonstrated huge successes in providing experimental predictions, it leaves some phenomena unexplained and falls short of being a complete theory of fundamental interactions. It does not fully explain baryon asymmetry, incorporate the full theory of gravitation as described by general relativity, or account for the accelerating expansion of the universe as possibly described by dark energy.  The model does not contain any viable dark matter particle that possesses all of the required properties deduced from observational cosmology. It also does not incorporate neutrino oscillations and their non-zero masses.

Precision measurements
With the important exception of the Higgs boson, detected by the ATLAS and the CMS experiments in 2012, all of the particles predicted by the Standard Model had been observed by previous experiments. In this field, in addition to the discovery of the Higgs boson, the experimental work of ATLAS has focused on precision measurements, aimed at determining with ever greater accuracy the many physical parameters of theory.
In particular for
 the Higgs boson;
 W and Z bosons;
 the top and bottom quarks
ATLAS measures:
 masses;
 channels of production, decay and mean lifetimes;
 interaction mechanisms and coupling constants for electroweak and strong interactions.

For example, the data collected by ATLAS made it possible in 2018 to measure the mass [(8037±19) MeV] of the W boson, one of the two mediators of the weak interaction, with a measurement uncertainty of ±2.4‰.

Higgs boson

One of the most important goals of ATLAS was to investigate a missing piece of the Standard Model, the Higgs boson.  The Higgs mechanism, which includes the Higgs boson, gives mass to elementary particles, leading to differences between the weak force and electromagnetism by giving the W and Z bosons mass while leaving the photon massless.

On July 4, 2012, ATLAS — together with CMS, its sister experiment at the LHC — reported evidence for the existence of a particle consistent with the Higgs boson at a confidence level of 5 sigma, with a mass around 125 GeV, or 133 times the proton mass. This new "Higgs-like" particle was detected by its decay into two photons () and its decay to four leptons ( and ).

In March 2013, in the light of the updated ATLAS and CMS results, CERN announced that the new particle was indeed a Higgs boson. The experiments were also able to show that the properties of the particle as well as the ways it interacts with other particles were well-matched with those of a Higgs boson, which is expected to have spin 0 and positive parity. Analysis of more properties of the particle and data collected in 2015 and 2016 confirmed this further.

In October 2013, two of the theoretical physicists who predicted the existence of the Standard Model Higgs boson, Peter Higgs and François Englert, were awarded the Nobel Prize in Physics.

Top quark properties
The properties of the top quark, discovered at Fermilab in 1995, had been measured approximately. With much greater energy and greater collision rates, the LHC produces a tremendous number of top quarks, allowing ATLAS to make much more precise measurements of its mass and interactions with other particles.  These measurements  provide indirect information on the details of the Standard Model, with the possibility of revealing inconsistencies that point to new physics.

Beyond the Standard model
While the Standard Model predicts that quarks, leptons and neutrinos should exist, it does not explain why the masses of these particles are so different (they differ by orders of magnitude). Furthermore, the mass of the neutrinos should be, according to the Standard Model, exactly zero as that of the photon. Instead, neutrinos have mass. In 1998 research results at detector Super-Kamiokande determined that neutrinos can oscillate from one flavor to another, which dictates that they have a mass other than zero. For these and other reasons, many particle physicists believe it is possible that the Standard Model will break down at energies at the teraelectronvolt (TeV) scale or higher. Most alternative theories, the Grand Unified Theories (GUTs) including Supersymmetry (SUSY), predicts the existence of new particles with masses greater than those of Standard Model.

Supersymmetry
Most of the currently proposed theories predict new higher-mass particles, some of which may be light enough to be observed by ATLAS. Models of supersymmetry involve new, highly massive particles. In many cases these decay into high-energy quarks and stable heavy particles that are very unlikely to interact with ordinary matter. The stable particles would escape the detector, leaving as a signal one or more high-energy quark jets and a large amount of "missing" momentum. Other hypothetical massive particles, like those in the Kaluza–Klein theory, might leave a similar signature.
The data collected up to the end of LHC Run II do not show evidence of supersymmetric or unexpected particles, the research of which will continue in the data that will be collected from Run III onwards.

CP violation
The asymmetry between the behavior of matter and antimatter, known as CP violation, is also being investigated. Recent experiments dedicated to measurements of CP violation, such as BaBar and Belle, have not detected sufficient CP violation in the Standard Model to explain the lack of detectable antimatter in the universe. It is possible that new models of physics will introduce additional CP violation, shedding light on this problem. Evidence supporting these models might either be detected directly by the production of new particles, or indirectly by measurements of the properties of B- and D-mesons. LHCb, an LHC experiment dedicated to B-mesons, is likely to be better suited to the latter.

Microscopic black holes
Some hypotheses, based on the ADD model, involve large extra dimensions and predict that micro black holes could be formed by the LHC. These would decay immediately by means of Hawking radiation, producing all particles in the Standard Model in equal numbers and leaving an unequivocal signature in the ATLAS detector.

ATLAS detector
The ATLAS detector is 46 metres long, 25 metres in diameter, and weighs about 7,000 tonnes; it contains some 3,000 km of cable.

At 27 km in circumference, the Large Hadron Collider (LHC) at CERN collides two beams of protons together, with each proton carrying up to 6.8 TeV of energy – enough to produce particles with masses significantly greater than any particles currently known, if these particles exist. When the proton beams produced by the Large Hadron Collider interact in the center of the detector, a variety of different particles with a broad range of energies are produced.

General-purpose requirements
The ATLAS detector is designed to be general-purpose. Rather than focusing on a particular physical process, ATLAS is designed to measure the broadest possible range of signals. This is intended to ensure that whatever form any new physical processes or particles might take, ATLAS will be able to detect them and measure their properties. ATLAS is designed to detect these particles, namely their masses, momentum, energies, lifetime, charges, and nuclear spins.

Experiments at earlier colliders, such as the Tevatron and Large Electron–Positron Collider, were also designed for general-purpose detection. However, the beam energy and extremely high rate of collisions require ATLAS to be significantly larger and more complex than previous experiments, presenting unique challenges of the Large Hadron Collider.

Layered design
In order to identify all particles produced at the interaction point where the particle beams collide, the detector is designed in layers  made up of detectors of different types, each of which is designed to observe specific types of particles.  The different traces that particles leave in each layer of the detector allow for effective particle identification and accurate measurements of energy and momentum. (The role of each layer in the detector is discussed below.) As the energy of the particles produced by the accelerator increases, the detectors attached to it must grow to effectively measure and stop higher-energy particles. As of 2022, the ATLAS detector is the largest ever built at a particle collider.

Detector systems

The ATLAS detector consists of a series of ever-larger concentric cylinders around the interaction point where the proton beams from the LHC collide. Maintaining detector performance in the high radiation areas immediately surrounding the proton beams is a significant engineering challenge.  The detector can be divided into four major systems:
 Inner Detector;
 Calorimeters;
 Muon Spectrometer;
 Magnet system.
Each of these is in turn made of multiple layers.  The detectors are complementary: the Inner Detector tracks particles precisely, the calorimeters measure the energy of easily stopped particles, and the muon system makes additional measurements of highly penetrating muons.  The two magnet systems bend charged particles in the Inner Detector and the Muon Spectrometer, allowing their electric charges and momenta to be measured.
The only established stable particles that cannot be detected directly are neutrinos; their presence is inferred by measuring a momentum imbalance among detected particles.  For this to work, the detector must be "hermetic", meaning it must detect all non-neutrinos produced, with no blind spots.

The installation of all the above detector systems was finished in August 2008. The detectors collected millions of cosmic rays during the magnet repairs which took place between fall 2008 and fall 2009, prior to the first proton collisions. The detector operated with close to 100% efficiency and provided performance characteristics very close to its design values.

Inner Detector

The Inner Detector begins a few centimetres from the proton beam axis, extends to a radius of 1.2 metres, and is 6.2 metres in length along the beam pipe.  Its basic function is to track charged particles by detecting their interaction with material at discrete points, revealing detailed information about the types of particles and their momentum.
The Inner Detector has three parts, which are explained below.

The magnetic field surrounding the entire inner detector causes charged particles to curve; the direction of the curve reveals a particle's charge and the degree of curvature reveals its momentum.  The starting points of the tracks yield useful information for identifying particles; for example, if a group of tracks seem to originate from a point other than the original proton–proton collision, this may be a sign that the particles came from the decay of a hadron with a bottom quark (see b-tagging).

Pixel Detector
The Pixel Detector, the innermost part of the detector, contains four concentric layers and three disks on each end-cap, with a total of 1,744 modules, each measuring 2 centimetres by 6 centimetres.  The detecting material is 250 µm thick silicon.  Each module contains 16 readout chips and other electronic components. The smallest unit that can be read out is a pixel (50 by 400 micrometres); there are roughly 47,000 pixels per module.

The minute pixel size is designed for extremely precise tracking very close to the interaction point.  In total, the Pixel Detector has over 92 million readout channels, which is about 50% of the total readout channels of the whole detector. Having such a large count created a considerable design and engineering challenge. Another challenge was the radiation to which the Pixel Detector is exposed because of its proximity to the interaction point, requiring that all components be radiation hardened in order to continue operating after significant exposures.

Semi-Conductor Tracker
The Semi-Conductor Tracker (SCT) is the middle component of the inner detector.  It is similar in concept and function to the Pixel Detector but with long, narrow strips rather than small pixels, making coverage of a larger area practical.  Each strip measures 80 micrometres by 12 centimetres.  The SCT is the most critical part of the inner detector for basic tracking in the plane perpendicular to the beam, since it measures particles over a much larger area than the Pixel Detector, with more sampled points and roughly equal (albeit one-dimensional) accuracy.  It is composed of four double layers of silicon strips, and has 6.3 million readout channels and a total area of 61 square meters.

Transition Radiation Tracker
The Transition Radiation Tracker (TRT), the outermost component of the inner detector, is a combination of a straw tracker and a transition radiation detector. The detecting elements are drift tubes (straws), each four millimetres in diameter and up to 144 centimetres long.  The uncertainty of track position measurements (position resolution) is about 200 micrometres. This is not as precise as those for the other two detectors, but it was necessary to reduce the cost of covering a larger volume and to have transition radiation detection capability.  Each straw is filled with gas that becomes ionized when a charged particle passes through.  The straws are held at about −1,500 V, driving the negative ions to a fine wire down the centre of each straw, producing a current pulse (signal) in the wire.  The wires with signals create a pattern of 'hit' straws that allow the path of the particle to be determined.  Between the straws, materials with widely varying indices of refraction cause ultra-relativistic charged particles to produce transition radiation and leave much stronger signals in some straws.  Xenon and argon gas is used to increase the number of straws with strong signals.  Since the amount of transition radiation is greatest for highly relativistic particles (those with a speed very near the speed of light), and because particles of a particular energy have a higher speed the lighter they are, particle paths with many very strong signals can be identified as belonging to the lightest charged particles: electrons and their antiparticles, positrons. The TRT has about 298,000 straws in total.

Calorimeters

The calorimeters are situated outside the solenoidal magnet that surrounds the Inner Detector.  Their purpose is to measure the energy from particles by absorbing it.  There are two basic calorimeter systems: an inner electromagnetic calorimeter and an outer hadronic calorimeter.  Both are sampling calorimeters; that is, they absorb energy in high-density metal and periodically sample the shape of the resulting particle shower, inferring the energy of the original particle from this measurement.

Electromagnetic calorimeter
The electromagnetic (EM) calorimeter absorbs energy from particles that interact electromagnetically, which include charged particles and photons.  It has high precision, both in the amount of energy absorbed and in the precise location of the energy deposited.  The angle between the particle's trajectory and the detector's beam axis (or more precisely the pseudorapidity) and its angle within the perpendicular plane are both measured to within roughly 0.025 radians. The barrel EM calorimeter has accordion shaped electrodes and the energy-absorbing materials are lead and stainless steel, with liquid argon as the sampling material, and a cryostat is required around the EM calorimeter to keep it sufficiently cool.

Hadron calorimeter
The hadron calorimeter absorbs energy from particles that pass through the EM calorimeter, but do interact via the strong force; these particles are primarily hadrons.  It is less precise, both in energy magnitude and in the localization (within about 0.1 radians only).  The energy-absorbing material is steel, with scintillating tiles that sample the energy deposited.  Many of the features of the calorimeter are chosen for their cost-effectiveness; the instrument is large and comprises a huge amount of construction material: the main part of the calorimeter – the tile calorimeter – is 8 metres in diameter and covers 12 metres along the beam axis.  The far-forward sections of the hadronic calorimeter are contained within the forward EM calorimeter's cryostat, and use liquid argon as well, while copper and tungsten are used as absorbers.

Muon Spectrometer
The Muon Spectrometer is an extremely large tracking system, consisting of three parts:
 A magnetic field provided by three toroidal magnets;
 A set of 1200 chambers measuring with high spatial precision the tracks of the outgoing muons;
 A set of triggering chambers with accurate time-resolution.
The extent of this sub-detector starts at a radius of 4.25 m close to the calorimeters out to the full radius of the detector (11 m).  Its tremendous size is required to accurately measure the momentum of muons, which first go through all the other elements of the detector before reaching the muon spectrometer. It was designed to measure, standalone, the momentum of 100 GeV muons with 3% accuracy and of 1 TeV muons with 10% accuracy. It was vital to go to the lengths of putting together such a large piece of equipment because a number of interesting physical processes can only be observed if one or more muons are detected, and because the total energy of particles in an event could not be measured if the muons were ignored. It functions similarly to the Inner Detector, with muons curving so that their momentum can be measured, albeit with a different magnetic field configuration, lower spatial precision, and a much larger volume.  It also serves the function of simply identifying muons – very few particles of other types are expected to pass through the calorimeters and subsequently leave signals in the Muon Spectrometer.  It has roughly one million readout channels, and its layers of detectors have a total area of 12,000 square meters.

Magnet System

The ATLAS detector uses two large superconducting magnet systems to bend the trajectory of charged particles, so that their momenta can be measured.  This bending is due to the Lorentz force, whose modulus is proportional to the electric charge  of the particle, to its speed  and to the intensity  of the magnetic field:

Since all particles produced in the LHC's proton collisions are traveling at very close to the speed of light in vacuum , the Lorentz force is about the same for all the particles with same electric charge :

The radius of curvature  due to the Lorentz force is equal to

where  is the relativistic momentum of the particle. As a result, high-momentum particles curve very little (large ), while low-momentum particles curve significantly (small ). The amount of curvature can be quantified and the particle momentum can be determined from this value.

Solenoid Magnet
The inner solenoid produces a two tesla magnetic field surrounding the Inner Detector.  This high magnetic field allows even very energetic particles to curve enough for their momentum to be determined, and its nearly uniform direction and strength allow measurements to be made very precisely.  Particles with momenta below roughly 400 MeV will be curved so strongly that they will loop repeatedly in the field and most likely not be measured; however, this energy is very small compared to the several TeV of energy released in each proton collision.

Toroid Magnets
The outer toroidal magnetic field is produced by eight very large air-core superconducting barrel loops and two smaller end-caps air toroidal magnets, for a total of 24 barrel loops all situated outside the calorimeters and within the muon system.  This magnetic field extends in an area 26 metres long and 20 metres in diameter, and it stores 1.6 gigajoules of energy.  Its magnetic field is not uniform, because a solenoid magnet of sufficient size would be prohibitively expensive to build. It varies between 2 and 8 Teslameters.

Forward detectors

The ATLAS detector is complemented by a set of four sub-detectors in the forward region to measure particles at very small angles.
 LUCID (LUminosity Cherenkov Integrating Detector)  is the first of these detectors designed to measure luminosity, and located in the ATLAS cavern at 17 m from the interaction point between the two muon endcaps;
 ZDC (Zero Degree Calorimeter)  is designed to measure neutral particles on-axis to the beam, and located at 140 m from the IP in the LHC tunnel where the two beams are split back into separate beam pipes;
 AFP (Atlas Forward Proton)  is designed to tag diffractive events, and located at 204 m and 217 m;
 ALFA (Absolute Luminosity For ATLAS)  is designed to measure elastic proton scattering located at 240 m just before the bending magnets of the LHC arc.

Data systems

Data generation
Earlier particle detector read-out and event detection systems were based on parallel shared buses such as VMEbus or FASTBUS. Since such a bus architecture cannot keep up with the data requirements of the LHC detectors, all the ATLAS data acquisition systems rely on high-speed point-to-point links and switching networks. Even with advanced electronics for data reading and storage, the ATLAS detector generates too much raw data to read out or store everything: about 25 MB per raw event, multiplied by 40 million beam crossings per second (40 MHz) in the center of the detector. This produces a total of 1 petabyte of raw data per second. By avoiding to write empty segments of each event (zero suppression), which do not contain physical information, the average size of an event is reduced to 1.6 MB, for a total of 64 terabyte of data per second.

Trigger system
The trigger system uses fast event reconstruction to identify, in real time, the most interesting events to retain for detailed analysis.  In the second data-taking period of the LHC, Run-2, there were two distinct trigger levels:

 The Level 1 trigger (L1), implemented in custom hardware at the detector site. The decision to save or reject an event data is made in less than 2.5 μs. It uses reduced granularity information from the calorimeters and the muon spectrometer, and reduces the rate of events in the read-out from 40 MHz to 100 kHz. The L1 rejection factor in therefore equal to 400.
 The High Level Trigger trigger (HLT), implemented in software, uses a computer battery consisting of approximately 40,000 CPUs. In order to decide which of the 100,000 events per second coming from L1 to save, specific analyses of each collision are carried out in 200 μs. The HLT uses limited regions of the detector, so-called Regions of Interest (RoI), to be reconstructed with the full detector granularity, including tracking, and allows matching of energy deposits to tracks.  The HLT rejection factor is 100: after this step, the rate of events is reduced from 100 to 1 kHz. The remaining data, corresponding to about 1,000 events per second, are stored for further analyses.

Analysis process
ATLAS permanently records more than 10 petabytes of data per year.
Offline event reconstruction is performed on all permanently stored events, turning the pattern of signals from the detector into physics objects, such as jets, photons, and leptons. Grid computing is being used extensively for event reconstruction, allowing the parallel use of university and laboratory computer networks throughout the world for the CPU-intensive task of reducing large quantities of raw data into a form suitable for physics analysis.
The software for these tasks has been under development for many years, and refinements are ongoing, even after data collection has begun.
Individuals and groups within the collaboration are continuously writing their own code to perform further analyses of these objects, searching the patterns of detected particles for particular physical models or hypothetical particles. This activity requires processing 25 petabyte of data per week.

Trivia
The researcher pictured for scale in the famous ATLAS detector image is Roger Ruber, a researcher from Uppsala University, Sweden. Ruber, one of the researchers responsible for the ATLAS detector's central cryostat magnet, was inspecting the magnets in the LHC tunnel at the same time Maximilien Brice, the photographer, was setting up to photograph the ATLAS detector. Brice asked Ruber to stand at the base of the detector to illustrate the scale of the ATLAS detector. This was revealed by Maximilien Brice, and confirmed by Roger Ruber during interviews in 2020 with Rebecca Smethurst of the University of Oxford.

References

Further reading
 ATLAS Technical Proposal. CERN: The Atlas Experiment.  Retrieved on 2007-04-10
 ATLAS Detector and Physics Performance Technical Design Report. CERN: The Atlas Experiment.  Retrieved on 2007-04-10

 The Atlas Experiment Monica Lynn Dunford and Peter Jenni,  Scholarpedia 9(10):32147. doi:10.4249/scholarpedia.32147

External links

 Official ATLAS Public Webpage at CERN (The "award winning ATLAS movie" is a very good general introduction!)
 Official ATLAS Collaboration Webpage at CERN (Lots of technical and logistical information)
 ATLAS Cavern Webcams
 Time lapse video of the assembly
 ATLAS section from US/LHC Website
 New York Times article on LHC and experiments
 United States Department of Energy article on ATLAS
 Large Hadron Collider Project Director Dr Lyn Evans CBE on the engineering behind the ATLAS experiment, Ingenia magazine, June 2008
  (Full design documentation)
 LEGO model of ATLAS, by an ATLAS-scientist at the Niels Bohr Institute

Record for ATLAS experiment on INSPIRE-HEP

CERN experiments
Large Hadron Collider
Particle experiments

ATLAS experiment


Charlot soldat  (în ) este un film american de comedie din 1918 produs, scris și regizat de Charlie Chaplin pentru First National Pictures. În alte roluri interpretează actorii Edna Purviance și Sydney Chaplin. Filmul a fost relansat în Retrospectiva Chaplin în 1959, alături de alte două filme First National: Viață de câine (A Dog's Life, 1918) și The Pilgrim (1923).

Prezentare

Charlie joacă rolul noului recrut în efortul de război împotriva germanilor. Charlie nu are prieteni și pare să-și facă cu ușurință dușmani printre aliații săi. Printr-un noroc chior, Charlie ajunge fără să vrea în tranșele inamice și prinde 13 soldați germani. După acest act "eroic", Charlie are datoria de a se infiltra în liniile inamice sub masca unui trunchi de copac. Momentul său de strălucire intervine atunci când este vânat de Kaiser, dar cu o gândire rapidă, inversează ambuscada și prinde Kaiserul pe care îl aduce în mâna aliaților. Colegii săi îl tratează ca pe un mare erou de război. Apoi se trezește din visul său.

Distribuție

Charles Chaplin ... Charlie, pușcaș marin Doughboy
Edna Purviance ... Franțuzoaică
Sydney Chaplin ... Sergentul, camaradul lui Charlie/Kaiserul
Jack Wilson ... Wilhelm, Prinț Moștenitor al Germaniei
Henry Bergman ... Sergent german gras/General feldmareșal von Hindenburg/Barman
Albert Austin ... Ofițer american/soldat german proaspăt ras/soldat german bărbos
Tom Wilson ... German prost tăietor de lemne
John Rand ... Soldat american
J. Parks Jones ... Soldat american (ca Park Jones)
Loyal Underwood ... Mic ofițer german
W.J. Allen ... Motociclist
L.A. Blaisdell ... Motociclist
Wellington Cross ... Motociclist
C.L. Dice ... Motociclist
G.A. Godfrey ... Motociclist
W. Herron ... Motociclist

Note

Legături externe

Vezi și
 Listă de filme de comedie din anii 1910
 Listă de filme americane de comedie
 Listă de filme americane din 1918
 First National Pictures
 1918 în film

Filme din 1918
Filme regizate de Charlie Chaplin
Filme de comedie din anii 1910
Filme First National Pictures
Filme americane
Filme alb-negru
Filme mute
Filme de scurt metraj

Charlot soldat


The official flag of New Mexico consists of a red sun symbol of the Zia people on a field of gold (yellow). It was officially adopted in 1925 to highlight the state's Native American and Hispano heritage: It combines a symbol of the Puebloan people, who have ancient roots in the state, with the colors of the flag of Spain, which established and ruled  for over two and a half centuries.

The New Mexico flag is among the most unique and recognizable in the United States, and has been noted for its simple and aesthetic design. It is one of four U.S. state flags without the color blue (along with Alabama, California, and Maryland) and the only one among the four without the color white. The flag of New Mexico is also one of only two U.S. state flags (the other is Oklahoma) to include distinct Native American iconography.

The proportions of the symbol are fixed by New Mexico law: the four groups of rays are set at right angles, with the two inner rays one-fifth longer than the outer rays, and the diameter of the circle in the center is one-third the width of the symbol.

History

Previous flag
During its first thirteen years as a state, New Mexico did not have an official flag. The San Diego World's Fair of 1915, which occurred three years after New Mexico's admission to the union, featured an exhibit hall where all U.S. state flags were displayed; lacking an official flag, New Mexico displayed an unofficial one designed by Ralph Emerson Twitchell, the mayor of the state capital, Santa Fe. Known as the "Twitchell flag", it consisted of a blue field with the U.S. flag in the upper left corner, the words "New Mexico" in silver lettering in the center of the flag, the number "47" in the upper right corner (in reference to New Mexico being the 47th state), and the state seal in the bottom right corner (which in some historical references is wrapped with the words "The Sunshine State"). As of 2005, the only known Twitchell flag in existence was displayed at the Palace of the Governors in Santa Fe.

Redesign
In 1920, the New Mexico chapter of the Daughters of the American Revolution (DAR) called for the creation of an official flag that would reflect the state's unique heritage and culture. A statewide contest was held in 1923 to solicit new designs. Eventually, a design made by Dr. Harry Mera of Santa Fe and sewn by his wife Reba Mera was selected. In 1925, Governor Arthur T. Hannett signed legislation proclaiming the Mera design the official state flag, which remains in use and unchanged to this day.
Dr. Mera was a physician and archaeologist who was familiar with the Zia sun symbol, initially found at Zia Pueblo on a 19th century pottery jar, which was later revealed to have been taken from a tribal secret society by James and Matilda Stevenson in the 1890s, likely without permission. The symbol has sacred meaning to the Zia people. Four is a sacred number symbolizing the Circle of Life: the four directions, the four times of day, the four stages of life, and the four seasons; the circle binds these four elements of four together. The symbol was used without the permission of the Zia people, and they have fought to prevent it from being used without their permission, including via attempting to copyright it, during and after its adoption as a symbol of the state, and due to concerns over desecration of the symbol. A 2012 joint memorial by the state and the Zia people later acknowledged the state had appropriated the image without permission. Due to its longstanding use, the symbol is now unlikely to be eligible for copyright, falling into the public domain, which remains a point of contention between the state and the Zia people, as the tribe was unaware of the specifics of such laws at the time the symbol was co-opted, and had only been considered U.S. citizens since the 1924 Indian Citizenship Act.

The salutation, "I salute the flag of the State of New Mexico and the Zia symbol of perfect friendship among united cultures", is commonly recited in New Mexico public schools after the United States pledge of allegiance.

The New Mexico flag was rated first in a 2001 survey of 72 U.S. and Canadian flags by the North American Vexillological Association.

Adoption

Pledge

The pledge to the state flag is available in English and Spanish:

See also
 Great Seal of the State of New Mexico
 Flag of the Navajo Nation

Notes

References

External links

New Mexico state symbols

New Mexico
Symbols of New Mexico

Flag of New Mexico


Lophocoleineae, podred jetrenjarki, dio reda Jungermanniales. Opisan je 1972.

Porodice
 Blepharostomataceae W. Frey & M. Stech
 Brevianthaceae J.J. Engel & R.M. Schust.
 Chonecoleaceae R.M. Schust. ex Grolle
 Grolleaceae R.M. Schust.
 Herbertaceae Müll. Frib. ex Fulford & Hatcher
 Lepicoleaceae R.M. Schust.
 Lepidoziaceae Limpr.
 Lophocoleaceae Müll. Frib. ex Vanden Berghen
 Mastigophoraceae R.M. Schust.
 Plagiochilaceae Müll. Frib.
 Pseudolepicoleaceae Fulford & J. Taylor
 Trichocoleaceae Nakai

Izvori

Jungermanniales

Lophocoleineae


Moïse Sahi Dion, né le  à Abidjan en Côte d'Ivoire, est un footballeur ivoirien qui évolue au poste d'attaquant au RC Strasbourg.

Biographie

Formation et débuts
Né à Abidjan en Côte d'Ivoire, Moïse Sahi Dion commence le football au Majectic Abidjan avant de rejoindre Bamako au Mali afin de jouer pour l'. Ses qualités techniques lui valent notamment des comparaisons avec son modèle, Lionel Messi.

RC Strasbourg
Le , il rejoint le RC Strasbourg, où il évolue dans un premier temps avec l'équipe réserve.

Il joue son premier match en équipe première le , à l'occasion d'une rencontre de Ligue 1 face aux Girondins de Bordeaux. Il entre en toute fin de match à la place d'Habib Diallo et son équipe l'emporte par trois buts à deux. Il entre à nouveau en jeu à la place de Diallo lors de la journée suivante, le  contre le Paris Saint-Germain. Il se fait remarquer ce jour-là en inscrivant son premier but mais ce n'est pas suffisant pour son équipe qui s'incline (1-4 score final).

Touché à l'ischio-jambier gauche en , Moïse Sahi Dion manque une grande partie du début de saison 2021-2022 et retrouve le groupe professionnel en octobre 2021.

Style de jeu
Moïse Sahi Dion est présenté comme un joueur capable d'évoluer aussi bien comme attaquant que milieu offensif axial, dont le rôle préférentiel est celui de "neuf et demi". Il est décrit comme un joueur à l'aise balle au pied, vif, technique et bon dans la finition.

Notes et références

Liens externes

Naissance à Abidjan
Naissance en décembre 2001
Footballeur ivoirien
Joueur du Racing Club de Strasbourg
Joueur du FC Annecy

Moïse Sahi Dion


207341 Isabelmartin este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
207341 Isabelmartin este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la La Cañada de Juan Lacruz. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 3,05 ua, o excentricitate de 0,14 și o înclinație de 0,5° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 207001-208000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 2005
Centura de asteroizi

207341 Isabelmartin


Shunsuke Mori (født 4. oktober 1994) er en japansk fodboldspiller, som spiller for den japanske fodboldklub Albirex Niigata.

Referencer

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Japan

Shunsuke Mori


උතුරු සයිප්‍රසය (), නිල වශයෙන් උතුරු සයිප්‍රසයේ තුර්කි ජනරජය (TRNC; ) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ සයිප්‍රස දිවයිනේ ඊසාන දිග කොටසේ පිහිටි ස්වයං ප්‍රකාශිත රාජ්‍යයක් වේ. එය පිළිගනු ලබන්නේ තුර්කිය විසින් පමණි. උතුරු සයිප්‍රසය, සයිප්‍රස් ජනරජයේ කොටසක් විය යුතු බවට අන්තර්ජාතික ප්‍රජාව විසින් සළකනු ලබයි.

උතුරු සයිප්‍රසය ඊසානදිගින් කර්පාස් අර්ධද්වීපයේ කෙළවරේ සිට මොර්ෆියු බොක්ක, කොර්මකයිටිස් තුඩුව සහ බටහිරින් කොකිනාව තෙක් විහිදී පවතී. එහි වඩාත් දකුණින්ම පිහිටා ඇත්තේ ලොව්රව්ජිනා ගම්මානය යි. එක්සත් ජාතීන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින ප්‍රේරක කලාපයක් උතුරු සයිප්‍රසය හා සයිප්‍රස දිවයිනේ ඉතිරි ප්‍රදේශය අතරමැදින් විහිදී පවතින අතර එමගින් දිවයිනේ විශාලතම නගරය වන නිකොසියාව බෙදීමකට ලක් කරයි. රාජ්‍යයන් දෙකෙහිම අගනගරය වන්නේ නිකොසියාව යි.

දිවයින, ග්‍රීසිය වෙතට අත්පත් කරගැනීමේ වෑයමක් ලෙස 1974 දී සිදු වූ කුමන්ත්‍රණයක්, සයිප්‍රසය වෙත තුර්කි ආක්‍රමණයක් සිදු වීමට මග පාදන ලදී. මේ නිසා බොහෝ ග්‍රීක-සයිප්‍රස වැසියන් උතුරින් නෙරපාහැරීම, දකුණින් තුර්කි-සයිප්‍රස වැසියන් සම්ප්‍රාප්ත වීම සහ 1983 දී උතුරෙහි ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ඒකපාර්ශ්විකව ප්‍රකාශයට තුඩුදෙමින් දිවයින කොටස්වලට බෙදීයාම වැනි සිදුවීම් ප්‍රතිඵල විය. අන්තර්ජාතික පිළිගැනීම ඉතා මඳ බැවින් උතුරු සයිප්‍රසය ආර්ථික, දේශපාලනික සහ හමුදාමය සහාය සඳහා තුර්කිය මත විශාල වශයෙන් යැපේ.

සයිප්‍රස අර්බුදයට විසඳුමක් සෙවීමට දරණ ලද වෑයම් අසාර්ථක වී ඇත. තුර්කි හමුදාව උතුරු සයිප්‍රසය තුළ විශාල බලයක් හිමිකරගෙන සිටී. එහි පැවැත්ම TRNC රජය විසින් අනුමත කර සහයෝගය ලබාදෙන නමුත් සයිප්‍රස ජනරජය සහ අන්තර්ජාතික ප්‍රජාව විසින් එය බලෙන් අත්පත් කර ගැනීමක් ලෙස සළකනු ලබන අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාවලීන් කිහිපයකදීම එහි පැවැත්ම හෙළාදකිනු ලැබ ඇත.

විවිධ ආභාෂයන්ගෙන් පෝෂණය වූ සංස්කෘතිකමය උරුමයක් සහ සේවා අංශයේ ආධිපත්‍යයට නතු වූ ආර්ථිකයක් සහිත උතුරු සයිප්‍රසය, අර්ධ-ජනාධිපති, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයක් වේ. 2000 සහ 2010 කාල වකවානු වලදී, 2000 කාලයේදී පැවතියාට වඩා තෙගුණයක ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදනයක් සමඟ ආර්ථිකය වර්ධනය වී ඇති නමුත් සයිප්‍රස් ජනරජය විසින් උතුරු සයිප්‍රසයේ වරායයන් නිළ වශයෙන් වසා දැමීම නිසා පැවැත්වෙන අන්තර්ජාතික සම්බාධකයක් මගින් එය රඳවාගෙන සිටිනු ලබයි. පැහැදිලිව වෙනස් දේශීය භාෂාවක් භාවිතයේ තිබුණ ද නිළ භාෂාව වන්නේ තුර්කි භාෂාවයි. ආගමික ආකල්ප, මධ්‍යස්ථ හා ලෞකික වන අතර ජනගහණයෙන් අති මහත් බහුතරය සුන්නි මුස්ලිම්වරුන් වෙයි.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 නිළ
 උතුරු සයිප්‍රස තුර්කි ජනරජයේ රිපබ්ලිකන් සභාව (පාර්ලිමේන්තුව)
 ජනාධිපති, උතුරු සයිප්‍රසයේ තුර්කි ජනරජය
 අන්කාරා හි ටී.ආර්.එන්.සී තානාපති කාර්යාලය
 ටී.ආර්.එන්.සී මහ බැංකුව

 වෙනත්
 සම්බාධක!, උතුරු සයිප්‍රසයේ ජනගහනය මත පනවා ඇති සමස්ත ආර්ථික සම්බාධක වලට එරෙහිව ලාභ නොලබන සංගමයේ ව්‍යාපෘති අඩවිය.
 ATCA පුවත්, විදේශ රටවල තුර්කි සයිප්රසයේ සංගමය
 උතුරු සයිප්‍රසයේ මුල් පිටුව
 "ඉස්ලාමීය සම්මේලන පාර්ලිමේන්තු ටී.ආර්.එන්.සී 'සයිප්රස් තුර්කි රාජ්‍ය'" ජේ.ඩබ්ලිව්.ටී
 සයිප්‍රසයේ යුරෝපීය විසඳුම සඳහා ජාත්‍යාන්තර විශේෂඥ කමිටුවේ අඩවිය
 සයිප්‍රසයේ එක්සත් රාජධානි පාර්ලිමේන්තු කණ්ඩායමේ අඩවිය
 බී.බී.සී විසින් නිකුත් කළ සයිප්‍රස් කාල රේඛාව
 තුර්කි ඇමරිකානු සමිති සභාව
 ඕස්ට්‍රේලියාවේ තුර්කි සයිප්‍රසය - ඓතිහාසික පොත්
 සයිප්‍රස් තුර්කි ප්‍රජාව සදහා යුරෝපා සංගමය කාර්ය බලකාය

ආසියාව
විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015
බටහිර ආසියානු රටවල්
බටහිර ආසියාව

උතුරු සයිප්‍රසය


الميكانيكا الحيوية  هو تطبيق للمبادئ الميكانيكية على الكائنات الحية. هذا يشمل دراسة وتحليل ميكانيكا الكائنات الحية وتطبيق المبادئ الهندسية واستقائها من الأنظمة الأحيائية.
يطبق هذا البحث والتحليل على عدة مستويات بدءاً من المستوي الجزيئي الذي تتألف منه المواد الحية مثل الكولاجين والإلاستين، إلى مستوي الأعضاء والأنسجة. بعض التطبيقات البسيطة للميكانيكا النيوتنية يمكن أن تعطي مقاربات صحيحة على كل مستوي، ولكن التفاصيل الدقيقة تتطلب استخدام ميكانيكا الأوساط المتصلة.
جيوفاني ألفنسو بيرولي كتب أول كتاب في موضوع الميكانيكا الحيوية بعنوان (De Motu Animalium)، يعني حركة الحيوانات. لم ينظر إلى أجسام الحيوانات على أنها أنظمة ميكانيكية فحسب، بل واصل الأسئلة كالفرق الفيزيولوجي بين تخيل إنجاز عمل ما والقيام به فعلياً.

بعض الأمثلة البسيطة لأبحاث الميكانيكا الحيوية تشمل دراسة القوى المؤثرة على الأطراف (الأعضاء)، والديناميكا الهوائية لطيران الحشرات والطيور، وميكانيكا الموائع في سباحة السمك، الثباتية والرسوخ التي تقدمها جذور الأشجار، وجميع أنواع الحركة في كل أشكال الحياة، بدءاً من الخلايا المفردة ارتقاءاً إلى جميع الأحياء. الميكانيكا الحيوية للجسم البشري هو في صلب علم الحركة.

تلعب الميكانيكا التطبيقية أدواراً أساسية في دراسة الميكانيكا الحيوية. وخصوصا الديناميكا الحرارية، وميكانيكا الأوساط المتصلة، وفروع الهندسة الميكانيكية مثل ميكانيكا الموائع، وميكانيكا الأجسام الصلبة.
لقد ظهر أن الحمولات والتشوهات المطبقة يمكن أن تؤثر على خصائص الأنسجة الحية. يوجد أبحاث أكثر في مجال نمو وإعادة تشكل الأعضاء كرد على هذه الحمولات المطبقة. مثلاً، تأثير ضغط الدم المرتفع على ميكانيكية جدران الشرايين، وسلوك الخلايا العضلية القلبية مع احتشاء القلب، ونمو العظم كاستجابة لممارسات معينة، ونمو النباتات التأقلمي مع حركة الريح، تعتبر كشاهد على أن الأنسجة الحية تتشكل من جديد كنتيجة مباشرة للأحمال المطبقة.
توظف العلوم الرياضية المختلفة تشمل الجبر الخطي، والمعادلات التفاضلية، الأشعة، حسابات التنسور والتقنيات العددية والحسابية مثل طريقة العناصر المنتهية.

إن دراسة المواد الحيوية مهمة جداً للميكانيكا الحيوية. فالأنسجة الحيوية المختلفة في الجسم مثل الجلد والعظم والشرايين، كلا منها ذو خواص فردية بذاتها. فالاستجابة الميكانيكية المنفعلة للأنسجة الخاصة يمكن أن تتبع خصائص البروتينات المختلفة، مثل الإلاستين والكولاجين، والخلايا الحية، والمواد الأساسية مثل بروتيوغليكان، وتوجه الألياف داخل النسيج. مثلاً، إذا كان الجلد البشري مركب من البروتين غير الكولاجين، فإن العديد من الخصائص الميكانيكية، مثل معامل المرونة، سيكون مختلفاً.
إن الكيمياء، وعلم الأحياء الجزيئي، وعلم الأحياء الخلوي تشرح الخواص المنفعلة والفاعلة للأنسجة الحية. مثلاً، في التقلص العضلي، ارتباط الميوزين مع الأكتين يقوم على تفاعل كيميائي حيوي يشمل شوارد الكالسيوم و (أدينوسين ثلاثي الفوسفات).

تاريخ الميكانيك الحيوية
أول من نظر إلى الكائنات الحية المتحركة على انها أنظمة ميكانيكية كان أرسطو الذي كتب كتاب يشرح فيه وجهة نظره إلى هذا الموضوع. لاحقا وخلال عصر النهضة كان ليوناردو دا فنشي أول من درس المييكانيك الحيوية حيث قام بدراسة تركيبة جسم الحيوان ليفهم آلية عمل العضلات والمفاصل. أيضا حاول محاكاة هذه الآلية ليصنع آلة تمكن الإنسان من الطيران كالطيور. بالإضافة إلى ذلك، قام بمحاكاة آلية عمل الأحصنة ليصنع آلات تسهل حياة الإنسان. غاليليو كتب العديد من الملاحظات الهامة عن آلية حركة الحيوانات التي ساهمت فيما بعد بتطوير هذا المجال. ديكارت اعتبر ان جميع الحيوانات والإنسان يخضعون لنفس القوانين الميكانيكية. جيوفاني بوريللي عمل على الأفكار والمبادئ التي وضعها ديكارت وقام بدراسة تفصيلية لحركة العديد من الحيوانات كالأسماك والطيور واستطاع أن يحدد مركز ثقل الإنسان.

خلال الحقبة الصناعية في القرن التاسع عشر، قام أحد العلماء بتصوير الحيوانات ليتمكن من دراسة حركتها بدقة. ذات العالم اخترع مجال التحليل الحركي. في ألمانيا وخلال نفس الحقبة قام الاخوان ويبر بجهود عديدة ساهمت في تطوير الميكانيكا الحيوية. جهود العديد من العلماء عبر التاريخ ساهم في تطوير وازدهار هذا المجال حتى أصبح على ما هو عليه اليوم، وساعد على ذلك قوانين ونظريات هندسة الميكانيك.

التطبيقات
إن دراسة الميكانيكا الحيوية تتراوح من العمل الداخلي في الخلية، إلى حركة وتطور الأعضاء، إلى الخواص الميكانيكية للأنسجة الرخوة، والعظام. بتطور فهم السلوك الفيزيولوجي للأنسجة الحية، أصبح الباحثون قادرين على التقدم في ميادين هندسة النسج، وتطوير المعالجات في علم الأمراض.
إن الميكانيكا الحيوية كما الرياضيات، وعلم الحركة، تطبق قوانين الميكانيكا والفيزياء على أداء الجسم البشري لكي نفهم بشكل أكبر أداء الأحداث الرياضية من خلال النمذجة، والمحاكاة والقياس.

بعض المجالات ضمن الميكانيكا الحيوية التي يقوم فيها العلماء بالبحث العلمي تشمل دراسة القوى التي تؤثر على الأطراف البشرية، الديناميكية الهوائية التي تؤثر على الطيور، ديناميكية السوائل التي تؤثر على الأسماك، وحركة مختلف الكائنات الحية صغيرة وكبيرة. الميكانيكا الحيوية أيضا تعنى بدراسة الجهاز العضلي الهيكلي. بالإضافة إلى ذلك، تستخدم المعرفة في هذا المجال في تصميم الأعضاء والأطراف الاصطناعية والبدائل السنية. علم احتكاك المفاصل الحيوية يعتبر حقل دراسة هام ضمن هذا المجال ويستخدم في زرع العظام.

ميكانيك الأوساط المتصلة
إن من المناسب نمذجة الأنسجة الحية على أنها أوساط متصلة. فعلى مستوي الأنسجة الحية، يمكن نمذجة جدران الشرايين على أنها وسط متصل. هذا الافتراض يسقط عندما تقترب أبعاد الجسم المحلل من أبعاد البنية الدقيقة للمادة. الفرضيات الأساسية لميكانيك الأوساط المتصلة هو حفظ الزخم الخطي والزاوي، حفظ الكتلة، حفظ الطاقة، وتفاوت الإنتروبي. تنمذج المواد الصلبة عادة باستخدام إحداثيات لاغرانج، بينما تنمذج الموائع غالباً باستخدام إحداثيات أويلر. إن استخدام هذه الفرضيات والمسلمات مع الأخذ بعين الاعتبار بعض المشاكل، يمكننا من كتابة مجموعة من معادلات التوازن. إن العلاقات الأساسية والحركية تحتاج إيضاً إلى أوساط مستمرة ليمكن تطبيقها في النمذجة.

إن استخدام تنسورات من الدرجة الثانية أو الرابعة، يعتبر أمر أساسي في تمثيل العديد من الكميات في الكهرتحريكيات. إن التنسور الكامل من الدرجة الرابعة نادراً ما يستخدم في الواقع العملي. وبدلا عنه، تستخدم بعض التبسيطات مثل توحد الخواص وتباينها، واللاإنضغاطية لتقليل عدد العناصر المستقلة. التنسورات من الدرجة الثانية والمستخدمة بشكل شائع تتضمن تنسور إجهاد كاوشي، وتنسور إجهاد كيرشوف-بيولا الثاني، تنسور تدرج التشوهات، وتنسور الإجهاد الأخضر. ينصح القارئ في مراجع الهندسة الميكانيكية أن يحدد بدقة تعاريف مختلف التنسورات التي تستخدم في الحالات الخاصة.

الجريان
ينمذج جريان الدم في أغلب الظروف بمعادلات نافيير-ستوكس. يمكن افتراض الدم بأكمله مائع نيوتني غير قابل للانضغاط. هذه الفرضية تسقط في حالة الجريان في الشعيرات الدموية. في هذا المستوي، يصبح تأثير كل خلية دم حمراء مستقلة بذاتها معتبراً، ولا يمكن اعتبار الدم وسط مستمر. عندما يصبح قطر الدعاء الدموي أكبر قليلاً من قطر كريات الدم الحمراء يحدث (Fahraeus–Lindquist effect)، فيحدث تناقص في إجهاد القص للجدران. وفي حالة تناقص قطر الوعاء الدموي أكثر، عندها يتوجب على كريات الدم الحمراء أن تندس في الوعاء الدموي وغالبا ما تمر بشكل مفرد فقط. في هذه الحالة ينعكس (Fahraeus–Lindquist effect) ويتزايد إجهاد القص.

العظام
إن العظام غير متوحدة الخواص ولكنه تقريبا متوحدة في الاتجاه العرضي. بكلمات أخرى، إن العظام تكون أقوى على طول محور واحد أكثر من المحور المعماد له، وهي نفس القوة تقريباً كيفما درنا حول هذا المحور. يمكن نمذجة علاقة الإجهاد بالانفعال للعظام باستخدام قانون هوك، وتتناسب بمعامل المرونة، مثل معامل يونغ، ونسبة بواسون أو وسائط لامي. إن مصفوفة الخواص، والتنسور من الدرجة الرابعة، تعتمد على توحد خواص العظام.

الميكانيكا الحيوية الرياضية
في هذا المجال يتم تطبيق قوانين هندسة الميكانيك على جسم الإنسان وحركته من أجل معالجة ومنع الإصابات الرياضية. هذا المجال يتداخل مع علم الحاسوب، الهندسة الميكانيكية، الرياضيات وعلم الأعصاب. غالبا ما يستخدم الحاسوب لمحاكاة حركة الرياضيين أثناء ممارستهم للرياضة وذلك يعطي العلماء الفرصة لدراسة التفاصيل الصغيرة. يستخدم هذا العلم في مساعدة الرياضيين على اتنعافي بعد الإصابة، تحسين لياقة الرياضيين، ومساعدتهم على إتقان رياضتهم. غالبا ما يستخدم المختصين في هذا المجال في تصميم الأجهزة الرياضية مثل آلات المشي وغيرها. من أول من اهتم بهذا المجال كان ليوناردو دا فنشي.

راجع أيضًا
 حركات الجسم

المصادر والمراجع
المصادر
 Dudley, R. 2000. The Biomechanics of Insect Flight: Form, Function, Evolution. Princeton: Princeton University Press.
 Wainwright, S. A., Biggs, J., Curry, S. and Gosline, J. (1978). "Mechanical Design in Organisms." University Press.
 Fung, Y. C. Biomechanics: Mechanical Properties of Living Tissue. (2nd ed.). New York: Springer. ISBN 0-387-97947-6.
 Gans, C. 1974. Biomechanics: An Approach to Vertebrate Biology. Philadelphia: J. B. Lippincott. ISBN 0-472-08016-4, ISBN 978-0-472-08016-8.
 Humphrey, J. D. "Cardiovascular Solid Mechanics: Cells, Tissues, and Organs." New York: Springer. ISBN 0-387-95168-7.
 Vogel, S. 2003. Comparative Biomechanics: Life's Physical World. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-11297-5
 Ikada, Yoshito. Bio Materials: An Approach to Artificial Organs (バイオマテリアル: 人工臓器へのアプローチ)
 Biomechanics of Bone

المراجع

وصلات خارجية

 ماهي الميكانيكيا الحيوية
 American Society of Biomechanics
 International Society of Biomechanics
 Biomch-L - an internet discussion forum for biomechanics and human/animal movement science
 The Biomechanics Lab - a medium for connection between individuals in the biomechanics field.
 Biomechanics Laboratory - Charité Berlin, Germany: Basic research with instrumented orthopaedic implants
 Natural History columns on biomechanics
 Biomechanics Laboratory of the Aachen University of Applied Sciences, Germany
 The biomechanics undergraduate degree from the Virginia Tech Department of Engineering Science and Mechanics

تحكم حركي

ميكانيكا حيوية


Majer-Leonhard ist der Familienname folgender Personen:

 Ernst Majer-Leonhard (1889–1966), deutscher Pädagoge und Oberstudiendirektor
 Fritz Majer-Leonhard (1915–1995), deutscher evangelischer Theologe und NS-Verfolgter
 Johann Friedrich Majer-Leonhard (1853–1925), deutscher Industrieller und Kommerzienrat

Majer-Leonhard


Gaston Charles Guillaume Darbour (* 1869 in Sedan; † 1941 in Paris) war ein französischer Grafiker, der hauptsächlich in der Technik der Radierung arbeitete. Sein Werk lässt sich der Art Nouveau zurechnen.

Leben und Werk
Im Alter von vierzehn Jahren wurde Gaston Darbours Interesse für die Bildende Kunst geweckt, als er in einer Tageszeitung die abgebildeten Illustrationen sah, und er begann sich von nun an vermehrt dafür zu interessieren. Seine Eltern, von seinem Berufswunsch unbeeindruckt, schickten ihn mit der Hoffnung, dass er von dem Vorhaben abkomme nach Deutschland, Österreich und England.

Mit zwanzig Jahren schrieb er sich jedoch an der École nationale supérieure des arts décoratifs de Paris ein, wo er mit Jules Lefebvre und Jean-Joseph Benjamin-Constant seine Lehrer fand. Mit seinem Studium gänzlich unzufrieden – er bezeichnete die dort verbrachte Zeit als "nutzlos" – brachte ihn ein Freund zu Félicien Rops, um diesem ein Zeichenbuch zu zeigen, worauf dieser ihn dazu animierte, sich der Technik der Radierung zuzuwenden.

So wie es scheint, war Darbour nicht darauf angewiesen von seiner Kunst zu leben. Aus diesem Grunde konnte er sich es erlauben in ländlicher Idylle, unabhängig vom essentiellen Pariser Kunstmarkt in Château d'Uzos, fünf Kilometer neben Pau zu arbeiten. Darbour stellte regelmäßig im Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts aus.

Im Jahr 1897 bat man ihn, eine Lithographie für die bedeutende Art-Nouveau-Zeitschrift L'Estampe Moderne zu entwerfen. Seine bevorzugte Technik war jedoch die Radierung in all ihren Varianten, die er nur in Kleinstauflagen druckte, bis auf einige wenige Ausnahmen. Seltenst sind auch Zeichnungen oder Gemälde entstanden.

Buchillustrationen
 Paul Adam: L'année de clarisse. Pointes sèches de Gaston Darbour. Ollendorff, Paris 1897. (Online, bei archive.org)

Werke in öffentlichen Sammlungen
 Bibliothèque nationale de France, Paris
 Museum of Fine Arts, Boston
 Musée des Beaux-Arts de Tourcoing, Tourcoing
 National Gallery of Australia, Canberra
 National Gallery of Canada, Ottawa
 University of Toronto, Toronto

Literatur
 F. L. Leipnik: A history of French etching from the sixteenth century to the present day., Verlag John Lane, London, 1924

Weblinks

Einzelnachweise

Maler der Moderne
Grafiker (Frankreich)
Person (Paris)
Franzose
Geboren 1869
Gestorben 1941
Mann

Gaston Darbour


10060 Amymilne este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
10060 Amymilne este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Observatorul Palomar de Carolyn S. Shoemaker și Eugene M. Shoemaker. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,45 ua, o excentricitate de 0,19 și o înclinație de 15,2° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 10001-11000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 1988
Centura de asteroizi

10060 Amymilne