Fridrik IV. s praznim džepovima (1382. – Innsbruck, 24. lipnja 1439.) bio je sin vojvode Leopolda III. i  Virdis Visconti kćeri milanskog vojvode. Od 1402. upravljao je kao titularni vojvoda Austrije nad austrijskim Vorlandeom te je od 1406. postao grof Tirola i vladar Gornje Austrije.

On je začeo stariju tirolsku granu Habsburgovaca. Njegov popularni nadimak, koji je navodno nastao kao pogrdni naziv, kao i brojne legende i priče o njegovoj osobnosti i životu čine ga jednim od poznatijih likova srednjega vijeka u Tirolu.

Austrijski vladari
Habsburgovci

Fridrik IV. Tirolski


El Jardín Botánico de Foncaude () es un jardín botánico y arboreto de Francia de 7 hectáreas de extensión localizado en la comuna de Feuilla, en el departamento de Aude.

Está reconocido como "Collection National" por el Conservatorio de colecciones vegetales especializadas (CCVS) por su colección de 270 especies de agaves (2008). Está abierto a diario en los meses cálidos del año, se cobra una tarifa de entrada.

Historia
Creado a partir de cursos botánicos en Corbières en 1991, el jardín una veintena de años más tarde, se encuentra consolidado.

Colecciones
Alberga unas 2000 especies de plantas. Se compone de tres partes :
 el arboreto, con 2000 árboles y arbustos perteneciendo a 300 especies de coníferas y frondosas, con unas 200 palmeras;
 la zona mediterránea, con 340 especies silvestres o introducidas;
 las rocallas de Cactus y Suculentas, con más de 8000 plantas pertenecientes a 1300 especies diferentes. La colección de agave la cual cuenta con más de 270 especies está reconocida por el « Conservatoire des Collections Végétales Spécialisées » (CCVS) en 2008, y es una de las más importantes de Francia.

Referencias

Enlaces externos
 Página oficial del Jardin botanique de Foncaude.
 Les sentiers botaniques de Foncaude

Foncaude
Founcade
Foncaude
Foncaude
Foncaude
Áreas protegidas establecidas en 1991
Francia en 1991

Jardín botánico de Foncaude


La  (),  en français, est une université privée tunisienne.

Fondée en 2002, elle est installée dans le quartier des Berges du Lac à Tunis. Elle est la première université anglophone en Tunisie. L'université a bénéficié du soutien de ses membres fondateurs qui comptent parmi eux des entreprises, des chefs d'entreprise, des professionnels et des universitaires tunisiens. Afin de garantir l'indépendance académique de l'université, aucun membre fondateur ne s'est vu attribuer un vote contraignant.

La SMU se compose de trois établissements, une école de commerce (Mediterranean School of Business), une école d'ingénieurs (Mediterranean Institute of Technology) et un institut (Culture and Language Institute).

La SMU offre des programmes de licence d'Ingénierie, de master de langues ainsi que des séminaires professionnels dispensés en anglais.

La SMU a développé des partenariats et des programmes d'échange avec diverses universités nord-américaines, européennes, asiatiques et africaines, notamment l'université de Floride du Sud, l'université d'État d'Emporia, HEC Montréal, l'IÉSEG School of Management, la Libera Università Internazionale degli Studi Sociali, la , la Rennes School of Business, la Kedge Business School, la Nova School of Business and Economics, l'université du Hertfordshire, l'École de management de Normandie, l'université catholique portugaise, l'université américaine au Caire, l'Instituto de Empresa, la Hult International Business School, l', HEC Montréal et l'Escuela de Alta Dirección y Administración, mais aussi le Babson College, l'université du Maryland, l'université du Massachusetts et l'université de Caroline du Sud.

Références

Liens externes

Université en Tunisie
Enseignement à Tunis

South Mediterranean University


Güstow ist ein Ortsteil von Prenzlau und zählt zusammen mit dem Gemeindeteil Mühlhof 236 Einwohner. Dabei entfallen auf das Dorf Güstow 134 Einwohner und auf Mühlhof 102 Einwohner. (Stand: 16. Dezember 2020)

Geographie
Güstow liegt im Nordosten Brandenburgs (Deutschland) im Landkreis Uckermark. Der Ortsteil liegt ca. 105 km nördlich von Berlin und 55 km westlich von Stettin (Polen). Im Osten Güstows verläuft der von Dedelow kommende Fluss Quillow der in der Ucker mündet, im Süden verläuft der Fluss Strom der im Quillow mündet.

Geschichte
Güstow wurde im Jahr 1259 unter dem Namen Thidemannus de Gustowe erstmals urkundlich erwähnt. Das Dorf gehörte im Mittelalter zum Besitz der von Arnim. Im Jahr 2001 erfolgte die Eingemeindung in die Stadt Prenzlau.

Ortsvorsteher Güstows ist seit 2019 der AfD-Politiker Felix Teichner.

Einwohnerentwicklung

Bedeutende Bauten und Gedenkstätten

Dorfkirche Güstow

Die Dorfkirche Güstow ist ein rechteckiger Feldsteinbau mit eingezogenem Rechteckchor. Sie wurde in der Mitte des 13. Jahrhunderts erbaut. In der Ostwand des Chors befindet sich eine Dreifenstergruppe aus Lanzettfenster, im Giebel darüber befinden sich Blenden und Rundfenster. Im Jahr 1713 erfolgte eine Wiederherstellung der Kirche, nur der mittelalterliche Westturm wurde nicht wiederhergestellt. An dessen Stelle wurde im Jahr 1866 ein quadratischer neugotischer Backsteinturm errichtet.

Kriegerdenkmal Güstow
Das Kriegerdenkmal Güstow steht bei der Kirche. Es ist ein abgestuftes obeliskförmiges Denkmal, das zur Bekrönung einen Reichsadler oder Eisernes Kreuz hatte. Auf der Vorderfront ist eine Schrifttafel mit den Worten "Ihren im Weltkrieg gefallenen Söhnen. Die dankbare Gemeinde Güstow". Auf den anderen Seiten sind Namen der Gefallenen eingraviert.

Windfeld am Lindenberg
Das Windfeld am Lindenberg wurde im Juni 2000 mit 7 Windkraftanlagen in Betrieb genommen. In den nachfolgenden Jahren wurde es auf 26 Anlagen erweitert.

Weitere Sehenswürdigkeiten
 Weinberg westlich von Basedow (höchste Erhebung im Stadtgebiet Prenzlau mit 93,6 m)

Wirtschaft und Infrastruktur

Ansässige Branchen
 A&H Discothek
 Quillowtal Agrar GmbH
 Hoffleischerei Güstow
 Viehhaltung

Verkehrsanbindung
Durch Güstow verläuft die L25 in Richtung Prenzlau über Mühlhof (Ost) und Fürstenwerder über Schönermark (West) und die L253 nach Dedelow. Die Bundesautobahnen 11 und 20 verlaufen in der Nähe des Dorfes bei Prenzlau. Der Ort besitzt heute 2 Bushaltestellen. Dort fahren Montag bis Freitag Busse der Linien 411 (Prenzlau-Dedelow), 416 (Prenzlau-Fürstenwerder) und 419 (Prenzlau-Parmen), die zusammen einen Stundentakt zwischen Prenzlau und Güstow ergeben. Am Samstag, Sonntag und an Feiertagen gibt es einen 2-Stunden-Takt durch Rufbusse auf den Linien 416 und 419. Durch den Ort verläuft der Uckermärkische Radrundweg die Schloss & Kirchentour und die Gutsherrenradtour. Der nächste internationale Flughafen Stettin-Goleniów liegt ca. 85 km nordöstlich von Güstow.

Literatur

 Zeitschrift für preussische Geschichte und Landeskunde, Band 4 auf Google Books
 Slawen und Deutsche in der Uckermark auf Google Books
 Die Territorien der Mark Brandenburg: Kreis Prenzlau auf Google Books
 Die Territorien der Mark Brandenburg oder Geschichte der einzelnen …, Band 3 auf Google Books

Weblinks

 Güstow Uckermark auf askanier-welten.de

Einzelnachweise

Ehemalige Gemeinde (Landkreis Uckermark)
Ersterwähnung 1259
Gemeindeauflösung 2001
Ort im Landkreis Uckermark
Ortsteil von Prenzlau

Güstow (Prenzlau)


Carlos de Luque López fue un arquitecto español de origen murciano.

Biografía
Realizó su titulación en la Escuela de Arquitectura de Madrid en el año 1904. Fue uno de los primeros introductores del modernismo en Madrid.  Diseñó la Villa Diego ubicada en la colonia Madrid Moderno. Diseña algunas viviendas en Madrid, así como dos hoteles similares ubicados en la calle San Raimundo (1909-1910), siendo derribados a mediados del . Uno de sus trabajos más notorios será el que realiza en el periodo que va desde 1911 a 1916 al remodelar la iglesia neomodernista del Oratorio del Caballero de Gracia, cambiando la fachada que da a la Gran Vía (obra del arquitecto español Juan de Villanueva).

Referencias

Véase también
 Gran Vía

Luque López
Arquitectos del modernismo madrileño

Carlos de Luque López


Estadio Municipal Santo Domingo İspanya'nın El Ejido şehrinde 2001 yılında çok amaçlı olarak inşa edilen bir stadyum

Stadyumda çoğunlukla futbol müsabakaları yapılmaktadır. İspanya'nın Polideportivo Ejido takımının maçlarını yaptığı stadyum, 7.870 seyirci kapasitelidir.

İspanya'daki stadyumlar

Estadio Municipal Santo Domingo


Boljuni su razoreno seosko naselje  u općini Kalinovik, Republika Srpska, BiH. Nalaze se podno vrha Šiljevca (1434 m) i sjeverno od Klinje, istočno od Uloga, a u blizini je Kazanića vrelo. Pripada nevesinjskoj župi.

Povijest
Iz vremena planištarenja ostalo je sjećanje gdje su koji humnjački Hrvati imali svoju planinu. Iz Boljuna od Stoca išli su u Boljune planinu. Dvojno su stanovali radi stoke i žitnice, zimi u Humnini, a ljeti se sa stokom seli u planinu. Humnjaci su u toj seobi sa sobom i ime svoga sela.

Nakon rata Hrvati katolici su nestali iz Boljuna.

Izvori

Vanjske poveznice
Be.geoview.info Boljuni

Naselja u Republici Srpskoj

Boljuni (Kalinovik, BiH)


Barbichas-de-fronte-amarelo (Psilopogon flavifrons) é uma ave que pertence a família de aves asiáticas megalaimidae, caracterizada como uma espécie residente endêmica no Seri Lanca, onde habita florestas úmidas subtropicais e tropicais, pântanos, plantações e jardins rurais até uma altitude de . Tem plumagem verde com coroa amarela e manchas azuis abaixo dos olhos, na garganta e no queixo. é  comprimento e pesa . Alimenta-se de bagas, frutas e ocasionalmente insetos. Nidifica em um buraco de árvore, onde põe de 2 a 3 ovos.

Na cultura
No Seri Lanca, esta ave é conhecida como mukalang kottoruwa - na língua cingalesa.

Aves descritas em 1816
Aves do Sri Lanka
Espécies pouco preocupantes
Psilopogon

Barbichas-de-fronte-amarelo


Audrey Marie Munson (Rochester, 8 de junho de 1891 - Ogdensburg, 20 de fevereiro de 1996) foi uma modelo e atriz de cinema americana, considerada a "primeira supermodelo da América". Em seu tempo, era conhecida como " Miss Manhattan ", a " Garota do Panamá-Pacífico ", a " Garota da Exposição " e " Vênus Americana ". Ela foi modelo ou inspiração para mais de doze estátuas na cidade de Nova York e muitas outras em outros lugares. Munson apareceu em quatro filmes mudos, incluindo uma aparição sem roupa em Inspiration (1915). Ela foi uma das primeiras atrizes americanas a aparecer nua em um filme não pornográfico.

Carreira

Modelo
Audrey Marie Munson nasceu em Rochester, Nova York, em 8 de junho de 1891, filha de Edgar Munson (1857-1945), condutor de bonde e especulador imobiliário descendente de puritanos ingleses, e Katherine "Kittie" Mahaney (1863-1958), filha de imigrantes irlandeses. Seu pai era de Mexico, Nova York, e mais tarde ela morou lá. Seus pais se divorciaram quando ela tinha oito anos, e Audrey e sua mãe se mudaram para Providence, Rhode Island .

Em 1909, as duas mudaram-se para Washington Heights, na cidade de Nova York, onde Audrey, de 17 anos, buscou uma carreira como atriz e corista. Seu primeiro papel na Broadway foi como "lacaio" em The Boy and The Girl no  Aerial Gardens do New Amsterdam Theatre, que decorreu de 31 de maio a 19 de junho de 1909. Ela também apareceu em The Girl and the Wizard, Girlies e La Belle Paree.

Enquanto olhava as vitrines na Quinta Avenida com sua mãe, foi flagrada pelo fotógrafo Felix Benedict Herzog, que a pediu para posar para ele em seu estúdio no Lincoln Arcade Building na Broadway com a 65th Street. Herzog a apresentou a seus amigos do mundo da arte. Ela posou para o muralista William de Leftwich Dodge, que lhe deu uma carta de apresentação para Isidore Konti . Konti foi seu primeiro escultor e o primeiro artista para quem modelou nua. A partir desse ponto, Munson posaria para alguns artistas visuais conhecidos, incluindo o pintor Francis Coates Jones, os ilustradores Harrison Fisher, Archie Gunn e Charles Dana Gibson, e os fotógrafos Herzog e Arnold Genthe, mas ela era predominantemente um modelo de escultor.

O primeiro crédito reconhecido de Munson é a estatuária de mármore de Konti chamada Três Graças, revelada no novo Grand Ballroom no Hotel Astor em Times Square em setembro de 1909. Ela posou para todas as três Graças. Logo depois, e na década seguinte, Munson se tornou a modelo preferida para do primeiro escalão de escultores americanos, posando para uma longa lista de estátuas, monumentos e esculturas arquitetônicas alegóricas independentes em capitólios estaduais e outros edifícios públicos importantes. De acordo com o The Sun em 1913, "Mais de cem artistas concordam que se o nome de Miss Manhattan pertence a alguém em particular, é a esta jovem." Em 1915, ela estava tão bem estabelecida que se tornou a modelo preferida de Alexander Stirling Calder, quando se tornou Diretor de Escultura da Exposição Internacional Panamá-Pacífico realizada em San Francisco naquele ano. Sua figura foi "noventa vezes repetida contra o céu" em um único edifício, no topo das colunatas do Pátio do Universo, modelado aproximadamente na Praça de São Pedro no Vaticano. Na verdade, Munson posou para três quintos da escultura criada para o evento e ganhou fama como a "Garota Panamá-Pacífico".

Atriz de cinema

A recém-descoberta celebridade de Munson ajudou a lançar sua carreira na nascente indústria cinematográfica e ela estrelou quatro filmes mudos. No primeiro, Inspiration (1915), feito pela Thanhouser Film Corporation em New Rochelle, Nova York e dirigido por George Foster Platt, ela apareceu totalmente nua no papel de modelo de um escultor. Os censores relutaram em banir o filme, temendo que também tivessem que banir a arte renascentista . Os filmes de Munson foram um sucesso de bilheteria, embora os críticos estivessem divididos. Thanhouser contratou uma sósia chamada Jane Thomas para fazer as cenas de atuação de Munson, enquanto Munson fez as cenas em que posava nua. Embora a aparição de Munson em Inspiration às vezes seja considerada a primeira ocasião em que uma atriz americana apareceu nua em um filme não pornográfico, de acordo com a historiadora de cinema Karen Ward Mahr, na verdade foi Margaret Edwards a pioneira em Hypocrites, lançado no início de 1915.

O segundo filme de Munson, Purity (1916), feito pela American Film Company em Santa Bárbara, Califórnia e dirigido por Rae Berger, é o único de seus filmes a sobreviver, tendo sido redescoberto em 1993 em uma coleção de "pornografia" na França e adquirido pelo arquivo do cinema nacional francês. Seu terceiro filme, The Girl o' Dreams, também feito pela American em Santa Bárbara e provavelmente dirigido por Tom Ricketts a partir de uma história de William Pigott (o catálogo do American Film Institute lista Pigott como diretor, mas todos os seus outros créditos o listam como roteirista), foi concluído no outono de 1916, mas embora o filme seja mencionado nas listas de créditos de vários de seus atores no Motion Picture Studio Directory de 21 de outubro de 1916, ele não foi lançado naquela época e nem tinha direitos autorais até 31 de dezembro de 1918; não há menção subsequente ao filme e pode nunca ter sido lançado.

Munson voltou à Costa Leste de trem via Syracuse em dezembro de 1916, tendo se envolvido com a alta sociedade em Nova York e Newport, Rhode Island. Há relatos de que sua mãe insistiu para que ela se casasse com o filho de um herdeiro da prata "Comstock Lode", Hermann Oelrichs Jr., então o solteiro mais rico da América. Não há registro desse fato. Em 27 de janeiro de 1919, ela escreveu uma carta desconexa ao Departamento de Estado dos Estados Unidos denunciando Oelrichs como parte de uma rede pró-alemã que a havia afastado do ramo do cinema. Ela disse que planejava abandonar os Estados Unidos para reiniciar sua carreira no cinema na Inglaterra.

Notoriedade
Em 1919, Audrey Munson estava morando com sua mãe em uma pensão na 164 West 65th Street, Manhattan, de propriedade do Dr. Walter Wilkins. Wilkins se apaixonou por Munson e, em 27 de fevereiro, assassinou sua esposa, Julia, para que ele pudesse estar disponível para o casamento. Munson e sua mãe deixaram Nova York e a polícia as procurou para interrogatório. Depois de uma busca nacional, elas foram localizadas. Elas se recusaram a voltar para Nova York, mas foram questionadas por agentes da Burns Detective Agency em Toronto, Ontário, Canadá. O conteúdo das declarações que eles forneceram nunca foi revelado, mas Audrey Munson negou veementemente que tivesse qualquer relacionamento romântico com o Dr. Wilkins. Wilkins foi julgado, considerado culpado e condenado à cadeira elétrica . Ele se enforcou em sua cela antes que a sentença pudesse ser executada.

Como consequência direta ou não, o assassinato de Wilkins marcou o fim da carreira de modelo de Munson. Ela continuou a buscar cobertura jornalística regular. Em 1920 foi relatado que Munson, incapaz de encontrar trabalho em qualquer lugar, estaria morando em Syracuse, Nova York, sustentada por sua mãe, que vendia utensílios de cozinha de porta em porta. Em novembro de 1920, dizia-se que ela trabalhava como bilheteira em um museu barato.

De janeiro a maio de 1921, uma série de vinte artigos serializados foi publicada na Hearst's Sunday Magazine em dezenas de suplementos de jornais de domingo, sob o nome de Munson, toda a série intitulada By the 'Queen of the Artists' Studios'. Os vinte artigos relatam anedotas de sua carreira, com alertas sobre o destino de outras modelos. Em uma delas, ela pedia ao leitor que imaginasse seu futuro:

Em fevereiro daquele ano, o agente-produtor Allen Rock fez anúncios mostrando um cheque de $ 27.500 que ele disse ter pago a Munson para estrelar um quarto filme intitulado Heedless Moths, dirigido por Robert Z. Leonard a partir de seu próprio roteiro baseado nesses escritos. Mais tarde, ela disse que o cheque de $ 27.500 era apenas um "golpe publicitário" e entrou com uma ação contra Allen Rock. Esses procedimentos revelaram que os vinte artigos foram escritos pelo jornalista Henry Leyford Gates.

No verão de 1921, Munson conduziu uma busca nacional, realizada pela United Press, pelo homem perfeito para se casar. Ela encerrou a busca em agosto alegando que não queria se casar de qualquer maneira. Em 3 de outubro de 1921 ela foi presa no Royal <i id="mwzw">Theatre</i> (mais tarde Towne Theatre ) em St.Louis numa acusação moral relacionada à sua atuação pessoal no filme Innocence (o título de relançamento de Purity), no qual ela teve um papel de liderança . Ela e seu empresário, o produtor de cinema independente Ben Judell, foram ambos absolvidos. Semanas depois, ela ainda aparecia em St. Louis, junto com as exibições de Innocence, encenando "uma série de novas poses de pinturas famosas".

Em 27 de maio de 1922, Munson tentou  suicídio engolindo uma solução de bicloreto de mercúrio.

Anos seguintes e morte
Em 8 de junho de 1931, sua mãe pediu a um juiz que a internasse em um asilo psiquiátrico. O juiz do condado de Oswego ordenou que Munson fosse internada em uma clínica psiquiátrica para tratamento em seu aniversário de 40 anos. Ela permaneceu no St. Lawrence State Hospital for the Insane em Ogdensburg, onde foi tratada de depressão e esquizofrenia, por 65 anos, até sua morte aos 104 anos. Durante sua permanência na instituição, muitas vezes ela cuidava de sua beleza com leite, iogurte e urina.

Em meados da década de 1950, Munson era famosa o suficiente para servir de tema de uma anedota em um livro de memórias que PG Wodehouse e Guy Bolton escreveram sobre seus anos na Broadway, Bring on the Girls! (1953), embora esse livro de memórias seja considerado mais ficção do que fato pelo biógrafo de Wodehouse.

Ela não recebeu visitas no asilo por mais de 25 anos depois da morte4 de sua mãe em 1958, mas foi redescoberta lá por uma meia-sobrinha, Darlene Bradley, em 1984, quando Munson tinha 93 anos Em meados da década de 1980, Munson, em meados dos anos 90, foi transferida para uma casa de repouso em Massena, Nova York, quando o hospital original fechou, no entanto, ela costumava fugir para um bar próximo, com funcionários da casa de repouso tendo que buscá-la. Como resultado, ela foi transferida de volta para a nova instituição mental. Quando completou 100 anos, tinha perdido todos os dentes e boa parte da audição, mas gozava de boa saúde. Pouco depois de seu 100º aniversário, Munson quebrou o quadril. Munson morreu em 20 de fevereiro de 1996, aos 104 anos. Foi enterrada no cemitério de New Haven em New Haven, Nova York, e recebeu uma lápide em seu túmulo em 8 de junho de 2016, 20 anos após sua morte e no que seria seu 125º aniversário.

Referências

Bibliografia
 Bone, James (2016) The Curse of Beauty: The Scandalous & Tragic Life of Audrey Munson, America's First Supermodel. New York: Regan Arts. ISBN 978-1942872030
 Donnelly, Elisabeth (Summer 2015) "Descending Night", The Believer, v.13 n.2.
 Mullgardt, Louis Christian (1915) The Architecture and Landscape Gardening of the Exposition – A Pictorial Survey of the Most Beautiful of the Compositions of the Panama-Pacific International Exposition. San Francisco: Paul Elder and Company.
 Neuhaus, Eugen (1915) The Art of the Exposition – Personal Impressions of the Architecture, Sculpture, Mural Decorations, Color Scheme & Other Aesthetic Aspects of the Panama-Pacific International Exposition. San Francisco: Paul Elder and Company.
 Rozas, Diane & Gottehrer, Anita Bourne (1999) American Venus: The Extraordinary Life of Audrey Munson, Model and Muse. Los Angeles: Balcony Press. ISBN 1-890449-04-0

Ligações externas

 Blog devoted to Munson in NYC
 The Audrey Munson Project
 Audrey Munson, J. Willis Sayre Photographs Collection, University of Washington
 Portrait photo, 1922, The New York Times, December 9, 2007
 "America's first supermodel", BBC News, May 31, 2016; video with images: photos, film, sculpture
 "Miss Manhattan", 99% invisible, February 15, 2016, Podcast, video, images

Musas
Pessoas com esquizofrenia
Atrizes de teatro dos Estados Unidos
Centenários dos Estados Unidos
Norte-americanos de ascendência irlandesa
Mortos em 1996
Nascidos em 1891
Modelos dos Estados Unidos

Audrey Munson


Kausativ er i grammatik en kasus, der angiver en årsag eller anledning til noget. Kausativ findes i det dravidiske sprog telugu og i det indianske sprog quechua og i det indoeuropæiske sprog tokharisk "B". På finsk findes kausativ som adverbialkasus, men er ikke produktiv. Udtryk i kausativ oversættes til adverbialled eller præpositionsled.

Grammatik
Kasus

Kausativ (kasus)


نسبة المرضى المتوفين بعد خمس سنوات من التشخيص لكل نوع من امراض السرطان:

 سرطان البنكرياس - 97%
 سرطانة الخلية الكبدية - 95%
 سرطان المريء - 92%
 سرطان الرئة - 87%
 سرطان المعدة - 83%
 سرطان الدماغ - 75%
 سرطان المبيض - 61%
 سرطان الفم - 49%
 سرطان الكلية - 47%
 سرطان المستقيم - 46%
 سرطان القولون - 43%
 سرطان الحنجرة - 34%
 سرطان عنق الرحم - 34%
 سرطان البروستاتا - 26%
 سرطان الثدي - 23%
 سرطان المثانة - 22%
 سرطان الجلد - 19%
 سرطان الرحم - 17%
 سرطان الغدة الدرقية - 6%

المصدر

 Kipfer, Barbara Ann. The Order of Things (Revised Edition), Random House, N.Y. 1998

قوائم طبية

قائمة معدل وفيات أمراض السرطان


قبائل

أماكن

حيوان

 كلب (جنس)، أحد أجناس فصيلة الكلبيات.
 كلب حراسة

انظر أيضاً
 كلاب (توضيح)

كلب (توضيح)


Villaronte (llamada oficialmente San Xoán de Vilaronte) es una parroquia española del municipio de Foz, en la provincia de Lugo, Galicia.

Otras denominaciones

La parroquia también es conocida por el nombre de San Xoán de Villaronte.

Etimología

Este topónimo está ya documentado en 1370 como "Vilarunti". Su etimología es controvertida. Algunos atribuyen su origen en el latín villa Gerontii, indicando la pertenencia a un possessor llamado Gerontius, nombre de origen latino.

Organización territorial

La parroquia está formada por nueve entidades de población, constando siete de ellas en el nomenclátor del Instituto Nacional de Estadística español:
 Cerdeiriña (A Cerdeiriña)
 Escanlar
 Espiñeira (A Espiñeira)
 Ginzo (Xinzo)
 Mañente
 O Carmen
 Rúa (A Rúa)
 Seoane
 Vigo
 Areosas
 As Charelas

Demografía

Referencias

Bibliografía

Enlaces externos

Parroquias de Foz

Villaronte


Ivan Krstitelj Benzon (rođen kao Hasan Bogović, oko 1639. – Split, 5. listopada 1679.) prvi guvernatur Vranjica, Klisa, Kamena, Stobreča i Strožanca, i mletački vojni zapovjednik u pomorskoj bitci kod Marine (tada Bosiljina) 1657. godine.

Rođen pod turskom vlašću, kao Hasan Bogović, primio je kršćanstvo i preuzeo ime svojeg mentora Giovannija Battiste Benzona. Za pokazano junaštvo u Kandijskom ratu je nagrađen posjedima u Vranjicu. Ivan Krstitelj Benzon rodonačelnik je današnjih vranjičkih Benzona. Umro je 1679., a pokopan je u splitskoj katedrali sv. Dujma.

Izvori

Hrvatsko-turski ratovi (nakon 1527.)
Vranjic
Mletački vojni zapovjednici u mletačko-osmanskim ratovima

Ivan Krstitelj Benzon


An Hydrocharis morsus-ranae in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Carl von Linné. An Hydrocharis morsus-ranae in nahilalakip ha genus nga Hydrocharis, ngan familia nga Hydrocharitaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Hydrocharis

Hydrocharis morsus-ranae


Hulhulé (en dhivehi: ހުޅުލެ,) es una isla situada en el atolón de Malé norte. Ampliada muchas veces, es en gran parte ocupada por la infraestructura del Aeropuerto Internacional de Male.

Hulhule se encuentra en las Maldivas, en el sur del Atolón norte de Malé,  en la subdivisión Kaafu. La isla está bañada por el Mar de Laquedivas, en el Océano Índico.

El 19 de octubre de 1960, una pista de aterrizaje se abrió en el centro de la isla. El primer avión, una unidad de la Fuerza Aérea de Nueva Zelanda, llegó el mismo día. En mayo de 1964, el gobierno decidió asfaltar la pista que se completó el 12 de abril de 1966. Se harán posteriormente ampliaciones sucesivas para el desarrollo del aeródromo. Este es el caso en 1968, cuando la laguna entre Hulhule y Gaadhoo se rellenó.

Véase también
 Geografía de Asia
 Organización territorial de Maldivas

Referencias

Enlaces externos
 Mapa de localización de la isla

Archipiélagos e islas de Maldivas

Hulhulé


يوم الكانجي ( باليابانية:漢字の日 كانجي نو هي ) هو يوم ذكرى سنوية قامت بإقراره مؤسسة كانجي كينته (日本漢字能力検定協会) وتم بدء العمل به اعتباراً من عام 1995 في اليابان ويصادف يوم 12 ديسمبر من كل عام.

في هذا اليوم من كل عام تقوم مؤسسة كانجي كينته باختيار حرف كانجي يعبر عن هذا العام يسمى كانجي العام حيث يتم الاختيار بناء على آراء مشاركين من جميع أنحاء اليابان، وتتم كتابة هذا الكانجي في معبد كيوميزو ديرا في كيوتو.

كانجي العام

المراجع

وصلات خارجية
 الموقع الرسمي لمؤسسة كانجي كينته

أحداث ديسمبر
تأسيسات سنة 1995 في اليابان
ثقافة يابانية
كانجي

يوم الكانجي


Mihail Maltopol (n. 1892 - d. ?) a fost un general român care a luptat în cel de-al Doilea Război Mondial.

A absolvit Școala de Ofițeri de artilerie în 1916 și a fost înaintat la gradul de locotenent-colonel la 10 mai 1934.

A luptat în cel de-al Doilea Război Mondial, fiind înaintat la 11 noiembrie 1941 la gradul de colonel, cu vechimea de la 31 octombrie 1941.

O stradă din București îi poartă numele.

Note

Generali români

Mihail Maltopol


Diego Mendivil (født den 20. august 1996) er en colombiansk fodboldspiller, som spiller for den danske 1. divisions klub Vejle Boldklub.

Referencer

Fodboldspillere fra Vejle Boldklub
Fodboldspillere fra Colombia

Diego Mendivil


Kugong Island ist eine unbewohnte Insel der Belcher Islands in der Hudson Bay.
Sie ist mit 321 km² nach Flaherty Island und Tukarak Island die drittgrößte Insel der Inselgruppe.
Kugong Island liegt westlich der Hauptinsel Flaherty Island und wird von dieser durch den Churchill Sound getrennt.

Politisch gehört Kugong Island zur Qikiqtaaluk-Region des kanadischen Territoriums Nunavut.

Fauna
Polarhasen sind auf der Insel verbreitet.

Einzelnachweise

Insel (Hudson Bay)
Insel (Nunavut)
Insel (Nordamerika)

Kugong Island


Buckmühle ist ein Gemeindeteil der Gemeinde Dittenheim im Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen (Mittelfranken, Bayern).

Lage
Die Einöde liegt südwestlich von Sammenheim am ansteigenden Gelben Berg des Hahnenkamms auf einer Höhe von . Von Sammenheim aus führt ein Fahrweg zu ihr.

Ortsnamendeutung
"Buckmühle" bedeutet "Mühle am Buck (=Anhöhe, Berg)".

Geschichte
Oberhalb der Buckmühle liegt im Wald ein Burgstall als Rest einer hochmittelalterlichen Ritterburg aus der Salier- oder Stauferzeit; ob zu ihrer Versorgung eine Vorgängermühle der heutigen Buckmühle existierte, ist bislang nicht nachzuweisen.

Die Buckmühle wurde gemäß einem Beschluss vom 12. Dezember 1798 auf einem Platz errichtet, den die damalige Gemeinde Sammenheim zur Verfügung stellte; sie gehörte damit zur Gemeinde Sammenheim. In einem Verzeichnis von 1818 wird sie als "Bergmühl od(er) Neubuckmühle", 1820 als "Berg- od(er) Neumühle" bezeichnet, "neu" deshalb, um sie von den beiden älteren Mühlen Sammenheims, der Oberen und der Unteren Mühle, zu unterscheiden. 1833 wird die Mühle unter der Hausnummer 75 von Sammenheim folgendermaßen geschildert: "Walk- und Oelmühle, Buckmühle, mit realer Walk- und Oelmühl-Gerechtigkeit." 1837 ist von ihr als "Buckmühle auch Walkmühle" die Rede.

Die Mühle zinste im Heiligen Römischen Reich an das seit 1796 an Preußen gekommene oettingsche Amt Sammenheim. Sie kam 1806 mit Sammenheim an das Königreich Bayern. Bei der Bildung der Steuerdistrikte 1808 wurde die Buckmühle Teil des Steuerdistrikts Sammenheim im Landgericht Heidenheim. Die Gemeindeedikte von 1810 und 1818 machten aus dem Steuerdistrikt unter Einschluss der Buckmühle eine Ruralgemeinde. Erst die Gebietsreform in Bayern brachte das Ende der Selbständigkeit der Gemeinde Sammenheim. Sie gliederte sich am 1. Mai 1978 in die Gemeinde Dittenheim ein.

Einwohnerzahlen
 1818: 1 Familie, 3 Einwohner
 1824: 4 Einwohner, 1 Anwesen
 1864: 2 Familien, 7 Einwohner, 1 Haus
 1950: 7 Einwohner, 1 Anwesen
 1961: 6 Einwohner, 1 Wohngebäude
 1987: 6 Einwohner

Steinerne Rinne bei Buckmühle
Südwestlich der Buckmühle befindet sich eine im Entwicklungsstadium begriffene und nahezu naturbelassene 20 Meter lange und bis zu 15 Zentimeter hohe Steinerne Rinne. Sie ist im Großteil eingetieft und verläuft sich im unteren Teil breitläufig im Gelände. Die Rinne ist als Geotop und Naturdenkmal ausgewiesen.

Literatur

 Martin Winter: Die Sammenheimer und Gunzenhausen. In: Alt-Gunzenhausen 36 (1976), S. 31–37, insbes. S. 32.

Weblinks

Einzelnachweise

Geographie (Dittenheim)
Ort im Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen
Wassermühle im Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen
Mühle in Europa
Einzelsiedlung

Buckmühle


Jevenstedt Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 45,48 km² yüzölçümüne sahiptir. Nüfusu, 30 Eylül 2006 itibarıyla yaklaşık 3317 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Dieter Backhaus tarafından yürütülmektedir.

Dış bağlantılar
 www.amt-jevenstedt.de

Rendsburg-Eckernförde iline bağlı yerleşim birimleri

Jevenstedt


Monandrian Plants of the Order Scitamineae (abreviado Monandr. Pl. Scitam.) es un libro con ilustraciones y descripciones botánicas que fue escrito por el escritor, historiador, banquero, y botánico británico; William Roscoe. Fue publicado en 15 partes en los años 1824-1828, con el nombre de Monandrian Plants of the Order Scitamineae, Chiefly Drawn from Living Specimens in the Boanic Garden at Liverpool. Arranged According to the System of Linnaeus, with Descriptions and Observations by William Roscoe. Liverpool.

Referencias

Enlaces externos
en IPNI

Libros de botánica
Publicaciones científicas


University Press of Mississippi este o editură universitară americană fondată în 1970, care este sponsorizată de cele opt universități de stat din Mississippi.

Universitățile sponsor ale editurii
 Alcorn State University
 Delta State University
 Jackson State University
 Mississippi State University
 Mississippi University for Women
 Mississippi Valley State University
 University of Mississippi
 The University of Southern Mississippi

Mărci
 Banner Books
 Muscadine Books (cărți despre cultura sudistă a Statelor Unite ale Americii)

Colecții notabile
Cele mai importante colecții ale editurii sunt următoarele:

 American Made Music
 Folk Art and Artists
 Great Comics Artists
 Hollywood Legends
 Studies in Popular Culture
 categoria Comics and Popular Culture

Note

Legături externe
 University Press of Mississippi

Instituții de învățământ superior din Mississippi
Edituri universitare din Statele Unite ale Americii
Fondări în 1970

University Press of Mississippi


Slovenien deltog første gang i olympiske lege som selvstændig nation under Vinter-OL 1992 i Albertville, og har siden deltaget i samtlige efterfølgende sommer- og vinterlege. Udøvere fra Slovenien deltog tidligere som en del af Østrig (1912) og Jugoslavien (1920–1988).

Medaljeoversigt

Eksterne henvisninger
 Sloveniens OL-statistik  på Sports-reference.com

OL

Slovenien ved OL


ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්
බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා
ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා

විශාඛා විද්‍යාලය


Gradina je tvrđava u Vrgorcu, Hrvatska. Pripada nizu dobro očuvanih materijalnih ostataka osmanske kulturne baštine u gradu, prije svega kulâ.
U gradu su danas sedam turskih kula znane pod imenima Avala, Dizdarevićeva kula, Cukarinovićeva kula, Pakerova kula, Muminova kula, Raosova kula.

Predstavlja zaštićeno kulturno dobro.

Opis dobra
Utvrda "Gradina" nalazi se na vrhu brda Motokita, sjeverno iznad Vrgorca. Sastoji se od tri dijela: predulaza sa stražarskom kućom, unutarnjih prostorija za smještaj vojske s crkvicom svetog Ante te velikom kulom na sjeveru koja je ujedno i najstariji dio tvrđave. Oko sto metara sjeveroistočno od tvrđave, nalazi se visoka okrugla kula Avala s cisternom, koja brani ulaz u tvrđavu i njene istočne zidine. Vidljivi ostaci tvrđave datiraju se od 15. do 19. stoljeća.

Položaj
Nalazi se na strateškom položaju u produžetku pravca što ga tvore najviše četvrti Vrgorca i kula Avala. Pristup Gradini sa svih strana čuva kula Avala, što ju čini gotovo neosvojivom.
Smještena je na križanju puteva koji vode od primorja ka unutrašnjosti. Dominirala je kao središnja fortifikacijska građevina cijelim vrgorskim krajem.

Povijest
Tvrđava datira iz predturskih vremena. Čini se da je grad u svezi s tvrđavom. Prva vrela koje poimence spominje Vrgorac tj. Vrhgolaz jesu povelje stranih kraljeva. 1444./1445. aragonski kralj Alfons V. u povelji ga spominje kao jedno od važnijih mjesta Gorske župe. Povelja iz 1448. kralja Fridrika III. spominje grad Vrhgolaz kao posjed Kosača. S obzirom na to da je Vrgorac u prošlosti nazivan ,,Grad Vrh Gore" i poslije ,,Vrh Gorac", pretpostavlja se da je utvrda dobila ime po svom dominantnom položaju. Do osmanskih osvajanja, bila je važna u obrani.

Osmanlije su ove krajeve okupirale 1477. godine. I onda je bila vrlo važna strateški. Vrgorac je istrpio dva stoljeća osmanlijske vlasti. Iz tog vremena ostalo je dosta očuvanih objekata, za razliku od ostatka južnih hrvatskih krajeva. Iz osmanskih vremena datira proširenje Gradine, jer je bila vržno važna, pa je više puta nadograđivana i proširivana, a u blizini je izgrađena obližnja kula Avala koja je štitila prilaz tvrđavi Gradini. Oko Gradine još je izgrađen pojas kuća kula od kojih su neke bile dvokatne ili trokatne. Jedna je u naselju ispod Gradine. Zabiokovlje je u osmanska vremena bilo turska nahija a Vrgorac joj je bio sjedište. Od 1562. godine Zabiokovlje sudbeno ima drugo središte, kad je pripalo Makarskom, a poslije Imotskom kadiluku.

Nakon prvih pokušaja oslobođenja Vrgorca od Turaka 1685., oslobođena je 1690. godine. Tad su Mlečani u unutarnjem dijelu tvrđave izgradili kapelu sv. Ante (Antuna).
Pod Mletačkom Republikom Vrgorcem i Makarskom zapovijedao je isti providur. U mjestu je civilnu vlast obnašao je serdar (vojvoda), a na čelu sela bili su harambaše (kapetani).
Iz mletačkih vremena su najstariji prikazi Vrgorca. Iz 17. stoljeća je prvi (1689. ili 1694.).
Pisac smatra da je utvrda "Vergoraz" neosvojiva zbog svog položaja pa daje mogućnost Mletačkoj Republici zauzimanje Imotskog, Ljubuškog, Čitluka i Mostara. Drugi opis s početka 18. stoljeća (1708.) je crtež generalnog providura dalmatinskih utvrda G.Justera i treći je crtež mletačkog vojnog inženjera Ivana Frana Rossinia iz 1749. godine. Juster je zapisao da je tad utvrda imala veliku četverouglastu kulu, predziđe s vojarnom, zapovjednikov stan od tri zgrade i barutane, te već spomenutu kapelicu (crkvicu) sv. Antuna izgrađenu odmah po mletačkom zauzimanju. Tvrđava je imala zapovjednika. Obrambenu posadu tvrđave činili su sami stanovnici varoši kojom su upravljali poglavari i serdari.

Važnost je izgubila austro-ugarskim zaposjedanjem BiH 1878. godine.

Zaštita
Pod oznakom Z-3824 zavedena je pod vrstom "nepokretna kulturna baština - pojedinačna", pravna statusa zaštićena kulturnog dobra, klasificirano kao "vojne i obrambene građevine".

Izvori

Građevine u Vrgorcu
Utvrde u Hrvatskoj
Zaštićene vojne i obrambene građevine u Splitsko-dalmatinskoj županiji

Gradina (Vrgorac)


An Ichnanthus leptophyllus in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Johann es Christoph Christian Döll. An Ichnanthus leptophyllus in nahilalakip ha genus nga Ichnanthus, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Ichnanthus

Ichnanthus leptophyllus


Anul 1900 în știință și tehnologie a implicat câteva evenimente semnificative, enumerate mai jos.

Aeronautică

 2 iulie: Primul zbor al unui dirijabil este realizat de LZ1 proiectat de Ferdinand von Zeppelin. Deși dirijabilul a fost distrus la aterizare, a contribuit cu mult la dezvoltarea aviației.

Chimie
 Moses Gomberg identifică primul radical organic (conform definiției moderne), radicalul trifenilmetil.
 Johannes Rydberg îmbunătățește expresia pentru liniile de emisie spectrală ale hidrogenului atomic.

Fizică
 26 aprilie: Guglielmo Marconi brevetează circuitul LC.
 19 octombrie: Max Planck produce legea lui Planck despre radiația corpului negru și Constanta Planck, marcând nașterea fizicii cuantice.
 7 decembrie: Max Planck își expune ipoteza cuantică.
 23 decembrie: Reginald Fessenden, experimentând cu un transmițător cu scânteie de înaltă frecvență, transmite cu succes un mesaj vocal pe o distanță de aproximativ 1,6 kilometri, de la Cobb Island, Maryland, ceea ce pare să fi fost prima transmisie audio radio.
 Raze gamma descoperite de Paul Villard în timp ce studiază descompunerea uraniului.

Genetică
 Hugo de Vries publică rezultatele experimentelor sale în Legile lui Mendel.

Matematică
 David Hilbert formulează o listă de 23 de probleme (problemele Hilbert) ale cercetării matematice.
 Paradoxul lui Russell este descoperit de Ernst Zermelo, dar nu îl publică și este cunoscut numai de Hilbert, Husserl și alți membri ai Universității din Göttingen.
 Gaston Tarry confirmă conjectura lui Euler că nu este posibil un pătrat greco-latin ortogonal de 6 × 6.

Paleontologie
 Barnum Brown descoperă primul schelet parțial de Tyrannosaurus rex în estul Wyoming, SUA.
 Dr. James K. Hampson identifică un schelet de mastodont în râul Mississippi.

Premii

 Premiile Royal Society
 Medalia Copley: Marcellin Berthelot
 Medalia Darwin: Ernst Haeckel
 Medalia Davy: Guglielmo Koerner
 Medalia regală: Alfred Newton, Percy Alexander MacMahon
 Medalia Rumford: Antoine Henri Becquerel

 Premiile Societății Geologice din Londra
 Medalia Lyell: John Edward Marr
 Medalia Murchison: (Nils) Adolf Erik Nordenskiold
 Medalia Wollaston: Grove Karl Gilbert

 Premiul Lobatchevski (geometrie): Wilhelm Killing
 Premiul Jules-Janssen (astronomie): Pierre Puiseux
 Medalia  Bruce (astronomie): David Gill
 Medalia Linnéenne: Alfred Newton

Nașteri
 10 martie – Frédéric Joliot, fizician francez (d. 1958)
 25 aprilie – Wolfgang Pauli, fizician de origine austriacă (d. 1958)
 28 aprilie – Jan Oort, astronom olandez (d. 1992)
 5 iunie – Dennis Gabor, fizician și inventator maghiar (d. 1979)
 30 iunie – Gheorghe Vrănceanu, matematician român (d. 1979)

Decese
 22 ianuarie – David Edward Hughes, inginer britanic (n. 1831)
 6 martie – Gottlieb Daimler, inginer german (n. 1834)
 5 aprilie – Joseph Bertrand, matematician francez (n. 1822)

Note

Legături externe

Secolul al XIX-lea în știință

1900 în știință


جامعة إسكس  هي جامعة بريطانية تقع قرب مدينة كولشيستر. تأسست الجامعة عام 1963 وحازت على الميثاق الملكي في العام 1965. وقد نجحت الجامعة على أن تحتل موقعا مميزاً بين الجامعات العالمية خاصة في مجال العلوم الإنسانية والعلوم الاجتماعية وهي من أفضل الجامعات تصنيفاً على مستوى بريطانيا وعلى مستوى الجامعات العالمية كذلك خاصة في مجالات علم الاجتماع والفلسفة والعلوم السياسية والتاريخ والاقتصاد. وتتمتع الجامعة بسمعة مرموقة في مجال العلوم الحيوية وعلم النفس والهندسة الإلكترونية. تتألف الجامعة من 18 قسماً أكاديمياً و 36 مركزاً ومعهداً في العديد من التخصصات ولاسيما حقوق الإنسان والقانون وإدارة الدولة.

ويقع الحرم الرئيسي للجامعة في ساحة ويفينهو في مدينة إسكس والتي تبعد أقل من ميل عن مدينة ويفينهو وميلين عن مدينة كولشيستر.

نبذة عن تاريخ الجامعة
وافق مجلس مقاطعة إسيكس على اقتراح قدمه أحد أعضاء المجلس شارلز ليثرلاند لتأسيس جامعة في المقاطعة. وتم تأسيس لجنة لهذا الغرض وقدمت هذه اللجنة بطلب إلى لجنة منح الجامعات يطلبون فيه تأسيس جامعة إسيكس. وتم في شهر أيار من العام 1961 إعلان تأسيس الجامعة وتقرر أن يكون مقرها في ويفينهو، وتم اختيار ساحة ويفينهو لإقامة الجامعة الجديدة عليها.
تم تعيين أول الأساتذة في الجامعة في العام 1963 ومنهم آلان جيبسون في تخصص الفيزياء وبيتر تاونسيند في تخصص علم الاجتماع ودونالد دافي في تخصص الأدب، وغيرهم من الأساتذة في عدد من التخصصات الأخرى.

فترة الستينيات

كانت جامعة إسيكس في فترة الستينيات في طليعة الجامعات التي شهدت حركة طلابية نشيطة مثيلة للحركات الطلابية التي عارضت الحرب على فيتنام في العديد من دول العالم. ومن أهم التحركات التي قام بها الطلبة ما كان في عام 1968 حين ثار الطلبة محتجين ضد زيارة إينوك باول، حيث نتج عن هذه التحركات استدعاء 7 طلبة لمجالس الضبط، إلا أن الاعتصامات المتكررة التي قام بها الطلبة حالت دون انعقاد تلك المجالس. وقد حدث في شهر أيار من ذلك العام أن تدخلت قوات الشرطة مع عدد من الكلاب البوليسية لاعتقال عدد من الطلبة بعد أن قاموا بتوجيه اتهامات لأحد المحاضرين الزائرين من بورتن داون بأن المؤسسة التي يعمل لديها تقوم بأنشطة في مجال الأسلحة البيولوجية والكيمياوية، وكانت هذه هي الحادثة الأولى في تاريخ الجامعات البريطانية التي تتدخل بها قوات الشرطة لاعتقال الطلبة.

السبعينيات والثمانينيات

استحدثت الجامعة في السبعينيات والثمانينيات من القرن العشرين مركزاً للرعاية الصحية ومركزاً للطباعة ومركزاً لبيع الكتب ومعرضاً، كما قامن الجامعة بتوسيع مساكن الطلبة، وتم إنشاء مباني سكنية جديدة.

تطورات حديثة
قامت ملكة بريطانيا بإجراء زيارة للجامعة في 25 تشرين ثاني 2004 كجزء من احتفالات الذكرى السنوية لتوليها العرش (1964-2004). وقد تم تعيين جون داودن، الذي يعزى إليه بدء البحوث العلمية في الدراسات العليا في مجال ميكانيكا الموائع في العام 1963 حين كان عمره 23 عاماً، أستاذاً للرياضيات وكان رئيس قسم الرياضيات في الجامعة من العام 2001 حتى العام 2005.
واستمرت الجامعة في التوسع وبناء المراكز والأقسام الجديدة، فأنشئت في أيار 2004 مبنى جديداً فيه قسم هندسة الأنظمة الإلكترونية وجزء من قسم علم الحاسوب. وتم افتتاح مبنى سكني جديد للطلبة في العام 2003 يستوعب 770 طالباً. كما تم افتتاح قاعة كبيرة للمحاضرات تتسع لألف شخص في العام 2006. بالإضافة إلى العديد من التطورات التي شهدتها البنية التحتية للجامعة من 2007 حتى 2009.

الأقسام والمراكز البحثية
تشتمل الجامعة على أربعة 18 كلية وقسماً أكاديمياً في أربعة كليات رئيسية وهي 1) العلوم الإنسانية، 2) القانون والإدارة، 3) العلوم الاجتماعية، 4) الهندسة والعلوم. وتعد أقسام الاقتصاد والعلوم السياسية وعلم الاجتماع واللغة واللغويات من الأقسام الأفضل على مستوى أوروبا.

سمعة الجامعة الأكاديمية
جامعة إسيكس عضو في مجموعة 1994، وقد حازت الجامعة بالرغم من حجمها الصغير نسبياً على سمعة عالمية مرموقة في التدريس والبحث العلمي. وهي من بين أفضل 300 جامعة في العالم حسب أحد التصنيفات في مجلة التايمز، كما احتلت تصنيفات جيدة نسبياً في صحيفة الجارديان والإندبندنت. حيث احتلت المرتبة 31 في تصنيف لصحيفة الجارديان لعام 2009. وتحتل الجامعة سمعة مرموقة في مجال السياسة والعلاقات الدولية والتي يندرج تحتها قسم الحكومة حيث احتلت المركز الخامس على مستوى الجامعات البريطانية حسب تصنيف دليل التايمز وصنداي تايمز لعام 2019. كما جاءت الجامعة ضمن أفضل 30 جامعة على مستوى العالم في مجال العلوم السياسية حسب تصنيف شيغهاي لعام 2019. بالإضافة في عام 2013 ، منحت الملكة إليزابيث الثانية "أستاذية ريجيوس" لجامعة أسكس اعترافاً بـ "50 عامًا من التميز في البحث والتعليم في العلوم السياسية. ومن أبرز خريجها في الوطن العربي البرفيسور عبد السلام الجوفي الخبير الدولي وعضو اللجنة التوجية العليا للتعليم 2030 التابعة لليونسكو وزير التربية والتعليم اليمني السابق، البرفيسور عبد الرحمن اليوبي عالم الكيمياء الحيوية ورئيس جامعة الملك عبد العزيز بالمملكة العربية السعودية .

معاهد ومراكز رائدة بالجامعة
لدى جامعة إسيكس ثلاثة معاهد ومراكز رائدة تمثل تجمع بين الأكاديميين من مختلف التخصصات والأقسام لتقديم البحوث بشكل متخصص. هذه المعاهد والمراكز هي :  مركز حقوق الإنسان ، ومعهد التحليلات وعلوم البيانات ، ومعهد البحوث الاجتماعية والاقتصادية.

مركز حقوق الإنسان
تأسس مركز حقوق الإنسان في إسيكس عام 1982. من بين أولى المراكز الأكاديمية من نوعها في العالم ، أدى عمل مركز حقوق الإنسان إلى حصول الجامعة على جائزة الذكرى السنوية في عام 2010 لعملها في تعزيز حقوق الإنسان على المستوى الدولي.

معهد التحليلات وعلوم البيانات
يعمل معهد التحليلات وعلوم البيانات (IADS) مع الشركات والسلطات المحلية والإقليمية والوطنية على إدارة ونقل البيانات الضخمة ؛ و الأساليب المنهجية والتحليلية في تطبيقات ومجالات مختلفة  مثل  المالية والتجارية و الطب الحيوي ؛ وكذلك تحليل البيانات في المجالات الاجتماعية والاقتصادية  ؛ بالإضافة إلى التطبيقات الأخلاقية والقانونية وحقوق الإنسان للبيانات.

معهد البحوث الاجتماعية والاقتصادية
معهد البحوث الاجتماعية والاقتصادية (ISER) هو مركز بحث لتحليل البيانات في الاقتصاد وعلم الاجتماع. افتتحت في عام 1989 باسم مركز البحوث الاقتصادية والاجتماعية ، ويضم الآن مشروع جمعية التفاهم الممولة من البحوث الاقتصادية والاجتماعية. ساهم معهد البحوث الاجتماعية والاقتصادية إلى حصول جامعة إسيكس على جائزة Queen's Anniversary Award للتعليم العالي والتعليم المتقدم في عام 2017.

أقسام أكاديمية بارزة

قسم الحكومة
يعتبر قسم الحكومة في جامعة أسيكس أحد أبرز أقسام السياسة في المملكة المتحدة. احتل قسم الحكومة المركز السادس على مستوى جامعات المملكة المتحدة ، و المركز 29 على مستوى جامعات العالم كأفضل أقسام السياسة وذلك حسب تصنيف QS World University Rankings لعام 2020

يحتوي القسم على أربعة مراكز بحث رئيسية وهي : مركز جان مونيه الأوروبي للتميز ، ومركز مايكل نيكلسون للصراع والتعاون ، ومركز الإيديولوجيا وتحليل الخطاب ، ومركز سياسات التمثيل في الأزمات.

قسم علم الاجتماع
قسم علم الاجتماع هو أحد الأقسام المؤسسة للجامعة. يحتوي القسم على خمسة مراكز بحث: مركز علم الإجرام ، ومركز دراسات أمريكا اللاتينية ومنطقة البحر الكاريبي ، ومركز المواطنة الحميمة والجنسية ، ومركز البحث في علم الاجتماع والابتكار الاقتصادي ، ومركز دراسات الهجرة.

مراجع

وصلات خارجية
 الموقع الرسمي للجامعة
 الموقع الرسمي لاتحاد طلبة الجامعة

جامعات وكليات أسست في 1964
التعليم في إسكس
التعليم في كولشيستر
تأسيسات سنة 1964 في إنجلترا
مجموعة 1994
هيئات تعليمية أسست في 1964

جامعة إسكس


An Lolium canariense in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Ernst Gottlieb von Steudel. An Lolium canariense in nahilalakip ha genus nga Lolium, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Lolium

Lolium canariense


Juan Zoilo Acuña fue un médico, funcionario y legislador argentino del .

Biografía
Juan Luis Zoilo Acuña Bosch nació en la ciudad de Buenos Aires el 27 de junio de 1852, hijo de Juan Acuña Reinoso (1818-1877) y Ana Cecilia Bosch Cascallares (1833,1897).

Obtuvo el título de médico en la Facultad de Medicina de la Universidad de Buenos Aires en 1876 con una tesis titulada La versión en dos casos de presentación de tronco observados en la clínica de partos.

Tras recibirse prestó servicios en el Hospital de Niños. Durante la última rebelión jordanista sirvió en el cuerpo médico del ejército nacional en operaciones en la provincia de Entre Ríos.

Al estalla la revolución de 1880 sirvió en el ejército nacional contra las tropas rebeldes de Buenos Aires.

El 17 de mayo de 1881 casó con Salomé Cordero Villegas, hija de Fernando Cruz Cordero y de Petrona Villegas, convirtiéndose así en cuñado de Fernando Cordero (1858-1922), notable guitarrista alumno de Juan Alais, caudillo político de San Fernando, intendente de ese partido, comisionado y senador, y concuñado de Hugo Stunz Arrién (1861-1935), director del Diario El País (órgano de prensa de Carlos Pellegrini), adquirió el diario El Día de la ciudad de La Plata y en 1911 fue director de Rentas de la Provincia de Buenos Aires.

Fue elegido senador provincial en 1889, cargo que dejó para convertirse en ministro de Gobierno de la provincia en la administración de Julio Costa.

Fue ministro interino de Hacienda, diputado nacional (1894), médico del Departamento nacional del trabajo y de los tribunales, Director General de Escuelas y Vocal del Consejo General de Educación.

Falleció el 5 de noviembre de 1918.

Notas y referencias

Bibliografía
 Vicente Osvaldo Cutolo, Nuevo diccionario biográfico argentino (1750-1930), Editorial Elche, 1968
 Diego Abad de Santillán, Gran enciclopedia argentina, Volumen 1, Ediar, 1956
 Juan N. Acuña, La versión en dos casos de presentación de tronco observados en la clínica de partos, M. Biedma, 1876

Enlaces externos

 Juan Luis Zoilo Acuña Bosch

Médicos de la ciudad de Buenos Aires
Médicos de Argentina del siglo XIX
Médicos de Argentina del siglo XX
Médicos de las guerras civiles argentinas
Políticos del Partido Autonomista Nacional
Diputados del Congreso de la Nación Argentina por la Provincia de Buenos Aires
Senadores provinciales de Argentina (Buenos Aires)
Alumnado de la Facultad de Medicina de la Universidad de Buenos Aires
Nacidos en Buenos Aires

Juan Zoilo Acuña


සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය යනු, හිරු සහ එයට ගුරුත්වය මගින් බැඳුණු අනෙකුත් අභ්‍යවකාශ වස්තූන් (celestial objects) පද්ධතියයි: ප්‍රධාන ග්‍රහයන් අට (8) සහ ඒවායේ දැනට හඳුනාගෙන ඇති චන්ද්‍රයන් 205, ප්‍රධාන වාමන ග්‍රහයන් පහකින් (5) (ප්ලුටෝ, එරිස්, සෙරිස්, මාකේ මාකේ, හෝමියා) හා එම වාමන ග්‍රහයන්ගේ හඳුනාගෙන ඇති චන්ද්‍රයන් නව (9) දෙනා සහ බිලියනයක් පමණ වන කුඩා ග්‍රහවස්තූන් එයට අයත් වේ. මෙහි අවසානයට සඳහන් ප්‍රවර්ග ග්‍රාහක, කූපර් පටියේ ඇති වස්තූන්, වල්ගාතරු, උල්කා (meteoroids) සහ අන්තර් ග්‍රහලෝක, දුහුවිලි වලින් සමන්විත වේ.

පසුබිම හා ව්‍යුහය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන වස්තුව වන්නේ හිරුය. ප්‍රධාන අනුක්‍රම G2 තරුවක් වන එහි මණ්ඩලයේ ස්කන්ධයෙන් 99.86% අඩංගු වේ. එසේම හිරුගේ ආකර්ෂණ බලයෙන් ග්‍රහ මණ්ඩලය නතු කරගෙන සිටී. පද්ධතියේ ඉතිරි ස්කන්ධයෙන් 90% ක් පමණ අයත් කර ගන්නේ හිරුගේ විශාලතම කක්ෂීය වස්තූන් වන බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරු ය.

හිරු වටා කක්ෂයේ ඇති බොහෝමයක් විශාල වස්තු, ක්‍රාන්තිවලය ලෙස හදුන්වන පෘතුවි කක්ෂයේ තලයට ආසන්නව පවතී. ග්‍රහලෝක කාන්ති වලයට ඉතා සමීප අතර ධූම කේතු හා කුයිපර් වළල්ලේ වස්තු සාමාන්‍යයෙන් එම තලයට සැලකිය යුතු ආනතියකින් පිහිටා ඇත.

ග්‍රහලෝක සියල්ල හා අනෙකුත් බොහොමයක් වස්තු හිරුගේ භ්‍රමණය සමග කක්ෂවල චලනය වෙයි. (හිරුගේ උත්තර ධ්‍රැවයට ඉහළ සිට නිරීක්ෂණය කරන විට ඔරලෝසු කටු කැරකෙන දිශාවට විරුද්ධ දිශාවට) හේලිගේ වල්ගා තරුව වැනි මෙයින් වෙනස් වු ඒවාද ඇත.

ග්‍රහවස්තු හිරු වටා චලනය වන්නේ කෙප්ලර්ගේ ග්‍රහ වස්තු චලන මුලධර්මයට අනුවය. සියලු වස්තු ඉලිප්සයේ එක් නාභියක් ලෙස සුර්යයා තබා ගෙන දළ ඉලිප්සයක් දිගේ චලනය වේ. සුර්යයාට වඩා ආසන්නයෙන් ඇති වස්තු වඩාත් වේගයෙන් ගමන් කරයි.

ග්‍රහලෝකවල කක්ෂ සුළු වශයෙන් වක්‍රාකාර වේ. එහෙත් බොහෝමයක් ධූම කේතු, උල්කා හා කුයිපර් වළල්ලේ වස්තු අතිශයින් ඉලිප්සීය පථවල ගමන් ගනී. සම්බන්ධ වී ඇති විශාල දුරවල් සමඟ ක්‍රියා කිරීම සඳහා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ බොහොමයක් නිරූපනවල කක්ෂ අතර දුර එකම වේ. නමුත් සැබවින්ම අවස්ථා කිහිපයක් හැරුණු කොට හිරුගෙන් ඈතටයත්ම කක්ෂ දෙකක් අතර දුරද වැඩිවේ. උදාහරණයක් ලෙස සිකුරු බුධට වඩා දළ වශයෙන් 0.33 Au දුරින් පිහිටන අතර සෙනසුරු බ්‍රහස්පතිට වඩා 4.3Au ද නෙප්චූන් යුරේනස්ගෙන් 10.5Au දුරින්ද පිහිටයි. මෙම කක්ෂ දුර අතර සබඳතාවක් ගොඩ නැගීමට තාරකා විද්‍යාඥයෝ ප්‍රයත්න දරා තිබේ.(විටියස් බෝඩ් නීතිය බලන්න) එහෙත් තවමත් එවැනි පිළිගත් සිද්ධාන්තයක් ඉදිරිපත් නැත.

නිර්මාණය වීම හා පරිණාමය

නිහාරිකා කල්පිතයට අනුව සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය නිර්මාණය වී ඇත්තේ වසර බිලියන 4.6කට පෙර සුවිසල් වායු - ධූලි වළාකුලක් ගුරුත්වාකර්ෂණ බිඳ වැටීමකට ලක් වීමෙනි.

එම වළාව ආලෝක වර්ෂ කිහිපයක් විශාල විය යුතු අතර තාරකා ගණනකට ජීවය ලබා දි තිබිය යුතුය. පැරණි උල්කා අධ්‍යයනයේ දී පිපිරෙන අති විශාල තරුවක මධ්‍යයේ පමණක් නිර්මාණය කළ හැකි මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳ ඉඟි හමුවී ඇත. එයින් සූර්යයා තාරකා පොකුරක් තුළ නිර්මාණය වූ බව හැඟවේ. එසේම එම ප්‍රදේශය අසල සුපර්නෝවා පිපිරීම් කිහිපයක් ද සිදු වී ඇත. මෙම සුපර්නෝවා මඟින් ඇතිවන කම්පන තරංගය අසල ඇති නිහාරිකාවේ අධි ඝනත්ව කලාප ඇති කර ගුරුත්වජ බලවලට අභ්‍යන්තර වායු පීඩනය මැඩ පැවැත්වීමට ඉඩ සලස්වා බිඳ වැටීම සිදු කරවයි. එලෙස සූර්යයා නිර්මාණය වූ බව සැලකේ.

දැනට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වැඩිපුර ඇති සමස්ථානික එලෙසින්ම පූර්වයේ සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලය තැනීමට දායක වූ නිහාරිකාවේද තිබෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඒවා නම්,

පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බවට පත්වීමට තිබූ ප්‍රදේශය හඳුන්වන්නේ පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව ලෙසය. 7000ත් 200000AU ත් (AU=නක්‍ෂත්‍ර ඒකක, එනම් පොළවේ සිට සූර්යයාට ඇති දුර) අතර පරිධියකින් යුක්ත වූ එය ස්කන්ධයෙන් සූර්යයාට වඩා මඳක් ඉදිරියෙන් සිටී. (සූර්ය ස්කන්ධ 0.1 හා 0.001 අතර ? ). මුලදී එහි අංශු ඉතා ඈතින් පිහිටා ඇති වළාවක් ලෙසින් පැවතුණි. වසර මිලියන ගණනක් ඇවෑමෙන් එය අංශු එකිනෙක කැටි වූ (ළං ව ඇසිරුණු) ධූලි-වායු වළාවක් ලෙස පෙනෙන්නට විය. මුලදී මෙම ධූලි වලාවට ඉතා කුඩා කෝණික ගම්‍යතාවක් තිබු බව විශ්වාස කෙරේ. ගුරුත්වය හේතුවෙන්  නිහාරිකාව බිඳ වැටීමත් (සංකෝචනය) සමඟ, කෝණික ගම්‍යතා සංස්ථිතිය තුළින් පැහැදිලි කෙරෙන පරිදි එය වේගයෙන් භ්‍රමණය වන්නට විය. එවිට නිහාරිකාව ආසන්න වශයෙන් ගෝලයක හැඩයට පත් වූ අතර, (මේ සඳහා අවුරුදු 10,000 - 1,000,000ත් අතර කාලයක් ගතවී ඇත.) කේන්‍ද්‍රාපසාරී බලය හේතුවෙන් ගෝලයේ සමකය ලෙස හැඳින්විය හැකි ප්‍රදේශයේ ඇති ද්‍රව්‍ය පිටතට විහිදී තැටියක් ආකාරයේ හැඩයක් ජනනය විය. එය පූර්ව ග්‍රහලෝක තැටිය (proto planetary disk) ලෙස හඳුන්වයි. "

පූර්ව සුර්යයා

නිහාරිකාව තුළ සංඝනීකරණය වීමත් සමඟම එය තුළ වූ පරමාණු වැඩි සංඛ්‍යාතයකින් ගැටීමට පටන් ගැණුනි. වැඩිම ස්කන්ධ ප්‍රමාණයක් එකතු වී ඇති මධ්‍යයය තැටියේ අනෙක් පෙදෙස්වලට වඩා උණුසුම් විය. ගුරුත්වය, වායු පීඩනය, චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා භ්‍රමණය නිහාරිකාව මත ක්‍රියාකර එය භ්‍රමණය වන ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියක් බවට පත් විය. දළ වශයෙන් එහි පරිධිය 200AU වේ. එහි මාධ්‍යය ඉහළ උණුසුමකින් හා ඝනත්වයකින් යුක්තය. වයසින් අඩු හා පරිමාණයෙන් අඩු හිරුට සාමාන යැයි විශ්වාස කෙරෙන පූර්ව විලයන සූර්ය ස්කන්ධ තාරකා, (T ටෝරි තාරකා) පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් පෙන්වන්නේ එම තාරකා නිතරම පූර්ව ග්‍රහ පදාර්ථවලින් යුත් තැටි සමඟ ඇති බවයි. මෙම තැටි නක්‍ෂත්‍ර ඒකක සිය ගණනක් දක්වා විස්තීරණය වන අතර එළඹෙන උපරිම උෂ්ණත්වය කෙල්වින් දහසක් පමණ වේ.

ප්‍රධාන අනුක්‍රමනයට පිවිසීම
වසර මිලියන 50 ක් තුළ, බිඳ වැටෙන නිහාරිකාවෙහි කේන්ද්‍රයේ ඇති හයිඩ්‍රජන්හි ඝනත්වය හා පීඩනය ප්‍රාථමික සූර්යයාට තාප න්‍යෂ්ටික විලයන ආරම්භ කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රමාණයකට වැඩි වෙයි. (එනම් මධ්‍යයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් අංශක මිලියන එකක් පමණ උෂ්ණත්වයක් හා පීඩනය ප්‍රමාණවත් තරම්.) ද්‍රවස්ථිතික තුල්‍යතාව (hydrostatic equilibrium) ලැබෙන තෙක් උෂ්ණත්වය, ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතාව, පීඩනය හා ඝනත්වය ඉහළ නගී. එවිට තාප ශක්තිය (විකිරණ පීඩනය - radiation pressure) ගුරුත්වජ ආකර්ෂණයට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමට ද පටන් ගනී. මෙම අවස්ථාවේ දී හිරු පූර්ණව වැඩුණු ප්‍රධාන අනුක්‍රම තාරකාවක් බවට පත්වේ. දැනුදු අප සූර්යයා ප්‍රධාන අනුක්‍රමයේ තරුවකි. තවත් වසර බිලියන 5-6ක් පමණ එය ප්‍රධාන අනුක්‍රමයේ පවතිනු ඇත.

ග්‍රහලෝක නිර්මාණය

ඉතිරිව පවතින වායු වළාකුළු හා දූවිලි (පූර්ව ග්‍රහ තැටිය) මඟින් විවිධ ග්‍රහලෝක නිර්මාණය විය. මධ්‍ය ප්‍රාථමික තාරකාව වටා කක්ෂවල දූවිලි අංශු ලෙස ග්‍රහලෝක ආරම්භ විය. ඉන්පසු ඒවා සෘජු ගැටීම් හරහා පරිධිය මීටර් එකක් හා දහයක් අතර අගයක් ගන්නා තැටියක් බවට පත්වේ.අනතුරුව ඒවා තව තවත් ගැටී ප්‍රමාණයෙන් 5km පමණ වන විශාල වස්තු (ප්ලැනටෙසිමල්ස්) බවට පත්වේ.  ඒ අයුරින් නැවත නැවත ගැටීම්වලට ලක්වීම හේතුවෙන් දළ වශයෙන් වසරකට 15cm බැඟින් ඊළඟ වසර මිලියන ගණන පුරාවට විශාල වීම සිදුවේ. ඇතුළු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ජලය හා මීතේන් වැනි වාෂ්පශීලී අණුවලට සංඝනීකරණය විය නොහැකි තරම් උණුසුම් නිසා එහි නිර්මාණය වන ප්ලැනටෙසිමල්ස් සාපේක්ෂව කුඩා වේ. (තැටියේ ස්කන්ධයෙන් 0.6% ක් පමණ)එසේම ඒවා සිලිකේට හා ලෝහ වැනි ඉහළ ද්‍රවාංක සහිත සංයෝගවලින් විශාල ලෙස සමන්විත වේ. මෙම දෘඩ වස්තු කාලයත් සමඟම භෞමික ග්‍රහලෝක බවට පත්වේ. තවදුරටත් විමසා බලන කළ බ්‍රහස්පතීගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් නිසා ඒ අවට වූ ප්‍රාථමික ග්‍රහ වස්තුවලට එකතු වීමට නොහැකි විය. ග්‍රාහක වළල්ල නිර්මාණය වූයේ එලෙසය. වඩා වාෂ්පශීලී අයිස් සංයෝග ඝන ආකාරයෙන් පැවතිය හැකි වූ තුහින රේඛාවට පිටින් වූ ප්‍රදේශයෙහි වූ බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරු වායු දැවැන්තයන් විය. යුරේනස් හා නෙප්චූන් අඩු පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් අල්වා ගත් අතර එම ග්‍රහලෝක       අයිස් දැවැන්තයන් ලෙස හඳුන්වයි. එයට හේතුව ඒවා වැඩි වශයෙන් අයිස්වලින් (හයිඩ්‍රජන් සංයෝග) නිර්මාණය වී ඇතැයි සැලකීමය. සූර්යයා ශක්ති නිපදවීම ආරම්භ කළ විට සූර්ය සුළං (solar wind) ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියේ වායු හා දූවිලි තාරකා විශ්වයට පා කර හරින අතර ග්‍රහලෝකවල වර්ධනය නිමා කරයි. T ටෝරි තාරකාවලට, වඩා පැරණි ස්ථායී තාරකාවලට වඩා වැඩි ශක්තිමත් තාරකා සුළඟක් (stellar wind) පවතී.

සූර්යයාගේ මියයාම

සුර්යයා ප්‍රධාන අනුක්‍රමණයෙන් ඉවත් වනතෙක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පවතින බව විශ්වාස කෙරේ. හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධන දහනය හරහා සූර්යයා දහනය වන විට එය ඉතිරි ඉන්ධන දහනය කිරීම සඳහා තවත් උණුසුම් වේ. එම නිසා එහි තවත් වේගයෙන් දහනය සිදුවේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සෑම වසර බිලියන 1.1 ටම දළ වශයෙන් 10% කින් සුර්යයාගේ දීප්තිය වැඩිවේ.එතැන් සිට වසර බිලියන 7.6 ගතවු කළ, හයිඩ්‍රජන් විලයනය අඩු ඝනත්ව උඩ වියන්වල සිදුවීමට තරම් සූර්ය හරය උණුසුම් වනු ඇත. එය සුර්යයා දැන් පවතින පරිධිය මෙන් 260 වාරයක් පමණ දක්වා විශාල වීමට හේතු වේ. සුර්යයා රතු දැවැන්තයා බවට පත් වන්නේ ඒ අයුරිනි. එම අවස්ථාවේ දී එහි විශාලම ලෙස වැඩි වූ පෘෂ්ටික වර්ගඵලය නිසා සූර්යයා සීතල වීමට පටන් ගනී.එවිට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සූර්යයාගේ බාහිර ස්ථර සුදු පැහැති කුඩා වස්තුවක් ඉතිරි කරමින් නැතිවී යනු ඇත. අසාමාන්‍ය ඝනත්වයකින් යුත් මෙම වස්තුව එහි මුල් ස්කන්ධයෙන් භාගයක් වන අතර ප්‍රමාණයෙන් පෘථිවිය තරම් වේ.

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සැකැස්ම

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ප්‍රධානතම සාමාජිකයා සූර්යයා අහසේ දක්නට ලැබෙන විශාලතම තාරකාව ද වේ. සැමගේ ප්‍රධාන ශක්ති ප්‍රභවය ද වන සූර්යයා වටා සෙසු ග්‍රහලෝක විවිධ කක්ෂවල ගමන් කරනු ලබයි. මෙසේ සූර්යයා වටා ගමන් කරන ග්‍රහලෝක අටකි.එනම්,බුධ,සිකුරු,පෘථිවි,අඟහරු,බ්‍රහස්පති,සෙනසුරු,යුරේනස් හා නෙප්චුන් වශයෙනි.

ග්‍රහලෝක ප්‍රවර්ගයන්
ප්‍රධාන ග්‍රහලෝක නවය ඒවායේ ප්‍රමාණය හා ඝනත්වය මුල් කරගෙන ප්‍රවර්ගයන් දෙකකට බෙදනු ලැබේ.

එනම්,
අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝක සහ බාහිර ග්‍රහලෝක
භෞමික ග්‍රහලෝක සහ යෝධ ග්‍රහලෝක

අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝක සහ බාහිර ග්‍රහලෝක
අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝකවල ඝනත්වය වැඩිය. බාහිර ග්‍රහලෝකවල ඝනත්වය අඩුය. එයට හේතුව ඒවායේ වැඩිපුර වායු තිබීමය.
අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝක -  බුධ, සිකුරු, පෘථිවි, අඟහරු
බාහිර ග්‍රහලෝක  - බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස්, නෙප්චූන් යන ඒවාය

භෞමික ග්‍රහලෝක සහ යෝධ ග්‍රහලෝක
භෞමික ග්‍රහලෝක යනු බුධ ග්‍රහයාගේ සිට පෘථිවිය තරම් විශාල ග්‍රහලෝක වේ. මේවා බොහොමයක්ම සෑදී ඇත්තේ සිලිකේට් පාෂාණයෙනි. යෝධ ග්‍රහලෝක සූර්යයාගෙන් ඈත්ව පිහිටා ඇත. මෙම යෝධ ග්‍රහයන් ඇති වීමේ දී ඒවා වටා තිබූ වායු ගෝලවල ආධාරය ද ලැබී ඇත.

භෞමික ග්‍රහලෝක - බුධ, සිකුරු, පෘථිවි, අඟහරු

යෝධ ග්‍රහලෝක - බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස්, නෙප්චූන්

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය

සූර්යයා

සූර්යයා අප  සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ එකම තාරකාව වේ. ඉන් පිටවන ආලෝකය මිනිත්තු අටක් තුළ පෘථිවියට ළඟා වේ. විෂ්කම්භය කි.මී.1,391,400 (මිලියන 1.3) ක් වන මෙය සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ග්‍රහයා වන බ්‍රහස්පති මෙන් දස ගුණයක් විශාලය. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ සියලුම ග්‍රහලෝකවල  බර මෙන් 743 ගුණයක් වන මෙය සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ සුවිශාලම වස්තුව වේ.

සූර්යයා මතුපිට ලප විශේෂයක් දකිනට ලැබෙන අතර එය සෑම දිනකම එකම ස්ථානයක දක්නට නොලැබේ. ඒ අනුව සූර්යයා ද තමා වටා භ්‍රමණය වේ. එම එක් වටයක් සම්පූර්ණ වීමට දින 25ක් ගත වේ. සූර්යයා මතුපිට උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 15,000,000ක් වේ. එවැනි අධික උෂ්ණත්වයක් යටතේ කිසිඳු ඝන ද්‍රව්‍යවක් හෝ ද්‍රවයක් තිබිය නොහැකි නිසා සූර්යයා නිර්මාණය වී ඇත්තේ වායුවලිනි.

සූර්යයා සතුව සුවිශාල බලයක් පවතින බව 1871දී හර්මන් වොන් හෙල්ම් විසින් පෙන්වා දුනි. එනම් ගල් අඟුරු රාත්තල් 1500ක් පැයක් දහනය කළ විට පිටවන ශක්ති ප්‍රමාණය සූර්යයාගෙන් සෑම මොහොතකම එහි වර්ග අඩියකින් පිටවන බවයි. සූර්යයා සතුව ග්‍රහයින් 08ක් ද චන්ද්‍රයන් 66ක් ද සිටී.

බුධ

ග්‍රීකයෝ මීට අවුරුදු 5000කට පෙර සුමේරියන් යුගයේ දී බුධ ග්‍රහයා හදුනා ගනි. මෙහි විෂ්කම්භය කි.මී.4,878කි. සූර්යයා ආසන්නයේම පිහිටා ඇති ග්‍රහලෝකය බුධ වේ. මෙහි විශාලත්වය පෘථිවියෙන් 40% ක් වන අතර චන්ද්‍රයාට වඩා 40%ක් පමණ විශාලය. බුධ ග්‍රහයා තම අක්ෂය වටා කැරකීම ඉතාම සෙමින් සිදුවන්නකී. බුධ ග්‍රහයා ට දවල් සහ රාත්‍රිය ගත වීමට දින 59ක් ගතවේ. නිරන්තරයෙන් අධික උෂ්ණත්වයකින් හෙබි ගල්, පර්වත, කඳුවලින් ගහණ වූ බුධ තුළ වායුගෝලයක් හෝ ජලය නොමැත. එබැවින් ජීවීන් ද නැත. යකඩ, නිකල්, සිලිකේට් වලින් සැදී ඇත. සූර්යයාට ආසන්නයෙන්ම පිහිටා ඇති බැවින්  මෙහි උෂ්ණත්වය වැඩිය. එය දිවා කාලයේ කෙල්වින් 673ක් වන අතර රාත්‍රී කාලයේ දී කෙල්වින්175කි. බුධ ග්‍රහයා මතුපිට චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1%කි. එයට හේතුව බුධ ග්‍රහයාගේ අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීමය. පෘථිවියේ සිට දුර සැතපුම් මිලියන 57කී. බුධ ග්‍රහයා සූර්යයා වටා ගමන් කරනුයේ ඉලිප්සාකාර කක්ෂයකය. බුධට තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 59ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 89ක් ගත වේ. උප ග්‍රහයන් නොමැත.

සිකුරු

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ උණුසුම්ම ග්‍රහලෝකය සිකුරු වේ. සමහර දිනවල  ඉර බැස යාමෙන් පසුව ද සමහර දිනවල පාන්දර ද මෙම ග්‍රහලෝකය දැක ගත හැක. එබැවින් මෙය "පහන් තරුව", "ඉරබටු තරුව" හා "උදාන තරුව" ලෙසින් ද හඳුන්වයි.

එය පෘථිවියේ විෂ්කම්භයෙන් 95%කි. එසේම සිකුරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ බරින් 82% වේ. එය පෘථිවියට ඉතා ළඟින් පිහිටි ග්‍රහයා ද වෙයි. සූර්යා වටා ගමන් කිරීමට දින 262 ක කාලයක් ගතවේ. සුර්යයා සිට දුර කීලෝ මීටර් මිලියන 108 කී. සිකුරු ග්‍රහයා ආවරණය වී ඇත්තේ වළාකුළු, ජලවාෂ්ප , සල්ෆියූර්ක් ඇසිඩ් වලිනි. සාමාන්‍ය දුරේක්ෂයකින් බලා ගත නොහැක. බුධ වැනි ග්‍රහයින් තම අක්ෂයේ භ්‍රමණය වන්නේ බස්නාහිර සිට නැගෙනහිරට වන අතර සිකුරු නැගෙනහිර සිට බස්නාහිරට භ්‍රමණය වේ.

මෙහි මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළය. සුර්යාට ආසන්නයේ බුධ ග්‍රහයා ගමන් කළත් බුධට වඩා උණුසුම්ය. එය කෙල්වින් 750ක් වේ. එබැවින් ජලය හෝ ජීවීන් නොමැත. එම නිසා මෙය ද බුධ මෙන්ම කාන්තාර ග්‍රහයෙක් ලෙස හඳුන්වයි. එහි මතුපිටින් 80%ක් පවතින්නේ තැනිතලා බිම්ය. වායු ගෝලය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සංයුක්ත වී ඇත. එබැවින් ග්‍රහලෝක මතුපිටට ලැබෙන සූර්යය කිරණ මඟින් තදින්ම උණුසුම් වී ඇති අතර එම උණුසුම වළාකුළු සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හේතුවෙන් පරාවර්ථනය සිදුවීමක් සිදු නොවේ. මෙහිදී ද හරිතාගාර ආචරණය ද බලපානු ලැබේ  සිලිකේට්, යකඩ, නිකල් වලින් සැදී ඇත. උප ග්‍රහයන් නැත.

පෘථිවිය

අප සෞරග්‍රහ මංඩලයේ ඇති ග්‍රහලෝක අතරින් ජීවය පවතින එකම ග්‍රහලෝකය පෘථිවිය වේ. විෂ්කම්භය කි.මී.12,756කි. එය මතුපිටින් 2/3ක් ඇත්තේ ජලයයි. ජීවීන් දක්නට ලැබෙන අතර එක් චන්ද්‍රයෙක් ඇත.

පෘථිවිය තම අක්ෂය වටා සෑම පැය 24 කටම වරක් බස්නාහිර සිට නැගෙනහිරට  භ්‍රමණය වේ. මෙය "පෘථිවි දිනක්" නමින් හැඳින්වේ. පෘථිවියට සූර්යයා වටා යාමට දින 365.25ක් ගත වේ. මෙම දින 0.25 වසර 4ක් පුරා එකතු වීම නිසා වසර 4කට පසු එළ‍ඹෙන වසර අධි වසරක් ලෙස සැල‍කේ.

පෘථිවිය ස්ථර කිහිපයකින් නිර්මාණය වී ඇත. එහි ඇතුළතින්ම ඇත්තේ අභ්‍යන්තර මදය වේ. ඊට පිටතින් ඇත්තේ පිටත මදයයි. ඊට පිටතින් වැස්ම නම් කොටසක් ඇත. ඊට පිටතින් බාහිර වැස්ම නම් කොටසක් ඇත. පිටතින්ම ඇත්තේ පිට කුෂ්ටලයයි.

පෘථිවියට එක් උපග්‍රහයෙක් සිටින අතර එය චන්ද්‍රයා යනුවෙන් හැදින්වේ.එය පෘථිවියට කි.මී. 3,80,000ක් දුරින් පිහිටා ඇත. මෙය පෘථිවියට ආසන්නම ග්‍රහ වස්තුව වේ. එමගින් බල පවත්නා ආකර්ෂණ බලය නිසා පෘථිවියේ ඇති මුහුදු හා සාගරවල වඩදිය හා බාදිය ඇති කරනු ලබයි. පෘථිවියේ උසම ස්ථානය එවරස්ට් කඳු මුදුන(8,850m) වන අතර ගැඹුරුම ස්ථානය මරියානා ආගාධය (11,520m)  වේ.

අඟහරු

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ රතු පැහැයෙන් දිස්වන එකම ග්‍රහලෝකය අඟහරුය. එබැවින් මෙය රතු ග්‍රහයා ලෙස ද හැඳින්වේ. පෘථිවියට සිකුරු හැර ළඟින්ම පිහිටා ඇති ග්‍රහලෝකය අඟහරුය. මෙහි විෂ්කම්භය කි.මී.6794කි.

අඟහරු ග්‍රහයාගේ ඍතු ඇති වීම් සොයා ගෙන ඇති අතර ඒවායේ කාලය පෘථිවියේ ඍතුවලට වඩා දෙගුණයකි. අඟහරුට ඉතාමත් තුනී වායුගෝලයක් පවතින අතර එහි ඇත්තේ භූමි කම්පා නිසා එකතු වූ කාබන් ඩයොක්සයිඩ්ය. මෙහි රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 187ක් වන අතර දිවා කාලයේ දී කෙල්වින්
244කි.

දැනට සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ සුවිශාලම ගිනි කන්ද සොයා ගෙන ඇත්තේ අඟහරු මතිනි. ඔලිම්පස් මොන්ස් නමින් හැඳින්වෙන එය සොයා ගෙන ඇත්තේ 1971 දී අඟහරු කරා ගිය මැරිනර් නම් අභ්‍යවකාශ යානයෙනි. එය එවරස්ට් කන්ද (8.8 කි.මී.) මෙන් තුන් ගුණයක පමණ උසකින් (25 කි.මී.) යුක්ත වෙයි.

අඟහරුට චන්ද්‍රයන් දෙදෙනෙකු සිටින අතර එය හඳුනා ගනු ලැබුවේ ඇමරිකානු ජාතික එසාප් හෝල් විසිනි. අඟහරු ආසන්නයේම ඇති චන්ද්‍රයා පොබෝස් (Phobos) ලෙස ද එයට පිටතින් ඇති චන්ද්‍රයා ඩයිමෝස් (Deimos) ලෙස ද නම් කර ඇත. මේ වන විට අඟහරු මත ජලය සහ ජීවීන් පවතීද යන්න පිළිබඳ පර්යේෂණවල නිරත වේ.

බ්‍රහස්පති

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක අතරින් විශාලතම ග්‍රහයා බ්‍රහස්පති වේ. සෙසු ග්‍රහලෝකවල මුළු බරෙන් 71%ක ස්කන්ධයකින් යුක්ත මෙය සියලුම ග්‍රහලෝකවල පරිමා එක් කළ විට ඒවා මෙන් 2.5ක ගුණයකින් යුක්ත වේ. බ්‍රහස්පතිගේ විෂ්කම්භය පෘථිවියේ විෂ්කම්භය මෙන් 10 ගුණයකට ආසන්නය. එය කි.මී.1,42,984කි.

බ්‍රහස්පති මත තද පැහැති පටි (Belt) වැනි ප්‍රදේශ ද දීප්තිමත් ප්‍රදේශ ද දැක ගත හැක. ඒවා පෘථිවියට ද වඩා විශාල ව්‍යුහයන් වේ. එම පටිවල වර්ණ කොළ, රතු හෝ දුඹුරු වේ. මෙහි දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේ  ආසන්නයේ තද රතු පැහැ ලප දක්නට ලැබේ.

ග්‍රහලෝක අතරින් අධිකතම ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ඇත්තේ බ්‍රහස්පතිටය. බ්‍රහස්පති සතුව චන්ද්‍රයින් 79ක් පවතී. බ්‍රහස්පති සතුව වළලු පවතින අතර ඒවා ඉතා දුර්වල ලෙස බ්‍රහස්පති අසළ පවතී.

සෙනසුරු

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ දර්ශනීයම ග්‍රහලෝකය ලෙස හඳුන්වන්නේ සෙනසුරුය. සෙනසුරු වටා දර්ශනීය වළලු පද්ධතියක් පිහිටා තිබීම නිසා මෙම විරුදාවලිය ලබා ඇත. ගල්, පර්වත හා අයිස්වලින් නිර්මාණය වූ වළලු තුනක් මේ වටා පවතී. එහි වර්ණ ප්‍රධාන කළු හා දුඹුරු වේ. මේවා විවිධාකාර දුරවලින් එකම තලයක පිහිටමින් සෙනසුරු වටා භ්‍රමණය වේ.

විෂ්කම්භය කි.මී. 1,20,660ක් වන මෙය දෙවන විශාලතම ග්‍රහයා වේ. සෙනසුරුගේ මධ්‍යයේ ඇති පාෂාණ ඝනත්වය ඉතා අඩු බැවින් මෙය ඝනත්වය අඩුම ග්‍රහයා ලෙස සැලකේ. මෙයට චන්ද්‍රයන් 82ක් සිටි.

යුරේනස්

මෙය 1781 දී විලියම් හර්ෂල් (William Herschel) විසින් සොයා ගෙන ඇත. යුරේනස් සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති තුන්වන විශාලතම ග්‍රහයා වේ. මෙහි විෂ්කම්භය කි.මී.50,800කි.

යුරේනස් වටා වර්ණ වළලු 10ක් පවතින අතර ඒවා සෙනසුරු හා බ්‍රහස්පතිගේ වළලුවලට වඩා පටුය. සූර්යයා වටා යුරේනස් ගමන් කරනුයේ ද සිකුරු මෙන් වාමාවර්තවය. සූර්යයා වටා වසරක් යාමට යුරේනස්ට පෘථිවි වසර 82ක් ගත වේ.

සූර්යයා වටා යුරේනස් ගමන් කිරීමේ දී ඇති වන අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාව නිසා ඍතු ඇති වේ. තව ද යුරේනස් සතුව චන්ද්‍රයන් 27ක් ද පවතී.

නෙප්චූන්

මෙය ප්‍රංශ ජාතික ලැවේරියල් හා ඇඩම්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලදි. මෙහි විෂ්කම්භය කි.මී.48,600කි. නිල් පැහැතිය.

නෙප්චූන්හි ආරුක්කු හැඩැති වළලු දෙකක් දැක ගත හැක. සෙසු ග්‍රහලෝක වටා ඇති ඒවා වෘත්තාකාර අතර මෙහි වළලු ආරුක්කු හැඩැති (U) ය. ඒවා සෙනසුරු වටා ඇති වළලුවලට වඩා පටුය.

නෙප්චූන් සතුව චන්ද්‍රයන් 14ක් පවතින අතර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ චන්ද්‍රයන්ගෙන් විශාලතම චන්ද්‍රයෙක් වන ට්‍රයිටන් එය සතුය.

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
තාරකා විද්‍යාව

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය