II. Mahmud (Osmanlı Türkçesi: محمود ثانى Mahmud-u sānī, محمود عدلى Mahmud-u Âdlî; d. 20 Temmuz 1785, İstanbul – ö. 1 Temmuz 1839, İstanbul), 30. Osmanlı padişahı ve 109. İslam halifesidir. Osman Gazi ve Sultan İbrahim'den sonra Osmanlı Hanedanı'nın üçüncü ve son soy atasıdır. Son altı Osmanlı padişahından ikisi onun oğlu dördü ise torunudur.

Tahtta kaldığı 31 yıl, Osmanlı tarihinin siyasi açıdan en bunalımlı dönemlerinden biridir. Balkanlarda imparatorluğun dağılma sürecini başlatan Sırp ve Yunan isyanları; Rus, İngiliz ve Fransız donanmalarının Navarin'de Osmanlı donanmasını imha etmesi ve asi ilan ettiği Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın ordularının Suriye ve Anadolu'yu geçerek Kütahya'ya kadar gelmeleri gibi olaylar ile karşı karşıya kalan Sultan II. Mahmud, bir diğer taraftan gerçekleştirdiği reformlarla imparatorluğun çehresini değiştirerek Osmanlı modernleşmesinin temellerini atmış, ölümünden dört ay sonra ilan edilen Tanzimat Fermanı'na giden yolun hazırlayıcısı olmuştur. Hükümdarlığı dönemindeki icraatları nedeniyle bazıları kendisini devleti tekrar ihya etmek üzere her yüzyılda bir gelmesi beklenen müceddid olarak kabul edip büyük sıfatıyla yâd etmiş; muhalifleri ise yaptığı reformlardan dolayı "gavûr padişah" olarak nitelendirmişlerdir. Siyaseten (yargılamasız) idam yetkisini kullanan son padişahtır.

Şehzadelik yılları
Sultan II. Mahmud, 20 Temmuz 1785'te Topkapı Sarayı'nda dünyaya geldi. Babası, Sultan I. Abdülhamid; annesi ise I. Abdülhamid'in sekizinci hanımı olan Nakşidil Sultan'dır. Bütün hayatı boyunca kullanacağı "Adlî" mahlası, kendisine doğduğu zaman verilmiştir.

Şehzade Mahmud, peder-i âlileri vefat ettiğinde henüz 4 yaşındaydı. Sultan I. Abdülhamid'in ardından 1789'da tahta çıkan III. Selim kısır olduğu için Şehzade Mahmud ile çocuğu gibi ilgilenmişti. Şehzade Mahmud'un kendisinden 6 yaş büyük olan ağabeyi Şehzade Mustafa ile birlikte ikisinin de eğitimlerine önem vermiş hatta onlara dönemin koşullarının elverdiği ölçüde özgürlük de tanımıştır. Şehzade Mahmud, Topkapı Sarayı'nda Şehzadegan Mektebi'ne devam edip, geleneksel tarzda bir eğitim alırken; diğer taraftan Sultan Selim onu sık sık yanına çağırıp siyasal ve diplomatik sorunlar üzerine sohbetler ederdi. Şehzade Mahmud reformların gerekliliği ile Sultan Selim'in bir dizi reform çabası içerisinde geçen saltanatı sırasında tanışmıştır.

Büyük bir müzisyen olan Sultan III. Selim, dönemin musikî üstatlarını toplayarak Topkapı Sarayı'nda fasıl heyeti düzenlerdi. Sultan II. Mahmud'un şehzadeliğinde bu musiki ortamından etkilendiği çok açıktır ki kendisi de tambur çalar ve ney üflerdi. Mûsikî sevgisi, onun da tüm hayatına damgasını vurmuştur ve kuzenine yakın seviyede büyük bir bestekâr olmuştur.

Sultan III. Selim, sık sık Galata Mevlevihanesi'ne giderek Şeyh Gâlib'i ziyaret eder, burada ney üfleyip semâ âyinlerine katılır, şiir sohbetleri yapardı. Bu toplantılar, aynı sıklıkla sarayda da tekrarlanırdı.

Sultan II. Mahmud'un hat sanatı ile olan ilgisi de şehzadelik yıllarında başlamış ve iyi bir hattat olarak yetiştirilmişti. Sarayın hat hocalarından Kebecizâde Mehmet Vasfî Efendi'den sülûs, nesih dersleri almış; şehzadeliğinin son yıllarında 1807'de bir hilye yazarak icâzet almaya hak kazanmıştı.

Sultan Mahmud şehzadeliği sırasında topçuluk alanında kendini geliştirerek topçulukla ilgili bir risâle de yazmıştı. Ayrıca Sadabad'da bulunan kendi adına yazılmış bir dikilitaşta, Sultan II. Mahmud'un buradan karşı tepelere top atış tâlimleri yapmasının anısına o taşın dikildiği belirtilmektedir.

Tahta çıkışı

Şehzade Mahmud, ağabeyi Sultan IV. Mustafa'nın 14 aylık saltanatı boyunca korku dolu günler geçirdi. İstanbul'dan sağ kurtulup kaçabilen Nizam-ı Cedidciler Rumelide yenilikçi ve III. Selim yanlısı olan Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa'nın yanına sığınmışlardı. Tarihe Rusçuk ayanı diye geçen bu kişiler, III. Selim'i tekrar tahta çıkarmaya karar vermişlerdi. Alemdar Mustafa Paşa 28 Temmuz 1808'de 15 bin kişilik ordusu ile Sultan III. Selim'i tahta çıkarmak için Topkapı Sarayına dayandığında tahtta bulunan Sultan IV. Mustafa, Sultan III. Selim ve kardeşi Şehzade Mahmud'un ölüm emrini verdi. Haremdeki dairesinde feci şekilde öldürülen Sultan Selim'in cesedi Arz Odası'nın önünde bırakıldı ve Alemdar Mustafa Paşa, sarayın Babüssade kapısını kırdığında tahta çıkarmak için geldiği Sultan III. Selim'in cesedi ile karşılaştı. Bunun üzerine Şehzade Mahmud'un derhal bulunup getirilmesini emretti. O sırada haremde Şehzade Mahmud'u katletmek için cellatlar ile Şehzadenin hizmetkarları arasında çatışmalar yaşanıyordu. Şehzadenin maiyetindeki cariyelerden Cevri Kalfa'nın hamam külhanından aldığı bir kase külü katillerin yüzüne avuç avuç atmasıyla kazanılan zamanla ağalar Şehzade Mahmud'u damdan kaçırmayı akıl ettiler. Haremden Kuşhane'nin damına geçen şehzade, kuşaklarla birbirine bağlanan iki merdivenle Başimam Hafız Ahmet Efendi ve arkadaşları tarafından Enderun avlusuna indirildi ve Alemdar Mustafa Paşa'nın bulunduğu yere getirildi. Oradan Hırka-i Saadet dairesine geçilerek Sultan II. Mahmud'a biat edildi. Sultan II. Mahmud tahtı borçlu olduğu Alemdar Mustafa Paşa'yı sadrazamlığa getirdi. Tahta çıktığı ilk gün Sultan III. Selim'in ölümüne sebep olanlar birer birer idam edildi ve o gün sarayın kapısında 33 kesik baş sergilendi. Ancak Sultan II. Mahmud, Alemdar Mustafa Paşa'nın ısrarına rağmen ağabeyi Sultan IV. Mustafa'yı öldürtmedi. Buna karşın Sultan IV. Mustafa, daha sonraları, 17 Kasım 1808'de, yeniçeriler ile beraber tekrar tahta geçme planları yaptığı gerekçesiyle şeyhülislam fetvası ile boğdurtulmuştur. Sultan II. Mahmud, hayatının kurtulmasını sağlayan Cevri kalfayı ise Hazinedarbaşılığına getirdi ve ona Çamlıca'da geniş arazi vererek bir de köşk yaptırdı.

İstanbul'daki karışıklıklar ve güvensizlik nedeniyle Sultan Mahmud'un kılıç alayı uzun bir gecikmeden sonra 13 Eylül 1808'de yapıldı. O gün, Topkapı Sarayı'ndan çıkılarak Seyf-i Nebevi'yi Silahdar Ağa alayın önünde taşırken Enderun müezzinleri tekbir getiriyor; Alemdarın seğmenleri de muhafızlık ediyordu. Sultan Mahmud, Eyüp Sultan'da Muhammed'in halifesi olduğu için ona izafe edilen kılıcı sağ tarafına; atası Osman Gazi'nin kılıcını ise Osman oğullarının soy atası olması umut edildiği için sol tarafına kuşandı.

Saltanatı dönemindeki önemli siyasi olaylar

Sened-i İttifak ve Alemdar Vakası

Sultan Mahmud, ilk olarak tahta geçmesine yardımcı olan Alemdar Mustafa Paşa'ya geniş yetkiler vererek iç karışıklıklara ve devletin otoritesinin zayıflamasına neden olan ayanlar meselesinin çözülmesini istedi. Bunun üzerine 29 Eylül 1808'de İstanbul'da toplanan ayanlar ile hükûmetin emirlerini yerine getireceklerine dair Sened-i İttifak'ı imzaladı. Bu olay padişahın ayanlar karşısında çaresiz durumda görülmesine yol açtığı için bu belgeler kısa bir süre sonra yok edildi. Amcasının oğlu III. Selim'in yolundan ilerleyen Sultan Mahmud, Nizam-ı Cedid ordusunu Sekban-ı Cedid adıyla yeniden düzenledi. Sekban-ı Cedid'in giderek güçlenmesi ve aylıklarının fazla olması nedeniyle rahatsız olan Yeniçeriler ayaklandılar. Bu ayaklanmada Alemdar Mustafa Paşa hayatını kaybetti. İstanbul'da birçok yangının ve yağmanın başlaması üzerine 18 Kasım 1808'de Sekban-ı Cedid ocağı kaldırıldı.

1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı ve Bükreş Antlaşması

Sultan Mahmud padişah olduğunda Ruslarla sınır muharebeleri devam ediyordu. 1810'da Ruslar ikinci defa Silistre kalesini kuşatmışlardı. 1811'de Napolyon Ruslara savaş açınca Osmanlı sınırındaki Rus baskısı azaldı, bir rahatlama oldu. Bu sıralarda Napolyon, Rusya seferine çıkmak üzereydi. Osmanlıya da Rusya'ya yürümesini teklif etti. Fakat İngiltere ve Osmanlı dışında bütün Avrupa'yı işgal etmiş olan Napolyon'a güvenilip müttefik olarak kabul edilemedi, Sultan Mahmud teklifi reddetti. Ruslarla 28 Mayıs 1812'de Bükreş Anlaşması yapıldı. 8 Eylül 1812 tarihinde imzalanan Bükreş Antlaşması ile Rusya, Eflak ve Boğdan'dan ile birlikte işgal ettiği topraklardan çekilecek, Besarabya bölgesi ise Ruslar'da kalacaktı.

Sırp İsyanının Bastırılması ve Ayanlara Karşı Mücadele

Sırp meselesini halletmek Sultan Mahmud için en hayati meselelerden biriydi. Sırplar 9 yıldır isyan halindeydi. Bu isyanlar bir türlü bastırılamamıştı. Rumelideki 3. Ordu bunun için görevlendirildi. Hurşit Ahmet Paşa, tertip ettiği 80 bin kişilik ordusuyla Niş'ten yürüyüşe geçerek Sırpların üzerine yürüdü. 30 Ekim 1813'te Hurşit Ahmet Paşa Belgrad'a girdi. Sırplar'ın eline geçen kaleler ve şehirlerin geri alınmasıyla isyan sona erdi. İsyanın lideri Kara Yorgi Avusturya'ya kaçmak zorunda kaldı.

Sultan II. Mahmud, Bükreş Antlaşması'nın getirdiği barış ortamını fırsat bilerek tahta geçer geçmez imzalamak zorunda kaldığı Sened-i İttifak'ı, devlete başkaldıran ayanları ortadan kaldırmak için bir delil kabul etti. Alemdar'ın öldürülmesinden sonra Rumeli'de ve Anadolu'da ayanlar, başkenti hiçe sayarak hareketlerine devam ettiler. Sultan Mahmud Otoritesini imparatorluğun her tarafında geçirmek için bu ayanlara karşı esaslı bir harekete geçti. Bu doğrultuda yapılan çalışmalarla ayanlardan bir kısmı öldürüldü. Bazıları da sürüldü. Bütün bu ayaklanmalara ve iç harplere rağmen Rumeli'de ve Anadolu'da devlet otoritesini kurmak mümkün oldu.

1821-1823 Osmanlı-İran Savaşı

1813 yılındaki Gülistan Antlaşması ile Azerbaycan ve Kafkaslar'da Ruslara büyük ölçüde toprak kaptıran İran'daki Kaçar Hanedanı, bu toprak kayıplarını Osmanlılar'dan toprak alarak telafi etmek istediği için Avrupalıların da kışkırtmalarıyla Bağdat ve Şehrizor bölgelerine saldırılar düzenledi. Sınır olaylarının ve saldırıların yoğunlaşması üzerine II. Mahmud, İran'a savaş ilan etti (1820).

İran orduları, Osmanlı idaresinden memnun olmayan Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki bazı İran (Kaçar) yanlısı aşiretlerin de yardımıyla Doğubeyazıt ve Bitlis'i aldıktan sonra Erzurum ve Diyarbakır'a doğru iki koldan ilerlediler. Savaş, Osmanlıların aleyhine devam ederken İran Ordusunda büyük bir kolera salgını başladı. İran Ordusu'nun ağır kayıplar vermesi üzerine Kaçar hükümdarı Feth Ali Şah barış istedi ve Erzurum Antlaşması yapıldı. Bu antlaşmayla İran ele geçirdiği yerleri geri vererek eski sınırlarına çekilmeyi kabul etti.

Yunan İsyanı ve 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı

1821 yılında Yunan âsilerin Mora'daki sivil Türkler'i kılıçtan geçirmeleri üzerine II. Mahmud, isyanın başlıca tahrikçisi olan İstanbul'daki Ortodoks Patriğini astırdı. Romanya'da da Rusya'nın tahrikiyle bir isyan çıktı. Türk ordusu, bu isyanı kolayca bastırdı. Fakat Mora isyanı bastırılamadı. Zira bir Fransız kolordusu başta olmak üzere bütün Avrupa'dan yardım alıyordu. Yalnız Avusturya Osmanlı'yı tutuyordu. Prusya, İngiltere ve İspanya tarafsızdı. Rusya ile Fransa, Yunanistan'a bağımsızlık verilmesini şiddetle istiyorlardı. Lord Cochrane ve Sir Richard Church gibi İngiliz generallerinin komutasındaki Yunanlar, tamamen ezilmişler; isyan Mısır ordusu tarafından tamamen bastırılmıştı ki 20 Ekim 1827'de Navarin faciası oldu. Türk donanması, Mora'nın güneybatısındaki bu limanda bulunuyordu. İngiliz – Fransız – Rus müttefik donanması, savaş bayrağı çekmek usulden olduğu halde bunu yapmaksızın limana girdi, böyle bir hareket beklemeyen Osmanlı donanmasına birdenbire ateş açıp imha etti. Navarin faciasının hemen akabinde 1828'de Rusya da Yunanistan ile ilgili istekleri kabul ettirmek için Osmanlı Devletine savaş açtı. Bir sene önce donanması Navarin'de yok olan, Yeniçeriler'i de kanlı bir katliamla ortadan kaldıran, yeni modern ordusu henüz çekirdek halinde bulunan II. Mahmud, Avrupa'nın baskısına karşı koyamadı. Rus ordusunun Balkanları geçip Edirne'ye kadar gelmesi üzerine Rusya ile Edirne Antlaşması imzalandı. Ruslar, bütün Osmanlı topraklarından çekildi. Ancak Yunanistan'a bağımsızlık koparmakla yetindi, böylece Balkanlar'daki Ortodokslar arasında koruyucu rolüne sahip çıkmayı umuyordu. Mora ve Attika yarımadaları ile Eğriboz ve Kiklad adalarından ibaret küçücük 49.414 km² bir Yunan Krallığı kuruldu.

Fransa'nın Cezayir'i İşgali

1797 yılında Yeniçeriler'in Cezayir'in yönetimi için seçtiği İzmirli Hüseyin Paşa, Fransa için borç para vermişti ancak Fransa borcu ödemeyince Hüseyin Paşa'nın hakaretlerinden dolayı iki ülke arasında gerginlik oluştu. Bu sırada, düşmek üzere olduğu için halkı dış meselelerle oyalamak istiyen Fransa Kralı X. Charles de 1830 yılında da Cezayir'i işgal etti. Ancak o sırada Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanının başlaması üzerine Cezayir meselesi sonuçsuz kaldı. Buna rağmen bazı Türk sancakbeyleri, bilhassa İstanbul sancakbeyi Ahmet Paşa, Fransızları yıllarca uğraştırdı.

Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı

Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mora'da büyük güçler karşısındaki kayıplarını tazmin için Sultan Mahmud'dan zengin insan ve doğa kaynakları olan Suriye eyaletinin valiliğini istedi. Sultan Mahmud ona, bunun yerine Girit valiliğini verdi ama adada düzen sağlamanın kendisi için büyük mali yük getireceğinin farkında olduğundan Mehmet Ali Paşa bunu reddetti. 1831'de Suriye'ye karşı karadan ve denizden bir sefere girişti. Yeniden canlandırılan Mısır ordusuna komuta eden oğlu İbrahim Paşa, Akka, Şam, Hama ve Humus'u alarak Toroslar'ı aştı. Anadolu'da yerel nüfustan heyecanlı bir karşılama gördü. Sultan Mahmud, böylesine açık bir isyana tahammül gösteremezdi. Mehmet Ali Paşa ve oğlu İbrahim Paşa asi ilan edilip üzerlerine Sadrazam Reşid Mehmet Paşa komutasında bir ordu gönderildi. İki ordu Konya'da karşılaştığında Osmanlı ordusu yenildi ve sadrazam esir alındı.

Kütahya Anlaşması

Mehmet Ali Paşa, Sultan Mahmud'tan af dilemek ve kazandığı toprakları elinde tutmayı talep etmek üzere bir mektup yazarken, İbrahim Paşa babasına kendi adına hutbe okutup, sikke kestirip bağımsızlık ilan etmesi için baskı yapıyordu. Ocak 1833'te İbrahim Paşa, Bursa'ya bir adımlık mesafedeki Kütahya'ya varmıştı. Mısırlıların ilerlemesi, İstanbul'un tedarik hatlarını kısmen kesmiş kentte açlık tehlikesi baş göstermişti. Ne İngiltere ne de Fransa'da kesin yardım vaadi alamayan Sultan Mahmud yardım için Çar Nikolay'a başvurmak zorunda kaldı. Mehmet Ali Paşa'nın başarıları herkesten çok Rusya'da kuşku uyandırmıştı. Çünkü Mehmet Ali Paşa'nın İstanbul'da yerleşmesi ve Osmanlı yönetimine el koyarak Rusya dibinde zayıf Osmanlı İmparatorluğu yerine diri ve kuvvetli bir imparatorluk kurması demekti. Bu ise Rusya'nın 200 yıldır sürdürdüğü politikasının sonu demekti. Bu düşünceler nedeni ile Rusya Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak bütünlüğü prensibini kabul ettiği gibi bunun için derhal harekete geçti. Rus Çarı, generallerinden Muraviyef'i Rus görüşünü bildirmek üzere İstanbul'a ve Kahire'ye gönderdi. Çar, Sultan Mahmud'a yardım; Mehmet Ali Paşa'ya da derhal muharebeyi durdurmasını teklif ediyordu.

Şubat 1833'te Visamiral Lazarev komutasındaki 9 harp gemisinden oluşan bir Rus filosu İstanbul boğazına girerek Büyükdere önlerinde demirledi. Bu olay Fransa ve İngiltere'yi o vakte kadar içlerine gömüldükleri uyuşukluktan uyandırdı. Fransa elçisi, Rus donanmasının İstanbul'dan uzaklaşmasının Sultan Mahmud ile Mehmet Ali Paşanın anlaşmalarına bağlı olduğuna inanıyordu. Bunun üzerine Sultan Mahmud'un onaması ile Mehmet Ali Paşa'ya Kudüs, Akka, Trablusşam ve Nablus sancaklarını kabul ettirerek padişahla barış yapmasını teklif etti. Teklifi kabul etmediği takdirde Fransa'nın da kendisine silahla karşılık vereceğini belirtti. Mehmet Ali Paşa, teklifi kabul etmemekle birlikte Beriyettüşşam ve Adana sancağının da kendisine bırakılması için Sultan Mahmud'a ültimatom verdi. Bu ültimatoma müspet cevap verilmediği takdirde İbrahim Paşa'yı Üsküdar üzerine yürümekle görevlendiriyordu. Bu sıralar Mehmet Ali Paşa'nın entrikaları ile Anadolu'da padişaha karşı yer yer isyanlar çıkmış bulunuyordu. Kastamonu'da Tahmiscioğlu, İzmir'de Mehmet Ağa isminde biri padişahın memurlarını atarak Mehmet Ali Paşa'nın idaresini kurmaya yeltendiler.

Sultan Mahmud bu durum karşısında başkentin güvenliğini bile tehlikede görüyordu. Ulemanın ve halkın homurdanmalarına 15 bin kişilik bir Rus kuvveti 5 Nisan 1833'te Boğaziçinin Anadolu yakasına çıktı. Bu olay Fransız ve İngiliz elçilerine dehşet saldı. Rusların İstanbul'dan uzaklaşmaları Mehmet Ali Paşa'nın Anadolu'yu boşaltması ile mümkündü. Elçiler Sultan Mahmud'u Mehmet Ali Paşa ile anlaşma yapması için zorlamaya başladı. Sultan Mahmud, yeni barış teşebbüslerinde bulunmayı kabul etti. Amedci Reşit Bey, Fransız elçisi Varenne ile İbrahim Paşa'nın ordugahına barış tekliflerini götürdü. Uzun boylu tartışmalar neticesinde nihayet Mehmet Ali Paşa ile Sultan Mahmud arasında 14 Mayıs 1833'te Kütahya Barış Anlaşması imzalandı. Bu barışa göre Mehmet Ali Paşa'ya Mısır ve Girit valiliklerine ek olarak Şam; İbrahim Paşa'ya ise Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verildi. Bundan başka Anadolu'da Mehmet Ali tarafını tutmuş olanlar için de genel af ilan edildi. Kütahya barışından sonra İbrahim Paşa kuvvetleri Anadolu'yu boşalttı.

Hünkar İskelesi Anlaşması ve Boğazlar sorunu

İngiltere ve Fransa, Mehmet Ali Paşa ile padişahın arasını bulayım derken daha çok Mehmet Ali Paşa'nın çıkarlarını kollayan bir barış ortaya çıkmıştı. Rusya ise Mısır isyanının ilk gününden beri dostluk göstermişti. Yakınlığı sebebi ile Rusya en kısa zamanda yardım için donanma ve asker gönderebilirdi. Sultan Mahmud bu durumu Rus elçisine açtı. Rusya ile saldırmazlık ve savunma ittifakı için Çar'a müracaatta bulundu. Çar, ittifak düşüncesini onayladı. 8 Temmuz 1833'te ise Rusya ile Osmanlı İmparatorluğu arasında Hünkar İskelesi Anlaşması imzalandı. Anlaşmaya göre Osmanlı Devleti boğazlara hiçbir yabancı harp gemisinin girmesine izin vermeyecek, Rusya ile batılı devletler arasında bir savaş olursa Osmanlı boğazları Rusya ile harp halinde olan devlete kapayacaktı. Buna karşılık Rus gemileri boğazlardan her iki istikamette gidip gelebileceklerdi.

Anlaşmanın imzalandığını öğrenir öğrenmez Paris ve Londra'da kıyametler koptu. Fransa ve İngiltere Akdeniz'deki filolarını çoğalttılar. Bir İngiliz filosu İzmir önlerinde görüldü. Bir ara boğazların zorlanması ve Karadeniz'deki Rus filosunun batırılması bile düşünüldü. Fakat daha sonra Avusturya ve Prusya'nın da Rusya'dan yana tavır almaları üzerine Hünkar İskelesi Anlaşmasının yürürlüğe girmemesini temin etmek için yeni bir müdahale durumu olmaması adına Kahire ve İstanbul'a tavsiyelerde bulunmaya başladılar. Rusya, Batı ile savaşa girdiği anda Osmanlıların, boğazları Batılılara kapatacağı hususu, Rusya'nın bu dönemde rekabet içinde olduğu Birleşik Krallık ve Fransa'ya karşı konması ile Boğazlar sorunu ortaya çıkmıştır.

Baltalimanı Ticaret Anlaşması

Kütahya Barışı ne Sultan Mahmud'u ne de Mehmet Ali Paşa'yı memnun etmişti. Sultan Mahmud çok şey kaybettiğini, Mehmet Ali Paşa ise az kazandığını düşünüyordu. Sultan Mahmud için Mehmet Ali Paşa, vücudu er geç ortadan kaldırılması gereken bir asi idi. Bu yoldaki düşüncesi o kadar genişti ki bir gün İstanbul'un mukadderi ile kendisini ilgilendirmek isteyenlere "İmparatorluğun ve İstanbul'un ne önemi var, Mehmet Ali'nin başını getirecek olana İmparatorluğu da İstanbul'u da bağışlamaya hazırım." demesi meşhurdur. İlk anlaşmazlık Mısır'ın İstanbul'a göndereceği para yüzünden çıktı. Mehmet Ali, 32 bin kese altın göndermek isteyince Sultan Mahmud vilayetlere göre bu paranın yetersiz olduğunu ileri sürdü fakat fazlasını elde edemedi. İbrahim Paşa, halifeliği İstanbul'dan Kahireye çekmeyi düşünüyordu. Çünkü kutsal şehirler Mekke ve Medine, Kavalalıların elindeydi. Mısır, Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrıldığı vakit padişah kendini hutbede Hadim-ül Harameyn (Mekke ve Medine'nin hizmetkarı) olarak gösteremeyecekti. Kaldı ki Osmanlıların halifelik iddiası Mısır'ı ele geçirmelerinden sonra güçlenerek artmıştı.

İşte bu ortamda hem İngilizlerin yardımını sağlamak hem de Mehmet Ali'ye bir darbe vurmak üzere 16 Ağustos 1838'de İngilizler ile bir ticaret anlaşması imzalandı. Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Paşa'nın Boğaziçi'ndeki Baltalimanı'nda bulunan konağında paşa ile İngiliz elçisi Ponsonby arasında imzalanan anlaşmaya göre Osmanlı İmparatorluğu, kendi ihtiyaç duyduğu yerli ham maddelerin yabancı tüccarlar tarafından yurt dışına çıkarılmasını önleyen yed-i vahid (tekel) usulü kaldırılıyordu. Mısır'ın kapitalist gelişmesinde stratejik bir rol oynayan dış ticaret tekeli bu anlaşmaya dayanarak yıkılmıştır. Bu hüküm, Mısır kalkınmasının can damarı olan mekanizmayı tahrip edip Mısır'ı çökertmek için konmuştu. Fakat ülkenin başka bölgelerinde de geçerli olacaktı. Baltalimanı Ticaret Anlaşması ile İngiltere'ye çok daha önce verilmiş olan bazı imtiyazlar yeniden onaylanıp önemli ölçüde genişletilmiştir. İngiliz tüccarlar, iç ticarette en imtiyazlı yerli tüccardan daha fazla vergi ödemeyecekti. İngiliz gemileriyle gelen İngiliz malları için bir defa gümrük ödendikten sonra mallar alıcı tarafından nereye götürülürse götürülsün bir daha gümrük ödenmeyecekti. İngiliz ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecek, Osmanlı limanlarında bir gemiden diğerine aktarma yapabilecek ve transit ticaretten alınan vergi resmi kaldırılacaktı. Örneğin Selanik'ten İstanbul'a mal gönderen Müslüman yerli tüccar devlete transit gümrük vergisi ödediği halde İngiliz tüccar bu vergiden muaf olmuştur. İngiliz tüccarlar sadece İngiliz mallarını değil, dış ülkelerden gelmiş her türlü malı ülkenin her yerinde serbestçe alıp satabileceklerdi. Anlaşma 8 Ekim 1838'de Kraliçe Viktorya, bir ay sonra da Sultan II. Mahmud tarafından onaylandı. 1830'larda Avrupa'da gümrük duvarlarının yükselip birtakım mallara yasaklamalar getirilmesi sonucu İngilizler yeni pazarlar bulmak üzere Ortadoğu ve Uzakdoğu'ya yönelmişlerdi. İngilizler, Mısır'ın kalkınmasını sağlayan ticaretine darbe vurmak üzere hem de Osmanlı İmparatorluğu'nda İngilizlerin serbest ticaret yapabilmeleri için yed-i vahid usulünün kaldırılmasında ısrar etmişlerdi. İngilizler'in Ortadoğu ticaretine ilgilerinin artması Sultan Mahmud'un İngiltere politikasına olan güvensizliğini de ortadan kaldırıyordu.

Nizip Savaşı

İngiltere ile yapılan Baltalimanı Ticaret Anlaşması ile İngiltere'nin siyasi desteği sağlanmıştı. Zaten Osmanlı ordusundaki reform çalışmaları ciddi anlamda devam etmekte ve yeniden düzenleme sağlanmaktaydı. Mehmet Ali Paşa etrafında örülmekte olan çemberden kurtulmak ümidi ile elinde bulunan yerlerin babadan oğula geçmek üzere kalıtsal valiliğini istedi. Bunun dışında İstanbul'a göndermek zorunda olduğu vergiyi göndermemekle birlikte bağımsızlığını ilan etti. Sultan Mahmud, Mehmet Ali Paşa'ya karşı savaşa girişilmesi için 21 Nisan 1839'da emir verdi. İki ordu Fırat nehrinin ötesinde Nizip'te karşılaştı.

Osmanlı ordusunun başında orduyu modernleştirme çabaları içerisinde Avrupa'dan getirtilen Prusyalı 3 subay bulunuyordu. Bir cuma günü Prusyalı subaylar, Osmanlı ordusu Mısır ordusunu yenecek bir durumdayken hemen muharebeye girilmesi için başkomutan Hafız Paşa'ya tavsiyede bulundular. Fakat orada bulunan ulema, Cuma günü harp yapılmasının şer'an caiz olmadığını ileri sürdüler. Ertesi gün Prusyalı subaylar bir gece baskını yapılmasını tavsiye ettiler. Ulema bu seferde ansızın gece haydut gibi baskın yapılmasının padişahın askerlerinin şanına yakışmayacağını ileri sürdüler. Bu esnada İbrahim Paşa ordusu Osmanlı ordusunu kuşatacak bir konum kazandı. 29 Haziran'da başlayan Mısır ordusu saldırısı sonucu Osmanlı ordusu 4 saat içinde perişan oldu. Harp meydanında binlerce ölü on binlerce esir ve 160 parça top bırakıldı. Bir defa daha İbrahim Paşa kuvvetlerine Anadolu ve İstanbul kapıları açılmıştı. Sultan Mahmud, 1 Temmuz 1839'da mağlubiyet haberinin İstanbul'a varmasından birkaç gün önce öldü.

Saltanatı döneminde gerçekleştirdiği reformlar

Sultan II. Mahmud dönemi, Osmanlı tarihinde batılılaşma süreci içerisinde büyük öneme sahiptir. Sultan II. Mahmud, Osmanlı Devleti'ne yeniden bir düzen verilmesi amacıyla bütün işlerinde Batı teknik ve kültüründen faydalanma yolunu tuttu. Tarihlere Vaka-i Hayriye olarak geçen Yeniçeri Ocağının kanlı bir şekilde kaldırılması hadisesinden sonra kurduğu Avrupai tarzda eğitim gören Asakir-i Mansure-i Muhammediyye (Türkçe: Muhammed'in zafer kazanmış orduları) ordusu ile modern Türk ordusunun temellerini attı. 1828 yılında yayınladığı Kıyafet Nizamnamesi ile sarık, kavuk ve biniş giyilmesini yasaklayıp ceket, pantolon ve fes giyilmesi kuralını getirdi ve kendi de sakalını kısa keserek modern kıyafetler ile halkın içine çıktı. Portrelerini yaptırarak devlet dairelerine astırdı. Devlet ve saray teşkilatında geniş ölçüde değişiklik yaparak Tımar Sistemi, Enderun ve Divan-ı Hümayun'u lağvedip çeşitli bakanlıklar ve meclisler kurdu. 1831 yılında Modern anlamda ilk nüfus sayımını gerçekleştirdi, ilk posta teşkilatını kurdurdu ve Osmanlı tarihindeki ilk resmi Türkçe gazete olan Takvim-i Vekayi onun döneminde yayımlandı. Sultan II. Mahmud, yapmakta olduğu reformların kalıcılığını bunların manasını kavrayacak nesillerin yetiştirilmesi ile mümkün görüyordu. Bunun için de eğitime çok önem verdi. İlköğretimi zorunlu hale getirerek bugünkü ilkokula denk rüşdiye okullarını kurdu. Avrupai tarzda eğitim vermek amacıyla İstanbul'da, Türkiye'nin ilk modern tıp okulu olan Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ve modern anlamda ilk harp okulu olan Mekteb-i Harbiyeyi kurdu.

Sultan Mahmud'dan önce yapılan yeni düzen çalışmaları daha çok orduda ve cemiyetin bazı müesseselerinde yapılmış fakat hükûmet kurumlarının yapısına ve şekillerine dokunulmamıştı. Bu itibarla Sultan Mahmud'un hükûmet kurumlarında yaptığı düzen, Batılılaşma yolunda yapılan çalışmaların önemli bir merhalesidir. Sultan Mahmud, devletin içte ve dışta karşılaştığı son derece ciddî ve hayatî tehlikelerle karşı karşıya gelmesine rağmen giriştiği ıslahat etkinliklerinde yılmadan, usanmadan cesaretle büyük çabalar gösterdi. Özellikle 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı kapattıktan sonra kendini daha güçlü hisseden Sultan Mahmud ömrünün son yıllarında merkezî idare ve hükûmet teşkilatında büyük düzenlemelere giderek "modern" bir devlet teşkilatı ve bürokrasisi kurmaya çalıştı. Bu doğrultudaki çalışmalarıyla Avrupa tarzında bir hükûmet teşkilinin ilk örneklerini verdi.

Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından sonra Topkapı Sarayı'nda Yeniçerilerin maaşlarının verildiği 3 ayda bir gerçekleşen ulufe merasimleri de tarihe karışmıştı. Ulufe merasimlerinde ve elçilerin kabulünde Divan-ı Hümayun'un toplanması geleneklerinin de tarihe karışmasının ardından Sultan II. Mahmud 1834 yılında Divan-ı Hümayunu lağvetti. Onun yerine Meclis-i Vâlâ ve Meclis-i Vükela'yı kurdu ve birçok bakanlıklar teşkil edildi. Sadaret kethüdağlığı dahiliye nezaretine, reisülküttaplık hariciye nezaretine, defterdarlık maliye nezaretine çevrildi. Sadrazamlık unvanı başvekile çevrildi. Sadrazam, padişahın mutlak vekili olmaktan çıktı. Bu sıfatla yetkiler nazırlara (bakanlara) geçti. Başvekilliğe ilk defa olarak Rauf Paşa getirildi. Modern manada bakanlıkların kurulmasındaki amaç Avrupa'daki gibi kabine sistemine geçişin alt yapısını hazırlamaktı. Şeyhülislamlık hükûmet yönetimi ve planlama kurullarının dışında bırakılmıştır. Sultan Mahmud, şeyhülislamlığı Müslüman olmayan halkların millet örgütlerinin din başkanlığı anlamına benzer bir şekilde bir çeşit İslam milletinin din görevlisi haline getirdi. Sadrazamlık kaldırılınca eskiden iki kazasker aracılığı ile o makama bağlı olan kadılıklar ve şeriat mahkemeleri de şeyhülislamlığa bağlandı. Böylece şeyhülislamlık dinsel hukuk genel direktörlüğü diyebileceğimiz bir niteliğe girdi. Eski totaliter din-devlet bileşiminde ilk çatlama, ilk ikilenme bu şekilde başladı.

Meclis-i Vâlâ, adalet işlerinden yüksek düzeyde sorumlu bir meclisti. 24 Mart 1838'de Gülhane'de kurulmuştur. Memurların muhakemesi, hükûmet ile halk arasındaki davaların görüşülmesi gibi mühim meseleler ile ilgilenen bu meclis, Danıştay ve Yargıtay yetkilerine sahip en önemli organ olarak kuruldu. Başkanlığına eski seraskerler Koca Hüsrev Paşa'nın getirildiği meclis beş üyeden oluşmaktaydı. Başkan ve üyeleri, vezirler ve yüksek rütbe sahipleri arasından seçilirlerdi. Kararlar çoğunluğa göre verilirdi. Oyların eşitliği halinde son söz padişahın olurdu. II. Mahmud devrinin sonlarında, 1838'de bakanlıkların teşkil edilmesiyle modern anlamda bir hükûmet şekline doğru yönelme olmuştu. Divan-ı Hümayun'un yerini bakanların teşkil ettiği Meclis-i Vükela veya diğer adı ile Meclis-i Has almaya başlamıştı. Bu meclise Sultan'ın Bakanlar Meclisi anlamında "Meclis-i Has-ı Vükela" da denir. Nazırların toplandığı padişahın hususi danışma kurulu olarak faaliyet gösteren meclistir. Meclis-i Vükela, başvekilin başkanlığında toplanıp önemli devlet işlerini görüşür ve icra işlerinde nezaretler arasında koordinasyonu sağlardı. Nazırların her biri nezaretlerinin görev alanına giren işlerden sorumluydu. Meclis, gerekli gördüğü veya alt kademedeki diğer meclislerin hazırladığı tasarıları ve meseleleri tartışıp gerekli düzeltmeleri yapar, daha sonra sadrazam bunları bir tezkereyle padişahın onayına sunardı.

II. Mahmud özel mülkiyete aykırı olduğu gerekçesiyle Müsadere'yi kaldırmıştır.

Ölümü

Vereme yakalanmış olan Sultan Mahmud, 1839 yazında rahatsızlığı iyice artınca sıcak yaz günlerinde Çamlıca havasının kendisine iyi geleceğini ümit ederek bunaltıcı bir yaz gününde Beşiktaş Sarayı'ndan birkaç yakınının eşliğinde saltanat kayığına binerek Üsküdar'a geçti, oradan da Çamlıca'ya geçerek eşi Bezmialem Sultan ve oğlu Abdülmecit ile birlikte kardeşi Esma Sultan'ın buradaki köşküne yerleşti. Sultan Mahmud'un hastalığının ağırlaştığı günlerde, Meclis-i Vala Reisi Koca Hüsrev Paşa, güvendiği saray adamları aracılığıyla padişahın durumunun dışarıdan duyulmaması için önlemler aldırmış, kendisi de hasta padişahın yattığı Çamlıca Kasrı'nın bir odasına yerleşmişti. Amacı ölümden, herkesten önce haberdar olmak ve padişahlık müjdesini de yine herkesten önce Şehzade Abdülmecit'e ulaştırarak bulunduğu görevden sadrazamlığa atanmaktı. Şehzade Abdülmecit ve annesi Bezmialem Sultan da ölüm haberini bekliyorlardı.

Sultan Mahmud'dan umut kesildiği sırada sözde devleti ve milleti düşünen kimi devlet adamları ve Hüsrev Paşa, koma halindeki padişahın tahttan indirilmesine fetva alıp oğlu Şehzade Abdülmecit'i bir an evvel tahta oturtmak düşüncesindeydiler. Buna karşılık Sultan Mahmud'a çok bağlı bir grup saray erkanı ise hekimlerin padişahı kasten tedavi etmedikleri, şayet oğlu Şehzade Abdülmecit ortadan kaldırılırsa mecbur kalıp iyileştirecekleri inancıyla daha korkunç, tehlikeli ve duygusal çareler peşindeydiler. Bunların başında da Hüsrev Paşa'nın siyasi rakibi Kaptan-ı Derya Müşir Ahmet Fevzi Paşa vardı. Hüsrev Paşa, olasılıkla kendi uydurması olan bu suikast ihtimalinden genç şehzadeyi ve annesi Bezmialem Sultan'ı gizlice bilgilendirerek onları kendisine minnettar kalmayı gözetmişti. Bu gizli hesapları komadaki padişah sezmiş ya da ona acımayarak kulağına fısıldayanlar olmuş olmalı ki ölümün beklendiği o günlerde Sultan Mahmud oğlu Şehzade Abdülmecit'e ve annesi Bezmialem Sultan'a küskündü. Ölüm döşeğindeyken Şehzade Abdülmecit babasını son kez görmek isteğiyle gizlice odasına girmiş ayaklarına yüzünü sürüp ağlarken, durumu fark eden Sultan Mahmud son takatini sarf edip oğlunun yüzünü tekmelemişti. Sultan Mahmud 2 Temmuz 1839 Pazartesi günü sabaha karşı hayatını kaybetti. Hüsrev Paşa Sultan Mahmud'un öldüğünü öğrenir öğrenmez yanından ayırmadığı Serasker Said Paşa'yı güvenlik önlemleri ve cülus hazırlıklarıyla görevlendirdi ve Bezmialem Sultan'a oğlunu cülus merasimine hazırlaması için haber gönderdi.

Sultan II. Mahmud'un cenazesini oğlu Şehzade Abdülmecit gördükten sonra seher vakti Harem iskelesine indirilip, oradan yedi çifte kayıkla Topkapı Sarayı'na getirilip, Hırka-i Saadet Dairesinin şadırvanı önünde yıkanıp kefenlenmişti. Sultan Abdülmecit'in Topkapı Sarayı'ndaki cülus merasiminden sonra Sultan II. Mahmud'un cenaze namazı kılınıp, cenaze alayı düzenlenerek birden bastıran yağmur altında kız kardeşi Esma Sultan'ın isteğiyle naaşı Esma Sultan'ın Cağaloğlu'ndaki köşküne defnedildi. Projesi Hassa Mimarı Garabet Amira Balyan'a ait olan ve Abdülhalim Efendi'nin nezaretinde yapılan Sultan II. Mahmud'un Cağaloğlu'ndaki türbesi bir yılda tamamlandı.

Mimari çalışmalar
Sultan II. Mahmud döneminde, mimari alanda da yeni bir gelişmenin başladığı görülür. İmparatorluğun değişik bölgelerinde birbirinden güzel yapılar inşa edildi. Sultan II. Mahmud'un yaptırdığı eserlerden bazıları şunlardır; Rodos Süleymaniye Camii, İzmir Bıyıklıoğlu Mahmud Camii, hayatını kurtaran Cevri Kalfa'nın adını verdiği sıbyan mektebi, Tophane Nusretiye Camii, Arnavutköy Tevfikiye Camii, Asariye Camii, Hidayet Camii İstanbul Kocamustafapaşa Küçük Efendi Camii ve külliyesi, İstanbul Şamlar köyü tarihi camii ve bendi, Taşkışla, Gülhane Parkı girişindeki Alay Köşkü.

Sultan II. Mahmud ayrıca, İstanbul'daki bütün büyük camilerin tamirini de yaptırdı. Unkapanı köprüsü yine onun zamanında yapıldı. Mekke'de bir medrese yaptırdı ve Mescid-i Aksa'yı tamir ettirdi. Aynı zamanda hattat, bestekâr ve şair olan Sultan II. Mahmud yazdığı şiirlerde Adlî mahlasını kullandı.

Ailesi
Kız Kardeşleri

 Rana Sultan (d.1790- ö.1871)
 Esma Sultan (I. Abdülhamid'in kızı) (d.1778- ö.1848)

Eşleri
 Bezmialem Valide Sultan (d.1807 - ö.1853)
 Pertevniyal Valide Sultan (d.1812 - ö.1883)
 Haciye Pertev-Piyale Nev-fidan Kadın Efendi (d.1793 - ö.1855)
 Âlîcenab Kadın Efendi (ö.1839)
 Fatma Kadın Efendi (ö.1809)
 Kamarı Kadın Efendi (ö.1825)
 Aşubican Kadın Efendi (d.1793 - ö.1870)
 Haciye Hoşyar Kadın Efendi (ö.1859)
 Hüsn-i Melek Kadın Efendi (d.1812 - ö.1856)
 Nurtab Kadın Efendi (d.1810 - ö.1886)
 Misl-i Na-yab Kadın Efendi (ö.1825)
 Perviz-felek Kadın Efendi (ö.1863)
 Zeyin-i Felek Kadın Efendi (ö.1842)
 Vuzlat Kadın Efendi (ö.1830)
 Zer-Nigar Kadın Efendi (ö.1832)
 Ebr-i Reftar Kadın Efendi (ö.1825)
 Lebriz Felek Kadın Efendi (d.1810 - ö.1865)
 Tiryal Kadın Efendi (d.1810 - ö.1883)

Erkek çocukları
 Abdülmecid (d.1823 - ö.1861)
 Abdülaziz (d.1830 - ö.1876)
 Şehzade Ahmed (d.1814 - ö.1815)
 Şehzade Ahmed (d.1819 - ö.1819)
 Şehzade Ahmed (d.1819 - ö.1819)
 Şehzade Ahmed (d.1822 - ö.1823)
 Şehzade Ahmed (d.1823 - ö.1824)
 Şehzade Bayezid (d.1812 - ö.1812)
 Şehzade Abdülhamit (d.1811 - ö.1815)
 Şehzade Abdülhamit (d.1813 - ö.1825)
 Şehzade Abdülhamit (d.1827 - ö.1828)
 Şehzade Süleyman (d.1817 - ö.1819)
 Şehzade Mehmet (d.1814 - ö.1814)
 Şehzade Mehmet (d.1816 - ö.1816)
 Şehzade Mehmed (d.1822 - ö.1822)
 Şehzade Murat (d.1827 - ö.1828)
 Şehzade Hafiz (d.1836 - ö.1839)
 Şehzade Nizameddin (d.1835 - ö.1838)
 Şehzade Osman (d.1813 - ö.1814)
 Şehzade Kemalüddin (d.1813 - ö.1814)
 Şehzade Abdullah (d.1820 - ö.1820)
 Şehzade Mahmud (d.1822 - ö.1822)

Kız çocukları
 Emine Sultan (d.1813 - ö.1814)
 Hamide Sultan (d.1817 - ö.1818)
 Hayriye Sultan (d.1831 - ö.1832)
 Şah Sultan (d.1812 - ö.1814)
 Saliha Sultan (d.1811 - ö.1843)
 Ayşe Sultan (d.1809 - ö.1810)
 Atiye Sultan (d.1824 - ö.1850)
 Fatma Sultan (d.1828 - ö.1830)
 Munire Sultan (d.1824 -ö.1825)
 Fatıma Sultan (d.1809 - ö.1809)
 Mihrimah Sultan (d.1812 - ö.1838)
 Adile Sultan (d.1826 - ö.1899)
 Fatma Sultan (d.1810 - ö.1825)
 Emine Sultan (d.1814 - ö.1814)
 Şah Sultan (d.1814 - ö.1817)
 Emine Sultan (d.1815 - ö.1816)
 Zeynep Sultan (d.1815 - ö.1816)
 Cemile Sultan (d.1818 - ö.1818)
 Hamide Sultan (d.1818 - ö.1819)
 Hatice Sultan (d.1825 - ö.1842)
 Hayriye Sultan (d.1832 - ö.1833)
 Refia Sultan (d.1836 - ö.1839)

Ayrıca bakınız
 Alemdar Mustafa Paşa
 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı
 Sırp İsyanları
 1821-1823 Osmanlı-İran Savaşı
 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı
 Navarin Deniz Savaşı
 Kavalalı Mehmet Ali Paşa
 Hünkar İskelesi Antlaşması

Kaynakça

Dış bağlantılar

  say.415-435

|}

1785 doğumlular
İstanbul doğumlu devlet görevlileri
1839 yılında ölenler
İstanbul'da enfeksiyon hastalıklarından ölenler
Türkiye'de veremden ölenler
II. Mahmud Türbesi'ne defnedilenler
19. yüzyılda Osmanlı padişahları
Tanzimat
Yunan Bağımsızlık Savaşı'nda Osmanlılar
İki kutsal caminin hizmetkârları

II. Mahmud


Spannuth ist der Familienname folgender Personen:

 Dirk Spannuth (* 1967), deutscher Fußballspieler
 Fred Spannuth (* 1921), deutscher Jazzmusiker
 Friedrich Spannuth (* 1937), deutscher Handballspieler und -trainer
 Heinrich Spannuth (1879–1936), deutscher Politiker (DNVP)
 Ludwig Spannuth-Bodenstedt (1880–1930), deutscher Intendant und Bühnenautor
 Ullrich Spannuth (* 1964), deutscher Offizier, Brigadegeneral des Heeres der Bundeswehr

Siehe auch:
 Spanuth

Spannuth


El Calotes mystaceus, o lagarto azul crestado de Indo-China, es un lagarto de la familia Agamidae natural del sudeste de Asia.

Machos y hembras tienen la cabeza azul, pero en el caso de las hembras su coloración no tan brillante como en los machos tendiendo al color acero grisáceo.
Desde la parte superior de la cabeza a la mitad de la espalda cuentan con púas gruesas y largas. Alcanza como máximo los 40 cm de largo siendo la cola 1,5 veces más larga que el cuerpo.

Su alimento consiste de artrópodos como insectos, pero si tiene la oportunidad, comen lagartos y pequeños mamíferos.

Es un animal tímido que escapa de los humanos subiéndose a los árboles. En varias zonas se lo considera un manjar y son cazados con hondas por los lugareños.

Referencias
http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Calotes&species=mystaceus

Enlaces externos

Calotes

Calotes mystaceus


Osmanlı Devleti'nde katip sınıfından yazı işleriyle meşgul olanların sardıkları sarığın adıdır. Beyaz tülbentten düz olarak sarılırdı. Aynı grubun mezar taşlarında da kullanılırdı.

Tarih terimleri

Kâtibi destar


A XM250 é a designação militar dos EUA para a SIG-LMG, uma metralhadora leve 6,8×51mm, operada a gás e alimentada por fita, projetada pela SIG Sauer para o Programa de Armamento do Grupo de Combate de Nova Geração do Exército Americano em 2022 para substituir a metralhadora leve M249. A XM250 possui um guarda-mão M-LOK reforçado flutuante para fixação direta de acessórios nos pontos de montagem de "espaço negativo" (ranhura oca).

Metralhadoras leves
Metralhadoras dos Estados Unidos

XM250


O Yuan de Exame é o ramo da comissão de serviço civil, encarregado de validar a qualificação dos funcionários públicos do governo da República da China (Taiwan). Tem um Presidente, um Vice-Presidente e sete a nove membros, todos nomeados pelo Presidente da República e confirmados pelo Yuan Legislativo para mandatos de quatro anos de acordo com as leis da República da China.

Estrutura organizacional

Composição de membros
O Yuan de Exame consiste em um conselho com um presidente, um vice-presidente e 7 a 9 membros. Os líderes e membros são nomeados pelo Presidente da República e aprovados pelo Yuan Legislativo para mandatos de 4 anos. O 13º Yuan de Exame titular foi nomeado pela presidente Tsai Ing-wen em 28 de maio de 2020 e posteriormente confirmado pelo Yuan Legislativo em 10 de julho de 2020. Membros foram empossados em 1º de setembro de 2020 e seus mandatos expiram em 31 de agosto de 2024.

Agências
O Yuan de Exame tem quatro agências principais:

 O Ministério do Exame (考選部), que administra exames para funcionários públicos e pessoal contratado.
 Ministério da Função Pública (銓敘部), que supervisiona o pagamento, promoção e aposentadoria dos funcionários públicos.
 Comissão de Proteção e Treinamento do Serviço Público (公務人員保障暨培訓委員會), que é responsável por treinar e proteger os direitos dos funcionários públicos.
 Conselho Fiscal do Fundo de Pensões do Serviço Público (公務人員退休撫卹基金監理委員會)

História

Teoria constitucional
O conceito de Yuan de Exame é uma parte dos Três Princípios do Povo formulados por Sun Yat-sen, que foi inspirado pelo antigo sistema de exame imperial usado na China Imperial. É um dos cinco ramos do governo ("yuans") do Governo da República da China. Praticamente funciona como um ministério do Yuan Executivo, embora seus membros não possam ser removidos pelo Presidente ou Premier.

Estabelecimento e mudança para Taiwan

Após o fim da Expedição do Norte em 1928, o Governo Nacionalista montou o escritório preparatório do Yuan de Exame em outubro de 1928 em que a lei orgânica foi promulgada. Em maio de 1929, a sede do Yuan de Exame foi inaugurada em Kuankung e Templo Yueh Fei em Nanquim. Em janeiro de 1930, o Yuan de Exame e seus subordinados Comitê de Exame e Ministério da Função Pública foram formalmente estabelecidos. Em dezembro de 1937, a sede foi transferida temporariamente para Chungking durante a Segunda Guerra Sino-Japonesa. Após o fim da Segunda Guerra Mundial em 1945, a sede foi transferida de volta para Nanquim.

Em março de 1990, foi inaugurado o Edifício Yuheng do Yuan.

Democratização
Durante a segunda revisão dos Artigos Adicionais da Constituição em 1992, os poderes de confirmação de seus membros foram transferidos do Yuan de Controle para o Yuan Legislativo, e os artigos relacionados ao seu papel como órgão de governo da China continental foram abolidos. Em 2019, o Yuan de Exame foi reduzido de 19 membros para entre 7 e 9, e os mandatos foram reduzidos de 6 anos para 4 para coincidir com as eleições presidenciais e legislativas.

Houve pedidos para abolir o Yuan de Exame (e o Yuan de Controle) pelo Partido Democrático Progressista, o Partido Popular de Taiwan e o Partido do Novo Poder. Lai Hsiang-ling, do Partido Popular de Taiwan, afirmou que os membros do Exame Yuan mantêm "nomeações de patronagem", pelas quais ganham renda externa além de seu salário habitual, inclusive ensinando em universidades na China continental. Além disso, as funções do Yuan de Exame são vistas como sobrepostas às do Yuan Executivo, e uma pesquisa online mostrou que cerca de metade dos entrevistados apoiou sua abolição. A presidente Tsai Ing-wen pediu que os dois Yuans fossem abolidos no congresso nacional do DPP em 2020;

Ver também
 Governo da República da China
 Política da República da China

Governo de Taiwan

Yuan de Exame


Die All England 1934 fanden vom 6. bis zum 10. März 1934 in London statt. Es war die 30. Auflage des zu dieser Zeit bedeutendsten Badminton-Championats. Das Turnier fand zum 19. Mal in der Horticultural Hall in Westminster statt. Die Titel des Vorjahres konnten im Herrendoppel, Damendoppel und im Mixed verteidigt werden.

Austragungsort
 Lindley Hall, Royal Horticultural Halls, Vincent Square, Westminster

Finalergebnisse

Herreneinzel

Dameneinzel

Weblinks
 All England Champions 1899-2007

Badmintonwettbewerb in London
Badminton 1934
1934
Sportveranstaltung in der City of Westminster

All England 1934


Die Snookerweltmeisterschaft 1927 fand zwischen 29. November 1926 und dem 12. Mai 1927 an verschiedenen Austragungsorten statt. Das Finale wurde in der Camkins Hall in Birmingham, England gespielt. Das allererste Spiel dieser, und einer Snooker-WM überhaupt, wurde zwischen Melbourne Inman und Tom Newman vom 29. November bis zum 6. Dezember 1926 in der Thurston's Hall am Leicester Square in London ausgetragen.

Veranstalter war damals noch der Billiards Association and Control Council (BACC).

Sie gilt als die erste offiziell ausgetragene Weltmeisterschaft in der Geschichte des Snookersports. Organisiert wurde die Weltmeisterschaft von Bill Camkin und dem späteren Turniersieger Joe Davis. Diesen Titel sollte er bis 1946 nicht mehr abgeben.
Das Teilnehmerfeld bestand aus 10 Spielern.

Preisgeld
Die Turnierteilnahme kostete jeden Spieler 5 Guinee. Diese Summe wurde zur Hälfte als Preisgeld ausgesetzt, von der anderen Hälfte kaufte der BACC die Siegertrophäe im Wert von 19£. Der Sieger erhielt die Summe von 6 £ und 10 Shilling (und den von ihm selbst gekauften Pokal).

Hauptrunde

Höchste Breaks

 Albert Cope 60

 Joe Davis 57, 46, 45, 41

Einzelnachweise

1927
Snookerveranstaltung 1927
Billardturnier in Birmingham

Snookerweltmeisterschaft 1927


Le HMS Hyacinth est un croiseur protégé de la classe Highflyer de la Royal Navy.

Histoire
Le Hyacinth sert d'abord dans la Channel Fleet avec le capitaine Douglas Gamble et est présent à la revue de la flotte tenue à Spithead le  pour le couronnement du roi Édouard VII. En 1903, il remplace son sister-ship  comme navire amiral de l'East Indies Station. En , il participe à la campagne du Somaliland, notamment en fournissant des hommes pour le groupe de débarquement qui prend d'assaut et capture les forts d'Eyl, les canons du navire soutiennent l'attaque. Il est en réserve au Devonport Royal Dockyard en 1906 jusqu'à ce qu'il redevienne le vaisseau amiral de l'East Indies Station en . En , il bombarde Dubaï après qu'une équipe de recherche britannique fut bloquée par les forces locales protestant contre une incursion britannique pour rechercher des marchands d'armes, ce qu'on appelera l'incident du Hyacinth.

Il rentre au Royaume-Uni en  pour un radoub au Chatham Dockyard et est transférée dans la troisième flotte de réserve en . Il est remis en service un an plus tard pour servir de navire amiral de la station du cap de Bonne-Espérance, remplaçant son autre sister-ship, le .

Peu avant le début de la Première Guerre mondiale, le contre-amiral Herbert King-Hall, commandant de la station du Cap, reçoit l'ordre de trouver et de surveiller le , basé à Dar es Salam, en Afrique orientale allemande. Deux navires, dont le Hyacinth, repèrent le navire allemand, mais aucun n'est assez rapide pour le suivre. Début septembre, il escorte les navires de troupes transportant la garnison de la maison de la colonie du Cap au centre de l'Afrique avant de retourner au Cap. En novembre, King-Hall prend comme vaisseau amiral le croiseur blindé  lorsque son commandement est renforcé en prévision d'une bataille avec l'escadre allemande d'Extrême-Orient après sa victoire à la bataille de Coronel. Le Hyacinth reprend le drapeau après que le Minotaur reçoit l'ordre de rentrer à la maison à la suite de la victoire décisive sur l'escadre allemande lors de la bataille des Falklands début . Lorsque le cuirassé prédreadnought  arrive plus tard dans le mois, il lui transfère son drapeau et le Hyacinth se dirige vers l'Afrique orientale allemande. Il arrive fin  et bloque le Königsberg dans le delta du Rufiji. Le Goliath est envoyé aux Dardanelles le  et le Hyacinth redevient le navire amiral de King-Hall.

Le , le Hyacinth intercepte le navire marchand britannique capturé SS Rubens qui tentait de livrer des fournitures à l'Afrique orientale allemande. Le croiseur l'a repérée à destination de Tanga, mais un moteur tombe en panne. Le Rubens s'échoue hors de vue dans la baie de Manza, alors que le Hyacinth l'a incendiée. Les Allemands récupèrent cependant une grande partie de sa cargaison après que l'incendie s'est éteint.

Le Hyacinth reste dans la station du Cap jusqu'à la fin de la guerre. Le , il coule le navire marchand allemand SS Tabora à Dar es Salam. En , il stationne au large du Tanganyika, où il sert de navire de dépôt pour le Royal Naval Air Service.

Le Hyacinth est retiré en  et vendu à la ferraille le .

Notes et références

Croiseur de la Royal Navy de la Première Guerre mondiale
Navire construit à Govan
Bateau lancé en 1898
Navire démoli en 1923

HMS Hyacinth (1898)


Kordíky este o comună slovacă, aflată în districtul Banská Bystrica din regiunea Banská Bystrica. Localitatea se află la , se întinde pe o suprafață de  și în 2017 număra 445 de locuitori.

Istoric
Localitatea Kordíky este atestată documentar din 1550.

Note

Legături externe

Localități din Slovacia

Kordíky, Banská Bystrica


Kılıçdere, Çorum ilinin İskilip ilçesine bağlı bir köydür. 1900'ların başlarından itibaren kürt köyüdür.

Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 46 km, İskilip ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar

İskilip belde ve köyleri

Kılıçdere, İskilip


An Zeuxine montana in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Schltr.. An Zeuxine montana in nahilalakip ha genus nga Zeuxine, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Zeuxine

Zeuxine montana


القطع بنفث الماء أو القطع بضخ الماء : تستخدم هذه التقنية لقطع أي نوع من المواد الطرية أو القاسية مثل المعادن والحجر والسيراميك والزجاج والمطاط والبلاستيك والجلد والورق. ويمكن القطع وفق أي منحنى أو مستوى.

وهو نظام قطع بارد تماماً (غير ناشر للحرارة)، وغير ملوث للبيئة. وفي الغالب يستخدم نظام تحكم رقمي باستخدام الحاسوب (CNC). وهو آلة قطع ذات عمر استخدام طويل مما يؤدي إلى انخفاض زمن التوقفات .

مراجع

آلات قطع
أدوات قطع المعادن
تشغيل آلي

قطع بنفث الماء


Langøya er en  ca. 3 km lang og 500 meter bred  ø i Holmestrandfjorden, som er en del af Ytre Oslofjord. Øen hører under  Re kommune i Vestfold og Telemark fylke i Norge .

Kalkbrud
Man begyndte udvindingen af kalk allerede på 1650'erne, og flere kalkovne var i drift. Langøya kalkværk blev solgt til den danske krone i 1737.

Mere moderne drift startede i 1899 med brydning af  kalksten til brug i produksjon af cement. Christiania Portland Cementfabrik (CPC), købte i 1895 en parcel på øen. Sælger var godsejer G. Wankel på Kambo. CPC købte  resten af øen i 1899, med undtagelse af en mindre grund som tilhørte Marinen, men denne blev købt i 1937. Kalkstenen blev fragtet på lægter til Slemmestad.

Der blev efterhånden  bygget arbejderbarakker og -boliger, spisesal, moler, banespor osv. Den første tid foregik boringen med håndkraft, i 1913 gik man over til trykluft. På denne tid lå årsproduktionen på ca. 180.000 ton i året. I 1922 gik man over til elektrisk drift. Fra 1925 blev selve knusningen af kalkstenen flyttet fra Slemmestad til Langøya.

Op til 24 familier med omkring 120 mennesker boede på Langøya da der var flest. I 1960 sejlede skolebåden 16 børn ind til skolen i Holmestrand, men de sidste to familier forlod øen i 1967.

Da Norcem nedlagde cementproduktionen i Slemmestad i 1985 blev driften på Langøya også  stoppet. Bunden af bruddet var da på -45 meter. Tilsammen var der hentet  47 millioner ton kalksten, og bruddet under havniveau svarede til næsten 10 millioner kubikmeter. Norcem solgte Langøya til NOAH A/S (Norsk Avfallshandtering) i 1993.

Affaldsdeponi
Siden 1993 har Norsk Avfallshandtering brugt det åbne  kalkbrud til deponi af farligt uorganisk affald. En stor del af affaldet er gips, som dannes når flyveaske fra forbrændingsanlæg blandes med og neutraliserer svovlsyre. Desuden findes et bassin for udfældning af reaktive metaller; hovedsagelig magnesiumslam og andre alkali- og jordalkalimetal. Affaldet reagerer kraftigt i kontakt med vand og afgiver varme og forskellige gasser (H2, NH3, PH3). Der findes også en tank for afgiftning af cyanidholdigt affald. Afgiftningen sker i alkalisk miljø med natriumhypoklorit. Cyanidforbindelserne omdannes til kuldioxid og nitrogengas. Miljødirektoratet har tilladt årlig modtagelse af maksimalt 500.000 ton uorganisk farligt affald (herunder uorganiske syrer, aske og alunskifer) og 500.000 ton forurenede masser (forurenet jord, knust beton, slam og sedimenter). Deponiet vil efter planen være fyldt før 2025.

Kilder og henvisninger

 "Langøya". En bog om industrieventyret på øen, bosætningen og samfundet her. Forfattere: Stig Tore Lunde og Roar Hansen.
 Fakta om NOAHs virksomhet på Langøya   på  noah.no
 Mot avslutning av Nordbruddet på Langøya   miljodirektoratet.no  28.11.2016

Øer i Oslofjorden
Øer i Vestfold og Telemark
Re

Langøya (Re)


Osteichthyes, an may tunok na isda ug bony fish, amo an grupo san isda na may tunok, diri sugad san mga cartilaginous na mga isda. Osteichthyes an kadam'an san isda ngan oraora daramo an pagkadurudilain sini. May'ada an osteichthyes 45 na ordo, ngan lahos 435 na pamilya ngan 28,000 na specie san mga isda. Amo ini an gidarako'i na class san vertebrates na nabubuhi yana.
Ginbabahi an osteichthyesngadto sa ray-finned fish (Actinopterygii) ngan lobe-finned fish (Sarcopterygii). An nahihibaruan na giarugi na fossil san bony fish nag-i-edad 420 milyon katuig an nakalabay, ngan mao liwat ini an mga transitional fossil, na nagpapakita sin pagkakamay'ada pattern san tango na napabutnga san kanan mga pating ngan isda na may tunok.

Mga kasarigan

Osteichthyes


La lettre mum, ꝳ (minuscule uniquement), est une lettre additionnelle de l'alphabet latin utilisée en latin au Moyen Âge comme abréviation de -mum ou -mus.

Utilisation

Le signe mum est utilisé au Moyen Âge dans certaines abréviations latines pour -mum comme   (, « premier ») ou pour -mus comme   (, « nous aimons »).

Représentations informatiques
Le mum peut être représenté avec les caractères Unicode (latin étendu D) suivants :

Notes et références

Bibliographie

Voir aussi

M
Lettre latine additionnelle

ꝳ


Tibor Mezőfi, (nacido el 18 de marzo de 1926 en Rákospalota, Hungría y muerto el 10 de agosto de 2000 en Budapest, Hungría), fue un jugador húngaro de baloncesto. Consiguió 3 medallas en competiciones internacionales con Hungría.

Enlaces externos
Perfil en sports reference

Baloncestistas de la selección de Hungría
Baloncestistas de Hungría
Fallecidos en Budapest

Tibor Mezőfi


Masters of Rome is a series of historical novels by Australian author Colleen McCullough, set in ancient Rome during the last days of the old Roman Republic; it primarily chronicles the lives and careers of Gaius Marius, Lucius Cornelius Sulla, Pompey the Great, Gaius Julius Caesar, and the early career of Caesar Augustus. It spans from January 1, 110 BC through to January 16, 27 BC.

Other major historical figures who appear and play prominent parts in the series include Mithridates VI of Pontus, Marcus Aemilius Scaurus, Publius Rutilius Rufus, Quintus Sertorius, Marcus Livius Drusus, Jugurtha of Numidia, Spartacus, Marcus Licinius Crassus, Marcus Tullius Cicero, Marcus Calpurnius Bibulus, Marcus Porcius Cato, Publius Clodius, Titus Annius Milo, Vercingetorix, Marcus Junius Brutus, Gaius Cassius Longinus, Mark Antony, Cleopatra VII of Egypt, Caesarion and Marcus Vipsanius Agrippa. Each book in the series features a detailed glossary, hand-drawn illustrations of the major characters, and notes by McCullough detailing her reasoning for portraying certain events in certain ways.

The series has a thesis (first introduced in 1939 by Sir Ronald Syme in his epic historical treatise The Roman Revolution): as Rome became more powerful within the Mediterranean world, the old ways of doing things – through the deliberation of various interests, mainly aristocratic and mercantile – became impossibly cumbersome. It became more and more difficult to govern an empire with institutions originally designed to administer a city-state. Certain powerful leaders (especially Marius, Sulla, and Caesar) tried to create a state in which they had autocratic power but also preserved the externals of the old ways.  They were opposed by the conservatives (called the optimates by classical historians, though they themselves preferred the title boni or "good men").  The result was the birth of an imperial monarchy, and a radically different organization of power.

McCullough portrays Caesar as an autocrat, great military man, populist, and controversial reformer. She does not portray the death of the Republic as positive, but rather portrays Caesar as a great man and his crossing of the Rubicon as inevitable, given that the alternative was exile, disgrace, and the violation of his dignitas, which was an unthinkable anathema to a Roman Patrician of consular rank. According to McCullough's portrayal, Caesar's crossing of the Rubicon was his last option, his last roll of the dice, as best illustrated by the timeless quote from Caesar: "The die is cast." McCullough points out that the translation of the alternative Greek version of his words is "Let the dice fly high," which characterises not fatalism (as with the former) but rather risk-taking.

The novels of the series are

The First Man in Rome (1990); spanning the years 110–100 BC
The Grass Crown (1991); spanning the years 97–86 BC
Fortune's Favourites (1993); spanning the years 83–69 BC
Caesar's Women (1997); spanning the years 67–59 BC
Caesar (1998); spanning the years 54–48 BC
The October Horse (2002); spanning the years 48–41 BC and
Antony and Cleopatra (2007); spanning the years 41–27 BC

McCullough originally decided to end the series with The October Horse because in her opinion the ultimate fall of the Roman Republic took place after the Battle of Philippi, with the death of Caesar's assassins. However, most historians place the end of the Republic a decade later, after the final showdown between Augustus and Mark Antony at the Battle of Actium, in 31 BC.

McCullough said that her publisher wanted her to write The Thorn Birds sequels instead of the Roman books because the latter, while popular, did not sell as well. Bob Carr, former premier of New South Wales, publicly campaigned for McCullough to write further Roman novels. In response to lobbying from fans, McCullough completed one more volume, Antony and Cleopatra, released in September 2007 in the UK and December 2007 in the US. Carr argued that she should not continue in chronological order through the Second Triumvirate and the Julio-Claudian and Flavian dynasties, but instead skip ahead to write about the Five Good Emperors. This was always unlikely, as her eyesight deteriorated due to macular degeneration before her death in early 2015.

References

-
Cultural depictions of Cicero
Depictions of Julius Caesar in literature
Cultural depictions of Augustus

Masters of Rome


Marcia Gay Harden () este o actriță americană. A debutat în conematografie în 1990 în filmul Război în sânul mafiei regizat de frații Coen. A mai jucat în Used People (1992), The First Wives Club (1996) și Flubber (1997). A câștigat premiul Oscar pentru cea mai bună actriță în rol secundar în 2001 pentru interpretarea lui Lee Krasner din Pollock, fiind nominalizată la aceeași categorie trei ani mai târziu pentru rolul Celestei Boyle din Misterele Fluviului (2003). În 2009 a jucat pe Brodway în God of Carnage, interpretare pentru care a primit un premiu Tony.

Filmografie

Film

Televiziune

Teatru

Note

Legături externe

Site oficial

Nașteri în 1959
Nașteri pe 14 august
Actrițe americane

Marcia Gay Harden


Bakeš ist der Familienname folgender Personen:
 David Bakeš (* 1982), tschechischer Snowboarder
 Milan Bakeš (* 1963), tschechischer Sportschütze

Bakeš


Die Hyère (manchmal auch Hyères genannt) ist ein Fluss in Frankreich, der in der Region Bretagne verläuft. Sie entspringt nahe dem Grenzpunkt der Gemeinden La Chapelle-Neuve, Callac und Plougonver, entwässert generell in südwestlicher Richtung und mündet nach rund 48 Kilometern beim Weiler Pont Triffen, nahe dem Grenzpunkt der Gemeinden Spézet, Cléden-Poher und Landeleau als linker Nebenfluss in die Aulne. Auf ihrem Weg durchquert die Hyère die Départements Côtes-d'Armor und Finistère, in ihrem Unterlauf ist sie Teil des Schifffahrtskanals Canal de Nantes à Brest.

Orte am Fluss
(Reihenfolge in Fließrichtung)
 Callac
 Carhaix-Plouguer
 Saint-Hernin
 Pont Triffen, Gemeinde Spézet

Sehenswürdigkeiten
 Pont gaulois de Sainte-Catharine, Brücke über den Fluss aus dem 3. bis 7. Jahrhundert, zwischen den Gemeinden Plounévézel und Treffrin - Monument historique

Weblinks

Einzelnachweise

Hyère (Aulne)


Suriye Türkmenleri ya da Suriye Türkleri, Suriye'de yaşayan Türk azınlıktır.

Günümüzde ağırlıklı olarak Şam, Lazkiye, Hama, Humus, Halep ve Rakka kentlerinde ve köylerinde bulunmaktadırlar. Şam bölgesinde yaşayanlara Şam Türkmeni denirken, Halep ve Rakka bölgesindekilere Halep veya Culap Türkmeni, Lazkiye Türkmenlerine Bayır-Bucak Türkmeni denmektedir.

Suriye yönetimi tarafından azınlık olarak kabul edilmezler ve gündelik hayatta Türkmen olarak anılsalar da kayıtlarda "Müslüman" olarak geçmektedirler.<ref name=sibel>{{Web kaynağı |url=http://www.21yyte.org/tr/arastirma/suriye/2011/08/25/6276/suriyenin-unutulmus-turkmenleri |başlık=Sibel Kalemdaroğlu, Suriye'nin Unutulmuş Türkleri,  21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, 25 Ağustos 2011,22 |erişimtarihi=21 Kasım 2015 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20151116072807/http://www.21yyte.org/tr/arastirma/suriye/2011/08/25/6276/suriyenin-unutulmus-turkmenleri |arşivtarihi=16 Kasım 2015 |ölüurl=evet }}</ref> Nüfus sayımlarında milliyetleri ile sayılmadıklarından sayıları hakkında kesin bilgi yoktur. Çeşitli kaynaklarda 200.000 ilâ 3.500.000 arasında farklı tahminler verilmektedir.
10.ve 11. yüzyıllarda bu bölgeye yoğun Türk göçlerin gerçekleştiği Suriye'nin yönetimi, 1516'dan sonra  Osmanlı Devleti'ne geçmiş ve bölge 1918 yılına kadar kesintisiz olarak 402 yıl boyunca Türklerin hakimiyeti altında kalmıştır. Bu dönemde Suriye'de Türkmen yerleşimi artarak devam etmiş ve bölgede önemli bir Türk nüfusu oluşmuştur. Konuştukları diller Arapça ve Türkiye Türkçesine çok yakın bir Türkçe'dir. Anadolu'daki uzantıları olan Türk boyları arasında inanç, gelenek ve folklorik pratikler bakımından çok önemli benzerlikler bulunmaktadır.

Günümüz Suriyesi'nde Arap sosyalizmi asimilasyon programları çerçevesinde, dil öğrenimlerini engellemiş, köylerinin isimlerini değiştirmiştir. Dillerini unutmuş olan Türkmenler kimliklerinin bilincinde olmakla birlikte yaşadıkları bölgenin dili, kültürü ile bütünleşmiştir. Küçük gruplar halinde yaşayanlar önemli ölçüde Araplaşmış; ancak büyük gruplar halinde yaşayan Türkmenler, millî benliklerini korumuşlardır. Türkmen kimliğinin ve haklarının korunmasını talep eden Türkmenler,  Suriye İç Savaşı'nda muhalif hareketlerin içinde yer almaktadır.
 Başlıca yerleşim yerleri

 Tarih

Oğuz boyları akıncıları Suriye'de 7. yüzyıldan itibaren görünmeye başlamış, 10.ve 11. yüzyıllarda bu bölgeye yoğun göçler gerçekleşmiştir. Tolunoğulları  ile başlayan Türklerin yerleşimi 11. yüzyılda Selçuklu Hanedanının bölgeye gelmesi ile devam etti. Selçuklular'ın 1040 yılında kazandıkları Dandanakan Savaşı'ndan sonra birçok Türkmen boy ve oymağı 1063 yılından itibaren Suriye'ye girerek kendi hayat şartlarına uyabilecek alanları vatan edinmeye başlamıştır. 1071-1071 yıllarında Nâvekiyye Türkmenleri Suriye'ye geldiler ve Nâvekiyyelerden olan Atsız Kudüs, Dimaşk ve çevresinin hakimi oldu. 1077'de Selçuklu hükümdarı Melik Şah, kardeşi Tutuş'u Suriye melikliğine tayin ettiğinde beraberinde birçok Türkmen beyi mahiyetlerindeki kalabalık zümrelerle birlikte Suriye'ye geldi. 1078 yılında Suriye Selçuklu Devleti kuruldu. Suriye'deki Türk boyları, 1096 yılında Haçlı seferleri başladığında Selahattin Eyyubi komutasındaki Müslümanlarla birleşerek Haçlılara karşı bölgeyi savundular. 1243 yılında Kösedağ Savaşı'nda Moğollara yenilen Türk boyları da Halep bölgesine yerleştiler. 1260'tan itibaren Suriye'ye idari ve askeri gücü Türkler'den oluşan Memlûk Devleti hakim oldu.
Yavuz Sultan Selim, 1516 yılında Mercidabık'ta Memlûkler'i yenmesi ile Suriye topraklarında Osmanlı yönetimi başladı. Bölge 1918 yılına kadar kesintisiz olarak 402 yıl boyunca Türklerin hakimiyeti altında kaldı.  Suriyeli Türkmenler Osmanlı kayıtlarında "Halep Türkmenleri" olarak yer aldı. Halep Türkmenleri has (padişah hassı) reayası idi ve bu statü onlara görece bir serbestlik sağlıyordu.  Çoğu konar-göçer gruplar halinde yaşıyorlardı; kışları Halep civarında, yazlarını ise Sivas'a kadar uzanan Anadolu yaylalarında geçirirlerdi. Devlet için önemli bir vergi kalemi meydana getiren Suriye Türkmenleri, yaşadıkları bölgede istikrarın korunmasında belli bir role sahiptiler.

Halep Türkmenleri, 17. yüzyıl başlarında siyasal ve ekonomik nedenlerle bulundukları yerden göç etmek ya da yerleşik hayata geçmek zorunda kaldılar. Osmanlı Devleti 17. yüzyıl ortalarında onları belirli yörelerde iskana zorladı. 18. yüzyılın sonlarında  Türkmen boylarının yarısı Antep, Hama, Humus, Rakka gibi bölgelerde yerleşik hayata geçirilmiş durumdaydı.  Rakka, gerek iklim gerekse toprak yapısı bakımından Türkmen aşiretlerin yaşamına uygun değildi. İskana tabi tutulan oymaklar, eski yurtlarına dönmek istedilerse de yeniden aynı yerlere sürüldüler. Bir kısmı 18. ve 19. yüzyıllarda Anadolu içlerine dağıldılar, köyler ve kasabalar kurdular.

19. yüzyıl başında gerek 1822 depremi ve bunu izleyen salgın hastalıklar; gerekse Kavalalı İbrahim Paşa'nın bölgeyi işgali ve kadim aşiret çatışmalarından Türkmenler çok olumsuz etkilendi. Fırsatını bulanlar Anadolu'ya göç ettiler. Bulamayanların bir bölümü Sünni Arap aşiretleri içinde asimile oldu.  Zamanla Türkçe biraz daha az konuşulur oldu, Arap dili ve gelenekleri baskın gelmeye başladı.

93 Harbi'nden sonra Kafkasya'da yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kalmış Türkler'e Osmanlı Devleti Suriye'yi mesken gösterdi ve yeni bir göç dalgası oluştu.

Osmanlılar  I. Dünya Savaşı'ndan sonra bölgeden çekildi. 25-26 Ekim 1918 gecesinde Halep'i terk edip kuzeye çekilen orduların sonuncusu 7. Ordu idi ve başında Mustafa Kemal bulunuyordu. Ordunun çekilmesi ile Suriye tarafında kalmış olan Türkler, Müdafaa-yı Hukuk Cemiyetleri kurarak mücadeleye başlamışlardır. Suriye ve Filistin Kuvva-yı Milliye-i Osmaniye adıyla örgütlenen bölgedeki direnişin reisi "Özdemir" takma ismini kullanan Ali Şefik Bey'dir. Kurtuluş Savaşı boyunca bölgedeki Türkmen direnişinin temel hedefi Türkiye'ye katılmaktı. Şubat 1919 tarihinden 22 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması'na kadar bölgede Fransızlara karşı sayısız çatışma ve taarruz yaşanmış, bu çatışmalarda çok sayıda işgal askeri öldürülmüş veya esir alınmıştır.

Türkiye ile Fransa arasında 20 Ekim 1921 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşması'nın 7. maddesi ile Suriye Türkmenleri konusunda Türkiye'ye garantörlük verildi.  20 Kasım 1922 tarihinde başlayan Lozan Konferansı'nda Suriye sınırı neredeyse hiç konu edilmeden kabul edildi. 31 Ocak 1923 tarihinde Suriye ile sınırlar belirlenirken, Ekim 1921 tarihindeki Türk Fransız anlaşması temel esas olarak alınmıştı.  Türkiye topraklarında kalmak isteyen köylerin isyanı olduysa da amaçlarına ulaşamadılar.

Türk ve Kürt silahlı milislerin Türkiye sınırına yakın bölgelerde Fransız manda idaresine yönelik başkaldırıları 1924 yılına kadar sürmüştür. Fransız manda idaresi mahalli idarelerinden oluşan Suriye Devletler Birliği'ni meydana getirerek ülkeyi yönetmeye çalıştı. Bu düzen, Araplarla Arap olmayanlar arasındaki gerilimi arttırdı.  Türkler, hem milliyetçiler hem de Manda idaresinin gözünde "dikkatli olunması gereken" bir azınlık durumuna düştü.  Fransız mandası altında oldukları dönemde nüfusları 500binden fazla olan Türkmenlerin liderliğini Bekmişlilerin Hacı Ali aşiretinden Kel Muhammed yürütüyordu. Onun ardından Türkmenlerin lideri Hacı Nasen oldu.. Türkmenler, Fransız mandası  altındaki çalkantılı ilk on yıllık dönemden sonra daha sakin bir dönem yaşadılar; varlıklarını ve kimliklerini sürdürebildiler.

1936 yılında Fransa'nın bölgedeki hâkimiyetinin zayıflaması ile birlikte baskılara maruz kalmaya başladı. 1936-1939'da sancağın Hatay adıyla Türkiye'ye katılması sürecinde Suriye sınırları içerisinde kalan Türkmenlere ilişkin hiçbir görüşme ya da anlaşma yapılmamış olması,  Suriye Türkmenlerinin hukuki durumunu belirsizleştirdi. Bu belirsizlik Suriye yönetimlerinin Türkmenlere karşı baskı ve asimilasyon politikası uygulamasına neden oldu. 1946 ve 1972 anayasalarına göre Suriye Arap vatandaşı olarak kabul edilen Türkmenlere kimlikleri ile yaşama hakkı tanınmadı. Türkçe gazete yayımlama imkânı ortadan kalktı; hatta Türkçe konuşmak bile yasaklandı.

1958'de yapılan toprak reformu ile Türkmenlere ait birçok tarla, bağ ve bahçe kamulaştırıldı. Bu ve benzeri uygulamalar yüzünden 1950'ler boyunca Halep'ten Türk asıllı aileler, Türkiye'ye kaçmaya devam ettiler.

1963'te yaşanan darbeden sonra baskılar artarak devam etti. Türkmenler herhangi bir sivil ya da yasal örgütlenme oluşturamadı. Hafız Esad rejimi "Tek Suriyeli Kimliği" politikası çerçevesinde, Türkmenleri asimile ederek "Araplaştırma" politikası izledi.

 Bayraklar
Suriye Türkmenleri ve Suriye Türkmen Ordusu tarafından kullanılan bayraklar

 Günümüzdeki durum
Günümüzde Suriye Türkmenleri özellikle Şam, Lazkiye, Hama, Humus, Halep ve Rakka kentlerinde ve köylerinde bulunmaktadır. Şam bölgesinde yaşayanlara Şam Türkmeni denirken, Halep ve Rakka bölgesindekilere Halep veya Culap Türkmeni, Lazkiye Türkmenlerine Bayır-Bucak Türkmeni denmektedir. Ülkenin diğer toplulukları tarafından "Türkmenler" olarak adlandırılmaktadırlar.

Suriye Arap Cumhuriyeti'nde sadece Ermeniler azınlık kabul edildiğinden nüfus sayımlarında milliyetleri ile sayılmazlar ve bu nedenle sayıları hakkında kesin bilgi yoktur. Çeşitli kaynaklarda 200.000 ilâ 3.500.000 arasında farklı tahminler verilmektedir. ORSAM'ın 2011 tarihli araştırmasında Suriye'de Türkçe konuşan Türkmen sayısı yaklaşık bir buçuk milyon, Türkçeyi unutmuş Türkmenlerle beraber sayılarının 3,5 milyon civarında olduğu belirtilmektedir.

Suriye'de büyük gruplar halinde yaşayan Türkmenler, millî benliklerini koruyabildikleri halde küçük gruplar halinde yaşayanlar önemli ölçüde Araplaşmıştır. Köy ve kasabalarda yaşamaya devam eden Türkmenler kendi aralarında Türkçe konuşmayı sürdürür.  Şive ve edebiyatları bakımından Türkiye'nin bir uzantısı gibidir. Suriye'de konuşulan ağız, Hatay bölgesinde konuşulan Türkmen ağızlarının bir devamı niteliğindedir. Hama ve Humus Türkmenlerinin şivesi eski Osmanlı diline son derece yakındır.

Eğitim, Türkmenlerin en ciddi sorunlarından biridir. Türkmen toplumunda okuryazarlık oranı, Suriye genel ortalamasına yakındır ancak Türkçe okur-yazar çok azdır. Türkçe yayın organları, 1922'den 1937'ye kadar, sürgündeki Refik Halit'in de katkılarıyla çıkan "Doğru Yol" ve "Vahdet" olmuştur. Türkmenler kendine "aydın sınıfı" denilebilecek bir eğitimli sınıf çıkaramamıştır.

Dini yapıya bakıldığında Suriye Türkmenlerinin büyük çoğunluğu Sünni Hanefi mezhebine mensuptur. Çok az sayıda Alevi Türkmen bulunmaktadır.

Suriye Türkmenleri ekonomik olarak genelde alt-orta sınıfta yer almaktadır. Geçimlerini genellikle tarım ve ayakkabı sanayisi ile sağladıkları görülmektedir. Lazkiye ve Tartus Türkmenleri narenciye ve ormancılıkla meşgul olurken Hama ve Humus Türkmenleri hayvancılık ve tarımla uğraşmaktadırlar. Şam'da yaşayan Türkmenler memurluk ve serbest meslek, Rakka ve Deraa'da ise tarım başlıca gelir kaynağıdır.

Fransız mandası döneminde başlayan ve sonrasında da devam eden politikalar sonucu Türkmenler önemli oranda asimile olmuştur. Suriye hükûmeti tarafından Türkçe yer adları Arapça'ya çevrilmiştir.
Kendilerine örgütlenme hakkı tanınmamış Suriye Türkmenleri, Suriye İç Savaşı'nda muhalif hareketlere katılmışlardır

 Suriyeli-Türk/Türkmen kökenli tanınmış Suriyeli ve Türk kişiler

Atassi (Atasi), Al-Azm, Qawuqji, Quwwatli (Kuvvetli) ve Shishakli (Çiçekçi) gibi birçok Suriyeli Türk aile Suriye'yi Başbakan veya Başkan olarak yönetmeye devam etti.  Ancak 1960'larda Esad ailesinin pan-Arap Baas hareketi, Arap olmayanları siyasetten uzaklaştırdı.

 Akşemseddin, Osmanlı din alim
 Hasan Türkmanı, Türk Kökenli Suriyeli Savunma Bakanı (2004-2009)
 Adel al-Azma, Türk Kökenli Suriyeli Politikacı
 Beşir el-Azma, Türk Kökenli Suriye Başbakanı (1962)
 Nabih Al-Azma, Türk Kökenli Ürdün İçişleri Bakanı (1925)
 Yasser al-Azma, Türk Kökenli Suriyeli Aktör
 Yusuf al-'Azma, Türk Kökenli Suriye Savaş Bakanı (1920)
 Aziz el Azmeh
 Suphi Bereket, eski Türk Kökenli Suriye Başkanı (1922-1925)
 Burhan Asaf Belge, Suriye Türkmeni kökenli Türk politikacı
 Ghada Merdam Bey, Suriye TV'deki ilk program direktörü
 Cemil Merdam Bey, Suriye Başbakanı (1936-1939)
 Halil Merdam Bey, Suriye Milli Marşı 'nın Bestecisi
 Selma Merdam Bey, Türk Kökenli Suriyeli Yazar
 Muhammed el-Bezm, Türk Kökenli Suriyeli Şair
 Cemil Bilsel, Suriyeli Türkmen kökenli Türk politikacı ve akademisyen
 Emin Bozoğlan, Suriye Türkmen Meclisi İkinci Başkanı (2016 – günümüz)
 Mehmed Fuad Carim, Türk politikacı
 Mohammad Emadi, Türk Kökenli Suriyeli Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanı
 Nadia al-Ghazzi, Türk Kökenli Suriyeli Avukat, yazar, TV sunucusu
 Said al-Ghazzi, Türk Kökenli Suriye Başbakanı (1954 ve 1955–56'da)
 Sati 'al-Husri, Türk Kökenli Suriyeli yazar
 Mennel Ibtissem, Türk Kökenli Suriyeli şarkıcı
 Sami Sabit Karaman, Türk Ordusu Generali
 Ghaith Mofeed, Türk Kökenli Suriyeli sanatçı
 Abdurrahman Mustafa, Suriye Türkmen Meclisi Birinci Başkanı (2012-2016)
 Huda Naamani, Türk Kökenli Suriyeli Feminist yazar
 Mustafa Naima, Osmanlı tarihçisi
 Mahmud Kâmil Paşa, Osmanlı Ordusu Generali
 Zeki Paşa, Osmanlı Türkü mareşal
 Abu Khalil Qabbani, Türk Kökenli Suriyeli oyun yazarı ve besteci
 Rana Kabbani, Türk Kökenli Suriye kültür tarihçisi
 Reşit Ronabar, Osmanlı valisi ve Türk politikacı
 Süleyman Şah
 Hala Shawkat, 50'li ve 60'lı yılların popüler Türk Kökenli Suriyeli Oyuncusu.
 Adib Shishakli, Türk Kökenli Suriyeli Başbakan ve Suriye Cumhurbaşkanı (1953–1954)
 Talal Silo, eski Suriye Demokratik Güçleri sözcüsü.
 Adil Şan, Şarkıcı
 Pakize Terzi, Türkiye'nin ilk kadın jinekoloğu
 Mustafa Talas, Suriye Savunma Bakanı (1972-2004)
 Çocuklar:
 Manaf Talas, eski Türk Kökenli Suriyeli Tuğgeneral
 Firas Talas, Türk Kökenli Suriyeli iş insanı
 Çocuklar:
 Bilal Turkmani, Suriye'nin haftalık gazetesi Abyad wa Aswad ''ın sahibi
 Rim Turkmani, Türk Kökenli Suriyeli astrofizikçi
 Refi Cevat Ulunay, Türk yazar
 Suat Hayri Ürgüplü, Türk Başbakan (1965)
 Necdet Yılmaz, Türk politikacı
 Husni al-Za'im, Türk Kökenli Suriyeli Suriye Cumhurbaşkanı (1949)
 Muhammed Habes, Cerablus Sivil Konseyi Başkanı (Ağustos 2016'dan bu yana)
 Ahmed Osman, 2013'ten beri SAA albayı, Sultan Murad Bölümü lideri
 Nûreddin Mahmud Zengî, Selçuklu İmparatorluğu'nun Suriye eyaletini yöneten Türk Zengid hanedanının bir üyesi.
I. İmâdüddin Zengî, Musul, Halep, Hama ve Edessa'yı yöneten bir Türk atabegidir. Zengid hanedanının üyesi.
I. Tutuş, Şam Selçuklu Emiri.
Aksungur el-Hacib, Selçuklu Halep valisi.
Al-Azm ailesi, Türk Kökenli Suriyeli aile
Abdullah Paşa el-Azm, Şam Osmanlı Valisi
As'ad Paşa el-Azm, Hama ve Şam Osmanlı Valisi
Haki el-Azm, Suriye eski başbakanı
 İbrahim bin Taher bin Ahmed Al-Azem (ar), şair ve insan hakları aktivisti
İsmail Paşa el-Azm, Hama, Trablus ve Şam Osmanlı Valisi
Halid el-Azm, Suriye'ye altı kez başbakanlık yaptı.
Muhammed Fawzi Paşa el-Azm, Suriye'deki ilk parlamentonun ilk başkanı
Muhammed Paşa el-Azm, Sidon ve Şam Osmanlı valisi
Rafīq Bey al-Azm, entelektüel, yazar ve politikacı
Sa'deddin Paşa el-Azm, Halep ve Mısır'ın Osmanlı valisi
Sadık El-Azm, Gezgin ve Osmanlı Komutanı
Sadiq Jalal al-Azm, Şam Üniversitesi Modern Avrupa Felsefesi Profesörü
Süleyman Paşa el-Azm, Trablus, Sidon ve Şam Osmanlı Valisi

Resimler

Ayrıca bakınız
 Irak Türkleri
 Türkler
 Türk Dilleri
 Türk halkları
 Bayır-Bucak
 Türkmen Dağı

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Suriye Türkmen Hareketi
 Suriyeli Türkler
 Suriye devlet politikaları Kürtler ve Türkler
 Suriye Türkmen Gerçeği
 Suriye Türkleri
 Unutulan Suriye ve Suriye Türkleri
 Golan Türkmenleri
 Arap baharı Suriye Türkmenleri
 Suriye Türkmen Mahallesini vurdu
 Türkmen köyünde DAEŞ vahşeti

Türk
Ortadoğu Türkleri
Suriye-Türkiye ilişkileri
Ülkelerine göre Türkler
Asya'daki Türk halkları

Suriye Türkmenleri


Yonkers er 3. stærsta borg New York-fylkis og er í Westchester-sýslu. Íbúar voru um 212.000 árið 2020. Borgin er norðan Bronx, við vesturbakka Hudsonfljóts og er skilgreind sem úthverfi New York-borgar. Nafnið er komið úr hollensku en Adriaen van der Donck, fyrrum eigandi landsins, var kallaður jong (ung) heer (herra).

Borgir í New York-fylki

Yonkers


József Benkő () a fost un scriitor secui cu vederi iluministe, pastor reformat, botanist, istoric și filolog.

Una din preocupările sale istorice a fost legată de Episcopia de Milcov. Lucrarea sa intitulată Milkovia, sive antiqui Episcopatus Milkoviensis per terram Transsilvanicam, maxima dioeceseos suae parte olim exporrecti, explanatio, scrisă în anul 1771, a fost publicată la Viena în anul 1781.

Galerie de imagini

Note

Nașteri în 1740
Nașteri pe 20 decembrie
Decese în 1814
Decese pe 28 decembrie
Decese în județul Covasna
Iluminism
Iluminism românesc
Oameni din județul Covasna
Pastori reformați
Poligloți
Secui

József Benkő


Biserica evanghelică fortificată din Seleuș (Zagăr) este un ansamblu de monumente istorice aflat pe teritoriul satului Seleuș, comuna Zagăr.

Ansamblul este format din două monumente:

 Biserica evanghelică ()

 Incinta și turnul-clopotniță ()

Localitatea
Seleuș (cunoscut mai demult și ca Seleușul Mic, Seleușul Săsesc sau Seleușu) (în dialectul săsesc Klinalesch, Klînâleš, în , în ) este un sat în comuna Zagăr din județul Mureș, Transilvania, România.

Biserica
Construcția bisericii sală a început în secolul XV și a continuat pe parcursul secolului următor. Actualul turn clopotniță datează din anul 1758, iar zidul de incintă din anul 1759.

Note

Bibliografie
Asociația Mioritics cu suportul financiar al Deutsche Welterbe Stiftung:
După texte elaborate de: Vladimir Agrigoroaei, Valentin Sălăgeanu, Luiza Zamora, Laura Jiga Iliescu, Ana Maria Gruia.
După ilustrații executate de: Radu Oltean, Laurențiu Raicu, Florin Jude.
Anghel Gheorghe, Fortificații medievale din piatră, secolele XII-XVI, Cluj Napoca, 1986.
Avram Alexandru, Câteva considerații cu privire la bazilicile scurte din bazinul Hârtibaciului și zona Sibiului, în Revista monumentelor și muzeelor de istorie, 1981, numărul 2.
Crîngaci Maria-Emilia, Bazilici romanice din regiunea Sibiului în Analele Asociației a Tinerilor Istorici din Moldova, Ed. Pontas, Chișinău, 2001.
Juliana Fabritius-Dancu, Cetăți țărănești săsești din Transilvania, în Revista Transilvania, Sibiu, 19.
 Hermann Fabini. Universul cetăților bisericești din Transilvania. Sibiu: Editura Monumenta, 2009, 279 p.
Iambor Petre, Așezări fortificate din Transilvania (sec. IX-XIII), Cluj-Napoca, 2005.
Luca Sabin Adrian, PINTER Zeno Karl, GEROGESCU Adrian, Repertoriul arheologic al județului Sibiu (Situri, monumente arheologice și istorice), Sibiu, 2003.
Thomas Nägler, Așezarea sașilor în Transilvania, Editura Kriterion, București, 1992.
Adrian Andrei Rusu, Castelarea carpatica, Editura MEGA, Cluj-Napoca, 2005.
George Oprescu, Bisericile, cetăți ale sașilor din Ardeal, Editura Academiei, București, 1956.
Țiplic Crîngaci Maria Emilia, PINTER Zeno Karl, Țiplic Ioan-Marian, Biserica evanghelică din Ruja, în Arhitectura religioasă medievală din Transilvania, III, 2004.
Țiplic Ioan-Marian, Organizarea defensivă a Transilvaniei în evul mediu (secolele X-XIV), Editura Militară, București, 2006.

Vezi și
 Seleuș (Zagăr), Mureș

Legături externe
 Fișă monument
 Monumente istorice din România Fișă și localizare de monument

Imagini din exterior

Imagini din interior

Monumente istorice din județul Mureș
Biserici din județul Mureș
Biserica fortificată din Seleuș (Zagăr)
Biserici evanghelice de confesiune augustană din România
Biserici din secolul al XV-lea din România

Biserica fortificată din Seleuș (Zagăr)


An Cryptocoryne yujii in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Bastm.. An Cryptocoryne yujii in nahilalakip ha genus nga Cryptocoryne, ngan familia nga Araceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Cryptocoryne

Cryptocoryne yujii