Ermenistan (, ) veya resmî ismiyle Ermenistan Cumhuriyeti (, ), Avrasya'nın Güney Kafkasya bölgesinde bulunan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Batı Asya'daki Ermeni Yaylaları üzerinde yer alan ülke, batısında Türkiye, kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Azerbaycan ve Rus barış gücünün yer aldığı Laçın Koridoru, güneyinde ise İran ve Azerbaycan'ın bir parçası olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile sınır komşusudur.

Ermenistan üniter, çok partili, demokratik bir ulus devlettir. Urartu MÖ 860 yılında kurulmuş ve MÖ 6. yüzyılda yerini Ermenistan Satraplığı almıştır. Ermenistan Krallığı MÖ 50. yüzyılda Büyük Dikran hükümdarlığı altında yüksekliğine ulaştı. Sonra da, Hristiyanlığı resmî din olarak kabul eden dünyadaki ilk devlet oldu. Hristiyanlığın devletin resmî dini olarak kabul edilme tarihi 301'dir. Eski Ermeni krallığı, 5. yüzyılın başlarında Bizans ve Sasani İmparatorlukları arasında bölündü. 9. yüzyılda Pakratuni Hanedanlığı döneminde Ermeni Bagratuni Krallığı restore edildi. Bizanslılara karşı yapılan savaşlar nedeniyle gerileyen krallık 1045 yılında düştü ve Ermenistan kısa süre sonra Selçuklu'nun bir parçası oldu. 11 ve 14. yüzyıllar arasında Akdeniz kıyısında bir beylik ve sonrasında da krallık olan Kilikya Ermeni Krallığı kuruldu.

16 ve 19. yüzyıllar arasında Ermenistan, defalarca Osmanlı ve Pers imparatorluklarının egemenliğine girdi. 19. yüzyılda Ermenistan Rus İmparatorluğu tarafından işgal edilirken geri kalan bölgeler Osmanlı egemenliği altında kalmıştır. 1 Haziran 1915 tarihinde Osmanlı hükûmeti tarafından Takvim-i Vekâyi'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehcir Kanunu ile yaklaşık 422.758 Ermeni zorunlu göçe tabi tutuldu. 1918'de, Rus Devrimi'nin ardından, Rus olmayan tüm ülkeler bağımsızlıklarını ilan ettiler ve bunun sonucunda Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu. 1920'de devlet, Transkafkasya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti'ne dahil edildi ve 1922'de Sovyetler Birliği'nin kurucu üyesi oldu. 1936'da Transkafkasya devleti dağıldı ve Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti de dahil olmak üzere ortaya çıkan bu devletler Sovyetler Birliği cumhuriyetlerine dönüştü. Modern Ermenistan Cumhuriyeti, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası bağımsız oldu.

Ermenistan, gelişmekte olan bir ülkedir ve 2021 İnsani Gelişme Endeksi'nde 85. sırada yer almaktadır. Başkenti ve en büyük şehri Erivan'dır; Gümrü, Vanadzor, Eçmiadzin ve Hrazdan ülkenin diğer önemli şehirlerindendir. Ekonomisi büyük oranda endüstri ve madenciliğe dayanmaktadır. Ermenistan coğrafi olarak Güney Kafkasya'da yer alırken, genellikle jeopolitik bakımdan Avrupa devleti olarak kabul edilir. Ermenistan jeopolitik olarak Avrupa ile pek çok açıdan uyum sağladığından Avrupa Konseyi, Doğu Ortaklığı, Eurocontrol ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası dahil olmak üzere çok sayıda Avrupa kuruluşun; Asya Kalkınma Bankası, Toplu Güvenlik Anlaşması Örgütü, Avrasya Birliği, Karadeniz Ekonomik İşbirliği, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Avrasya Kalkınma Bankası dahil olmak üzere Avrasya'daki belirli bölgesel grupların üyesidir. Ermenistan ayrıca dünyanın en eski ulusal kilisesi olan Ermeni Apostolik Kilisesi'ni ülkenin birincil dinî kurumu olarak kabul etmektedir. Resmî dili Ermenice olan devletin kullandığı alfabe MS 405 yılında Mesrop Maştots tarafından yaratılmıştır. Ülke 1991 yılından beri Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesini fiilen işgal etmekte ve de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin varlığını desteklemektedir.

Etimoloji

Ermenistan'ın günümüzdeki Ermenice ismi Hayastan (), Ermenilerin ülkeleri için eskiden kullanmış oldukları Հայք () kelimesine Farsça ülke anlamına gelen -stan ekinin eklenmesi ile oluşturulmuştur. Ancak Hayastan isminin kökeni çok daha eski tarihlere dayanmaktadır ve ilk olarak Agathangelos, Bizanslı Faustus, Gazar Parpetsi, Koryun ve Sebeos'un eserlerinde bu isim geçmiştir.

Ad, Ermeni patrik ve MS 5. yüzyıl yazarı Horenli Musa'ya göre Babil kralını yenen ve Ararat bölgesinde kendi milletini kuran Nuh'un büyük torunu Hayk'tan () türetilmiştir. İsmin daha ilerideki kökeni belirsizdir. Ayrıca, Hay adının Ermeni Yaylası'nda hüküm sürmüş iki krallıktan oluşan konfederasyon devleti Hayasa-Azzi'den (MÖ 1600–1200) geldiği ileri sürülmektedir.

Bir coğrafi tanım olarak Arminiya veya Armaniya (    ) adına en erken Ahameniş İmparatoru I. Darius'un yaklaşık MÖ 510 tarihli Eski Farsça yazılmış Behistun Anıtı'nda rastlanır. Antik Yunan terimleri Ἀρμενία (Armenía) ve Ἀρμένιοι (Arménioi, "Ermeniler") ilk kez Miletli Hekataios (MÖ 550 - MÖ 476) tarafından anılmıştır. Bazı Pers seferlerinde görev yapan bir Rum general olan Ksenophon, MÖ 401 yıllarında Ermeni köy yaşamının ve misafirperverliğinin birçok yönünü anlatmıştır.

Bazı bilim adamları, Armenia adını Erken Tunç Çağı eyaleti Armani (Armanum, Armi) veya Geç Bronz Çağı eyaleti Arme (Şupria) ile ilişkilendirmişlerdir. Bahsi geçen krallıklarda hangi dillerin konuşulduğu bilinmediği için bu bağlantılar kesin olarak kanıtlanamamıştır.

Hem Horenli Musa hem de İstanbullu Ermeni tarihçi Mikayel Çamçiyan'e göre Armenia ismi, Hayk'ın soyundan gelen Aram'ın adından gelmektedir.

Türkçe metinlerde eskiden Ermeniyye veya Ermen diyarı olarak bahsedilmiş bölge için bu adın ilk kullanımı 17. yüzyılda gözlemlenmiştir. Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme eserinde de bu isim adı altında ele alınmıştır.

Tarihçe

Antik çağ

Ermenistan, Ağrı dağlarını çevreleyen yaylalarda yer almaktadır. Ermenistan'ın kadim bir medeniyet olduğuna dair Tunç Çağı'na ve daha öncesinde, yaklaşık MÖ 4000'e kadar dayanan kanıtlar bulunmaktadır. Areni-1 mağara kompleksinde 2010 ve 2011 yıllarında yapılan arkeolojik araştırmalar, dünyanın bilinen en eski deri ayakkabısı, eteği ve şarap üretim tesisinin keşfedilmesiyle sonuçlandı.

Efsanelere göre Ermenistan'ın kurucusu Hayk'ın hikâyesine göre, MÖ 2107 dolaylarında Hayk, Babil'in Savaş Tanrısı Belus'a karşı Engil nehri kıyısındaki Çavuştepe'de ilk Ermeni devletini kurmak için savaşmıştır. Tarihsel olarak bu olay, Akad'ın MÖ 2115'te Sümer Guti Hanedanı tarafından yok edilmesiyle aynı zamana denk gelir. Bu, Hayk'ın efsanede anlatıldığı gibi "300'den fazla aile üyesi" ile birlikte ayrıldığı bir zaman ve ayrıca MÖ 2154'te Akad İmparatorluğu'nun düşüşü nedeniyle bir Mezopotamya Karanlık Çağı yaşanırken bu, efsanedeki Mezopotamya'yı terk etmesine neden olan olaylara zemin oluşturmuş olabilir.

Büyük Ermenistan bölgesinde Trialeti-Vanadzor kültürü, Hayasa-Azzi ve Mitanni (tarihî Ermenistan topraklarının güneybatısında yer alır) dahil olmak üzere birçok Tunç Çağı kültürü ve devleti gelişti ve bunların hepsinin Hint-Avrupalı nüfusa sahip olduğuna inanılıyor. Nairi konfederasyonu ve halefi Urartu, Ermeni Yaylaları üzerinde art arda egemenliklerini kurdular. Adı geçen ulusların ve konfederasyonların her biri Ermeni etnogenezine katıldı. Erivan'da bulunan büyük bir çivi yazılı taş yazıt, Ermenistan'ın modern başkentinin MÖ 782 yazında Kral I. Argişti tarafından kurulduğunu ortaya koydu. Erivan, dünyada sürekli yerleşimin olduğu en eski şehirlerinden biridir.

MÖ 6. yüzyılın sonlarında, komşu halklar tarafından Ermenistan olarak adlandırılan ilk coğrafi varlık, Ahameniş İmparatorluğu'nun topraklarının bir parçası olarak Orontid Hanedanlığı altında kuruldu. Krallık, MÖ 190 yılında Kral I. Artaksias yönetiminde Seleukos İmparatorluğu'nun etki alanından tamamen bağımsız hâle geldi ve Artaksiad Hanedanı yönetimi altına girmeye başladı. Ermenistan, MÖ 95 ile MÖ 66 arasında Büyük Tigran döneminde altın çağına ulaştı ve Roma Cumhuriyeti'nin doğusunda zamanının en güçlü krallığı haline geldi. Sonraki yüzyıllarda Ermenistan, Part İmparatorluğu'na bağlı Arşak Hanedanı'nın kurucusu I. Tiridates döneminde Ahameniş İmparatorluğu'nun etki alanı içine girmişti. Tarihi boyunca Ermenistan Krallığı, hem bağımsızlık dönemlerini hem de çağdaş imparatorluklara bağlı olarak özerklik dönemlerini yaşadı. İki kıta arasındaki stratejik konumu, bölgenin tarih boyunca Asur (Asurbanipal yönetiminde, MÖ 669-627 civarında, Asur'un sınırları Ermenistan ve Kafkas Dağları'na kadar uzanıyordu.), Medler, Ahameniş İmparatorluğu, Yunanlılar, Partlar, Romalılar, Sasani İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Araplar, Selçuklular, Moğollar, Osmanlı İmparatorluğu, Safevîler, Afşar ve İran'ın Kaçar hanedanları ile Ruslar tarafından işgal edilmesine sebep oldu.

Antik Ermenistan'da din, tarihsel olarak İran'da Zerdüştlük inancının ortaya çıkmasına yol açan bir dizi inançla ilişkiliydi. İnançlar özellikle Mitra'ya tapınmaya odaklanılıyor ve ayrıca Aramazd, Vahagn, Anahit ve Astğik gibi bir tanrılar panteonunu da içeriyordu. 12 aydan oluşan güneş esaslı Ermeni takvimi kullanılıyordu.

Hristiyanlık ülkede MS 40 gibi erken bir tarihte yayılmaya başladı. Ermenistanlı III. Tiridates (238-314) 301'de Hristiyanlık inancını devletin resmî dini yaparak Ermenistan'ı tarihte Hristiyanlığı resmî din olarak kabul eden ilk devlet yaptı. Bu, Roma İmparatorluğu'nun Galerius yönetiminde Hristiyanlığa resmî olarak bir hoşgörü tanımaya başlamasından on yıl önce ve Büyük Konstantin'in vaftiz edilmesinden 36 yıl önce gerçekleşti.

428'de Ermenistan Krallığı'nın düşüşünden sonra, Ermenistan'ın çoğu bir marzpanat olarak Sasani İmparatorluğu'na dahil edildi. 451 yılındaki Avayr Savaşı'ndan sonra Hristiyan Ermeniler dinlerini devam ettirdiler ve Ermenistan özerklik kazandı.

Ortaçağ

Sasani döneminden (428-636) sonra Ermenistan, daha önce Bizans İmparatorluğu tarafından alınan Ermeni topraklarını yeniden birleştirerek Emevi Halifeliği altında özerk bir prenslik olan Arminiya olarak varlığını sürdürdü. Ermenistan Prensi tarafından yönetilen prenslik, Halife ve Bizans İmparatoru tarafından tanındı. Araplar tarafından oluşturulan, Gürcistan ve Albanya'nın bazı kısımlarını da içeren ve merkezi Ermeni şehri Divin olan Arminiya idari bölümünün/emirliğinin bir parçasıydı. Arminiya, Ermenistan Kralı I. Aşot altında zayıflamış Abbasi Halifeliğinden bağımsızlığını yeniden kazandığı 884 yılına kadar sürdü.

Yeniden ortaya çıkan Ermeni krallığı, Bagratuni Hanedanı tarafından yönetildi ve 1045 yılına kadar sürdü. Zamanla, Bagratuni Ermenistan'ının çeşitli bölgeleri bağımsız krallıklar ve beylikler olarak ayrıldı. Bunlar arasında güneyde Artsruni hanedanlığı tarafından yönetilen Vaspurakan, doğuda Sünik Krallığı veya günümüz Dağlık Karabağ topraklarındaki Artsah Krallığı bulunmaktadır. Bu krallıklar bağımsız olsalar da Bagratuni krallarının üstünlüğünü tanımaktaydılar.

1045 yılında Bizans İmparatorluğu Bagratuni Ermenistanı'nı topraklarına kattı. Kısa süre sonra diğer Ermeni devletleri de Bizans kontrolüne girdi. Ermeni toprakları üzerindeki kısa süreli Bizans yönetimi, 1071'de Selçuklu'nun Bizanslıları mağlup edip Malazgirt Savaşı'nda Ermenistan'ı ele geçirmesiyle sona erdi. Akrabası olan Ani Kralı II. Gagik'i öldürenlerin elinde ölümden veya köle olmaktan kaçmak için I. Ruben, bazı hemşerileriyle birlikte Toros Dağları'nın vadilerine ve ardından Kilikya'da yer alan Tarsus'a gitti. Sarayın Bizans valisi onlara, Prens Ruben'in soyundan gelen Ermenistan Kralı I. Levon yönetiminde 6 Ocak 1198'de Kilikya Ermeni Krallığı'nın kurulduğu yerde sığınmalarını sağladı.

Kilikya, Avrupalı Haçlıların güçlü bir müttefikiydi ve kendisini Doğu'da Hristiyan âleminin kalesi olarak görüyordu. Kilikya'nın Ermeni tarihi ve devleti açısından önemi, Ermeni halkının ruhani lideri olan Ermeni Apostolik Kilisesi Gatoliğosluğu'nun bölgeye taşınmasıyla da kanıtlanmıştır.

Selçuklu İmparatorluğu kısa sürede çökmeye başladı. 12. yüzyılın başlarında, Zakaryan ailesinin Ermeni prensleri Selçuklu Türklerini mağlup ederek Kuzey ve Doğu Ermenistan'da, Gürcistan Krallığı'nın himayesinde devam eden Zakaryan Ermenistanı olarak bilinen yarı bağımsız bir prenslik kurdu. Orbelyan Hanedanı, ülkenin çeşitli yerlerinde, özellikle Sünik ve Vayots Dzor'da kontrolü Zakaryanlarla paylaşırken Artsah ve Utik'i Hasan Celalyan Hanedanı kontrol ediyordu.

Erken Modern dönem

1230'larda Moğol İmparatorluğu, Zakaryan Ermenistanı'nı ve ardından Ermenistan'ın geri kalanını ele geçirdi. Moğol istilalarını kısa süre sonra, 13. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar devam eden Karakoyunlu, Timur hanedanı ve Akkoyunlu gibi diğer Orta Asya kabilelerinin istilaları izledi. Ardı arkası kesilmeyen her biri ülkeyi yıkıma uğratan istilaların ardından Ermenistan zamanla zayıfladı.

16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu ve İran'ın Safevi Hanedanı Ermenistan'ı böldü. 16. yüzyılın başlarından itibaren hem Batı Ermenistan hem de Doğu Ermenistan Safevi İmparatorluğu'nun eline geçti. Batı Asya'da yüz yıl sürecek olan Türk-İran jeopolitik rekabeti nedeniyle, Osmanlı-İran Savaşları sırasında bölgenin önemli bölümleri için iki rakip imparatorluk arasında sık sık savaşlar gerçekleşti. Batı Ermenistan Kasr-ı Şirin Antlaşması ile Osmanlı egemenliğinde kalırken Doğu Ermenistan sırasıyla Safevi, Afşar ve Kaçar hanedanları tarafından yönetildi.

1604'ten itibaren Safevî Hükümdarı I. Abbas, kuzeybatı sınırını herhangi bir Osmanlı gücüne karşı korumak için bölgede "yakıp yıkma taktiği" uyguladı. Bu, Ermeni kitlelerini anavatanlarının dışına zorla yerleştirmeyi içeren bir politikaydı.

Sırasıyla Rus-İran Savaşı (1804-13) ve Rus-İran Savaşı'nın (1826-28) ardından 1813 Gülistan Antlaşması ve 1828 Türkmençay Antlaşması ile Kaçar Hanedanı, Revan ve Karabağ hanlıklarından oluşan Doğu Ermenistan'ı geri dönülmez bir şekilde Rus İmparatorluğu'na vermek zorunda kaldı. Bu döneme Rusya Ermenistanı adı verilir.
Batı Ermenistan hâlâ Osmanlı yönetimi altında kalırken Ermenilere kendi anklavları içinde çeşitli özerklikler verildi ve Türkler de dahil imparatorluktaki diğer gruplar ile uyum içinde yaşadılar. Ancak katı bir Müslüman toplum yapısı altındaki Hristiyanlar olarak Ermeniler yaygın bir ayrımcılığa maruz kaldılar. Osmanlı İmparatorluğu içinde daha fazla hak için isyan etmelerine karşılık olarak Sultan II. Abdülhamid, 1894 ile 1896 yılları arasında Ermenilere karşı devlet destekli katliamlar düzenledi ve tahmini olarak 80.000 ila 300.000 kişinin ölümüne neden oldu. Hamidiye Katliamları olarak geçen katliamlar sonrası Abdülhamid, Batı tarafından "Kızıl Sultan" ve "Kanlı Sultan" isimleri ile anılmaya başladı.

1890'larda, yaygın olarak Taşnaktsutyun olarak bilinen Ermeni Devrimci Federasyonu, imparatorlukta reformu savunan çeşitli küçük grupları birleştirmek ve "imparatorluğun Ermeni nüfuslu bölgelerini katliamlardan korumak" amacıyla Osmanlı İmparatorluğu'na karşı faaliyete geçti. Taşnaktsutyun üyeleri ayrıca Ermeni sivilleri silahlı direniş yoluyla savunan Ermeni fedai grupları kurdu. Ayrıca Taşnaklar, "özgür, bağımsız ve birleşik" bir Ermenistan yaratma gibi daha geniş bir hedef için de faaliyetlerini yürütseler de bazen bağımsızlık yerine özerkliği savunmak gibi daha gerçekçi bir yaklaşım lehine bu hedefi bir kenara bırakıyorlardı.

Osmanlı İmparatorluğu çöküş dönemimde 1908'de Jön Türk Devrimi Sultan Abdülhamid hükûmetini devirdi. Nisan 1909'da Osmanlı İmparatorluğu'nun Adana Vilayeti'nde 20.000-30.000 kadar Ermeni'nin ölümüyle sonuçlanan Adana Katliamı meydana geldi. İmparatorlukta yaşayan Ermeniler, İttihat ve Terakki'nin ikinci sınıf statülerini değiştirmesini umuyorlardı. Yeniköy Antlaşması (1914) ile Ermeni meseleleri üzerine bir genel müfettiş atanarak çözümler sunuldu.

Birinci Dünya savaşı ve Ermeni Kırımı

Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, Kafkasya ve İran cephelerinde Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında çatışmaya yol açtı. İstanbul'daki yeni hükûmet, Rus İmparatorluk Ordusu'nda bir grup Ermeni gönüllü olması sebebiyle Ermenilere güvensizlik ve şüpheyle bakıyordu. 24 Nisan 1915'te Ermeni aydınları Osmanlı yetkilileri tarafından tutuklandı ve Tehcir Kanunu (29 Mayıs 1915) ile Anadolu'da yaşayan Ermenilerin büyük bir bölümü  yaşadıkları şehirlerden başka yerlere sürüldü. Tehcir ve katliamlar ile Osmanlı hükûmeti tarafından Ermenilere karşı etnik temizlik gerçekleştirildi.

Kırım iki aşamada uygulandı: sağlam erkek nüfusun katliamlar yoluyla toptan öldürülmesi ve askere alınanların zorunlu çalışmaya tabi tutulması; ardından kadınların, çocukların, yaşlıların ve sakatların Suriye Çölü'ne doğru ölüm yürüyü ile sürülmesi. Askerî refakatçiler tarafından sürülen sürgünler, yiyecek ve sudan mahrum bırakıldı ve periyodik olarak soygun, tecavüz ve katliam olaylarına maruz kaldı. Bölgede Osmanlı İmparatorluğu'nun faaliyetlerine isyan eden gösteren yerel Ermeni direniş örgütleri bulunuyordu. 1915-1917 olayları, Ermeniler ve Batılı tarihçilerin büyük çoğunluğu tarafından devlet destekli toplu katliamlar veya soykırım olarak kabul edilmektedir.

Türk makamları soykırım teriminin, Osmanlı yönetiminin son yıllarında gerçekleşen kitlesel katliamlarını tanımlamak için doğru bir terim olmadığını iddia ederek, bu terimi kullanmaktan kaçınmakta ve soykırım iddialarını reddetmektedir. Ermeni Kırımı, modern dönemde gerçekleşen ilk soykırımlardan biri olarak kabul edilmektedir. Arnold J. Toynbee tarafından yapılan araştırmaya göre, 1915'ten 1916'ya kadar olan tehcir sırasında tahminen 600.000 Ermeni öldü. Ancak bu rakam, kırımın yalnızca ilk yılını ifade etmektedir ve 24 Mayıs 1916'da raporun derlenmesinden sonra ölen veya öldürülenleri hesaba katmamaktadır. Uluslararası Soykırım Alimler Cemiyeti ölü sayısının "bir milyondan fazla" olduğunu belirtiyor. Öldürülen toplam insan sayısının 1 ila 1,5 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir.

Ermenistan ve Ermeni diasporası, 30 yılı aşkın süredir olayların resmî olarak soykırım olarak tanınması için kampanya yürütmektedir. Bu olaylar geleneksel olarak her yıl 24 Nisan Ermeni Şehitler Günü veya Ermeni Soykırımı Günü'nde anılır.

Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti

Nikolay Yudeniç komutasındaki Rus Kafkas İmparatorluk Kuvvetleri, gönüllü birliklerdeki Ermeniler ve Andranik Ozanyan ile Tovmas Nazarbekyan liderliğindeki Ermeni milisleri Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Ermenistanı'nın çoğunu ele geçirmeyi başarsa da, kazanımları 1917 Bolşevik Devrimi ile kaybedildi. O zamanlar, Rusya kontrolündeki Doğu Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan, Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti olarak bir araya gelmeye çalıştı. Ancak bu federasyon, Şubat 1918'den  üç partinin de feshetme kararı aldığı Mayıs 1918'e kadar sürdü. Sonuç olarak, Doğu Ermenistan'ın Taşnaktsutyun hükûmeti, Aram Manukyan liderliğinde 28 Mayıs'ta Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti olarak bağımsızlığını ilan etti.

Demokratik Cumhuriyet'in kısa ömürlü bağımsızlığı savaş, toprak anlaşmazlıkları, büyük çaplı isyanlar ve beraberinde ülkeye salgın hastalıklar getiren ve açlık sorununun ortaya çıkmasına sebep olan Osmanlı Ermenistanı'ndan gelen kitlesel bir mülteci akınıyla uğraşmakla geçti.

Savaşın sonunda galip gelen güçler Osmanlı İmparatorluğu'nu bölmeye çalıştılar. İtilaf Devletleri ile Osmanlı İmparatorluğu arasında 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşması, Ermeni cumhuriyetinin varlığını sürdürmeyi ve eski Osmanlı Ermenistanı topraklarını ona bağlamayı taahhüt ediyordu. Ermenistan'ın yeni sınırları Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodrow Wilson tarafından çizildiğinden, Osmanlı Ermenistanı "Wilson Ermenistanı" olarak da anılıyordu. Antlaşmanın imzalanmasından birkaç gün önce, 5 Ağustos 1920'de, Kilikya'daki de facto Ermeni yönetimi olan Ermeni Ulusal Birliği'nden Mihran Damadyan, Kilikya'nın -Fransız himayesi altındaki özerk bir Ermeni cumhuriyeti olarak- bağımsızlığını ilan etti.

Ermenistan'ın Amerika'nın himayesinde bir manda hâline getirilmesi bile düşünülse de antlaşma, Türk Ulusal Hareketi tarafından reddedildi ve yürürlüğe girmedi. Hareket antlaşmayı, kendisini Türkiye'nin meşru hükûmeti ilan etmek için fırsat olarak kullandı ve İstanbul merkezli monarşiyi Ankara merkezli bir cumhuriyetle değiştirdi.

1920'de Türk milliyetçi güçleri doğuda yeni doğan Ermeni cumhuriyetini ele geçirdi. Kazım Karabekir komutasındaki Türk kuvvetleri, 93 Harbi sonrasında Rusya'nın ilhak ettiği Ermeni topraklarını ele geçirdi ve eski Aleksandropol şehrini (bugünkü Gümrü) işgal etti. Şiddetli çatışma 2 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması ile sona erdi. Antlaşma, Ermenistan'ı askerî kuvvetlerinin çoğunu silahsızlandırmaya, Sevr Antlaşması ile kendisine verilen tüm eski Osmanlı topraklarından geri çekilmeye ve Sevr Antlaşması'nda kendisine verilen tüm "Wilson Ermenistanı"ndan vazgeçmeye zorladı. Eşzamanlı olarak, Sergo Orconikidze komutasındaki Sovyet On Birinci Ordusu, 29 Kasım'da Karavansaray'dan (bugünkü İcevan) Ermenistan'ı işgal etmeye başladı. 4 Aralık'ta Orconikidze'nin güçleri Erivan'a girdi ve kısa ömürlü Ermeni cumhuriyeti çöktü.

Cumhuriyetin düşüşünden kısa süre sonra Şubat Ayaklanması, 1921'de gerçekleşti ve 26 Nisan'da Garegin Njdeh komutasındaki Ermeni kuvvetleri tarafından Zengezur'da hem Sovyet hem de Türk müdahalelerine karşı savaşan Dağlık Ermenistan Cumhuriyeti kuruldu. Sovyetlerin Sünik bölgesini Ermenistan sınırlarına dahil etmeyi kabul etmesinin ardından isyan sona erdi ve 13 Temmuz'da Kızıl Ordu bölgenin kontrolünü ele geçirdi.

Ermenistan SSC

Ermenistan, Kızıl Ordu tarafından ilhak edildi ve 4 Mart 1922'de Gürcistan ve Azerbaycan ile birlikte Transkafkasya SFSC'nin (TSFSC) bir parçası olarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne dahil edildi. Bu ilhakla birlikte, Gümrü Antlaşması'nın yerini Türk-Sovyet Kars Antlaşması aldı. Antlaşmada Türkiye Kars, Ardahan ve Iğdır şehirlerinin karşılığında, Sovyetler Birliği'nin liman kenti Batum ile Acara'nın kontrolünü ele geçirmesine izin verdi.

TSFSR, 1922'den üç ayrı birime (Ermenistan SSC, Azerbaycan SSC, Gürcistan SSC) bölündüğü 1936'ya kadar varlığını sürdürdü. Ermeniler, Osmanlı İmparatorluğu'nun çalkantılı son yıllarının aksine, SSCB içinde göreli bir istikrar dönemi yaşadılar. SSCB'nin seküler politikalarıyla mücadele eden kilise için durum zordu. Vladimir Lenin'in ölümünden sonra Komünist Parti genel sekreteri Josef Stalin yavaş yavaş kendisini SSCB'nin diktatörü olarak kabul ettirdi. Stalin'in saltanatı, SSCB'nin her yerinde milyonlarca hayata mal olan kitlesel baskılarla karakterize ediliyordu.

Ermenistan, İkinci Dünya Savaşı'nda herhangi bir muharebeye sahne olmadı. Savaş sırasında Kızıl Ordu'da tahminen 500.000 Ermeni (nüfusun yaklaşık üçte biri) görev yaptı ve 175.000 kişi öldü.

Josef Stalin'in 1953'te ölümü ve Nikita Kruşçev'in SBKP'nin yeni genel sekreteri olarak ortaya çıkmasının ardından bölgedeki özgürlük indeksinde bir iyileşme görüldüğü iddia ediliyor. Bunun etkisiyle de Ermenistan'ın SSC'sindeki yaşam da hızlı bir şekilde gelişmeye başlıyordu. Stalin döneminde sınırlandırılan kilise, 1955'te Katolikos I. Vazgen'in göreve geçmesiyle yeniden canlandı. 1967'de Erivan'daki Hrazdan vadisinin yukarısındaki Tsitsernakaberd tepesinde Ermeni Kırımı kurbanları için bir anıt inşa edildi.

1980'lerde Gorbaçov döneminde Glasnost ve Perestroyka reformları ile Ermeniler, Sovyet yapımı fabrikaların getirdiği kirliliğe karşı çıkarak ülkeleri için daha iyi çevre bakımı talep etmeye başladılar. O zamanlarda Sovyet Azerbaycanı ile çoğunluğu Ermenilerden oluşan özerk bölgesi Dağlık Karabağ arasında da gerilimler yaşanıyordu. 1970 yılında Azerbaycan'da yaklaşık 484.000 Ermeni yaşıyordu. Karabağ Ermenileri, Sovyet Ermenistanı ile birleşme talep ettiler. Ermenistan'daki Karabağ Ermenilerini destekleyen barışçıl protestolar, Azerbaycan'da Sumgayıt'ta olduğu gibi Ermeni karşıtı pogromlarla ve ardından Ermenistan'da Azerbaycan karşıtı şiddet olayları ile karşılandı. Bu sorunları Ermenistan'da 1988'de 7.2 büyüklüğündeki yıkıcı bir deprem takip etti.

Gorbaçov'un Ermenistan'ın herhangi bir sorununu hafifletememesi Ermeniler arasında hayal kırıklığı yarattı ve artan bir bağımsızlık talebini daha da arttırdı. Mayıs 1990'da, Sovyet Kızıl Ordusu'ndan ayrı bir savunma gücü olarak hizmet veren Yeni Ermeni Ordusu kuruldu. Ermeniler 1918'de Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıldönümünü anmaya karar verdiklerinde, Yeni Ordu ile Erivan'daki Sovyet İç Güvenlik Kuvvetleri birlikleri arasında kısa süre sonra çatışmalar çıktı. Şiddetli olaylar tren istasyonunda İç Güvenlik Kuvvetleri ile bir çatışmada öldürülen beş Ermeni'nin ölümüyle sonuçlandı. Oradaki tanıklar, İç Güvenlik Kuvvetlerinin aşırı güç kullandığını ve çatışmayı kendilerinin başlattığını iddia etti.

Başkent yakınlarındaki Sovetaşen'de Ermeni milisler ile Sovyet birlikleri arasında daha fazla çatışma çıktı ve çatışmalar çoğu Ermeni olmak üzere 26'dan fazla kişinin ölümüyle sonuçlandı. Ocak 1990'daki Bakü Pogromu, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'deki 200.000 Ermeni'nin neredeyse tamamını Ermenistan'a kaçmaya zorladı. 23 Ağustos 1990'da Ermenistan topraklarında kendi egemenliğini ilan etti. 17 Mart 1991'de Ermenistan, Baltık devletleri, Gürcistan ve Moldova ile birlikte ülke çapındaki referandumu boykot etti ve referanduma katılan seçmenlerin %78'i Sovyetler Birliği'nin reforme edilmiş bir biçimde varlığını sürdürmesi için oy kullandı.

Ermenistan Cumhuriyeti

21 Eylül 1991'de Ermenistan, Moskova'daki başarısız darbe girişiminden sonra bağımsızlığını resmen ilan etti. Ermeni nüfuslu Dağlık Karabağ'ın ülkeyle birleşmesi için Karabağ hareketine liderlik ederek öne çıkan Levon Ter-Petrosyan, 16 Ekim 1991'de halk tarafından, yeni bağımsızlığını kazanmış Ermenistan Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. 26 Aralık 1991'de Sovyetler Birliği dağıldı ve Ermenistan'ın bağımsızlığı tanındı.

Ter-Petrosyan, komşu Azerbaycan ile Birinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı Savunma Bakanı Vazgen Sarkisyan ile birlikte yönetti. Sovyet sonrası ilk yıllar, Azerbaycan Halk Cephesi'nin Karabağ sorunundan dolayı Ermenistan'a karşı bir demiryolu ve hava ablukası başlatması için Azerbaycan SSC'ye yaptığı baskının başarılı olması sonucu yaşanan ekonomik zorluklarla gölgelendi. Bu hareket, kargo ve malların %85'inin demiryolu trafiğiyle ulaştığı Ermenistan ekonomisini ciddi bir şekilde zayıflattı. 1993 yılında Türkiye, Azerbaycan'ı desteklemek için Ermenistan ile diplomatik ilişkilerini kesip sınırı kapatarak ablukaya katıldı.

Karabağ Savaşı, 1994 yılında Rusya'nın aracılık ettiği ateşkesin yürürlüğe girmesiyle sona erdi. Savaş sonucunda Ermenistan Dağlık Karabağ'ın neredeyse tamamı da dahil olmak üzere Azerbaycan'ın uluslararası kabul görmüş topraklarının %16'sını işgal etti. Ermenistan destekli güçler, 2020 yılına kadar bu bölgenin neredeyse tamamının kontrolünü elinde tuttu. Tam bir çözüm bulunamadığı için hem Ermenistan hem de Azerbaycan ekonomileri zarar gördü ve Ermenistan'ın Türkiye ve Azerbaycan ile olan sınır kapıları da kapalı kaldı. Hem Azerbaycan hem de Ermenistan 1994'te ateşkesi kabul ettiğinde, tahminen 30.000 kişi çatışmalar sırasında ölmüş ve bir milyondan fazla kişi de yerinden edilmişti.

21. yüzyılda Ermenistan birçok zorlukla karşı karşıya kaldı. Ülke piyasa ekonomisine tam geçiş yapmıştır. Bir araştırma, Ermenistan'ı dünyanın en "ekonomik olarak en özgür" 41. ülkesi olarak sıralamıştır . Avrupa, Arap Birliği ve Bağımsız Devletler Topluluğu ile ilişkileri Ermenistan'ın ticaret hacmini artırmasına olanak sağlamıştır. Gaz, petrol ve diğer kaynaklar iki yoldan ülkeye ulaşıyor: İran ve Gürcistan. Ermenistan her iki ülke ile de samimi ilişkiler sürdürmektedir.

2018 Ermenistan protestoları, Sivil Sözleşme partisinden Ermenistan parlamentosu üyesi Nikol Paşinyan'ın liderliğinde, çeşitli siyasi ve sivil gruplar tarafından Nisan-Mayıs 2018 arasında düzenlenen bir dizi hükûmet karşıtı protesto idi. Protestolar ve yürüyüşler ilk olarak Serj Sarkisyan'ın üst üste üçüncü kez Ermenistan Devlet Başkanı olarak görev yapmasına tepki olarak başlasa da daha sonra genel olarak Cumhuriyetçi Parti hükûmetine karşı düzenlendi. Paşinyan bunu "kadife devrim" olarak ilan etti.

Mart 2018'de Ermeni parlamentosu Armen Sarkisyan'ı Ermenistan'ın yeni cumhurbaşkanı olarak seçti. Cumhurbaşkanlığı yetkisini azaltmaya yönelik tartışmalı anayasal reform hayata geçirilirken başbakanın yetkisi daha da güçlendirildi. Mayıs 2018'de parlamento, muhalefet lideri Nikol Paşinyan'ı yeni başbakan olarak seçti. Selefi Serj Sarkisyan, hükûmet karşıtı gösterilerin ardından, iki hafta önce istifa etmişti.

27 Eylül 2020'de çözülmemiş Dağlık Karabağ sorunu nedeniyle topyekûn bir savaş patlak verdi. Hem Ermenistan hem de Azerbaycan silahlı kuvvetleri askeri ve sivil kayıplar bildirdi. Ermenistan ile Azerbaycan arasında altı haftalık savaşı sona erdirmek için imzalanan Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması, birçok kişi tarafından Ermenistan'ın yenilgisi ve teslim olması olarak görüldü. Bir yıl boyunca süren protestolar, erken seçimleri zorunlu kıldı.

20 Haziran 2021'de Paşinyan'ın Sivil Sözleşme partisi erken parlamento seçimini kazandı. Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan, Başbakan Vekili Nikol Paşinyan'ı resmen başbakanlığa atadı. Ocak 2022'de Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan, anayasanın artık cumhurbaşkanına yeterli yetki veya etki vermediğini belirterek görevden istifa etti. 3 Mart 2022'de Vahagn Haçaturyan, ikinci tur parlamento oylamasında Ermenistan'ın beşinci cumhurbaşkanı seçildi. Sonraki ay daha fazla protesto patlak verdi.

Coğrafya

Ermenistan jeopolitik Transkafkasya (Güney Kafkasya) bölgesinde, Güney Kafkas Dağları ve onların Karadeniz ile Hazar Denizi arasındaki ovalarında ve Ermenistan Yaylası'nın kuzeydoğusunda yer alan denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Batı Asya'da, Ermeni Yaylası'nda yer alan ülke; batıda Türkiye, güneyde Nahçıvan eksklavı ve İran'la, kuzeyde Gürcistan, doğuda ise Azerbaycan ve Rus barış gücünün bulunduğu Laçın Koridoru ile çevrelenmiştir. Ermenistan 38° ve 42 °K enlemleri ile 43° ve 47 °D meridyenleri arasında yer alır. İki karasal ekolojik bölge içerir: Kafkasya karma ormanları ve Doğu Anadolu dağ bozkırları.

Ermenistan bakır, demir, boksit, molibden, altın, kurşun ve çinkoca zengindir. Büyük ponza, mermer, tüf, perlit, kireç taşı, bazalt ve tuz yatakları da bulunmaktadır. Ermenistan, Arap ve Avrasya levhalarının yöneldiği bölgede yer almaktadır ve bundan dolayı tarih boyunca bölgede birçok büyük deprem meydana gelmiştir. 1988 Spitak Depremi, 25.000 kişinin ölümüne ve Spitak şehrin neredeyse tamamen yıkılmasına sebep olmuştur.

Topoğrafya

Ermenistan'ın karasal alanı  olmakla beraber bu arazi çoğunlukla dağlıktır. Arazinin dağlık olmasının bir sonucu olarak bölgede hızlı akan nehirler ve tarıma uygun çok az toprak bulunmaktadır. Ülkenin en yüksek dağı Alagöz'ün zirvesi deniz seviyesinden  yüksektedir ve hiçbir noktası deniz seviyesinin  altında değildir. Ülke ortalama yüksekliği bakımından dünyadaki en yüksek 10. ülke olup, İsviçre ve Nepal'den daha fazla (%85.9) dağlık alana sahiptir.

Ağrı Dağı, 5.137 metre (16,854 fit) ile bölgedeki en yüksek dağdır. Günümüzde Türkiye hudutları içerisinde yer alan dağ Ermenistan'dan açıkça görülebilmektedir. Ermeniler tarafından sembolik açıdan önem taşıyan bu dağa ülkenin ulusal ambleminde yer verilmiştir.

İklim

Ermenistan belirgin bir şekilde dağlık karasal iklim görülmektedir. Yazlar hazirandan eylül ortasına kadar sıcak, kurak ve güneşli geçer. Sıcaklık  arasında değişmektedir. Bununla birlikte düşük nem seviyesi, yüksek sıcaklıkların etkisini azaltır. İlkbaharlar kısa, sonbaharlar uzundur.

Kışlar bol miktarda kar yağışıyla geçer ve oldukça soğuktur. Sıcaklık  arasında değişir. Kış sporu meraklıları, Erivan'a otuz dakikalık mesafede bulunan Tsahkadzor tepelerinde kayak yapmaktadırlar. Ermenistan yaylalarında yer alan Sevan Gölü, deniz seviyesinden  yüksektedir. Ülkenin ortalama yağış oranı Aras Vadisi ve çevresinde senede 250 milimetre, en yüksek rakımlarda ise 800 milimetredir.

Çevre

Ermenistan, 2018 Çevresel Performans Endeksi'nde (EPI) 180 ülke arasında 63. sırada yer aldı. Çevresel sağlık alt endeksindeki sıralaması (EPI'de %40 ağırlıklı) 109 iken, Ermenistan'ın Ekosistem Canlılığı alt endeksindeki sıralaması (EPI'de %60 ağırlıklı) 27. sıradır. Nüfusun maruz kaldığı düşük hava kalitesi ve ülkenin Çevresel sağlık alt dizin sıralaması tatmin edici düzeyde değildir.

Ermenistan'ın geri dönüşüm ve atık işleme tesisleri gelişmemiştir. Yakın bir tarihte Hrazdan kenti yakınlarındaki 10 çöplüğünün kapatılmasına imkan verecek bir atık işleme tesisi kurulması planlanmaktadır.

Ermenistan'da bol miktarda yenilenebilir enerji kaynaklarının (özellikle hidroelektrik ve rüzgâr enerjisi) mevcudiyetine ve AB yetkililerinden Metsamor'daki nükleer santralin kapatılması çağrısına rağmen Ermeni Hükûmeti, yeni küçük modüler nükleer reaktörler kurma olasılıklarını araştırmaktadır. 2018 yılında, mevcut nükleer santralin güvenliğini artırmak ve enerji üretimini yaklaşık %10 artırmak için modernizasyon planlanmaları yapılmaktadır.

Ermenistan, 2018 Orman Peyzaj Bütünlüğü Endeksi'nde ortalama 5,46/10 puanla dünya genelinde 172 ülke arasında 99'uncu sırada yer almıştır.

Hükûmet ve siyaset

Ermenistan temsilî bir parlamenter demokratik cumhuriyettir. Ermeni anayasası, Nisan 2018'e kadar yarı başkanlık cumhuriyet sistemine bağlı kalmıştır.

Mevcut Ermenistan Anayasası'na göre cumhurbaşkanı büyük ölçüde temsilî görevler üstlenen devlet başıdır. Başbakan ise hükûmetin başıdır ve yürütme yetkisini kullanır.

Yasama yetkisi, tek meclisli bir parlamento olan Ulusal Meclis'e verilmiştir.

Ülke Kırılgan Devletler Endeksi'nin 2006'daki ilk raporundan en son yayımlanan 2019 raporuna kadar komşu ülkelerden daha iyi sıralara yerleşti (2011 dışında).

Ermenistan'da on sekiz yaşını geçen herkes oy hakkına sahiptir.

Dış ilişkiler

2 Mart 1992'de Birleşmiş Milletler'e üye olan Ermenistan, bir dizi kuruluşun katılımcısı ve uluslararası anlaşmaların imzacısı olmuştur. Aynı zamanda Avrupa Konseyi, Asya Kalkınma Bankası, Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası , Bağımsız Devletler Topluluğu, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Uluslararası Para Fonu, Dünya gibi uluslararası kuruluşların üyesidir. Ticaret Örgütü, Dünya Gümrük Örgütü, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü ve La Francophonie ve CSTO gibi askerî ittifakların bir üyesidir. Ayrıca NATO'nun Barış için Ortaklık programına ve Avrupa-Atlantik Ortaklık Konseyi'ne katılır. 2004'te Ermeni kuvvetleri, Kosova'da NATO liderliğindeki uluslararası bir güç olan KFOR'a katıldı. Ermenistan aynı zamanda Arap Birliği, Amerikan Devletleri Örgütü, Pasifik İttifakı, Bağlantısızlar Hareketi'nin gözlemci üyesidir ve Şanghay İşbirliği Örgütü ile diyalog ortağıdır. Ermenistan, Fransa ile olan tarihsel bağlarının bir sonucu olarak 2018 yılında iki yılda bir düzenlenen Frankofoni zirvesine ev sahipliği yapmak üzere seçildi.

Azerbaycan ile ilişkileri soğuktur, bu iki ülkenin arasında diplomatik ilişki bulunmamaktadır. Özellikle Karabağ Savaşı ve bunun etkileri nedeniyle gerilimler vardır. 1994'te bir ateşkes anlaşması yapılmasına rağmen, savaştan önce Azerbaycan toprağı olan bölge (eski sınırların %16'sı) günümüzde Ermenistanlılar tarafından kontrol edilmektedir.; Azerbaycan'da yaşadığı yerden zorunlu göç etmek zorunda kalan yaklaşık 528.000 kişi ve Ermenistan'dan kaçan 300.000 Azeri sığınmacı bulunmaktadır.

Türkiye, Ermenistan'ın bağımsızlığını 16 Aralık 1991 tarihinde tanıyarak ülkeyi tanıyan dünyanın ilk ülkelerinden birisi olmuştur. Buna rağmen, Ermenistan ile Türkiye arasındaki diplomatik ilişkiler hâlâ mesafelidir. Ermenistan anayasası, Türkiye ile olan sınır antlaşmasının eski hükûmetin Sovyetler Birliği tarafından kontrolünün ardından imzalanmasını gerekçe göstererek sınırı hukukî olarak tanımamaktadır. 1993'te Türkiye, Ermeni güçlerinin de jure Azerbaycan topraklarını işgal etmesi nedeniyle Ermenistan ile sınırını kapatmıştır ve bu sınır günümüzde de kapalıdır.

10 Ekim 2009'da Ermenistan ve Türkiye, diplomatik bağların yeniden tesis edilmesi ve sınırlarının yeniden açılmasına ilişkin protokol imzaladılar. Protokollerin yürürlüğe girebilmesi için ulusal parlamentolarda oylama yapılmalıydı. Ermenistan'da protokoller meclise gönderilmeden önce anayasaya uygunluğun onaylanması için Anayasa Mahkemesine gönderildi. Anayasa Mahkemesi, üç ana konunun altında yatan protokollerin ön sözüne atıfta bulundu. Protokollerin uygulanmasının Ermenistan'ın Kars Antlaşması ile tesis edilen mevcut Türkiye-Ermenistan sınırını resmen tanıdığı anlamına gelmediği belirtildi. Bunun sonucunda Anayasa Mahkemesi protokollerin ana gerekçelerinden birini, yani "iki ülke arasındaki mevcut sınırın ilgili uluslararası hukuk antlaşmalarıyla tanımlandığı şekilde karşılıklı olarak tanınmasını" reddetti. Daha sonra Ermenistan, Protokollerin onay sürecini askıya aldığını 23 Nisan 2010 tarihli bir nota ile Türkiye'nin Tiflis Büyükelçiliğine bildirdi. Türk Hükûmeti için Protokollerden çekilme nedeni de buydu.

İki komşusuyla da kötü ilişkileri olması sebebiyle Ermenistan'ın Rusya ile yakın güvenlik bağları vardır. Rusya, Ermenistan hükûmetinin talebi üzerine Gümrü şehrine askerî üs kurmuştur. Rusya ile olan iyi ilişkilerine karşılık Ermenistan, son yıllarda Avrupa-Atlantik devletleriyle ilişkilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Özellikle ABD ile Ermeni diasporası aracılığıyla iyi ilişkiler sürdürmektedir. ABD Nüfus Bürosu'na göre ülkede 427.822 Ermeni yaşamaktadır.

Azerbaycan ve Türkiye'nin sınır ablukaları nedeniyle Ermenistan, özellikle ekonomik alanda güney komşusu İran'a bağımlıdır. İran'dan Ermenistan'a giden bir doğalgaz boru hattının inşası da dahil olmak üzere iki ülke arasında ekonomik projeler geliştirilmektedir.

Ermenistan, Avrupa Konseyi üyesidir ve özellikle Fransa ve Yunanistan gibi üye devletleri başta olmak üzere Avrupa Birliği ile dostane ilişkiler sürdürmektedir. Ocak 2002'de Avrupa Parlamentosu, Ermenistan'ın gelecekte AB'ye girebileceğini kaydetti. 2005 yılında yapılan bir anket, Ermenistan nüfusunun %64'ünün AB'ye katılma taraftarı olduğunu bildirdi.

Eski bir Sovyetler Birliği cumhuriyeti ve gelişen bir demokrasiye sahip olan Ermenistan, Avrupa Birliği ile müzakerelere başlamış ve 2013 yılında AB ile Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Bölgesi ile bir Ortaklık Anlaşması imzalamak için müzakereleri tamamlamıştı. Ancak hükûmet anlaşmayı sonuçlandırmamayı tercih etti ve bunun yerine Avrasya Ekonomik Birliği'ne katıldı. Buna rağmen Ermenistan ve AB, 24 Kasım 2017'de AB-Ermenistan Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması'nı (CEPA) onayladı. Anlaşma, AB ile Ermenistan arasındaki ilişkiyi yeni bir ortaklık düzeyine taşımakta, ekonomik, ticari ve siyasi alanlarda işbirliğini daha da geliştirmekte ve yatırım olanaklarını iyileştirmeyi, Ermeni hukukunu kademeli olarak AB müktesebatına yaklaştırmayı amaçlamaktadır.

Brüksel'de resmî olarak böyle bir plan bulunmamakla birlikte ülke, yasal olarak gerekli standartları ve kriterleri karşılaması kaydıyla muhtemel bir AB üyesi olarak görülme hakkına sahiptir. Ermenistan, Avrupa Birliği'nin Avrupa Komşuluk Politikası'na (ENP) dahildir. 24 Kasım 2017'de imzalanan Ermenistan-AB Kapsamlı ve Gelişmiş Ortaklık Anlaşması (CEPA) ekonomik, ticari ve siyasi alanlarda işbirliğini geliştirmeyi ve yatırım olanaklarını iyileştirmeyi hedeflemektedir ve Ermeni hukuk sistemini kademeli olarak AB müktesebatına uygun hâle getirmek için tasarlanmıştır.

Metsamor Santrali Sorunları

1977 yılında inşa edilmiş olan Santral eski teknolojisi ve taşıdığı büyük risk sebebiyle, Ermenistan'ın Türkiye ve Avrupa ilişkilerinde önemli konu olmaya devam etmektedir. Keza Metzamor Nükleer Santrali bugün dünyadaki mevcut santraller içerisinde en güvensiz reaktör olma özelliğini taşımaktadır. Yapılan araştırmalar göstermekte ki, eskiyen teknolojisi ve yakıt tanklarının soğutma teknolojisinin günümüze uygun olmaması sebebiyle kapatılması gereken bir Nükleer Santral olarak kabul edilmektedir.

Çernobil ile kıyaslanacak olursa bugünkü Metsamor'un taşıdığı risk daha iyi anlaşılır. Çernobil Faciası sonucu ortaya çıkan nükleer felaket sonrası bile günümüzde kazanın olduğu yer çevresinde 30 km. çaplık bir daire (aşırı radyoaktivitenin hâlen olması sebebiyle) yasak bölge ilan edilmiştir ve girişler şu anda da yasaktır.

Santral Ermenistan'ın başkenti Erivan'a 32 km, Kars'a 100 km, Iğdır'a ise 30 km uzaklıkta olması sebebiyle yaklaşık 4 milyon kişilik bir Nükleer sızıntı tehlikesi ile karşı karşıya kalabilir endişesi sebebiyle, Avrupa Birliği tesisin kapatılması koşuluyla ülkeye 100 milyon Euro yardım etmeyi taahhüt etmiştir. Fakat Ermenistan tesisin yıkılma kararını 2004'te ertelediğini tek taraflı bildirmiştir. Keza 2000'ler sonrası baş gösteren enerji krizi Ermenistan'ın bu tek taraflı kararı aldığını düşünülmektedir. Ermenistan'ın enerji ihtiyacının yaklaşık %40'ının Metsamor'dan karşıladığı tahmin edilmektedir.

Ordu

Ermenistan Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Hava Savunma ve Sınır Muhafızları, Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin dört kolunu oluşturmaktadır. Ermeni ordusu, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1992'de Savunma Bakanlığı'nın kurulmasıyla birlikte kuruldu.

Ordunun başkomutanı, aynı zamanda ülkenin de başbakanı olan Nikol Paşinyan'dır. Davit Tonoyan Savunma Bakanlığı'ndan sorumluyken, askerî komuta Korgeneral Onik Gasparyan başkanlığındaki Genelkurmay Başkanlığı'ndadır.

Ermenistan sınır muhafızları ülkenin Gürcistan ve Azerbaycan sınırlarında devriye gezmekten sorumluyken, ülkedeki Rus birlikleri İran ve Türkiye sınırlarını izlemeye devam etmektedir.

Ermenistan; Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan ile birlikte Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'ne (CSTO) üyedir. Ayrıca NATO'nun Barış İçin Ortaklık (PiP) programına ve Avrupa-Atlantik Ortaklık Konseyi'ne (EAPC) katılır.

Ermenistan, Yunanistan komutasındaki NATO dışı KFOR birliklerinin bir parçası olarak Kosova'da barışı koruma misyonunu yürütmüştür. Ayrıca Ekim 2008'e kadar Irak Savaşı'ndaki Güvenlik Destek Gücü'nde Ermenistan'a ait 46 asker bulunuyordu. Ermenistan 2019'da mayın temizleme ve insani yardım misyonu için Suriye'ye 83 asker göndermiştir.

İnsan hakları ve özgürlük

Ermenistan, Ocak 2019'da The Economist Intelligence Unit tarafından yayımlanan Demokrasi Endeksi'nde 4,79 puan almıştır. Hâlâ "hibrit rejim" olarak sınıflandırılmasına rağmen Ermenistan, demokrasi alanında Avrupa ülkeleri arasında en güçlü gelişmeyi kaydetti ve 2006 yılından bu yana en yüksek puanına ulaştı.

Ermenistan, Freedom House'un 2019 raporunda (2018 verileriyle) "kısmen özgür" olarak sınıflandırılmış ve bir önceki yıldan 6 puan daha fazla alarak 100 üzerinden 51 puan elde etmiştir.

Ermenistan, Sınır Tanımayan Gazeteciler tarafından yayımlanan 2019 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde de ilerleme kaydetti bir önceki yıl elde ettiği puanı 19 daha arttırarak listede 61. sırada yer aldı. Ayrıca ülkede gazeteci öldürme vakasına rastlanmadığı da doğrulanmıştır.

Ermenistan, Kanada Fraser Institute tarafından yayımlanan İnsan Özgürlüğü Endeksi 2017 raporunda (2016 verilerine göre) 54. sırada yer alıyor.

Ermenistan, Cato Enstitüsü tarafından yayımlanan 2017 İnsan Özgürlüğü Endeksi'nde ekonomik özgürlük bakımından 159 ülke arasından 29., kişisel özgürlük bakımından da 76. sırada yer aldı.

İdari bölümler

Ermenistan on bir bölgeye (մարզ, "marz"; çoğul. մարզեր, "marzer") bölündürülmektedir. Ancak ülkenin başkenti Erivan hem şehir hem de marz olarak sayılmaktadır.

Her marz, devlet hükûmeti tarafından idare edilmektedir; her marzın valisi hükûmet tarafından seçilir ve bu valiler, hükûmetin bölgesel politikasını yerine getirmeleri ve cumhuriyete ait yürütme organlarının bölgesel işlerini düzenlemeleri gerekmektedir.

Ekonomi
Ekonomi ağırlıklı olarak yurt dışındaki Ermenilerin yatırım ve desteğine dayanmaktadır. Bağımsızlıktan önce, Ermenistan ekonomisi büyük ölçüde endüstri temelliydi (kimyasallar, elektronik, makine, işlenmiş gıda, sentetik kauçuk ve tekstil) ve büyük ölçüde dış kaynaklara bağımlıydı. Cumhuriyet, ham madde ve enerji karşılığında kardeş cumhuriyetlere makine aletleri, tekstil ürünleri ve diğer mamul mallar sağlayan modern bir sanayi sektörü geliştirmişti.

Tarım, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından önce hem net malzeme ürününün hem de toplam istihdamın %20'sinden daha azını oluşturuyordu. Bağımsızlıktan sonra, tarımın ekonomideki önemi belirgin bir şekilde arttı, 1990'ların sonundaki payı GSYİH'nın %30'undan fazlasına ve toplam istihdamın %40'ından fazlasına yükseldi. Tarımın önemindeki bu artış, 1990'ların başında ekonominin tarım dışı sektörlerinin çöküşü ve geçişin ilk aşamalarındaki belirsizlik karşısında nüfusun gıda güvenliği ihtiyaçlarına atfedilebilir. Ekonomik durum istikrar kazandıkça ve büyüme yeniden başladığında, tarımın istihdamdaki payı %40'ın üzerinde kalmasına rağmen, tarımın GSYİH içindeki payı %20'nin biraz üzerine düştü (2006 verileri).

Ermeni madenleri bakır, çinko, altın ve kurşun üretiyor. Enerjinin büyük çoğunluğu, gaz ve nükleer yakıt (bir nükleer enerji santrali için) dahil olmak üzere Rusya'dan ithal edilen yakıtla üretilmektedir; ana yerli enerji kaynağı hidroelektriktir. Küçük kömür, gaz ve petrol yatakları mevcuttur, ancak henüz geliştirilmemiştir.

Ermenistan'da biyolojik kapasiteye erişim dünya ortalamasının altındadır. 2016 yılında Ermenistan, kendi topraklarında kişi başına 0,8 küresel hektar biyolojik kapasiteye sahipti, bu da kişi başına 1,6 küresel hektardan dünya ortalamasından çok daha azdı. 2016'da Ermenistan kişi başına 1,9 küresel hektar biyolojik kapasite kullandı - tüketimin ekolojik ayak izi. Bu, Ermenistan'ın içerdiği biyolojik kapasitenin iki katını kullandıkları anlamına geliyor. Sonuç olarak, Ermenistan bir biyokapasite açığı veriyor.

Eski Sovyetler Birliği'nin diğer yeni bağımsız devletleri gibi, Ermenistan ekonomisi de eski Sovyet ticaret modellerinin çöküşünden muzdarip. Sovyetlerin Ermeni sanayisine yatırımı ve desteği neredeyse ortadan kalktı, öyle ki birkaç büyük işletme hala faaliyet gösterebiliyor. Ayrıca 25.000'den fazla kişinin ölümüne ve 500.000'inin evsiz kalmasına neden olan 1988 Spitak depreminin etkileri halen hissediliyor. Azerbaycan ile Dağlık Karabağ konusunda yaşanan ihtilaf çözülmedi. 1989'da nükleer santralin kapatılması, 1990'lardaki Ermeni enerji krizine yol açtı. GSYİH, 1989 ile 1993 arasında yaklaşık %60 düştü, ancak daha sonra elektrik santrali 1995'te yeniden açıldıktan sonra sağlam büyümeye devam etti. Ulusal para birimi olan dram, 1993'te piyasaya sürülmesinden sonraki ilk yıllarda hiper enflasyona uğradı.

Demografi

18 Haziran 2021 itibarıyla Ermenistan'ın toplam nüfusu 2,967,971 kişi civarındadır ve nüfusun büyüme oranı yaklaşık %0,22'dir. Ekonominin son on yıldaki ortalama büyüme oranı %5,2'dir. 2010-2013 arasında ise %3 küçülmüştür. Ülkenin başkenti Erivan, 1.107.800 kişi nüfusu (toplam nüfusunun %34,3'ü) ile nüfus bakımından hem ülkenin en büyük şehri hem de en büyük marzıdır. Ermenistan'ın nüfus yoğunluğu, km başına 109 kişi ve Erivan, km başına 4.480 kişi ile yine de ülkenin en büyük nüfus yoğunluğuna sahip olan marzıdır. Ülkenin nüfus yoğunluğu, Moldova'dan sonra eski Sovyetler Birliği ülkelerinin arasında en büyük ikinci nüfus yoğunluğudur ve dünya çapında ise 98'inci. Toplam nüfusunun %64,1'i kentlerde ve %35,9'u köylerde yaşamaktadır. Her 100 kadına 87,3 erkek bulunmaktadır; bu kadınların lehine olan dünyanın en yüksek yedinci cinsiyet oranıdır. Ermenistan'da eğitim, yasal olarak bir insan hakkıdır ve temel eğitim şarttır. Devlet orta eğitim okullarında da eğitim ücretsizdir. Ermenistan'daki okuryazarlık oranı %99,4 (erkek oranı %99,7, kadın oranı %99,2).

Etnik gruplar
2011 nüfus sayımına göre Ermeni 2,961,514 kişi (%98,1),  Ezidi 35,272 kişi (%1,2), Rus 11,862 kişi (%0,4), Süryani 2,769 kişi (%0.1), Ukraynalı 1,176 kişi (%0.1'den bile düşük), Kürt 2,131 kişi (%0,1), Rum 900 kişi (%0,1'den bile düşük), Yahudi 127 kişi (%0,1'den bile düşük) ve diğer toplumlar 2,129 kişi (%0.1) de var. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından önce büyük bir Azeri toplumu da vardı (1989'daki Sovyet nüfus sayımına göre Ermenistan nüfusunun %2,5'i, yani 84.860 kişi, Azeri idi), ama toplumlar arası gerilimler, özellikle Karabağ Savaşı nedeniyle neredeyse hiç Azeri kalmamış.

Dil
Ermenistan'da en çok konuşulan dil Ermenice; asıl ülkede konuşulan Ermenice türü Doğu Ermenicesi'dir. Sovyet dönemi boyunca Ermenistan'daki okulların öğretim dilleri Ermenice ve Rusça idi ve böylece neredeyse bütün kent nüfusu ve köy nüfusun tamamı Rusça konuşabiliyordu. Günümüzde ise ülkenin en çok konuşulan ikinci dil hâlâ daha Rusçadır ve İngilizce gibi Batı Avrupa dilleri pek bilinmiyor. Azınlıklar tarafından konuşulan diller Kürtçe, Süryanice, Pontus Rumcası ve Karabağ Savaşı'ndan önce Azerice.

Din
301 yılında Ermenistan, Hristiyanlığı devletin dini olarak uygulayan dünyanın ilk ülkesi olmasıyla birlikte Hristiyanlık, özellikle Ermeni Apostolik Kilisesi Ermenistan'daki en yaygın dinidir (nüfusun ≈%94'ü Ermeni Apostolik'tir), ancak zamanımızda anayasal olarak Ermenistan seküler bir ülkedir, böylece vicdan ve din özgürlüğü kanunen desteklenmektedir (diğer yasalara aykırı değil ise<ref group=dn>Vicdan özgürlüğü ve dinî örgütler hakkındaki yasa  nın 3. maddesinden alıntı: "Vicdan özgürlüğü hakkı ancak kamu güvenliği, yasa ve düzeni, vatandaşların sağlığı ve ahlâkı sağlamak ve diğer vatandaşların haklarının ve özgürlüğünün korunması için gerekli olan kısıtlamalara uğrabilir. ("Խղճի ազատության իրավունքի իրագործումը ենթակա է լոկ այն սահմանափակումներին, որոնք անհրաժեշտ են հասարակական անվտանգությունը եւ կարգուկանոնը, քաղաքացիների առողջությունն ու բարոյականությունը, հասարակության մյուս անդամների իրավունքներն ու ազատությունները պաշտպանելու համար:")</ref>). Nüfusun geri kalanına ait en büyük dinler, diğer Hristiyan tarikatları (Katolisizm, Rus Ortodoks vs.), Ezidilik ve İslam'dır.

 Şehirler

 Kültür

 Spor

Basketbol, voleybol ve hokey gibi sporlar Ermenistan'da popülerdir, fakat Ermenistan'daki en popüler spor futboldur. Bardzraguyn humb ve Ermenistan millî futbol takımını düzenleyen Ermenistan Futbol Federasyonu 1992'de kuruldu ve aynı seneden beri Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) üyesidir. Mamâfih, bu yana kadar Ermeni takımı ne FIFA Dünya Kupası ne de Avrupa Futbol Şampiyonası için kalifiye olabilmiştir ve Nisan 2009'dan beri takımın ortalama FIFA dünya sıralaması 106'dır (Mart 2009 ayında 120).

Bunun dışında satranç da çok popülerdir ve satranç dalında Ermenistan çok daha başarılıdır. Garri Kasparov, Levon Aronian, Tigran Petrosian, Rafael Vaganian ve Vladimir Akopian gibi birçok meşhur Ermeni asıllı satranç oyuncuları vardır. Ülkenin çok büyük ekonomik sorunlarına karşın 1996'da yapılan 32. Satranç Olimpiyatı Erivan'da sunuldu. 2006'da Ermenistan, Torino'daki 37. Satranç Olimpiyatı'nı kazandı ve iki yıl sonra Dresden'de tekrar kazandı.

Ermenistan Millî Olimpiyat Komitesi 1990 yılında kuruldu ve 1993'te Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından tanındı. 1992'den önce Ermeniler, 1912 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye'yi temsil ederek ilk defa katıldılar; Ermenistan sonra Sovyetler Birliği'nin bir parçası olunca Sovyetler Birliği'ni temsil ederek katılırlardı ve Hrant Şahinyan, Helsinki'deki 1952 Yaz Olimpiyatları'nda altın madalya kazanan ilk Ermeni oldu. Ermenistan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazandıktan sonra 1992 Yaz Olimpiyatları'nda tek ülke olarak değil, 11 diğer eski SSCB cumhuriyeti ile Birleşik Takım üyesi olarak katıldı; bu takımda beş Ermeni atlet vardı ve bunların dördü madalya kazandı (üç altın, bir gümüş). Ermenistan, ancak 1994 Kış Olimpiyatları'na bağımsız bir ülke olarak ilk defa katıldı ve bu yana kadar Olimpiyat Oyunları'nda toplam 9 madalya kazanmıştır (7 bronz, 1 gümüş ve Atlanta şehrinde sunulan 1996 Yaz Olimpiyatları'nda Grekoromen güreşi dalında Armen Nazaryan tarafından kazanılan bir altın madalya).

Her iki sene Pan-Ermeni Oyunları Erivan'da yer almaktadır. Pan-Ermeni Oyunları, amacı basketbol, voleybol ve yüzme gibi bir sürü sporda 68 şehirden Ermeni diasporası takımları ve Ermenistan'daki Ermenileri beraber getirmek olan bir spor turnuvasıdır.

 Bayramlar
Ermenistan'da ve Ermeni diasporası tarafından birçok dinî ve resmî bayram kutlanmaktadır. Dinî bayramların bazılarının tarihleri her sene değişiyor, o yüzden aşağıda sadece tarihleri belli olan bayramlar gösterilmektedir; bunların neredeyse hepsi resmîdir.

Kaynak: Armenia Information ve Londra'daki Ermenistan Büyükelçiliği

Ermenilerin kutladıkları dinî bayramların neredeyse hepsi değişken tarihlere sahiptir. 2009'da Paskalya bayramı (Զատիկ, Zatik), Ermeni Kilisesi tarafından 21 Nisan tarihinde kutlanacaktır. Vartavar (Վարդավար) bayramı, her sene Paskalya'dan 14 hafta sonra kutlanır.

 Dipnotlar

 Kaynakça

 Bibliyografya
 1995 Ermenistan Anayasası (İnternette okuyun)

 Dış bağlantılar

 The World Factbookta Ermenistan
 BBC Türkçe'' sitesinde Ermenistan ülke rehberi
 Armenia Information - resmî hükûmet Turizm Bakanlığı sitesi

Kafkasya
Avrupa ülkeleri
Batı Asya ülkeleri
Yakın Doğu ülkeleri
Cumhuriyetler
1918'de kurulan bölgeler ve ülkeler
1991'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Ermenice konuşan bölgeler ve ülkeler
Rusça konuşan bölgeler ve ülkeler
Denize kıyısı olmayan ülkeler
Avrupa Konseyi ülkeleri
Doğu Avrupa
Temsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Organizasyonu üyeleri
Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler
Eski Sovyet ülkeleri

Ermenistan


Kontraktova ploscha () est une station de la ligne Obolonsko-Teremkivska (M2) du métro de Kiev. Elle est située dans le raïon de Podil de la ville de Kiev en Ukraine.

Mise en service en 1976, elle est desservie par les rames de la ligne M2. Le service est arrêté ou perturbé depuis l'invasion de l'Ukraine par la Russie en 2022.

Situation sur le réseau

Établie en souterrain, la station Kontraktova ploscha, est une station, de passage, de la Ligne Obolonsko-Teremkivska (M2) du métro de Kiev. Elle est située, entre la station Tarasa Chevtchenka, en direction du terminus nord Heroïv Dnipra, et la station Poshtova ploscha, en direction du terminus sud, Teremky.

Elle dispose d'un quai central encadré par les deux voies de la ligne.

Histoire
La station, alors dénommée Chervona Ploscha, est mise en service le , lors de l'ouverture à l'exploitation de la première section de la ligne, dont elle devient un terminus. Elle est réalisée par les architectes B. Primak, I. Maslenkov et F. Zaremba.

Services aux voyageurs

Accès et accueil

Desserte
Kontraktova ploscha, est desservie par les rames de la ligne Obolonsko-Teremkivska (M2).

Intermodalité

À proximité

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 Métro de Kiev
 Ligne Obolonsko-Teremkivska (M2)

Liens externes
 .
 .

Station de la ligne M2 du métro de Kiev
Station de métro mise en service en 1976

Kontraktova ploscha (métro de Kiev)


Olaylar
 Anglon Muharebesi gerçekleşti.
 Napoli Kuşatması, Napoli'nin teslim olmasıyla sona erdi.

Doğumlar

Ölümler

543


John Theodore Wisniski, (22 de septiembre de 1928 – 24 de abril de 2001) fue un luchador profesional estadounidense mejor conocido como Johnny Valentine, con una carrera que abarca casi tres décadas. Se ha instalado en cuatro salones de la fama por sus logros en la lucha. Wisniski fue el padre del luchador profesional Greg "The Hammer" Valentine. Fue campeón del mundo con numerosos títulos regionales, incluido el Campeonato de los Estados Unidos de la NWA y el Campeonato Mundial Peso Pesado. Llevó mucho tiempo enfrentando a rivalidades como Bobo Brazil, Pat O'Connor, Buddy Rogers, Antonio Rocca, Lou Thesz, Harley Race, The Sheik, Wahoo McDaniel, Fritz von Erich, Bruno Sammartino, Johnny Powers, Antonio Inoki y Jack & Jerry Brisco. Él se alternaba entre ser un villano (heel) y un héroe (babyface) durante la época dorada en la década de 1940 hasta 1960 de la lucha libre.

En 1975, fue herido en un accidente aéreo y sufrió una fractura en la espalda, viéndose obligado a retirarse de la lucha libre. Trabajó brevemente como manager antes de retirarse por completo. Él sufrió de varios problemas de salud durante su carrera, lo que empeoró considerablemente después de una caída en 2000. Marshall murió al año siguiente.

Carrera

Wisniski debutó como luchador profesional en 1947, la lucha libre Karl Nowena en Buenos Aires. El día de año nuevo de 1950, Buddy Rogers derrotó a Wisniski en la final de un torneo de título de los Estados Unidos. También compitió en el territorio Capitol Wrestling de la NWA. Jerry Graham, quien fue un co-titular de la versión en el noreste de la NWA United States Tag Team Championship, seleccionó en noviembre de 1959 a Wisniski para hacerse cargo del título de su socio herido Graham. Ellos perdieron los títulos en abril del año siguiente, pero Wisniski tomó un nuevo socio, Buddy Rogers, para recuperar el campeonato al derrotar a The Fabulous Kangaroos el 19 de noviembre de 1960. La rivalidad de Wisniski con los Kangaroos continuo, luego los Kangaroos recuperaron los títulos en una revancha la semana siguiente. Así Wisniski pasó más de un año sin celebrar un campeonato antes de unirse con una nueva pareja, esta vez Bob Ellis, para derrotar a los Kangaroos y recuperar los campeonatos.

En lucha
 Movimientos finales
 The Brainbuster (Valentine slams his elbow over an opponent's head)

 Movimientos de firma
 Flying elbow
 Vertical suplex

 Apodos
 "Handsome" Johnny Valentine

Campeonatos y logros
 All Japan Pro Wrestling
 NWA International Tag Team Championship (Japan version) (1 vez) – con Killer Karl Krupp
 NWA United National Championship (1 vez)

 Capitol Wrestling Corporation/World Wide Wrestling Federation
 NWA United States Tag Team Championship (Northeast version) (3 veces) – con Buddy Rogers (1), Bob Ellis (1), y Dr. Jerry Graham (1)
 WWWF United States Tag Team Championship (1 vez) – con Tony Parisi

 Championship Wrestling from Florida
 NWA Brass Knuckles Championship (Florida version) (1 vez)
 NWA Florida Heavyweight Championship (3 veces)
 NWA Southern Heavyweight Championship (Florida version) (1 vez)
 NWA Southern Tag Team Championship (Florida version) (1 vez) – con Boris Malenko

 IHW Entertainment
 Hall of Fame (Class of 2010)

 International Wrestling Association (Chicago)
 IWA International Heavyweight Championship (Chicago version) (1 vez)

 International Wrestling Association (Montreal)
 IWA International Heavyweight Championship (Montreal version) (1 vez)

 Maple Leaf Wrestling
 NWA International Tag Team Championship (Toronto version) (5 veces) – con Bulldog Brower (1), The Beast (1), Jim Hady (1), y Whipper Billy Watson (2)
 NWA United States Heavyweight Championship (Toronto version) (7 veces)

 Mid-Atlantic Championship Wrestling
 NWA Mid-Atlantic Heavyweight Championship (2 veces)
 NWA United States Heavyweight Championship (Mid-Atlantic version) (1 vez)

 Mid-South Sports
 NWA Georgia Heavyweight Championship (2 veces)

 NWA Detroit
 NWA United States Heavyweight Championship (Detroit version) (3 veces)
 NWA United States Television Championship (3 veces)

 NWA Los Angeles
 NWA "Beat the Champ" Television Championship (1 vez)

 NWA Mid-Pacific Promotions
 NWA Hawái Tag Team Championship (1 vez) – with Ripper Collins

 NWA Minneapolis Wrestling and Boxing Club
 NWA World Tag Team Championship (Minneapolis version) (1 vez) – con Chet Wallick

 NWA Western States Sports
 NWA North American Heavyweight Championship (Amarillo version) (1 vez)

 National Wrestling Federation
 NWF Heavyweight Championship (2 veces)
 NWF North American Heavyweight Championship (2 veces)

 Pro Wrestling Illustrated
 PWI Most Inspirational Wrestler of the Year (1973)
 PWI Stanley Weston Award (awarded posthumously) in 2001

 Professional Wrestling Hall of Fame and Museum (Class of 2006)

 Southwest Sports, Inc./NWA Big Time Wrestling NWA Brass Knuckles Championship (Texas version) (2 veces)
 NWA American Heavyweight Championship (1 vez)
 NWA American Tag Team Championship (3 veces) – con Wahoo McDaniel (2) y Thunderbolt Patterson (1)
 NWA Texas Heavyweight Championship (8 veces)
 NWA Texas Tag Team Championship (1 vez) – con Rip Rogers
 NWA United States Heavyweight Championship (Texas version) (1 vez)1

 St. Louis Wrestling Club NWA Missouri Heavyweight Championship (1 vez)

 Stampede Wrestling NWA Canadian Heavyweight Championship (Calgary version) (2 veces)
 Stampede Wrestling Hall of Fame

 St. Louis Wrestling Hall of Fame (Class of 2007)

 Wrestling Observer Newsletter awards'''
 Wrestling Observer Newsletter Hall of Fame (Class of 1996)

1Este campeonato se cambió el nombre de NWA American Heavyweight Championship en mayo de 1968. Pasando a llamarse WCWA World Heavyweight Championship después de la retirada de Clase Mundial de la NWA en febrero de 1986.

Referencias

Enlaces externos

 See "Crash finished Seattle man's career on mat"

Luchadores profesionales de Estados Unidos
Campeones de NWA/WCW/WWE United States Heavyweight
Nacidos en Seattle

Johnny Valentine


Dario Juričan (Zagreb, 16. prosinca 1976.) hrvatski je redatelj, filmski producent, scenarist i političar. Od 2019. godine njegovo legalno ime glasi Milan Bandić. Juričan je scenarist, redatelj i producent nekoliko kratkih filmova, od kojih su najpoznatiji Gazda o Ivici Todoriću, Gazda: Početak o Miroslavu Kutli i najnoviji Kumek o Milanu Bandiću.

Rani život i obrazovanje
Rođen je 16. prosinca 1976. u Zagrebu. Diplomirao je komparativnu književnost i germanistiku na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu te film na Londonskoj filmskoj akademiji.

Filmska karijera
Juričan radi kao neovisni filmski redatelj i direktor od 2003. godine. Član je filmskog inkubatora zvanog Blank_filmski inkubator.

Njegov kratki film Imaš ti neku priču? iz 2010. godine bio je u konkurenciji 64. izdanja Locarno film festivala, Godine 2012. Juričan je nagrađen za najbolji scenarij za film I,J,K,L na Danima hrvatskog filma.

Godine 2016. izdao je knjigu i dokumentarac pod nazivom Gazda. Dokumentarac se fokusira na Ivicu Todorića i Agrokor.

Godine 2018. izišao je njegov dokumentarac Gazda: Početak, nastavak dokumentarca Gazda. Dokumentarac se fokusira na neuspješnoj tranziciji, privatizaciji i pravosudnom sustavu Hrvatske. Radnja dokumentarca vrti se oko Miroslava Kutle. jednog od najvećih hrvatskih tajkuna 1990-ih godina.

Juričan planira napraviti dokumentarac Kumek, treći dio serijala Gazda čija se radnja vrti oko zagrebačkog gradonačelnika Milana Bandića. Zbog toga Juričan je promijenio svoje legalno ime u Milan Bandić. Ministarstvo uprave poništilo je tu promjenu, no Ustavni sud poništio je odluku Ministarstva uprave te je time dopuštena Juričanova promjena legalnog imena u Milan Bandić.

Politička karijera
Dario Juričan objavio je 18. rujna 2019. godine da će se kandidirati za Hrvatske predsjedničke izbore 2019. godine. U studenom mu je Ustavni sud odobrio kandidaturu pod legalnim imenom Milan Bandić te je poništio odluku Ministarstva uprave. Dana 3. prosinca Juričan je predao Državnom izbornom povjerenstvu 13.000 potpisa za svoju predsjedničku kandidaturu. Juričan je na predsjedničkim izborima dobio 87.882 glasova, tj. 4,61 % ukupnih glasova te je time završio 5. u prvom krugu predsjedničkih izbora, što je bilo nedovoljno za ulazak u drugi krug.

Filmografija
Izvor:

Igrani filmovi
 Daša (2008.); Kratki film
 Školica (2008.); Kratki film
 Grand Prix (2009.); Kratki film
 U mojoj glavi anđeo (2009.); Kratki film
 Slikat ću ti rendgenom srce da svi vide da ga jebi ga nemaš (2010.); Kratki film
 Imaš ti neku priču? (2010.); Kratki film
 I, J, K, L (2011.); Kratki film
 Jednom bijah (2011.; Kratki film
 Slušaj kako puca staklo (2012.); Kratki film
 Bomba (2013.); Kratki film

Dokumentarci
 Gradonačelnik Denis (2014.); Kratki film
 Gazda (2016.)
 Gazda: Početak (2018.)
 Kumek (2020.)

Izvori

Hrvatski filmski redatelji
Hrvatski filmski producenti
Hrvatski filmski scenaristi
Hrvatski političari od 1989.

Dario Juričan


Victor Ferreyra (født 24. februar 1964) er en tidligere argentinsk fodboldspiller.

Argentinas fodboldlandshold

|-
|1991||2||1
|-
!Total||2||1
|}

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Argentina

Victor Ferreyra


Sound intensity, also known as acoustic intensity, is defined as the power carried by sound waves per unit area in a direction perpendicular to that area. The SI unit of intensity, which includes sound intensity, is the watt per square meter (W/m2). One application is the noise measurement of sound intensity in the air at a listener's location as a sound energy quantity.

Sound intensity is not the same physical quantity as sound pressure. Human hearing is sensitive to sound pressure which is related to sound intensity. In consumer audio electronics, the level differences are called "intensity" differences, but sound intensity is a specifically defined quantity and cannot be sensed by a simple microphone.

Sound intensity level is a logarithmic expression of sound intensity relative to a reference intensity.

Mathematical definition
Sound intensity, denoted I, is defined by

where
 p is the sound pressure;
 v is the particle velocity.

Both I and v are vectors, which means that both have a direction as well as a magnitude. The direction of sound intensity is the average direction in which energy is flowing.

The average sound intensity during time T is given by

For a plane wave ,

Where,
  is frequency of sound,
  is the amplitude of the sound wave particle displacement,
  is density of medium in which sound is traveling, and
  is speed of sound.

Inverse-square law

For a spherical sound wave, the intensity in the radial direction as a function of distance r from the centre of the sphere is given by

where
 P is the sound power;
 A(r) is the surface area of a sphere of radius r.

Thus sound intensity decreases as 1/r2 from the centre of the sphere:

This relationship is an inverse-square law.

Sound intensity level

Sound intensity level (SIL) or acoustic intensity level is the level (a logarithmic quantity) of the intensity of a sound relative to a reference value.

It is denoted LI, expressed in nepers, bels, or decibels, and defined by

where
 I is the sound intensity;
 I0 is the reference sound intensity;
  is the neper;
  is the bel;
  is the decibel.

The commonly used reference sound intensity in air is

being approximately the lowest sound intensity hearable by an undamaged human ear under room conditions.
The proper notations for sound intensity level using this reference are  or , but the notations , , dBSIL, or dBSIL are very common, even if they are not accepted by the SI.

The reference sound intensity I0 is defined such that a progressive plane wave has the same value of sound intensity level (SIL) and sound pressure level (SPL), since

The equality of SIL and SPL requires that

where  is the reference sound pressure.

For a progressive spherical wave,

where z0 is the characteristic specific acoustic impedance. Thus,

In air at ambient temperature, , hence the reference value .

In an anechoic chamber which approximates a free field (no reflection) with a single source, measurements in the far field in SPL can be considered to be equal to measurements in SIL. This fact is exploited to measure sound power in anechoic conditions.

Measurement
Sound intensity is defined as the time averaged product of sound pressure and acoustic particle velocity. Both quantities can be directly measured by using a sound intensity p-u probe comprising a microphone and a particle velocity sensor, or estimated indirectly by using a p-p probe that approximates the particle velocity by integrating the pressure gradient between two closely spaced microphones.

Pressure-based measurement methods are widely used in anechoic conditions for noise quantification purposes. The bias error introduced by a p-p probe can be approximated by

where is the "true" intensity (unaffected by calibration errors),  is the biased estimate obtained using a p-p probe, is the root-mean-squared value of the sound pressure,  is the wave number,  is the density of air,  is the speed of sound and  is the spacing between the two microphones. This expression shows that phase calibration errors are inversely proportional to frequency and microphone spacing and directly proportional to the ratio of the mean square sound pressure to the sound intensity. If the pressure-to-intensity ratio is large then even a small phase mismatch will lead to significant bias errors. In practice, sound intensity measurements cannot be performed accurately when the pressure-intensity index is high, which limits the use of p-p intensity probes in environments with high levels of background noise or reflections.

On the other hand, the bias error introduced by a p-u probe can be approximated by

where  is the biased estimate obtained using a p-u probe,  and  are the Fourier transform of sound pressure and particle velocity, is the reactive intensity and  is the p-u phase mismatch introduced by calibration errors. Therefore, the phase calibration is critical when measurements are carried out under near field conditions, but not so relevant if the measurements are performed out in the far field. The "reactivity" (the ratio of the reactive to the active intensity) indicates whether this source of error is of concern or not. Compared to pressure-based probes, p-u intensity probes are unaffected by the pressure-to-intensity index, enabling the estimation of propagating acoustic energy in unfavorable testing environments provided that the distance to the sound source is sufficient.

References

External links
Relationships of Acoustic Quantities Associated with a Plane Progressive Acoustic Sound Wave
Table of Sound Levels. Corresponding Sound Intensity and Sound Pressure
What Is Sound Intensity Measurement and Analysis?

Acoustics
Sound
Sound measurements
Physical quantities

Sound intensity


: Thomas Mouléro Djogbenou, prêtre catholique et premier prêtre du Bénin et de la sous-région ouest africaine (° 1888).
 4 août :
 Benoît Frachon, syndicaliste et homme politique français (° ).
 Fumio Nanri, trompettiste de jazz japonais (° ).
 8 août :
 Julian Cannonball Adderley, saxophoniste alto américain (° ).
 Joseph Wauters, coureur cycliste belge (° ).
 9 août : Dmitri Chostakovitch, compositeur russe (° ).
 13 août : Marcel Rouvière, joueur et entraîneur de football français (° ).
 15 août :
 Sheikh Fazlul Haque Mani, homme politique bangladais (° ).
 Robert Ploton, prêtre et résistant français (° ).
 Abdur Rab Serniabat, homme politique bangladais (° 1921).
 17 août : Georges Dandelot, compositeur et pédagogue français (° ).
 18 août : André Oleffe, homme politique belge (° ).
 27 août
 Hailé Sélassié , empereur d'Éthiopie (° ).
 Franjo Šoštarić, footballeur international yougoslave (° ).
 29 août : Eamon de Valera, homme politique irlandais (° ).

Notes et références

Décès en août 1975


"Existența înseamnă că ai libertatea să alegi cine ești, înseamnă să trăiești din plin." Soren Kierkegaard (1813-1855).

Filosoful danez Soren Kierkegaard nu a fost de acord cu principiul prezentat de Kant, conform căruia convingerile religioase și morale se bazează pe rațiune. Pentru Kierkegaard cel mai important lucru era problema existențială, credința fiind ceva cu totul irațional și imposibil de dovedit. Filozofia sa este recunoscută a fi precursoare a existențialismului. Omenirea având obiceiul de a ignora problemele și de a-și pune întrebări referitoare la sensul vieții, preferând căutarea unui refugiu în anonimat. Toți oamenii sunt condamnați să trăiască existențe incerte și absurde, care se supun unor adevăruri subiective ce nu pot fi niciodată dovedite", reitera Kierkegaard în scrierile sale.

De exemplu, atunci când se alege o viață religioasă, Kierkegaard susține că nu există argumente raționale care să justifice alegerea, ci doar motive subiective, un simț al necesității personale și dorința unei dedicări totale. La fel și când se alege o viață etică, se acționează conform principiilor rațiunii practice, dar și asta e tot o alegere, care nu e rațională. Noțiunea de "adevăr subiectiv" nu înseamnă, așa cum cred mulți, că e un adevăr care e adevărat "doar pentru mine". Acest adevăr face referire la o rezoluție în fața necunoscutului obiectiv. Mai important decât CEEA CE e crezut, e felul CUM e crezut. De aceea Kierkegaard renunță la deliberările filozofice calme, din care e compusă o mare parte din istoria filozofiei, renunță la motive și raționalitate și preferă să promoveze angoasele și pasiunile, "saltul" în necunoscut și iraționalitatea vieții.

Note

Filosofie creștină
Existențialism

Existențialism creștin


Cry Baby er en amerikansk musical komedie fra 1990 og er instrueret af John Waters.

Medvirkende
 Johnny Depp som Wade 'Cry-Baby' Walker
 Amy Locane som Allison Vernon-Williams
 Susan Tyrrell som Ramona Rickettes
 Ricki Lake som Pepper Walker
 Iggy Pop som Belvedere Rickettes
 Polly Bergen som Fru Vernon-Williams
 Traci Lords som Wanda Woodward
 Darren E. Burrows som Milton Hackett
 Kim McGuire som Hatchet-Face
 Stephen Mailer som Baldwin

Eksterne henvisninger

Amerikanske film fra 1990
Musicalfilm fra USA
Komediefilm fra USA

Cry Baby


Gün Olur Asra Bedel, Cengiz Aytmatov'un bir romanıdır. Roman, geleneklerini korumaya çalışan insanları anlatır. Komünizm sırasında yaşanan anılar, insanların kutsal saydığı şeylerin yok sayılması, aşkın sorgulanması romanın değindiği konulardır. Komünizm materyalist düşünce yapısı ile hayata bakmış, cenneti dünyaya getirmeye çalışmıştır. Elbette bunun içinde cennet var olsun ya da olmasın insanlara yaşadıkları cehennemi değiştirmenin kendi ellerinde olduğunu anlatma çabası içinde olmuştur. Kitaba kısaca mankurtlaşma ile geleneklerini koruma arasındaki insanların hikâyesi de denebilir.

Bu yerlerde trenler doğudan batıya, batıdan doğuya gider gelir, gider gelirdi...

Bu yerlerde demiryolunun her iki yanında ıssız, engin, sarı kumlu bozkırların özeği Sarı Özek uzar giderdi.

Coğrafyada uzaklıklar nasıl Greenwich meridyeninden başlıyorsa, bu yerlerde de mesafeler demiryoluna göre hesaplanırdı.

Trenler ise doğudan batıya, batıdan doğuya gider gelir, gider, gelirdi...

"Gün Olur Asra Bedel", diğer adıyla "Gün Uzar Yüzyıl Olur" esas itibarıyla Sovyetler Birliği döneminde yaşanan sosyal ve kültürel sorunların bir öz eleştirisidir. Aytmatov, romanında, geçmişin efsaneleriyle geleceğin bilimkurgusunu harmanladığı çok özel bir teknik uygulamıştır.

Çağdaş romancılığın başyapıtlarından biri olan Gün Olur Asra Bedel, aslında yalın bir kurguya dayalıdır. Uçsuz bucaksız bozkırların kuş uçmaz kervan geçmez köşelerinin birinde, trenlerin geçtiği küçük bir aktarma istasyonunda görevli iki arkadaştır, Yedigey ve Kazgangap.

Aytmatov romanında, sıradan bir yaşamdan, ulusal ve toplumsal sorunlara gönderme yapar.Yer, Sarı Özek bozkırıdır...Kırgızistan'ın uçsuz bucaksız bozkırlarının birinde Sarı Özek'teki basit ve tekdüze bir yaşamın; demiryolcu Yedigey'in, İkinci Dünya Savaşı'ndan beri arkadaşı ve en yakın dostu Kazangap'ı, vasiyeti üzerine, atalarından miras kaldığına inandığı ve kutsal bildiği Sarı Özek bölgesinde bir mezarlığa gömmek istemesinin ve bu süreçte yaşadığı çelişkilerin öyküsüdür. Çevre ve kişiler, bize pek yabancı olmayan, Orta Anadolu bozkırlarının ve halkının adeta bir kopyasıdır.

Aytmatov'un yapıtlarında başlangıç, aynı zamanda bitiştir. Başlayan her şey biter, biten her şey de yeni bir başlangıçtır. Zamanın erdiği bozkırlarda, gün, yüzyıl kadar uzun; geçen yüzyıllar ise bugün kadar yakındır aslında. Aytmatov tren raylarının sonsuzluğa uzayıp giden kıvrımları arasında yiyecek arayan bir tilkinin yaşadıklarını adeta empatik yaklaşımla yaşatır bizlere.

Kazgangap, sağlığında, Kırgız efsanelerinin birinde adı geçen Nayman Ana Türbesi'nin yer aldığı Ana Beyit bölgesine gömülmek istediğini söylemiştir.
Her şey, bir devenin sırtında Ana Beyit mezarlığına yol alan cenaze konvoyunun en önünde giden Yedigey'in bilincinde oluşur ve gelişir. Sarı Özek'teki istasyondan kutsal mezarlığa giden cenaze konvoyunun başını çeken Yedigey, can dostu Kazgangap'la yaşadıklarını, bu kısa yolculuk sırasında geri dönüşlerle bilinç üstüne çıkarır. Romanın ilerleyen sayfalarında, anlatılanların, bu yolculuk boyunca tahayyül edilenlerin ürünü olduğu ortaya çıkar. Yedigey, koca ömrü, bir güne hatta saatlere sığdırır; geçmişin, şu anın ve geleceğin aynı şey olduğunu, deve sırtındaki bilinç akışlarında yaşar ve yaşatır.

Gün Olur Yüzyıl Olur, dönemin yönetim anlayışına, Stalin diktatörlüğüne eleştirel bir bakış getirir. Bu eleştirel bakış, devlet kademelerinde görev yapan kişilere olumsuz karakterler çizilmesiyle kendisini gösterir. Roman kahramanlarında Sabitcan, bozkırın karşısında şehri, sıradan Kırgızın karşısında ise yönetime yakın, toplumsal yabancılaşmaya örneği temsil eder. Aytmatov'un yapıtlarında olumsuz kişilerin şahsında, sistemin yozlaşmış uygulamaları, üstü kapalı da olsa acımasızca eleştilir.

Yedigey, can dostu Kazgangap'ın naaşını vefa borcunu ödemek üzere küçük bir cenaze konvoyuyla Ana Beyit'e götürmektedir. Ancak, destan kahramanı Nayman Ana'nın mezarının bulunduğu Ana Beyit'te, Sovyet yönetimince bir uzay üssü kurulmuştur.Yedigey,aynı  zamanda  yaşadığı  yasak  aşkı  yani  Zarifeyi  hatırlar.Zarife  ve  kocası Abutalip ıssız  Sarı  Özek  bozkırına  sürgün  edilmişlerdir.Sebebi ise  Abutalip´ín  savaş  sırasında  esir  düşmesidir.Bir bakımdan hain  görülüyor.Abutalip eski  hatıralarını yazıp tutuklandığı için  cezaevindeyken  ölür.Kısa  süre  sonra  Zarife´de Yedigeyden  şüphelendiği  ve  Abutalip´in  acısına  dayanamadığı  için  Sarı Özek´i  terkeder. Sonradan  Yedigey  Zarife´nin  evlendiğini  öğrenir.

Cengiz Aytmatov, romanında "mankurt" kavramını bir sosyoloji terimi yapacak derecede çarpıcı sosyolojik saptama yapar. Mankurt, Aytmatov'dan sonra, geçmişini unutmuş, bedeniyle ve ruhuyla karşı tarafın buyruğu altına girmiş, yeni efendisine yaranmak için kendi değerlerine, ailesine ihanet edenlerin ortak adıdır.

Nayman Ana, mankurt olan oğlunu kurtarmaya çalışan, umut ve korku dolu bir yürekle çalkalanan bir Kırgız anasıdır. Onun mücadelesi, trajediyle bitse de, sonraki yüzyıllarda yaşanacaklara âdeta geçmiş çağlardan, ötelerden bir uyarıdır.

Kırgız ananın trajedisi, bulduğu sandığı bir anda, oğlunun okuyla öldürülmesiyle, efsaneden modern topluma bir projeksiyon tutar. Tarihsel mankurtlaşma, aslında, modern zamanlarda yaşanan mankurtlaşmanın iz düşümüdür âde

Gün Uzar Yüzyıl Olur'da geçmiş ile şu an, gerçekler ile destanlar iç içedir. Juan Juanlar, Sarı Özek bozkırında yaşayan Naymanların topraklarını istilâ eder. Tutsak aldıkları Nayman gençlerinin kafalarına yaş deve derisinden bir başlık geçirirler. Güneş altında kurumaya ve daralmaya başlayan deri, esirlere korkunç
acılar verir.Ayrıca çıkan saçlar deve derisine giremediğinden dönüp kurbanın kendi kafa derisine girer böylece tutsaklar hafızalarını kaybeder. Tutsaklar bu işkencenin sonunda ya ölürler ya da mankurtlaşırlar yani belleklerini ve bilinçlerini yitirirler. Juan Juanlar, tutsakların anılarını belleklerinden silmekle, insanlığın bilincini yok etmekle insanlık onurunu ayaklar altına almayı başarmış (?) bir topluluktur.
Mankurtlaşan tutsak artık efendisinden başkasını tanımaz. Ne anasını, ne babasını, ne de bir başka şeyi hatırlar. Ağzı var, dili yoktur artık; isyanı ve itaatsizliği hiç düşünmeyen tek varlıktır yeryüzünde.,
Yedigey'in Kazgangap'ı gömmek istediği yer, Nayman Ana'nın mezarı artık uzay üssüdür. Romanda yerleşik sistemin değerlerini simgeleyen Kazgangap'ın oğlu Sabitcan ise babasının cenazesine dahi zorla gelmiştir; herhangi bir sorun çıkmadan bir an önce törenin bitmesini ve şehre dönmeyi istemektedir.
Üsse yaklaşan cenaze konvoyunu durduran nöbetçiler, buranın askerî bölge olduğunu söyleyerek cenaze konvoyunun Ana Beyit'e girmesine izin vermek istemezler. Tartışma sürerken Nöbetçi subay gelir. Nöbetçi subay Kırgız kökenli bir delikanlıdır. Kendi halkından bir muhatapla karşılaşan Yedigey sorunu çözeceği inancıyla
konuyu açıklamaya başlar. Nöbetçi subayın cevabı çok kısa ve çarpıcıdır: "Yoldaş, Rusça konuş". Yedigey afallayarak niçin Kırgızca konuşmadığını sorar. Kırgız subay görevde olduğunu, görevde iken Kırgızca konuşamayacağı cevabını verir.
Konvoy çaresizlik içinde, kutsal topraklardan uzaklaşır. Yedigey başka bir yerde cenazeyi yaparak gömer; ancak Kırgız geleneklerini, tam olarak bilmeden ve uygulayamadan gömmek onu çok rahatsız etmiştir.
Aytmatov, baskıcı bir rejimin yerel ve ulusal değerleri silmeye çalıştığı bir zamanda alegrofik imgelerle ulusal kimliğini örten perdeyi aralamayı bilmiş, toplumsal sorunları ve bu sorunların derin yapılarını zamanın gündemine taşıma olanağını yaratmış ve romanlarıyla insanlığın hizmetine sunmuştur.
Romanda geçen Orman-Göğüslü gezegeni aslen Aytmatov'un zihninde yaratmak istediği coğrafya ve bu coğrafyada yaratmak istediği insanların izdüşümüdür. Yıllarca Rus mahkûmiyeti altında yaşayan Kırgızlar'ın aslında layık olduğu coğrafya, Orman-Göğüslü gezegeni tadında bir coğrafyadır. Elbette bu coğrafya herhangi birisi tarafından Kırgızlara sunulacak değildir. Bu gezegen tadında bir coğrafya için çabalamak gayret sarfetmek gereklidir. bazen kazanmak için kaybetmek gerekir...

Cengiz Aytmatov romanları
1991 romanları
100 Temel Eser

Gün Olur Asra Bedel


Hrvatska je nastupila na Zimskim paraolimpijskim igrama u Salt Lake Cityju 2002. godine. Bile su to prve paraolimpijske igre na kojima je nastupala samostalna Hrvatska.

Popis hrvatskih natjecatelja

U Salt Lake Cityju 2002. nastupilo je dvoje hrvatskih reprezentativaca na Zimskim paraolimpijskim igrama:

 Aleksandra Kosanić - alpsko skijanje
 Tomislav Zadro - alpsko skijanje

Vidi još

 Paraolimpijske igre
 Zimske paraolimpijske igre
 VIII. Zimske paraolimpijske igre - Salt Lake City 2002.
 Popis zemalja osvajača odličja na ZPI 2002.

Hrvatska na Paraolimpijskim igrama

Hrvatska na Zimskim paraolimpijskim igrama 2002.


Palmyre Maria Ludovica Buyst, née le 22 novembre 1875 à Ledeberg (Belgique), morte le 4 août 1957 à Bouillon (Belgique), était une pianiste, professeure de musique et compositrice belge.

Vie professionnelle
Palmyre Buyst étudie au Conservatoire royal de Gand avec Adolphe Samuel pour la fugue, Max Heynderickx pour le piano et Gustave Beyer pour la musique de chambre. En outre, elle étudie le piano avec Arthur De Greef. Elle est professeure assistante au Conservatoire Royal de Gand et professeure de piano pour les jeunes filles. Sa fille Jane Vignery est également compositrice.

En 1897 et 1902, elle participe à une série de concerts de musique de chambre à Bruxelles avec le violoniste Nicolas Laoureux.

Elle est une compositrice active, écrivant pour le piano, l'orgue, la musique de chambre, la voix et l'orchestre.

Œuvres
En 1996, les archives personnelles de Palmyre Buyst, composées de manuscrits, de publications et d'autres documents, ont été données à la Muziekbibliotheek de Gand. Parmi ses compositions figurent :

 Mélodie pour voix et piano (1892)
 Nocture pour piano (1894)
 Fugue pour quatuor à cordes (1898)
 Andante pour orchestre symphonique (1898)
 Andromède, cantate (1898)
 Allegro symphonique (1899)
 Ave Maria pour soprano, chœur et orchestre (1900)
 Sonate pour violon et piano (1910)

Références

Liens externes
 Biografie (Studiecentrum Vlkaamse muziek)

Naissance en novembre 1875
Pianiste classique belge
Compositrice belge de musique classique
Décès en août 1957
Décès à Bouillon
Décès à 81 ans

Palmyre Buyst


Călătoria lui Ion este un film românesc din 1974 regizat de Adrian Petringenaru.

Prezentare

Note

Legături externe

Vezi și
 1974 în film

Filme românești
Filme în limba română
Filme din 1974
Filme regizate de Adrian Petringenaru

Călătoria lui Ion


A língua Guniyand, chamada pelos falantes de Gooniyandi, pertence à família Bunuban e é falada na região de Kimberley na Austrália Ocidental . Atualmente, tem cerca de 210 falantes nativos e é classificada como severamente em risco pelo Atlas Mundial de Línguas em Perigo da UNESCO.

Etimologia
O termo Guniyandi se refere ao nome do povo Gooniyandi, que antes também era escrito como Kuniyanti. Antigamente, o grupo costumava ser nomeado como "Gunian", porém os falantes consideram que o termo encurta o significado e preferem a forma extensa "Gooniyandi".

Distribuição
É uma língua Aborígene Australiana falada pelo povo Gooniyandi, o qual vive na parte meridional de Kimberly, região do estado da Austrália Oriental. Além disso, faz parte da família linguística Bunuban, a qual é composta apenas por duas línguas: Guniyandi e Bunuba, havendo um alto índice de bilinguismo entre membros dos dois povos. Essas pertencem ao grupo linguístico Não Pama Nyungan.

Fonologia
A fonologia do Guniyandi é composta por dezenove fonemas consonantais e três fonemas vocálicos, sendo um deles longo (/a/). Não existem consoantes fricativas e o vozeamento não interfere no significado.

Vogais

Consoantes

Ortografia
O Guniyandi utiliza o alfabeto latino. Isso acontece porque a Austrália foi colonizada pela Inglaterra e os pesquisadores ingleses criaram formas para representar os idiomas Aborígenes utilizando o alfabeto latino, que é usado no idioma inglês. Segue abaixo a correspondência entre as letras e dígrafos e os seus respectivos fonemas.

Gramática

Pronomes
Os pronomes do Guniyandi podem ser divididos em três principais formas: nominativos, oblíquos e enfáticos. Além de possuírem o equivalente a primeira, segunda  e terceira pessoas gramaticais do singular e do plural, existe uma distinção dentro da primeira pessoa do plural, a qual pode ser restrita ou irrestrita ( incluir ou não a pessoa com quem se fala).

Os pronomes nominativos desempenham uma função semelhante aos pronomes pessoais no português.

Os pronomes oblíquos desempenham uma função semelhante aos pronomes possessivos do português.

Os pronomes enfáticos não tem uma correspondência no português mas são utilizados em situações nas quais os indivíduos além de realizarem a ação, ainda a fazem em benefício próprio.

Vocabulário
Essa é uma versão reduzida do tradicional mito sobre o fogo.

Bibliografia

Línguas da Austrália

Língua guniyandi


Holtorf, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde, Bonn kentine bağlı bölge. 1183/1187 tarihlerinde Holzdorp adıyla ilk kez kayıtlara geçmiştir. Beuel idari merkezinin güneydoğusunda yer alan Holtorf'a komşu olduğu Ennert doğa koruma bölgesi şekil vermiştir. Doğayla iç içe konumu, bölgede pek çok konutun yapılmasını beraberinde getirmiştir. 2003 yılı itibarıyla nüfusu 1.803 olarak belirlenmiştir.

Holtorf


بلدية بني جماعة أو (نقحرة: بينيخاما) (بالإسبانية: Benejama) هي بلدية تقع في مقاطعة لقنت التابعة لمنطقة بلنسية شرق إسبانيا.

الديموغرافيا
بلغ عدد سكان بلدية بني جماعة 1.817 نسمة عام 2011 (وفقاً للمعهد الوطني الإسباني للإحصاء).

مراجع

مصادر
  الموقع الرسمي لبلدية بني جماعة

أماكن مأهولة في مقاطعة لقنت
بلديات لقنت
بلديات مقاطعة بلنسية
أماكن ذات اسم عربي الأصل في شبه الجزيرة الإيبيرية

بينيخاما


Antidikomarijaniti (grčki ἀντιδικοµαριανῖται = "Marijini protivnici"; ἀντίδικ-ος = "protivnik" + Μαρία = "Marija") bili su rani kršćani koji su vjerovali da Marija, majka Isusa Krista, nije bila djevica doživotno. Termin su koristili branitelji doktrine vječnog djevičanstva Marijinog, tijekom 4. i 5. stoljeća. Antidikomarijaniti su vjerovali da su braća i sestre Isusa Krista djeca njegove majke i njezinog supruga Josipa. Nema dokaza da su ti kršćani bili "protiv" Marije na neki poseban način, osim što ju nisu smatrali "kraljicom neba", što je naslov koji joj daju rimokatolici jer je službeni nauk Katoličke crkve da je Marija "Žena Apokalipse". Spisi u kojima se opovrgavaju vjerovanja antidikomarijanita pojavljuju se prvi put u 3. stoljeću. Najraniji zapis o njima ostavio je Tertulijan, dok je termin "antidikomarijanit" prvi posebno upotrijebio biskup Epifanije Salaminski.

Ebioniti
Ebioniti — veoma rana židovsko-kršćanska sekta prema kojoj je Isus bio Mesija, ali ne i Bog — bili su prvi kršćani koji su smatrali da je Isus sin Josipa i Marije, a ne Sin Božji. Ova je doktrina bila vrlo kontroverzna kasnijim antidikomarijanitima, kao i njihovim suparnicima te je kasnije izmijenjena tako da je naučavala da je Isus rođen od Marije po Duhu Svetom, no Josip i Marija su potom imali spolne odnose. Veliki branitelji antidikomarijanizma bili su arijanci Eudoksije Antiohijski i Eunomije. Prema spisima svetog Ivana Damaščanskog, ti su pisci utjecali na islamsku teologiju.

Protestanti
Mnogi protestanti vjeruju da su Marija i Josip imali četvoricu sinova i barem dvije kćeri.

Izvori i bilješke

Marija (majka Isusova)

Antidikomarijaniti


Giovanni Battista Pescetti (Venecia, República de Venecia, c. 1704 – ib., 20 de marzo de 1766) fue un compositor y notable organista italiano que desarrolló su obra a mediados del , perteneciendo por lo tanto al periodo del barroco tardío de la historia de la música.

Biografía
Se formó musicalmente bajo la guía de Antonio Lotti, siendo su compañero de estudios Baldassare Galuppi con el que tendrá ocasión a lo largo de su vida de colaborar musicalmente. Presentó su primer trabajo operístico, el drama Nerone detronato, durante el carnaval veneciano de 1725 en el Teatro San Salvatore, permaneciendo en la Ciudad de los Canales hasta 1732.

En 1736, marchó a Londres, donde se ganó la vida como clavecinista hasta que fue nombrado, sucediendo a Nicola Porpora, director de la  compañía musical Opera of the Nobility. Durante esta etapa londinense colaboró activamente en la producción de pastiches. A causa del levantamiento jacobita de los escoceses en 1745, liderados por Carlos Eduardo Estuardo, los católicos italianos residentes en Inglaterra se vieron obligados a abandonar el país.

De regreso a Venecia retoma la actividad compositiva y, el 27 de agosto de 1762, es nombrado organista de la Catedral de San Marcos de Venecia. Durante este último periodo veneciano fue profesor de Antonio Salieri.

Estilo musical
Lo más característico de la música de Pescetti son las arias de sus óperas, las cuales se caracterizan por su breve duración, un acompañamiento musical simple, un fraseo claro y articulado y una cadencia armoniosa.

El musicólogo inglés Charles Burney, fue muy duro con Pescetti al reprocharle una escasa imaginación musical.

Formas musicales

Óperas
Anexo: Óperas de Giovanni Battista Pescetti

Pastiches
Todos los pastiches en los que intervino Pescetti fueron estrenados en Londres.

Sabrina (1737)
Arsaces (1737)
Angelica e Medoro (1739)
Merode e Olympia (1740)
Alessandro in Persia (1741)
Arsitodemo, tiranno di Cuma (1744)
Ezio  (1764)
Lionel and Clarissa

Otros trabajos
Gionata (oratorio, Padua, 1769)
10 sonatas para clavicémbalo (Londres, 1739)
4 obras para órgano

Bibliografía

C. Baccili: Il teatro di Fermo (Recanati, 1886)
G. Barblan: La musica strumentale e cameristica a Milano nel '700', Storia di Milano, Vol. XVI (Milán, 1962)
F. Mompellio: La cappella del Duomo dal 1714 ai primi decenni del '900', Storia di Milano, Vol. XVI (Milán, 1962)

Enlaces externos

Compositores del Barroco de Italia
Compositores de ópera de Italia
Compositores de Italia del siglo XVIII
Organistas de Italia
Clavecinistas de Italia
Músicos de Italia del siglo XVIII
Nacidos en Venecia
Fallecidos en Venecia

Giovanni Battista Pescetti


නවසීලන්තය දුපත් රටක් වන අතර පැසිෆික් මුහුදේ මුලික බිම් දෙකක් වන උතුරැ දුපත හා දකුණු දුපත අයත්ව පිහිටා ඇත. බොහෝ කුඩා දුපත් විශේෂයෙන් ස්ටුවර්ට් දුපත, රනියුරා සහ චැතැම් දුපත අයත්ය. ස්වදේශී ඔයෝරි භාෂාව වන්නේ අයෝට්යාරෝෂාය. නවසීලන්ත රාජධානියට තැන් දුපත්, නියු, ටොකෙලාඕ, රොස් අයත් වේ. නවසීලන්නය පිහිටියේ කි. මි. 2000 (සැතපුම් 1250) ගිණිකොණ ඔස්ට්‍රේලියාවට ටැස්මන් මුහුද හරහාය. එහි උතුරට වන්නට ඇති ලගම අසල්වැසියන් වන්නේ කැලසෝනියා, ෆිජි සහ ටොන්ගාය. නවසීලන්තය හුදෙකලා කාලසීමාව තුල විශාල සත්ත්ව ගහනයක් වන පක්ෂීන් වර්ධනයක් ඇති විය. සමහර සතුන් පක්ෂීන් මිනිසුන්ගේ පැමිණීමත් සමග වද වි ගියේය. එහි ජනගහනයෙන් බහුතරයක් යුරෝපියානු ස්වභාවකින් ද ස්වදේශී මයොරි ජාතිකයන් විශාලතම සුළු පිරිස විය. ආසියානු හා මයෝරි නොවන හොලිකේෂින්වරැන් ද විශේෂීත සුළු කොටසකි. පොදුවේ භාවිතා වන භාෂාව වන්නේ ඉංග්‍රිසිය. නවසීලන්තය දියුණු වු රටක් වන අතර එය අන්තර්ජාතික වශයෙන් මානව සංවර්ධනය ජිවන ම්ටටම ජිවිතාපේක්ෂාව සාක්ෂරතාවය, අධ්‍යාපනය, සාමය, සෞභාග්‍යය, ආර්ථික නිදහස, ව්‍යාපාර යහපාලනය, දුෂණය අඩු බව, මාධ්‍ය නිදහස සහ සිවිල් වගකීම් හා දේශපාලන අයිතිය ද ඉහළ අගයක් ගනි. එහි නගර ද ලෝකයේ රටවල් ජිවත් විමට සුදුසුම නගර අතර වේ.

රජය
රාජ්‍ය නායකයා II වන එලිසබෙත් රැජින වන අතර චාරිත්‍රානුකුල ආණ්ඩුකාරවරයකු අමතර බලය අත්කර ගෙන ඇත. රැජිණයට සැබෑ දේශපාලන බලයක් නොමැති අතර ඇය එරටේ සංකේත ස්ථානයකි. දේශපාලන බලය ප්‍රජාත්‍රාන්ත්‍රියව තෝරාගත් නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තුව යටතේ අගමැතිවරයෙකු යටතේ පාලනය වේ.

නවසීලන්තය

නව zසීලන්තය


La estación de Leucate-La Franqui, es una estación ferroviaria francesa de la línea Narbona - Portbou, situada en la comuna de Port-la-Nouvelle, en el departamento de Aude, en la región de Languedoc-Rosellón. Por ella transitan únicamente trenes regionales.

Situación ferroviaria
La estación se sitúa en el PK 435,260 de la línea férrea Narbona - Portbou entre las lagunas de Leucate y Bages-Sigean dando lugar a un trazado muy peculiar en el cual las vías parecen cruzar en medio de las aguas.

Historia
La estación fue inaugurada el 20 de febrero de 1858 por la Compañía de Ferrocarriles del Mediodía. En 1935, la compañía que disponía de la concesión inicial fue absorbida por la Compañía de Ferrocarriles de París a Orléans dando lugar a la Compañía PO-Mediodía. Dos años después, la explotación pasó a manos de la SNCF.

La estación
Esta pequeña estación posee dos andenes laterales y dos vías. El pequeño edificio para viajeros, de dos plantas, solo está plenamente operativo en época estival. Dispone de taquillas y máquinas expendedoras de billetes.

Servicios ferroviarios

Regionales
Los TER cubren los siguientes trayectos:
 Línea Toulouse ↔ Cerbère
 Línea Narbona / Nîmes / Aviñón ↔ Cerbère

Referencias

Enlaces externos

Estaciones de ferrocarril de Francia inauguradas en 1858
Estaciones de ferrocarril de la región de Occitania
Estaciones de ferrocarril del departamento de Aude

Estación de Leucate-La Franqui


Biggie Kapeta fue un escultor de Zimbabue, nacido el año 1956 y fallecido el 1999.

Datos biográficos

Era sobrino de Sylvester Mubayi, con quien se formó como escultor; y más tarde pasó dos años como artista en residencia en el Parque de Escultura Chapungu,  en Harare donde algunos de sus trabajos pueden verse en exposición.

Fue el maestro de Sydney Majengwa.

Notas y referencias

Enlaces externos

Enlaces externos

Escultores de Zimbabue
Escultores del siglo XX
Zimbabuenses del siglo XX

Biggie Kapeta