හරිතාගාර ආචරණය යනු යම් ග්‍රහලොවක හෝ උපග්‍රහලොවක වායුගෝලයේ අධෝරක්ත කිරණ රඳවා තබා ගැනීම නිසා සිදුවන තාප සමතුලිතතාවයේ වෙනස් වීමයි.  පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් හා වායුගෝලයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගන්නා හරිතාගාර වායුන් වායුගෝලය උණුසුම් කිරීම සිදු කරයි. වායු ගෝලය රත් වීමේ ප්‍රථිඵලයක්  ලෙස පෘථිවිය මතු පිටට ඇතුළු සෑම දිශාවකටම අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවයි. මෙමගින් නිපදවන තාපය පරිවර්තිගෝලයේ පවතින හරිතාගාර වායුන් විසින් රඳවා ගැනෙයි.

සාමාන්‍ය හරිතාගාරයකදි සිදුවනුයේ කුටීරයක සිරිකරන ලද වාතයෙහි පවතින තාපය සංවහනය හෝ සන්නයනය මගින් හානි වීම වැළැක්වීමයි.

හරිතාගාර ආචරණය ජෝසප් ෆූරියර් විසින් 1824 දී සොයාගන්නා ලද අතර පළමු සාර්ථක පරීක්ෂණය සිදු කරන ලද්දේ ජෝන් මිණ්ඩල් විසින් 1858 වසරෙහිය. මේ හා සබැඳුන පළමු ප්‍රමාණාත්මක වාර්ථාව වන්නේ 1896 දී ස්ටන්ටේ ආහිනියස් ගේ වාර්ථාවයි.

හරිතාගාර ආවරණය නොවන්නට පෘථිවිය මත සාමාන්‍ය උෂ්නත්වය - 18oC පවා වන්නට ඉඩ තිබුණි. (මෙම උෂ්ණත්වය පෘථිවියේ කෘෂ්ණ වස්තු උෂ්ණත්වයයි) නමුත් පෘථිවියේ පහල වායුගෝලයේ සිදුවන අසාමාන්‍ය උෂ්නත්ව වෙනස් වීම් වලට හේතුව වන්නේ මූලික වශයෙන්ම මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්ය. වායුගෝලයට හරිතාගාර වායුන් මුදා හැරීම , භුමිය යොදාගන්න‍ා පිළිවෙලිහි පවතින අක්‍රමිකතා වැනි ක්‍රියාවන් නිසා සිදුවන මෙය , මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදු වන හරිතාගාර ආචරණය, ලෙස හැඳින්වෙයි.

හරිතාගාර ආචරණය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සදහා බලපාන එක් සාධකයක් පමණි. ධන හෝ සෘණ උත්ප්‍රේරක  මගින් මෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි අඩු කිරීම සිදුකරයි.

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අගහරු, සිකුරු සහ ටයිටන් චන්ද්‍රයා මත හරිතාගාර ආචරණය දක්නට ලැබෙයි.

මුලික හැදින්වීම

පෘථිවියට ශක්තිය සම්ප්‍රේෂණය වන ප්‍රධාන ආකාරය වනුයේ සුර්යාලෝකයයි. නමුත් වායුගෝලය පාරදෘශ්‍ය බැවින් මෙම ආලෝක ශක්තියෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගැනීමකින් තොරව පරාවර්තනය වෙයි. නමුත් සුර්යයාගෙන් ලැබෙන තාපයෙන් 50% පමණ ප්‍රතිශතයක් අවශෝෂණය කරගැනීමට පෘථිවිය සමත්ය. මෙනිසා සිදුවන උෂ්ණත්වයේ ඉහලයාම මගින් පෘථිවි පෘෂ්ඨය හා වායු ගෝලය මගින් අධෝරක්ත කලාපයේ පිහිටි කිරණ විමෝචනය කරයි. මෙම කිරණ අවශෝෂණය කරගන්නා හරිතාගාර වායුන් ඒවා තාපය ලෙස මුදාහරියි. මේ හේතුව නිසා පෘථිවි පාෂ්ඨය හා පහල වායුගෝලය උණුසුම් වන අතර පෘථිවිය මත ජීවය පැවතීමට මෙය සාධකයක් වේ.

පෘථිවිය ජිවීන්ගේ වාසයට සුදුසු ග්‍රහලෝකයකි.ඊට හේතුව වෙනත් දේට අමතරව පෘථිවි පෘෂ්ඨය මතුපිට සහ ඊට ආසන්නව ජීවය පවත්වා ගෙන යාම සඳහා සුදුසු උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගැනිමට හැකි වායුගෝලයක් තිබිමයි.මේ සඳහා බලපා ඇත්තේ ස්වභාවික හරිතාගාර ආචරණය නමින් විස්තර කෙරෙන ක්‍රියාවලියයි.

කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) ,මී‍තේන්(CH4), ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් (N2O) සහ ජල වාෂ්ප ප්‍රධාන හරිතාගාර වායු වශයෙන් හැඳින්වේ. මෙම වායු පෘථිවියේ වායුගෝලයේ පහළ මට්ටම්වල සුළු ප්‍රමාණවලින් ස්වභාවිකව පවති. සුර්යයාගේ සිට පෘථිවි පෘෂ්ඨය කරා පැමිණ නැවතත් ආකාශයට පිට කරනු ලබන තාප ප්‍රමාණයෙන් කොටසක් වායුගෝලය තුළ රඳවා ගැනිමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම හරිතාගාර වායු මඟින් සිදු කරයි. මෙයට හරිතාගාර ආචරණය යයි කියනු ලැබේ.මෙයින් අදහස් කරන්නේ ජීවීන්ගේ පැවැත්ම සඳහා හරිතාගාර වායු වැඳගත් කාර්යයන් ඉටු කරන බවයි. එහෙත් පසු ගිය දශකවලදි වායුගෝලයේ ඇති හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බව සොයා ගෙන ඇත. ඉන්ධන පිළිස්සීම, වන විනාශය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා මෙම වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බවට දේශගුණ වෙනස්වීම් හා සම්බන්ධ පර්යේෂණ කටයුතුවල යෙදෙන විද්‍යාඥයින්ගේ මතයයි. මෙසේ අස්වභාවිකව හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය ඉහළ යාම වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය යනුවෙන් හැඳින්වේ.ඒ අනුව හරිතාගාර ආචරණය ස්වභාවික ක්‍රියාවලියකි. වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය අස්වභාවික ක්‍රියාවලියක් වේ.

මෙසේ හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය තව තවත් වැඩි විමට ඉඩ හැරියහොත් පෘථිවියේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පසුගිය දශක කිහිපය තුළ පැවැති උෂ්ණත්වයේ වැඩි විමට වඩා වැඩි වේගයකින් ඉහළ යනු ඇත. විද්‍යාත්මක තොරතුරු අනුව 20 වන ශත වර්ෂය තුළදි සාමාන්‍ය ගෝලීය උෂ්ණත්වය 0.3°C - 0.6°C ප්‍රමාණයනකින් වර්ධනය වී ඇති බව හෙළි වී ඇත. දේශගුණය වෙනස්වීම් පිළිබඳ අන්තර් ජාතික අනුකමිටුව 1995 නොවැම්බර් මස මැඩ්රිඩ් නුවරදි සම්මත කර ගන්නා ලද දේශගුණ වෙනස්විම් පිළිබඳ අලුත්ම විද්‍යාත්මක ඇගයීම් වාර්තාවට අනුව වර්ෂ 1990ට සාපේකෂ වර්ෂ 2100 දී මුළු පෘථිවි ගෝලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 2-3.5 දක්වා ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යා හැකියයි.සඳහන් කරයි. වර්ෂ 2030 වනවිට කාර්මික යුගයට පෙර තිබු සාමාන්‍ය උෂ්ණ්ත්වයට වඩා අංශක දෙකකින් සාමාන්‍ය ලෝක උෂ්ණත්වය වැඩි වනු ඇතැයි බොහෝ විද්‍යඥයෝ අනාවැකි පළකර සිටිති.අංශක ස්වල්පයකින් වුවද ගෝලීයව සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය වර්ධනය වීම ගොඩබිම හා සාගර යන දෙකේම දිගු කාලීන බලපෑම ඇති කිරිමට හේතු වේ. මුහුදු මට්ට්ම ඉහළ යාම භූමි පරිබෝග රටාව වෙනස්වීම,ඕසෝන් තලය වියැකීම අන්තගාමී දේශගුණයක ලක්ෂණ ඇතිවීම මේ නිසා සිදු විය හැක.

හරිතාගාර යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ "වීදුරු වහළක් සහිත ආවරණ වු ප්‍රදේශයක් (කුටියක්) වන අතර ඵ්වා තුළ ඉහළ පරිසර උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය වන ශාක වවනු ලැබේ. වීදුරු වහළ මඟින් තාපය ඇතුළු පැත්තට ගලා යන නමුත් ඉන් කොටසක් ආපසු පිටතට විකිරණ වීම වළක්වයි. මේ නිසා වීදුරුවලින් සකස් කළ ගොඩනැඟිල්ලක් තුළ කෘතිම වශයෙන් උෂ්ණත්වයක් වැඩිවේ. ඒ අනුව හරිතාගාරයක් පිටතට වඩා ඇතුළත උෂ්ණත්වයක් තබා ගැනීමට සකස් කරන ලද කෘතිම ගොඩනැඟිල්ලකි. මෙවැනි වීදුරුවලින් සැකසු ගෙවල් ලෝකයේ උෂ්ණත්වය අඩු ශීත රටවල වැඩි උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය ඇතැම් බෝග වගා කිරිමට කෘතිමව උෂ්ණත්වය වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණින් සකස් කර ගෙන ඇත.

වායුගෝලයේද ඇතැම් විට ගිම්හලක් පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි. සුර්ය විකිරණය වායුගෝලය මතට වැටී එය පෘථිවි තලය දක්වා පැමිණ එයින් කොටසක් අවශෝෂණය කරන අතර කොටසක් පරාවර්තනය කරයි. නමුත් වායුගෝලයේ ඉහළ වළා වැස්මක් නිර්මාණය වුවහොත් පෘථිවි තලයට අවශෝෂණය වු කෙටි තරංග පරිදි පිටකිරිමට එමඟින් බාධා ඇතිවේ. පිටතට විකිරණය වී නොයන තාප ශක්තිය වායුගෝලය තුළම පවතින බැවින් එය "ගිම්හලක්" පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි.

අවුරුදු මිලියනයක් පමණ වු ඉතිහාසය තුළ පුර්ව මානව ක්‍රියා නිසා පෘථිවි වායුගෝලයේ සංයුතිය වෙනස් නොවු බැවින් මෙලෙස වායුගෝලය අතීතයේ සිට ස්වභාවික ගිම්හලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය. නමුත් මෑත කාලයේ පෘථිවියෙහි කෘතිමව හඳුන්වා දෙන ලද ගිම්හල් ඵලය ඇති කිරිමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය. ඒ හැරුන විට ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන් ,මීතේන්,හා ඕසෝන් වැනි වෙනත් වායු වර්ග ද ගිම්හල් ඵලය ඇතිකිරිමේ ක්‍රියාවලියට දායක වන අතර ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා වර්තමානයේ එම දායකත්වය වැඩිවෙමින් පවතින බව අනාවරණය වී ඇත. මෙම ගිම්හල් වායු වර්ග මගින් උරා ගනු ලබන අධෝරක්ත කිරණ(දිගු තරංග) නිසා වැඩි වැඩියෙන් වායුගෝලය තාපවත් වේ. එමෙන්ම ඒ මගින් වැඩි ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයේ ඇති වී වැඩියෙන් වලාකුළු නිර්මාණය වීමක් සිදුවේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් පරිදි වායුගෝලය තුළ තාපය එක් රැස් වීමක් නැතහොත් "ගිම්හල් ඵලයක්" හ‍ට ගැනීමක් සිදු වේ. මෙම ගිම්හල් ඵලය කෙටි කාලීන මෙන්ම දිගු කාලීන දේශගුණ විපර්යාසය කෙරෙහි බලපානු ලැබේ.

ගිම්හල් ඵලයෙහි ඉතාම කෙටිකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ යම් ප්‍රදේශයකට ලැබෙන වැසි ප්‍රමාණය වැඩි වීම වේ. උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය ද ඉහළ යන නිසා වාෂ්පීකරණ ද වැඩි වී වළා වියන පැතිරී වර්ෂාව ලැබේ.නමුත් වායුගෝලයේ පවතින සාමාන්‍ය සංසරණයෙහි සංකීර්ණ හැසිරීම සහ විවිධ ප්‍රාදේශීය සාධක හේතු කර ගෙන වැඩි වන වර්ෂාව සෑම ප්‍රදේශයකටම එක හා සමානව නොලැබිය හැක.මේ නිසා ඇතැම් ශුෂ්ක ප්‍රදේශ හෝ වියළි ප්‍රදේශ තව තවත් වියලීම හා කාන්තරීකරණයට ලක්වීමක් සිදුවිය හැකි වේ. ගිම්හල් ඵලයෙහි දිගුකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ පෘථිවිය ක්‍රමයෙන් සිසිල් වීම බව අනාවරණය

සවිස්තර දිගහැරුම

පෘථිවියට ශක්තිය ලැබෙනුයේ සුර්ය විකිරණය මගිනි. මින් බොහො‍්මයක් ලැබෙනුයේ දෘශ්‍ය ආලෝකය ලෙස හෝ අධෝරක්තකලාපය‍ට ආසන්නව පිහිටි කිරණ මගින්වේ. සුර්යාගේ සිට ලැබෙන මුළු ශක්ති ප්‍රමානයෙන් 30% පමණ පරාවර්ථනය වන අතර අවශෝෂණය කරගන්නා 70% ක පමණ ප්‍රමාණය භූමිය , වායු ගෝලය හා සාගර උණුසුම් කිරීම පිණිස යෙදවේ.

පෘථිව් උෂ්ණත්වයේ අසාමාන්‍ය උච්චාවචනයක් ඇති නොවන පරිදි ස්ථායි අගයක් පවත්වා ගැනීම සදහා සූර්ය විකිරණයෙන් උරාගන්නා ශක්තිය මනා සමතුලිතතාවයකින් යුතුව අධෝරක්ත තරංග පරාසයෙන් වායුගෝලයට මුදාහැරීම සිදුකෙරෙයි. උෂ්ණත්වය වැඩිවීමත් සමගම නිකුත්වන අධෝරක්ත කිරණවල තීව්‍රතාවද වැඩිවන හෙයින් අවශෝෂණය කරගත් සුර්ය ශක්තිය සමතුලිත කිරීමට, පිටවු අධෝරක්ත කිරණ ප්‍රමාණය මගින් උෂ්ණත්වය තීරණය වන බව සිතිය හැකිය.

දෘශ්‍ය ආලෝකය මගින් පෘථීවි පෘෂ්ඨය උණුසුම් කරන අතරම වායුගෝලය උණුසුම් කිරීම සදහා එයින් සපයන සෘජු දායකත්වය අඩුය. වායු ගෝලය උණූසුම් කිරීමට වැඩි දායකත්වයක් දරන්නේ ඉහල වායු ගෝලයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත විකිරණයි. පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත ෙෆාටෝන හරිතාගාර වායුන් හා වළාකුළු මගින් උරාගැනීම සිදුකරයි.

සංවහනය හා ජලවාෂ්ප වල වාෂ්පීභවනය හා සංඝනීභවනය නොසලකා හැර විකිරණයෙන් පමණක් හරිතාගාර ආචරණය වන්නේ යැයි සලකා පැහැදිලි කිරීම පහසුය. අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය උඩුකුරුව මෙන්ම යටිකුරුවද සිදුවේ. උඩුකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ මගින් යටිකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ කදම්භය මෙන්ම අවශෝෂණය කරගත් සූර්ය ශක්ති කදම්භයද සමතුලිත කල යුතුවේ. මේ නිසා මෙයට අනුරූප වන අයුරින් උඩුකුරු අධෝරක්ත කිරණ කදම්භයක් නිපදවා ගැනීමට හැකිවන තුරු පෘථිවි පෘෂ්ඨය රත්වීම සිදුවේ.

තවත් පැහැදිලි කිරීමක් මෙසේ දැක්විය හැකිය.

අධෝරක්ත කිරණ සදහා වන පාරාන්ධභාවය වායුගෝලයේ උසමත රදා පවතී. මෙවිට වායු ගෝලයට අධෝරක්ත ෙෆාටෝන මුක්ත වන්නේ ඉහළ වායු ගෝලයෙනි. අධෝරක්ත විකිරණය උෂ්ණත්වයේ ශ්‍රිතයක් බැවින් වායු ගෝලීය උෂ්ණත්වය විමෝචනය වු ෙෆාටෝන සහ අවශෝෂිත සූර්ය ශක්තිය සමතුලිත කරන බව සැලකිය හැකිය.

නමුත් පෘථීවි පෘෂ්ඨයේ සිට කි.මි 10-15 දක්වා 6.5C/km ක උන්නතාංශයක් පවතී. ඉහල අව‍කාශයේ උෂ්ණත්වය නියත අගයක පවති යැයි උපකල්පනය කර 6.5C/km බැගින් එකතුකරගෙන යාමෙන් මතුපිට උෂ්ණත්වය ගණනය කල හැකිය. මේ අනුව වායු ගෝලයේ පාරන්ධ බව වැඩිවන විට මතුපිට උෂ්ණත්වයද වැඩිවන බව සිතිය හැකිය.

හරිතාගාර වායුන්

අණු හා විකිරණය අතර පවතින සම්බන්ධතානවය ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව මගින් පහදා දෙයි. අණුක කම්පන වලදී ඒවායෙන් විමෝචනය වන ශක්තීන්ට අනුරෑප සංඛ්‍යාත වලින් යුත් විකිරණ විමෝචනය සිදුවේ. (ඉලෙක්ට්‍රෝන උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වී නැවත භෞමික අවස්ථාවට පත්වීමට අනුරූපව අධෝරක්ත කිරණ මුක්තවීමක් සිදු නොවේ. ඒ මන්ද යත් එයට අවශ්‍ය ශක්ති ප්‍රමාණය එහිදි නිපද නොවෙන බැවිනි. )

ශක්ති මට්ටම් පළල , විකිරණ අවශෝෂණය සැලකීමේදි වැදගත් සාධකයක් වේ. පෘථිවියේ ශක්ති මට්ටම් පළල තීරණය කිරීමට වායුගෝලීය පීඩන විහිදුම සෘජුවම බලපායි. අණු දෙකක් එකි‍ෙනක ගැටීමේදි අධෝරක්ත කිරණ අවශෝෂණය වීම සිදුවේ. නමුත් හුදකලා අණුවක් හා ගැටීමෙන් ශක්තිය අවශෝෂණය කිරීමේ අවස්ථා විරළය. විකිරණ හා සම්බන්ධ මිණුම් ලබා ගැනීමට සෛද්ධාන්තික ගණනය කිරීම් වලට වඩා  සූක්ෂම වර්ණාවලීක්ෂ මිනුම් භාවිතා කරයි.

පෘථිවි වායු ගෝලයෙන් බහුතරය සමන්විත වන්නේ ඔක්සිජන්(O2), නයිට්‍රජන් (N2) , ආගන් (Ar) වලිනි. මෙම වායුන් අධෝරක්ත විකිරණයට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් නොදක්වයි. මෙම අණුවල පවතින සමමිතික ස්වභාවය නිසා  අණුක කම්පන වලදී  ධ්‍රැවියව ආරෝපණය වීමක් සිදුනොවේ. මේ නිසා මෙම වායුන්ට අධොර්ක්ත කිරණ විමෝචනය කිරීම හෝ අවශෝෂණය කිරීම සිදුකල නොහැකිය. නමුත් ජලවාෂ්ප, කාබන්ඩයොක්සයිඩ්, ඕසෝන් (O3)  යන වායුන් ධ්‍රැවිය ආරෝපණ වලට ලක්වන බැවින් අධෝරක්ත කිරණ අවශෝෂණය හා විමෝචනයට සහභාගි වේ.

කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යනු රේඛීය අණුවකි. නමුක් කම්පනය නිසා සහ අණු අතර ගැටුම් නිසා මෙහි ධ්‍රැවිය ආරෝපණයක් ප්‍රේරණය වේ. මේ නිසා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණු  වලට අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය හා අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබී ඇත. අණු සංඝට්ඨනය වීමේදි අවශෝෂණය කරගත් මෙම ශක්තිය තාපය ලෙස අවට වායුන්ට පිට කරයි. තවද මෙම අණුක ගැටුම් මගින් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වේ. කාමර උෂ්ණත්වයේදි පවා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් 5% ක් පවතින්නේ උත්තේජිත අවස්ථාවේය.

කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණුවලට කම්පනය විය හැකි තවත් ආකාර දෙකකි. ඒ සමාකාර සහ විෂමාකාර ලෙසය. නමුත් මෙම අවස්ථා දෙකහිදීම අධෝරක්ත කිරණ පිටවීමක් සිදුනොවේ.

ජල අණු කෝණික හැඩයෙන් යුක්ත වේ. මෙහි පවතින ස්ථිර ද්වි ධ්‍රැව ආරෝපිත තත්වය හේතුවෙන් විකිරණ විමෝචකයක් හා අවශෝෂකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. වළාකුළු, මීතේන් වායුව, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් , ක්ලෝරො ෆ්ලෝරො කාබන් වැනි වායුන්ද අධෝරක්ත අවශෝෂක ලෙස ක්‍රියා කරයි.

ඉහත වගුවට අනුව හරිතාගාර ආචරණය සදහා ජලවාෂ්ප මගින් 36% ක දායකත්වයක්ද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මගින් 9% ක දායකත්වයක්ද දක්වන බව පෙනී යයි. නමුත් මෙම සංඝටක දෙකම ඉවත් කර ගන්න‍ා ප්‍රතිඵලය 45% නොව ඊට වැඩි අගයකි. තවද මෙම ගණනය කිරීම් වලදී වායු ඝණත්වය සහ අනෙකුත් සාධක නියතව පවතින බවට උපකල්පනය කරන ලදී.

ධන ප්‍රතිපෝෂක විනාශක ඵල හා අන්ත ලක්ෂය

ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීමෙන් කඩා වැටීමේ ලක්ෂණය යනු  මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පරිසරයේ සිදුවන්න‍ා වු විපර්යාසයන් නැවත යථාතත්වයකට පත්කල නොහැකි අවස්ථාවකට  පත්වීමයි.සමහර දේශගුණ විද්‍යාඥයන් මෙම අවස්ථාව 2007දී පමන උදාවන බවට ඉගි පලකල අතර නාසා ආයතනයේ ප්‍රධාන දේශගුණ විද්‍යාඥයන් වන ජේම්ස් හැන්සන් වැන්නවුන් එම අවස්ථාවම දැනටමත් ලෝකය පත්ව ඇති බව විශ්වාස කරයි.

යම් දෙයක් චක්‍රාකාරව සිදුවන විට උද‍ාහරණයක් ලෙස වායුගෝලයේ හරිතාගාර වායුන්ගේ ඝනත්වය වැඩිවන විට එය උෂ්ණත්වය කෙරෙහි බලපායි. මෙවැනි චක්‍රාකාර ක්‍රියා සෑම විටම උත්ප්‍රේරක බලපෑම සිදුවේ. හරිතාගාර වායු වැඩිවීම උෂ්ණත්වය වැඩි කරයි නම් එය ධන උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද අනෙත් දිශාවට සිදුවේ නම් සෘණ උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද නම් කෙරේ. උත්ප්‍රේරකය, තවත් හරිතාගාර වායුවක වැඩිවීමක් වියහැකි අතර තවත් විටෙක ධ්‍රැවාසන්න ග්ලැසියර් දියවීම නිසා පෘථිවියෙන් පිටවන විකිරණවල අඩුවීමක්ද සිදුවිය හැක. ධන උත්ප්‍රේරක, උත්ප්‍රේරක විෂ ඇති නොකරයි. ස්ටීවන්- බෝල්ස්මාන් නියමයට අනුව පෘථිවියේ විකිරණශීලිතාවය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වයේ හතරවැනි බලයට සමානුපාතික වේ. හරිතාගාර වායු වල වැඩි වීමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය වැඩි වන අතර මෙය තවත් හරිතාගාර වායුවක් වන ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය වායු ගෝලය තුල වැඩි කිරීමට හේතුවයි.

මෙම වැඩි වන ජල වාෂ්ප හරිතාගාර වායුවක් වන අතර එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය තවත් වැඩි කරයි. මෙය ධන ධන ප්‍රතික්‍රියකයකි. මෙය විනාශක ඵලයක් ඇති කරන්නේ නම් (Run a way effect) එය බොහෝ කලකට පෙර සිදුවිය යුතුය. ධන ප්‍රතික්‍රියක ඵල සාමාන්‍ය සිදු වන සිදුවීම් වන අතර විනාශක ඵල අහඹු සිදුවීම් වේ.

දෙවන චක්‍රයේ ඇති වන ඵලය පළමු චක්‍රයෙන් ඇති වන ඵලයට වඩා විශාල නම් එවැනි සිදු වීම් නොනවත්වාම පවත්වා ගත හැකිය. මෙය සිදුවන අවස්ථාවලදී ප්‍රතික්‍රියාව අවසන් වන්නේ විශාල උෂ්නත්ව වැඩිවීමකින් පසුවය. මෙම තත්වය විනාශක ඵලයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙම ප්‍රතික්‍රියා විරුද්ධ අතට හැරී ලොව නැවතත් "හිම යුගයට"  (Ice Age) ගෙන යනු ඇත. මෙවැනි ප්‍රතික්‍රියා කිසියම් මොහොතක හෝ නැවතිය යුතු වන්නේ උෂ්ණත්වය අනන්තව වැඩි විය නොහැකි නිසාය. මෙවැනි නැවැත්වීමේ ක්‍රම ලෙස හරිතාගාර වායු සැපයීම අඩුකිරීමට හෝ වායු හෝ අයිස් ප්‍රමාණයන් ඉතාම අඩුකිරීම හෝ අපරිමිතව වැඩි කිරීම සිදුකල හැක.

"ක්ලැත් රේට් ගන් " සංකල්පයට අනුව පරිසරයේ අස්ථාවර ජලජ කාබනික අංශු පවතී නම් ඒවායෙන් මුදා හැරෙන මීතේන් වායුව නිසා හරිතිගාර ආචරණය සිදුවිය හැකිය. වසර මිලියන 251.7 කට පමණ පෙර සත්වයන් මහාපරිමාණයෙන් වදවීමට හේතුව මෙවැනි විනාශක ඵලයක් යැයි අනුමාන කෙරේ. සයිබීරියානු මුඩුබිම් වලින් මහා පරිමාණයෙන් මීතේන් වායුව මුදාහැරීම නිසා මෙය සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ.  මීතේන් වායුව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව මෙන්  21 ගුණයක ප්‍රබල හරිතාගාර වායුවකි.

සිකුරු ග්‍රහයා තුල ජලවාෂ්ප හා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සම්බන්ධව ඇතිවු විනාශකාරි ක්‍රියාවට හේතුව එය සුර්යයාට ආසන්නව පිහිටීමයි. අද සිකුරු මත ඇත්තේ ඉතා ස්වල්ප ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයකි. ජීවය පැවතීමට සරිලන උෂ්ණත්වයක් සිකුරු මත කලකට පෙර පැවතියද  තද හිරැ එළිය නිසා ඉහල යන ජලවාෂ්ප පාරජම්බුල කිරණ මගින් හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් බවට විඝටනය වන තරම් අධික උෂ්ණත්වයක් දැන් පවතී. මේ නිසා ජලවාෂ්ප අඩුවී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් සැදුනු වායු ගෝලයක් සිකුරු මත දක්නට ලැබේ. තවද  මෙහි කාබන්ඩයොක්සයිඩ් චක්‍රිකරනයේ දුර්වලතාද එමටය. පෘථිවියේදි ගිනිකදු වලින් පිටවන වායුන් යලි ආවර්ථියව පොළවට උරාගන්නා මුත් සිකුරු මත මෙය සිදු නොවේ.

මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදුවන හරිතාගාර ආචරණය

ෆොසිල ඉන්ධන දහනය, වනාන්තර එළිපෙහෙලි කිරීම, සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය වැනි කර්මාන්ත නිසා වායු ගෝලයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයෙහි වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ. "මොනා ලෝවා" නිරීක්ෂණාගාරය දක්වන අන්දමට 1960දී මිලියනය කට කොටස් 303ක් ව පැවති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය 2005 වන විට මිලියනයකට කොටස් 375 දක්වා වැඩිවී ඇත.

කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හරිතාගාර වායුවක් බැවින් එය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ දැමීසට හේතුසාධක වේ. Inter Governmental Panel On Climate Change වාර්ථාවට අනුව විසිවන සියවසේ මැදභාගයේ සිට ගෝලීය උෂ්ණත්වය වැඩිවීමට හේතුව මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වේ.

උත්තර ධ්‍රැවය ආසන්නයේ සිදුකරන ලද හිම ඝර්භ පරීක්ෂණයෙන් ලැබුනු දත්ත වලට අනුව කාර්මික විප්ලවයට පෙර වසර 800,000ක කාලයක් පුරාවට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය වැඩිවී ඇත්තේ මිලියනයකට කොටස් 160 සිට 270 දක්වා පමණී. දේශගුණික විපර්යාස වලට මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වැඩිවීම සෘජුවම බලපාන බව කාළගුණ විද්‍යාඥයෝ ප්‍රකාශකර සිටිති.

සැබෑ හරිතාගාර

හරිතාගාර ආචරණයේදි හා හරිතාගාරයකදි යන දෙකේදීම තාපය රදවා ගැනීම සිදුවේ. නමුත් මේවා තාපය රදවා ගන්න‍ා ආකාර වෙනස්වේ. එනම් හරිතාගාර ආචරණයේදි අධෝරක්ත විකිරණය මගින් තාපය රදවා ගන්නා අතර හරිතාගාරයකදී සංවහනය අවහිර කිරීම මගින් තාපය රදවා ගැනීම සිදුකරයි.

හරිතාගාරයක් නිර්මාණය කරනුයේ වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් වැනි පාරදෘශ්‍ය ද්‍රව්‍ය වලිනි. එය තුලට වැටෙන  හිරු එළිය නිසා එහි භූමිය රත්වී එයට ඉහළින් වු වායු ස්ථරය රත්වේ. කුටීරය තුල සිරවීම නිසා සංවහනය මගින් ඉහල ගොස් සිසිල්වීම අවහිර වේ. මේ නිසා හරිතාගාරය තුල වායුවේ උෂ්ණත්වය ඉහළ අගයක් ගනී.

හරිතාගාර ආචරණය වැඩිදුරටත්

හරිතාගාර ආචරණය පළමු ලෙස අනාවරණය කරගන්නා ලද්දේ 1824 ජෝසෆ් ෆොරියර් විසිනි. ඒ පිළිබඳව පළමු ලෙස විමර්ශනය කෙරුනේ 1896 දී ස්වාන්ටේ ආර්හේනියස් විසිනි. මෙය අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවීමෙන් වාතය ඒවා අවශෝෂණය කිරීම හේතු කොට ගෙන පෘතුවිය මතුපිට හා පහල වායුගෝලීය වායූන් රත් වීමෙන් සිදුවන ක්‍රියාවලියයි.

හරිතාගාර ආචරණයේ පැවැත්ම මත භේදයට ලක්ව නැත. ස්වභාවිකව සිදුවන මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇතිවන උෂ්ණත්වය 33C(54F) පමණ වේ.මෙය සිදුවන්නේ හුමාලය මඟින් 36% - 70% පමණ (මෙහිඳී වළාකුළු සළකා නොමැත ), කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) මඟින් 25% පමණ, මීතේන් මඟින් 4% - 9% පමණ සහ ඔසෝන් මඟින් 3% - 7% පමණ වේ. නමුත් ප්‍රශ්නය වන්නේ විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියකාරකම් නිසා මෙම හරිතාගාර වායු සාන්ද්‍රණය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහල යාමයි.

කාර්මික විප්ලවයේ පටන් විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියාකරකම් නිසා වායුගෝලයේ මෙම වායු සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමට පටන් ගෙන ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්, මීතේන්, ට්‍රොෆොස්ෆෙරිකොසෝන්, CFC, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් වැනි වායුන් පිටවීම වැඩි වූ නිසායි. මීතේන් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලට වඩා වැඩිපුර හරිතාගාර ආචරණය සිදුකරන වායුවක් වුවද එහි සාන්ද්‍රණය ඉතා කුඩා හෙයින් ඉන් හරිතාගාර ආචරණයට වන බලපෑම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් වන බලපෑමෙන් 1/4 ක් පමණ වේ. ස්වභාවිකව පිටවෙන වෙනත් වායූන් ද හරිතාගාර ආචරණය සුළු වශයෙන් සිදුකරයි. නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් මින් එකකි. නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය කෘෂිකර්මාන්තය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා වැඩි වෙමින් පවතී.18 වන ශතවර්ෂයේ මැද ගණන් වල ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවය නිසා වායුගෝලයේ මේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා මීතේන් සාන්ද්‍රණ 31% න් හ 141% න් වැඩි වී ඇත.මේ අගයන් පසුගිය වර්ෂ 650,000 සැළකූ විට ඉතා විශාල වැඩි වීම් වේ.වක්‍ර මාර්ග වලින් ලත් භූ විද්‍යා සාක්ෂි අනුව විශ්වාස කෙරෙන්නේ මෙවන් වූ අගයන් පැවතුනේ වසර මිලියන 20 ට පමන පෙර බවයි. වැඩිව ඇති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් 3/4 ක් පමන පසුගිය වසර 20 තුල නිපදවී ඇත්තේ ඉන්ධන දහනය මඟිනි. ඉතිරිය වන නාශනය නිසා වැඩිවී ඇත.

ග්රාෆ්

වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණයන්ගේ වැඩිවීම

මාසිකව ලබාගන්නා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මිනුම් මඟින් වාර්ශිකව වෙන කුඩා ඍතුමය දෝලනයන් පෙන්වනු ලැබේ.සෑම වසරකම උත්තර අර්ධගෝලයේ වසන්තය පසුවීම සහ ඉන්පසුව ඇතිවන ශාක කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අඩුකිරීම හේතු කොටගෙන එය දීර්ඝ වීම සිදුවේ.

වර්තමානයේ වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය පරිමාව අනුව මිලියනයකට කොටස් 385 පමන වේ.අනාගතයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය ඉන්ධන දහනය හා වන නාශනය නිසා වැඩි වන බව තහවුරු වී ඇත. මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නැග්ම ආර්ථික, සමාජීය, තාක්ෂණික, ස්වඹ්හවික සංවර්ධනය මත රඳා පවතින නමුත් ෆොසිල වල සීමා සහිත බව නිසා අවම විය හැක. වසර 2100 වන විට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වල වැඩි වීමේ පරාසයක් ලෙස මිලියනයකට කොටස් 541 සිට 970 දක්වා ලෙස ඉදිරිපත් වී ඇත. මේ මට්ටමට ලඟා වීමට ෆොසිල දහනය, ගල් අඟුරු තාර හෝ මීතේන් භවිතයම ප්‍රමාණවත් වේ. නාසා ආයතනයේ කෙරුනු පරීක්ෂාවකට අනුව කාලගුණ විද්‍ළ්‍යාඥ ජේම්ස් හැන්සන් පවසන්නේ මෙසේ වැඩිවුනු කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිසා වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය පසුගිය වසර 100 තුල සෙල්සියස් අංශක 0.75 කින් පමණ වැඩි වී ඇති බවයි.

තවද බලන්න
ඕ‍සෝන් වියන
මිහිතල‍යේ උණුසුම
පෘථිවිය උණුසුම් වීම
ආක්ටික් කලාප‍යේ උණූසුම
ප්‍රති-හරිතාගාර ආචරණ සංසිද්ධිය
දේශගුණික විපර්යාසය
දේශගුණික බලපෑම
පෘථිවි ශක්ති සංචිතය
පෘථිවි විකිරණ සමතුලිතය
අදුරු ලොවට
ගෝලිය උණුසුම

සටහන්

යොමුව
අර්ත් රේඩියේෂන් බජට්, http://marine.rutgers.edu/mrs/education/class/yuri/erb.html
ෆ්ලීගල් ආර්. ජී සහ බසින්ගර්  An introduction to atmospheric physics දෙවන වෙළුම 1980 IPCC ශක්‍යතා වාර්ථා http://www.ipcc.ch
ඈන් හෙල්ඩර්සන්-සෙලර්ස් සහ මැක් ගෆී  A climate modelling primer (quote: Greenhouse effect: the effect of the atmosphere in re-readiating longwave radiation back to the surface of the Earth. It has nothing to do with glasshouses, which trap warm air at the surface).
ක්ලේහිල් ජේ.ටී සහ ට්‍රැන්බර්ත් "Earth's annual mean global energy budget,"අමරිකානු කාළගුණ විද්‍යා සංගමය 78(2) 197-208

පරිසරවේදය
ධරණීයතාව
වායුගෝලීය විකිරණය
දේශගුණික වෙනස්වීම් උත්ප්‍රේරක හා හේතු
දේශගුණික බලපෑම්
වායුගෝලය

හරිතාගාර ආචරණය


විධාන් සභා () හෝ, ව්‍යවස්ථාදායක සභාව යනු, ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රාන්තයන්හී පළාත් (ප්‍රාන්ත) ව්‍යවස්ථාදායකයන්හී පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (ද්වි මණ්ඩල සහිත ප්‍රාන්තයන්හී) හෝ එකම මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (ඒක මණ්ඩල ප්‍රාන්තයන්හී) වෙයි. දිල්ලිය සහ පුදුචෙරි සංගම බලප්‍රදේශයන් දෙකෙහී, ව්‍යවස්ථාදායකයන්හී පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩල සඳහාද, මෙම නාමයම භාවිතා කෙරෙයි. ද්වි මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකයක් සහිත ප්‍රාන්ත සයෙහි උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලය හැඳින්වෙන්නේ,  ව්‍යවස්ථාදායක සභාව හෝ, විධාන් පරිෂාද් ලෙසිනි. විධාන් සභාවක මන්ත්‍රීවරුන්, කිසියම් ප්‍රාන්තයක ජනතාවගේ සෘජු නියෝජිතයන් වන්නේ, එම ප්‍රාන්තයෙහි වයස අවුරුදු 18 ඉක්මවන සියළු පුරවැසියන් වෙතින් සමන්විත ඡන්දදායක කොට්ඨාශයක් විසින්, ඔවුන් සෘජු ලෙසින් තෝරා පක් කරගනු ලබන හෙයිනි. ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි සටහන් කර දක්වන පරිදී, එහි උපරිම ප්‍රමාණය මන්ත්‍රීවරුන් 500 කට නොවැඩි විය යුතු අතර මන්ත්‍රීවරුන් 60 කට නොඅඩු විය යුතුයි. කෙසේවෙතත්, ගෝවා, සික්කිම්, මිසෝරම් යන ප්‍රාන්තයන්හී මෙන්ම  පුදුචෙරි සංගම බලප්‍රදේශයෙහිද, විධාන් සභා විශාලත්වය මන්ත්‍රීවරුන් 60 කට අඩු ප්‍රමාණයක් විය හැක්කේ, පාර්ලිමේන්තු පණතක් අනුසාරයෙනි. නිදසුන් වශයෙන් ඉංග්‍රීසි-ඉන්දියානු  ප්‍රජාව දැක්විය හැකි සුළුතරයන්, ප්‍රමාණවත් අයුරින් සභාව තුල නියෝජනය නොවන බවක් ඔහුට පෙනී යයි නම්, ඒවා නියෝජනය වන පරිදී එක් මන්ත්‍රීවරයෙකු පත් කිරීමේ බලය, ආණ්ඩුකාරවරයා සතු වෙයි. විධාන් සභා වෙතට, තෝරා පත් කර ගනු ලැබුනු හෝ  (ආණ්ඩුකාරවරුන් විසින්) පත් කරනු ලැබුනු හෝ පුද්ගලයින්, ව්‍යවස්ථාදායක සභාවෙහි මන්ත්‍රීවරුන් ලෙසින් හැඳින්වෙති.

එක් එක් විධාන් සභාව වසර-පහක කාලසීමාවක ක්‍රියාත්මක වීම බලාපොරොත්තු වන අතර, ඉන්පසුව එය මැතිවරණයකට මුහුණදිය යුතුව ඇත.  හදිසි නීතියක් පවතින අවස්ථාවක් තුලදී, එහි ධුර කාලසීමාව, වසර පහකින් ඔබ්බට දීර්ඝ කිරීම හෝ එය විසුරුවාහැරීම හෝ සිදු කල හැකි වෙයි. ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක ධුර කාලසීමාව වසර පහක් වෙයි. එනමුදු, මහ ඇමතිගේ ඉල්ලීම පරිදී, ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් එය වසර පහකට පෙර විසුරුවාහැරිය හැක. හදිසි නීතියක් පවතින අවස්ථාවකදී, ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක ධූර කාලසීමාව දීර්ඝ කල හැකි වුවද, එක් වරකට මාස හයක උපරිමයකට යටත් වෙයි. බහුතර පක්ෂය හෝ සන්ධානයට එරෙහිව විශ්වාස භංග යෝජනාවක් එය තුල සම්මත වුවහොත් එය විසුරුවාහැරිය හැක.

විධාන් සභා


An Panicum pedicellatum in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni George Vasey. An Panicum pedicellatum in nahilalakip ha genus nga Panicum, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Panicum

Panicum pedicellatum


Otto Schulze (* 15. April 1869 in Kietz, West-Havelland; † 24. Dezember 1930 in Stettin) war ein deutscher Gartenarchitekt und Stadtgartendirektor von Stettin.

Leben
Otto Schulze wurde 1869 als Sohn des Kossäten Friedrich Wilhelm Ludwig Schulze und dessen Frau Karoline geb. Fielitz geboren. Ab 1884 besuchte er das Gymnasium in Stendal und wechselte anschließend auf das Gymnasium in Blankenburg, von dem er 1888 abging. Im gleichen Jahr begann Schulze eine Lehre bei der Handelsgärtnerei Schröter in Salzwedel, 1890–1892 besuchte er die renommierte Königliche Gärtnerlehranstalt in Wildpark bei Potsdam. Sein Lehrer Fritz Encke soll den Jahrgangsbesten dann nach Hannover zu Julius Trip vermittelt haben, wo Schulze zunächst als städtischer Gärtner, ab 1896 als städtischer Obergärtner angestellt war. Schulze war im Rahmen seiner dortigen Tätigkeit an den wichtigen gartenkünstlerischen Planung Trips beteiligt, unter anderem an der Erweiterung des Friedhofs in Stöcken und der Umgestaltung der Vorderen Eilenriede zu einem Stadtwald. 1896 verlobte sich Schulze mit Martha Hartmann (1874–1937), 1897 folgte die Heirat. Als Kinder gingen die drei Söhne Walter Schulze (* 1898), Günther Schulze-Fielitz (1899–1972) und Wolfram Schulze-Fielitz (* 1903) aus der Ehe hervor. 1902 wurde Otto Schulze zum Leiter der Städtischen Gartenverwaltung in Stettin berufen, 1911 zum Stadtgartendirektor ernannt. In dieser Funktion gestaltete er unter anderem die Quistorpaue um und legte die gärtnerischen Anlagen der Hakenterrasse sowie die Anlagen am Bredower Bach an. Am Heiligabend 1930 verstarb Otto Schulze in Stettin.

Schriften
  Landschaftliche Friedhöfe. In: Die Gartenkunst, 9. Jahrgang 1907, S. 31 f.

Literatur
  Gert Gröning, Joachim Wolschke-Bulmahn: Grüne Biographien. Berlin 1997, S. 356.

Quellen
  Niedersächsisches Hauptstaatsarchiv Pattensen, Personalakte P-5457

Landschaftsarchitekt (Deutschland)
Person (Stettin)
Deutscher
Geboren 1869
Gestorben 1930
Mann

Otto Schulze (Landschaftsarchitekt)


Nogayca veya Nogay Türkçesi (Noğay tili, Noğayşa/Nogay tili, Nogayşa), Türk lehçelerinin Kıpçak öbeğine bağlı, Nogaylar tarafından konuşulan lehçe. Ağırlıklı olarak Rusya'nın güney kesiminde konuşulur. Günümüzde Kiril alfabesiyle yazılmaktadır.

Nogaycanın diyalektlerinden Kara Nogayca Dağıstan'da, Ak Nogayca Kuban Irmağı boylarında, o yöredeki Karaçay-Çerkesya ve Mineralnye Vody bölgesinde, asıl Nogayca ise Stavropol Kray'da konuşulur. Ak Nogay ve Asıl Nogay diyalektleri birbirine çok yakındır, Ak Nogayca ise daha çok farklılık gösterir.

Tarih
Nogaylar, Altın Orda Hanlığı halkının torunlarıdır ve adları Cengiz Han'ın torunu Nogay Han'dan gelir. Nogay Han'ın önderliğinde göçen halklar Tuna Irmağı'na değin ilerlemiş ve bugünkü Ukrayna'nın Karadeniz kıyılarına yerleşmişlerdir.

Adını yine Nogay Han'dan alan Nogayca, önceleri Arap alfabesiyle yazılıyordu. 1928 yılında Latin alfabesine geçildi ve bu alfabenin ortografik sistemini akadamisyen A. Canibekov (Canibek) oluşturdu. Sonra bu sistem bütün Türk dillerine uyarlandı.
1938 yılında Nogayca Kiril alfabesiyle yazılmaya başladı. Ancak ortografik sistemi Latin alfabesinden alındı.

19. yüzyılda Nogaylar Ukrayna'dan çıkarılınca bu lehçeyi konuşulduğu bölgeler birbirinden kopuk hale geldi. Nogayca nüfusun bir kısmı Türkiye ve Romanya'ya göç etti. Bir bölümü Çarlık Rusya'sında kalarak Dağıstan, Çeçenya ve Stavropol Kray'a yerleşti.

Türkiye'ye yerleşen Nogaylar kısa sürede asimile olmadılar ve Nogayca büyük küçük herkesin konuşabildiği bir Türk Lehçesi haline geldi. Sovyetler Birliği'nde de okullarda Rusça öğretim yapılması nedeniyle Nogayca büyük ölçüde geriledi. Son tahminlere göre Nogayca konuşan nüfus 80.000 dolayındadır.

1973 yılında iki küçük Nogayca gazete yayımlandı. Bunlardan biri Karaçay-Çerkesya'da, diğeri Dağıstan'da basılıyordu. Ancak dağıtım olanaklarının zorluğu yüzünden bu gazeteler Nogay köylerine ulaştırılamıyordu.

Nogayca günümüzde Dağıstan'da Nogay Bölgesi'ndeki okullarda 1-10. sınıflarda okutulmaktadır. Karaçay-Çerkesya'da ise Pedagoji Enstitüsü'nde Nogayca bölüm bulunmaktadır.

Alfabe

Arap-Fars alfabesi

Nogayca 1928'den önce Arap-Fars alfabesiyle yazılıyordu. Bu alfabe, Nogay seslerini tamamen karşılıyordu. Bu alfabenin kullanımı çok uzun zaman sürmedi.

Not:  sembolleri eklenmişti.

Latin alfabesi
1928 yılında bütün Sovyetler Birliği'nde Latin alfabesine geçiş kampanyası sürecinde bu alfabe ortaokul öğretmeni ve folklorist Abdul-Hamid Şarşembiyeviç Canibyekov (1879-1955)  tarafından Nogayca'ya da uyarlandı.

Notlar:
 Bu alfabeye 1931'de ;
 1933'te – ;
 1936'da  harfleri eklendi.

Kiril alfabesi
Nogayca'nın Kiril alfabesiyle yazımına 1938'de geçildi. Nogay alfabesindeki son değişiklikler 1950'de yapıldı.

Notlar:
 Bu alfabe,  harfleri dışında, Rus alfabesindeki bütün harflerini ve ayrıca  digrafları içeriyordu;
 Aynı yıl   digrafları da eklendi;
 1944 yılında alfabeden  digrafları da çıkarıldı.

Dış bağlantılar
 Sabir Karger - Seni Kalay Unutayım (Nogay Türkçesi Alt Yazılı Şarkı)

Kaynakça

Rusya'daki diller
Türk dilleri
Dağıstan
Karaçay-Çerkesya

Nogayca


Shoot for the Moon er en kortfilm instrueret af Zara Zerny efter eget manuskript.

Handling

Referencer

Eksterne henvisninger

Danske film fra 2014

Kortfilm fra Danmark

Shoot for the Moon


හීමොෆිලියාව () යනු X-ප්‍රතිබද්ධ නිලීන ඇලීලයක් මගින් ඇතිවන රුධිරය කැටි ගැසීමට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන එකක් හෝ කිහිපයක් නැතිවීමෙන් රුධිරය කැටි ගැසීමේ හැකියාව අඩු වීමෙන් හෝ රුධිරය කැටි ගැසීමට ප්‍රමාද වීමෙන් තුවාලයකදී අධික ලෙස රුධිරය වහනයට ලක් වෙන ප්‍රවේනික ආබාදයයි.

හීමොෆිලියාව


El rotavirus proteína no estructural viral NSP4 fue el primer enterotoxina en ser descubierto. El cual provoca diarrea y causa secreción transepitelial dependiente de Ca2+.

Referencias

Enlaces externos

Proteína viral

NSP4 (rotavirus)


Palencia, İspanya'nın Kastilya Leon bölgesinde bir şehirdir. 2011 nüfus sayımına göre nüfusu 81.089 kişidir. Romalılar zamanında şehir bir kale olarak İberler tarafından Pallantia (Yunanca (Strabon ve Batlamyus'a göre): Παλλαντία) adıyla kurulmuştur.

Dış bağlantılar
 Palencia Belediyesi
 Palencia Joven

Kaynakça

İspanya'daki şehirler
İspanya'daki Romalı arkeolojik sitler
Palencia ili

Palencia


Eobiont veya protobiont, yeryüzünde yaşamın başlangıcı olduğu varsayılan ilk yaşam biçimidir.

Yeryüzünün ilk zamanlarındaki denizlerde ortaya çıkan, serbest hareket edebilen moleküller ile gerçek canlılar arasında bir geçiş aşamasıdır. Üreyebilen ve enerji alışverişi yapabilen tek bir birim halinde örgütlenmiş çok büyük molekül sistemleridir.

İngiliz biokimyacı Norman Wingate Pirie tarafından ortaya atılmıştır.

Moleküler biyoloji

Eobiont


شيرلي ماكلين  - (24 ابريل 1934)، هي ممثلة أمريكية من مواليد مدينة ريتشموند في ولاية فرجينيا الأمريكية، حائزة على أوسكار أفضل ممثلة عن دورها في فيلم "شروط إظهار العاطفة"، وقد عملت في التمثيل المسرحي والسينيمائي كما قامت بالرقص والتأليف، اشتهرت شيرلي بإيمانها بالبعث بعد الممات وقامت بتأليف مطبوعات بهذا المجال كما قامت بتأليف العديد من الكتب التي تناولت حياتها الفنية والروحانية.

نشأتها
وُلدت شيرلي ماكلين بيتي في 24 أبريل عام 1934، في مدينة ريتشموند بولاية فيرجينيا، وسُميت على اسم الممثلة شيرلي تيمبل (التي كانت تبلغ من العمر ست سنوات في ذلك الوقت). كان والدها، إيرا أوينز بيتي، أستاذًا في علم النفس، ومدير مدرسة عامة، ووكيل عقارات، وكانت والدتها، كاثلين كورين (ماكلين قبل الزواج)، مدرسة دراما، تعود نشأتها إلى ووفيل بمقاطعة سكوشا في كندا. شقيق ماكلين الأصغر هو الممثل والكاتب والمخرج وارن بيتي؛ غيّر هجاء اسمه عندما أصبح ممثلًا. رباهما الوالدان ليكونا معمدانيَّين. كان عمها (صهر والدتها)، أ. أ. ماكلاود، عضوًا شيوعيًا في الهيئة التشريعية بأونتاريو في أربعينيات القرن العشرين. بينما كانت ماكلين طفلة، نقل والدها أسرته من ريتشموند إلى مدينة نورفولك، وبعد ذلك إلى مقاطعة أرلنغتون، وويفرلي، ثم عاد إلى أرلنغتون في النهاية؛ إذ حصل على وظيفة في مدرسة توماس جيفرسون الثانوية في عام 1945. لعبت ماكلين البيسبول في جميع فرق الأولاد، محققة الرقم القياسي لمعظم الدورات الكاملة، وهو الأمر الذي أكسبها لقبها «القوة المحركة». أقامت الأسرة خلال خمسينيات القرن العشرين في مقاطعة دومينيون هيلز في أرلنغتون.

عندما كانت طفلة صغيرة، كان كاحلاها ضعيفين وقد تقع مع أي خطوة خاطئة بسيطة، لذلك قررت والدتها أن تسجلها في فصل لتعليم البالية، في مدرسة واشنطون للبالية، عند سن الثالثة. كان ذلك بداية اهتمامها بفنون الأداء. لم تفوت حصة واحدة، بسبب الدافع القوي لممارسة الباليه. في الأعمال الرومانتيكية الكلاسيكية مثل باليه روميو وجولييت والجمال النائم، لعبت دائمًا أدوار الصبيان، لأنها كانت الأطول في المجموعة وبسبب غياب الذكور في فصول المدرسة. حصلت أخيرًا على دور أنثوي أساسي بوصفها ربة الجن في باليه سندريللا؛ كسرت كاحلها وهي تستعد خلف الستار، لكن بعد ذلك شدت الضمادات على حذاء إصبع القدم خاصتها، وشرعت بلعب الدور بالكامل حتى النهاية، قبل أن تطلب الإسعاف. قررت في النهاية عدم احتراف مهنة البالية، لأنها أصبحت طويلة أكثر من اللازم، ولم تتمكن من اكتساب البراعة الفنية بشكل كامل. فسرت ذلك بأنها لا تمتلك نوع الجسد المثالي، وتفتقر إلى «أقدام ذات طبيعة جمالية» من ناحية التقوس المرتفع، ومشط القدم المرتفع، والكاحل المرن. ومع إدراكها ببطء أيضًا أن الميل للباليه سيصبح شغلها الشغل، وأنه من ثم سيكون مقيدًا، اتجهت إلى أشكال أخرى من الرقص والتمثيل والمسرح الموسيقي.

التحقت بمدرسة واشنطن لي الثانوية، وكانت في فرقة التشجيع، ومثلت في العروض المسرحية المدرسية.

الجوائز والتكريمات
مُنحت ماكلين جائزة مركز كينيدي الثقافي في ديسمبر عام 2013 لمساهمتها الدائمة في الثقافة الأمريكية من خلال فنون الأداء. لديها أيضًا نجمة في ممر الشهرة في هوليوود في 1617 شارع فاين، وقد مُنحت جائزة الدب الذهبي الفخرية في مهرجان برلين السينمائي الدولي التاسع والأربعين في عام 1999، ونُحت شكلها بالشمع في متحف مدام توسو في لاس فيغاس.

مراجع

وصلات خارجية

 , her official website

 Shirley MacLaine interviewed by Ginny Dougary (2005)
 Shirley Maclaine at Emmys.com

أشخاص على قيد الحياة
أشخاص من مقاطعة أرلنغتون (فيرجينيا)
أمريكيون من أصل كندي
الكنيسة المعمدانية من فرجينيا
الكنيسة المعمدانية من ولاية نيويورك
حائزون على جائزة إيمي برايم تايم
حائزون على ديفيد دي دوناتيلو
راقصات أمريكيات
راقصون من ولاية نيويورك
راقصون وراقصات أمريكيون
كاتبات أمريكيات في القرن 20
كاتبات أمريكيات في القرن 21
كاتبات سيرة أمريكيات
كاتبات غير روائيات أمريكيات
كاتبات مذكرات
كاتبات مذكرات أمريكيات
كتاب روحيون أمريكيون
كتاب سيرة أمريكيون في القرن 20
كتاب سيرة أمريكيون في القرن 21
كتاب مذكرات أمريكيون
كتاب من ريتشموند (فرجينيا)
كتاب وكاتبات أمريكيون في القرن 20
كتاب وكاتبات أمريكيون في القرن 21
كوميديات أمريكيات
مغنون أمريكيون في القرن 20
مغنون أمريكيون في القرن 21
مغنون من فرجينيا
مغنيات أمريكيات في القرن 20
مغنيات أمريكيات في القرن 21
مكرمون من مركز كينيدي
ممارسو التأمل التجاوزي
ممثلات أفلام أمريكيات
ممثلات أمريكيات في القرن 20
ممثلات أمريكيات في القرن 21
ممثلات تلفزيون أمريكيات
ممثلات حائزات على جائزة أوسكار لأفضل ممثلة
ممثلات حائزات على جائزة الدب الفضي لأفضل ممثلة
ممثلات حائزات على جائزة غولدن غلوب لأفضل ممثلة
ممثلات مسرح موسيقي أمريكيات
ممثلات من ريتشموند (فرجينيا)
مواليد 1934
مواليد في ريتشموند (فيرجينيا)

شيرلي ماكلين


Ernst Friedemann Freiherr von Münchhausen (* 19. September 1724 in Weimar; † 30. November 1784 in Berlin) war ein preußischer Richter und Staatsbeamter und ab 1763 kurzzeitig Justizminister unter Friedrich dem Großen; danach Chef des geistlichen Departements.

Leben
Er entstammte dem niedersächsischen Adelsgeschlecht Münchhausen. Sein Vater war Ernst Friedemann von Münchhausen (1686–1762), herzoglich weimarischer Hofmarschall bis 1737 und ab 1738 Kreishauptmann in Thüringen; Herr auf Wendlinghausen (bis 1730; verkauft) und Herrengosserstedt (ab 1730; gekauft). Die Mutter war Charlotte Friederike Quadt von Landskron (1687–1762), Tochter des französischen Obersten Friedrich Quadt von Landskron und der Julie Magdalene Streiff von Lauenstein. Die jüngeren Brüder seines Vaters waren der kurhannoversche Premierminister Gerlach Adolph von Münchhausen und der kurhannoversche Minister bei der Deutschen Kanzlei in London, Philipp Adolph von Münchhausen, beide standen im Dienst Georgs II. von Großbritannien.

Ernst Friedemann studierte ab 1743 in Leipzig, war Rat beim kursächsischen Appellationsgericht in Leipzig, dann Appellationsrat in Dresden. 1750 kurzzeitig am Kammergericht Berlin, wurde er am 22. August 1750 Präsident der neumärkischen Regierung auf Vorschlag von Samuel von Cocceji; sodann Regierungspräsident in Küstrin; 1751 Präsident der Oberamtsregierung, des Oberkonsistoriums und des Pupillencollegiums in Breslau.

1751 heiratete er Anna Helene Henriette von Wurmb (1733–1770), mit der er zwei Söhne (Ernst Friedemann III. und Anton) und eine Tochter (Henriette ⚭ Friedrich Wilhelm v. Poser auf Gleisen, 1780–1799 Regierungspräsident in Küstrin) hatte. Hofmeister seiner Kinder war der spätere Regierungsrat Johann George Gotthelf Auen.

Am 19. September 1763 ernannte ihn Friedrich II. zum geheimen Etats- und Justizminister und wenige Wochen darauf, am 31. Oktober, zum ersten Präsidenten des Kammergerichts (bis 17. Juni 1764). Als Minister bearbeitete er das schlesische Justizdepartement sowie die Kriminalsachen in ganz Preußen. Am 17. Juni 1764 trat er das Präsidium des Kammergerichts ab und erhielt dafür eine lange Reihe anderer Ressorts, insbesondere wurde er Chef des Geistlichen Departements und Präsident des Lutherischen Oberkonsistoriums zu Berlin.

Münchhausen war auch Domherr zu Magdeburg und Kurator der Dreifaltigkeitskirche (Berlin) sowie nach 1764 Direktor der Königlichen Bibliothek, der Kunstkammer und des Medaillenkabinetts. Sein Porträt von Anton Graff hing im Sitzungssaal des preußischen Justizministeriums in Berlin, eine zweite Version auf seinem Gut Herrengosserstedt. Von seinem Vater hatte er das Gut Herrengosserstedt mit Braunsroda und Billroda geerbt. Das von seinem Schwiegervater Ludwig von Wurmb auf Großfurra 1752 gekaufte Gut Bendeleben musste er, um die hohen Repräsentationsausgaben eines Ministers zu bestreiten, 1763 ebenso verkaufen wie 1780 das Gut Hobeck bei Leitzkau.

Literatur

Richter (Kammergericht)
Domherr (Magdeburg)
Landesminister (Preußen)
Jurist in der Frühen Neuzeit
Richter (deutsche Geschichte)
Ernst Friedemann
Ernst Friedemann
Deutscher
Geboren 1724
Gestorben 1784
Mann
Domherr (18. Jahrhundert)

Ernst Friedemann von Münchhausen


شبرا بخوم إحدى قرى مركز قويسنا التابع لمحافظة المنوفية في جمهورية مصر العربية.

التاريخ
ذكرها علي مبارك في كتابه الخطط التوفيقية باسم "شبرى خوم"، حيث ذكر أنها قرية في مديرية الغربية بقسم زفتة، وأن بها ثلاث جوامع بمنارات وعدة بساتين ومعمل دجاج وعدة أبراج حمام، وثلاث عصّارات لقصب السكر، وأكثر زراعتها قصب السكر.

السكان
بلغ عدد سكان شبرا بخوم 20,968 نسمة، حسب الإحصاء الرسمي لعام 2006.

انظر أيضاً
قائمة قرى محافظة المنوفية

مصادر

الوحدة المحلية لقرية شبرا بخوم (قويسنا)

شبرا بخوم


Damallsvenskan 2017 var den 29. sæson i den svenske topfodboldliga for kvinder, Damallsvenskan. Den begyndte den 16. april 2017 og sluttede den 12. november 2017. Linköpings FC var forsvarende mestre, de vandt Damallsvenskan 2016.

Hold

Note: 1 I følge informationer fra hver enkelt klubs hjemmside for Damallsvenskan.

Stillingen

Topscorere
.

Referencer

Fodbold i 2017
2017

Damallsvenskan 2017


Philipp Wilhelm van Heusde (auch: Philip Willem van Heusden, Philippe Guillaume van Heusde; * 17. Juni 1778 in Rotterdam; † 28. Juli 1839 in Genf) war ein niederländischer Philosoph, Historiker, Philologe, Bibliothekar und Rhetoriker.

Leben

Herkunft und erste Lebensjahre
Van Heusde stammte aus einer angesehenen Rotterdamer Familie, die in Den Haag ihre Wurzeln hatte. Sein Vater Cornelis van Heusde (* 14. Mai 1737 in Rotterdam; † 23. Juli 1809 ebenda) stammte aus der Kaufmannsfamilie des Johannes van Heusde (* 22. März 1698 in Rotterdam; † 4. Juli 1766 ebenda) und dessen Frau Maria Blom (~ 22. Mai 1704 in Delft; † 17. Mai 1760 in Rotterdam), der Tochter des Dr. Cornelius Blom und der Elisabeth Geus. Sein Vater hatte sich am 22. Oktober 1761 mit der Abhandlung de Donatione ob liberos post eam susceptos non revocanda an der Universität Leiden zum Doktor der Rechte promoviert. Von 1765 bis 1782 hatte er das Waisenhaus in Rotterdam geleitet, betätigte sich als Kommissar der Schiffe in Rotterdam und kam 1787 in den Rotterdamer Stadtrat.

Seine Mutter Katharina Josina Wybo (* 16. Februar 1743 in Middelburg; † 28. Januar 1807) war die Tochter des Dr. Bartholomäus Wybo und dessen Frau Petronella la Croix. Sie wird als eine gebildete und unternehmungslustige Person geschildert, die in ihrer Entwicklung stark an den Werten des kirchlichen Lebens haftend ihren Alltag bewältigte. Als viertes von fünf Kindern wurde Heusde in einem Umfeld erzogen, das religiös supernaturalistisch geprägt war. So erwarb er sich in seiner Heimatstadt Einsichten und Erfahrungen, die seinen Charakter und seine Lebensart herausbildeten und nachhaltig prägten. Der Besuch der Schule seines Geburtsortes ließ in ihm den Wunsch erwachen, sich wissenschaftlichen Themen zuzuwenden.

Gymnasialbildung
Der Vater unterstützte seinen Sohn, indem er ihn zur weiteren Bildung nach Delft schickte und dafür sorgte, dass er das Erasmusgymnasium in Rotterdam besuchen konnte. Hier fand er im Unterricht vielfältige Anregungen, er erlernte die griechische Sprache, beschäftigte sich mit lateinischer Poesie und den Schriften der klassischen Autoren. Vor allem Johann Adam Nodell (1754–1814) war es, der ihm ein Gefühl für die Eleganz und die Schönheit des Klassizismus vermitteln konnte. Nach absolvierter Ausbildung verließ Van Heusde am 21. Dezember 1794 mit der Rede De Claudio Civili die schulische Einrichtung, blieb aber weiter in Rotterdam, wo er in der Bibliothek von Nodell seine Ausbildung fortsetzte und sich mit den Schriften von Platon und Frans Hemsterhuis vertraut machte. Auch die Schriften der aufgeklärten Denker wie Voltaire und Jean-Jacques Rousseau wurden damals Gegenstand seiner Forschungen.

Besonders hatte er dabei eine Vorliebe für die Mythen entwickelt, die ihn in seiner gefühlvollen Vorstellung faszinierten. Nodell war es auch, der ihm 1797 riet, nach Amsterdam an das dortige Athenaeum Illustre zu wechseln. Weil sein Vater wünschte, dass er sich den Rechtswissenschaften widmen möge, besuchte er hier die Vorlesungen von Hendrik Constantijn Cras in den Rechtswissenschaften. Zudem setzte sich Heusde bei Jean Henri van Swinden mit physikalischen und astronomischen Themen auseinander und fand schließlich besonders in Daniel Wyttenbach einen ausgezeichneten Kenner der klassischen Autoren. In Amsterdam setzte er sich auch mit den französischen und deutschen Philosophen auseinander. Vor allem die Schriften von Friedrich Heinrich Jacobi erweckten in ihm den Drang, die Künste und Wissenschaften philosophisch-enzyklopädisch zu ordnen.

Studium
Heusde folgte Wyttenbach, als er sich am 18. September 1800 in die Matrikel der Universität Leiden eintrug. In Leiden hatte er, dem Wunsch des Vaters folgend, zunächst Vorlesungen an der juristischen Fakultät bei Dionysius Godefridus van der Keessel (1738–1816) verfolgt. Um seinen eigenen Neigungen nachzugehen, besuchte er zudem die Vorlesungen zur Geschichte von Adrian Kluit (1735–1807) und die philosophischen Vorlesungen zur Literatur bei Matthijs Siegenbeek (1774–1854). Während seiner universitären Ausbildung hielt er sich auch zwei Monate in Paris auf, wo er viele italienische Kunstwerke untersuchen konnte. Während jener Zeit entstand seine Rede De pulchri amore, in der er seine Gedanken über den Sinn für das Schöne erklärte.

Bereits 1801 hatte er von den Kuratoren der Leidener Hochschule den Auftrag erhalten, die Manuskripte von David Ruhnken in der Leidener Universitätsbibliothek auszuwerten. Sie enthielten griechische Scholien zu Platon, die Ruhnken bereits bearbeitet hatte, aber nicht mehr veröffentlichen konnte. Das Ergebnis seiner Studien war eine Abhandlung Specimen criticum de Platone (frei übersetzt: Eine spezielle Kritik des Platos), die von seinem Leidener Hochschullehrer Wyttenbach besonders gelobt wurde. Die Schrift fand auch in der Gelehrtenwelt durch den philologischen Bibliothekar Christian Gottlob Heyne, den Utrechter Theologieprofessor Gisbert Bonnet und den Joachimsthaler Philologen Philipp Karl Buttmann (1764–1829) würdige Anerkennung. Für diese Schrift soll er zudem zum Doktor der philosophischen Literatur promoviert worden sein. Am 14. September 1803 promovierte er mit der Abhandlung Theses juris zum Doktor der Rechte und erhielt durch seinen Lehrer Wyttenbach eine Empfehlung für die Utrechter Hochschule.

Hochschullehrerzeit
Für die Kuratoren der Universität Utrecht kam dieser Vorschlag nicht ungelegen, denn die dortigen Professoren Christoph Saxe und Carolus Segaar waren in der Folge ihres hohen Alters kaum noch den Anforderungen des Hochschulbetriebes jener Zeit gewachsen. Die Kuratoren sahen in Van Heusde eine Person, die die beiden Veteranen der Utrechter Hochschule ausgezeichnet ergänzen konnte. Sie beriefen ihn daher am 10. Oktober 1803 zum Professor. Kurz nach seiner Berufung starb bereits Segaar, dessen Amt als Professor der griechischen Sprache er übernahm, und er wurde zudem Professor der Geschichte, Archäologie und Rhetorik, welche Aufgabe er am 26. Januar 1804 mit der Abhandlung De antiqua eloquentia cum recentiore comparata antrat. Nachdem Saxe 1806 gestorben war, übernahm er auch dessen ordentlichen Lehrstuhl und wurde in jenem Jahr erstmals zum Rektor der Alma Mater gewählt. Dieses Amt legte er 1807 mit der Rede de vi et efficacia quam ad exeolendas recentiores gentes antiquae habuerient literae nieder und übergab es Johannes Theodorus Rossijn.

Heusde war zu seiner Zeit über die Ländergrenzen der Niederlande eine weit geachtete Persönlichkeit, der auch bei seinen Studenten außerordentlich beliebt war. Drei Angebote für einen Lehrstuhl an der Universität Leiden erhielt er. Den ersten Ruf erhielt er 1807, um Johann Luzac (1746–1807) zu ersetzen, den zweiten 1820, als ihm Wyttenbachs Lehrstuhl angeboten wurde, und als Elias Annes Borger (1784–1820) starb, erhielt er den dritten Ruf. Alle diese Angebote schlug er aus und wurde zum repräsentativen Aushängeschild der Utrechter Hochschule. 1818 wurde er nach dem Tod von Sebald Rau Bibliothekar der Universitätsbibliothek Utrecht, die 1820 im alten Palast des Königs Ludwig ein neues Heim fand. In dieser Funktion veröffentlichte er 1835 einen Katalog derselbigen. Er wurde Kurator der Universität und Ritter des niederländischen Löwen. Zudem war er Mitglied vieler aus- und inländischer Gelehrtengesellschaften der Literatur und Geschichte.

So war er am 7. November 1803 moderierendes Mitglied der Gesellschaft der Künste und Wissenschaften in Utrecht, deren Vorsitz er am 19. Juni 1805 übernahm. Am 3. Juli 1803 war er Mitglied der Gesellschaft für niederländische Literatur und Literaturwissenschaften in Leiden (Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde), am 22. Oktober 1806 wurde er Mitglied der Königlich Seeländischen Gesellschaft der Wissenschaften in Middelburg, am 21. Mai 1808 wurde er Mitglied der niederländischen Gesellschaft der Wissenschaften in Haarlem, am 6. Juli 1808 Mitglied der königlich-niederländischen Akademie der Wissenschaften, im Oktober 1811 wurde er Mitglied der lateinischen Gesellschaft Jena, im Juli 1812 Mitglied der Königlich-preußischen Akademie der Wissenschaften, am 17. Juli 1816 Mitglied der belgischen Akademie der Wissenschaften, am 25. November 1826 Mitglied der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, am 10. Dezember 1832 Mitglied der Historisch-Theologischen Gesellschaft zu Leipzig, am 30. Januar 1834 Mitglied der Königlichen Gesellschaft für Nordische Altertumskunde in Kopenhagen, am 22. Juli 1837 Mitglied der Académie des sciences morales et politiques, im November 1837 Mitglied ehrenhalber der Archäologischen Gesellschaft Athen und am 14. März 1839 Mitglied des thüringisch-sächsischen Vereins für die Erforschung des vaterländischen Altertums. Seine zweite Amtszeit als Rektor erlebte er 1817, die er 1818 mit der Rede de pulchri amore beendete.

Autorentätigkeit
1827 hatte van Heusde noch nichts als sein Specimen, seine Gedenkrede über Cornelis Willem de Rhoer und seine akademischen Reden herausgegeben. Außerdem hatte er eine kleine Schrift Diatribe in civitates antiquas verfasst, die in den Memorien der dritten Klasse des Königlichen Instituts der Niederlande steht und seinen Schülern als Leitfaden dienen sollte. 1827 gab Van Heusde den ersten Band seiner Initia philosophiae platonicae heraus. Dieses Werk, das in das Studium des Platon einführen sollte, erschien in zeitlichen Zwischenräumen, und dem lateinischen Spruch des Horaz (Ars poetica. Vers 388) nonum prematur in annum ("bis ins neunte Jahr werde sie zurückgehalten") gemäß wurde es erst 1837 vollendet. Unterdes beschäftigte ihn die große Angelegenheit des neunzehnten Jahrhunderts – so nannte er später den öffentlichen Unterricht lebhaft –, während er zugleich immer mehr darum bemüht war, in die Gedanken Platons einzudringen. Er hielt es für seine Aufgabe, über den Unterricht etwas herauszugeben, nämlich seine Brieven over den aard en de strekking van't hoeger Onderwys (Briefe über die Art und den Zweck des höheren Unterrichts), die zweimal ins Deutsche übersetzt wurden. Fast unmittelbar darauf 1828 unternahm er eine Reise in die Schweiz. Als eine Neuausgabe der angeführten Briefe nötig wurde, fügte er daher auch die Schilderung seiner Reiseeindrücke hinzu.

Als einer der Kuratoren der Universität Utrecht, der ihm sehr teuer gewesen war, 1829 starb, schrieb er über ihn, wie früher über De Rhoer, eine Notiz und vereinigte beide Schriften unter dem Titel "lets over de Rhoer en Beaufort". Als 1831 die Studenten der Utrechter Hochschule zur Verteidigung ihres Heimatlandes zu den Waffen griffen, lagerte die Jägerkompanie, die aus diesen bestand und in der auch ein Sohn von van Heusde diente, in Hilvarenbeek, Nordbrabant. Van Heusde begab sich dorthin, um den Mut der jungen Leute zu entflammen. Bei ihrer Rückkehr in die Heimat aus dem zehntägigen Feldzug ging er ihnen mit zwei seiner Kollegen, die der akademische Senat beauftragt hatte sie zu beglückwünschen, entgegen. Die Reden, die er zu diesem Anlass hielt, erschienen zusammen. 1836 beging die Universität Utrecht ihr Jubiläum. Als amtierender Rektor der Hochschule sollte Jodocus Heringa Eliza's zoon eine Gelegenheitsrede halten. Da dieser jedoch erkrankte, wurde Heusde beauftragt jene Rede zu halten, die in lateinischer Sprache die Beziehung zwischen den Wissenschaften und Künsten unter dem Titel de communi artium doctrinarumque vinculo zum Gegenstand hatte.

Van Heusde begann hierauf eine Arbeit, die das Resultat vieljähriger Studien enthalten sollte, von der indes nur ein Teil veröffentlicht wurde. Dieses Werk hieß De Socratische School of wysgeerte voor de negentiende eeuw (auch in Deutsch erschienen unter dem Titel: Die socratische Schule oder Unterweisungen für das neunzehnte Jahrhundert.). Drei Bände sind erschienen, der vierte erschien nach seinem Tod und war später umstritten. In dieser Sokratischen Schule hatte Van Heusde angestrebt, einen Plan einer Enzyklopädie nach den Prinzipien der platonischen Philosophie zu entwerfen. Die beiden ersten Bände umfassen die Künste und Wissenschaften und behandeln umständlich ihre gemeinschaftlichen Beziehungen und ihren Zweck. Der dritte Band enthielt eine Sprachphilosophie, der vierte die Metaphysik. Während er damit beschäftigt war, veröffentlichte er auch Briefe über die Methode des Studiums der Philosophie in den Niederlanden. Sie erschienen unter dem Titel Over de Beoefening der wysgeerte vooral in onze tyden en in ons vaderland. Seine letzte Arbeit behandelte das große Triumvitat der alten Welt, Sokrates, Platon und Aristoteles und trug den Titel Principum philosophorum characterismi. Es wurde erst nach seinem Tod durch seinen Sohn veröffentlicht.

Lebensende
Mit zunehmendem Alter stellten sich bei van Heusde auch gesundheitliche Mängel ein. Diese versuchte er auf Sommerreisen in die Schweiz zu kurieren. Auf seiner letzten Reise wurde er durch einen Fieberanfall einen Tag in Basel und einen Tag in Bern aufgehalten. In Genf speiste er in einem überhitzten Zimmer eines Gasthofs und setzte sich später auf den Balkon um sich abzukühlen. Dies führte zu einer weiteren Erkrankung, er verspürte starkes Seitenstechen. Bevor ihm geholfen werden konnte, verstarb er im Kreis seiner mitgereisten Familie. Sein Leichnam wurde in aller Stille in die Niederlande überführt und am 14. August desselben Jahres im Familiengrab des Dorfes De Bilt beigesetzt.

Bedeutung
Als Historiker der philosophischen Klassiker war van Heusde weder Schöpfer eines neuen philosophischen Systems noch Anhänger eines anderen. Von Streitschriften hielt er nichts, dennoch vertrat er die philosophischen Ansichten von Johann Gottfried Herder und Johann Gottlieb Fichte, während ihm die Ansichten von Immanuel Kant zu spekulativ vorkamen. Er hatte sich vor allem um Platon bemüht, womit er als Platoniker, der die Sokratische Schule als die Philosophie für das neunzehnte Jahrhundert verstand, in die Geschichtsbücher einging.  Heusde hatte in seinen Vorlesungen eine Methode praktiziert, die auf der stufenweisen Entwicklung der Menschheit aufbaut. Ganz aus seinem traditionellen Verständnis reflektierte er die Sokratische Schule als die Philosophie für das neunzehnte Jahrhundert.

Er verlangte für die Philosophie guten gesunden Verstand und Prinzipien, die nicht gegen die Theologie verstießen, und meinte für die niederländische Entwicklung der Philosophie seien am geeignetsten die Klassiker, namentlich Platon, sodass die neueren Spekulationen, die nur zu Ungereimtheiten führten, keinen Boden in Holland finden konnten. So regte er besonders zum Studium der klassischen Philosophie in Holland an. Entschiedener Gegner von Heusdes philosophischen Gedanken war Jacob Nieuwenhuis (1777–1857), der die Common-Sense-Philosophie von Heusde bestritt. Dennoch war die Anzahl derer, die seine Schule durchlaufen hatten, groß. Daher übte er auch durch seine Schüler Wirkung aus. Genannt seien hier auf philosophischem Gebiet sein Sohn Johann Adolf Karl van Heusde, Jan Gerrit Hulleman (1815–1862), Arnoldus Ekker (1799–1879) und Antonie van Goudoever (1785–1857).

Wesentliche Grundlagen legte er auch auf theologischem Gebiet und wird als Ideengeber der Groninger theologischen Schule des 19. Jahrhunderts angesehen. Von seinen Studenten, die sich später theologisch betätigten, sollen hier daher Barthold Reinier de Geer (1791–1840), Louis Gerlach Pareau (1800–1866), Wilhelm Muurling (1805–1882), Johann Frederik van Oordt (1794–1852), Syvert Hendrik Koorders (1796–1866), Herman Gerrit Jacobus van Doesburgh (1800–1874) und Petrus Hermanus Hugenholtz (1796–1871) angeführt werden.

Familie
Heusde hatte am 19. Juni 1806 in Leiden Charlotte Marie Anna Pompeijra (* 17. August 1767 in Hulst; † 7. Juli 1850 in Utrecht) geheiratet. Sie war die Tochter des Oberstleutnants Jaques Pompeyra (* 1. Mai 1729 in Rotterdam; † 8. April 1795 ebenda) und Aaltje (Alida) Heeres († 12. Januar 1807 in Rotterdam) und stammte aus einem Hugenottengeschlecht. Von seinen Kindern sind drei Töchter und drei Söhne bekannt. Cornelia Catharina van Heusde (um Juni 1809 – 16. September 1810 in Leiden), Johann Adolf Karl van Heusde (* 26. Mai 1812 in Utrecht; † 16. November 1878 in Den Haag), Charles Willem van Heusde (* 6. August 1814; † 5. November 1878 in Bloemendaal), Andreas Cornelis van Heusde (* 21. März 1816 in Utrecht; † 24. Februar 1899 in Utrecht), Cornelia Charlotta van Heusde (* 7. November 1817 in Utrecht; † 28. Juli 1895 in Utrecht), die am 16. März 1853 in Groningen mit dem Professor Jacques Adolphe Charles Rovers verheiratet war, und Adelaide Jacqueline van Heusde (* 2. Februar 1822 in Utrecht; † 6. März 1909 Utrecht).

Werke (Auswahl)
 Specimen criticum in Platonem. 1803 (Online)
 Oratio de antiqua eloquentia cum recentiore comparata. 1805 (Online)
 Diatribe in civitates antiquas. 1817 (Online)
 Disputatio inauguralis de antiqui juris principiis in excolenda jurisprudentia romana constanter servatis. 1817
 Oratio de pulcri amore. 1819
 C. W. de Rhoer, gekenschetst, bijzonder als geschiedkundige. 1821
 Brieven over den aard en de strekking van hooger onderwys. 1829 (Online), 1835 (Online), 1857 (Online, Online), In Deutsch: Briefe über die Natur und den Zweck des höhern Unterrichts. 1830 (Online)
 Herinneringen aan Willem Hendrik de Beaufort, bij gelegenheid der opening van de algemeene vergadering des Utrechtschen Genootschaps den 26 junij 1829. 1829
 Aanspraken aan de vrijwillige jagers, studenten der Utrechtsche Hoogeschool. 1831 (Online)
 Bibliothecae Rheno-Trajectinae Catalogus. 1835 1. Bd. (Online, Online); 1834 2. Bd. (Online, Online)
 De Socratische School of wijsgeerte voor de negentiende eeuw. 1834, 1. Bd., (Online); 1835 2. Bd., (Online); 1. u. 2. Bd. (Online); 1837 3. u. 4. Bd. (Online); In Deutsch: Die Socratische Schule oder, Philosophie für das neunzehnte Jahrhundert. Verlag Ferdinand Enke, Erlangen, 1838 Bde. 1–2 (Online); 1. Bd. (Online); 2. Bd. (Online); 1. u. 2. Bd. (Online);
 Initia philosophiae platonicae. Johann Altheer, Utrecht, 1827, 1. Bd., (Online); 1831, 2. Bd. (Online, Online); 1831, 3. Bd. (Online); 1831, 4. Bd. (Online); 1836, 5. Bd. (Online, Online);
 Oratio de naturali artium et doctrinarum conjunctione. 1836
 Philosophie. Versuche philosophischer Forschungen in den Sprachen zur Beantwortung der Fragen: Wie gelangt der Mensch zu Warheit? Wie gelangt er zu Tugend? Wie sollen wir einst zu Weisheit gelangen? 1838 (Online, Online)
 Socrates. Johannem Müller, Amsterdam 1839 (Online)
 Characterismi Principum Philosophorum veterum, Socratis, Platonis, Aristotelis. 1839 (Online)
 De school von Polybius. 1841 (Online)

Literatur
 Abraham Jacob van der Aa: Biographisch Woordenboek der Nederlanden. Verlag J. J. van Brederode, Haarlem, 1867, Bd. 8, Teil 2, S. 742 (Online, niederländisch)
 Lakke: HEUSDE (Philip Willem van). In: Philipp Christiaan Molhuysen, Petrus Johannes Blok: Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek. (NNBW), Verlag A.W. Sijthoff's Uitgevers-Maatschappij, Leiden, 1921, Bd. 5, Sp. 231 (niederländisch)
 Magazin für die Literatur des Auslandes. A. W. Hann, Berlin, 1839, Bd. 16, S. 453 (Online)
 Gerhard Stockfeld: Andenken an den großen hochberühmten Herrn Professor Ph. W. van Heusde. Jacob Anton Mayer, Aachen, 1840
 J. Roulez: Notice biographique sur P. J. Van Heusde, Docteur en Philosophie, en Lettres et en Droit. Professeur A L'Université D' Utrecht, Membre De L' Academie Royale des Sciences et Belles-Lettres de Bruxelles, etc. Verlag M. Hayez, Brüssel, 1841 (Online, französisch)
 A. van Goudoever: Levensberigt van Wijlen den Hoogleeraar Philippus Willem van Heusde. In: Utrechtsche Studenten Almanak voor het Jaar 1840. N. van der Monde, Utrecht, 1840, S. 161 (Online, niederländisch)
 Jacobus Adolphus Carolus Rovers: Memoria Heusdii. Verlag Robertum Natan, Utrecht 1841 (Online, lateinisch)

Weblinks
 Catalogus Professorum Academiae Rheno-Traiectinae
 Philip Willem van Heusde beim DBNL
 Kurzvita beim Universitätsmuseum Utrecht
 Peter Bak, voor Protestant.nl

Einzelnachweise

Philosoph (19. Jahrhundert)
Altphilologe (19. Jahrhundert)
Rhetoriker
Bibliothekar (Niederlande)
Literaturwissenschaftler
Mitglied der Niedersächsischen Akademie der Wissenschaften zu Göttingen
Mitglied der Preußischen Akademie der Wissenschaften
Mitglied der Königlich Niederländischen Akademie der Wissenschaften
Mitglied der Königlichen Akademie der Wissenschaften und Schönen Künste von Belgien
Träger des Ordens vom Niederländischen Löwen (Ritter)
Rektor (Universität Utrecht)
Niederländer
Geboren 1778
Gestorben 1839
Mann

Philipp Wilhelm van Heusde


Sarıyayla, Tunceli ilinin Nazımiye ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı "Civarik" olup 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında yerleşim o dönemki Kiğı sancağı Göcek nahiyesinin mezralarından biri konumundaydı. 1894 yılı kayıtlarında Kızılkilise (Nazımiye) kazasının köyleri arasında bahsedilmeyen yerleşim ilerleyen yıllarda köy statüsüne yükselmiştir. Köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.

Coğrafya
Köy; Tunceli il merkezine 58 km, Nazımiye ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Köyün; Gemik, Balık ve Melkis olmak üzere 3 tane mezrası bulunmaktadır. Köyün etrafındaki en yüksek dağlar köyü eteklerinde barındıran 2650 metrelik Bedro Dağı, bir tarafı Tunceli, bir tarafı Bingöl sınırında olan 2900 metrelik Sülbüs Dağı ve 2550 metrelik Çele Dağıdır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar

Nazımiye belde ve köyleri

Sarıyayla, Nazımiye


Inge Groeninckx ( n. 1976) es una botánica belga. Es especialista en la familia de las rubiáceas, desarrollando actividades académicas en el «Laboratorio de Sistemática de Plantas», del Instituto de Botánica y Microbiología, en la Universidad Católica de Lovaina.

Algunas publicaciones
 . 2011. A new species of Hedythyrsus (Rubiaceae) with comments on the generic delimitations within African Spermacoceae s.l. Systematic Botany 36: 1028-1037

 . 2010. A new herbaceous genus endemic to Madagascar: Phialiphora (Spermacoceae, Rubiaceae). Taxon 59, 6: 1815-1829, 7 figs.

 --------------------, . 2010. Molecular phylogenetic and morphological study of Kohautia (Spermacoceae, Rubiaceae), with the recognition of the new genus Cordylostigma. Taxon 59: 1457-1471

 --------------------,  2010. Amphistemon and Thamnoldenlandia, two new genera of Rubiaceae (Spermacoceae) endemic to Madagascar. Bot. J. of the Linnean Soc. 163: 447-472

 --------------------, -----------------, . 2009. Rediscovery of Malagasy Lathraeocarpa allows determination of its taxonomic position within Rubiaceae. Taxon 58, 1: 209-226, 8 figs.

 --------------------, . 2009. Phylogeny of the herbaceous tribe Spermacoceae (Rubiaceae)based on plastid DNA data. Ann. of the Missouri Botanical Garden 96, 1: 109-132, 4 figs.

Libros
 . 2011. Development of corolla tubes and corolla slits in the subfamily Rubioideae (Rubiaceae). En: Borsch, T., Giere, P., Hoffmann, J., Jahn, R., Löhne, C., Nordt, B. & M. Ohl (eds.), BioSystematics Berlin, 21 – 27 de febrero de 2011, Programa y Resúmenes: 147-148. Botanic Garden & Botanical Museum Berlin-Dahlem, Freie Universität Berlin, Alemania. 434 pp. ISBN 978 3 921800 68 3

Referencias

Enlaces externos

Botánicos de Bélgica del siglo XXI
Escritores en inglés

Inge Groeninckx


ing. Mircea Bocu – membru marcant al Institutul de Calcul "Tiberiu Popoviciu".

A fost angajat aici în perioada 1962-1968 și a avut o contribuție majoră, privind partea hardware, în construirea calculatoarelor DACICC-1 și DACICC-200.

Premii
Pr. Gazetei Matematică și Fizică 1954 și 1955
Pr. II Olimiada Matematică, centrul Univ Cluj și Țară

Studii superioare
Facultatea Electronică, Institutul Politehnic București, 1954 – 1959, cu media 10
Profesori

N. Cioranescu , I. Șabac, M. Botez, R. Voinea, R. Răduleț, T. Tănăsescu, M. Drăgănescu
Destin profesional

1959, inginer Înfrățirea Oradea
1962, inginer Institutul Calcul al Academiei Cluj
1967, cercetător Institutul de cercetări calculatoare
1980, cercetător principal Institutul Tehnică Calcul
1998-2007, activitate particulară

Realizări
 1963, coautor al calculatorului electronic DACICC-1, al treilea calculator românesc și totodată primul calculator românesc cu tranzistori și primul cu memorie internă (din ferite);

 1968, coautor principal la calculatorul DACICC-200, primul calculator românesc cu sistem de operare și compilator, și cel mai performant calculator românesc din anii '50-'60, înainte de construirea calculatoarelor românești sub licență.
 1974 Coautor la primul Display românesc
 1977 Șef colectiv Calculatorul pt. Divizionul artilerie omologat în condiții de luptă
 1984-2003, Aplicații medicale cu prelucrări de imagini
 Coautor învățământ la distanță pt. limba maghiară
 Peste 50 comunicări la sesiuni științifice

Distincții

2003, Ordinul Serviciul Credincios, grad Cavaler
2015, Membru de Onoare al Institutului de Calcul Tiberiu Popoviciu

Legături externe
 homepage: http://ictp.acad.ro/ro/mircea-bocu

Ingineri electroniști
Decorați cu Ordinul Național Serviciul Credincios în grad de Cavaler

Mircea Bocu


34738 Hulbert este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
34738 Hulbert este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Terre Haute de Chris Wolfe. El prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,17 ua, o excentricitate de 0,16 și o înclinație de 1,2° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 34001-35000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 2001
Centura de asteroizi

34738 Hulbert


Aldermanit ist ein sehr selten vorkommendes Mineral aus der Mineralklasse der "Phosphate, Arsenate und Vanadate" mit der chemischen Zusammensetzung [Mg(H2O)6][Na(H2O)2Al3(PO4)2(OH)6]·H2O und damit chemisch gesehen ein komplexes wasserhaltiges Magnesium-Natrium-Aluminium-Phosphat mit zusätzlichen Hydroxidionen.

Aldermanit kristallisiert im orthorhombischen Kristallsystem und findet sich meist in Form faseriger oder flockenartiger Mineral-Aggregate, die eine gewisse Ähnlichkeit mit Talk haben. Selten entwickelt er jedoch auch dünntafelige bis prismatische, radialstrahlig angeordnete Kristalle von wenigen Millimetern Größe. In reiner Form ist Aldermanit farblos und durchsichtig. Durch vielfache Lichtbrechung aufgrund von Gitterbaufehlern oder polykristalliner Ausbildung kann er aber auch weiß erscheinen, wobei die Transparenz entsprechend abnimmt.

Etymologie und Geschichte
Erstmals entdeckt wurde Aldermanit im Phosphat-Steinbruch "Moculta" bei Angaston im Barossa Valley in Südaustralien. Die Analyse und Erstbeschreibung erfolgte durch Ian R. Harrowfield, Edgar Ralph Segnit und John. A. Watts, die das Mineral nach Arthur Richard Alderman (1901–1980), dem ehemaligen Professor für Geologie und Mineralogie an der University of Adelaide, benannten. Die chemische Zusammensetzung gaben die Mineralogen mit Mg5Al12(PO4)8(OH)22·nH2O (mit n ≈ 32) an.

Harrowfield, Segnit und Watts sandten ihre Untersuchungsergebnisse und den gewählten Namen 1980 zur Prüfung an die International Mineralogical Association (interne Eingangs-Nr. der IMA: 1980-044), die den Aldermanit als eigenständige Mineralart anerkannte.

Neuere Analysen durch Peter Elliot, Ian E. Grey und Anthony C. Willis, die 2021 publiziert wurden, zeigten allerdings, dass auch Natrium ein essentieller Bestandteil der Formel von Aldermanit ist. Zudem konnte die Kristallstruktur entschlüsselt werden. Chemische Formel und Struktur des Minerals wurden daher neu definiert und diese Neudefinition nach Prüfung durch die IMA (Eingangs-Nr. 20-I) noch im gleichen Jahr anerkannt.

Klassifikation
Da der Aldermanit erst 1980 als eigenständiges Mineral anerkannt wurde, ist er in der seit 1977 veralteten 8. Auflage der Mineralsystematik nach Strunz noch nicht verzeichnet.

Im zuletzt 2018 überarbeiteten und aktualisierten Lapis-Mineralienverzeichnis nach Stefan Weiß, das sich aus Rücksicht auf private Sammler und institutionelle Sammlungen noch nach dieser alten Form der Systematik von Karl Hugo Strunz richtet, erhielt das Mineral die System- und Mineral-Nr. VII/D.17-010. In der "Lapis-Systematik" entspricht dies der Klasse der "Phosphate, Arsenate und Vanadate" und dort der Abteilung "Wasserhaltige Phosphate, mit fremden Anionen", wo Aldermanit als einziges Mitglied die unbenannte Gruppe VII/D.17 bildet.

Die von der International Mineralogical Association (IMA) zuletzt 2009 aktualisierte 9. Auflage der Strunz'schen Mineralsystematik ordnet den Aldermanit ebenfalls in die Abteilung der "Phosphate usw. mit zusätzlichen Anionen; mit H2O" ein. Diese ist allerdings weiter unterteilt nach der relativen Größe der beteiligten Kationen und dem Stoffmengenverhältnis der weiteren Anionen (OH etc.) zum Phosphat-, Arsenat- bzw. Vanadatkomplex (RO4), so dass das Mineral entsprechend seiner Zusammensetzung in der Unterabteilung "Mit ausschließlich mittelgroßen Kationen; (OH usw.) : RO4 = 3 : 1" zu finden ist, wo es als einziges Mitglied die unbenannte Gruppe 8.DE.35 bildet.

Auch die vorwiegend im englischen Sprachraum gebräuchliche Systematik der Minerale nach Dana ordnet den Aldermanit in die Klasse der "Phosphate, Arsenate und Vanadate" und dort in die Abteilung der "Wasserhaltigen Phosphate etc., mit Hydroxyl oder Halogen" ein. Hier ist er als einziges Mitglied in der unbenannten Gruppe 42.13.01 innerhalb der Unterabteilung der "Wasserhaltigen Phosphate etc., mit Hydroxyl oder Halogen" zu finden.

Kristallstruktur
Aldermanit kristallisiert in der monoklinen  mit den Gitterparametern lauten a = 13,524(3) Å; b = 9,958(2) Å; c = 7,013(1) Å und β = 97,40(3)° sowie zwei Formeleinheiten pro Elementarzelle.

Bildung und Fundorte
Aldermanit bildet sich sekundär als Verwitterungsprodukt von Fluellit in Hohlräumen von Brekzien in sedimentären Phosphat-Lagerstätten.

Außer an seiner Typlokalität, dem Moculta-Phosphat-Steinbruch, konnte Aldermanit bisher (Stand: 2023) noch in dem ebenfalls bei Angaston gelegenen Penrice-Marmor-Steinbruch in den South Mountain Lofty Ranges gefunden werden. Daneben trat das Mineral noch in "Tom's Phosphat-Steinbruch" und "St John's Steinbruch" bei Kapunda sowie im "Fairview-Steinbruch" bei Robertstown in den North Mountain Lofty Ranges in South Australia auf.

Siehe auch
 Liste der Minerale

Literatur

Weblinks

Einzelnachweise

Anerkanntes Mineral
Orthorhombisches Kristallsystem
Phosphate, Arsenate und Vanadate
Magnesiummineral
Aluminiummineral
Phosphormineral

Aldermanit


الحجاج هو مسلسل درامي تاريخي تشويقي و سيرة ذاتية، من إنتاج المركز العربي للإنتاج الإعلامي - الأردن، عام 2003، إنتاج عدنان العوامله، إنتاج تنفيذي طلال العوامله، كتابة جمال أبو حمدان، إخراج محمد عزيزية، بطولة عابد فهد، سوزان نجم الدين، سلمى المصري، فايز قزق، نبيل المشيني، عمار شلق، إياد نصّار، و فتحي الهداوي.

الحجاج شخصية تاريخية تضاربت حولها الآاراء واحتارت في رسم صورتها، لم يترك أثراً في التاريخ العربي الإسلامي فحسب، بل بقي معروفاً عبر الزمن كشخصية غيرت وجه التاريخ في زمانها.

قصة المسلسل
يعرض المسلسل قصة الشخصية القيادية الإشكالية الحجاج بن يوسف الثقفي، صاحب الشخصية التاريخية المميزة التي أثارت حوله عاصفة من الآراء المتناقضة في فترة من أكثر فترات التاريخ عصفاً بالإحداث. وصف بطاغية العرب والسيف المسلط على مناوئي الدولة المركزية ورجل المهمات الصعبة ورجل الأقدار ومسيّر الفتوح إلى أقاصي الأرض ورجل الدولة الداهية.

شخصية قيادية، إشكالية، تأرجحت سيرته ما بين شدته وقسوته وبطشه بالأعداء ومثيري الفتن، وبين لينه وولائه للخلافة الأموية وطاعته لرأسها. شخصية تضاربت حولها الآراء، واحتارت في رسم صورتها، تركته أثرا في التاريخ العربي الإسلامي، وأبقته حيا عبر الزمن كشخصية غيرت وجه التاريخ في زمنها.

بطولة

الممثلون الآخرون

ضيوف العمل

ضيوف الشرف

مراجع

إنتاج تلفزيون قطر
مسلسلات المركز العربي للإنتاج الإعلامي
مسلسلات تلفزيونية إسلامية
مسلسلات سيرة شخصية
مسلسلات عربية مشتركة

الحجاج (مسلسل)


Plecotus ariel, communément appelé l'Oreillard du Sichuan, est une espèce de chauves-souris de la famille des Vespertilionidae.

Répartition
Cette espèce vit en Chine.

Taxinomie
L'espèce est décrite par Oldfield Thomas en 1911 ; elle n'est connue que par son holotype, collecté le 23 juin 1910.

Publication originale

Liens externes

Notes et références

Vespertilionidae

Plecotus ariel


Macrocoma melillensis é uma espécie de escaravelho de folha de Marrocos, descrito por Kocher em 1967.  É possivelmente um sinónimo de Macrocoma leprieuri leprieuri.

Referências

melillensis
Coleópteros da África Setentrional
Coleópteros descritos em 1967

Macrocoma melillensis


Raymond Elias Feist (d. 1945, Kaliforniya), Amerikalı yazar. Güney Kaliforniya Üniversitesi İletişim Sanatları bölümünü 1977 senesinde onur derecesiyle bitirmiştir.

Üniversite yıllarında bilgisayarda oynanan fantastik role-playing oyunları ile tanışmış ve fantastik dünyasının geçtiği yer olan Midkemia da bu yıllarda şekillenmiştir.

İlk romanı olan Büyücü 1982'de Doubleday Yayın Şirketi tarafından piyasaya sürülmüş ve bir milyondan fazla basılmıştır.

Feist şu an çocukları ile birlikte San Diego'da yaşamaktadır.

Türkçeye çevrilmiş kitapları
(Okuma sırasına göre yazılmıştır. Tarihler orijinal çıkış tarihleridir.)

Gedik Savaşları Efsanesi
 Büyücü (1982)
Türkiye'de iki kitap halinde yayınlanmıştır:
 Büyücü: Çırak
 Büyücü: Usta
 Gümüşdiken (1985)
 Sethanon'da Karanlık (1986)

Imparatorluk Üçlemesi
 Imparatorluğun Kızı (1987)
 Imparatorluğun Hizmetkarı (1990)
 Imparatorluğun Hanımefendisi (Mayıs 1992)

Gedik Savaşları'nın Ardından (Krondor serisi)
 İhanet (Kasım 1998)
 Kiralık Katiller (Kasım 1999)
 Tanrıların Gözyaşı (Şubat 2001)

Gedik Savaşları Dünyasından
 Asilkan Prens (1989)
 Kralın Korsanı (Kasım 1992)

Yılan Savaşları Efsanesi
 Karanlık Kraliçenin Gölgesi (1994)
 Tüccar Prens'in Yükselişi (1995)
 İblis Kralın Öfkesi (1997)
 Kırık Tacın Parçaları (Nisan 1998)

Gölgeler Meclisi
 Gümüş Şahinin Pençesi (Eylül 2002)
 Tilkiler Kralı (Kasım 2003)
 Sürgünün Dönüşü (Ağustos 2004)

Karanlık Savaş Efsanesi
 Gece Şahinlerinin Uçuşu (2005)
 Karanlık Bir Diyara Doğru (2006)
 Deli Tanrının Gazabı (Mart 2008)

Türkçeye çevrilmemiş kitapları

Legends of the Riftwar
 Honoured Enemy (2001)
 Murder in LaMut (2002)
 Jimmy the Hand (2003)

Demonwar Saga
 Rides a Dread Legion (March 2009)
 At the Gates of Darkness (March 2010)

Chaoswar Saga
 A Kingdom Besieged (March 2011)
 A Crown Imperiled (2012)
 Magician's End (2013)

Kaynakça
 Crydee.com - The Offical Raymond E. Feist Website
 Elvandar.com - Official online atlas to the worlds of Raymond E. Feist
 A Conversation With Raymond Feist

1945 doğumlular
Los Angeles doğumlu yazarlar

20. yüzyıl Amerikalı roman yazarları
21. yüzyıl Amerikalı roman yazarları
Kaliforniya Üniversitesi, San Diego'da öğrenim görenler
Yaşayan insanlar
Amerikalı fantezi yazarları

Raymond E. Feist


Anna Maria Angelika Jansson (født 13. februar 1958 i Visby) er en svensk forfatterinde, som tidligere har arbejdet som sygeplejerske.

Jansson er bedst kendt for sine kriminalromaner om kriminalinspektør Maria Wern, der hovedsagelig finder sted på Gotland, hvor Anna Jansson voksede op. Hendes bøger er blevet oversat til et stort antal sprog. I 2008 blev Janssons bog "Främmande fågel" til en tv-serie med Eva Röse i hovedrollen. Siden da er yderligere ni af bøgerne blevet filmatiseret. Foruden kriminalromaner har Anna Jansson skrevet bøger om etiske emner og en række børnebøger for Bonnier Utbildning samt et afsnit af Fantomet (nr. 14/2009 af den svenske udgave). I 2010 udgav Rabén & Sjögren de første bind i Anna Janssons serie af børnebøger med hovedpersonen Emil Wern - detektiv, og søn til Maria Wern. I 2014 kom feelgood-novellen Ödesgudinnan på Salong d'Amour, den første i serien om frisøren Angelika Lagermark.

Kildehenvisninger

Personer fra Visby
Krimiforfattere fra Sverige
Svensksprogede forfattere fra Sverige
Skønlitterære forfattere fra Sverige
Sygeplejersker fra Sverige

Anna Jansson


Kjell Ingemar Öhman (* 3. September 1943; † 5. November 2015) war ein schwedischer Jazzpianist, Komponist und Kapellmeister (vor allem bei Allsång på Skansen 1994–2010).

Öhman wirkte im Laufe seiner Karriere bei mehr als 3000 Alben mit und arbeitete u. a. mit Musikern zusammen wie Alice Babs, Georgie Fame, Charlie Norman, Svend Asmussen, Arne Domnérus, Ulf Wakenius, Mads Vinding und Ulf Lundell. Daneben legte er eine Reihe von Alben unter eigenem Namen vor.

2006 Öhman erhielt das Jan Johansson-stipendiet.

Diskographische Hinweise
 Douglas Westlund / Kjell Öhman – Polare (Polydor, 1969)
Kjell Öhman – No Comments (Cupol, 1969), mit Sture Åkerberg, Douglas Westlund, Bruce Baxter
Kjell Öhman  – Misturada (Sonet Records, 1975)
Erik Söderlind Featuring Kjell Öhman and Magnus Lindgren – Twist for Jimmy Smith (Prophone Records, 2009)
The Duke (Prophone, 2012), mit Hans Backenroth, Joakim Ekberg

Weblinks

In memoriam

Einzelnachweise

Jazz-Pianist
Komponist (Jazz)
Bandleader
Schwede
Geboren 1943
Gestorben 2015
Mann

Kjell Öhman


Big Bear Lake is a reservoir in the western United States, located in the San Bernardino Mountains in San Bernardino County, California. It is a snow and rain-fed lake, having no other means of tributaries or mechanical replenishment.

At a surface elevation of  above sea level, it has an east-west length of approximately  and is approximately  at its widest measurement, though the lake's width mostly averages a little more than . These approximations are based on the lake having an optimum retainable water level. At dam's end, Big Bear measures its deepest water at .

History

The region has been the ancestral home of the indigenous Serrano people for approximately 2,500 years. They referred to the territory as "Yuhaviat" which translates into "Pine Place". They inhabited small villages of 10 to 30 round buildings located along fresh water sources and subsisted on berries, nuts, tubers, acorns, and plentiful game harvested along the lush valley. The Serrano looked at the native grizzly bears as ancestors and did not eat the meat or wear the fur of these massive animals. Several communities in the area feature place names reflecting the Big Bear region's rich Native history. These include Yucaipa, Cucamonga, and Muscupiabe.

European explorers first saw the area when a Native American hunting party was formed by Benjamin Wilson. Wilson moved to California during the days of Mexican territorial Alta California. He married into the Spanish landholder family, the Yorbas, and bought a portion of Rancho Jurupa (Riverside) from Juan Bandini. He became a local rancher statesman.

Wilson had signed on as Justice of the Peace of the Inland Territory and was commissioned by the territorial authorities to locate and pursue Native Americans suspected of raiding ranches in nearby Riverside. This group, led by the fierce Chief Walkara, drove the herd into the Lucerne Valley on the north side of the San Bernardinos. Wilson gathered a posse of 44 men, 22 of whom he sent through the Cajon Pass while he engineered a pincer movement with the other 22 men into the headwaters of the Santa Ana River, effectively cutting the Utes off at the other end of Lucerne.

On the trip Wilson came upon a broad watershed teeming with wildlife, particularly bear. His posse immediately became a hunting party where the men were split into 11 pairs, each pair bringing back a bear hide. Wilson dubbed the grassy expanse "Bear Valley" and one of the nearby shallow seasonal marshes "Big Bear Lake". This same ephemeral feature is today called Baldwin Lake after Elias J. "Lucky" Baldwin of Rancho Santa Anita, who bought the nearby Gold Mountain Mine that was renamed for him in 1876. On Wilson's return trip, the party took 11 more bear pelts.

In 1859, the valley became a venue for gold prospectors. William F. Holcomb, a prospector from Indiana, moved to Los Angeles from the Northern California mines where he heard about the prospecting at Big Bear. He moved to Starvation Flats, where he had little luck the first winter. Because of his marksmanship, he was hired by several of the other miners to hunt bear for meat. With his Indian companion, Holcomb tracked, shot and wounded a grizzly bear one ridge north of Bear Valley. There he noticed a vein of quartz flecked with gold. When this discovery was revealed, the Southern California gold rush was on, and Holcomb Valley quickly became the largest populated area in San Bernardino County.

In 1884 marshy, nearly flat Bear Valley was dammed with a single arch granite impoundment, which held back some  of water for irrigation purposes in the Redlands area. Redlands citrus growers found that the 1884 dam produced insufficient water. The Bear Valley Mutual Water Company (successor to Bear Valley Irrigation Company) hired John S. Eastwood to design a new dam. In  a  multiple arch dam was constructed about  downstream of the old dam and increased the lake capacity to . The original granite dam still remains, usually under about 20 feet of water. A highway bridge (SR 18) was built over the arches of the new dam in 1923.  A new bypass bridge was built next to the old bridge in 2009, and the old bridge on top of the new dam was removed (12). Elevation at the surface is , but this level fluctuates according to annual snowmelt and runoff.  Big Bear Municipal Water District acquired the dam and other assets from the Mutual Water Company in 1977.

The unregulated hunting of grizzly bear in the San Bernardinos took a heavy toll upon the once significant population, and by 1906 all the local Ursus californicus were killed off.

Tourism began with the onset of the automobile and the eventual establishment of highways accessing the remote area.  Hollywood soon discovered Big Bear, and several movies, particularly westerns, have been filmed in the region.

Geography

Big Bear Lake is geophysically defined by its North and South Shore. Big Bear Boulevard follows the South Shore and leads into the Big Bear Valley as a continuation of Highway 18 (the so-called Rim of the World Highway, which approaches from the west). Big Bear Boulevard winds east through Papoose Bay, Boulder Bay and Metcalf Bay, then leads directly east to the city of Big Bear Lake. At a point called The Village, the road turns toward the lake and then curves eastward to Moonridge, the ski resorts at Snow Summit and Bear Mountain, and Stanfield Cutoff, a causeway located near the east end of the lake. Big Bear Boulevard then continues east into Big Bear City, which is an unincorporated community despite its name. Bear Creek and Siberia Creek flow into the lake and Bear Creek flows out of the lake, traveling about  southwest to the Santa Ana River.

North Shore (Highway 38) begins at the Dam Junction of Highway 18. It travels east past the historic location of Gray's Landing, a famous 1920s fishing camp. It turns north around Grout Bay and travels through the small unincorporated town of Fawnskin. The road meanders across North Shore through Forestry lands, past the Big Bear Solar Observatory, past the Big Bear Discovery Center, past the Serrano Campground (U.S.F.S), accessing the public boat launch, and Stanfield Cutoff. North Shore Drive continues east into Big Bear City and Baldwin Lake.

The primary approach to Big Bear is via Highway 330 out of San Bernardino through Running Springs where it intersects Highway 18. Highway 18 proceeds past Arrowbear and Snow Valley, over 7,200 ft (2,190 m) Lake Vista Summit and across the  "Arctic Circle" for a total distance of . Big Bear Lake can also be accessed by Hwy 38 (referred to as 'The Backside') at the San Bernardino (10) Freeway near Redlands, and takes a  mile route that passes through Big Bear City on the east. From north of Lucerne Valley, it can be accessed by Highway 18 over the pass into Baldwin Lake and through the north side, into Big Bear City.

Climate

According to the National Weather Service, the warmest month at Big Bear is July, with a daily average temperature of  .  The coolest month is January, with a daily average temperature of . There are an average of 1.7 days each year with highs of  or higher. Freezing temperatures have occurred in every month and occur on an average of 186 days each year, on average from September 24 to June 4. With a period of record dating only back to 1960, the highest temperature recorded was , last recorded on July 15, 1998, while lowest was  on January 29, 1979.

Due to the  elevation of the weather station, precipitation is greater than in the lowlands of San Bernardino County, averaging  a year. The maximum 24-hour precipitation was  on December 6, 1966.  Measurable precipitation normally occurs 44.9 days a year. Mountain thunderstorms occasionally produce heavy rainfall, even in midsummer (when most southern California lowland locations are quite dry). Big Bear Lake's climate is Csb (Warm-summer Mediterranean) under the Köppen climate classification.

In contrast to most of southern California, the Big Bear Lake region normally receives significant winter snow because of its high elevation. Snowfall, as measured at lake level, averages  per season; upwards of  can accumulate on the forested ridges bordering the lake, at elevation above . In February 1990,  of snow were recorded. The most snow in 24 hours was  on March 27, 1991. The greatest snow depth was  on February 3, 1979.  Snow has fallen in every month except July and August. There are normally 18 days each year with measurable snow of  or more.

Transportation
Located  east of Los Angeles and surrounded by the San Bernardino National Forest, Big Bear Lake is accessible via three scenic highways: Highway 330 from San Bernardino, Highway 38 from Redlands, and Highway 18 from Victorville to the west, San Bernardino to the east.

Public transit to and from San Bernardino, and among the communities surrounding the lake are provided by Mountain Transit.

Activities
Big Bear Lake provides an attractive setting for many outdoor activities, including fishing (trout, bluegill, crappie, catfish and largemouth bass), pleasure boating, and water skiing. Because of the very cold water and the presence of underwater obstacles near the shorelines, swimming is discouraged. The lake is patrolled by the BBMWD Lake Patrol.

Many lakeside residents have private docks, and visiting boaters obtain mooring in several of the marinas found on both shores. Big Bear Municipal Water District (a special district of the State of California) provides public launches on the east end and west end of North Shore. Local marinas rent various sport and pleasure boats, and parasailing is available.

The California Office of Environmental Health Hazard Assessment (OEHHA) has developed an advisory for Big Bear Lake because of mercury and PCBs found in fish caught here. The advisory provides safe eating advice for black bass species, common carp, crappie, and rainbow trout.

Points of interest
North Shore (west to east)
Fawnskin (San Bernardino County uninc.)
Big Bear Solar Observatory (New Jersey Institute of Technology)
Big Bear Discovery Center
South Shore (west to east)
Snow Summit (skiing; snowboarding; mountain biking in summer; ski lift open in summer for sightseeing)
Bear Mountain (skiing and snowboarding in winter; golf course in summer)

California Historical Landmark
California Historical Landmark at the Big Bear Dam reads:
NO. 725 OLD BEAR VALLEY DAM - In 1884 Frank Brown built an unusual dam here to supply irrigation water for the Redlands area. The single-arch granite dam formed Big Bear Lake, then the world's largest man-made lake. Engineers claimed the dam would not hold, and declared it "The Eighth Wonder of the World" when it did. The old dam is usually underwater because of the 20-foot higher dam built 200 feet west in 1912.

The Bear Valley Dams were also designated as a Local Historic Civil Engineering Landmark by the American Society of Civil Engineers in 1972.

See also
Big Bear City, California, an unincorporated town east of Big Bear Lake
List of people from Big Bear Lake, California
California Historical Landmarks in San Bernardino County, California
List of dams and reservoirs in California
List of lakes in California
The Trail of the Lonesome Pine, a 1936 film, much of which was shot at Big Bear Lake

References

Reservoirs in San Bernardino County, California
Big Bear Valley
San Bernardino Mountains
San Bernardino National Forest
Reservoirs in California
Reservoirs in Southern California
Tourist attractions in San Bernardino County, California
California Historical Landmarks

Big Bear Lake


Sándor Pósta () a fost un scrimer maghiar care a practicat floreta și sabia. A câștigat trei medalii olimpice la Jocurile Olimpice de vară din 1924, inclusiv aurul la sabie individual.

Carieră
A crescut în Baja. A început să practice scrima de performanță în timpul ce urma studii de medicină la Universitatea din Cluj. Cariera sa a fost întreruptă de Primul Război Mondial. Rănit la șold, a trebuit să fac terapie fizică pentru a se întoarce pe planșă. Încurajat de maestrul italian Italo Santelli, a câștigat  de două ori campionatul maghiar la sabie.

A fost sprijinit financiar de asociația de studenți și foști studenți a Gimnasiului III Béla din Baja pentru deplasare la Olimpiada din 1924 de la Paris, unde a obținut medalia de aur la sabie individual, argintul la sabie pe echipe și bronzul la floretă pe echipe. După Jocurile de la Paris a trebuit să abandoneze statutul de amator pentru a rambursa împrumutul acordat de Baja.

Era foarte superstițios, iar refuza să vorbească cu oricine său să fie fotografiat la o competiție. După ce a câștigat proba de sabie de la Paris a fugit jurnaliști. Când unul a bătut la ușa camerei de hotel pentru să solicite o declarație, i-a dat o carte sub care era scris: "Am câștigat Jocurile Olimpice. Asta este declarația mea."

Referințe
  Prezentare la Comitetul Olimpic Maghiar

  Pósta Sándor , III. Béla Gimnázium, Baja

Scrimeri olimpici maghiari
Medaliați olimpici cu aur unguri
Medaliați olimpici cu argint maghiari
Medaliați olimpici cu bronz maghiari
Scrimeri la Jocurile Olimpice de vară din 1924
Sabreri
Floretiști

Sándor Pósta


An Pariana simulans in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Thomas Gaskell Tutin. An Pariana simulans in nahilalakip ha genus nga Pariana, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Pariana

Pariana simulans


Prinsesse Margrethe, Prinsesse Margrete, Prinsesse Margaret, Prinsesse Margaretha, Prinsesse Margareta eller Prinsesse Margarita kan henvise til flere personer:

 Prinsesse Margaret af Skotland (1308–1346) - datter af Robert 1. af Skotland, gift med William de Moravia, 5. jarl af Sutherland
 Prinsesse Margaret af Connaught (1882–1920) – datter af Prins Arthur af Storbritannien, gift med den senere Kong Gustav 6. Adolf af Sverige
 Prinsesse Margrethe af Danmark (1895–1992) – datter af Prins Valdemar af Danmark, gift med Prins René af Bourbon-Parma
 Prinsesse Margaretha af Sverige (1899–1977) – datter af Prins Carl af Sverige, gift med Prins Axel af Danmark
 Prinsesse Margarita af Grækenland (1905–1981) – datter af Prins Andreas af Grækenland, gift med Gottfried, 8. Fyrste af Hohenlohe-Langenburg
 Prinsesse Margaret af Storbritannien (1930–2002) – datter af Kong Georg 6. af Storbritannien, gift med Antony Armstrong-Jones, 1. jarl af Snowdon
 Prinsesse Margaretha af Sverige (født 1934) – datter af Arveprins Gustav Adolf af Sverige, gift med John Ambler
 Prinsesse Margriet af Nederlandene (født 1943) – datter af Dronning Juliana af Nederlandene, gift med Pieter van Vollenhoven
 Prinsesse Margareta af Rumænien (født 1949) – datter af Kong Mihai 1. af Rumænien, gift med Radu Duda

Kultur
 Prinsesse Margrethe (dokumentarfilm) - en dansk dokumentarfilm fra 1967

Se også
 Dronning Margrethe (flertydig)

Prinsesse Margrethe


A Supercopa da Inglaterra de 2023 ou 2023 FA Community Shield, foi a 101ª edição da Supercopa da Inglaterra, uma partida anual disputada entre os vencedores da Premier League e da Copa da Inglaterra da temporada anterior . A partida foi realizada no dia 6 de agosto de 2023 entre Manchester City e Arsenal, onde o Arsenal conseguiu um empate heróico nos últimos minutos da partida e venceu a equipe do Manchester City nas penalidades por 4x1.

O Liverpool defenderia o título campeão, mas não se classificou para disputar esta edição, não conseguindo se sagrar campeão da Premier League ou da Copa da Inglaterra.

Antecedentes
O Manchester City conseguiu sua vaga por ter sido campeão da Premier League de 2022–23. Foi sua 15ª disputa (3ª consecutiva), com seis vitórias.

Devido ao Manchester City ter conquistado a Copa da Inglaterra numa vitória sobre o Manchester United na final da Copa da Inglaterra de 2022–23, o Arsenal, segundo colocado na Premier League 2022–23, garantiu a segunda vaga. Essa foi a 24ª disputa do Arsenal, tendo se sagrado campeão em 16 delas, na qual está empatado com o Liverpool como segundo clube mais vencedor do torneio.

Detalhes da partida
Partida única

Campeão

Ver também
 Supercopa da Inglaterra
 Premier League
 Copa da Inglaterra

Desporto no Reino Unido em 2023
2023
Partidas do Manchester City F.C.
Partidas do Arsenal F.C.

Supercopa da Inglaterra de 2023


Miranda Fricker (12 de março de 1966) é uma filósofa inglesa, membra da Academia Britânica e professora destacada da City University of New York Graduate Center. Fricker cunhou o termo injustiça epistêmica, o conceito de uma injustiça relcionada ao conhecimento, em seu livro de 2007 Epistemic Injustice.

Educação e carreira
Fricker se doutorou na Universidade de Oxford. Ela deu aula no Birkbeck College, em Londres e na Universidade de Sheffield, antes de se mudar para o CUNY Graduate Center em 2016. Além disso, ela é Professora Honorária de Filosofia em tempo parcial na Universidade de Sheffield.

Ela foi eleita membra da Academia Britânica em 2016; e membra da Academia Americana de Artes e Ciências em 2020.

Publicações selecionadas

Livros
The Epistemic Life of Groups: Essays in the Epistemology of Collectives, eds. Brady & Fricker (Oxford University Press, 2016)
Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing (Oxford University Press, 2007)
 The Cambridge Companion to Feminism in Philosophy, co-edited with Jennifer Hornsby (Cambridge University Press, 2000)

Artigos selecionados
 "Powerlessness and Social Interpretation", Episteme: A Journal of Social Epistemology Vol. 3 Issue 1-2 (2006); 96-108
 "Epistemic Injustice and A Role for Virtue in the Politics of Knowing", Metaphilosophy vol. 34 Nos. 1/2 Jan 2003; reprinted in M. Brady and D. Pritchard eds. Moral and Epistemic Virtues (Blackwell, 2003)
 "Life-Story in Beauvoir's Memoirs", The Cambridge Companion to Simone de Beauvoir ed. Claudia Card (CUP, 2003)
 "Confidence and Irony", Morality, Reflection, and Ideology ed. Edward Harcourt (OUP, 2000)
 "Pluralism Without Postmodernism", The Cambridge Companion to Feminism in Philosophy eds. M. Fricker and J. Hornsby (CUP, 2000)

Ligações externas
 Página inicialdo site do Centro de Pós-Graduação da Universidade da Cidade de Nova York (CUNY)
 Página inicialno site da Escola de Filosofia da Universidade de Sheffield

 Site pessoal: MirandaFricker.com

Membros da British Academy
Nascidos em 1966
Pessoas vivas
Filósofos da Inglaterra
Alunos da Universidade de Oxford

Miranda Fricker


Lezbijke, homoseksualne, biseksualne i transrodne osobe u Azerbajdžanu susreću se s mnogim pravnim i socijalnim problemima. Istospolna seksualna aktivnost u Azerbajdžanu legalna je od 1. rujna 2000. godine, iako je istospolni brak zabranjen. Ne postoji zakonska zaštita LGBT osoba od diskriminacije.

Međunarodna organizacija ILGA 2016. je godine proglasila Azerbajdžan najgorom državom za LGBT osobe u Europi, navodeći "skoro potpuni nedostatak pravne zaštite LGBT osoba". U rujnu 2017. godine uhićeno je najmanje 100 članova LGBT zajednice u glavnom gradu Bakuu. Izvješća navode da su uhićene osobe bile premlaćivane, ispitivane, ucjenjivane i nasilnim putem podvrgnute medicinskim pregledima.

LGBT osobe u Azerbajdžanu podvrgnute su visokim stopama nasilja, zlostavljanja i diskriminacije.

Povijest
Nakon proglašenja neovisnosti od Ruskog Carstva 1918. godine, Azerbajdžanska Demokratska Republika nije imala zakone protiv homoseksualnosti. Ulaskom Azerbajdžana u Sovjetski Savez, počeli su vrijediti rijetko provođeni sovjetski zakoni koji kriminaliziraju seksualnu aktivnost između dva muškarca. Iako je Vladimir Lenjin dekriminalizirao homoseksualnost u Sovjetskoj Rusiji, seksualna aktivnost između muškaraca postala je kazneno djelo u Sovjetskom Azerbajdžanu 1923. godine. Propisana je kazna od 5 godina zatvora za muškarce koji svojevoljno ušli u seksualne odnose, a 8 godina zatvora za seksualne odnose koji su uključivali silu ili prijetnju.

Azerbajdžan je postao neovisan 1991. godine, a 2000. godine, uvođenjem novog kaznenog zakona, ukinut je zakon koji je kriminalizirao homoseksualnost. Ukidanje članka 121 bio je jedan od uvjeta za pristupanje Azerbajdžana Vijeću Europe.

Dob pristanka na seksualne odnose danas je jednaka i za heteroseksualne i homoseksualne odnose, a iznosi 16 godina.

Izvori

Azerbajdžan
Politika Azerbajdžana

Prava LGBT osoba u Azerbajdžanu


Walter Scott Columbus (d. 10 Kasım 1956 - ö. 4 Nisan 2011), Amerikalı baterist. Uzun yıllar birlikte çalıştığı heavy metal grubu Manowar'un bateristi olarak tanınır.

Biyografi
6 yaşında davul çalmaya başladı. 25 yaşında bir dökümhanede alüminyum döverken bir Manowar hayranı tarafından keşfedildi. Manowar'un ikinci albümü Into Glory Ride ile gruba dahil oldu. Daha sonra Hail To England, Fighting The World, Kings Of Metal albümlerinde çaldı. 1990 yılında gruptan ayrıldı ve yerine Rhino geçti. 1996 yılında tekrar gruba katılarak Louder Than Hell, Warriors of the World ve Gods of War albümlerinde de yer aldı. 2008'de yeniden yerini Rhino'ya bıraktı.

Standart davullar Columbus'un sert vuruşlarına dayanamadığı ve sıklıkla değiştirilmeleri gerektiği için Columbus, "Kıyamet Davulları" adı verilen, paslanmaz çelikten yapılmış özel bir bateri seti kullanıyordu. Ayrıca, solak olduğu için bateri setini ters kuruyordu.

Ölümü
4 Nisan 2011'de 54 yaşında öldü. Ölümü Manowar resmî sitesinden duyuruldu. 5 Nisan 2020'de Columbus'un kızı Teresa, babasının ölüm nedeninin intihar olduğunu açıkladı.

Kaynakça

1956 doğumlular
2011 yılında ölenler
Amerikalı heavy metal bateristleri
Manowar üyeleri

Scott Columbus


(4111) Lamy ist ein Hauptgürtelasteroid, der am 1. März 1981 von Schelte John Bus vom Siding-Spring-Observatorium aus entdeckt wurde.

Weblinks

Hauptgürtelasteroid unter 50 km Durchmesser

(4111) Lamy


Nahija Kuweires Sharqi () je nahija u okrugu Dayr Hafir, u sirijskoj pokrajini Alep. Površina nahije je 218,64 km2. Po popisu iz 2004. (prije rata), nahija je imala 26.729 stanovnika. Administrativno sjedište je u naselju Kuweires Sharqi.

Izvori

Sirijske nahije
Pokrajina Alep

Kuweires Sharqi (nahija)


André Guillaume Étienne Brossard né le  à La Rochelle et mort le  à Dourdan est un peintre français.

Biographie
André Brossard est le fils d'Aubin  Brossard, architecte, et de Marie Anne Fouquet. Il a pour frère l'architecte Antoine Brossard.

Il épouse Julie Louise Aline Baudry.

Il entre à l'École des beaux-arts de Paris en 1827, où il est élève du baron Gros et Paul Delaroche.

Il meurt le  à Dourdan.

Notes et références

Liens externes

Peintre français du XIXe siècle
Élève de l'École nationale supérieure des beaux-arts au XIXe siècle
Naissance en juillet 1808
Naissance à La Rochelle
Décès en janvier 1890
Décès à Dourdan
Décès à 81 ans

André-Guillaume-Étienne Brossard