Udmurtia, officially the Udmurt Republic, is a republic of Russia located in Eastern Europe. It is administratively part of the Volga Federal District. Its capital is the city of Izhevsk.

Name
The name Udmurt comes from  ('meadow people'), where the first part represents the Permic root  or  ('meadow, glade, turf, greenery'). This is supported by a document dated 1557, in which the Udmurts are referred to as  ('meadow people'), alongside the traditional Russian name .

The second part  means 'person' (cf. Komi , Mari ). It is probably an early borrowing from a Scythian language:  or  ('person, man';
Sanskrit: Manus or Manushya

), which is thought to have been borrowed from the Indo-Aryan term  ('man, mortal, one who is bound to die'. cf. Old Indic  ('young warrior') and  ('chariot warrior'), both connected specifically with horses and chariots.  The Indo-Europeanists T. Gamkrelidze and V. Ivanov associate this word with horse-riding Altaic tribes in the Bronze Age.

On the other hand, in the Russian tradition, the name 'meadow people' refers to the inhabitants of the left bank of river in particular.  Recently, the most relevant is the version of V. V. Napolskikh and S. K. Belykh. They suppose that ethnonym was borrowed either from Indo-Iranian  'outside, close, last, edge, limit, boundary' or Turkic-Altaic / 'oath (in fidelity), comrade, friend'.

History

On November 4, 1920, the Votyak Autonomous Oblast was formed. On January 1, 1932, it was renamed Udmurt Autonomous Oblast, which was then reorganized into the Udmurt ASSR on December 28, 1934. During World War II, many industrial factories were evacuated from the Ukrainian SSR and western borderlands to Udmurtia.

Geography
The republic is located to the west of the Ural Mountains and borders Kirov, Perm, Bashkortostan, and Tatarstan.

Udmurtia is a republic in the Russian Federation, located in Central Russia between the branches of the rivers Kama and its right tributary the Vyatka.

The city of Izhevsk is the administrative, industrial and cultural center of Udmurtia. Geographically, it is located not far from Moscow, the capital and largest city of the Russian Federation. The city has a well-developed transport system (including air, land, and water).

Udmurtia borders Kirov Oblast to the west and north, Perm Oblast to the east, and the Bashkortostan and Tatarstan Republics to the south.

Climate
The republic has a moderate continental climate, with warm summers and cold, snowy winters. Annual precipitation averages 400–600 mm.

Administrative divisions

Demographics
Population:

Although as of 2007 the population was declining, the decline was stabilizing and was more pronounced in urban areas. Out of the 19,667 births reported in 2007, 12,631 were in urban areas (11.86 per 1,000) and 7,036 were in rural areas (14.88 per 1,000). Birth rates for rural areas are 25% higher than that of urban areas. Of the total of 21,727 deaths, 14,366 were reported in urban areas (13.49 per 1,000) and 7,361 were in rural areas (15.56 per 1,000). Natural decline of the population was measured at −0.16% for urban areas and an insignificant −0.07% for rural areas (the average for Russia was −0.33% in 2007).

Settlements

Vital statistics
Source

TFR source

Ethnic groups
According to the 2021 Census, Russians make up 67.7% of the republic's population, while the ethnic Udmurts make up only 24.1%. Other groups include Tatars (5.5%), Mari (0.5%), Ukrainians (0.3%), and a host of smaller groups, each accounting for less than 0.5% of the republic's total population.

Over two-thirds of the world population of Udmurts live in the republic.

Religious groups

According to a 2012 survey, 33.1% of the population of Udmurtia adheres to the Russian Orthodox Church, 5% are unaffiliated generic Christians, 2% are Eastern Orthodox Christian believers without belonging to any church or members of other Eastern Orthodox churches, 4% are Muslims, 2% of the population adheres to the Slavic native faith (Rodnovery) or to Udmurt Vos (Udmurt native faith), 1% adheres to forms of Protestantism, and 1% of the population are Old Believers. In addition, 29% of the population declares to be "spiritual but not religious," 19% is atheist, and 3.9% follows other religions or did not give an answer to the question.

The local Russian Orthodox Church is the Metropolitanate of Udmurtia, comprising the Eparchy of Izhevsk (founded 1927) under Bishop and Metropolitan Viktorin (Kostenkov) (2015), the Eparchy of Glazov (founded 1889) under Bishop Viktor (Sergeyev) and the Eparchy of Sarapul (founded 1868) under Bishop Anthony (Prostikhin) (2015).

Jews

Udmurt Jews are a special territorial group of the Ashkenazi Jews, which started to be formed in the residential areas of mixed Turkic-speaking (Tatars, Kryashens, Bashkirs, Chuvash people), Finno-Ugric-speaking (Udmurts, Mari people) and Slavic-speaking (Russians) population. The Ashkenazi Jews on the territory of the Udmurt Republic first appeared in the 1830s. The Udmurt Jewry had formed the local variety on the base of the Yiddish of Udmurtia till the 1930s and features of Yiddish of migrants "joined" into it (in the 1930s and 1940s); as a result up to the 1970s and 1980s the Udmurt variety of Yiddish (Udmurtish) was divided into two linguistic subgroups: the central subgroup (with centers Izhevsk, Sarapul, and Votkinsk) and the southern subgroup (with centers Kambarka, Alnashi, Agryz and Naberezhnye Chelny). One of the characteristic features of the Udmurtish is a noticeable number of Udmurt and Tatar loan words.

Culture

Udmurt folklore is understood both in a broad sense (, ,  - folk knowledge, folk wisdom), and in a narrower one (,  - folk poetry, oral poetry). In everyday life, folklore is not divided into genres, it is perceived in unity with material culture, with religious, legal and ethical aspects. Popular terms-definitions have incorporated the ritual action (, , , , , , ), symbolically figurative and magically forming words (, , , ), musical and choreographic behavior (, , , , )

Notes

References

Sources

"СССР. Административно-территориальное деление союзных республик. 1987." (USSR. Administrative-Territorial Structure of the Union Republics. 1987) / Составители В. А. Дударев, Н. А. Евсеева. — М.: Изд-во «Известия Советов народных депутатов СССР», 1987. — 673 с.

Further reading
Kalder, Daniel. Lost Cosmonaut: Observations of an Anti-tourist. Scribner Book Company. .

External links

 Official website of the Udmurt Republic

Russian-speaking countries and territories
Regions of Europe with multiple official languages
States and territories established in 1990
1990 establishments in Russia
1990 establishments in the Soviet Union
Republics of Russia

Udmurtia


The vanguard is the leading part of an advancing military formation.

Vanguard may also refer to:

Military

China
 Chengdu J-10 "Vanguard", a 4.5-generation Chinese fighter plane
 QW-1 Vanguard, an advanced Chinese surface-to-air missile

United Kingdom
 Vanguard-class ship of the line, a class of warship deployed during the 19th century by the Royal Navy
 Vanguard-class submarine, the Royal Navy's current nuclear ballistic missile submarines
 HMS Vanguard, several British Royal Navy ships

United States
 Vultee P-66 Vanguard, an American fighter plane built from 1939 to 1943
 Vanguard, nickname of the army 297th Military Intelligence Battalion
 Vanguard, nickname of navy helicopter squadron HM-14
 Vanguards, nickname of the air force 76th Fighter Squadron
 Vanguards, an early nickname of the defunct Navy squadron VX-4

Other countries
Operation Vanguard, Ghana
 Vanguards, nickname of No. 110 Helicopter Unit, IAF, India
 Vanguard-class multirole warship, a proposed Norwegian class
 Quân Tiên Phong, (Vanguard) nickname of the 308th Infantry Division, Vietnam

Businesses and brands

 Vanguard Airlines, a defunct American airline that operated from 1994 to 2002
 Vanguard Automotive Group, an American car rental company
 Vanguard Cellular, an American cellular phone company that was acquired by AT&T in 1999
 Vanguard Dutch Marine, a Netherlands-based yacht manufacturing company
 Vanguard Health Systems, an American operator of hospitals and other medical facilities
 Vanguard Industries, an American manufacturer of military badges
 Vanguard International Semiconductor Corporation, an IC foundry in Taiwan founded in 1994
 Vanguard Managed Solutions, an American company (2001–2007) of which part is now Vanguard Networks
 Vanguard Sailboats, an American builder of racing and recreational sailboats
 The Vanguard Group, an American investment management company founded in 1975
 China Resources Vanguard, one of the largest supermarket chain companies in Hong Kong
 Vanguard, a 1970s American running shoe made by Brooks Sports
 Vanguard, a former American cigarette made by Brown & Williamson
 Vanguard, a 1960s Eversharp fountain pen made in England
 Vanguard, a line of Swiss watches made by Franck Muller
 Vanguard, a former cigarette made by John Player & Sons
 Vanguard, a line of Swiss watches made by Roamer
 Vanguard, a mid-twentieth century American lighter made by Ronson
 Vanguard, a 1960s Italian-made Waterman fountain pen
 Vanguard, an American line of sporting rifles made by Weatherby
 Vanguard Knife, a hunting knife made by the American company Buck Knives
 Vanguard 888, a mid-twentieth century American radio made by Emerson

Education

Canada
 Vanguard College, a private Christian college in Edmonton, Alberta
 Vanguard School (Quebec), a private high school in Montreal, Quebec

New Zealand
 Vanguard Military School, a charter school in Auckland

United States
 Vanguard College Preparatory School, a private high school in Waco, Texas
 Vanguard High School, a public high school in Ocala, Florida
 Vanguard School (Illinois), a public high school in Arlington Heights, Illinois
 Vanguard University of Southern California, a private Christian university in Costa Mesa, California
 The Vanguard School (Colorado), a public K-12 charter school in Colorado Springs, Colorado
 Vanguard School (Florida), a private boarding high school in Lake Wales, Florida
 The Vanguard School (Pennsylvania), a private school in Malvern, Pennsylvania
 Vanguard School of Coconut Grove, a private day school in Coconut Grove, Florida
 Carnegie Vanguard High School, a public magnet high school in Houston, Texas

Arts, entertainment and media

Film and television
 Vanguard Animation, an American production studio
 Vanguard Films, a defunct American film production company
 Vanguard Films, a defunct Philippine film production company
 Vanguard (film), a 2020 Chinese action film
 News Vanguard, an Indian TV channel
 Vanguard (TV series), a journalistic reporting series on Current TV

Music
 Vanguard (synthesizer), a software synthesizer developed by reFX
 Vanguard Records, an independent record label founded in 1950
 The Vanguards, a 1960s Norwegian rock band
 Santa Clara Vanguard Drum and Bugle Corps, A World Class corps and six time DCI world champion based in Santa Clara, California
 Vanguard -of the muses-, an album by Japanese band Exist Trace
 "Vanguard", a single by Violet Chachki from her 2015 EP Gagged

Publications
 Vanguard (journal), published by the anarchist Vanguard Group
 Vanguard (Nigeria) (Daily Vanguard), a daily newspaper based in Lagos, Nigeria
 Vanguard, a defunct Canadian magazine
 Vanguard Press, a publishing label now owned by Random House
 Portland State Vanguard (formerly Daily Vanguard), the student newspaper at Portland State University
 Vanguard, student newspaper of the University of South Alabama in Mobile, Alabama
 The Vanguard, the student weekly of Bentley University, Waltham, Massachusetts
 The Vanguard (Bentley University), a student newspaper at Bentley University
 The Vanguard (Buckingham Browne & Nichols), a student newspaper at Buckingham Browne & Nichols
 Vanguard, official press organ of hardline, a radical deep ecology movement
 The Vanguard (1922–28), a publication of the émigré Communist Party of India, founded and edited by Manabendra Nath Roy
 The Vanguard (January–March 1853), a short-lived socialist paper published by George Julian Harney

Comics and anime
 Vanguard (Image Comics), an alien superhero in Megaton and Savage Dragon
 Vanguard (Marvel Comics), a name shared by a mutant Russian character as well as a fictional team of characters
 Vanguard, a high-tech humanoid robot in the anime Vandread
 Cardfight!! Vanguard an anime series, based on the trading card game

Games and toys
 Vanguard (video game), a 1981 shooter game, with the 1984 sequel Vanguard II
 Vanguard: Saga of Heroes, a 2007 MMORPG created by Sigil Games Online and Sony Online Entertainment
 Medal of Honor: Vanguard, a first-person shooter game created by Electronic Arts for PlayStation 2 and Wii
 Cardfight!! Vanguard a trading card game
 Vanguard, an organization in the computer game The Longest Journey
 Vanguard, a faction in the video game, Destiny
 Vanguard, the droid partner of the Transformers toy Sideswipe
 Vanguard, a variant of the collectible card game Magic: The Gathering
 Vanguard, the main battle tank used by the New Conglomerate in PlanetSide and PlanetSide 2
 Vanguard, a character class in the video game, Mass Effect, Mass Effect 2, and Mass Effect 3
 Vanguard, a UN-funded military organisation in the City of Heroes universe
 Vanguard, a group of characters in the video game Tales of Symphonia: Dawn of the New World
 Vanguard, a demon (opponent) in the game, Demon's Souls
 Vanguard, a character class in the video game, Chivalry: Medieval Warfare
 Vanguard, the highest rank in Spiral Knights
 Vanguards, a line of die-cast model cars made by Lledo, now owned by British company Corgi
 Call of Duty: Vanguard, a 2021 installment of the Call of Duty franchise

Other arts, entertainment and media
 Vanguard Radio Network, a Philippine radio network
 Star Trek: Vanguard, a series of novels about a space station called Vanguard
 The Vanguard, a painting which was the basis of the design of Western Cattle in Storm, an American stamp
 The Vanguard (comic), a boys' story paper published in the 1920s by D. C. Thomson & Co.

Organizations
 Vanguard (organization), a defunct American LGBT rights organization
 Vanguard Public Foundation, a defunct American social justice foundation
 U.P. Vanguard, alumni association of the University of the Philippines ROTC

Politics
 Vanguard, a former name of the Russian Unity party of Ukraine
 Vanguard Group (anarchist), an American anarchist group in the 1930s
 Vanguard Unionist Progressive Party, a unionist political party in Northern Ireland during the 1970s
 Vanguard Organization, a secret unit of the Arab Socialist Union (Egypt) during the presidency of Gamal Abdel Nasser and Anwar Sadat

Sports
 LGU Vanguards, a defunct Philippine basketball team in the UNTV Cup league
 Vanguard (American racehorse)
 Vanguard (steeplechaser), winner of the 1835 Grand National
 Vanguard Volley Hitters, a Philippine volleyball team of the Spikers' Turf volleyball league

Science and technology
 Project Vanguard, an American satellite launch project begun in 1957
 Vanguard (rocket), a launch vehicle used in Project Vanguard
 Vanguard TV3, the first satellite launch attempt in 1957
 Vanguard 1, an artificial satellite launched in 1958
 Vanguard 2, an artificial satellite launched in 1959
 Vanguard 3, an artificial satellite launched in 1959
 Vanguard (microkernel), a discontinued experimental microkernel developed at Apple Computer

Transportation

Aviation
 Vickers Vanguard, a British short/medium-range turboprop airliner (first flown 1959)
 Vickers Type 170 Vanguard, a 1920s British airliner
 Briggs & Stratton Vanguard Big Block V-Twin, a series of piston engines, adapted to propel ultralights

Automobiles
 Standard Vanguard, a car produced by the British Standard Motor Company from 1947 to 1963
 Toyota Vanguard, a Japanese compact crossover sport utility vehicle

Ships and boats
 BOKA Vanguard, the largest heavy lift ship ever built
 ST Vanguard, a 250 GRT tugboat formerly the Empire ship named Empire Pine
 USNS Mission San Fernando (T-AO-122), renamed USNS Vanguard in 1965 for role as tracking vessel
 Vanguard 15, one-design racing dinghy made by Vanguard Sailboats

Other uses
 Vanguard, Saskatchewan, Canada, a village
 Ulmus 'Morton Plainsman', an elm cultivar sold under the trade name Vanguard

See also
 Daniel Vangarde, French songwriter and producer
 The Vanguard (disambiguation)
 Vanguard Award (disambiguation)
 La Vanguardia ("The Vanguard"), a Spanish newspaper founded in 1881
 La Vanguardia (Argentina) ("The Vanguard"), an Argentinian newspaper founded in 1894

Vanguard (disambiguation)


O cirurgião-geral dos Estados Unidos é o chefe operacional do US Public Health Service Commissioned Corps (PHSCC) e, portanto, o principal porta-voz para questões de saúde pública no governo federal dos Estados Unidos. O escritório e a equipe do Cirurgião Geral são conhecidos como Escritório do Cirurgião Geral (OSG ou Office of the Surgeon General em inglês), que está localizado no Escritório do Subsecretário de Saúde.

O cirurgião-geral americano é nomeado pelo presidente dos Estados Unidos e confirmado pelo Senado. O cirurgião-geral deve ser nomeado entre indivíduos que são membros do corpo regular do Serviço de Saúde Pública dos Estados Unidos e têm treinamento especializado ou experiência significativa em programas de saúde pública.  O cirurgião-geral tem um mandato de quatro anos e, dependendo se o atual secretário assistente de saúde é um oficial comissionado, é o oficial sênior ou o próximo oficial uniformizado mais antigo do corpo comissionado, ocupando o posto de vice-almirante .   O atual cirurgião geral é o vice-almirante Vivek Murthy.

Responsabilidades
O cirurgião geral se reporta ao secretário adjunto de saúde, que pode ser um almirante quatro estrelas no corpo comissionado, e que atua como o principal assessor do secretário de saúde e serviços humanos em saúde pública e questões científicas. O cirurgião-geral é o chefe geral do corpo comissionado, um quadro de 6.500 membros de profissionais de saúde uniformizados que ficam de plantão 24 horas por dia e podem ser despachados pela secretária do HHS ou pela secretária assistente de Saúde em caso de emergência sanitária.

O escritório também emite periodicamente alertas de saúde. Talvez o exemplo mais conhecido disso seja a etiqueta de advertência do cirurgião geral que está presente em todos os maços de cigarros americanos desde 1966.  Um aviso de saúde semelhante apareceu nos rótulos de bebidas alcoólicas desde 1988.

História
Em 1798, o Congresso criou o Marine Hospital Fund, uma rede de hospitais que cuidava de marinheiros enfermos e deficientes físicos. O Fundo do Hospital da Marinha foi reorganizado em linhas militares em 1870 e tornou-se o Serviço do Hospital da Marinha - o predecessor do atual Serviço de Saúde Pública dos Estados Unidos. O serviço tornou-se um escritório separado do Departamento do Tesouro com sua própria equipe, administração, sede em Washington, D.C., e a posição de cirurgião supervisor (posteriormente cirurgião geral, onde, neste contexto, o adjetivo "geral" segue o substantivo que significa difundido ou geral, não patente militar).

Após 141 anos sob o Departamento do Tesouro, o Serviço passou para a Agência Federal de Segurança em 1939, depois para o Departamento de Saúde, Educação e Bem-Estar em 1953 e, finalmente, para o Departamento de Saúde e Serviços Humanos dos Estados Unidos.

Referências

Oficiais do Departamento de Saúde e Serviços Humanos dos Estados Unidos

Cirurgião-geral dos Estados Unidos


Biskay ili (Baskça : Bizkaia, İspanyolca: Vizcaya), Bask Özerk Bölgesi'ni oluşturan üç ilden biridir. İlin merkezi Bilbao şehridir. Yüzölçümü 2,217 km², nüfusu ise 1.134.000'dir.

Nüfus
İl nüfusunun yaklaşık % 35'i Bilbao şehrinde yaşamaktadır. İldeki diğer önemli şehirler Barakaldo, Getxo, Portugalete, Durango, Basauri, Galdakao ve Balmaseda'dır.

Biskay


Tramatza (sardinski: Tramàtza) je grad i općina (comune) u pokrajini Oristanu u regiji Sardiniji, Italija. Nalazi se na nadmorskoj visini od 19 metara i ima 977 stanovnika. Prostire se na 16,8 km². Gustoća naseljenosti je 58 st/km².Susjedne općine su: Bauladu, Milis, San Vero Milis, Siamaggiore, Solarussa i Zeddiani.

Izvori

Općine u pokrajini Oristano

Tramatza


Regele Maimuță (; ), este o entitate supranaturală mitică și protagonist al romanului epic clasic chinezesc Călătorie spre Vest (), scris în timpul Dinastiei Ming (1368 – 1644) și bazat pe evenimente din timpul Dinastiei Tang (618-907), povestiri și adaptări populare.

În roman, maimuța născută dintr-o piatră, dobândește puteri supranaturale prin practici taoiste. După o revoltă împotriva Împăratului de Jad este închisă sub un munte de către Buddha. În schimbul eliberării sale acceptă să-l însoțească pe călugărul pelerin Xuanzang  în calitate de gardă de corp (împreună cu monstrul cu cap de porc Zhu Bajie, demonul Sha Wujing și dragonul Longwang), într-o călătorie spre vest pentru a recupera unele sutre budiste din India.

Caracterul său este ambiguu, fiind cel al unui tânăr vesel, dar obraznic și rebel, un amestec de impetuozitate, curaj, umor ciudat, inteligență și, uneori înțelepciune surprinzătoare. Spre deosebire de majoritatea zeităților, Sun Wukong își câștigă nemurirea luptând pentru Cer si Pământ.

Este unul dintre personajele literare chineze cele mai durabile și, are o istorie culturală colorată pe un fundal variat. Caracterial este influențat atât de elemente ale divinității hinduse Hanuman din Ramayana cât și de elemente de folclor din China.

Atribute

Regele Maimuță nu este foarte mare, are doar aproxiamtiv 1,3 m înălțime și are un aspect destul de bolnăvicios, cu obrajii supți, cu un cap arcuit și un bot alungit. Dimensiunile sale reduse fac pe cei pe care îi întâlnește în drumul său să nu devină bănuitori în ceea ce privește puterile sale reale imense. Astfel, el este capabil să ridice fără probleme greul său toiag magic de 13.500 de jīn (aproximativ 8 tone) pe care îl poate manevra cu dexteritate și este extrem de rapid, având posibilitatea de a merge pe nori sau de a parcurge 108.000  de Li (54.000 km) dintr-un singur salt. Se poate metamorfoza de asemeni în 72 animale și obiecte diferite, totuși, transformarea în alte forme este dificilă datorită metamorfozei incomplete a cozii sale. Fiind un luptător abil, este capabil să reziste atât celor mai buni luptători din cer cât și unei armate întregi, deși uneori este depășit. Fiecare dintre firele sale de păr posedă proprietăți magice, fiind capabil de a se transforma în clone ale sale, precum și în diverse arme, animale și alte obiecte.

Cunoaște de asemenea vrăji care pot stâpâni vântul sau separa apa, pot să evoce cercuri de protecție împotriva demonilor, sau să înghețe oameni, demoni, și zei deopotrivă. Se poate de asemeni mări sau micșora, după cum și toiagul său magic poate fi mărit sau micșorat până la dimensiunea unei scobitori, putând fi astfel ascuns într-o ureche. După ce a reușit să supraviețuiască 49 de zile într-un foc divin, ochii săi au câștigat puterea de a recunoaște demoni polimorfi sub diferite avatare. Ochii săi văd ziua până la 1000 de Li și noaptea până la 300. Nu se mai teme de foc, dar păstrează totuși slăbiciunea și teama față de fum.

Dat fiind că poziția sa în ierarhia celestă a fost destul de înaltă, lui Sun Wukong îi dau ascultare la nevoie diferite spirite ale pământului și munților precum și alte ființe din mitologia chineză.

Pentru a-și controla energia incomensurabilă și a-și canaliza pornirile belicoase, maestrul său l-a făcut să poarte o bentiță de aur dată de către Bodhisattva Guānshìyīn Púsà. Aceasta atunci când este spusă o rugăciune, se poate strânge și astfel poate provoca durere prin compresia capului, celui ale cărui acțiuni se dovedesc contrare preceptelor lui Buddha și principiilor budiste.

Context

Nașterea și tinerețea
Apariția Regelui Maimuță s-a produs dintr-o piatră magică cu dimensiuni sacre, care simbolizau pe circumferință împărțirea calendarului solar cu cele nouă găuri în el pentru cele nouă trigrame și pe înălțime nivelele cerurilor. Aceasta fusese formată de către forțele primordiale ale Haosului și, era așezată pe vârful Muntelui Florilor și Fructelor din Huāguǒ-Shan (chineză: 花果山) în spatele unei cascade imense. După ce a fost fecundată de vânt, piatra a fost lovită de fulger și a dat naștere unui ou de piatră din care a ieșit Regele Maimuță.

După naștere acesta s-a alăturat unui trib de maimuțe, ajungând regele acestora după ce a reușit să le găsească un sălaș în spatele cascadei, într-o peșteră (Peștera Cortinei de apă). Fericit pentru un timp, regele (care acum își luase numele de Regele Maimuță cel Chipeș) a început să fie preocupat însă de caracterul efemer al vieții și, a început să-și dorească să devină nemuritor. Hotărât să găsească nemurirea, el și-a părăsit tribul pentru a călători în căutarea unui maestru care să-l poată învăța cum să-și cultive trupul și spiritul, astfel încât să-și atingă țelul. A reușit într-un final să găsească un maestrul taoist căruia i-a devenit ucenic.

Reticent la început față de viitorul discipol pentru că acesta nu era om, maestrul a ajuns să fie impresionat de determinarea, inteligența și perseverența maimuței, căreia i-a dat numele de "Sun" (care amintea de originea sa simiană) și "Wukong" (care amintea de conștiința sa care a trebuit formată de la origine). Devenit unul dintre ucenicii preferați, Sun a învățat cum să ajungă un luptător puternic protejându-se de Cele Trei Dezastre, stăpânind arta celor 72 de transformări și puterea de a ajunge dintr-un singur salt la nori. Preocupat în special de drumul către nemurire și mai puțin de esența acestuia, Wukong a fost alungat de către maestrul său în momentul când acesta a relizat calea greșită pe care apucase discipolul

Referințe

Legături externe

Sun Wukong Character Profile
Story of Sun Wukong with manhua
Sun Wukong's entry at Godchecker
 Journey to the West
History of Monkey King with links to performances of Journey to the West by New York City's Official Storyteller

Vezi și
Regatul interzis (film din 2008)
Personaje literare clasice
Zei magicieni
Mitologie chineză
Literatură chineză
Maimuțe fictive

Regele Maimuță


ස්වභාවික වෘක්‍ෂලතා යනුවෙන් හඳුන්වනුයේ මිනිසාගේ බලපෑමෙන් තොරව ඉබේ වැඩෙන ශාක හා පැළෑටියි. නමුඳු ලෝකයේ විශාල කොටසක් සම්බන්ධයෙන් ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා යන වචනය භාවිත කළ නොහැකි වේ. එයට හේතුව මිනිසාගේ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් නිසාවෙන් මුලින් තිබූ ශාක ආවරණය නොමැති වීමයි.පොළව මත ඇති අනේක විධ ශාක සංගම් වල ස්භාවය රඳා පවතින්නේ නොයෙක් දේශගුණික අංග සහ නොයෙක් සාධක වල අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රතික්‍රියාව නිසයි. මෙම දේශගුණික අංග නම් තාපය, ආලෝකය, සුළඟ, ආර්ද්‍රතාව, වර්ෂණය,ආදියයි. අනෙක් සාධක අතර ප්‍රධාන වන්නේ භූ විෂමතාවය හා පස් ආවරණයයි. මෙම සාධක යම් කිසි ශාක සංගමයක විශේෂ ලක්‍ෂණද අනෙක් ඵ්වායින් වෙන් වී පෙනෙන ස්වරූපයක්ද ඇති කරයි. මෙම ශාක සංගම් වලට වෘක්‍ෂලතා ප්‍රදේශ යැයි කියමු.

ශාක වල කාර්ය භාරය

පරිසර පද්ධතියක ජෛව සංරචකයක් වීම (ප්‍රභා සංස්ලේෂණය)

ජලය උත්ස්වේදනය කිරීමෙන් ජල චක්‍රයට හවුල් වීම

ශක්ති ගලනයට දායක වීම (ප්‍රාථමික පාරිභෝගිකයන්ගේ ආහාරයක් වීම)

මිනිසාට ආහාර සපයන මාධයක් වීම

සෙවන, ලී දඩු, දැව ඉන්ධන, ඹෟෂධ ලබා දීම

සතුනට වාසස්ථාන ලබා දීම

ජීවීන්ට අවශ්‍ය ඔක්සිජන්ලබා දිම

පස ආරක්‍ෂා කිරීම හා පෝෂණය කිරිම

පංශු ජලය, භූගත ජලය හා ජල උල්පත් ආරක්‍ෂා කිරීම

නාය යෑම වැළැක් වීම

පරිසර දූෂණය අවම කිරීම

පරිසරයේ සුන්දරත්වය ආරක්‍ෂා වීම

මිනිසාට සතුට සැනසුම විනෝදය ලැබීමට රුකුලක් වීම

ශාක ගණය

යම් කිසි ප්‍රදේශයක ස්භාවික තත්වය අනුව වැඩෙන ශාක ගහන රුසක් "ශාක ගණයක්" ලෙස හැඳින් වේ.

ශාක උද්භවය

යම් කිසි ශාක ගණයක තිබෙන විශාලතම ශාක වර්ගය "ශාක උද්භවය" ලෙස හැඳින් වේ.

ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක බහුලත්වය අතින් වැඩිම ශාක විශේෂය එම "ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා" වේ.

ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක ශාක විශේෂ දෙකක් බහුලත්වය අතින් වැඩි නම් එම ශාක විශේෂ දෙක එහි "ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව"ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංශ්‍රේණි

පෙඳ පාසි ආදී කුඩාම ශාක විශේෂ වලින් ආරම්භ වී යම් බිමක එක් එක්කාල වලදී වැඩෙන ශාක කාණ්ඩ "ශාක සංශ්‍රේණි" ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංතතිය

මේ අයුරින් වෘක්‍ෂලතා වර්ධනය වීමේ ක්‍රියාවලිය "ශාක සංතතිය" නම් වේ.

උත්කර්ෂ ප්‍රජාව/ උපරිම ප්‍රජාව/ ස්ථාවර ප්‍රජාව

ශාක සංතතිය අවසන් වන්නේ එම ප්‍රදේශයට ප්‍රශස්ථ වූ වෘක්‍ෂලතා වැඩුණු පසුවය. එවැනි ප්‍රජාවක් "උපරිම ප්‍රජාව" හෙවත් "ස්ථාවර ප්‍රජාව" ලෙස හඳුන්වයි.

ශාක රටා

ඒකීය රටාව

ඒකාකාර පරතරයක් සහිතව පිහිටයි.
උදා:- කාන්තාරයක පතොක් ගස්

ගොනු රටාව

ශාක ගොමු වශයෙන් පිහිටයි.
උදා:- දිය කඳුරක් අසල පුවක් ගස්

අහඹු රටාව

ශාක අහඹු ලෙස පැතිරේ. දුරාවාර රටාව ලෙසද හඳුන්වයි.
උදා:- ජලයෙන් හෝ සුළඟින් ගසා ගෙන යන බීජ

කදුකර වනාන්තර
''==

ශාක ප්‍රධාන කොටස් හයකට අයත් වේ.

ඇල්ගී

දිලීර

බ්‍රියෝපීට

ටෙරිඩොපීට

විවෘතක බීජ

ආවෘතක බීජ

මෙම ශාක විවිධත්වය කෙරෙහි දේශගුණය බලපානු ලැබේ. නිවර්තන තෙත් ප්‍රදේශ වල සදාහරිත ගස් උසට වැඩෙන අතර වැල් වර්ග, අපි ශාක දක්නට ලැබේ. සෞම්‍ය කලාපයේ අධික ශීත තත්වය නිසා ශීත සෘතුවේ කොළ හැලෙන පතනශීලී වර්ගයේ ගස් වැවේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග

ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති සියළුම ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග තුනකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

ඵනම්,

වනාන්තර

තෘණ භූමි

කටුපඳුරු,තුන්ද්‍රා සහ කාන්තර

මෙම ප්‍රධාන වෘක්‍ෂලතා නැවතත් උප වර්ග රුසකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

උප වර්ග

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර
නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර
මධ්‍යධරණි වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික සදාහරිත වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික පතනශීල වනාන්තර
කේතුධර වනාන්තර (ටයිගා)
නිවර්තන තෘණ භූමි (සැවානා)
සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි
කාන්තාර හා කටුපඳුරු
තුන්ද්‍රා
ඇල්පයින් හා අයිස් කාන්තාර

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර (නිවර්තන සදාහරිත / සෙල්වා) වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන තෙත් දේශගුණයේ හා නිවර්තන මෝසම් දේශගුණයේ පැතිර පවතී. මෙම වනාන්තර වලට වර්ෂය පුරාම පවතින ඉහළ උෂ්ණත්වයක් හා ඉහළ වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වය හා බහුලත්වය අතින් ඉහළවේ.සදාහරිත ශාක පවතින අතරවනාන්තරයේ කැපීපෙනෙන ලක්‍ෂණය වන්නේ ස්තරායනයයි.එය නෙරු ස්තරය,වියන් ස්තරය,උප වියන් ස්තරය,බිම් ස්තරය, වශයෙන් සැකසී ඇත. ශාක එකිනෙක බැඳී ඇති නිසා පිවිසීම අපහසු වේ. වනාන්තරය අඳුරු ස්භාවයක් ගනී. බිම් තට්ටුව ජීර්ණය වන්නා වූ ද්‍රව්‍ය රාශියකින් යුක්ත වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

ලොග් වුඩ්, බ්‍රසිල් වුඩ්, රෝස් වුඩ්, කළුවර, මැහෝගනී, ග්‍රීන්හාට්, අයන් වුඩ්, සඳුන්, පාම්, ලයනාස් (වේ වැල්, වෙනි වැල්,පුස්වැල්), අපි ශාක (මිවන, ඕකිඩ්)

සත්ව විවිධත්වය

සත්ව විවිධත්වය අතින් ඉතාම ඉහළ වේ. මදුරුවන්,කුහුඹුවන් හා විවිධ කෘමීන් බහුලවේ. කටුස්සා,තලගොයා, කුහුඹුභක්ෂකයා, විශාලගෙම්බන්, විශාල  මදුරුවන්, යෝධ ඉබ්බන්, වර්ණවත් සමනලයන්  සහ වඳුරන් සිටිති. කුරුළු විශේෂ අතර මැකෝ, ටූකන්, රාජාලින් සිටින අතර යෝධ පිඹුරු වර්ගයක් වන ඇනකොන්ඩාද  මෙම වනාන්තර වල දැක ගත හැකිය.

නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

බොහෝ විට "නිවර්තන තෙත් හා වියළි දේශගුණයක්" පවතින ප්‍රදේශ වල මෙම වනාන්තර වර්ගය දැක ගත හැකිය. වර්ෂය පුරාම අධික උෂ්ණත්වයක් පවතී. දිගු වියළි සෘතුවක් හා කෙටි වර්ෂා සෘතුවක් ඇත.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

ශාක විවිධත්වය හා බහුලත්වය නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තරයකට වඩා අඩුයි. ශාක ඈත්ව පිහිටන අතර විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ පතනශිල ශාක වලින් යුක්ත වීමයි. වර්ෂා සෘතුවේදී ශාක හොඳින් වැඩෙන අතර වියළි සෘතුවේදී කොළ හැළී විවේක ගනී. එම නිසා ගස් වල අරටුව ශක්තිමත් වේ. වර්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල මිටි ගස්, පඳුරු, කටු පඳුරු හා තෘණ ආදියද වර්ෂාව වැඩි ප්‍රදේශ වල තැනින් තැන සදාහරිත ශාකද දැක ගත හැකිය.

වැඩෙන ශාක වර්ග

තේක්ක, සඳුන්, සල්, ඇකේෂියා, යුකැලිප්ටස්, උණ, මිල්ල, බුරුත, කොහොඹ, කරුවල, මැහෝගනී, නා

සත්ව විවිධත්වය

එළිමහන් ප්‍රදේශ බහුල නිසා අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, කුළු හරක්, මීමින්නන්,  හාවුන් ආදී  ශාක භක්ෂකයින් බහුලයි. දිවියා,කොටියා, වළහා, වල් ඌරා ආදී මාංශභක්‍ෂයින්ද වෙති. පිඹුරා, නයා, පොළඟා වැනි සර්පයින්ද මොණරා, උකුස්සා, වලිකුකුළා, බස්සා, රාජාලියා වැනි පක්‍ෂීන්ද බහුල වෙති.

මධ්‍යධරණී වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

මධ්‍යධරණී දේශගුණයේ සමුද්‍රාසන්න ප්‍රදේශ වල දැක ගත හැකිය. කටුක ගිම්හානයක් හා මෘදු ශිශිරයකි පවතී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

සදාහරිත ශාක වලින් යුක්ත වේ. ශුෂ්කභාවයට ඔරොත්තු දෙන කේතුධර ශාකද (පයින්, සීඩර්) උත්ස්වේදනය අඩුකරන කුඩා පත්‍ර හා ඉටි වලින් වැසුණු පත්‍ර සහිත ශාකද දැක ගත හැකිය (ඕක්). ගැට සහිත කඳන් මෙන්ම ගණකම් පොතු සහිත ශාකද පවතී. දිගු මුල් හා බෝතල් හැඩැති මුල්  ඇති ශාක වර්ගද මෙ‍ම වනාන්තර වල බහුල වේ. විශාල වශයෙන් මල් පිපෙන හා සුවඳ පතුරු වන රෝස්මරි, ලෝරල්, ලැවැන්ඩර් වැනි පඳුරු වර්ග බොහෝමයක්පවතී. විශාල මල් සහිත ටියුලිප් හා මැග්නෝලියා සමහර ප්‍රදේශ වල වැඩේ. "ස්ටෙප්ස්"ද ඇතැම් විට දැක ගත හැකිය.

කේතුධර / ටයිගා / කොනිෆරස් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය=

ඉහළ අක්‍ෂාංශ වල හා උස් කඳුකර බෑවම් වල දැක ගත හැකිය. උත්තරාර්ධ ගෝලයේ මහද්වීපවල බහුල වශයෙන් පැතිර පවති. දේශගුණික ලක්‍ෂණ සලකන විට ගිම්හානය කෙටි වන අතර ශිශිරය දිගු වේ. ගිම්හානයේදී උෂ්ණත්වය අධික නොවේ. ශිශිරයේදී හිම පතනය වේ. එම නිසා පස වියළිව මිදුණු ස්භාවයක් ගනී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙහි ඇති දේශගුණික ස්භාවය උසුලා ගැනීමට ශාක අනුවර්තනය වී ඇත. ශාක වල වර්ධනය හෙමින් සිදු වේ. ඉඳි කටු වැනි පත්‍ර උත්ස්වේදනය අඩු කරයි. කේතු ආකාර ව්‍යුහය සුළඟට ප්‍රතිරෝධකව සිටීමටත් "හිම" ඉකමනින් පොළවට පතිත වීමටත් පහසු කරයි.  කේතුධර වනාන්තර උතුරට යත්ම "තුන්ද්‍රා බිම්" බවට හැරේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

පයින්, සපෲස්, ලාර්ච්, ෆර්, ඩග්ලස් ෆර්, බර්ච්, සයිප්‍රස්, සීඩර්, පොප්ලර්, බිල්බෙරි, ක්රෑන්බෙරි, අඟුටු බර්ච්, පාසි, ලයිකන ආදිය දැන ගත හැකිය.

සත්ත්ව ප්‍රජාව

අධික ශීතයට ඔරොත්තු දිය හැකි සතුන් ටයිගා වනාන්තර වල ජීවත් වේ. පිනිමුවන්, කැරිබු, වෘකයින්, වලසුන්, හිවළුන්, මින්ක්, සේබල්, දිය බල්ලන්, ලෙහෙනුන් ආදී සතුන් දැකිය හැකිය.

නිවර්තන තෘණභූමි (සැවානා)

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන ප්‍ර‍දේශ වල තිබෙන විශාල තෘණ භුමි (සැවානා, කැම්පෝස්, ලානෝස්....) මෙයට අයත් වේ. වර්ෂා සෘතුව කෙටි වන අතර වියළි සෘතුව දිගු වේ. තද සුළං හමා යයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළ වේ.

තෘණ භූමියේ ස්භාවය

මේවායේ මායිම් නිශ්චිතව දැක්විය නොහැක. මෙහි ප්‍රමුඛය වනුයේ "තෘණ"ය. වර්ෂා සෘතුවේදී තෘණ හොඳින් වැ‍ඩේ. එම තෘණ වනාන්තර සීමාවේදී ඉතා උස්ව වැඩෙන අතර කාන්තාර සීමාව්දී මිටි පඳුරු ආකාර වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

සැවානා, බයෝබෑබ්, ඇකේෂියා

සත්ව විවිධත්වය

අලි, ඇතුන්, ජිරාෆ්, සීබ්‍රා, රයිනෝසිරස්, හිපපොටේමස්, කුළුහරක්, ගව වර්ග, ඇන්ටිලොප්, සිංහයා, චීටා, වෘකයා, පැස්බරා, රාජාලියා, උකුස්සා, ගිජුලිහිණියා, වැනි සතුන් සැවනා වල දැක ගත හැකිය.

කාන්තාර

දේශගුණික ලක්‍ෂණ

ලෝකයේ ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වල පිරිහි යන අන්තය  කාන්තාර ලෙස හැඳින් වේ. වැසි හිඟ වීම, වේගවත් සුළං හැමීම, මනා වෘක්‍ෂලතා ආවරණයක් ඇති වීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොමැති වීම, අභ්‍යන්තර ජලවහනය හා කලාතුරකින් ලැබෙන අධික වර්ෂාව ආදී දේශගුණික ලක්‍ෂණ කාන්තාර වල දැකිය හැකිය.

කාන්තාර වර්ග දෙකකි.

පහළ අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (නිවර්තන / උෂ්ණ කාන්තාර)

මධ්‍ය අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (සෞම්‍ය කලාපික / ශීත කාන්තාර)

කාන්තර වල ශාක

කලාතුරකින් වැසි ලැබෙන ප්‍රදේශ වලත්, ක්‍ෂේම භූමි වලත්, තවකාලික ජලාශ ආශ්‍රිතවත් වෘක්‍ෂලතා වැඩේ. ශුෂ්ක කාමී ගස් හා කටු පඳුරු දැකිය හැකිය. රට ඉඳි හා පතොක් ගස් දැක ගත හැක. මෙම ශාක ඉටි වලින් වැසුණු ස්භාවයෙන් හෝ මාංශල ගතියෙන් යුක්ත වේ. කඳන් කටු සහිතයි. මෙකී ශාක උත්ස්වේදනය අඩු කර ජලය රඳවා තබා ගැනීමට විවිධ අනුවර්තන දක්වයි.

කාන්තාර වල සතුන්

කානතාර වල කටුක පරිසරයට අනුවර්තනය වූ සතුන් ජීවත් වේ. විශාලම ශාක භක්ෂකයා ඔටුවා වන අතර බොහෝ සතුන් නිශාචර වේ. කෘමීන්, කටුස්සන්, මීයන්, බිම් ලෙහෙනුන්, සර්පයින්, රාජාලියන්, උකුස්සන් ආදී සතුන් කාන්තාර වත දැක ගත හැකිය.

තුන්ද්‍රා

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

ගොඩබිම් ප්‍රදේශ මත තුන්ද්‍රා උත්තරාර්ධ ගෝලයට සීමා වී තිබේ. උතුරු ඇමරිකාවේ හා යුරේසියාවේ ආක්‍ටික් මුහුදු සීමා වල තුන්ද්‍රා බහුලව දැක ගත හැකිය. කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණය වනුයේ ශීත සෘතුව මුළුමනින්ම අඳුරු වීමයි. සූර්ය තාපනය දුබල වේ. උණුසුම් සෘතුවේදී හිම පතනය වේ. මෙ‍ම ප්‍රදේශ වල ප්‍රබල හිම කුණාටු ඇති වේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා

මේවායේ දැක ගත හැක්කේ ශීත කන්තාර වෘක්‍ෂලතාවන්ය.  "තුන්ද්‍රා" ලෙස හඳුන්වනුයේ ඒවාය. ශාක වැස්ම කෙටි කාලයක් පවතී. ලයිකන, පාසි වර්ග, පන් වර්ග, අඟුටු බර්ච්, විලෝ ශාකය, ක්‍රෝබෙරි, බිල්බෙරි වැනි මිටි පඳුරු දැකිය හැකි වන අතර සාගර වල ඇල්ගී වර්ග වැඩේ.

තුන්ද්‍රා වල සතුන්

"ලෙමින්" නැමැති මී වර්ගය, ආක්ටික් හාවා, මස්ක් ඔක්ස්, කැරිබු, හිම බස්සා, අක්ටික් හිවලා, වෘකයා, හිම වළහා ආදී සතුන් මෙන්ම  සැමන්, සීල් වැනි මත්සයින්ද දැක ගත හැකිය. දැඩි ශීතයට අනුවර්තනය වීමට සතුන්ගේ ශරිරයේ ලොම් බහුල වී ඇත. බොහෝ සතුන් ශිශිරයේදී හිම වල පැහැයද, ගිම්හානයේදී දුඹුරු පැහැයක්ද ප්‍රදර්ශනය කරයි.

උණුසුම් සෞම්‍ය තෙත් වනාන්තර

මෙම වනාන්තර උණුසුම් සෞම්‍ය දේශගුණයේ පැතිර පවතී. වියළි සෘතුවක් නොමැති තරම්ය. මෙහි බොහෝ සේ සදාහරිත ශාක දැකිය හැකි අතර ශිශිර සෘතුවේ බලපෑමෙන් පතනශීල ශාකද දැකිය හැකිය. සමකයට මායිම් වූ ප්‍රදේශ වල උණ ගස්ද, තාල වර්ගයේ ශාක, ටියුලිප්, කපුරු, මැග්නෝලියා, කැමේලියා ආදී ශාක වර්ග දැකිය හැකිය. ධ්‍රැව මායිමේ සදාහරිත ඕක් සහ  ලෝරල් ආදී ශාක වර්ග වැඩේ. පතනශීල වෘක්‍ෂ හා කේතුධර
වෘක්‍ෂ මිශ්‍ර වී වර්ධනය වන ස්වරූපයක්ද පවතී. විශාල ගස් යට වැඩෙන පඳුරු හා අකුල් නිසා මේවාට පිවිසීම දුෂ්කර වේ. අපි ශාක, ලයනාස්, පාසි හා ලයිකන ආදියද මේවායේ කඳන් හා අතු විචිත්‍රවත් කරයි.

සිසිල් සෞම්‍ය පතනශීල වනාන්තර

බොහෝ ප්‍රදේශ එළි කිරීමෙන් ඉතිරි වන වනලැහැබ්, විශාල පිට්ටනි වලින් යුක්තය. ශිශිරයේදි ගස් වල කොළ හැලෙන අතර ඉන්පසු ශාක හෙමින් වැඩේ. එකම ජාතියේ ගස් වර්ගඇති පෙදෙස් බහුලය. ( බීච්ලැහැබ්, ඕක්ලැහැබ් ) තවද පොප්ලර්, එල්ම්, චෙස්නට්, විලෝ, ඇස්පන් යන ශාකද දැකිය හැකිය. මෙම ශාක වලට අමතරව වෝල්නට්, මේපල්, සීඩර්, සයිප්‍රස් වැනි කේතුධර ශාකද පවතී. සල් වර්ග වන රොඩොන්ඩන්ද ඇසලියා, ෆුෂ්සියා වැනි ශාකද මේවායේ වැඩේ. මල් හට ගන්නා පඳුරු වලින් යුතු යටි
ගොන්නක්ද වර්ධනය වේ.

සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි

වනාන්තර වැඩීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොවූවද සෞම්‍ය කලාපික තෘණතලා දැකිය හැකිය. වර්ෂා සෘතුවේදී තණකොළ හොඳින් වැඩී නිල් පාට වේ. උස තෘණ හා මිටි තෘණ ලෙස දෙවර්ගයකි. වියළි සෘතුවේදී තෘණ මැරී කහපාට ස්වරූපයන් ගනී. මැරී ගිය තෘණ වලින් වැටුණු ඇට වර්ෂා සෘතුවේදී මඩ වූ පසේ කදිමට පැළවේ. මෙම තෘණ බිම් ගස් වර්ග වලින් තොර වුවද දියකඳුරු ආශ්‍රිතව සහ වනාන්තර මායිම් ආශ්‍රිතව ගස් වර්ග දැකිය හැකිය.

==ලංකාවට අදාල  යැයි කියමු.

ශාක වල කාර්ය භාරය

පරිසර පද්ධතියක ජෛව සංරචකයක් වීම (ප්‍රභා සංස්ලේෂණය)

ජලය උත්ස්වේදනය කිරීමෙන් ජල චක්‍රයට හවුල් වීම

ශක්ති ගලනයට දායක වීම (ප්‍රාථමික පාරිභෝගිකයන්ගේ ආහාරයක් වීම)

මිනිසාට ආහාර සපයන මාධයක් වීම

සෙවන, ලී දඩු, දැව ඉන්ධන, ඹෟෂධ ලබා දීම

සතුනට වාසස්ථාන ලබා දීම

ජීවීන්ට අවශ්‍ය ඔක්සිජන්ලබා දිම

පස ආරක්‍ෂා කිරීම හා පෝෂණය කිරිම

පංශු ජලය, භූගත ජලය හා ජල උල්පත් ආරක්‍ෂා කිරීම

නාය යෑම වැළැක් වීම

පරිසර දූෂණය අවම කිරීම

පරිසරයේ සුන්දරත්වය ආරක්‍ෂා වීම

මිනිසාට සතුට සැනසුම විනෝදය ලැබීමට රුකුලක් වීම

ශාක ගණය

යම් කිසි ප්‍රදේශයක ස්භාවික තත්වය අනුව වැඩෙන ශාක ගහන රුසක් "ශාක ගණයක්" ලෙස හැඳින් වේ.

ශාක උද්භවය

යම් කිසි ශාක ගණයක තිබෙන විශාලතම ශාක වර්ගය "ශාක උද්භවය" ලෙස හැඳින් වේ.

ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක බහුලත්වය අතින් වැඩිම ශාක විශේෂය එම "ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා" වේ.

ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක ශාක විශේෂ දෙකක් බහුලත්වය අතින් වැඩි නම් එම ශාක විශේෂ දෙක එහි "ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව"ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංශ්‍රේණි

පෙඳ පාසි ආදී කුඩාම ශාක විශේෂ වලින් ආරම්භ වී යම් බිමක එක් එක්කාල වලදී වැඩෙන ශාක කාණ්ඩ "ශාක සංශ්‍රේණි" ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංතතිය

මේ අයුරින් වෘක්‍ෂලතා වර්ධනය වීමේ ක්‍රියාවලිය "ශාක සංතතිය" නම් වේ.

උත්කර්ෂ ප්‍රජාව/ උපරිම ප්‍රජාව/ ස්ථාවර ප්‍රජාව

ශාක සංතතිය අවසන් වන්නේ එම ප්‍රදේශයට ප්‍රශස්ථ වූ වෘක්‍ෂලතා වැඩුණු පසුවය. එවැනි ප්‍රජාවක් "උපරිම ප්‍රජාව" හෙවත් "ස්ථාවර ප්‍රජාව" ලෙස හඳුන්වයි.

ශාක රටා

ඒකීය රටාව

ඒකාකාර පරතරයක් සහිතව පිහිටයි.
උදා:- කාන්තාරයක පතොක් ගස්

ගොනු රටාව

ශාක ගොමු වශයෙන් පිහිටයි.
උදා:- දිය කඳුරක් අසල පුවක් ගස්

අහඹු රටාව

ශාක අහඹු ලෙස පැතිරේ. දුරාවාර රටාව ලෙසද හඳුන්වයි.
උදා:- ජලයෙන් හෝ සුළඟින් ගසා ගෙන යන බීජ

ශාක විවිධත්වය

ශාක ප්‍රධාන කොටස් හයකට අයත් වේ.

ඇල්ගී

දිලීර

බ්‍රියෝපීට

ටෙරිඩොපීට

විවෘතක බීජ

ආවෘතක බීජ

මෙම ශාක විවිධත්වය කෙරෙහි දේශගුණය බලපානු ලැබේ. නිවර්තන තෙත් ප්‍රදේශ වල සදාහරිත ගස් උසට වැඩෙන අතර වැල් වර්ග, අපි ශාක දක්නට ලැබේ. සෞම්‍ය කලාපයේ අධික ශීත තත්වය නිසා ශීත සෘතුවේ කොළ හැලෙන පතනශීලී වර්ගයේ ගස් වැවේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග

ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති සියළුම ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග තුනකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

ඵනම්,

වනාන්තර

තෘණ භූමි

කටුපඳුරු,තුන්ද්‍රා සහ කාන්තර

මෙම ප්‍රධාන වෘක්‍ෂලතා නැවතත් උප වර්ග රුසකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

උප වර්ග

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර
නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර
මධ්‍යධරණි වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික සදාහරිත වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික පතනශීල වනාන්තර
කේතුධර වනාන්තර (ටයිගා)
නිවර්තන තෘණ භූමි (සැවානා)
සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි
කාන්තාර හා කටුපඳුරු
තුන්ද්‍රා
ඇල්පයින් හා අයිස් කාන්තාර

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර (නිවර්තන සදාහරිත / සෙල්වා) වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන තෙත් දේශගුණයේ හා නිවර්තන මෝසම් දේශගුණයේ පැතිර පවතී. මෙම වනාන්තර වලට වර්ෂය පුරාම පවතින ඉහළ උෂ්ණත්වයක් හා ඉහළ වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වය හා බහුලත්වය අතින් ඉහළවේ.සදාහරිත ශාක පවතින අතරවනාන්තරයේ කැපීපෙනෙන ලක්‍ෂණය වන්නේ ස්තරායනයයි.එය නෙරු ස්තරය,වියන් ස්තරය,උප වියන් ස්තරය,බිම් ස්තරය, වශයෙන් සැකසී ඇත. ශාක එකිනෙක බැඳී ඇති නිසා පිවිසීම අපහසු වේ. වනාන්තරය අඳුරු ස්භාවයක් ගනී. බිම් තට්ටුව ජීර්ණය වන්නා වූ ද්‍රව්‍ය රාශියකින් යුක්ත වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

ලොග් වුඩ්, බ්‍රසිල් වුඩ්, රෝස් වුඩ්, කළුවර, මැහෝගනී, ග්‍රීන්හාට්, අයන් වුඩ්, සඳුන්, පාම්, ලයනාස් (වේ වැල්, වෙනි වැල්,පුස්වැල්), අපි ශාක (මිවන, ඕකිඩ්)

සත්ව විවිධත්වය

සත්ව විවිධත්වය අතින් ඉතාම ඉහළ වේ. මදුරුවන්,කුහුඹුවන් හා විවිධ කෘමීන් බහුලවේ. කටුස්සා,තලගොයා, කුහුඹුභක්ෂකයා, විශාලගෙම්බන්, විශාල  මදුරුවන්, යෝධ ඉබ්බන්, වර්ණවත් සමනලයන්  සහ වඳුරන් සිටිති. කුරුළු විශේෂ අතර මැකෝ, ටූකන්, රාජාලින් සිටින අතර යෝධ පිඹුරු වර්ගයක් වන ඇනකොන්ඩාද  මෙම වනාන්තර වල දැක ගත හැකිය.

නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

බොහෝ විට "නිවර්තන තෙත් හා වියළි දේශගුණයක්" පවතින ප්‍රදේශ වල මෙම වනාන්තර වර්ගය දැක ගත හැකිය. වර්ෂය පුරාම අධික උෂ්ණත්වයක් පවතී. දිගු වියළි සෘතුවක් හා කෙටි වර්ෂා සෘතුවක් ඇත.

වනාන්තරයේ ස්වභාවය

ශාක විවිධත්වය හා බහුලත්වය නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තරයකට වඩා අඩුයි. ශාක ඈත්ව පිහිටන අතර විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ පතනශිල ශාක වලින් යුක්ත වීමයි. වර්ෂා සෘතුවේදී ශාක හොඳින් වැඩෙන අතර වියළි සෘතුවේදී කොළ හැළී විවේක ගනී. එම නිසා ගස් වල අරටුව ශක්තිමත් වේ. වර්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල මිටි ගස්, පඳුරු, කටු පඳුරු හා තෘණ ආදියද වර්ෂාව වැඩි ප්‍රදේශ වල තැනින් තැන සදාහරිත ශාකද දැක ගත හැකිය.

වැඩෙන ශාක වර්ග

තේක්ක, සඳුන්, සල්, ඇකේෂියා, යුකැලිප්ටස්, උණ, මිල්ල, බුරුත, කොහොඹ, කරුවල, මැහෝගනී, නා

සත්ව විවිධත්වය

එළිමහන් ප්‍රදේශ බහුල නිසා අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, කුළු හරක්, මීමින්නන්,  හාවුන් ආදී  ශාක භක්ෂකයින් බහුලයි. දිවියා,කොටියා, වළහා, වල් ඌරා ආදී මාංශභක්‍ෂයින්ද වෙති. පිඹුරා, නයා, පොළඟා වැනි සර්පයින්ද මොණරා, උකුස්සා, වලිකුකුළා, බස්සා, රාජාලියා වැනි පක්‍ෂීන්ද බහුල වෙති.

මධ්‍යධරණී වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

මධ්‍යධරණී දේශගුණයේ සමුද්‍රාසන්න ප්‍රදේශ වල දැක ගත හැකිය. කටුක ගිම්හානයක් හා මෘදු ශිශිරයකි පවතී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

සදාහරිත ශාක වලින් යුක්ත වේ. ශුෂ්කභාවයට ඔරොත්තු දෙන කේතුධර ශාකද (පයින්, සීඩර්) උත්ස්වේදනය අඩුකරන කුඩා පත්‍ර හා ඉටි වලින් වැසුණු පත්‍ර සහිත ශාකද දැක ගත හැකිය (ඕක්). ගැට සහිත කඳන් මෙන්ම ගණකම් පොතු සහිත ශාකද පවතී. දිගු මුල් හා බෝතල් හැඩැති මුල්  ඇති ශාක වර්ගද මෙ‍ම වනාන්තර වල බහුල වේ. විශාල වශයෙන් මල් පිපෙන හා සුවඳ පතුරු වන රෝස්මරි, ලෝරල්, ලැවැන්ඩර් වැනි පඳුරු වර්ග බොහෝමයක්පවතී. විශාල මල් සහිත ටියුලිප් හා මැග්නෝලියා සමහර ප්‍රදේශ වල වැඩේ. "ස්ටෙප්ස්"ද ඇතැම් විට දැක ගත හැකිය.

කේතුධර / ටයිගා / කොනිෆරස් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය=

ඉහළ අක්‍ෂාංශ වල හා උස් කඳුකර බෑවම් වල දැක ගත හැකිය. උත්තරාර්ධ ගෝලයේ මහද්වීප වල බහුල වශයෙන් පැතිර පවති. දේශගුණික ලක්‍ෂණ සලකන විට ගිම්හානය කෙටි වන අතර ශිශිරය දිගු වේ. ගිම්හානයේදී උෂ්ණත්වය අධික නොවේ. ශිශිරයේදී හිම පතනය වේ. එම නිසා පස වියළිව මිදුණු ස්භාවයක් ගනී.

වනාන්තරයේ ස්වභාවය

මෙහි ඇති දේශගුණික ස්භාවය උසුලා ගැනීමට ශාක අනුවර්තනය වී ඇත. ශාක වල වර්ධනය හෙමින් සිදු වේ. ඉඳි කටු වැනි පත්‍ර උත්ස්වේදනය අඩු කරයි. කේතු ආකාර ව්‍යුහය සුළඟට ප්‍රතිරෝධකව සිටීමටත් "හිම" ඉකමනින් පොළවට පතිත වීමටත් පහසු කරයි.  කේතුධර වනාන්තර උතුරට යත්ම "තුන්ද්‍රා බිම්" බවට හැරේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

පයින්, සපෲස්, ලාර්ච්, ෆර්, ඩග්ලස් ෆර්, බර්ච්, සයිප්‍රස්, සීඩර්, පොප්ලර්, බිල්බෙරි, ක්රෑන්බෙරි, අඟුටු බර්ච්, පාසි, ලයිකන ආදිය දැන ගත හැකිය.

සත්ව ප්‍රජාව

අධික ශීතයට ඔරොත්තු දිය හැකි සතුන් ටයිගා වනාන්තර වල ජීවත් වේ. පිනිමුවන්, කැරිබු, වෘකයින්, වලසුන්, හිවළුන්, මින්ක්, සේබල්, දිය බල්ලන්, ලෙහෙනුන් ආදී සතුන් දැකිය හැකිය.

නිවර්තන තෘණභූමි (සැවානා)

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන ප්‍ර‍දේශ වල තිබෙන විශාල තෘණ භුමි (සැවානා, කැම්පෝස්, ලානෝස්....) මෙයට අයත් වේ. වර්ෂා සෘතුව කෙටි වන අතර වියළි සෘතුව දිගු වේ. තද සුළං හමා යයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළ වේ.

තෘණ භූමියේ ස්භාවය

මේවායේ මායිම් නිශ්චිතව දැක්විය නොහැක. මෙහි ප්‍රමුඛය වනුයේ "තෘණ"ය. වර්ෂා සෘතුවේදී තෘණ හොඳින් වැ‍ඩේ. එම තෘණ වනාන්තර සීමාවේදී ඉතා උස්ව වැඩෙන අතර කාන්තාර සීමාව්දී මිටි පඳුරු ආකාර වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

සැවානා, බයෝබෑබ්, ඇකේෂියා

සත්ව විවිධත්වය

අලි, ඇතුන්, ජිරාෆ්, සීබ්‍රා, රයිනෝසිරස්, හිපපොටේමස්, කුළුහරක්, ගව වර්ග, ඇන්ටිලොප්, සිංහයා, චීටා, වෘකයා, පැස්බරා, රාජාලියා, උකුස්සා, ගිජුලිහිණියා, වැනි සතුන් සැවනා වල දැක ගත හැකිය.

කාන්තාර

දේශගුණික ලක්‍ෂණ

ලෝකයේ ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වල පිරිහි යන අන්තය  කාන්තාර ලෙස හැඳින් වේ. වැසි හිඟ වීම, වේගවත් සුළං හැමීම, මනා වෘක්‍ෂලතා ආවරණයක් ඇති වීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොමැති වීම, අභ්‍යන්තර ජලවහනය හා කලාතුරකින් ලැබෙන අධික වර්ෂාව ආදී දේශගුණික ලක්‍ෂණ කාන්තාර වල දැකිය හැකිය.

කාන්තාර වර්ග දෙකකි.

පහළ අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (නිවර්තන / උෂ්ණ කාන්තාර)

මධ්‍ය අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (සෞම්‍ය කලාපික / ශීත කාන්තාර)

කාන්තර වල ශාක

කලාතුරකින් වැසි ලැබෙන ප්‍රදේශ වලත්, ක්‍ෂේම භූමි වලත්, තවකාලික ජලාශ ආශ්‍රිතවත් වෘක්‍ෂලතා වැඩේ. ශුෂ්ක කාමී ගස් හා කටු පඳුරු දැකිය හැකිය. රට ඉඳි හා පතොක් ගස් දැක ගත හැක. මෙම ශාක ඉටි වලින් වැසුණු ස්භාවයෙන් හෝ මාංශල ගතියෙන් යුක්ත වේ. කඳන් කටු සහිතයි. මෙකී ශාක උත්ස්වේදනය අඩු කර ජලය රඳවා තබා ගැනීමට විවිධ අනුවර්තන දක්වයි.

කාන්තාර වල සතුන්

කානතාර වල කටුක පරිසරයට අනුවර්තනය වූ සතුන් ජීවත් වේ. විශාලම ශාක භක්ෂකයා ඔටුවා වන අතර බොහෝ සතුන් නිශාචර වේ. කෘමීන්, කටුස්සන්, මීයන්, බිම් ලෙහෙනුන්, සර්පයින්, රාජාලියන්, උකුස්සන් ආදී සතුන් කාන්තාර වත දැක ගත හැකිය.

තුන්ද්‍රා

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

ගොඩබිම් ප්‍රදේශ මත තුන්ද්‍රා උත්තරාර්ධ ගෝලයට සීමා වී තිබේ. උතුරු ඇමරිකාවේ හා යුරේසියාවේ ආක්‍ටික් මුහුදු සීමා වල තුන්ද්‍රා බහුලව දැක ගත හැකිය. කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණය වනුයේ ශීත සෘතුව මුළුමනින්ම අඳුරු වීමයි. සූර්ය තාපනය දුබල වේ. උණුසුම් සෘතුවේදී හිම පතනය වේ. මෙ‍ම ප්‍රදේශ වල ප්‍රබල හිම කුණාටු ඇති වේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා

මේවායේ දැක ගත හැක්කේ ශීත කන්තාර වෘක්‍ෂලතාවන්ය.  "තුන්ද්‍රා" ලෙස හඳුන්වනුයේ ඒවාය. ශාක වැස්ම කෙටි කාලයක් පවතී. ලයිකන, පාසි වර්ග, පන් වර්ග, අඟුටු බර්ච්, විලෝ ශාකය, ක්‍රෝබෙරි, බිල්බෙරි වැනි මිටි පඳුරු දැකිය හැකි වන අතර සාගර වල ඇල්ගී වර්ග වැඩේ.

තුන්ද්‍රා වල සතුන්

"ලෙමින්" නැමැති මී වර්ගය, ආක්ටික් හාවා, මස්ක් ඔක්ස්, කැරිබු, හිම බස්සා, අක්ටික් හිවලා, වෘකයා, හිම වළහා ආදී සතුන් මෙන්ම  සැමන්, සීල් වැනි මත්සයින්ද දැක ගත හැකිය. දැඩි ශීතයට අනුවර්තනය වීමට සතුන්ගේ ශරිරයේ ලොම් බහුල වී ඇත. බොහෝ සතුන් ශිශිරයේදී හිම වල පැහැයද, ගිම්හානයේදී දුඹුරු පැහැයක්ද ප්‍රදර්ශනය කරයි.

උණුසුම් සෞම්‍ය තෙත් වනාන්තර

මෙම වනාන්තර උණුසුම් සෞම්‍ය දේශගුණයේ පැතිර පවතී. වියළි සෘතුවක් නොමැති තරම්ය. මෙහි බොහෝ සේ සදාහරිත ශාක දැකිය හැකි අතර ශිශිර සෘතුවේ බලපෑමෙන් පතනශීල ශාකද දැකිය හැකිය. සමකයට මායිම් වූ ප්‍රදේශ වල උණ ගස්ද, තාල වර්ගයේ ශාක, ටියුලිප්, කපුරු, මැග්නෝලියා, කැමේලියා ආදී ශාක වර්ග දැකිය හැකිය. ධ්‍රැව මායිමේ සදාහරිත ඕක් සහ  ලෝරල් ආදී ශාක වර්ග වැඩේ. පතනශීල වෘක්‍ෂ හා කේතුධර
වෘක්‍ෂ මිශ්‍ර වී වර්ධනය වන ස්වරූපයක්ද පවතී. විශාල ගස් යට වැඩෙන පඳුරු හා අකුල් නිසා මේවාට පිවිසීම දුෂ්කර වේ. අපි ශාක, ලයනාස්, පාසි හා ලයිකන ආදියද මේවායේ කඳන් හා අතු විචිත්‍රවත් කරයි.

සිසිල් සෞම්‍ය පතනශීල වනාන්තර

බොහෝ ප්‍රදේශ එළි කිරීමෙන් ඉතිරි වන වනලැහැබ්, විශාල පිට්ටනි වලින් යුක්තය. ශිශිරයේදි ගස් වල කොළ හැලෙන අතර ඉන්පසු ශාක හෙමින් වැඩේ. එකම ජාතියේ ගස් වර්ගඇති පෙදෙස් බහුලය. ( බීච්ලැහැබ්, ඕක්ලැහැබ් ) තවද පොප්ලර්, එල්ම්, චෙස්නට්, විලෝ, ඇස්පන් යන ශාකද දැකිය හැකිය. මෙම ශාක වලට අමතරව වෝල්නට්, මේපල්, සීඩර්, සයිප්‍රස් වැනි කේතුධර ශාකද පවතී. සල් වර්ග වන රොඩොන්ඩන්ද ඇසලියා, ෆුෂ්සියා වැනි ශාකද මේවායේ වැඩේ. මල් හට ගන්නා පඳුරු වලින් යුතු යටි
ගොන්නක්ද වර්ධනය වේ.

සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි

වනාන්තර වැඩීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොවූවද සෞම්‍ය කලාපික තෘණතලා දැකිය හැකිය. වර්ෂා සෘතුවේදී තණකොළ හොඳින් වැඩී නිල් පාට වේ. උස තෘණ හා මිටි තෘණ ලෙස දෙවර්ගයකි. වියළි සෘතුවේදී තෘණ මැරී කහපාට ස්වරූපයන් ගනී. මැරී ගිය තෘණ වලින් වැටුණු ඇට වර්ෂා සෘතුවේදී මඩ වූ පසේ කදිමට පැළවේ. මෙම තෘණ බිම් ගස් වර්ග වලින් තොර වුවද දියකඳුරු ආශ්‍රිතව සහ වනාන්තර මායිම් ආශ්‍රිතව ගස් වර්ග දැකිය හැකිය.

 ශාක සංගම් වල ස්භාවය රඳා පවතින්නේ නොයෙක් දේශගුණික අංග සහ නොයෙක් සාධක වල අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රතික්‍රියාව නිසයි. මෙම දේශගුණික අංග නම් තාපය, ආලෝකය, සුළඟ, ආර්ද්‍රතාව, වර්ෂණය,ආදියයි. අනෙක් සාධක අතර ප්‍රධාන වන්නේ භූ විෂමතාවය හා පස් ආවරණයයි. මෙම සාධක යම් කිසි ශාක සංගමයක විශේෂ ලක්‍ෂණද අනෙක් ඵ්වායින් වෙන් වී පෙනෙන ස්වරූපයක්ද ඇති කරයි. මෙම ශාක සංගම් වලට වෘක්‍ෂලතා ප්‍රදේශ යැයි කියමු.

ශාක වල කාර්ය භාරය

පරිසර පද්ධතියක ජෛව සංරචකයක් වීම (ප්‍රභා සංස්ලේෂණය)

ජලය උත්ස්වේදනය කිරීමෙන් ජල චක්‍රයට හවුල් වීම

ශක්ති ගලනයට දායක වීම (ප්‍රාථමික පාරිභෝගිකයන්ගේ ආහාරයක් වීම)

මිනිසාට ආහාර සපයන මාධයක් වීම

සෙවන, ලී දඩු, දැව ඉන්ධන, ඹෟෂධ ලබා දීම

සතුනට වාසස්ථාන ලබා දීම

ජීවීන්ට අවශ්‍ය ඔක්සිජන්ලබා දිම

පස ආරක්‍ෂා කිරීම හා පෝෂණය කිරිම

පංශු ජලය, භූගත ජලය හා ජල උල්පත් ආරක්‍ෂා කිරීම

නාය යෑම වැළැක් වීම

පරිසර දූෂණය අවම කිරීම

පරිසරයේ සුන්දරත්වය ආරක්‍ෂා වීම

මිනිසාට සතුට සැනසුම විනෝදය ලැබීමට රුකුලක් වීම

ශාක ගණය

යම් කිසි ප්‍රදේශයක ස්භාවික තත්වය අනුව වැඩෙන ශාක ගහන රුසක් "ශාක ගණයක්" ලෙස හැඳින් වේ.

ශාක උද්භවය

යම් කිසි ශාක ගණයක තිබෙන විශාලතම ශාක වර්ගය "ශාක උද්භවය" ලෙස හැඳින් වේ.

ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක බහුලත්වය අතින් වැඩිම ශාක විශේෂය එම "ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා" වේ.

ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක ශාක විශේෂ දෙකක් බහුලත්වය අතින් වැඩි නම් එම ශාක විශේෂ දෙක එහි "ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව"ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංශ්‍රේණි

පෙඳ පාසි ආදී කුඩාම ශාක විශේෂ වලින් ආරම්භ වී යම් බිමක එක් එක්කාල වලදී වැඩෙන ශාක කාණ්ඩ "ශාක සංශ්‍රේණි" ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංතතිය

මේ අයුරින් වෘක්‍ෂලතා වර්ධනය වීමේ ක්‍රියාවලිය "ශාක සංතතිය" නම් වේ.

උත්කර්ෂ ප්‍රජාව/ උපරිම ප්‍රජාව/ ස්ථාවර ප්‍රජාව

ශාක සංතතිය අවසන් වන්නේ එම ප්‍රදේශයට ප්‍රශස්ථ වූ වෘක්‍ෂලතා වැඩුණු පසුවය. එවැනි ප්‍රජාවක් "උපරිම ප්‍රජාව" හෙවත් "ස්ථාවර ප්‍රජාව" ලෙස හඳුන්වයි.

ශාක රටා

ඒකීය රටාව

ඒකාකාර පරතරයක් සහිතව පිහිටයි.
උදා:- කාන්තාරයක පතොක් ගස්

ගොනු රටාව

ශාක ගොමු වශයෙන් පිහිටයි.
උදා:- දිය කඳුරක් අසල පුවක් ගස්

අහඹු රටාව

ශාක අහඹු ලෙස පැතිරේ. දුරාවාර රටාව ලෙසද හඳුන්වයි.
උදා:- ජලයෙන් හෝ සුළඟින් ගසා ගෙන යන බීජ

ශාක විවිධත්වය

ශාක ප්‍රධාන කොටස් හයකට අයත් වේ.

ඇල්ගී

දිලීර

බ්‍රියෝපීට

ටෙරිඩොපීට

විවෘතක බීජ

ආවෘතක බීජ

මෙම ශාක විවිධත්වය කෙරෙහි දේශගුණය බලපානු ලැබේ. නිවර්තන තෙත් ප්‍රදේශ වල සදාහරිත ගස් උසට වැඩෙන අතර වැල් වර්ග, අපි ශාක දක්නට ලැබේ. සෞම්‍ය කලාපයේ අධික ශීත තත්වය නිසා ශීත සෘතුවේ කොළ හැලෙන පතනශීලී වර්ගයේ ගස් වැවේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග

ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති සියළුම ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග තුනකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

ඵනම්,

වනාන්තර

තෘණ භූමි

කටුපඳුරු,තුන්ද්‍රා සහ කාන්තර

මෙම ප්‍රධාන වෘක්‍ෂලතා නැවතත් උප වර්ග රුසකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

උප වර්ග

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර
නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර
මධ්‍යධරණි වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික සදාහරිත වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික පතනශීල වනාන්තර
කේතුධර වනාන්තර (ටයිගා)
නිවර්තන තෘණ භූමි (සැවානා)
සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි
කාන්තාර හා කටුපඳුරු
තුන්ද්‍රා
ඇල්පයින් හා අයිස් කාන්තාර

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර (නිවර්තන සදාහරිත / සෙල්වා) වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන තෙත් දේශගුණයේ හා නිවර්තන මෝසම් දේශගුණයේ පැතිර පවතී. මෙම වනාන්තර වලට වර්ෂය පුරාම පවතින ඉහළ උෂ්ණත්වයක් හා ඉහළ වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වය හා බහුලත්වය අතින් ඉහළවේ.සදාහරිත ශාක පවතින අතරවනාන්තරයේ කැපීපෙනෙන ලක්‍ෂණය වන්නේ ස්තරායනයයි.එය නෙරු ස්තරය,වියන් ස්තරය,උප වියන් ස්තරය,බිම් ස්තරය, වශයෙන් සැකසී ඇත. ශාක එකිනෙක බැඳී ඇති නිසා පිවිසීම අපහසු වේ. වනාන්තරය අඳුරු ස්භාවයක් ගනී. බිම් තට්ටුව ජීර්ණය වන්නා වූ ද්‍රව්‍ය රාශියකින් යුක්ත වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

ලොග් වුඩ්, බ්‍රසිල් වුඩ්, රෝස් වුඩ්, කළුවර, මැහෝගනී, ග්‍රීන්හාට්, අයන් වුඩ්, සඳුන්, පාම්, ලයනාස් (වේ වැල්, වෙනි වැල්,පුස්වැල්), අපි ශාක (මිවන, ඕකිඩ්)

සත්ව විවිධත්වය

සත්ව විවිධත්වය අතින් ඉතාම ඉහළ වේ. මදුරුවන්,කුහුඹුවන් හා විවිධ කෘමීන් බහුලවේ. කටුස්සා,තලගොයා, කුහුඹුභක්ෂකයා, විශාලගෙම්බන්, විශාල  මදුරුවන්, යෝධ ඉබ්බන්, වර්ණවත් සමනලයන්  සහ වඳුරන් සිටිති. කුරුළු විශේෂ අතර මැකෝ, ටූකන්, රාජාලින් සිටින අතර යෝධ පිඹුරු වර්ගයක් වන ඇනකොන්ඩාද  මෙම වනාන්තර වල දැක ගත හැකිය.

නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

බොහෝ විට "නිවර්තන තෙත් හා වියළි දේශගුණයක්" පවතින ප්‍රදේශ වල මෙම වනාන්තර වර්ගය දැක ගත හැකිය. වර්ෂය පුරාම අධික උෂ්ණත්වයක් පවතී. දිගු වියළි සෘතුවක් හා කෙටි වර්ෂා සෘතුවක් ඇත.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

ශාක විවිධත්වය හා බහුලත්වය නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තරයකට වඩා අඩුයි. ශාක ඈත්ව පිහිටන අතර විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ පතනශිල ශාක වලින් යුක්ත වීමයි. වර්ෂා සෘතුවේදී ශාක හොඳින් වැඩෙන අතර වියළි සෘතුවේදී කොළ හැළී විවේක ගනී. එම නිසා ගස් වල අරටුව ශක්තිමත් වේ. වර්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල මිටි ගස්, පඳුරු, කටු පඳුරු හා තෘණ ආදියද වර්ෂාව වැඩි ප්‍රදේශ වල තැනින් තැන සදාහරිත ශාකද දැක ගත හැකිය.

වැඩෙන ශාක වර්ග

තේක්ක, සඳුන්, සල්, ඇකේෂියා, යුකැලිප්ටස්, උණ, මිල්ල, බුරුත, කොහොඹ, කරුවල, මැහෝගනී, නා

සත්ව විවිධත්වය

එළිමහන් ප්‍රදේශ බහුල නිසා අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, කුළු හරක්, මීමින්නන්,  හාවුන් ආදී  ශාක භක්ෂකයින් බහුලයි. දිවියා,කොටියා, වළහා, වල් ඌරා ආදී මාංශභක්‍ෂයින්ද වෙති. පිඹුරා, නයා, පොළඟා වැනි සර්පයින්ද මොණරා, උකුස්සා, වලිකුකුළා, බස්සා, රාජාලියා වැනි පක්‍ෂීන්ද බහුල වෙති.

මධ්‍යධරණී වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

මධ්‍යධරණී දේශගුණයේ සමුද්‍රාසන්න ප්‍රදේශ වල දැක ගත හැකිය. කටුක ගිම්හානයක් හා මෘදු ශිශිරයකි පවතී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

සදාහරිත ශාක වලින් යුක්ත වේ. ශුෂ්කභාවයට ඔරොත්තු දෙන කේතුධර ශාකද (පයින්, සීඩර්) උත්ස්වේදනය අඩුකරන කුඩා පත්‍ර හා ඉටි වලින් වැසුණු පත්‍ර සහිත ශාකද දැක ගත හැකිය (ඕක්). ගැට සහිත කඳන් මෙන්ම ගණකම් පොතු සහිත ශාකද පවතී. දිගු මුල් හා බෝතල් හැඩැති මුල්  ඇති ශාක වර්ගද මෙ‍ම වනාන්තර වල බහුල වේ. විශාල වශයෙන් මල් පිපෙන හා සුවඳ පතුරු වන රෝස්මරි, ලෝරල්, ලැවැන්ඩර් වැනි පඳුරු වර්ග බොහෝමයක්පවතී. විශාල මල් සහිත ටියුලිප් හා මැග්නෝලියා සමහර ප්‍රදේශ වල වැඩේ. "ස්ටෙප්ස්"ද ඇතැම් විට දැක ගත හැකිය.

කේතුධර / ටයිගා / කොනිෆරස් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය=

ඉහළ අක්‍ෂාංශ වල හා උස් කඳුකර බෑවම් වල දැක ගත හැකිය. උත්තරාර්ධ ගෝලයේ මහද්වීප වල බහුල වශයෙන් පැතිර පවති. දේශගුණික ලක්‍ෂණ සලකන විට ගිම්හානය කෙටි වන අතර ශිශිරය දිගු වේ. ගිම්හානයේදී උෂ්ණත්වය අධික නොවේ. ශිශිරයේදී හිම පතනය වේ. එම නිසා පස වියළිව මිදුණු ස්භාවයක් ගනී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙහි ඇති දේශගුණික ස්භාවය උසුලා ගැනීමට ශාක අනුවර්තනය වී ඇත. ශාක වල වර්ධනය හෙමින් සිදු වේ. ඉඳි කටු වැනි පත්‍ර උත්ස්වේදනය අඩු කරයි. කේතු ආකාර ව්‍යුහය සුළඟට ප්‍රතිරෝධකව සිටීමටත් "හිම" ඉකමනින් පොළවට පතිත වීමටත් පහසු කරයි.  කේතුධර වනාන්තර උතුරට යත්ම "තුන්ද්‍රා බිම්" බවට හැරේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

පයින්, සපෲස්, ලාර්ච්, ෆර්, ඩග්ලස් ෆර්, බර්ච්, සයිප්‍රස්, සීඩර්, පොප්ලර්, බිල්බෙරි, ක්රෑන්බෙරි, අඟුටු බර්ච්, පාසි, ලයිකන ආදිය දැන ගත හැකිය.

සත්ව ප්‍රජාව

අධික ශීතයට ඔරොත්තු දිය හැකි සතුන් ටයිගා වනාන්තර වල ජීවත් වේ. පිනිමුවන්, කැරිබු, වෘකයින්, වලසුන්, හිවළුන්, මින්ක්, සේබල්, දිය බල්ලන්, ලෙහෙනුන් ආදී සතුන් දැකිය හැකිය.

නිවර්තන තෘණභූමි (සැවානා)

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන ප්‍ර‍දේශ වල තිබෙන විශාල තෘණ භුමි (සැවානා, කැම්පෝස්, ලානෝස්....) මෙයට අයත් වේ. වර්ෂා සෘතුව කෙටි වන අතර වියළි සෘතුව දිගු වේ. තද සුළං හමා යයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළ වේ.

තෘණ භූමියේ ස්භාවය

මේවායේ මායිම් නිශ්චිතව දැක්විය නොහැක. මෙහි ප්‍රමුඛය වනුයේ "තෘණ"ය. වර්ෂා සෘතුවේදී තෘණ හොඳින් වැ‍ඩේ. එම තෘණ වනාන්තර සීමාවේදී ඉතා උස්ව වැඩෙන අතර කාන්තාර සීමාව්දී මිටි පඳුරු ආකාර වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

සැවානා, බයෝබෑබ්, ඇකේෂියා

සත්ව විවිධත්වය

අලි, ඇතුන්, ජිරාෆ්, සීබ්‍රා, රයිනෝසිරස්, හිපපොටේමස්, කුළුහරක්, ගව වර්ග, ඇන්ටිලොප්, සිංහයා, චීටා, වෘකයා, පැස්බරා, රාජාලියා, උකුස්සා, ගිජුලිහිණියා, වැනි සතුන් සැවනා වල දැක ගත හැකිය.

කාන්තාර

දේශගුණික ලක්‍ෂණ

ලෝකයේ ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වල පිරිහි යන අන්තය  කාන්තාර ලෙස හැඳින් වේ. වැසි හිඟ වීම, වේගවත් සුළං හැමීම, මනා වෘක්‍ෂලතා ආවරණයක් ඇති වීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොමැති වීම, අභ්‍යන්තර ජලවහනය හා කලාතුරකින් ලැබෙන අධික වර්ෂාව ආදී දේශගුණික ලක්‍ෂණ කාන්තාර වල දැකිය හැකිය.

කාන්තාර වර්ග දෙකකි.

පහළ අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (නිවර්තන / උෂ්ණ කාන්තාර)

මධ්‍ය අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (සෞම්‍ය කලාපික / ශීත කාන්තාර)

කාන්තර වල ශාක

කලාතුරකින් වැසි ලැබෙන ප්‍රදේශ වලත්, ක්‍ෂේම භූමි වලත්, තවකාලික ජලාශ ආශ්‍රිතවත් වෘක්‍ෂලතා වැඩේ. ශුෂ්ක කාමී ගස් හා කටු පඳුරු දැකිය හැකිය. රට ඉඳි හා පතොක් ගස් දැක ගත හැක. මෙම ශාක ඉටි වලින් වැසුණු ස්භාවයෙන් හෝ මාංශල ගතියෙන් යුක්ත වේ. කඳන් කටු සහිතයි. මෙකී ශාක උත්ස්වේදනය අඩු කර ජලය රඳවා තබා ගැනීමට විවිධ අනුවර්තන දක්වයි.

කාන්තාර වල සතුන්

කානතාර වල කටුක පරිසරයට අනුවර්තනය වූ සතුන් ජීවත් වේ. විශාලම ශාක භක්ෂකයා ඔටුවා වන අතර බොහෝ සතුන් නිශාචර වේ. කෘමීන්, කටුස්සන්, මීයන්, බිම් ලෙහෙනුන්, සර්පයින්, රාජාලියන්, උකුස්සන් ආදී සතුන් කාන්තාර වත දැක ගත හැකිය.

තුන්ද්‍රා

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

ගොඩබිම් ප්‍රදේශ මත තුන්ද්‍රා උත්තරාර්ධ ගෝලයට සීමා වී තිබේ. උතුරු ඇමරිකාවේ හා යුරේසියාවේ ආක්‍ටික් මුහුදු සීමා වල තුන්ද්‍රා බහුලව දැක ගත හැකිය. කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණය වනුයේ ශීත සෘතුව මුළුමනින්ම අඳුරු වීමයි. සූර්ය තාපනය දුබල වේ. උණුසුම් සෘතුවේදී හිම පතනය වේ. මෙ‍ම ප්‍රදේශ වල ප්‍රබල හිම කුණාටු ඇති වේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා

මේවායේ දැක ගත හැක්කේ ශීත කන්තාර වෘක්‍ෂලතාවන්ය.  "තුන්ද්‍රා" ලෙස හඳුන්වනුයේ ඒවාය. ශාක වැස්ම කෙටි කාලයක් පවතී. ලයිකන, පාසි වර්ග, පන් වර්ග, අඟුටු බර්ච්, විලෝ ශාකය, ක්‍රෝබෙරි, බිල්බෙරි වැනි මිටි පඳුරු දැකිය හැකි වන අතර සාගර වල ඇල්ගී වර්ග වැඩේ.

තුන්ද්‍රා වල සතුන්

"ලෙමින්" නැමැති මී වර්ගය, ආක්ටික් හාවා, මස්ක් ඔක්ස්, කැරිබු, හිම බස්සා, අක්ටික් හිවලා, වෘකයා, හිම වළහා ආදී සතුන් මෙන්ම  සැමන්, සීල් වැනි මත්සයින්ද දැක ගත හැකිය. දැඩි ශීතයට අනුවර්තනය වීමට සතුන්ගේ ශරිරයේ ලොම් බහුල වී ඇත. බොහෝ සතුන් ශිශිරයේදී හිම වල පැහැයද, ගිම්හානයේදී දුඹුරු පැහැයක්ද ප්‍රදර්ශනය කරයි.

උණුසුම් සෞම්‍ය තෙත් වනාන්තර

මෙම වනාන්තර උණුසුම් සෞම්‍ය දේශගුණයේ පැතිර පවතී. වියළි සෘතුවක් නොමැති තරම්ය. මෙහි බොහෝ සේ සදාහරිත ශාක දැකිය හැකි අතර ශිශිර සෘතුවේ බලපෑමෙන් පතනශීල ශාකද දැකිය හැකිය. සමකයට මායිම් වූ ප්‍රදේශ වල උණ ගස්ද, තාල වර්ගයේ ශාක, ටියුලිප්, කපුරු, මැග්නෝලියා, කැමේලියා ආදී ශාක වර්ග දැකිය හැකිය. ධ්‍රැව මායිමේ සදාහරිත ඕක් සහ  ලෝරල් ආදී ශාක වර්ග වැඩේ. පතනශීල වෘක්‍ෂ හා කේතුධර
වෘක්‍ෂ මිශ්‍ර වී වර්ධනය වන ස්වරූපයක්ද පවතී. විශාල ගස් යට වැඩෙන පඳුරු හා අකුල් නිසා මේවාට පිවිසීම දුෂ්කර වේ. අපි ශාක, ලයනාස්, පාසි හා ලයිකන ආදියද මේවායේ කඳන් හා අතු විචිත්‍රවත් කරයි.

සිසිල් සෞම්‍ය පතනශීල වනාන්තර

බොහෝ ප්‍රදේශ එළි කිරීමෙන් ඉතිරි වන වනලැහැබ්, විශාල පිට්ටනි වලින් යුක්තය. ශිශිරයේදි ගස් වල කොළ හැලෙන අතර ඉන්පසු ශාක හෙමින් වැඩේ. එකම ජාතියේ ගස් වර්ගඇති පෙදෙස් බහුලය. ( බීච්ලැහැබ්, ඕක්ලැහැබ් ) තවද පොප්ලර්, එල්ම්, චෙස්නට්, විලෝ, ඇස්පන් යන ශාකද දැකිය හැකිය. මෙම ශාක වලට අමතරව වෝල්නට්, මේපල්, සීඩර්, සයිප්‍රස් වැනි කේතුධර ශාකද පවතී. සල් වර්ග වන රොඩොන්ඩන්ද ඇසලියා, ෆුෂ්සියා වැනි ශාකද මේවායේ වැඩේ. මල් හට ගන්නා පඳුරු වලින් යුතු යටි
ගොන්නක්ද වර්ධනය වේ.

සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි

වනාන්තර වැඩීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොවූවද සෞම්‍ය කලාපික තෘණතලා දැකිය හැකිය. වර්ෂා සෘතුවේදී තණකොළ හොඳින් වැඩී නිල් පාට වේ. උස තෘණ හා මිටි තෘණ ලෙස දෙවර්ගයකි. වියළි සෘතුවේදී තෘණ මැරී කහපාට ස්වරූපයන් ගනී. මැරී ගිය තෘණ වලින් වැටුණු ඇට වර්ෂා සෘතුවේදී මඩ වූ පසේ කදිමට පැළවේ. මෙම තෘණ බිම් ගස් වර්ග වලින් තොර වුවද දියකඳුරු ආශ්‍රිතව සහ වනාන්තර මායිම් ආශ්‍රිතව ගස් වර්ග දැකිය හැකිය.

==ලංකාවට අදාල  යැයි කියමු.

ශාක වල කාර්ය භාරය

පරිසර පද්ධතියක ජෛව සංරචකයක් වීම (ප්‍රභා සංස්ලේෂණය)

ජලය උත්ස්වේදනය කිරීමෙන් ජල චක්‍රයට හවුල් වීම

ශක්ති ගලනයට දායක වීම (ප්‍රාථමික පාරිභෝගිකයන්ගේ ආහාරයක් වීම)

මිනිසාට ආහාර සපයන මාධයක් වීම

සෙවන, ලී දඩු, දැව ඉන්ධන, ඹෟෂධ ලබා දීම

සතුනට වාසස්ථාන ලබා දීම

ජීවීන්ට අවශ්‍ය ඔක්සිජන්ලබා දිම

පස ආරක්‍ෂා කිරීම හා පෝෂණය කිරිම

පංශු ජලය, භූගත ජලය හා ජල උල්පත් ආරක්‍ෂා කිරීම

නාය යෑම වැළැක් වීම

පරිසර දූෂණය අවම කිරීම

පරිසරයේ සුන්දරත්වය ආරක්‍ෂා වීම

මිනිසාට සතුට සැනසුම විනෝදය ලැබීමට රුකුලක් වීම

ශාක ගණය

යම් කිසි ප්‍රදේශයක ස්භාවික තත්වය අනුව වැඩෙන ශාක ගහන රුසක් "ශාක ගණයක්" ලෙස හැඳින් වේ.

ශාක උද්භවය

යම් කිසි ශාක ගණයක තිබෙන විශාලතම ශාක වර්ගය "ශාක උද්භවය" ලෙස හැඳින් වේ.

ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක බහුලත්වය අතින් වැඩිම ශාක විශේෂය එම "ප්‍රජාවේ ප්‍රමුඛයා" වේ.

ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව

යම් කිසි ශාක ප්‍රජාවක ශාක විශේෂ දෙකක් බහුලත්වය අතින් වැඩි නම් එම ශාක විශේෂ දෙක එහි "ද්වි ප්‍රමුඛ ප්‍රජාව"ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංශ්‍රේණි

පෙඳ පාසි ආදී කුඩාම ශාක විශේෂ වලින් ආරම්භ වී යම් බිමක එක් එක්කාල වලදී වැඩෙන ශාක කාණ්ඩ "ශාක සංශ්‍රේණි" ලෙස හැඳින්වේ.

ශාක සංතතිය

මේ අයුරින් වෘක්‍ෂලතා වර්ධනය වීමේ ක්‍රියාවලිය "ශාක සංතතිය" නම් වේ.

උත්කර්ෂ ප්‍රජාව/ උපරිම ප්‍රජාව/ ස්ථාවර ප්‍රජාව

ශාක සංතතිය අවසන් වන්නේ එම ප්‍රදේශයට ප්‍රශස්ථ වූ වෘක්‍ෂලතා වැඩුණු පසුවය. එවැනි ප්‍රජාවක් "උපරිම ප්‍රජාව" හෙවත් "ස්ථාවර ප්‍රජාව" ලෙස හඳුන්වයි.

ශාක රටා

ඒකීය රටාව

ඒකාකාර පරතරයක් සහිතව පිහිටයි.
උදා:- කාන්තාරයක පතොක් ගස්

ගොනු රටාව

ශාක ගොමු වශයෙන් පිහිටයි.
උදා:- දිය කඳුරක් අසල පුවක් ගස්

අහඹු රටාව

ශාක අහඹු ලෙස පැතිරේ. දුරාවාර රටාව ලෙසද හඳුන්වයි.
උදා:- ජලයෙන් හෝ සුළඟින් ගසා ගෙන යන බීජ

ශාක විවිධත්වය

ශාක ප්‍රධාන කොටස් හයකට අයත් වේ.

ඇල්ගී

දිලීර

බ්‍රියෝපීට

ටෙරිඩොපීට

විවෘතක බීජ

ආවෘතක බීජ

මෙම ශාක විවිධත්වය කෙරෙහි දේශගුණය බලපානු ලැබේ. නිවර්තන තෙත් ප්‍රදේශ වල සදාහරිත ගස් උසට වැඩෙන අතර වැල් වර්ග, අපි ශාක දක්නට ලැබේ. සෞම්‍ය කලාපයේ අධික ශීත තත්වය නිසා ශීත සෘතුවේ කොළ හැලෙන පතනශීලී වර්ගයේ ගස් වැවේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග

ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති සියළුම ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග තුනකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

ඵනම්,

වනාන්තර

තෘණ භූමි

කටුපඳුරු,තුන්ද්‍රා සහ කාන්තර

මෙම ප්‍රධාන වෘක්‍ෂලතා නැවතත් උප වර්ග රුසකට බෙදා දැක්විය හැකිය.

උප වර්ග

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර
නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර
මධ්‍යධරණි වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික සදාහරිත වනාන්තර
සෞම්‍ය කලාපික පතනශීල වනාන්තර
කේතුධර වනාන්තර (ටයිගා)
නිවර්තන තෘණ භූමි (සැවානා)
සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි
කාන්තාර හා කටුපඳුරු
තුන්ද්‍රා
ඇල්පයින් හා අයිස් කාන්තාර

නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර (නිවර්තන සදාහරිත / සෙල්වා) වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන තෙත් දේශගුණයේ හා නිවර්තන මෝසම් දේශගුණයේ පැතිර පවතී. මෙම වනාන්තර වලට වර්ෂය පුරාම පවතින ඉහළ උෂ්ණත්වයක් හා ඉහළ වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වය හා බහුලත්වය අතින් ඉහළවේ.සදාහරිත ශාක පවතින අතරවනාන්තරයේ කැපීපෙනෙන ලක්‍ෂණය වන්නේ ස්තරායනයයි.එය නෙරු ස්තරය,වියන් ස්තරය,උප වියන් ස්තරය,බිම් ස්තරය, වශයෙන් සැකසී ඇත. ශාක එකිනෙක බැඳී ඇති නිසා පිවිසීම අපහසු වේ. වනාන්තරය අඳුරු ස්භාවයක් ගනී. බිම් තට්ටුව ජීර්ණය වන්නා වූ ද්‍රව්‍ය රාශියකින් යුක්ත වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

ලොග් වුඩ්, බ්‍රසිල් වුඩ්, රෝස් වුඩ්, කළුවර, මැහෝගනී, ග්‍රීන්හාට්, අයන් වුඩ්, සඳුන්, පාම්, ලයනාස් (වේ වැල්, වෙනි වැල්,පුස්වැල්), අපි ශාක (මිවන, ඕකිඩ්)

සත්ව විවිධත්වය

සත්ව විවිධත්වය අතින් ඉතාම ඉහළ වේ. මදුරුවන්,කුහුඹුවන් හා විවිධ කෘමීන් බහුලවේ. කටුස්සා,තලගොයා, කුහුඹුභක්ෂකයා, විශාලගෙම්බන්, විශාල  මදුරුවන්, යෝධ ඉබ්බන්, වර්ණවත් සමනලයන්  සහ වඳුරන් සිටිති. කුරුළු විශේෂ අතර මැකෝ, ටූකන්, රාජාලින් සිටින අතර යෝධ පිඹුරු වර්ගයක් වන ඇනකොන්ඩාද  මෙම වනාන්තර වල දැක ගත හැකිය.

නිවර්තන මෝසම් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

බොහෝ විට "නිවර්තන තෙත් හා වියළි දේශගුණයක්" පවතින ප්‍රදේශ වල මෙම වනාන්තර වර්ගය දැක ගත හැකිය. වර්ෂය පුරාම අධික උෂ්ණත්වයක් පවතී. දිගු වියළි සෘතුවක් හා කෙටි වර්ෂා සෘතුවක් ඇත.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

ශාක විවිධත්වය හා බහුලත්වය නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තරයකට වඩා අඩුයි. ශාක ඈත්ව පිහිටන අතර විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ පතනශිල ශාක වලින් යුක්ත වීමයි. වර්ෂා සෘතුවේදී ශාක හොඳින් වැඩෙන අතර වියළි සෘතුවේදී කොළ හැළී විවේක ගනී. එම නිසා ගස් වල අරටුව ශක්තිමත් වේ. වර්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල මිටි ගස්, පඳුරු, කටු පඳුරු හා තෘණ ආදියද වර්ෂාව වැඩි ප්‍රදේශ වල තැනින් තැන සදාහරිත ශාකද දැක ගත හැකිය.

වැඩෙන ශාක වර්ග

තේක්ක, සඳුන්, සල්, ඇකේෂියා, යුකැලිප්ටස්, උණ, මිල්ල, බුරුත, කොහොඹ, කරුවල, මැහෝගනී, නා

සත්ව විවිධත්වය

එළිමහන් ප්‍රදේශ බහුල නිසා අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, කුළු හරක්, මීමින්නන්,  හාවුන් ආදී  ශාක භක්ෂකයින් බහුලයි. දිවියා,කොටියා, වළහා, වල් ඌරා ආදී මාංශභක්‍ෂයින්ද වෙති. පිඹුරා, නයා, පොළඟා වැනි සර්පයින්ද මොණරා, උකුස්සා, වලිකුකුළා, බස්සා, රාජාලියා වැනි පක්‍ෂීන්ද බහුල වෙති.

මධ්‍යධරණී වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

මධ්‍යධරණී දේශගුණයේ සමුද්‍රාසන්න ප්‍රදේශ වල දැක ගත හැකිය. කටුක ගිම්හානයක් හා මෘදු ශිශිරයකි පවතී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

සදාහරිත ශාක වලින් යුක්ත වේ. ශුෂ්කභාවයට ඔරොත්තු දෙන කේතුධර ශාකද (පයින්, සීඩර්) උත්ස්වේදනය අඩුකරන කුඩා පත්‍ර හා ඉටි වලින් වැසුණු පත්‍ර සහිත ශාකද දැක ගත හැකිය (ඕක්). ගැට සහිත කඳන් මෙන්ම ගණකම් පොතු සහිත ශාකද පවතී. දිගු මුල් හා බෝතල් හැඩැති මුල්  ඇති ශාක වර්ගද මෙ‍ම වනාන්තර වල බහුල වේ. විශාල වශයෙන් මල් පිපෙන හා සුවඳ පතුරු වන රෝස්මරි, ලෝරල්, ලැවැන්ඩර් වැනි පඳුරු වර්ග බොහෝමයක්පවතී. විශාල මල් සහිත ටියුලිප් හා මැග්නෝලියා සමහර ප්‍රදේශ වල වැඩේ. "ස්ටෙප්ස්"ද ඇතැම් විට දැක ගත හැකිය.

කේතුධර / ටයිගා / කොනිෆරස් වනාන්තර

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය=

ඉහළ අක්‍ෂාංශ වල හා උස් කඳුකර බෑවම් වල දැක ගත හැකිය. උත්තරාර්ධ ගෝලයේ මහද්වීප වල බහුල වශයෙන් පැතිර පවති. දේශගුණික ලක්‍ෂණ සලකන විට ගිම්හානය කෙටි වන අතර ශිශිරය දිගු වේ. ගිම්හානයේදී උෂ්ණත්වය අධික නොවේ. ශිශිරයේදී හිම පතනය වේ. එම නිසා පස වියළිව මිදුණු ස්භාවයක් ගනී.

වනාන්තරයේ ස්භාවය

මෙහි ඇති දේශගුණික ස්භාවය උසුලා ගැනීමට ශාක අනුවර්තනය වී ඇත. ශාක වල වර්ධනය හෙමින් සිදු වේ. ඉඳි කටු වැනි පත්‍ර උත්ස්වේදනය අඩු කරයි. කේතු ආකාර ව්‍යුහය සුළඟට ප්‍රතිරෝධකව සිටීමටත් "හිම" ඉකමනින් පොළවට පතිත වීමටත් පහසු කරයි.  කේතුධර වනාන්තර උතුරට යත්ම "තුන්ද්‍රා බිම්" බවට හැරේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

පයින්, සපෲස්, ලාර්ච්, ෆර්, ඩග්ලස් ෆර්, බර්ච්, සයිප්‍රස්, සීඩර්, පොප්ලර්, බිල්බෙරි, ක්රෑන්බෙරි, අඟුටු බර්ච්, පාසි, ලයිකන ආදිය දැන ගත හැකිය.

සත්ව ප්‍රජාව

අධික ශීතයට ඔරොත්තු දිය හැකි සතුන් ටයිගා වනාන්තර වල ජීවත් වේ. පිනිමුවන්, කැරිබු, වෘකයින්, වලසුන්, හිවළුන්, මින්ක්, සේබල්, දිය බල්ලන්, ලෙහෙනුන් ආදී සතුන් දැකිය හැකිය.

නිවර්තන තෘණභූමි (සැවානා)

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

නිවර්තන ප්‍ර‍දේශ වල තිබෙන විශාල තෘණ භුමි (සැවානා, කැම්පෝස්, ලානෝස්....) මෙයට අයත් වේ. වර්ෂා සෘතුව කෙටි වන අතර වියළි සෘතුව දිගු වේ. තද සුළං හමා යයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළ වේ.

තෘණ භූමියේ ස්භාවය

මේවායේ මායිම් නිශ්චිතව දැක්විය නොහැක. මෙහි ප්‍රමුඛය වනුයේ "තෘණ"ය. වර්ෂා සෘතුවේදී තෘණ හොඳින් වැ‍ඩේ. එම තෘණ වනාන්තර සීමාවේදී ඉතා උස්ව වැඩෙන අතර කාන්තාර සීමාව්දී මිටි පඳුරු ආකාර වේ.

වැඩෙන ශාක වර්ග

සැවානා, බයෝබෑබ්, ඇකේෂියා

සත්ව විවිධත්වය

අලි, ඇතුන්, ජිරාෆ්, සීබ්‍රා, රයිනෝසිරස්, හිපපොටේමස්, කුළුහරක්, ගව වර්ග, ඇන්ටිලොප්, සිංහයා, චීටා, වෘකයා, පැස්බරා, රාජාලියා, උකුස්සා, ගිජුලිහිණියා, වැනි සතුන් සැවනා වල දැක ගත හැකිය.

කාන්තාර

දේශගුණික ලක්‍ෂණ

ලෝකයේ ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා වල පිරිහි යන අන්තය  කාන්තාර ලෙස හැඳින් වේ. වැසි හිඟ වීම, වේගවත් සුළං හැමීම, මනා වෘක්‍ෂලතා ආවරණයක් ඇති වීමට තරම් වර්ෂාපතනයක් නොමැති වීම, අභ්‍යන්තර ජලවහනය හා කලාතුරකින් ලැබෙන අධික වර්ෂාව ආදී දේශගුණික ලක්‍ෂණ කාන්තාර වල දැකිය හැකිය.

කාන්තාර වර්ග දෙකකි.

පහළ අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (නිවර්තන / උෂ්ණ කාන්තාර)

මධ්‍ය අක්‍ෂාංශ කාන්තාර (සෞම්‍ය කලාපික / ශීත කාන්තාර)

කාන්තර වල ශාක

කලාතුරකින් වැසි ලැබෙන ප්‍රදේශ වලත්, ක්‍ෂේම භූමි වලත්, තවකාලික ජලාශ ආශ්‍රිතවත් වෘක්‍ෂලතා වැඩේ. ශුෂ්ක කාමී ගස් හා කටු පඳුරු දැකිය හැකිය. රට ඉඳි හා පතොක් ගස් දැක ගත හැක. මෙම ශාක ඉටි වලින් වැසුණු ස්භාවයෙන් හෝ මාංශල ගතියෙන් යුක්ත වේ. කඳන් කටු සහිතයි. මෙකී ශාක උත්ස්වේදනය අඩු කර ජලය රඳවා තබා ගැනීමට විවිධ අනුවර්තන දක්වයි.

කාන්තාර වල සතුන්

කානතාර වල කටුක පරිසරයට අනුවර්තනය වූ සතුන් ජීවත් වේ. විශාලම ශාක භක්ෂකයා ඔටුවා වන අතර බොහෝ සතුන් නිශාචර වේ. කෘමීන්, කටුස්සන්, මීයන්, බිම් ලෙහෙනුන්, සර්පයින්, රාජාලියන්, උකුස්සන් ආදී සතුන් කාන්තාර වත දැක ගත හැකිය.

තුන්ද්‍රා

ව්‍යාප්තිය හා දේශගුණය

ගොඩබිම් ප්‍රදේශ මත තුන්ද්‍රා උත්තරාර්ධ ගෝලයට සීමා වී තිබේ. උතුරු ඇමරිකාවේ හා යුරේසියාවේ ආක්‍ටික් මුහුදු සීමා වල තුන්ද්‍රා බහුලව දැක ගත හැකිය. කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණය වනුයේ ශීත සෘතුව මුළුමනින්ම අඳුරු වීමයි. සූර්ය තාපනය දුබල වේ. උණුසුම් සෘතුවේදී හිම පතනය වේ. මෙ‍ම ප්‍රදේශ වල ප්‍රබල හිම කුණාටු ඇති වේ.

ස්භාවික වෘක්‍ෂලතා

මේවායේ දැක ගත හැක්කේ ශීත කන්තාර වෘක්‍ෂලතාවන්ය.  "තුන්ද්‍රා" ලෙස හඳුන්වනුයේ ඒවාය. ශාක වැස්ම කෙටි කාලයක් පවතී. ලයිකන, පාසි වර්ග, පන් වර්ග, අඟුටු බර්ච්, විලෝ ශාකය, ක්‍රෝබෙරි, බිල්බෙරි වැනි මිටි පඳුරු දැකිය හැකි වන අතර සාගර වල ඇල්ගී වර්ග වැඩේ.

තුන්ද්‍රා වල සතුන්

"ලෙමින්" නැමැති මී වර්ගය, ආක්ටික් හාවා, මස්ක් ඔක්ස්, කැරිබු, හිම බස්සා, අක්ටික් හිවලා, වෘකයා, හිම වළහා ආදී සතුන් මෙන්ම  සැමන්, සීල් වැනි මත්සයින්ද දැක ගත හැකිය. දැඩි ශීතයට අනුවර්තනය වීමට සතුන්ගේ ශරිරයේ ලොම් බහුල වී ඇත. බොහෝ සතුන් ශිශිරයේදී හිම වල පැහැයද, ගිම්හානයේදී දුඹුරු පැහැයක්ද ප්‍රදර්ශනය කරයි.

උණුසුම් සෞම්‍ය තෙත් වනාන්තර

මෙම වනාන්තර උණුසුම් සෞම්‍ය දේශගුණයේ පැතිර පවතී. වියළි සෘතුවක් නොමැති තරම්ය. මෙහි බොහෝ සේ සදාහරිත ශාක දැකිය හැකි අතර ශිශිර සෘතුවේ බලපෑමෙන් පතනශීල ශාකද දැකිය හැකිය. සමකයට මායිම් වූ ප්‍රදේශ වල උණ ගස්ද, තාල වර්ගයේ ශාක, ටියුලිප්, කපුරු, මැග්නෝලියා, කැමේලියා ආදී ශාක වර්ග දැකිය හැකිය. ධ්‍රැව මායිමේ සදාහරිත ඕක් සහ  ලෝරල් ආදී ශාක වර්ග වැඩේ. පතනශීල වෘක්‍ෂ හා කේතුධර
වෘක්‍ෂ මිශ්‍ර වී වර්ධනය වන ස්වරූපයක්ද පවතී. විශාල ගස් යට වැඩෙන පඳුරු හා අකුල් නිසා මේවාට පිවිසීම දුෂ්කර වේ. අපි ශාක, ලයනාස්, පාසි හා ලයිකන ආදියද මේවායේ කඳන් හා අතු විචිත්‍රවත් කරයි.

සිසිල් සෞම්‍ය පතනශීල වනාන්තර

බොහෝ ප්‍රදේශ එළි කිරීමෙන් ඉතිරි වන වනලැහැබ්, විශාල පිට්ටනි වලින් යුක්තය. ශිශිරයේදි ගස් වල කොළ හැලෙන අතර ඉන්පසු ශාක හෙමින් වැඩේ. එකම ජාතියේ ගස් වර්ගඇති පෙදෙස් බහුලය. ( බීච්ලැහැබ්, ඕක්ලැහැබ් ) තවද පොප්ලර්, එල්ම්, චෙස්නට්, විලෝ, ඇස්පන් යන ශාකද දැකිය හැකිය. මෙම ශාක වලට අමතරව වෝල්නට්, මේපල්, සීඩර්, සයිප්‍රස් වැනි කේතුධර ශාකද පවතී. සල් වර්ග වන රොඩොන්ඩන්ද ඇසලියා, ෆුෂ්සියා වැනි ශාකද මේවායේ වැඩේ. මල් හට ගන්නා පඳුරු වලින් යුතු යටි
ගොන්නක්ද වර්ධනය වේ.

== ලංකාවට අදාල උද්භිද
නම් සහ සිංහල නාම ==

මෙ  සඳහා
ිජාල  ලැයිස්තුවක

අදාල උද්භිද නම  දැක ගත හැකිය

ස්වභාවික වෘක්‍ෂලතා


Hejremanden (Erik H. Andersen) fra Frederiksberg er uddannet møbelsnedker, men arbejder som pedelmedhjælper. Han er berømt for at have "dresseret" vilde fiskehejrer. Man kan se de vilde fiskehejrer sidde tæt ved hejremanden, bl.a. ved Frederiksberg Have, Frederiksberg Hovedbibliotek, Frederiksberg Gymnasium, Frederiksberg Centret og CBS.

Eksterne henvisninger
 Video med Hejremanden

 Video med Hejremanden, Frederiksberg Have 2015.
 https://ekstrabladet.dk/nyheder/samfund/kommune-reagerer-nu-er-det-slut-for-hejremanden/9619438

Personer fra Frederiksberg

Hejremanden


Fiğ (Vicia sativa), baklagiller (Fabaceae) familyasından dane yemleri içerisinde önemli bir yere sahip olan tek yıllık bir serin mevsim yem bitkisi.

Zayıf ve az derine giden bir kök sistemi vardır. Ancak yan kökler iyi gelişir. Ortama bağlı olarak ortalama 40–60 cm. boylanabilmektedir. Yapraklar 4-6 çifttarakçıktan meydana gelmiş olup, yaprakçık uçları sivridir. Meyvesi tipik bir fasulyedir; 3–5 cm. uzunluğunda olup, ortalama 5-6 dane bulunur.

Adaptasyon yeteneği iyi bir bitkidir. Ancak fazla asitli toprakları sevmez. Kışı ılıman geçen bölgelerde sonbaharda erken ekilerek iyi bir şekilde yetiştirilebilir. Kışı soğuk geçen bölgelerde ilkbaharda ekilir. Ekimde 8-10 hatta 12 kg./da tohum kullanılır. 3–5 cm derinliğinde ekilir.

Fiğ Çeşitleri
 Adi Fiğ (Vicia sativa, Vicia monantha)
 Tüylü Fiğ (Vicia villosa)
 Macar Fiğ (Vicia pannonica)
 Bakla (Vicia faba)
 Koca Fiğ (Vicia narbonensis)
 Yalancı Tüylü Fiğ (Vicia dasycarpa)
 Burçak (Vicia Ervilia)

Ayrıca bakınız
 Bruchus

Kaynakça

Avrupa florası
Estonya florası
Birleşik Krallık florası
Faboideae
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar

Fiğ


rukovanje ili baratanje predmetima ili robom (od lat. riječi manus - ruka)
 Manipulacija (psihologija), postupak podčinjavanja pojedinca, društvenih skupina, javnosti, komunikacijske procedure, komunikacijskih kanala, medija i subjekata određenoj vrsti interesa. To je model ponašanja obilježen pokušajima da se iskoriste međuljudski kontakti radi zaustavljanja ili skrivanja relevantnih informacija. Manipulacija je također smišljeno baratanje krivim podacima, izvrnutim činjenicama, lažnim interpretacijama te vješto podmetanje kako bi se stvaranjem lažnog dojma ostvarila kontrola nad recipijentom.
 Robotska manipulacija

Manipulacija


Goran Dragaš (Vukovar, 1990.), hrvatski skladatelj, autor glazbe za brojne hollywoodske filmske najave.

Radio za hollywoodski studio Audiomachine kao skladatelj iz Europe te studio kao posrednik njegovu glazbu daje na korištenje poznatim filmskim proizvodnim kućama poput Paramounta, Warner Brosa i Foxa. Autor je glazbi za najave velikih hollywoodskih filmova poput Ratova zvijezda, Aliena Logana, Osvetnika i dr. Njegova glazba pojavljuje se i u Igri prijestolja, Spidermanu, Pacifičkom prstenu 2, sveukupno u više od 100 hollywoodskih i stranih filmova.

Trenutno je vlasnik tvrtke InfraSound Music - izdavačke kuće koja isključivo izdaje albume za promociju trailer filmova. Kroz tu izdavačku kuću je prošlo osamdesetak skladatelja diljem svijeta, a jedan od većih ostvarenja je glazbeni rad za životno ostvarenje Tom Hanks na Golden Globes što su gledali milijuni ljudi. Isto tako su imali glazbu u trailerima kao: "Scream V", "Shang-Tchi", "Cruella", "OLD", "The Irishman", "Dr. Sleep" i mnogi drugi.
Izdavačka kuća se nalazi u Vukovaru.

Dobitnik je raznih nagrada, a skladbe su mu izvođene i snimane u SAD-u (Hollywood) i Londonu (Abbey Road).

Živi i radi u Vukovaru.

Izvori
 Tihomir Ranogajec. Intervju: Goran Dragaš Artos, br. 7 (2018.)
 Popis skladbi na radiosparx.com

Životopisi, Vukovar
Hrvatski skladatelji
Skladatelji filmske glazbe

Goran Dragaš


Leazcue (Leazkue en euskera y de forma oficial) es una localidad española y un concejo de la Comunidad Foral de Navarra perteneciente al municipio de Anué.

Está situado en la Merindad de Pamplona, en la comarca de Ultzamaldea, y a 20 km de la capital de la comunidad, Pamplona. Su población en  fue de  habitantes (INE), su superficie es de  km² y su densidad de población de  hab/km².

Geografía física

Situación
La localidad de Leázcue está situada en la parte central del municipio de Anué a una altitud de 498  Su término concejil tiene una superficie de  km² y limita al norte con Olagüe y Egozcue; al este con Adorraga; al sur con Etuláin y al oeste con Echaide.

Demografía

Evolución de la población

Véase también
 Anué
 Lista de concejos de Navarra

Referencias

Enlaces externos
 Datos del Concejo de Leázcue - Gobierno de Navarra - Información y datos de entidades locales de Navarra.

Concejos de Anué
Localidades de Anué

Leazcue


José Luis Torregrosa (n. Talavera de la Reina, Toledo, España, 4 de diciembre de 1944 - Málaga, Málaga, España, 5 de noviembre de 2007) fue un cantante, músico y compositor español.

Biografía

Primeros años
Torregrosa nació en Talavera de la Reina, Toledo. Se casó muy joven y fue a vivir a Torremolinos, Málaga. Allí empezó a trabajar en la música, compaginándolo con otros trabajos que le surgían y le dejaban más dinero en aquel momento. Algunas locales le contrataban algunas noches como cantante, destacaba mucho por su potente voz, que era comparada en muchos casos con multitud de artistas. Torregrosa empezó a brillar en la noche de Torremolinos y la gente lo admiraba, y escuchaba con agrado el talento que tenía Torregrosa. El cantante comenzaba a convertirse en un signo emblemático de Torremolinos en los 60. Dominaba muchos estilos, la gente bailaba con él desde una balada hasta una salsa.

Carrera musical
En 1968, Torregrosa firmó un contrato con la sala de fiestas "Mi Bohío", Torregrosa cantó allí donde le ofrecieron un buen sueldo, y entonces Torregrosa empezó a vivir de la música. El cantante era una de las atracciones de la sala, que se abarrotaba siempre que el cantaba, la gente disfrutaba de su gran voz y de su música. Durante esos años empezó a componer algunas canciones propias, entre las que destacaron: Tu Bella Timidez, Oh Min Alskling, Recuerdas Mi Amor y Nada Nuevo. Torregrosa realizó vinilos de dos o tres canciones propias. En 1971, en Mi Bohío estuvieron escuchando a Torregrosa, artistas como Julio Iglesias y Salvatore Adamo.

En 1972, el ciclista Federico Martín Bahamontes también visitó a Torregrosa. El cantante disfrutaba cantando en Mi Bohío donde pasó grandes momentos de su carrera musical, entre finales de los 70 y principios de los 80, Torregrosa grabó un disco, Recuerdos, un disco recopilatorio en formato vinilo en el que incluye todos las canciones que había grabado y algunas versiones de clásicos como, My Way. En el disco obtuvo la colaboración de las tres mujeres que tuvo de coros Massiel en el Festival de Eurovisión de 1968. En 1980, Torregrosa dejó Mi Bohío y empezó a trabajar en "Apartamentos Bajondillo" donde también realizaba trabajos de animador durante el día. Allí pasó la gran parte de su carrera musical. En el hotel, Apartamentos Bajondillo, cantaba para los turistas y visitantes.

Últimos Años y Cáncer de Garganta
En los 90, Torregrosa seguía trabajando en Apartamentos Bajondillo y su carrera musical no daba ningún tipo de altibajo. En 1996, los médicos le detectaron un cáncer de laringe, Torregrosa se vio obligado a apartarse de la música temporalmente mientras luchaba contra su enfermedad. En verano de 1996, se sometió a una operación y se le eliminó el cáncer y empezó una larga recuperación, pero una vez se recuperase se le quedaría una ronquera crónica que le acompañaría hasta el fin de sus días, Torregrosa entonces perdería su potente voz. Torregrosa jamás podría volver a cantar. Efectivamente, cuando se recuperó se le quedó una ronquera y perdió su voz.

Muerte
Sobrellevando su enfermedad, en 2007, le detectaron un cáncer de pulmón, el cáncer estaba en fase de metástasis muy avanzada. La madrugada del 5 de noviembre de 2007, Torregrosa murió en el Hospital Virgen de la Victoria. Al día siguiente, su cuerpo fue incinerado y enterrado en el Parque Cementerio de Málaga.

Enlaces externos

Cantantes de España
Compositores de España
Fallecidos en Málaga

José Luis Torregrosa


Veghel () var indtil 31. december 2016 en kommune og en by i den sydlige provins Noord-Brabant i Nederlandene.

Per 1.januar 2017 skal Veghel slå sig sammen med Schijndel og Sint-Oedenrode i en ny kommune kaldt Meierijstad.

Galleri

Eksterne henvisninger

 Veghels våben
 Veghels historie

Byer i Nord-Brabant
Tidligere kommuner i Nord-Brabant

Veghel


RSSOwl is a news aggregator for RSS and Atom news feeds. It is written in Java and built on the Eclipse Rich Client Platform which uses SWT as a widget toolkit to allow it to fit in with the look and feel of different operating systems while remaining cross-platform. Released under the EPL-1.0 license, RSSOwl is free software.

In addition to its full text searches, saved searches, notifications and filters, RSSOwl v2.1 synchronized with the now discontinued Google Reader.

History
RSSOwl began as small project on SourceForge at the end of July 2003. The first public version was 0.3a.

Version 1.0
RSSOwl 1.0 was released on December 19, 2001. It was released with support for RSS and Atom news feeds. The initial release also supported exporting feeds to PDF, RTF, and HTML. This release was available for Windows, Mac, Linux, and Solaris.
RSSOwl 1.1 added support for toolbars and quick search in news feeds. Version 1.2 improved toolbar customization and added support for Atom 1.0 News feeds. Versions 1.2.1 and 1.2.2 added universal binary support for mac as well as drag and drop for tabs and a built-in feed validator. RSSOwl was the SourceForge Project of the Month for January 2005.

Version 2.0
RSSOwl 2.0 was announced on March 7, 2007, at EclipseCon 2007. Version 2.0 was rebuilt on the Eclipse Rich Client Platform and used db4o for database storage and Lucene for text searching. Several milestone versions were released before the final 2.0 version that added labeling of news feeds, pop-up notification of new feeds and storage of news articles in news bins. The final 2.0 version was released as milestone 9 and added support for secure password and credential storage, news filters, support for embedding Firefox 3.0 XULRunner to render news feeds, and proxy support for Windows. Version 2.1, released July 15, 2011, added Google Reader synchronization support and new layouts.

Forks
RSSOwl is no longer maintained  by its original developer. However, a maintained fork of it is available, known as RSSOwlnix.

Features

Format support
Full support for RSS & RDF versions 0.91, 0.92, 1.0, 2.0
Support for Atom Syndication Format version 1.0
Generate PDF, RTF, and HTML documents from any aggregate feed

Organization
Powerful Newsfeed keyword-based search engine
Perform a full-text search with results, highlighting favorites and categories
Aggregate news of an entire category to one news tab
Save favorite newsfeeds in categories
Store newsfeeds in Blogrolls and share them with other people
Mail News Tips to friends

Security
Authentication via BASE64, Digest and NTLM
Display HTTPS secure newsfeeds

Import and Export
Import and Export favorite newsfeeds using OPML (Outline Processor Markup Language)
Import and Export your settings in RSS Owl to use them on another computer

Other
Support for podcast downloading using news filters
Integrated Newsfeed validator
Erroneous favorites are marked
Read news either in the internal browser or a Rich Text window
Blog news viewed in RSS Owl with your favorite blogging tool
Huge list of sample Newsfeeds pre-saved
Select an auto-update-interval for your favorites
View properties of a selected favorite

Internationalization
RSSOwl has been translated into many languages, including Bengali, Bulgarian, Czech, Chinese (Simplified), Chinese (Traditional), Danish, Dutch, English, Finnish, French, Galician, German, Greek, Hungarian, Italian, Japanese, Korean, Norwegian, Polish, Portuguese, Russian, Serbian (Cyrillic), Serbian (Latin), Slovenian, Spanish, Swedish, Thai, Turkish, and Ukrainian.

See also

 Comparison of feed aggregators

References

External links

2004 software
Free news aggregators
Java platform software
MacOS Internet software
Windows Internet software
Solaris software
Portable software
Cross-platform software
News aggregator software
Software using the Eclipse license

RSSOwl


The year 1858 in architecture involved some significant events.

Events
 The competition to design Central Park in New York City is won by Frederick Law Olmsted and Calvert Vaux.
 Eugène Viollet-le-Duc begins publication of his Entretiens sur l'architecture in book form, systematizing his approach to architecture and architectural education in a method radically opposed to that of the École des Beaux-Arts, and notable for its use of drawings in axonometric projection.

Buildings and structures

Buildings

 The Hamilton Mausoleum in Scotland is completed to an 1842 design by David Hamilton by David Bryce with sculptor Alexander Handyside Ritchie.
 Saint Isaac's Cathedral in Saint Petersburg (Russia) is completed to an 1818 design by Auguste de Montferrand.
 Trinity Church (Oslo) in Norway, designed by Alexis de Chateauneuf and Wilhelm von Hanno, is consecrated.
 Wesley Church, Melbourne, Australia, is opened.
 Leopoldstädter Tempel (synagogue) in Vienna, designed by Ludwig Förster, is built.
 Grand Synagogue of Aden is built.
 Church of the Resurrection in Katowice (Poland) is completed.
 Fishergate Baptist Church in Preston, Lancashire (England), designed by James Hibbert and Nathan Rainford, is completed.
 Leeds Town Hall in Yorkshire (England), designed by Cuthbert Brodrick, is completed.
 Ontario County Courthouse in Canandaigua, New York, is built.
 United States Customhouse and Post Office (Bath, Maine) is built.
 The Liverpool, London and Globe Building (insurance office) in Liverpool (England), designed by C. R. Cockerell, is completed.
 The West of England and South Wales Bank in Bristol (England), designed by Bruce Gingell and T. R. Lysaght, is completed.
 The rebuilt Royal Opera House, Covent Garden, London, designed by Edward Middleton Barry, is completed.
 St James's Hall (concert hall), Piccadilly, London, designed by Owen Jones, is opened.
 Hownes Gill Viaduct in County Durham, England, designed by Thomas Bouch, is opened.
 New westwork at Speyer Cathedral (Bavaria), designed by Heinrich Hübsch, is completed.
 Construction of Woodchester Mansion (Spring Park) in Gloucestershire, England, designed by Benjamin Bucknall, is begun; work is abandoned in the 1870s.

Awards
 RIBA Royal Gold Medal – Friedrich August Stüler.
 Grand Prix de Rome, architecture: Georges-Ernest Coquart.

Births
 March 9 – Gustav Stickley, American furniture designer and architect (died 1942)
 August 9 – John William Simpson, English architect (died 1933)
 October 30 – Wilson Eyre, American architect (died 1944)
 December 26 – Torolf Prytz, Norwegian architect, goldsmith and Liberal politician (died 1938)
 Leonard Stokes, English architect (died 1925)

Deaths
 February 19 – Alexander Black, Scottish architect (born c.1790)
 February 24 – Thomas Hamilton, Scottish architect (born 1784)
 June 28 – Auguste de Montferrand, French-born architect (born 1786)
 November 12 – Edward Cresy, English architect and civil engineer (born 1792)
 November 14 – Benjamin Green, English architect (born 1813)

References

Architecture
Years in architecture
19th-century architecture

1858 in architecture


Le Traité germano-bulgare du , ou traité d'amitié et d'alliance entre le  et la Bulgarie, est un accord fixant les termes de la participation bulgare dans la Première Guerre mondiale.

Ce traité est dénoncé de façon unilatérale par le gouvernement bulgare le  : en effet, l'armistice entre la Bulgarie et les Alliés stipule la rupture formelle de l'alliance, ainsi que la rupture des relations diplomatiques, entre le  et la Bulgarie.

La Bulgarie courtisée

La Bulgarie dans l'orbite allemande

Dès le déclenchement du conflit, le , les Bulgares tentent de recouvrer la Macédoine, perdue en 1913 ; faisant monter les enchères entre les belligérants, le roi Ferdinand se rapproche des puissances centrales, aux prises avec l'armée serbe.

Dans ce contexte, les puissances centrales accèdent à toutes ses demandes d'expansion territoriales.

Une neutralité intéressée

Dès le déclenchement du conflit, les deux blocs d'alliance courtisent l'un comme l'autre le roi, véritable décideur de la politique étrangère du royaume.

L'Entente n'est pas en mesure de proposer des compensations territoriales équivalentes aux pertes bulgares du traité de 1913, sans s'aliéner la Serbie, déjà engagée dans le conflit, la Roumanie et la Grèce, neutres au début de l'année 1915. La Macédoine est ainsi promise à la Bulgarie, mais le refus intransigeant de Nikola Pašić, premier ministre serbe, met un terme aux échanges. En effet, chaque concession territoriale consentie aux Bulgares ne peut se faire qu'aux dépens de la Serbie, ce à quoi le gouvernement serbe s'oppose catégoriquement.

De plus, les promesses territoriales de l'Entente sont conditionnées par l'annexion à la Serbie de territoires en Bosnie-Herzégovine et en Albanie, territoires aux contours volontairement mal définis dans un accord russo-serbe conclu le .

Dans ces conditions, le  et la double monarchie sont seuls capables de permettre au royaume humilié en 1913 de recouvrer les territoires promis par le traité de 1912.

Négociations

Demandes bulgares

Concessions austro-allemandes

Dès le , une note de Stephan Burián, ministre austro-hongrois des affaires étrangères, promet la Macédoine serbe à la Bulgarie en échange de sa neutralité.

Cependant, la crainte d'une négociation austro-serbe durant l'été 1915 pousse les Bulgares à ouvrir des pourparlers avec les puissances centrales : le , des négociateurs sont échangés entre le  et la Bulgarie.

Clauses de l'accord

Les gouvernements liés par la convention, le bulgare d'un côté, l'allemand, l'austro-hongrois et l'ottoman de l'autre, s'engagent à concerter leur action tout en maintenant leur autonomie.

Clauses territoriales

Clauses militaires

Tout d'abord, l'accord prévoit un échange d'officiers de liaison entre les états-majors allemand et bulgare ; cependant, des officiers allemands assistent l'état-major bulgare depuis la fin de la dernière guerre balkanique.

Ensuite, une participation bulgare à l'écrasement de la Serbie est planifiée par cette convention.

Enfin, l'approvisionnement de l'armée bulgare est confié au  : durant les trois années de participation bulgare au conflit, l'armée reçoit  fusils,  mitrailleuses, sept millions d'obus et ses uniformes.

Clauses économiques

La convention prévoit également la fourniture à crédit de l'ensemble des équipements de l'armée bulgare, mais aussi du matériel de chemin de fer, indispensable à la logistique militaire, ainsi qu'une allocation mensuelle en charbon de  tonnes.

Évolution de l'accord

Accords de 1916

Le traité germano-bulgare évolue au gré des nécessités du conflit et de contextes locaux.

Les clauses de coopération militaire sont rapidement remise en cause par les frictions austro-hungaro-bulgares occasionnées par la partition de la Serbie en deux zones d'occupation, une bulgare dans l'Est du pays, et une austro-hongroise dans le Nord-Ouest ; une guerre de patrouilles se déroule le long de la ligne de démarcation, des heurts se produisent entre responsables bulgares et austro-hongrois, obligeant le  à formaliser un accord entre alliés.

Dénonciation

Notes et références

Notes

Références

Voir aussi

Bibliographie

Articles connexes

Liens externes

1915 en Europe
Relations internationales en 1915
Septembre 1915
Septembre 1918
Histoire de la Bulgarie pendant la Première Guerre mondiale

Traité germano-bulgare (1915)


DR-Baureihe 97.4 bezeichnet:

 die 1920 fertiggestellte Zahnradlokomotive der Deutschen Reichsbahn, DR 97 401 (Preußische T 28)
 die 1942 fertiggestellte Zahnradlokomotive der Deutschen Reichsbahn, DR-Baureihe 97.4 (1942) (später ÖBB 297)

DR-Baureihe 97.4


Kivi kelimesinin farklı anlamları:

 Kivi, meyve türü
 Kivi, Yeni Zelanda'da yaşayan kuş cinsi
 Kivi, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı Yıldızkaya köyünün eski adı

Kivi


شربيلا هي قرية لبنانية من قرى قضاء عكار في محافظة الشمال. تقع في تجمع للقرى يسمى الدريب الأوسط.
يبلغ عدد سكانها حوالي 300 نسمة في الشتاء وحوالي 500 في الصيف. أهم عائلتها: عوض، ونادر، وشدراوي، ووراق، وبشور، وحنا، ومصومعي ومخول.

المراجع

أماكن مأهولة في قضاء عكار
أماكن مأهولة في لبنان
الدريب
تجمعات أرثوذكسية شرقية في لبنان
قرى لبنان

شربيلا


Uğurköy (Gürcüce: აკრია; translit.: "ak'ria"), Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı bir köydür. Köyün eski adı Akria'dır. Tarihsel Maçaheli bölgesinin Türkiye tarafında kalan köylerinden biridir.

Köyün eski adı
Tarihsel olarak bir Gürcü yerleşimi olan ve bugün Uğurköy adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Akria'dir. Gürcüce Akria (აკრია) biçiminde yazılan bu ad, Türkçe kaynaklarda Akriya olarak geçer. Nitekim Muvahhid Zeki, 1927'de yayımlanan Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye adlı Osmanlıca kitapta köyün eski adını Akriya (اقريا) olarak yazmıştır. 19. yüzyılın son çeyreğinde bölgeyi ele geçiren Ruslar ise, 1886 yılı nüfus sayımında köyün adını Gürcüce yazılışına uygun biçimde Akria (Акриа) olarak kaydetmiştir. Bu tarihten yaklaşık yedi yıl sonra Maçaheli bölgesini dolaşan Gürcü tarihçi köyün adını Akria olarak değil Akrieli (აკრიელი) biçiminde yazmıştır.

Köyün adı, 1925'te Uğur olarak değiştirilmiş olmasına rağmen Dahiliye Vekaleti'nin 1933'te yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta adı Akriya olarak verilmiştir.

Coğrafya
Köy, Artvin il merkezine 92 km, Borçka ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır. Uğurköy endemik flora ve faunaya sahip doğasıyla da bilinmektedir.

Demografi
Tarihsel Gürcistan'ın önemli tarihsel bölgelerinden biri olan Maçaheli'de kadın ve erkeğin birlikte sayıldığı ilk nüfus tespiti Rus idaresi sırasında yapıldı. 1886 yılında yapılan bu sayıma göre Akria'da 113 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu tarihte Akria, Aşağı Acara kazasına (uçastok) bağlı Zeda-Hertvisi nahiyesinin köylerinden biriydi. Tamamı Gürcülerden oluşan bu nahiyenin bugün Türkiye tarafında kalan köylerinin toplam nüfusu 712 kişiden oluşuyordu ve bu nüfusun yaklaşık % 16'sı Akria'da yaşıyordu.

Türkiye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra, 1922 yılında nüfus cetveline göre Akria'nın nüfusu 29 hanede yaşayan 247 kişiden oluşuyordu. Hane başına ortalama 8,5 kişi düşmesi, Mindieti'de olduğu gibi köydeki ailelerin kalabalık bir nüfusa sahip olduğunu göstermektedir. Öte yandan 1886 yılından itibaren nüfusun iki katından fazla artış göstermesi, bu tarihten sonra köyden Osmanlı ülkesine göçün olmadığına işaret etmektedir.

Akria'nın adının Uğur olarak değiştirilmesinden sonra, 1926 yılında yapılan nüfus sayımında köyde hane sayısı 33'e,  nüfus da 264 kişiye ulaşmıştı. Bu nüfusun 131'i kadın, 133'ü erkekti. Bu tarihte hane başına ortalama 8 kişi düşmesi, Akria'nın kalabalık aile olarak yaşama geleneğine sahip olduğunu göstermektedir. Ancak bunun başka bir açıklaması, yoksulluk ve ekilebilir arazilerin sınırlı olması nedeniyle ailelerin bölünmeme yolunu seçmiş olması da  olabilir.

Son tespitlere göre Uğurköy'de 138'i erkek ve 115'ü kadın olmak üzere 253 kişi yaşamaktadır. Yaklaşık 90 yıl öncesine göre bile nüfusun azalmış olması köyden kente göçün bir sonucu olabilir.

Tarihçe
Akria, tarihsel Acara bölgesinin Tao-Klarceti'de kalan kısmında yer alan yerleşimlerden biridir. Akria'nın içinde yer aldığı Maçaheli bölgesini Osmanlı Devleti 16. yüzyılda  ele geçirdiğinde Miçihiani adını taşıyordu. Erken Orta Çağda Gürcü Krallığı döneminde Akria köyü, Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin piskoposluklarından biri olan Tbeti Piskoposluğu sınırları içinde kalıyordu. Tbetis Sulta Matiane (12-16. yüzyıl) adlı elyazmasında köyün adı ve bu köyden Tbeti Kilisesi'ne bağış yapmış kişi olarak Nana adı ve Guianeti soyadı geçer.<ref>{{Web kaynağı |url=https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/200401 |başlık=Sulta Matiane (Tbeti Manastırı Bağışçı Kayıtları), (Yayıma hazırlayan) Tina Enukidze, Tiflis, 1977, s. 60, 112. |erişimtarihi=26 Kasım 2022 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20221126192351/https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/200401 |arşivtarihi=26 Kasım 2022 |ölüurl=hayır }}</ref> Geç Orta Çağda Samtshe-Saatabago'nun (1268-1625) idaresi altındayken, 16. yüzyılın ikinci yarısından Osmanlı egemenliğine girdi ve Çıldır Eyaleti sınırları içinde kaldı.

Yaklaşık üç yüzyıl Osmanlı idaresinde kalan Akria'yı 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Ruslar ele geçirdi. Bu savaştan yaklaşık sekiz yıl sonra, 1886 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre Akria Batum sancağının (okrug) Aşağı Acara kazasına (uçastok) bağlı bir köydü. Aşağı Acara kazasına bağlı Zeda-Hertvisi nahiyesinde yer alıyordu. Bu nahiyenin bugün Türkiye'de bulunan kısmında Akria'nın dışında Mindieti (Миндиэти), Efrat / Eprat (Ефрат / Эпрат), Zed-Vake (Зед-Ваке), Kvabistavi (вабис-Тави) ve Zeda-Hertvisi (Зеда-Хертвиси) köyleri yer alıyordu.

Akria, I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Türk birlikleri  de Ardahan, Artvin ve Batum bölgelerini işgal etti. Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya'yla imzaladığı Moskova Antlaşması'yla Akria'nın da içinde yer aldığı Artvin ve Ardahan Türkiye'ye bırakıldı.

Akria, Türkiye'ye sınırları içinde kalmasından bir yıl sonra, 1922 tarihli nüfus cetveline göre Artvin vilayetinin Borçka kazasına bağlı Maçaheli nahiyesi sınırları içinde yer alıyordu. Akria'nın adı 1925'te Uğur (daha sonra Uğurköy) olarak değiştirildi. Bununla birlikte Akria (Akriya) adı halk arasında bugün de kullanılmaktadır. 1926 nüfus sayımında Akria Artvin vilayeti merkez kazasına bağlı Maçaheli nahiyesinin bir köyüydü. Akria 1928 tarihli  Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı Osmanlıca yayında Uğur adıyla yer almasına karşın, Dahiliye Vekaleti'nin 1933'te yayımladığı Köylerimiz'' adlı yayında Çoruh vilayetinin Borçka kazasının bir köyü olarak Akriya adıyla kaydedilmiştir.

Osmanlı Devleti ele geçirmeden önce inşa edilmiş olan Akria Kilisesi, tek nefli bir yapı olup günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır.

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Macahel.Com
 MacahelBizimdir.Org
 Macahel Vakfı
 Camili Köyler Birliği
 Macaheli Net

Artvin tarihi
Tao-Klarceti
Borçka belde ve köyleri

Uğurköy, Borçka


Daymond Garfield John (n. 1968/1969) este un om de afaceri american, investitor, star de televiziune, autor și speaker motivațional.   Este cunoscut în special ca fiind fondatorul FUBU, și ca investitor în show-ul de televiziune american Shark Tank (echivalentul show-ului Arena Leilor din România).
Locuiește în New York City.

Începutul

John a fost crescut de mama și bunicul său in Queens. A avut diferite job-uri de la împărțit pliante până la curățat de mese în restaurantul Red Lobster. A urmat liceul la Bayside High School și s-a înscris într-un program care îi permitea să meargă o săptămână la cursuri și o săptămână să lucreze full-time. Spune că acesta a fost începutul spiritului său antreprenorial. După terminarea liceului, a  început o afacere în domeniul transportului de pasageri.

Cariera

FUBU
Când lui Daymond John i-a venit ideea sa creeze o companie de haine pentru bărbați tineri, mama sa l-a învățat să coasă și i-a oferit casa ei ca sediu pentru a crește afacerea.
Căciulile de ski cu ciucuri din lână erau foarte la modă, și John a considerat că se vindeau la un preț prea mare - 20 USD. Împreună cu vecinul lui, a cusut 90 astfel de căciuli și le-au vândut cu 10 USD bucata în față la New York Coliseum, strângând 800 USD într-o singură zi. După căciuli, au început să vândă tricouri cu imprimeuri. Pentru a pătrunde pe piață, au vândut la evenimente mari din Nord-Est-ul Statelor Unite. Pentru a supraviețui, John lucra încă full-time la Red Lobster, dezvoltând FUBU în timpul liber dintre ture.

Simțind potențialul afacerii, Daymond și mama lui și-au ipotecat casa pentru $100.000 USD pentru a avea un capital de început. Au adus în echipă vechi prieteni și au început să coasă logo-ul FUBU pe hanorace de hockey, tricouri si îmbrăcăminte sportivă. În următorii doi ani au oferit aceste hanorace artiștilor de muzică rap, care le purtau în videoclipuri. Au fost văzuți ca o firmă mare, deși erau încă mici. Magazinele au început să le solicite articolele. În 1993 l-a convins pe vechiul său prieten LL Cool J să poarte un tricou cu marca FUBU în timpul unuei campanii publicitare. Mai târziu, în cursul filmărilor pentru o reclama  pentru The Gap, LL Cool J a purtat o șapcă  FUBU și a încorporat marca "for us, by us" în muzica sa.
În 1992, Daymond a primit comenzi în valoare de 300.000 USD și o ofertă să participe la expoziția Macy's din Las Vegas. Au trebui să ia o a doua ipotecă pe casa mamei pentru a face fața producției. Astăzi, marca FUBU e evaluată la 6 miliarde USD.

Shark Tank

În 2009, John s-a alăturat echipei Shark Tank,o emisiune de televiziune în care John și alți patru investitori ascultă planurile de afaceri ale oamenilor obișnuiți și decid dacă doresc sau nu să investeasca în respectivele afaceri.
John a investit $7.667.000 USD în proiecte Shark Tank (date furnizate pe 6 august 2015).
În 2016, Shark Tank a câștigat Premiul Emmy și Premiul de Excelența pentru Programe Reality-Show 2012-2014.

Consultanță și discursuri publice

John colaborează cu diferite mărci și celebrități, ca speaker, pentru a crea noi surse de venit și pentru a extide vizibilitatea acestora.   Printre clienții săi se numără Pitbull și Organizația Miss Univers. John este un ambasador al mărcii Shopify. John promoveaza în mod constant articolele sale preferate.
John ofera consultanță în afaceri, marketing, tehnici de negociere și antreprenoriat. În 2016, a fost unul dintre cei mai căutați speakeri.

Premii

John a primit numeroase premii care includ Brandweek Marketer of the Year, NAACP Entrepreneurs of the Year Award (de două ori), Advertising Age Marketing 1000 Award for Outstanding Ad Campaign, the Essence Award, Crain's New York Business Forty Under Forty Award, Ernst & Young's New York Entrepreneur of the Year Award, Brandeis University International Business School's Asper Award for Excellence in Global Entrepreneurship, Details 50 Most Influential Men, Congressional Achievement Award for Entrepreneurship (de două ori).

FUBU a beneficiat de atenția industriei sportului și a show-biz-ului și a primit sprijinul a numeroase celebrități - LL Cool J, Janet Jackson, Will Smith, Mary J. Blige, Busta Rhymes, Magic Johnson, Lennox Lewis, Whitney Houston.

Cărți

John a scris trei cărți -  Display of Power, The Brand Within, The Power of Broke. Display of Power este o autobiografie și detaliază viața lui John de la începutul carierei sale. The Power of Broke prezintă poveștile a 15 antreprenori, printre care se numără Steve Aoki, Rob Dyrdek, Kevin Plank, Loren Ridinger.

Viața personală

John este dislexic. Două dintre cărțile sale preferate sunt De la Idee la Bani și Tată Bogat Tată Sărac.

Filmografie

Shark Tank (2009–prezent)

The Game (2013)

The Real (2013)

Sharknado 2: The Second One (2014)

To Tell the Truth (2016)

The $100,000 Pyramid (2016)

Note

Legături externe

Vezi și

Daymond John


Jean Froissart, Fransız edebiyatının erken dönemlerinde lirik şair ve tarihçidir. Yazdığı fabliauxlarla ünlüydü. Eserleri arasında erken yazın manzume romanslarından sonra ortaya çıkan romanslar bulunur. Tarihi belgeler bu tip yazının ana unsurudur.

Kurgusal olmayan eserler veren Fransız yazarlar
Fransız şairler
1330'larda doğanlar
1440'larda ölenler

Jean Froissart