Türk dilleri veya Türkî diller, Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Çin'in batısına dek uzanan bir alana yayılmış ve içerisinde 35 yaşayan dil barındıran dil ailesi. Toplamda yaklaşık 180 ile 200 milyon kişi tarafından konuşulan Türk dillerinin en çok konuşulan lehçesi Türkçe olup tüm Türk dili konuşurlarının %40'ı bu dili konuşmaktadır. Bu dili Azerice, Özbekçe, Uygurca, Kazakça, Türkmence ve Tatarca takip etmektedir.

Tüm Türk dilleri Ana Türkçe adı verilen varsayımsal anadilden türemiştir. Aile kendi içerisinde Oğuz, Kıpçak, Karluk ve Sibirya kollarını kapsayan Şaz öbeği ile Ogur öbeği olmak üzere ayrılır.

Türk dillerini diğer dil ailelerinden farklı kılan önemli bir özelliği, konuşucularının uzun süre göçebe olarak yaşamışlığı ve buna bağlı olarak bu dillerin sürekli birbirlerinden etkilenmiş olmalarıdır. Türk dilleri çok sayıda aynı anlamda kullanılan ortak sözcüklere sahip olmalarının yanı sıra tümce yapıları da hep aynı kalır. Çağdaş Türk yazı dilleri veya Türk dilinin kolları gibi adlandırıldıklarına da rastlanır. (Bakınız: "Dil" ve "Lehçe" tartışması)

Tarih

Yüzyıllar boyunca Türk dilleri konuşan halklar özellikle Fars, Slav ve Moğol gibi farklı toplumlarla birçok alanda etkileşimde bulunmuşlardır. Geniş bir tarihe yayılan bu etkileşim sürecinden Türk dilleri de önemli oranda etkilenmiş, benzer şekilde de diğer dilleri etkilemişlerdir. Bu yüzden Türk dilleri kümesi ve içindeki dillerin tarihi gelişimleri kimi yönlerden belirsizleştirmiş, bu yüzden Türk dillerinin sınıflandırılmasının birden fazla sistemi oluşmuştur. Günümüzde en genel kabul görmüş sınıflandırma sistemi Samoyloviç'in genetik sınıflandırması olmakla birlikte ayrıntılarda tartışmalar sürmektedir.

Çivi yazılı Sümerce tabletlerdeki alıntı sözcükler şeklinde bilinen ilk örneklerine rastlanan Türk dili, coğrafya olarak Moğolistan ve Çin içlerinden Avrupa'nın ortalarına, Sibirya'dan Hindistan ve Kuzey Afrika sahasına kadar yayılmış olan Türk dilinin tarihidir. Günümüzde Asya ve Avrupa kıtalarında konuşulan ve yazılan Türk yazı dilleri ve bunların ağızlarının tarihî süreçlerini kapsar.

19'uncu yüzyıl sonlarına doğru yoğunluk kazanan araştırmalarla Altay dilleri olarak adlandırılan Türk, Moğol, Mançu-Tunguz, Japon ve Kore dilleri ile Fin-Ugor dilleri olarak anılan Fin, Macar ve Samoyed dillerinin Ural-Altay adında bir dil ailesi oluşturduğu düşüncesi, yeryüzünde genel kabul görmüş bir kuramdı. Ancak, 20'nci yüzyılın ikinci yarısından beri yürütülen dil bilimi araştırmalarıyla Ural ve Altay dillerinin bir dil ailesi oluşturamayacağı düşüncesi yaygınlaşmaya başladı. Fin, Macar ve Samoyed dilleri ile Türk, Moğol, Mançu-Tunguz, Japon ve Kore dilleri arasında benzerlikler bulunuyordu ama bu benzerlikler bir dil ailesi oluşturmaya yetecek ölçüde bir kaynak dilden miras kalan ortak dil ögesi içermiyordu.

Altay dil ailesi varsayımı için gösterilen kanıtların modern dil bilimsel standartları karşılamaması ve Türk ile Moğol dillerinin zaman içinde ayrışmak yerine yakınlaştığını gösteren bulgular, 1950'lerden bu yana Altay ailesinin dil bilimciler tarafından genel kabul görmemesine yol açtı. Günümüzde Türk dilleri kendi başına bir dil ailesi olarak kabul edilmektedir.

Türk yazı dilinin tarihi VII ve VIII. yüzyıllarda Orhun vadisinde dikilmiş olan yazıtlarla başlar. Gerek Orhun Yazıtları'nda kullanılmış olan gelişmiş ve işlek dil gerekse komşu ülke kaynaklarında yer alan bilgiler, Türk yazı dilinin başlangıcının çok daha eskiye gittiğini gösterir. Yakın dönemde bulunan yeni yazıtların okunması Türk yazı dilinin tarihini daha da gerilere götürmemizi sağlayacaktır. Çin yıllıklarındaki bir Hun ağıtına ait iki dize ile birkaç sözcük MS 4'üncü yüzyıl Türkçesi hakkında fikir vermektedir. Ancak, edebi metin niteliğindeki ilk büyük metinler Tonyukuk (725), Bilge Kağan (731) ve Kül Tigin (732) adına dikilmiş olan Göktürk Yazıtları'dır. Türk dilinin ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı Divanü Lugati't-Türk ise 1072 yılında Kâşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. Yaklaşık 9 bin sözü içeren eser, yalnızca bir sözlük, yalnızca bir dil bilgisi kitabı değil, aynı zamanda Türk yazı dilinin ve ağızlarının ele alındığı, kültür değerlerinin kayda geçirildiği anıtsal folklorik bir kaynaktır. Kâşgarlı Mahmut; Karahanlı, Uygur, Oğuz, Kıpçak, Kırgız ve diğer akraba topluluklarının söz varlığını bir araya getirerek hazırladığı yapıtına Divanu Lugat'it-Türk adını vermiştir. Kâşgarlı Mahmut'un yirmiyi aşkın yazı dilini ve ağzını Türk adı altında toplaması, bilimlik bir gerçekliği ortaya koymaktadır. Büyük ölçüde ortak dil ögelerine dayanan bu yazı dilleri ve ağızlar, zaman içerisinde kendi iç gelişmelerini sürdürerek bugün yazı dilleri ve resmî diller hâline gelmişlerdir.

Tarihçi ve Türkolog Osman Karatay (2022), Ön-Türklerin Moğollar ve Tunguz halklarından ziyade eski Hint-Avrupalılar ve Urallar ile daha yakın bir ilişkisi olduğu sonucuna varmıştır. Zamanla, Türk halkları hem İranlılar hem de Moğollarla uzun süreli temas halinde olmuş ve Orta Asya Bozkırı çobanları arasında baskın grup haline gelmiştir. Karatay, dilsel verilere dayanarak şu sonuca varmıştır: "Proto-Hint-Avrupa ve Proto-Türkçe arasındaki sözlü yazışmalar da oldukça dikkat çekicidir. Ön-diller çağındaki bu yakın ilişki öyle bir gerçeğe işaret etmektedir ki, en erken ya da Proto-Türkler bir tarihte ortaya çıkmıştır. Ural ve Hint-Avrupa çekirdek topluluklarına yakın veya bitişiğindeki alan."

Coğrafî dağılım

Türk dilleri, Doğu ve Güneydoğu Avrupa, Batı, Orta ve Kuzey Asya gibi büyük bir coğrafyaya dağılmıştır. Bu bölge Balkanlar'dan Çin'e, İran'dan Kuzey Denizine kadar uzanır. Asya'nın yaklaşık otuz ülkesinde en az bir Türk dili, sözünü etmeye değer yaygınlıkta konuşulur. Bunun yanında Almanya'nın yaklaşık %1,8'i Türkçe konuşabilmektedir.

Alman asıllı Rus Türkolog W. Radloff'un dünya dilleri arasında Türk dili kadar geniş bir alana yayılmış başka bir dil daha bulunmadığını söylediği belirtilmektedir.

19'uncu yüzyılda Türkolog Á. H. Vámbéry, Türk dilinin yayılma alanının genişliğini yaptığı gezi sırasında görmüş ve Balkanlardan Mançurya'ya kadar yolculuk yapacak bir kişinin Türk dilini bilmesi durumunda bu yolculuğunu en kolay bir biçimde yapabileceğini; zira bu topraklarda en geçerli dilin Türk dili olduğunu söylemişti. Bugün bu alan daha da genişlemiştir. Özellikle 1960'lı yıllardan itibaren çalışmak ve okumak başta olmak üzere çeşitli nedenlerle sanayileşmiş Avrupa ülkelerine Türklerin göçmesi sonucunda Türk dilinin yayılma alanı Balkanları da aşarak Atlas Okyanusu kıyılarına ulaşmıştır.

Türk dili, yoğunluğu Orta Asya ve Orta Doğu'da bulunan ve en azından son bin yıldır yerleşik halklar hâlinde olan; Türkiye Cumhuriyeti, eski Sovyetler Birliği'nden bağımsızlaşmış Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan gibi Türk cumhuriyetleri, Balkan ülkeleri, Rusya, İran, Irak, Afganistan, Çin gibi devletler içinde konuşma dili veya yazı dili olarak yaşayan yirmi yazı dili koluna ayrılmaktadır.

Orta Çağ ile Yeni Çağı Osmanlı İmparatorluğu ve Altın Ordu Devleti gibi büyük coğrafyalara yayılan siyasi birlikler içinde yaşayan bu Türk toplulukları, 20'nci yüzyıl ilk çeyreğine kadar etkili olan klasik yazı dilleri Osmanlıca ve Çağataycanın birleştirici karakteriyle güçlü bir yazılı edebiyat ve millî bir halk edebiyatı geliştirmiştir. Dil mirasının çok büyük bir kısmını oluşturan sözler, atasözleri, deyimler ve temel kavramlar bu Türk topluluklarının dillerinde ortaktır.

Türk dilinin bu ortak ve bütünleştirici özelliği, konuşma dillerindeki, ağızlardaki farklılıklarına karşın yazılı çeşitli lehçeleri, farklı konuşma dilleri bulunan Arapçanın, Çincenin veya Hintçenin durumu ile benzerlik göstermektedir. Bu dillerin içinde alt diller olarak gelişen birçok farklı ağza karşın tek bir dilin olması gibi, Türkçe de Sovyetler Birliği'nin özel siyasi şartları altında farkları yapay olarak artırılmış yazı dillerine ayrılmıştır. Bu yazı dilleri Türkçe, Azerice, Türkmence, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca, Tatarca, Başkurtça, Uygurça, Gagavuzca, Karakalpakça, Kumukça, Karaçay-Balkarca, Nogayca, Hakasça, Altayca, Tuvaca, Çuvaşça ve Yakutçadır.

Öte yandan büyük çoğunluğu Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve Avrupa Birliği ülkelerine yerleşen yaklaşık 6 milyon Türk kökenli birey bulunmaktadır. Avrupa Birliği üyesi olmayan bazı Avrupa ülkelerinde de önemli ölçüde Türk nüfusu bulunmaktadır. Bu nüfusun önemli bir kısmı, yaşadığı ülkenin vatandaşıdır. Ayrıca Avrupa Birliği'nin yeni üyelerinden Romanya'da, özellikle de Bulgaristan'da bu ülkelerin vatandaşı olarak çok sayıda Türk yaşamaktadır. Makedonya, Kosova gibi diğer ülkelerdeki yerleşik Türklerle birlikte bütün Avrupa kıtasındaki Türk nüfusun 7 milyonu aştığı düşünülmektedir. Avrupa'daki bu nüfusun tamamının dili Türkçedir. Bu ülkelerde Türkler tarafından yayımlanan gazeteler, dergiler, kitle iletişim araçları Türkçeyi kullanmaktadır.

Çeşitli devirlerde Arabistan yarımadasındaki ve Kuzey Afrika'daki ülkelere; Güney ve Kuzey Amerika kıtasında başta ABD olmak üzere çeşitli ülkelere ve Avustralya'ya yerleşen konuşurları sayesinde, bugün Türk dili dünyanın dört bir köşesinde yaşayan, konuşulan, kullanılan dil konumuna ulaşmıştır. Uydudan yapılan radyo ve televizyon yayınları, ağ evresinde yayıncılık, yurt dışında da yayımlanan gazetelerimiz ve dergilerimiz, öğretim kurumları ve kurslar aracılığıyla bugün Türk dili yeryüzünde etkin bir biçimde işlevini sürdüren dil konumuna ulaşmıştır.

Bugünün dünya siyasi haritasına bakıldığında farklı yönetimler altında ama sınırdaş ülkelerde yaşayan ve birbirine çok benzer dilleri konuşan Türk soylu halkların dil benzerliğinin yanı sıra çok büyük ölçüde kültür benzerlikleri gösterdiği bilinen bir gerçektir. Anadolu'daki bir halk türküsü Balkanlarda, Orta Doğu'da, Kafkaslarda hatta Orta Asya'da bilinmekte, dinlenmekte ve söylenmektedir. Türk mutfağının sevilen yemeği mantı, boyutları ve adı değişse de Sibirya'dan Çin'e, Orta Asya'dan Anadolu'ya ortak özellikler gösterir. Nasrettin Hoca'nın ünü ve fıkraları Türk soylu halklar arasında yayıldığı gibi, aynı topraklarda komşu uluslararasında da yaygınlaşmıştır. Ancak Türk dili konuşurları arasında en dikkat çekici benzerlik söz varlığında ve biçim özelliklerinde kendisini göstermektedir.

Dünya da birçok ülkede bağımsız olarak yürütülen akademik Türkoloji çalışmalarının sonuçlarına göre, bu Türk yazı dilleri, sözlük bilimi ölçeklerine göre sıralanan söz varlığı verilerine göre birbirinin ses dengi hâlindeki sözlere sahiptir. Hiçbiri yabancı dillerden alıntı olmayan temel söz varlığı sayesinde Türk toplulukları araya bir başka iletişim aracı koymadan kendi dilleri aracılığıyla birbirleriyle anlaşabilmektedir.

Bütün bu yazı dillerinde ve lehçelerde sayı adları, adıllar, fiiller ortaktır. Atlas Okyanusu kıyılarından Çin'in içlerine değin uzanan topraklarda 220 milyon insan bir, iki, üç, dört/tört, beş, altı, yedi/yeddi/ceti, sekiz, dokuz/tokuz, on diyerek saymaktadır. Birkaç sayı adındaki küçük ses değişikliği dışında bütün sayı adları tam bir ortaklık gösterir. Lehçeler arasındaki bu ses farklılıkları genel farklılıklardır ve düzenli olarak diğer sözlerde de görülürler.

Türk dillerinde fiillerde de büyük ölçüde ortaklık olduğu bilinmektedir. Var olan örneklerin yanı sıra, Türk yazı dillerinin sözleri, birbirinden kimileyin tek bir sesin değişkenliği ile ayrılmaktadır. Türk dilinin bu kollarının bağımsız sınırlara sahip ülkelerde yazı dilleri olarak kullanılması, onları birbirinden bağımsız olmayan diller halinde kabul etmemize imkân verir.

Bu dillerin söz dizimi de aynı yapılık özelliği göstermektedir. Tamlamada tamlayan daima tamlanandan önce gelmektedir. Cümlede ögelerin dizilişi de:

özne + tümleçler + yüklem

biçimindedir. Gagavuzca ve Karayca gibi az sayıda lehçe dışında bütün Türk dillerinde söz dizimi benzerliği kendini göstermektedir.

Sınıflandırma
"Ağızlar, yazı dilinin bozulmuş bir şekli değil, onun yanında, fakat ondan bağımsız olarak yaşayan ve nesiller boyu devam edegelen dil değerleridir." "Bugün Anadolu'nun birçok yer, köy, oba, dağ, ırmak ve saire adları, Türk boy, uruğ ve soylarına izafe edildiklerinden bu eski Türk hatıralarını muhafaza ettikleri gibi, eski gelenek ve görenekler de silinip ortadan kalkmamıştır. Hele şive ve ağız malzemesi bakımından, Türk kabilelerin, Türk uruğlarının ve sairenin, Türk dili tarihinde unutulmaz hizmetleri vardır."

Sınıflandırma sorunları

Dillerin benzerliğinden ve tarihte birbirlerinden çok etkileşmiş olmalarından dolayı, Türk dil grubunun sınıflandırılması kolay değildir. Ayrıca Türk halklarının geçmişteki göçebe yaşam tarzı coğrafi sınırlar çizilmesini de zorlaştırır. Bu yüzden farklı sınıflandırmalara rastlamak mümkündür. Çoğu, Rus dil bilimcisi Aleksandr Samoyloviç'in 1922'de yaptığı sınıflandırmanın üzerine kurulmuştur. Dil ailelerindeki sınıflandırmaların genellikle genetik bilgilere dayanarak yapılmasına rağmen, Türk dil grubunda coğrafi dağılım daha büyük rol oynamaktadır.

Çuvaşçanın ayrımı

Çuvaşça, çoktan ölmüş eski Ön Bulgar dili ile birlikte diğer Türk dillerine daha uzak kalan Bolgarca dalını oluşturur. Kimi bilimciler, diğer Türk dillerinden farklı olduğu için Çuvaş dilini gerçek Türk dili olarak tanımazlar. Bu büyük farkın, diğer Türk dillerinden daha erken ayrılmasından kaynaklanmış olup olmayacağı sorusu henüz yanıtlanamamıştır. Bu farklardan birisi diğer Türk dillerinde sonu /-z/ ile biten sözcüklerin /-r/ ile bitmesidir:

Çuvaşca "tahar", ama Nogayca "togiz" – ("dokuz")
Çuvaşca "kör", ama Türkçe "köz"

Çuvaşça, Rusya'nın Avrupa tarafında, Moskova'nın doğusunda Çuvaşistan'da 1 milyon kişi tarafından konuşulur. Başkurtistan ve Tataristan'daki konuşucuları ile birlikte toplam 1,8 milyon konuşanı vardır. Çuvaşlar Hristiyan-Ortodoks'tur ve Kiril alfabesi'ni kullanırlar, Çuvaşça dergiler, gazeteler, radyo ve TV programları vardır. Kendilerini kültürel ve tarihsel olarak İdil Bulgarlarının torunları olarak görürler.

Halaçcanın ayrımı

Diğer Türk dillerinden uzak kalan Halaç dilidir. Dil bilimcisi Gerhard Doerfer'in görüşüne göre Halaç, Türk dillerinin Argu grubunun son üyesidir. Türkî-i Kadim'den çok erken ayrılmış ve 13. yüzyılda İran'da, etrafı Farsça konuşanlarla çevrili kalmıştır. (Yani ETHNOLOGUE 2005'te iddia edildiği gibi, Azerice ile yakın akrabalığı yoktur). Halaç bugün 40.000 kişi tarafından İran'ın Kom ve Akar illerinde konuşulur ve İran'daki Türk dilleri arasında en ilginçlerindendir. Diğer dillerden ayrı kalması ve Farsça'dan etkilenmesine rağmen ana dilden parçalar korumuştur. Ancak sesi Farsça'ya benzer.

Öteki ayrımlar

Türk dillerin öteki dört grubu günümüzdeki coğrafi dağılımlarına göre değil, eski kavimlerin dağılımına göre sınıflandırılmıştır. Böylece;

 Kıpçakça: Kuzeybatı Türk dili
 Oğuzca: Güneybatı Türk dili
 Uygurca: Güneydoğu Türk dili
 Sibirya Türk dili diye ayrılırlar.

Yakutça ve Dolganca da uzun süre ayrı kalmalarından dolayı diğer Türk dillerinden farklıdır. Bu diller zamanla daha çok Tunguz ve Moğol dillerine yaklaşmışlardır, diğer dillerdeki Arapça ve Farsça sözcükler bunlarda bulunmaz.

Müslüman Türk halklarının dillerinin benzemesinde, İslam'a geçişle birlikte Arapça ve Farsçadan etkilenmiş olmalarının da payı vardır. Eski Sovyetler Birliği'nde yaşayanlar Rusça'dan da etkilenmişlerdir.

Özellikle Tanzimat döneminden sonra Türkçe, Fransızcadan pek çok terim almıştır. Bunların yanında son dönemde İngilizceden de Türkçeye pek çok sözcük girmiştir; ancak Cumhuriyet'in kurulmasından sonra Atatürk tarafından TDK'nin kurulmasıyla birlikte Türkçede öze dönüş süreci başlamıştır.

Modern dil bilimindeki sınıflandırma

En son verilere göre  Türk dilleri grubunun sınıflandırması şu şekilde yapılır (konuşucu sayıları 2006 yılına göre verilmiştir):

Ana Türk dili
 Ogurca (ya da Bolgarca)
 Bolgarca (ölü), Çuvaşça (1,8 milyon), Hunca (ölü), Avarca (ölü)
 Türkî-i Kadim (Genel isim olarak kullanımı)
 Kıpçakça (Kuzeybatı Türk)
 Batı: Kırım-Tatarcası (500.000), Kumıkça (280.000), Karaçay-Balkarca (250.000), Karaimce (ölmek üzere), Kumanca (ölü)
 Kuzey: Tatarca (7,8-8.8 milyon), Başkurtça (2,2 milyon)
 Güney: Kazakça (14-16 milyon), Kırgızca (5,2 milyon), Karakalpakça (400.000), Nogayca (70.000), Sıbırca (200.000)
 Oğuzca (Güney-Batı Türkî)
 Batı: Türkçe (77 milyon, ikinci dil olarak konuşanlarla 83 milyon), Azerice (35-40 milyon), Gagavuzca (400.000)
 Doğu: Türkmence (6,8-8.5 milyon), Horasan Türkçesi (400.000 ?)
 Güney: Kaşgayca (1,5 milyon), Afşarca (300.000), Aynallu dili (7.000), Sonkori (?)
 Salar: Salarca (60.000)
 Uygurca Uygurca 20-25 milyon (Güneydoğu Türkçe)
 Çagatay Çagatayca (ölü)
 Batı: Özbekçe (28 milyon)
 Doğu:
 Ana Türkçe (Orhun Kök, Yenisey Kök, Eski Uygurca, Karahanlıca) (ölü)
 Uygurca (20-25 milyon)
 Yugurca (Batı Yugur) (5.000)
 Ayni dili (Ainu) (7.000)
 İli Türk dili (100)
 Sibirce (Kuzeydoğu Türk)
 Kuzey:
 Yakutça (456.000), Dolganca (5000)
 Güney:
 Yeniseyce Hakasça (65.000), Şorca (10.000)
 Sayan Tuvaca (200.000), Tofaca (ölü)
 Altayca Altayca (75.000) (lehçeleri: Oyrot dili; Tuvaca, Kumanda, Ku; Teloytca, Telengitçe)
 Çulim Çulimce (500)
 Argu
 Halaçça (Kalayca) (42.000)

Sınıflandırmanın kriterleri

Üstteki sınıflandırmada coğrafi dağılımın yanı sıra geleneksel dil biliminin kriterleri de dikkate alınmıştır:

 Ogur dil grubundaki /-r/ yerine /-z/ kullanılması, bu dil grubunu diğerlerinden ayırır.
 Sibirya-Türk dillerini diğerlerinden farkına bir örnek: Tuvaca "adak", Yakutça "atah" diğerlerinde ise "ayak" denir. Yalnızca Halaç dilinde "hadak" denir.
 Oğuz dil grubu diğerlerinden sonek başlatan /G/'nin eksik olmasıyla ayrılır. Örnek: "kalan" (kalmak), diğer Türk dillerinde "kalgan"; "bulanmak", diğerlerinde "bulganmak".
 Sonekin sonuna eklenen /G/ güneydoğu Türk grubunu kuzeybatı grubundan ayırır: Uygurca "taglik" ama Tatarca "tawlı" – (dağlık).

Demografi
Dillerin nüfus sıralaması ana dili (birinci dil), ikinci dil, yabancı dil konuşurları bakımından birkaç ölçüt göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Ana dili, birinci dil, ikinci dil ve yabancı dil olarak konuşurlar bakımından İngilizcenin 2 milyara yaklaşan bir konuşuru olduğu kestiriminde bulunulmaktadır. Ana dili konuşurları bakımından yapılan sıralamalarda ise Çince farklı lehçeleri olmasına karşın birinci dil olma özelliğine sahiptir. Birbirinden ses, biçim ve söz varlığı özellikleri bakımından ayrılan sekiz ayrı lehçesiyle Çincenin, pek çok lehçesinin yanı sıra Urduca ile birlikte Hindustânînin tek dil kabul edildiği ve buna göre dünyada en fazla konuşuru bulunan diller sıralamasında Çincenin birinci, Hintçenin ikinci dil kabul edilmesi karşısında Türk dili de 180 milyon insan dolayında konuşuruyla sıralamada tek bir dil olarak kabul edilmelidir. Bu ölçütlerle Türk dili dünya da en fazla konuşuru bulunan diller arasında sekizinci sırada yer almaktadır.

Dünyada Türk dilinin öğretimi
Ana dili konuşurları dışında Türk dili lehçelerinin birinci dil, ikinci dil veya yabancı dil konuşurları da bulunmaktadır. Özellikle Türkçenin pek çok ülkede konuşuru olduğu saptanmıştır. Ethnologue verilerine göre Türkiye Cumhuriyeti dışında 34 ülkede Türkçe konuşucusu bulunmaktadır. Konuşur nüfusunun yanı sıra Sovyetler Birliği'nin dağılması, Körfez Savaşı gibi yakın tarihte yaşadığımız olaylar, Türkiye Cumhuriyeti'nin bölgesinde ve dünyadaki önemini artırmış, Türkiye çekim merkezi hâline gelmiştir. Bu gelişmeler, Türkçenin Türk cumhuriyetlerinde ve diğer ülkelerde öğretimi konusunda çeşitli aşamalardaki yeni öğretim kurumlarının, üniversitelerde yeni bölümlerin kurulmasını ve özel dershanelerde kursların açılmasını sağlamıştır.

Ülkelerdeki Türk nüfusun yoğunluğuna ve isteğe göre ortaöğretim kurumlarında Türkçenin öğretildiği seksen yedi ülke bulunmaktadır. En az bir ortaöğretim kurumunda Türkçenin öğretildiği bu ülkeler şunlardır: ABD, Afganistan, Almanya, Angola, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Bangladeş, Belçika, Benin, Bosna-Hersek, Brezilya, Bulgaristan, Burkina-Faso, Burma, Çad, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Ekvator Ginesi, Endonezya, Etiyopya, Fas, Fildişi Sahili, Filipinler, Fransa, Gabon, Gana, Gine, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Gürcistan, Hindistan, Hollanda, Irak, İngiltere, Japonya, Kamboçya, Kamerun, Kanada, Kazakistan, Kenya, Kırgızistan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosova, Laos, Letonya, Liberya, Litvanya, Macaristan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Maldiv Adaları, Malezya, Mali, Meksika, Moğolistan, Moldova, Moritanya, Mozambik, Nepal, Nijer, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Pakistan, Papua Yeni Gine, Polonya, Romanya, Rusya, Senegal, Sırbistan, Sri Lanka, Sudan, Suudi Arabistan, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Tayvan, Togo, Türkmenistan, Uganda, Ukrayna, Ürdün, Vietnam, Yemen

Bazı ülkelerde ortaöğretim kurumlarında Türkçenin öğretilmesinin yanı sıra özel kurslarda da isteğe göre Türkçe öğretilmektedir. Kurslarda Türkçe öğretilen kırk altı ülke saptanmıştır. Bu ülkeler şunlardır: ABD, Almanya, Belçika, Belarus, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Çin, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Gürcistan, Hollanda, Irak, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Japonya, Kırgızistan, Kolombiya, Letonya, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Makedonya, Malta, Meksika, Mısır, Moğolistan, Norveç, Peru, Polonya, Portekiz, Rusya, Singapur, Slovakya, Slovenya, Şili, Türkmenistan, Vietnam, Yunanistan

Dokuz ülkede Türkçe öğretimin yapıldığı üniversite bulunmaktadır. Bu ülkeler şunlardır: Arnavutluk, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, Irak, Kazakistan, Kırgızistan, Romanya, Türkmenistan

Bünyesinde Türkçe öğretilen, Türk dili ve edebiyatı araştırmalarının yapıldığı, Türkoloji bölümlerinin bulunduğu yirmi sekiz ülke vardır. Bu ülkeler şunladır: Almanya, Avustralya, Azerbaycan, Belarus, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Endonezya, Fildişi Sahili, Gürcistan, Irak, İran, İsveç, Japonya, Kamerun, Kazakistan, Kırgızistan, Kolombiya, Kosova, Litvanya, Macaristan, Mısır, Moldova, Romanya, Rusya, Türkmenistan, Ukrayna, Venezuela, Yemen

Sonuç

Bugün Türk dilleri, yaklaşık 12 milyon kilometre karelik bir alanda 180 milyon nüfusun konuştuğu, yüze yakın ülkede öğretiminin yapıldığı, kökleri tarihin en eski dönemlerine kadar uzanan, 600 bini aşkın söz varlığına sahip dünya dilleridir. Özellikle giyim, yiyecek, askerlik başta olmak üzere hemen her alanda çok sayıda Türk dili kökenli sözcük ile tarihte ve bugün Türk soylu halkların yaşadığı coğrafyalardaki Türk dili kökenli çok sayıda yer adı dünya dillerinde varlığını bugün de sürdürmektedir.

Dünyanın hemen her bölgesinde öğretimi yapılan, bilimsel araştırmalara konu olan, dünya dillerine katkıda bulunan Türk dili, en yaygın ve en köklü dünya dillerinden biridir.

Türkiye'deki Çalışmalar
Türkiye'de Türk dilleri veya Türk lehçeleri adı altında birçok Türk dilinin bir arada veya müstakil olarak ele alındığı akademik yayınlar mevcuttur. Makaleler dışında birçok Türk dilinin birlikte ele alındığı başlıca kaynaklardan bazıları şunlardır:
 Ahmet Cevat Emre, Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri, TDK, İstanbul 1949.
 Saadet Çağatay, Türk Lehçeleri Örnekleri, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1950.
 Ahmet Bican Ercilasun vd., Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü, Kültür Bakanlığı, Ankara 1991.
 Timur Kocaoğlu vd., Türk Dünyası Konuşma Kılavuzu, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1992.
 Talat Tekin, Türk Dilleri -Giriş-, Simurg, İstanbul 1999.
 Ahmet Buran, Çağdaş Türk Lehçeleri, Akçağ, İstanbul 2001.
 Nami Ardakoç vd., Modern Türk Dilleri Seyahat ve Konuşma Kılavuzu, Geçit Kitabevi, İstanbul 2005.
 Ahmet Bican Ercilasun vd., Türk Lehçeleri Grameri, Akçağ, İstanbul 2007.

Bunlardan Kültür Bakanlığı'nın 1991 yılında yayınlamış olduğu Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü adındaki sözlük Türk Dil Kurumu'nun resmî sözlük sitesinde çevrimiçi olarak kullanıma açılmıştır. Pamukkale Üniversitesi'nden bir araştırma görevlisi tarafından hazırlanan PAÜ ÇTLE adlı sitede de çeşitli Türk Lehçelerinin sözlükleri ve sözcük öğrenmeye yönelik oyunlar çevrimiçi olarak bulunmaktadır.

"Dil" ve "Lehçe" tartışması

SSCB kurulmadan önce Türk dilli halkların başlıca iki yazı dili vardı: Osmanlı Türkçesi ve Çağatay Türkçesi. Bu dönemde Osmanlı ve Azerbaycan sahası dışında Türk dünyasının önemli bir kesimi Çağatay Türkçesini kullanır ve bu yazı diline Türkî Til derlerdi. Bu dönemde ve hatta SSCB kurulduktan sonra da bir süre yabancıların da tasnifte Türk lehçeleri adlandırmasını kullandıkları görülür. Esasen Rusların her bir Türk boyuna ayrı birer yazı dili oluşturma gayretleri Çarlık Rusyası zamanında başlamıştır. Bununla birlikte W. Radloff'un Opıt slovarya tyurkskih nareçiy (Versuch eines Wörterbuches der Turk-Dialecte) I-IV adlı eseri de Türk Lehçelerinin bir Sözlük Denemesi ismini taşımaktaydı ve eserde bugün birer yazı dili hâline gelmiş olan Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, vd. lehçe olarak tasnif edilmişti. Özbek Abdurrauf Fitrat'ın 1919 yılında yayımlanan Tilimiz başlıklı yazısında kendi dilinden Türkçe adıyla bahsettiği görülür. Azerbaycanlı Mirza Alekber Sabir'in de 1910 yılında "Günəş" gazetesinde Osmanlıcadan kendi diline tercüme yapılmasını Türkçeden Türkçeye tercüme olarak yorumladığı ve eleştirdiği görülür. Azerbaycanlı şair, yazar ve aynı zamanda eğitimci olan Abdulla Şaiq'in Türk dili (1924) ve Türk ədəbiyyatı (1924) adlı eserleri de Azericenin Türk dili olarak adlandırılmasına örnek teşkil etmektedir. B. Ercilasun. Türkiye'de Türk lehçeleri şeklindeki tasnifin geçmişten beri devam eden bir uygulama olduğunu ve bunu yapmanın Rusların uyguladığı dil politikası neticesinde ortaya çıkan tasnifi kabul etmemekten ibaret olduğunu iddia etmektedir. Talat Tekin'in de önceleri lehçe tasnifini kabul ettiği, sonradan dil tasnifine yöneldiği görülmektedir.

Türkiye'de Türk dilleri ailesinin adlandırılması ve bu dillerin yalnızca bir dil mi yoksa birçok diller mi oldukları hakkında farklı fikirler yaygındır. Türk Dil Kurumu, yayınlarında önceleri "Türk lehçeleri" adı benimsenmişken sonraları bu ad yanında "Türk dilleri" deyimine de yer verildiği görülmektedir. Ankara Üniversitesi Türk dillerini öteden beri "lehçe" sayar ve "Türk dilleri" deyiminden kaçınır. Türkiye genelinde birçok üniversite lehçe tasnifini kabul ederek Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ismiyle bölümler açmıştır. İstanbul Üniversitesi ise daha aşırı bir tutumla "lehçe" deyimini yalnız Çuvaşça ve Yakutça gibi öbürlerinden çok farklı iki Türk dili için kullanmakta, bu diller dışındaki bütün Türk dillerini "lehçe"nin de altında bir konuşma türü saydığı "şive" sözü ile adlandırmaktadır. Ancak İstanbul Üniversitesi'nde Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü açılmış olması bu görüşten vazgeçildiğini göstermektedir. Bu durumda Türk dillerinin Türkiye'deki adlandırmalarında artık eskimiş olan üç ayrı görüşle karşı karşıyayız demektir:
 Türkiye haricinde dünya genelindeki dil biliminin ve Hacettepe Üniversitesinde Türkolog ve Altayist Prof. Dr. Talat Tekin'nin görüşü: diller,
 Ankara Üniversitesi'nin, Türk Dil Kurumu'nun ve Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü açan üniversitelerin görüşü: lehçeler,
 İstanbul Üniversitesi'nin eski görüşü: Çuvaşça, Yakutça ve Halaçça lehçe, diğerleri şive.

Türk dilleri ailesi

Toplam 40 ayrı dilden oluşan, 189 milyon ana dili olarak konuşanı ile Türk dilleri ailesi, Altay dilleri grubunda büyük farkla en büyük dil ailesini oluşturur. Yeryüzündeki bütün dil aileleri arasında yedinci büyük dil grubunu oluşturur ve önümüzdeki on yıllar içinde daha da büyüme kapasitesine sahiptir.

Yeryüzündeki büyük dil aileleri:

 1. Hint-Avrupa dil ailesi
 2. Çin-Tibet dil ailesi
 3. Nijer-Kongo dil ailesi
 4. Afro-Asya dil ailesi
 5. Avustronezce dil ailesi
 6. Dravid dilleri ailesi
 7. Türk dilleri ailesi
 8. Ural dilleri ailesi

Tükenmek üzere olan Türk dilleri
Bazı diller yalnızca birkaç yaşlı kişi tarafından konuşulmaktadır ve yok olma yolundadırlar. Kaybolmak üzere olan diller şunlardır:
 Güney Sibirya'da Tofaca
 Litvanya'da ve Polonya'da Karaimce
 Musevi-Kırım-Tatarcası
 Kuzeybatı Çin'de İli Türkçesi (İli ovasında).

Yalnızca birkaç bin konuşanı kalmış olanlar:
 İran'da Aynallu dili
 Çin'de Yugurca (Kansu ili)
 Kaşkayca (Kaşkay ili)
 Kuzey Sibirya'da Dolganca
 Güney Sibirya'da Çulimce (Altay bölgesinin kuzeyinde Çulım ırmağı kenarında).

Diğer Türk dilleri böyle bir yok olma tehlikesi taşımıyor ve büyük Türk dillerinin konuşucu sayısı giderek artmaktadır.

Resmî durum

Türkçe, Azerice, Türkmence, Kazakça, Kırgızca ve Özbekçe, ülkelerinin ulusal dilidir. Bunun yanında bazı özerk Türk cumhuriyetlerinde ve Türk bölgelerinde resmî dil olarak geçenler vardır: Çuvaşça, Kumıkça, Karaçay-Balkarca, Tatarca, Başkurtça, Yakutça, Hakasça, Tuvaca, Altayca ve Çin'de Uygurca.

Türk dilleri Avrupa'nın ve Asya'nın otuz ülkesinde konuşulur. Çizelge alt gruplara ayrılmıştır ve sayılar yalnızca ana dili olarak konuşanları göstermektedir.

Ulusal diller
Türkçe, Azerice, Türkmence, Kazakça, Kırgızca ve Özbekçe, ülkelerinin ulusal dilidir. Bunun yanında bazı özerk Türk cumhuriyetlerinde ve bölgelerinde resmî dil olarak geçenler vardır: Çuvaşça, Kumıkça, Karaçay-Balkarca, Tatarca, Başkurtça, Yakutça, Hakasça, Tuva, Altayca ve Çin'de Uygurca.

Türk diller arasındaki benzerlikler

Aşağıdaki çizelgelerde Türk dillerinde tümce yapısının benzerlik ve farklılıklarını gösteren örnekler sunulmuştur:

Türk dillerde aynı zamanda büyük ve küçük ses uyumu vardır (Özbekçe hariç), yazımda sözcükler son ekler alarak uzarlar ve tümce yapısı özne-nesne-yüklem sırasıyla oluşturulur. Kazakça örnek:

 jaz (yaz)
 jaz-uw (yazı)
 jaz-uw-şı (yazıcı/yazar)
 jaz-uw-şı-lar (yazıcılar)
 jaz-uw-şı-lar-ım (yazıcılarım)
 jaz-uw-şı-lar-ım-ız (yazıcılarımız)
 jaz-uw-şı-lar-ım-ız-da (yazıcılarımızda)
 jaz-uw-şı-lar-ım-ız-da-ğı (yazıcılarımızdaki)
 jaz-uw-şı-lar-ım-ız-da-ğı-lar (yazıcılarımızdakiler)
 jaz-uw-şı-lar-ım-ız-da-ğı-lar-dan (yazıcılarımızdakilerden)

Türk dilleri ve anlaşılabirlik
Türk dillerini konuşanların dörtte üçü en büyük üç Türk dilinden birini kullanır:

 Türkçe; yaklaşık 77 milyon ana dili olarak konuşanı vardır. Türkiye, Balkanlar, Batı ve Orta Avrupa'daki ikinci dil olarak konuşanlar ile 83 milyonu bulur.
 Özbekçe; 28-30 milyon konuşucu: Özbekistan, Kuzey Afganistan, Tacikistan ve Batı Çin.
 Azerice; 40-45 milyon konuşucu: Azerbaycan ve Güney Azerbaycan, Gürcistan, Rusya, Türkiye. Doğu Slav ülkeleri, Irak ve Suriye

Bir milyondan fazla konuşucusu olan diğer Türk dilleri:
 Kazakça   16 milyon konuşucu: Kazakistan, Özbekistan, Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya
 Uygurca   20-25 milyon konuşucu: Çin-Sincan
 Türkmence   8.5 milyon konuşucu: Türkmenistan, Kuzey İran
 Kırgızca   5,2 milyon konuşucu: Kırgizistan, Kazakistan, Doğu Türkistan
 Çuvaşça   2 milyon konuşucu: Rusyanın Avrupa kısmında
 Başkurtça   2,5 milyon konuşucu: Başkurtistan
 Tatarca   8,8 milyon konuşucu: Merkez Rusya dan Batı Rusyaya kadar
 Kaşkayca   1,5 milyon konuşucu: İran'ın Fars ve İsfahan ve Huzistan illerinde
 Gagavuzca   350.000 konuşucu:Moldova Gagavuzya özerk yönetimi,Ukrayna,Romanya,Rusya
 Tuvaca   400.000 konuşucu: Tuva özerk Cumhuriyeti,Moğolistan Sengel,Doğu Türkistan Altay,Rusya

Sayılar 8/2007 tarihli kaynaklardan alınmıştır. %5 - %10 daha yüksek sayılar gösteren kaynaklar bulmak da mümkündür.

Neredeyse tüm Türk dillerinin sesbilim, sözdizim ve şekil bilgisi aynıdır. Yalnızca Çuvaşça, Halaçça ve Yakutça ile Dolganca gibi Sibirya Türk dilleri bu noktalarda farklıdır. Bunun yanında komşu ülkelerin sınırlarında kaynaşmadan ileri gelen ve bazen dil gruplarının sınırlarını da aşan lehçeler bulunur.

Türk dillerini birbirlerini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrılır. En büyük grup Türkçe, Azerice ve Türkmence'yi içine alan Oğuz grubudur. Diğer gruplar, Uygur, Kıpçak, Ogur, Sibirya ve Argu gruplarıdır. Aynı grubun içinde yer alan dillerin arasındaki fark bir lehçe farkı kadardır; ancak iki farklı gruba ait dilin arasında anlaşabilirliği zorlaştıran ya da imkânsız kılan gramer farkları vardır. Buna rağmen tüm dillerde neredeyse hep aynı kalan birçok sözcük vardır:

(Daha fazla örnek için buraya bakınız: söz varlığı karşılaştırması)

Yazı sistemleri

 En eski Türk yazıları Orhun-Yenisey runlarıdır. Bunların çoğu 7. ve 8. yüzyıldan kalmadır. Bu yazı, eski Germen runlarına benzediği için Run olarak adlandırılır; ama aralarında akrabalık yoktur. Sadece biçim ilişkisi vardır.
 Asıl yazı geleneği 10. yüzyılın sonlarında ve 11. yüzyılın başlarında Güneydoğu Türk halklarında, Karahanlılar döneminde, Türkî-i Kadimin bir lehçesi olan Karlukça ile gelişir.
 Güneybatı Türk dillerinin yazıya alınması, 10. ve 11. yüzyılda Selçuklu dili ile başlar. Kardeş diller olan Eski Osmanlıca ve Eski Azeri dillerinden günümüz Türkçe ve Azerice gelişmiştir.
 14. yüzyılın Harezm Türkçesi de Güneybatı Türk dillerine mensuptur. Bu dilden günümüz Horasanca ve Türkmence gelişmiştir.
 Kuzeybatı Türk dillerine ait en eski belgeler, Kumanca dili ile yazılmış olan Codex Cumanicus'dur ve 14. yüzyıldan kalmadır. Bu dilin günümüzdeki torunları Tatarca ve Başkurtçadır.
 İdil Bulgarları dilinde yazılmış en eski yazılar 13. ve 14. yüzyıldan kalmadır. Bu dilden ya da buna yakın bir dilden Çuvaş dili gelişmiştir.
 Güneydoğu Türk dillerinden olan Çağatayca yazıların 15. yüzyıla dayanan örnekleri bulunmuştur. Çağatayca, günümüz Uygurca ve Özbekçesinin temelini oluşturur.

Türk dillerinin yazılışları

 Klasik Edebiyat dilleri olan Osmanlıca, Azerice, Çağatayca, Tatarca ve Kırım Tatarcası yalnızca Arap alfabesini kullandılar.
 1924-1930 yılları arasındaki sürede başka Türk dilleri de, önce yalnız Azerice'de kullanılan latin alfabesi ile yazılmaya başlandı.
 1936-1940 yıllarında Rus bölgelerinde, Türk dillerince değiştirilmiş bir Kiril alfabesi kullanılmaya başlanmıştır. Arap ve Latin alfabesi kullanan Türk dilleri birbirlerıne daha da yakınlaşırken, Kiril alfabesi kullanan diller farklılaşmışlardır. Dillerin farklılaşarak ayrı diller haline gelmesi desteklenmiştir.
 1990'lı yıllarda Sovyetler Birliği'nin yıkılmasıyla yeni Türk cumhuriyetleri kurulmuştur. Bu ülkeler, yani Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan, 2005 yılına kadar Türk dillerine uygun bir ortak Latin alfabeye geçmek için antlaşma imzalamışlardır. Amaç Türk kültür mirasının korunmasıdır. Ayrıca diğer ülkelerde yaşayan Türk azınlıkların 2010'a kadar bu ortak alfabeye katılmaları gerektiğine karar verilmiştir.
 Türk dilleri konuşan Museviler, İbrani alfabesi'ni kullanırlar.
 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki Kıbrıs Türkleri de Kıbrıs Türkçesi'ni kullanırlar.

Ayrıca bakınız
 Türkçe
 Altay dilleri
 Türk halkları
 Türk dünyası
 Türk devletleri
 Lehçe
 Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları
 Dil aileleri

Kaynakça

 "Dil" ve "Lehçe" tartışması bölümünün kaynağı Prof.Dr. Talat Tekin'in makalesi: Türk Dilleri Ailesi
 180 milyon - Ana dil & 200 milyon toplam ifadesinin kaynağı: Katzner, Kenneth (Mart 2002). Languages of the World, Third Edition. Routledge, an imprint of Taylor & Francis Books Ltd. ISBN 978-0-415-25004-7.
 Demir, Nurettin, 2006. "Türkiye'de Dil-Lehçe-Şive-Ağız Tartışmaları", Recent Changes in the Turkish Language Debate, Bilgi Üniversitesi, 3-4 Aralık 2004, İstanbul.
 Akar, Ali, Türk Dili Tarihi, Dönem-Eser-Bibliyografya, Ötüken Yayınları, Yayın Nu: 597, 339 s., Kültür Serisi: 272, ISBN 975-437-517-8, İstanbul, 2005
 Johanson, Lars ve Csató, Éva Ágnes: The Turkic Languages Routledge, London 1998. ISBN 0-415-08200-5.
 Öztopçu, Kurtuluş: Dictionary of the Turkic Languages Routledge, London 1996, 1999. ISBN 0-415-14198-2.

Dış bağlantılar
 İnteraktif Türk Dilleri Haritası
 Türk Dilleri En Yaygın Fiiller Karşılaştırması
 Türk Dil Kurumu*
 Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları  (Azerice, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe gibi lehçelerin sözlükleri)
 Türk Dili Yazıları
 Türkçe
 Türk lehçeleri morfolojik çeviri modülü
 İran'daki Türkler - Video

Konuyla ilgili yayınlar
 Akhatov G. Kh. 1960. "About the stress in the language of the Siberian Tatars in connection with the stress of modern Tatar literary language" .- Sat *"Problems of Turkic and the history of Russian Oriental Studies." Kazan.
 Akhatov G.Kh. 1963. "Dialect West Siberian Tatars" (monograph). Ufa.
 Baskakov, N.A. 1962, 1969. "Introduction to the study of the Turkic languages. Moscow.
 Boeschoten, Hendrik & Lars Johanson. 2006. Turkic languages in contact. Turcologica, Bd. 61. Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 3-447-05212-0
 Clausen, Gerard. 1972. An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
 Deny,  Jean et al. 1959–1964. Philologiae Turcicae Fundamenta. Wiesbaden: Harrassowitz.
 Johanson, Lars & Éva Agnes Csató (ed.). 1998. The Turkic languages. London: Routledge. ISBN 0-415-08200-5.
 Johanson, Lars. 1998. "The history of Turkic." In: Johanson & Csató, pp. 81–125.
 Johanson, Lars. 1998. "Turkic languages." In: Encyclopædia Britannica. CD 98. Encyclopædia Britannica Online, 5 sept. 2007.
 Menges, K. H. 1968. The Turkic languages and peoples: An introduction to Turkic studies. Wiesbaden: Harrassowitz.
 Öztopçu, Kurtuluş. 1996. Dictionary of the Turkic languages: English, Azerbaijani, Kazakh, Kyrgyz, Tatar, Turkish, Turkmen, Uighur, Uzbek. London: Routledge. ISBN 0-415-14198-2
 Samoilovich, A. N. 1922. Some additions to the classification of the Turkish languages. Petrograd.
 Schönig, Claus. 1997–1998. "A new attempt to classify the Turkic languages I-III." Turkic Languages 1:1.117–133, 1:2.262–277, 2:1.130–151.
 Starostin, Sergei A., Anna V. Dybo, and Oleg A. Mudrak. 2003. Etymological Dictionary of the Altaic Languages. Leiden: Brill. ISBN 90-04-13153-1
 Voegelin, C.F. & F.M. Voegelin. 1977. Classification and index of the World's languages''. New York: Elsevier.

Dinlenebilir örnekler

 Türk dillerinin konuşulduğu bölgelerin haritası  (İngilizce)
 Türkçe, Moğolca ve Tunguzcanın sınflandırılmaları , Kausen, Ernst. (Almanca)
 Ernst Kausen, Türk dillerinde ortak sözcuklerin karşılaştırması  (Almanca)
 Türkçe dilleri ile ilgili bağlantılar  (İngilizce)
 Türkçe dilleri ile ilgili bağlantılar (2) (İngilizce)
 Türkiye'de konuşulan diller (Türkçe)

Türk dilleri


ZCG steht für:
 Zeitschrift für Corporate Governance

ŽCG steht für:
 Željeznica Crne Gore, Staatsbahnen Montenegros

Abkürzung

ZCG


Çevrecilik, çevre hareketini destekleme veya katılmaktır. Doğal kaynakları ve ekosistemleri korumak için lobi faaliyeti yapma, çevre eğitimi, çevreci eylemler ve örnekler geliştirmekle merkezi ve yerel yönetimlerdeki karar alma süreçlerini etkileme arayışında olan sosyal bir harekettir. Çevre ile ilişkili konulardan bazıları; kirlilik, türlerin yok olması, katı atıkların azaltılması, geri dönüşüm, küresel ısınma tehdidi ve genetiği değiştirilmiş ürünler.

Çevrenin korunması konusunda mevcut üretim sistemi içerisinde spesifik çalışmalar yürüten çevrecilikten farklı olarak ekolojizm, ahlak tartışmalarından teknolojiye kadar uzanan geniş bir yelpazede düşünceler üretip ve yöntemler öneren felsefi bir akım olarak kabul edilir ve insan merkezli bakış açısı ile çevre sorunlarını reformist yollarla çözmeye yönelen çevreci yaklaşımlardan farklı olarak, çevre merkezli bütüncül bir bakış açısı ile radikal yollardan çözümler arayan daha yeni bir ideolojik harekettir.

Tarihi
İnsan ile doğanın birbirinden büsbütün farklı varlık türleri olarak değil aynı "kutsal" kökene sahip varlık alanları olarak görüldüğü kadim dünyanın tersine batıda rönesans ve reform çağından başlayan sanayi toplumuyla devam eden ve sanayi sonrası toplumlarda da hakim olan ve günümüzde de dünyanın hemen her yerinde ortaya çıkabilen ideoloji ve kanaatler doğa ve insanın birbirinden kopuk varlıkları olduğu ve insanın Bacon'cu anlayışta olduğu gibi doğayı kendi menfaatleri doğrultusunda sömürmeye hakkı olduğu şeklinde gelişmiştir. Çevrecilik adı altında ortaya çıkan hareketler doğanın en fazla yıkım altında olduğu dönemlerde bu yıkımın bir ölçüde de olsa farkına varan kimseler tarafından başlatılmıştır. Bu anlamda "Çevrecilik" Amerika Birleşik Devletleri'nde doğmuş ve çeşitli dönemler geçirmiştir. Bu dönemleri kaynak muhafazası, moral ve estetik doğa koruma ve modern çevrecilik şeklindeki üç başlık altında inceleyebiliriz.

Pragmatik doğal kaynak muhafazası
Amerika Birleşik Devletleri'nde George Perkins Marsh'ın 1864'te yayınladığı "Man and Nature" (İnsan ve Doğa) kitabının da etkisiyle 1873 yılında ABD'de kurulan ulusal orman alanlarıyla başlamıştır. Theodore Roosevelt ve Gifford Pinchot Faydacı Muhafaza (Utilitarian Conservation) kavramına dayalı 1905'te kurulan yeni Orman Hizmetleri için Marsh'ın esin kaynağı olmuştur. Bu anlayışta insanların faydası için doğal kaynakların kullanımı ve geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Moral ve estetik muhafaza
Pinchot ile doğa anlayışları uyuşmayan Sierra Club'ün başkanı John Muir Digerkam Muhafaza (Altruistic Conservation) kavramını kamuoyuna taşımıştır. Bu anlayışta doğa, bize olan faydası düşünülmeksizin bizatihi var olmayı hak etmektedir. Muir Yosemite ve King's Canyon ulusal parklarının kurulması için mücadele etmiştir. Öğrencisi Stephen Maher 1916'da yeni kurulan National Park Service'nin başkanı olmuştur.

Modern çevrecilik
Rachel Carson'un tarım alanlarında kullanılan ve insanlar ve doğal yaşam için tehdit oluşturan toksik maddelere kamuoyunun dikkatini çektiği "Silent Spring" kitabı modern çevreciliğin başlangıcı kabul edilmektedir. Carson'un kitabı ekoloji ve kimya gibi bilimlerden de yararlanarak küresel sorunlara yol açabilecek çevre kirliliğinin insanlığı ilgilendiren en önemli konular arasına alınması gerektiğini öne süren ilk eserlerden biridir. Carson'un başlattığı hareket "Çevrecilik" (environmentalism) olarak adlandırılmıştır.

1960-70 arasında çevreci gündemde nüfus artışı, nükleer silahlar, geri dönüşüm, hava/su kirliliği, doğal hayatın korunması gibi konular bulunmaktadır. 1970 yılında da ilk ulusal Dünya Günü ilan edilmiştir.

Çevrecilik sonrası (post-environmentalism)
Michael Shellenberger ve Ted Nordhaus tarafından 2004 yılında kaleme alınan "The Death of Environmentalism" (Çevreciliğin Ölümü) adlı denemeye göre Amerikalı çevreciliği Kuzey Amerika ve Avrupa'daki hava, su ve geniş vahşi yaşamın korunmasında önemli başarılar göstermesine karşın kültürel ve politik değişime yönelik hayati bir güç oluşturamadı. Yazarlara göre 21. yüzyılda insan türünün karşı karşıya kaldığı ekolojik krizler 1960'larda ve 1970'lerdeki çevre hareketinin problemlerinden niteliksel olarak farklılık göstermektedir. Küresel ısınma ve yaşam alanlarının tahribi (habitat destruction) daha küresel ve daha komplekstir ve ekonomi, kültür ve siyasi hayatın daha derinden dönüşmesini gerektirmektedir. Shellenberger ve Nordhaus Amerikalı çevreciliğinin günümüzde, yalnızca mevcut büyük ekolojik krizler için gereken zemini yitirmediğini aynı zamanda Birleşik Devletler başkanı tarafından desteklenen dini ve ekonomik fundamentalistlerin dayanışması karşısında 30-40 yıl öncesi çevreciliğin temel koruma anlayışını bile gittikçe savunamaz duruma düştüğünü iddia etmektedirler. Bu iddialara Sierra Club'dan Carl Pope'dan Michael Gelobter'e çeşitli çevre liderlerinden çok sayıda yanıt gelmiştir. Bir örneği için bkz. Grist.org.

Çevrecilik eleştirisi
Bazı kimseler (Michael Crichton örneğin) çevreciliği cennet, ilahi inayetten uzaklaşma, kurtuluş ve hüküm günü gibi kavramları içeren bir Din ile aynı karakteristiklere sahip olarak görmektedir. Bazı çevreci gruplar duygusal taktikler ve bilimsel kanıtlar kullanmak yerine toplumu yanlış yönlendirmekle suçlanmaktadır. Çevrecilik kimilerince küreselleşme ve şirketleşme karşıtılığını kimilerince de çevresel amaçlarda başarıya ulaşmayı engelleyen bir idealizimi savunmakla suçlanmaktadır.

Çevre günleri
Çevre sorunlarına karşı dünyada giderek büyüyen ilgi uluslararası camianın ve kurumların çevre sorunlarına uluslararası, bölgesel ve yerel kamuoylarının dikkatini çekmek ve çözüm yollarının tartışılmasını sağlamak amacıyla bazı anma, kutlama günlerinin tesis edilmesini sağlamıştır; Bu günlerden bazıları;

 21 Mart Dünya Ormancılık Günü
 22 Mart Dünya Su Günü
 14 Mayıs Dünya Çiftçiler Günü
 15 Mayıs Yeryüzü İklim Günü
 22 Mayıs Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Günü
 5 Haziran Dünya Çevre Günü
 17 Haziran Dünya Çölleşme ve Kuraklıkla Mücadele Günü
 4 Ekim Dünya Habitat Günü

Ayrıca bakınız
 Çevre
 Doğa
 ÇEKÜD
 TEMA
 Greenpeace
 İslami çevrecilik

Dış bağlantılar
 BİR GÖL HAVZASI ÖLÜMDEN NASIL KURTULDU ?, HAYTAP, 8 Ocak 2010
 Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayınlanan "Kızılderili Şef Seattle'ın Beyaz Saraya Mektubu",HAYTAP, erişim 25 Aralık 2012

Kaynakça
 The History of Environmentalism

Çevrecilik


József Bíró () a fost un istoric de artă din Transilvania.

Monografii
 A modern grafológia. Budapest: Pantheon. 1930.
 Nagyvárad barok [sic!] és neoklasszikus művészeti emlékei (doktori értekezés), Budapest: Centrum. 1932
 A kolozsvári Bánffy-palota és tervező mestere, Johann Eberhard Blaumann. Erdélyi Tudományos Füzetek 63. Cluj. 1933
 A kolozsvári Szent Mihály-templom barok [sic!] emlékei. Cluj-Kolozsvár. 1934
 Két kolozsvári főúri barokk palota. Budapest. 1934.
 A belényesi róm. kath. templom. Budapest. 1935.
 A bonczhidai Bánffy-kastély. ETF 75. Cluj. 1935
 Magyar művészet és erdélyi művészet. ETF 80. Kolozsvár, 1935
 A gernyeszegi Teleki-kastély. Budapest, 1938
 Kolozsvári képeskönyv.  Budapest. 1940
 Az erdélyi magyar műemlékpolitika feladatai. Cluj-Kolozsvár. 1940.
 Erdély művészete. Budapest: Singer és Wolfner. 1941
 Kolozsvár in Bildern. Budapest: Singer és Wolfner. 1941
 Európa festészete. Budapest: Officina. 1942.
 A zsibói kastély. Budapest. 1942.
 Chateaux de Transylvanie. Budapest. 1942.
 Erdély műemlékeinek sorsa a belvederei döntés után. Kolozsvár. 1943.
 Erdélyi kastélyok. Budapest: Új Idők Irodalmi Intézet. 1943

Note

Nașteri în 1907
Decese în 1945
Orădeni
Istorici de artă maghiari
Istorici de artă români
Maghiari din România

József Bíró


Saccharomycetaceae, Saccharomycetales takımına ait, tomurcuklanarak çoğalan bir maya familyasıdır.

Cinsler
2007 Ascomycota'ya göre, familyada 20 cins bulunmaktadır, bazıları (soru işareti olanlar) kesinleşmemiş ve çalışma gerektirmektedir.

 Brettanomyces
 Candida
 ?Citeromyces
 ?Cyniclomyces
 ?Debaryomyces
 ?Issatchenkia
 Kazachstania (sinonim Arxiozyma)
 Kluyveromyces
 Komagataella
 Kuraishia
 Lachancea
 ?Lodderomyces
 Nakaseomyces
 ?Pachysolen
 Pichia
 Saccharomyces
 Spathaspora
 Tetrapisispora
 Vanderwaltozyma
 Torulaspora
 ?Williopsis
 Zygosaccharomyces
 Zygotorulaspora

Dış bağlantılar

Kaynakça

Saccharomycetaceae


Teroristički napad u Belom Manastiru, teroristički napad velikosrpskih pobunjenika na hrvatske policajce 13. kolovoza 1991. godine.

U Domovinskom ratu su srpnja 1991. velikosrpski napadači su prvi put napali Policijsku postaju MUP-a RH Beli Manastir, a napali su ih tromblonima. Zatim su uslijedila svakodnevna granatiranja policijske postaje i blokiranje vitalnih prometnica, zbog čega su hrvatske vojne i redarstvene snage odlučile premjestiti policijsku postaju u Petlovac, a nakon toga preko Valpova u Osijek.

13. kolovoza 1991. godine hrvatski su policajci u Belom Manastiru bili obavljali policijske zadaće u blizini tvrtke Remonta. Upali su u zasjedu. Ubijeni su policajci Marjan Kuzman i Zoran Sinanović, a ranjen je policijski službenik Darko Maltar, a svi su bili u kontroli prometa. Na to je upućena je pomoć pripadnika Specijalne jedinice policije iz Osijeka. No, napadači su računali i na to, pa su i njima već pripremili zasjedu između mjesta Uglješa i Čeminca. Tad su ubili Vidoju Marića, a ranili Mirka Pongraca i Josipa Županića.

Danas se ispred Policijske postaje Beli Manastir nalazi spomen obilježje ubijenim hrvatskim policajcima.

Izvori

Ratni zločini nad Hrvatima u Domovinskom ratu
Beli Manastir

Napad na policijsku postaju u Belom Manastiru 13. kolovoza 1991.


Scotinella elpotosi est une espèce d'araignées aranéomorphes de la famille des Phrurolithidae.

Distribution
Cette espèce est endémique du San Luis Potosí au Mexique. Elle se rencontre vers Ríoverde.

Description
Le mâle holotype mesure  et la femelle paratype .

Systématique et taxinomie
Cette espèce a été décrite par Chamé-Vázquez et Jiménez en 2022.

Étymologie
Son nom d'espèce lui a été donné en référence au lieu de sa découverte, le parc national El Potosí.

Publication originale
  Chamé-Vázquez & Jiménez, 2022 : « A new spider of the genus Scotinella Banks, 1911 (Araneae: Phrurolithidae) from Mexico and new combinations in Phrurolithidae. » Zootaxa, , .

Liens externes

Notes et références

Phrurolithidae
Espèce d'araignées (nom scientifique)
Faune endémique du Mexique

Scotinella elpotosi


ساليسيلات الصوديوم هو ملح الصوديوم لحمض الساليسيليك. يمكن تحضيره من فينولات الصوديوم وثنائي أكسيد الكربون عند درجة حرارة وضغط عاليين. وقد ركب سابقا من ساليسيلات الميثيل بتفاعلها مع كثير من هيدروكسيد الصوديوم وتسيخينهما تحت مكثف راد (reflux) ا.

تستخدم ساليسيلات الصوديوم في الصناعات الدوائية كمسكن للألم ومضاد للحمى. كما يستخدم أيضا في مضادات الالتهابات اللاستيرويدية، ويحدث استماتة في الخلايا السرطانية  و النخر أيضا . وهو أيضا بديل محتمل للأسبرين عند الأشخاص الذين يعانون الحساسية منه.

إن ساليسيلات الصوديوم من عائلة الساليسيلات ويعرف هذا المركب بأنه يسبب متلازمة راي عند الأطفال والبالغين على حد سواء، تتبعها عدوى فيروسية مثل الإنفلونزا أو الحماق. يجب أن لا يوصف للأطفال دون عمر 19 دواء يحتوي على الساليسيلات.

المراجع

وصلات خارجية
 Chemicalland21
 Some synonyms
 معطيات السلامة لساليسيلات الصوديوم من جامعة أكسفورد
 ساليسيلات الصوديوم، تعريفات من المعهد الوطني للسرطان

ساليسيلات
أملاح صوديوم عضوية
المواد الكيميائية مع معرفات مركبة متعددة
بنزوات
مركبات الصوديوم

ساليسيلات الصوديوم


Orihuela (Valensiyaca : Oriuela ya da Oriola). Valensiya Özerk Bölgesinin Alicante ilinde şehir. Şehrin alanı 365,4 km² nüfusu 75.000 kişidir. Segura ırmağı üzerinde kurulmuştur.

Şehir Romalılar tarafından Orcelis adıyla kurulmuştur. Şehirdeki en önemli eğitim kurumu Miguel Hernández Üniversitesi 'dir.

Dış bağlantılar
 Orihuela.com Şehirle ilgili haberler.

İspanya'daki şehirler
Alicante ili

Orihuela


Cecil Torr (* 1857 in Mitcham, Surrey; † 20. Dezember 1928) war ein britischer Altertumsforscher und Autor. Er lebte in Wreyland nahe Lustleigh, Devon.

Torr entstammte einem unitarischen Elternhaus und wuchs in London und Umgebung auf. Erst von einem Privatlehrer unterrichtet, besuchte er später die Harrow School. Torr studierte am Trinity College der University of Cambridge.

Werke
 Ancient Ships. Cambridge University Press, 1894 (Digitalisat)
 Hannibal crosses the Alps. Cambridge University Press, Cambridge 1924
 Small Talk at Wreyland. ISBN 0 9527297 09
 Rhodes in ancient times. ISBN 978-0953992362

Einzelnachweise

Autor
Brite
Geboren 1857
Gestorben 1928
Mann

Cecil Torr


Indlamu (, Afrikaans: Zoeloedans) is a traditional Zulu dance from Southern Africa, synonymous with the Zulu tribe of South Africa and the Northern Ndebele tribe of Western Zimbabwe. The dance is characterised by the dancer lifting one foot over his/her head and bringing it down sharply, landing squarely on the downbeat. Typically, two dancers in warrior's pelts perform indlamu routines together, shadowing each other's moves perfectly. Historically, it was performed on numerous occasions, especially when warriors prepared for war or when a harvest was celebrated.

External links
 INDLAMU DANCE – SOUTH AFRICA: The Zulu War Dance. danceask.net
 A look at Indlamu, the famous Zulu war dance. face2faceafrica.com

African dances
Ritual dances
War dances
South African styles of music
Swazi culture
Zulu culture

Indlamu (dance)


اضطراب النظم القلبي أو اختلال النَّظْم القَلْبِيّ أو اللانظمية القلبية هي الاختلافات التي تطرأ على دقات القلب وعلى نُظُم نقل الشارة الكهربائية في عضلة القلب، هذه الشارة التي تنظم انقباض عضلة القلب انقباضاً منسجماً مع وظائف حجرات القلب لتأدية وظيفة الضخ على أحسن وجه. تسمى اضطرابات النظم اختصاراً باللانظميات.

هذه الاختلافات في نظم القلب يمكن أن تظهر أعراضها كتسارع أو تباطؤ في دقات القلب، ويمكن أن تظهر أعراضها بعدم الانتظام في دقات القلب، أو كخفقان. وتختلف اضطرابات النظم فيما بينها بأهميتها وخطورتها على حياة المريض، فمنها ما يعتبر مظهراً من مظاهر التنوع لا قيمة مرضية له، ومنها ما يشكل خطراً على حياة المريض، أو مرضاً لابد من علاجه.

معظم حالات اضطراب النًّظْم غير ضارة، ولكن بعضها قد يكون خطيراً أو حتى قد يهدد حياة المصاب. عندما تكون دقات القلب بطيئة جداً، أو سريعة جدا، أو غير نظامية، فقد لا يكون القلب قادرا على ضخ ما يكفي من الدم إلى الجسم وبالتالي يؤدي إلى نقص التروية الدموية لهذه الأعضاء، هذا بدوره يلحق الضرر بالدماغ وبالقلب، وغيرهما من الأعضاء الحيوية وقد يقود إلى صدمة دورية.

أعراض اضطراب النظم
 اختلاف سرعة النبض بحالتيها التسارع والتباطؤ.
 تعثّر في دقات القلب.
 الخفقان
 الدُوار والدوخة.
 ألم في الصدر أو ذبحة صدرية.
 ضيق النفس.
 الشحوب.
 التعرق.
 الشعور بالتوتر الداخلي.
 الإغماء.
 قد تكون «السكتة القلبية» أول عَرَض لاضطراب النظم.

التشخيص
تشخيص اضطراب النظم يبدأ بسماع السيرة المرضية حيث يروي بعض المرضى عدم انتظام دقات القلب، أو حدوث خفقان، أحيانًا يشعر المرضى بالتسارع القلبي، حينها يتم السؤال عن مقدماته إن وُجدت، كيف يبدأ فجأةً أم يتسارع النبض بشكل تدريجي، وفي حالات تباطؤ القلب، يروي المريض عن النعاس، أو إغشاء أو إغماء المريض.
يلحق ذلك جس النبض حيث يمكن تقدير سرعة النبض وانتظامه من عدمه، ويمكن تسمع  الانقباضات والانبساطات القلبية باستخدام السماعة الطبية.

أهم أداة لتشخيص اضطراب النظم القلبي هي مخطط كهربية القلب  حيث لا يمكن تشخيص اضطرابات النظم بدون تخطيط كهربية القلب.

السيرة المرضية
والتي تُعطي انطباعاً عن:

 يلاحظ بعض المرضى عدم انتظام دقات القلب، فبعض المرضى يشعر بالخفقان وبعضهم يشعر بخوارج الانقباض، أخرون يمكن أن يصفوا عدم انتظام دقات القلب.
 مدى تأثر ودرجة معاناة المريض.
 الأحوال التي ترافق الاضطرابات من إرهاق وراحة، أو تناول المنبهات.
 تردد الاضطرابات: يومياً أم أسبوعياً أم شهرياً؟
 وصف لبداية ونهاية النوبات النظمية، تبدأ فجأة أم تدريجياً؟ وصف لمقدمات النوبات النظمية.
 الأعراض المرافقة مثل الدوخة أو الدُّوار، أحيانا يرافق تباطؤ القلب النعاس، والضعف العام.
 هل أغمي على المريض؟ وكم مرة؟ ما هي الظروف التي رافقت ذلك؟

تختلف السيرة المرضية بحسب نوع الاضطراب النظمي، فالتسارعات القلبية لها أعراضها التي تختلف عن أعراض التباطؤات القلبي، كما أن هناك اضظرابات نظمية تشكل خطرًا على حياة المريض، وقد يكون توقف القلب المفاجئ هو أول الأعراض في حالات نادرة.

مخطط القلب الكهربائي

تخطيط القلب الكهربائي يعطي معلومات مهمة حول نظم القلب ويكشف الكثير من اضطرابات النظم، وهو يعتبر الأداة الرئيسية في تشخيص اضطرابات النظم، وبخاصة إذا أمكن الحصول على رسم مخطط القلب الكهربائي في اللحظة التي يشعر المريض بها بالاضطراب، وهناك أنواع للفحص منها:

مخطط في وضع الراحة أو أثناء النوبة
وهو المخطط الذي يتم رسمه في العيادة في حالة الراحة، وهو يُظهر النظم الحالي للقلب، كما يمكن أن يكشف العديد من الاضطرابات النظمية والتي تظهر في فترة الراحة القلبية، كما يمكن رسم المخطط في اللحظات التي يشعر فيها المريض باضطراب النظم، حينها يُدعى الرسم بمخطط النوبة، باعتبار أنه تم رسمه أثناء نوبة العرض.

فحص الجهد
فحص الجهد أي رسم مخطط القلب الكهربائي أثناء الجهد، يتم التوصل إلى الجهد باستخدام حزام المسير أو الدراجة الهوائية ومرافقة ذلك بتسجيل مخطط القلب الكهربائي وملاحظة أثر الجهد المتزايد على نظم القلب.

التخطيط الكهربي المطول

اضطرابات نبض القلب الانتيابية تتفاوت فيما بينها بمدى تكرر الاضطراب، فهناك اضطرابات يشعر بها المريض يوميًا، هنا يكفي تسجيل لمدة 24 ساعة، ولكن في الحالات التي تطرأ فيها الاضطرابات النظمية بتفاوت أسابيع أو أشهر، فإنه لابد من تحليل مخطط القلب الكهربي لمدد تتراوح بحسب تكرار النوبات من أسابيع إلى سنوات. هناك عدة أجهزة طُورت لتشخيص مثل هذه الحالات منها:

 «فحص هولتر» أو مخطط القلب الكهربائي على مدى 24 ساعة، ويستخدم بتخطيط مخطط ثلاثي الأقطاب لتحليل الرسم الكهربائي لمخطط القلب على مدى يومٍ كامل، وملاحظة الاضطرابات في النظم خلال تلك الفترة.
 «التخطيط العنكبوتي» : وسمي بذلك لأن الجهاز يثبت على صدر المريض، وثم تُلصق الأسلاك على صدر المريض بشكل يشبه العنكبوت، أو شبكة العنكبوت. مثل هذه الأجهزة تسجل المخطط الكهربي للقلب لمدد تصل إلى عدة أسابيع.
 «مسجل النوبة» : هذا عبارة عن جهاز بحجم اليد، يحمله المريض معه، وعند شعوره باضطراب النظم، يضع الجهاز على صدره لتسجيل مخطط قلب كهربي لمدة 30 ثانية مثلًا.
 «مسجل النوبة المغروس» : هذه أجهزة تكون بحجم فلاش يو اس بي، يتم غرسها تحت الجلد، وتقوم بتحليل تخطيط القلب، وتسجيل أي اضطرابات يلاحظها الجهاز. بعض هذه الأجهزة تمكن المريض من تسجيل الاضطرابات التي يعتقد بحدوثها بأثر رجعي لدقائق، ويتم تحليل القياسات بشكل دوري.

فحص الوظيفة الكهربية للقلب
هناك أسلوب جديد في تشخيص وعلاج اضطراب النظم والذي يتمثل برسم مخطط القلب الكهربائي عن طريق مسابير تُدخل إلى حجرات القلب عن طريق قسطار خاص يشبه قسطار القلب ولكن الفرق أنه قسطار وريدي، وتقوم هذه المسابير برسم مخطط كهربائي للسيالات المنتقلة خلال عضلة القلب وبالتالي تحديد مكان الخلل المسبب لاضطرابات النظم في عضلة القلب، والعمل على علاجه من خلال تعديل هذه المسارات.

أنواع اضطراب النظم
تختلف أنواع اضطرابات النظم فيما بينها من ناحية السرعة فهناك تسارع للقلب وهناك تباطؤ، كما تختلف في الرتابة، فهناك نظم رتيب وهو النظم الجيبي وهناك نظم عشوائي يلقب بالرجفان. كما أن هناك ماتسمى خوارج النبض، وهي انقباضات تأتي على نظم رتيب خارجة عن رتابته وهي تقسم إلى خوارج أُذينية وأخرى بطينية.

تسرع قلبي

يختلف معدل نبض القلب في مختلف مراحل عمر الإنسان، حيث يقل معدل النبض مع تقدم العمر (انظر الجدول)، كما أن سرعة النبض تختلف أيضاً بحسب حالة الإنسان، فالنبض يرتفع في فترة التوتر، ويرتفع أثناء ممارسة الرياضة والأشغال، يرتفع عند الخوف... الخ. أما عندما يكون ارتفاع معدل النبض غير مبرر فهذا يسمّى تسارع وهو حالة غير طبيعية. حينما يرتفع مستوى النبض عند الإنسان البالغ في حالة الراحة فوق 100-120\ الدقيقة يُشار إلى ذلك بتسارع القلب.

التسارع في النبض له أسباب متعددة، فقد يكون سببه خلل في نظم القلب (وهو الذي يعنينا في موضوع اضطرابات النظم)، أو يكون عَرَضاً لمرض آخر كنقص السوائل أو الحمى، أو الصدمة، أو أثر جانبي لبعض الأدوية مثل الأدرينالين وتيوفيللين أو بعض أدوية الربو.

من ناحية سببية (علم السببيات) تقسم التسارعات بحسب منشئها في الناظمة القلبية فهناك:
 تسرع أذيني .
 تسرع بطيني .

تسرع أذيني
التسّرع الأذيني سببه في الأذين الأيمن والأذين الأيسر وينجم عن اختلال في انتقال الشارة الناقلة خلال الأذين، مما ينجم عنه تسارعات، أهمها:

رفرفة أذينية

وهي ناجمة عن دوران للشارة الناقلة داخل حجرة الأذينين في حلقة مفرغة، وبالتالي وصولها لسرعات تصل ما بين 250-350 في الدقيقة، وهو مايسمى بالرفرفة الأذينية. عادة مايرافق هذه الرفرفة إحصار أذيني بطيني بمقدار (2 : 1) أو (3 : 1) وهو أمر حيوي يحول دون انتقال الرفرفة إلى البطين والتسبب في رفرفة بطينية، مما يجعل سرعة البطين تكون نصف أو ثلث سرعة الأذين. استمرار الرفرفة الأذينية قد يؤدي إلى انهيار النظم الأذيني والوصول إلى ما يسمى الرجفان الأذيني كحالة نهائية للرفرفة الأذينية.

رجفان أذيني

في حالة الرجفان الأذيني فإن الشارة الناقلة تنشأ أو تنتقل بشكل عشوائي في الأذين الأيمن، بمعنى آخر أن خلايا الأذين الأيمن والأيسر تنقبض بشكل عشوائي غير منتظم، مما يجعل انقباضها غير فعال، ويظهر ذلك على جدار الأذينين الذين يرجفان في مكانهما دونما أثر انقباضي حقيقي. هذه الشارات العشوائية تصل بشكل عشوائي ومتتالي إلى العقدة الأذينية البطينية، والتي تقوم بنقلها بحسب حالتها الناقلة، وبشكل عشوائي أيضاً. الأمر الذي يؤدي إلى عدم انتظام دقات القلب، ويظهر ذلك بعدم انتظام النبض القلبي، وعدم انتظام في مخطط القلب الكهربائي، حيث يظهر معقد QRS على فترات متفاوتة وبدون أي تردد معين. تكون سرعة البطين في هذه الحالة معتمدة على سرعة النقل للعقدة الأذينية البطينية، في حالات النقل السريع قد تصل سرعة البطين إلى 180 /دقيقة في الحالات الخاصة.

تسرع بطيني

رفرفة بطينية

الرجفان البطيني هو حالة توقف القلب عن العمل بسبب خلل في منظومة القلب تؤدي إلى ارتجاف البطينين بدل انقباضهما، الأمر الذي يؤدي إلى توقف الدورة الدموية ومن ثم إلى الوفاة بالسكتة القلبية إذا لم يتم تدارك الأمر علاجياً خلال دقائق معدودة من خلال عملية الإنعاش القلبي الرئوي.

رجفان بطيني

الرجفان البطيني هو حالة توقف القلب عن العمل بسبب خلل في منظومة القلب تؤدي إلى ارتجاف البطينين بدل انقباضهما، الأمر الذي يؤدي إلى توقف الدورة الدموية ومن ثم إلى الوفاة بالسكتة القلبية إذا لم يتم تدارك الأمر علاجياً خلال دقائق معدودة من خلال عملية الإنعاش القلبي الرئوي.

تباطؤ قلب

ينجم تباطؤ القلب عن خلل وظيفي في نشأة الشارة المحفزة (خلل في العقدة الجيبية)، أو خلل في نقل الشارة المحفزة عبر القلب (القنوات الناقلة للشارة المحفزة) داخل عضلة القلب، مما يتسبب في تقليل انقباضات القلب إلى ما دون 60 انقباضة في الدقيقة، وهو ما يُعرف بتباطؤ القلب.

من الأمثلة على الخلل في نشأة الشارة المحفزة متلازمة العقدة الجيبية المريضة، والرفرفة القلبية التباطؤية.

أما الأمثلة على الخلل في نقل الشارة المحفزة عبر الحزم الناقلة، فيشمل الإحصارات مثل الإحصارات الأذينية البطينية بأنواعها، ويشمل إحصارات الحزم الناقلة مثل حزمة هيس بغصنيها، أو خلل في ألياف بوركينجي.

متلازمة العقدة الجيبية المريضة

متلازمة العقدة الجيبية المريضة (بالإنجليزية: sick sinus syndrome) وتلقب أيضاً بمتلازمة تباطؤ وتسرع القلب هي أحد اضطرابات النظم الناجمة عن خلل يصيب العقدة الجيبية يؤدي إلى عدم أدائها دورها الطبيعي كناظمة بدائية للقلب، مما ينجم عنه مجموعة من اضطرابات النظم تدعى جميعاً بمتلازمة العقدة الجيبية المريضة.

تكمن أعراضها في تباطؤ وتسرع متناوب في دقات القلب، ينجم عن التباطؤ أحياناً إغماء وعن التسارع قلق وهبوط في ضغط الدم. برغم أنتشار المرض في الشيخوخة فهو غالباً ما يصيب كبار السن (فوق 60 سنة)، حيث يبلغ متوسط أعمار المصابين بالمتلازمة 68 سنة، إلا أنه يمكن أن يصيب كافة الأعمار بما فيها الرضّع. يتمثل العلاج بزرع منظم خطى القلب لمنع التباطؤ، وإعطاء أدوية كابحة لسرعة القلب لتجنب التسارع.

احصارات القلب
إحصارات القلب تشمل العلل المتعلقة بانتقال الشارة المحفزة عبر أقسام جهاز التوصيل القلبي، وهي المراحل التي تنتقل خلالها الشارة المحفزة من العقدة الجيبية عبر أذيني القلب وعبر العقدة الأذينية البطينية، مرورًا بأغصان التوصيل وصولاً إلى البطينين. والإحصارات تكمن في تأخير وصول الشارة المحفزة أو حتى تعطيل جزئي أو كامل لانتقال الشارة المحفزة.

إحصار جيبي أذيني

الإحصار الجيبي الأذيني  هو تعطيل انتقال الشارة المحفزة من العقدة الجيبية إلى الأذينين، يقسم الإحصار الجيبي الأذيني إلى ثلاث درجات بشكل مشابه للإحصار الأذيني البطيني. يصعب التعرف على الإحصار الجيبي الأذيني من الدرجة الأولى بتحليل مخطط القلب الكهربائي، وذلك لأن فترة خروج الشارة المحفزة من العقدة الجيبية لا تظهر في المخطط. بينما يمكن تحليل الإحصار الجيبي الأذيني من الدرجتين الثانية والثالثة من خلال مراقبة موجات الP أو عدم ظهورها.

إحصار أذيني بطيني

يُدعى تعطل عملية انتقال الشارة المحفزة في القلب من الأذينين إلى البطينين بالإحصار، وعادةً ما يكون الخلل في العقدة الأذينية البطينية التي تتعثر في نقل الشارة. يُقسم الإحصار إلى ثلاثة درجات. الإحصارات من الدرجة الثانية أو الثالثة يؤدوا إلى عدم وصول كل شارة إلى البطين، مما يؤدي إلى تباطؤ انقباضات البطينين إلى ما دون 50 في الدقيقة!

إحصارات الحزيمة
عندما يتعطل انتقال الشارة المحفزة عبر واحدة من حزيمتا البطين اليمنى أو اليسرى، فإن ذلك يظهر في مخطط كهربية القلب على شكل توسع في مركب QRS  وتغيير يدل على تعويق انتقال الشارة إلى أحد البطينين سواءً جزئيًا أو كليًا، فتصل الشارة البطين عبر البطين الآخر. هذه الإحصارات لا يظهر لها أعراض، وذلك لأن الشارة في المحصلة تنتقل عبر الحزيمة الثانية غير المصابة إلى عضلة البطين، وبالتالي لا ينشأ عنها لا تسارع ولا تباطؤ. .

خوارج الإنقباض

هناك حالات يكون فيها النظم القلبي منتظمًا، ولكن يحدث بين الفينة والأخرى أن تنشأ شارة محفزة شاردة، تخرج على النظم القلبي وتؤدي إلى حدوث انقباض إضافي يستبق الانقباض الطبيعي القادم، هذه النبضة المستبقة  تُدعى بخوارج الانقباض لخروجها على النظم القلبي. تُقسم الخواج إلى قسمين أساسيين هما: خوارج أُذينية (فوق بطينية)، وخوارج بطينية وذلك اعتماداً على مصدر الانقباضة الخارجة.

السكتة القلبية

هناك بضعة اضطرابات نظمية ينجم عنها عجز القلب عن القيام بضخ الدم، وهذه الاضرابات النظمية غير النابضة تشكل خطرًا حادًا على حياة المصاب، وتودي للوفاة خلال بضعة دقائق إذا لم تنته أو يتم علاجها بالإنعاش القلبي الرئوي.

من الاضطرابات النظمية التي ترافق توقف القلب:

 الرفرفة أو الرجفان البطيني .
 الصمت القلبي، وهو عدم ظهور أي نشاط كهربي للقلب، ويدعى أيضًا بتوقف الإنقباض. ويمكن أن ينجم الصمت القلبي عن إحصار قلبي تام غير معوض، أو قد ينجم عن مرض حاد خارج عن القلب، مثل توقف في التنفس، أو استرواح الصدر، أو غيرهما من الحالات الطبية الحرجة.
 التسارع البطيني غير النابض.
 الانفصام الكهربائي للقلب.

علاج اضطراب النظم القلبي
عتمد معالجة اضطرابات نظم القلب على نمط الاضطرابات وعلى درجة خطورتها. فهناك أنواع كثيرة من اضطرابات نظم القلب لا تحتاج إلى أي معالجة.

أما إذا كان لدى المريض ضربات ساقطة يتخطاها قلبه، فقد يطلب الطبيب منه التخفيف من تناول الكافيين. وقد يكون التخفيف من تناول الكافيين كافياً أحياناً لإعادة نظم القلب إلى الوضع الطبيعي.

وفي حالات أخرى، قد تكفي الأدوية لإعادة نظم القلب إلى الوضع الطبيعي.

أحياناً تدعو الحاجة لإعطاء مميعات الدم لمنع تشكل الخثرات في القلب. كما أن خفض ضغط الدم يساعد على منع تشكل الخثرات أيضاً.

أما إذا فشلت كل الإجراءات السابقة في معالجة اضطراب نظم القلب، يمكن اللجوء إلى إجراءات أخرى. فقد يحاول الطبيب استعادة نظم القلب الطبيعي عن طريق تعريض القلب لصدمات كهربائية. ويدعى هذا الإجراء تقويم نظم القلب بالصدمة الكهربائية أو التقويم الكهربي لنظم القلب.

تنجم اضطرابات نظم القلب أحياناً عن فرط نشاط مناطق معينة في القلب. وفي هذه الحالة، قد يدخل الطبيب أنبوباً دقيقاً عبر أحد الأوعية الدموية إلى القلب، ليتلف الممرات الكهربائية في هذه المناطق والتي تسبب تنبيهاً كهربائياً زائداً. ويطلق على هذا الإجراء إتلاف النسيج الناقل للتنبيهات الكهربية بواسطة التواترات كهربائي.

في الحالات التي يكون معدل نظم القلب فيها بطيئاً للغاية، يمكن زرع جهاز يدعى ناظم الخطى حتى يحافظ على معدل نظم القلب عند مستوى معين.

في الحالات التي يكون معدل القلب فيها سريعاً جداً، يمكن زرع مزيل للرجفان عن طريق الجراحة. ويتبه مزيل الرجفان حين تصل سرعة القلب إلى حد خطير، فيرسل صدمة كهربائية إلى القلب لإعادته إلى الوضع الطبيعي.

في بعض حالات اضطرابات النظم، يمكن إعطاء المريض أدوية طويلة المدى للوقاية من حدوث اضطرابات نظم القلب.

وصلات خارجية
 صفحة المكتبة الطبية الوطنية الأمريكية المتعلقة باضطرابات النظم
 شرح حول فحص الوظيفة الكهربائية للقلب عن صفحة جمعية القلب الأمريكية.
 مقاربة المريض المشتبه أو المثبت إصابته باضطراب النظم (من البوابة الطبية).
 أمراض القلب عن البوابة الطبية.

مراجع

طوارئ طبية

اضطراب نظم قلبي


Gaga: Five Foot Two er heimildamynd frá árinu 2017 um bandaríska söngkonuna og lagahöfundinn Lady Gaga. Myndin skjalfestir atburðina í kringum framleiðslu og útgáfu á fimmtu breiðskífu hennar, Joanne, og flutning hennar í hálfleikssýningu á 51. Super Bowl, úrslitaleik bandarísku NFL deildarinnar.  Leikstjóri myndarinnar er Chris Mourkarbel. Myndin var frumsýnd á alþjóðlegu kvikmyndahátiðinni í Toronto (TIFF) árið 2017 áður en hún kom út á heimsvísu á Netflix 22. september 2017. Hún var einnig sýnd á evrópska hluta tónleikaferðalags Gaga, Joanne World Tour, fyrir hverja sýningu.

Ágrip
Samkvæmt Netflix er Gaga: Five Foot Two í cinéma vérité stíl, sem leið til að veita áhorfendum "ófilteraðan, baksviðs aðgang" að ári í lífi Gaga, þar sem þau fara yfir framleiðslu og útgáfu fimmtu stúdíóplötu hennar, Joanne. Farið er yfir marga atburði, þar á meðal reynslu hennar af fylgdarliði sínu, kynni hennar af aðdáendum og baráttu hennar við langvarandi sársauka af völdum vefjagigtar. Myndin býður einnig upp á víðtæka sýn á sköpun og framkvæmd flutnings hennar sem aðalflytjandi í hálfleikssýningu 51. Super Bowl, úrslitaleik bandarísku NFL deildarinnar, auk margvíslegra annarra viðfangsefna og atburða, þar á meðal heimilislíf hennar, tökur á gestahlutverki hennar sem persónan Scáthach í American Horror Story: Roanoke, og umræður um deilur hennar við söngkonuna Madonnu, auk annara atriða.

Leikarar
 Lady Gaga
 Angelina Calderone Germanotta, amma
 Cynthia Germanotta, móðir
 Joe Germanotta, faðir
 Natali Germanotta, systir
 Sonja Durham, meðlimur í Haus of Gaga og vinur
 Bobby Campbell, umboðsmaður
 Tony Bennett, tónlistarmaður
 Brian Newman, tónlistarmaður
 Florence Welch, tónlistarkona
 BloodPop, upptökustjóri
 Mark Ronson, upptökustjóri
 Richy Jackson, danshöfundur
 Frederic Aspiras, hárgreiðslumeistari
 Ruth Hogben, kvikmyndagerðarkona
 Donatella Versace, tískuhönnuður

Viðtökur gagnrýnenda
Gaga: Five Foot Two hefur fengið almennt góða dóma frá gagnrýnendum. Á Rotten Tomatoes hefur hún 73% samþykki, byggt á 41 umsögn, með meðaleinkunnina 6,40 af 10. Samdóma gagnrýni vefsíðunnar segir: "Gaga: Five Foot Two býður upp á hrífandi innsýn í líf stórstjörnunnar á bak við tjöldin, en veikist að vísu vegna ósamræmis í áherslu og skorti á myndefni frá flutningi." Á Metacritic er vegin meðaleinkunn myndarinnar 63 af 100, byggt á dómum 15 gagnrýnenda, sem gefur til kynna "almennt góða dóma".

Kvikmyndagagnrýnandinn Owen Gleiberman fór yfir heimildarmyndina fyrir Variety og sagði að "Gaga geislar af kraftmikilli orku — hún er ákaflega fyndin og sjálfsmeðvituð", og bar myndina saman við aðrar tónlistarheimildarmyndir eins og Madonna: Truth or Dare frá 1990. Hann lofaði stefnu Moukarbel og sagði að honum hafi tekist að stokka upp í hlutunum og sýnt frá andlegu niðurbroti Gaga sem og vináttu sína við aðdáendur.

Leslie Felperin frá tímaritinu The Hollywood Reporter hrósaði senunum í heimildarmyndinni eins og þeim sem sýndu Gaga spila lagið "Joanne" fyrir ömmu sína, en fannst að þrátt fyrir alla ögrandi myndatökuna var söngkonan einbeittari og meðvituð um framkomu sína. Felperin var jákvæð varðandi tæknileg atriði myndarinnar og sagði "pakkinn er settur saman með hæfni og stíl, með tignarlegri klippingu frá Greg Arata sem hjálpar við að skapa sterka tilfinningu fyrir samheldna sögu. Mourkarbel og hljóðstjórar nota oft þrútnandi hljóðrásir og hraðvirka klippingu til að gefa til kynna brjálæði lífs Gaga."

Kvikmyndaplakat
Plakat og forsíðumynd heimildarmyndarinnar, sem sýnir regnbogafossa, blóm, og auka auga streyma niður andlit Gaga, var búið til af þýska listamanninum Pierre Schmidt (einnig þekktur sem Drømsjel). Verk Drømsjel, sem einkennast af súrrealískri blöndu af gamaldags klippimyndum og stafrænni meðhöndlun, vakti athygli leikstjóra myndarinnar, Chris Moukarbel, á Instagram. Samkvæmt Drømsjel var verkið samstarfsverkefni á milli hans sjálfs, Gaga, teymis hennar, Netflix og hollenska ljósmyndatvíeykisins Inez og Vinoodh, sem tóku myndina fyrir plakatið. Tvíeykið hefur myndað Gaga fyrir ýmis verkefni áður, þar á meðal kápu smáskífu hennar, "Applause", frá 2013. Samkvæmt Tilly Martin frá vefsíðunni Creative Boom passar listaverkið alveg inn í einkennisstíl Drømsjel sem sameinar klippimyndir af gamaldags myndmáli af tísku með stafrænni meðferð til að framleiða litríka og súrrealíska samsetningu. Ásamt stafrænu listamönnunum Laura Albert, Christophe Remy og Melissa Murillo nefnir Drømsjel listamennina Salvador Dalí og Friedrich Nietzsche sem helstu áhrifavalda á verk sín.

Viðurkenningar

Heimildir

Tilvísanir

Tenglar

Lady Gaga
Kvikmyndir frumsýndar 2017
Bandarískar heimildarmyndir

Gaga: Five Foot Two


Four ships of the Royal Navy have been named HMS Majestic, whilst another was planned:
  was a 74-gun third rate launched in 1785, razeed into a 56-gun fourth-rate frigate in 1814 and broken up in 1816 after a stranding.
  was a screw-propelled 80-gun second rate launched in 1853 and broken up in 1868.
 HMS Majestic was to have been a  battleship. She was renamed Edinburgh two days before being launched in 1882, and was sold in 1910.
  was  launched in 1895 and sunk by U-21 in 1915.
  was a  launched in 1945. Work was suspended in 1946, she was later completed in 1955 and transferred to the Royal Australian Navy that year as . She was broken up in 1985.

See also
 , a First World War auxiliary minesweeper sunk in 1916

Royal Navy ship names

HMS Majestic


Mega (Kanal 9 Fernsehen), früher auch als Red Televisiva Megavisión ist ein chilenischer Fernsehsender, der zur Bethia Group gehört.

Die wichtigsten Sendungen
Die momentan populärsten Sendungen des Netzwerks sind:

 Meganoticias (2019-)
 Meganoticias Deportes
 Meganoticias Reportajes
 Mucho Gusto (2001-)
 SaV: Secreto a voces (2011–14) (Show-Biz)
 Morande con compañía (2001-)
 Más vale tarde (2013-)
 Tierra Adentro
 +VT Cultural (2014-)
 Historias que nos reúnen (2014-)
  Bindir Gece (2006–09) (Serie)
  A corazón abierto (2010–11) (Serie)
  Fatmagül'ün Suçu Ne? (2010–12) (Serie)
  La Malquerida (2014) (Telenovela)
 Yo Soy Lorenzo (2019–20) (Telenovela)
 Verdades Ocultas (2017-)
 Pituca sin lucas (2014–15) (Telenovela)
 Papá a la deriva (2015) (Telenovela)
 Eres mi tesoro (2015) (Telenovela)
  La Gata (2014) (Telenovela)
  Al diablo con los guapos (Telenovela)
 Amor a prueba (2014–15) (Reality-Show)
  Ezel (2009–10) (Serie)
  Sıla (2006–08) (Serie)
  Gümüş (2005–07) (Serie)
  Muchacha italiana viene a casarse (2014–15) (Telenovela)
 The Switch: Drag Queen Race
  Karadayı (2012–15) (Serie)
  Medcezir (2013–15) (Serie)

Siehe auch
 Liste der chilenischen Fernsehkanäle

Weblinks
 Offizielle Website Official Site

Fernsehsender (Chile)
Spanischsprachiger Fernsehsender

Mega (Fernsehsender)


List of hospitals in South Dakota (U.S. state), grouped by city and sorted by name.

Aberdeen
Avera St. Luke's Hospital
Dakota Plains Surgical Center
Sanford Aberdeen Medical Center

Armour
Douglas County Memorial Hospital

Bowdle
Bowdle Hospital

Britton
Marshall County Healthcare Center

Brookings
Brookings Health System

Burke
Community Memorial Hospital

Canton
Canton-Inwood Memorial Hospital

Chamberlain
Mid Dakota Medical Center

Clear Lake
Deuel County Memorial Hospital

Custer
Custer Regional Hospital

Dakota Dunes
Siouxland Surgery Center

De Smet
De Smet Memorial Hospital

Deadwood
Black Hills Medical Center
Lead-Deadwood Regional Hospital

Dell Rapids
Avera Dells Area Health Center

Eagle Butte
U. S. Public Health Service Indian Hospital

Eureka
Eureka Community Health Services / Avera Health

Faulkton
Faulkton Area Medical Center

Flandreau

Flandreau Medical Center / Avera Health

Fort Meade
Veterans Affairs Black Hills Health Care System

Freeman
Freeman Regional Health Services

Gettysburg
Gettysburg Memorial Hospital

Gregory
Avera Gregory Healthcare Center

Hot Springs
Fall River Hospital

Huron
Huron Regional Medical Center

Madison
Madison Community Hospital

Martin
Bennett County Hospital and Nursing Home

Milbank
Milbank Area Hospital / Avera Health

Miller
Hand County Memorial Hospital / Avera Health

Mitchell
Avera Queen of Peace Hospital

Mobridge
Mobridge Regional Hospital

Parkston
Avera St. Benedict Health Center

Philip
Hans P. Peterson Memorial Hospital

Pierre
St. Mary's Healthcare Center

Pine Ridge
U. S. Public Health Service Indian Hospital

Platte
Platte Health Center / Avera Health

Rapid City
Black Hills Surgery Center
Black Hills Rehabilitation Hospital
Indian Health Service Hospital
Regional Health Rapid City Hospital
Same Day Surgery Center

Redfield
Community Memorial Hospital

Rosebud
U. S. Public Health Service Indian Hospital

Scotland
Landmann-Jungman Memorial Hospital

Sioux Falls
Avera Heart Hospital of South Dakota - Sioux Falls
Avera McKennan Hospital & University Health Center - Sioux Falls
Children's Care Hospital and School
Royal C. Johnson Veterans Memorial Hospital
Select Specialty Hospital-Sioux Falls
Sioux Falls Surgical Center
Sanford USD Medical Center

Sisseton
Coteau des Prairies Hospital

Spearfish
Spearfish Regional Hospital
Spearfish Surgery Center

Sturgis
Sturgis Regional Hospital

Tyndall
St. Michael's Hospital

Vermillion
Sanford Vermillion Medical Center

Viborg
Pioneer Memorial Hospital and Health Services

Wagner
Wagner Community Memorial Hospital - Avera

Watertown
Prairie Lakes Hospital & Care Center

Webster
Sanford Webster Medical Center

Wessington Springs
Avera Weskota Memorial Medical Center

Winner
Winner Regional Healthcare Center

Yankton
Avera Sacred Heart Hospital
Lewis and Clark Specialty Hospital

References

South Dakota

Hospitals

List of hospitals in South Dakota


La Interestatal 40 (abreviada I-40) es una autopista interestatal ubicada en el estado de Arizona. La autopista inicia en el oeste desde la  en la frontera con California hacia el este en la  en la frontera con Nuevo México. La autopista tiene una longitud de 577,9 km (359.11 mi).

Mantenimiento
Al igual que las carreteras estatales, las carreteras federales, la Interestatal 40 es administrada y mantenida por el Departamento de Transporte de Arizona por sus siglas en inglés ADOT.

Cruces
La Interestatal 40 es atravesada principalmente por la .

Véase también

Referencias

Enlaces externos

 Página oficial de ADOT
 Lista de ciudades servidas por autopistas interestatales
 Lista de Autopistas por estado

Carreteras interestatales de Arizona

Interestatal 40 (Arizona)


Henning Eiler Petersen (født 22. august 1877, død 22. maj 1946) var en dansk botaniker.

Petersen blev student i 1895, magisterkonferens i botanik i 1902, Dr. phil. i 1914 (Indledende Studier over Polymorfien hos Anthriscus silvestris). Fra 1909 var Petersen assistent ved Københavns Universitets botaniske laboratorium og ved Polyteknisk Læreanstalt. Fra 1916 var han lektor i teknisk mikroskopi og rendyrkning af gæringsorganismer ved Læreanstalten. Fra 1906 var Petersen tillige lærer ved Universitetets marinbiologiske sommerkursus. I 1903 modtog Petersen Universitetets guldmedalje for en afhandling om submerse phykomyceter, over hvilke han har publiceret flere afhandlinger. Han blev docent ved Universitetet i 1929.

Af hans algologiske arbejder skal nævnes Danske Arter af Slægten Ceramium (Videnskabernes Selskabs Skrifter 1911). Et tredje speciale er behandlingen af spørgsmål om artsvariation; indgående undersøgelser er nedlagt i hans doktordisputats og i to afhandlinger, henholdsvis om Pimpinella saxifraga og Vaccinium uliginosum (Botanisk Tidsskrift 1921 og 1924). Yderligere har Petersen arbejdet med anatomiske opgaver (arktiske ericineer med mere), og på hans initiativ foretoges fra 1911 vegetationsundersøgelser af den fredede Maglemose i Grib Skov; han har herved, bistået af andre unge botanikere, bidraget med Magle-Mose i Grib Skov (Botanisk Tidsskrift 1917).

Kilder

Botanikere fra Danmark
Ansatte ved Danmarks Tekniske Universitet
Ansatte ved Københavns Universitet
Faglitterære forfattere fra Danmark
Dansksprogede forfattere fra Danmark
Danskere i 1800-tallet
Danskere i 1900-tallet
Modtagere af Københavns Universitets guldmedalje
Alumni fra Københavns Universitet
Mykologer fra Danmark

Henning Eiler Petersen


Karl Friedrich David von Lindheim (né le  à Königsberg et mort le  à Bad Teplitz) est un général d'infanterie prussien, chef du cabinet militaire et depuis 1859 gouverneur militaire de la province de Silésie.

Biographie

Origine
Karl Friedrich David est le fils de Johann Philipp von Lindheim (né en 1747 à Gießen et mort le 13 février 1825 à Berlin) et de sa femme Katharina Luise Anna, née von Werner (née en 1760). Son père est un major du  de grenadiers, chevalier de l'Ordre Pour le Mérite et maître de poste de Graudenz. Sa mère est la fille du lieutenant général hessois Leopold Christoph Daniel von Werner (1712-1780) et de sa femme Christine Louise Roth (1725-1780).

Carrière militaire
Lindheim s'engage dès le 15 février 1802 comme caporal dans le bataillon de fusiliers "von Stutterheim" de la  brigade de fusiliers prussien-oriental de l'armée prussienne. Il y devient  sous-lieutenant le 18 octobre 1805 et participe à la campagne de 1806/07 contre les Français. Il combat dans les batailles d'Iéna et d'Eylau et participe aux combats de Lauenbourg, Schippenbeil, Heilsberg, Braunsberg, Wachern et Königsberg. Après la paix de Tilsit, Lindheim est d'abord affecté au 3e régiment d'infanterie prussien-oriental puis en juin 1809 dans le bataillon de fusiliers du  à pied de la Garde. Avec ce régiment, il participe aux guerres napoléoniennes de 1813/15, d'abord comme premier lieutenant, puis comme capitaine d'état-major et comme capitaine et commandant de compagnie. Pour ses actions lors de la bataille de Großgörschen, il reçoit la croix de fer de  classe et combat encore à Bautzen, Dresde, Kulm, Leipzig et Laon. Après la conclusion de la paix, Lindheim devient major et commandant de bataillon. Le 30 mars 1829, il est adjudant de Frédéric-Guillaume III. Lindheim reste à ce poste même après sa nomination comme adjudant général du roi le 16 mai 1834. Simultanément à sa promotion au grade de général de division. Le 13 juin 1840, il est nommé adjudant général du nouveau roi Frédéric-Guillaume .

Lindheim devient alors commandant de la  d'infanterie et promu lieutenant-général le 27 mars 1847. L'année suivante, il quitte ce commandement et est nommé commandant de la  d'infanterie à Breslau. Il est ensuite chargé, le 10 septembre 1849, de remplacer le général commandant du . Il est finalement nommé à ce poste le 23 mars 1852 et assiste en août 1853 aux grands exercices militaires du corps de la Garde et des grenadiers russes à Krasnoïe Selo. Enfin, Lindheim est promu général d'infanterie le 15 octobre 1856 et nommé gouverneur militaire de la province de Silésie le 14 juin 1859.

En raison de sa mauvaise santé, Lindheim fait une cure à Bad Teplitz et y meurt pendant son séjour. Il est inhumé à Erdmannsdorf le 9 août 1862.

Honneurs
Le 18 septembre 1858, le roi nomme Lindheim chef du  de grenadiers. À partir de 1831, il est chevalier d'honneur de l'Ordre de Saint-Jean. De plus, Lindheim est titulaire des ordres suivants :

 Ordre russe de Saint-Stanislas de  classe le 27 novembre 1834
 Ordre de Saint-Vladimir de  classe le 30 septembre 1835
 Commandant de  classe de l'Ordre de Louis de Hesse le 15 novembre 1835
 Ordre russe de Saint-Anne de  classe le 26 septembre 1843
 Ordre de la Couronne de fer de  classe le 21 juin 1849
 Croix d'Honneur de  classe de l'Ordre de la Maison Princière de Hohenzollern le 29 avril 1852
 Ordre d'Alexandre Nevski le 3 juin 1852
 Ordre de l'Aigle rouge de  classe avec feuilles de chêne et diamants le 23 avril 1853
 Chevalier de l'Ordre de l'Aigle noir le 17 octobre 1861

Famille
Lindheim se marie le 26 décembre 1821 à Dessau avec Amélie Agnes Leopoldine, née comtesse von Waldersee (née le 25 juillet 1799 et morte le 16 octobre 1826 à Potsdam). Elle est la fille de l'écrivain Franz von Waldersee. Après sa mort, Lindheim se marie le 16 novembre 1835 avec Luise Alexandrine Dorothea, née von Borstell (née le 7 septembre 1804 à Berlin et morte le 9 mars 1889 dans la même ville). Elle est la fille du lieutenant général prussien  (1778–1856) et dame d'honneur de la princesse héritière Élisabeth de Prusse. Les mariages produisent cinq enfants, dont:
 Karoline (1782–1867) mariée avec  (1810–1867), général de division prussien
 Friedrich Wilhelm Ludwig Heinrich Karl (né le 18 juillet 1836 à Sanssouci et mort le 15 octobre 1897), major prussien et directeur de Paket AG

Bibliographie
 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Band 5, Hanseatische Verlagsanstalt Hamburg, o. O. [Hamburg], o. J. [1938], DNB 367632802, S. 447–449, Nr. 1639.

Références

Liens externes

Général prussien d'infanterie
Personnalité prussienne des guerres napoléoniennes
Commandeur de 1re classe de l'ordre de Louis de Hesse
Chevalier de 1re classe de l'ordre autrichien de la Couronne de fer
Chevalier d'honneur de l'ordre de Saint-Jean (Bailliage de Brandebourg)
Récipiendaire de l'ordre de l'Aigle rouge de 1re classe
Récipiendaire de 1re classe de l'ordre princier de la maison de Hohenzollern
Récipiendaire de l'ordre de l'Aigle noir
Récipiendaire de l'ordre de Sainte-Anne
Récipiendaire de l'ordre d'Alexandre Nevski
Ordre de Saint-Vladimir
Naissance en septembre 1791
Naissance à Königsberg
Naissance dans la province de Prusse-Orientale
Décès en août 1862
Décès dans la région d'Olomouc
Décès dans le margraviat de Moravie
Décès à 70 ans

Karl Friedrich David von Lindheim


Dale Station (Dale stasjon) er en jernbanestation på Bergensbanen, der ligger ved byområdet Dale i Vaksdal kommune i Norge. Stationen består af nogle få spor, to perroner og en stationsbygning i gulmalet træ. Desuden er der forskellige andre bygninger, ligeledes opført i gulmalet træ.

Stationen åbnede som holdeplads på Vossebanen, der nu udgør en del af Bergensbanen, 11. juli 1883. Den blev opgraderet til "station" 1. april 1888. Den blev fjernstyret fra 19. juni 1980 og gjort ubemandet 11. august 1997.

Den første stationsbygning blev opført i 1883 efter tegninger af Balthazar Lange. Den var af typen "fjerde klasse", der også blev opført på flere andre stationer på Vossebanen. Stationen lå lige ved Dale Fabrikkers direktørbolig, og der blev anlagt et 400 m langt sidespor fra stationen til den ældste del af fabrikkerne. I 1908 blev stationsbygningerne flyttet på i forbindelse med indlemmelsen af Vossebanen i Bergensbanen året efter. Dales stationsbygning blev flyttet til Reimegrend Station, der åbnede i 1908. Til gengæld overtog Dale stationsbygningen fra Voss Station, hvor den var blevet erstattet af en ny.

Litteratur

Eksterne henvisninger

Stationer på Bergensbanen
Etableret i 1883
Jernbanestationer i Hordaland

Dale Station


අයන්(III) ඔක්සයිඩය හෙවත් ෆෙරික් ඔක්සයිඩය, Fe2O3 යන රසායනික සූත්‍රය සහිත අකාබනික සංයෝගයකි.මෙම ඔක්සයිඩය අයන් මූලද්‍රව්‍යයේ ඔක්සයිඩ 3 අතරින් එක් ඔක්සයිඩයක් වන අතර දුර්ලභ ලෙස පවතින අයන (ii ) ඔක්සයිඩය (FeO) තවත් ඔක්සයිඩයකි.ස්වභාවිකව ඛනිජමය මැග්නටයිටයක් ලෙස ඇතිවන අයන් (ii ,iii) ඔක්සයිඩය (Fe3O4), අනෙක් ඔක්සයිඩයකි.වානේ කර්මාන්තය සඳහා යකඩ/අයන් ලබා ගන්නා ප්‍රධාන ප්‍රභවය වන්නේ හීමටයිට්(Fe2O3 ) ලෙස හැදින්වෙන ඛනිජ ද්‍රව්‍යයි. Fe2O3 යනු සක්‍රීය ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරන රතු පැහැති පෙරෝචුම්භකයකි. අයන් (iii) ඔක්සයිඩය යකඩ මල ලෙසද හැඳින්වේ. මෙම හැඳින්වීම යම්තාක් දුරකට වේදගත්වේ.මන්ද යත් එම සංයෝග 2හිම සමාන ගුණ සහ සමාන සංයෝජනයන් පවතින බැවිනි.යකඩ මල යනු රසායනික වශයෙන් පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර හඳුනා නොගත් සංයෝගයක් වන අතර එය හයිඩ්රිකරණය වූ ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් ලෙස විස්තර කෙරේ.

ව්‍යුහය

විවිධාකාරයේ බහු අවයවිකයන් වශයෙන් Fe2O3 පැවතිය හැකිය.එහි ප්‍රධාන අකාර ලෙස පවතින ඇල්ෆා සහ ගැමා ආකාරයන් ජ්‍යාමිතික අෂ්ටතල සංයෝජනයක් ලෙස පවතී.එහිදී එක Fe අණුවක් වටා O2 ලිගන්ඩ 6ක් බැඳී පවතී.

ඇල්ෆා ආකාරය

ඇල්ෆා Fe2O3 හි රොම්බස්තල ව්‍යුහයක් පවතින අතර, බහුලවම පවතින ආකාරයි. මෙය ස්වභාවිකව හීමටයිට් ඛනිජයක් ආකාරයට හටගන්නා අතර එය ලෝපස් ලෙස හඳුන්වයි.මෙය 260K ට පහත් උෂ්නත්වයන්හිදී ප්‍රතිපෙරෝචුම්භකයක් ලෙස හැසිරෙන අතර 260K - 950K අතර උෂ්ණත්ව අගයන්හිදී දුර්වල පෙරෝචුම්භක ගුණ පෙන්වයි. තාප වියෝජනයන් සහ දියරමය තත්වයේ පවතින අවස්ථාවන්හිදී සිදු කෙරෙන අවක්ෂේපයන් යන දෙයාකාරයෙන්ම මෙය පහසුවෙන්  හැක. එහි චුම්භකත්ව ගුණ විවිධ සාධක මත රඳාපවතී.
උදා: පීඩනය, චුම්භක ක්ෂේත්‍ර තිව්‍රතාවය, අණුවෙහි ප්‍රමාණය

ගැමා ආකාරය

ගැමා Fe2O3 ඝනක ආකාර ව්‍යුහයක් දරයි.එය මිතස්ථායි සංයෝගයක් වන අතර ඉහල උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ආකාරය බවට පත්වේ. එය ස්වභාවිකව මැග්මයිට් ඛනිජය ලෙස ඇතිවේ.10nm ට කුඩා අතිපෙරහන් අංශු අනුචුම්භකයන් ලෙස සලකනු ලැබූවත්, මෙහි පෙරෝචුම්භක ගුණ පවතින අතර සැටහුම් පටයන්  සැකසීම සඳහා මෙය භාවිත කෙරේ
ගැමා අයන් (iii) ඔක්සිඩ් - හයිඩ්රෝක්සයිඩ් තාප විජලනය (dehydration) මගින් සහ අයන් (ii,iii) ඔක්සයිඩ් සූක්‍ෂම ඔක්සිකරණය මගින් මෙම සංයෝගය සෑදිය හැක. එමෙන්ම Fe3O4 සුක්‍ෂම ඔක්සිකරණය මෙය සැකසීමේ තවත් ආකාරයක් වේ. අයන් (iii) ඔක්සලේට් තාප වියෝජනයන් මගින්  මෙහි අති පෙරහන් අංශු නිපදවිය හැක.

අනෙක් ආකාරයන්

මෙම සංයෝගයේ තවත් ආකාර කිහිපයක් මේ වන විට හදුනාගෙන ඇත. බීටා ආකාරය ඝනමය ව්‍යුහයක් සහිත මිථස්ථායී සංයෝගයක් වන අතර 500C    (930 F) ඉහල උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ව්‍යුහය බවට පත්වේ.හීමටයිට්, කාබන් මගින් ඔක්සිහරණය, අයන් (iii) ක්ලෝරයිඩ් තාප විච්ඡේදනය, හෝ අයන් (iii) සල්ෆේට් තාප වියෝජනය මගින් මෙම සංයෝගය සාදා ගත හැක.
එෆ්සයිලෝන් ආකාරය රෝම්බසිය ව්‍යුහයක් දරන අතර ඇල්ෆා සහ ගැමා ආකාරයන්ගේ අතරමැද ගුණ පෙන්වයි.ශුද්ධ ලෙස එය පිළියෙළ කරගත හැකි ආකාරයක් තවම සොයාගෙන නැත. එය සැමවිටම ඇල්ෆා හෝ ගැමා ආකාරයක් සමඟ මිශ්‍රව පවතී.එෆ්සයිලෝන් ආකාරය වැඩි අනුපාතයෙන් යුක්ත වූ සංයෝගයක්, ගැමා ආකාරය තාප වියෝජනයන්ට ලක් කිරීමෙන් ලබාගත හැක. මෙම ආකාරයද මිථස්ථායී වන අතර 500C - 750C අතර උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ආකාරය බවට පත්වේ.විද්‍යුත් චාපයක් තුල ඔක්සිකරණය මගින් හෝ සෝල් ජෙල අවක්ෂේපන ක්‍රමය මගින් අයන් (iii) නයිට්‍රේටය මගින් සාදාගත හැක.මීට අමතරව අස්ඵටිකයන් ඉහල පීඩනයන්ට පත් කිරීමද භාවිත කල හැක.

හයිඩ්රිකරණය වූ අයන් (iii) ඔක්සයිඩ්

අයන් (iii) ඔක්සයිඩයේ හයිඩ්රෙටයන් කීපයක් පවතී. ද්‍රවීය Fe(iii) ලවණ ද්‍රාවණයකට ක්ෂාර මිශ්‍ර කල විට රතු දුඹුරු පැහැති අවක්ෂේපයක් ඇති කරයි. මෙය Fe(OH)3  සංයෝගය නොවන අතර මෙය Fe2O3 .H2O හෙවත් Fe(O)OH  ලෙස හඳුන්වන සංයෝගයයි. විවිධ ගුණයන්ගෙන් යුත් එකිනෙකට වෙනස් Fe(iii) ඔක්සයිඩයන් පවතී. එනම් ජලය තුල පවතින යකඩ පෘෂ්ඨ මත හටගන්නා යකඩ මල වල පිටත හටගන්නා රතු පැහැති ලෙපිඩොක්රෝසයිට් ගැමා- Fe(O)OH සහ ජලය තුල පවතින යකඩ පෘෂ්ඨ මත හටගන්නා යකඩ මල වල ඇතුලත හටගන්නා තැඹිලි පැහැති ජියෝතිටයන්ය (goethite). Fe2O3 .H2O  සංයෝගය රත් කරන විට එහි පවතින ජල අණු ඉවත් වේ. තවදුරටත් රත් කිරීම සිදුකරන විට 1670K උෂ්ණත්වයේදී Fe2O3, මැග්නටයිට් ඛනිජය ලෙස හඳුන්වන කළු පැහැති  Fe3O4  (FeiiFeiii 2O4) බවට පරිවර්තනය වේ. Fe(O)OH, අම්ල තුල ද්‍රවණය වීමෙන් [Fe(OH2)6]3+ඇතිකරයි. ක්ෂාරීය මාධ්‍ය සමඟ ප්‍රතික්‍රියාව සැලකු විට,Fe2O3, ක්ෂාර සමඟ [Fe(OH)6]3-ලබා දේ.

ප්‍රතික්‍රියඅයන්(යකඩ)+සල්ෆර් ⟶අයන් සල්ෆයිඩ්

යකඩ නිෂ්පාදනයේදී යොදා ගන්නා කාබන් සමඟ සිදුකෙරෙන ඔක්සිහරණය වැදගත් ප්‍රතික්‍රියාවකි.

2Fe2O3  + 3C → 4Fe + 3CO2

ඇලුමිනියම් සමඟ සිදුකෙරෙන අධික තපදායි ප්‍රතික්‍රියාව තවත් රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාවකි.

2Al + Fe2O3  → 2Fe + Al2O3

මෙම ක්‍රියාවලිය ඝනමය ලෝහ විලීන කිරීම සඳහා යොදා ගැනේ. දුම්රිය මාර්ග වල රේල් පීලි අතරට සෙරමික් අඩංගු සංයෝග යෙදීමෙන් සම්බන්ධ කිරීමේදී මෙම යෙදීම භාවිතයට ගැනේ.එමෙන්ම අයුධ, කුඩා ලෝහ මූර්ති සහ උපකරණ නිෂ්පාදනයේදී තර්මිට යොදාගනී.

මෙය හයිට්‍රජන් සමඟ 400C  දී අර්ධ ඔක්සිකරණය මඟින් මැග්නටයිට් නිපදවිය හැකිය. එය Fe(ii) සහ Fe(iii) ගුණ අඩංගු චුම්භකත්ව ගුණ සහිත කළු පැහැති සංයෝගයකි.

3Fe2O3 + H2 → 2Fe3O4 + H2O

අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් ජලය තුල අද්‍රාව්‍ය වන අතර හයිඩ්‍රක්ලොරික්, සල්ෆියුරික් වැනි අම්ල තුල පහසුවෙන් ද්‍රාව්‍ය වේ.

එයඊ.ඩී.ටී.ඒ. සහ ඔක්සලික් අම්ල වැනි නඛර සංයෝග තුලද හොඳින් ද්‍රාව්‍ය වේ.

අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් වෙනත් ලෝහමය ඔක්සයිඩයක් හෝ කබනේටයක් සමඟ රත් කිරීමෙන් ෆෙරේට් නමැති සංයෝගයක් නිපදවේ.

ZnO + Fe2O3 → Zn(FeO2)2

නිපදවීම

අයන්(iii) ඔක්සයිඩය අයන් අයන් ඔක්සිකරණය වීමෙන් නිපදවේ. එය විද්‍යාගාරයන් තුල සෝඩියම් බයිකාබනේට් ද්‍රාවණයක් විද්‍යුත් විසර්ජනය මඟින් හෝ අයන් ඇනෝඩයක් අන්තර් විද්‍යුත් විසර්ජනය මඟින් නිපදවේ.

4Fe + 3O2 + 2H2O → 4FeO(OH)

ප්‍රතිඵල ලෙස ඇතිවන හයිඩ්රිකරණය වූ අයන්(iii) ඔක්සයිඩ්, මෙහිදී Fe(O)OH ලෙස නම් කෙරේ. එය 200C  දී ඩිහයිඩ්රිකරණය වේ.

2FeO(OH) → Fe2O3 + H2O

එය අයන්(iii) හයිඩ්රෝක්සිඩ් තාප වියෝජනය මඟින් 200C ඉහල උෂ්නත්වයන්හිදී නිපදවිය හැක.

2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O

ප්‍රයෝජන

යකඩ කර්මාන්තය

අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් විශාල වශයෙන් වනේ සහ යකඩ කර්මාන්තයන්ගේ අමුද්‍රව්‍යක් වශයෙන් යොදාගනී.

ඔපගැන්විම

ඉතා සියුම් කුඩු ලෙස පවතින ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් ලෝහමය අභරණ සහ කාච ඔපදැමීම සඳහා යොදාගනී. එමෙන්ම ඓතිහාසික ලෙස රූපලවන්ය කටයුතු  සඳහා යොදාගෙන ඇත.සෙරියුම් (iv) ඔක්සයිඩ් වැනි නව ඔප දැමීමේ කුඩු වලට සාපේක්ෂව ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් සූක්ෂම ලෙස ඔපදැමීම සිදුකරයි. නමුත් එය තවමත් optic fabrication සහ ආභරණ තනන්නන් අතර භාවිතයට ගැනේ. රත්‍රං ඔපදැමීමේ ක්‍රියාවේදී මෙමඟින් පෘෂ්ඨය මත සියුම් කඩතොළු ඇතිකරන අතර එය අවසාන නිෂ්පාදනයේ පෙනුම වැඩි කිරීම සඳහා දායක වේ. මෙම සංයෝගය සියුම් කුඩක් ලෙස, පාප්පයක් ලෙස හෝ ඝනමය දණ්ඩක් ලෙස විකිණේ. අනෙකුත් ඔපදැමීමේ සංයෝගද ෆෙරික් ඔක්සයිඩ අඩංගු නොවුවද රුජ් ආලේපය ලෙස හැඳින්වේ. ස්වර්ණාභරණ නිපදවන්නන් ආභරණය මත ඉතිරි වී ඇති රුජ් ආලේපය අති ධ්වනි තරංග භාවිතයෙන් සිදුකෙරෙන පිරිසිදු කිරීම මඟින් පිරිසිදු කරයි. මුවහත් කිරීමේ දී යොදාගන්නා සංයෝගයන් තුල මෙය අඩංගු වන අතර, දැළි පිහි, පිහි වැනි මුවහත් ආයුධ මුවහත් කිරීමේ කටයුත්ත සඳහා එය යොදා ගැනේ.

වර්ණක

අයන් (iii) ඔක්සිඩ් වර්ණකයක් ලෙසද භාවිතවේ. "Pigment Brown 6", "Pigment Brown 7" සහ "Pigment Red 101" ඉන් සමහරකි.  "Pigment Red 101" සහ "Pigment Brown 6" වැනි සමහරක් වර්ණක සඳහා ආහාර සහ ඖෂධ අධිකාරිය මඟින් ආහාර වර්ණක ලෙස යොදාගැනීම සඳහා අනුමැතිය ලබා දී ඇත. ටයිටේනියම් ඔක්සයිඩයන් යොදා ගන්නා සේම දන්ත සංයෝගයන්ගේ සමහර වර්ණකයන් ලෙස අයන් ඔක්සයිඩයන් යොදාගනී.
ස්වීඩනයේ පවතින ෆලු රතු (Falu red) නැමැති වර්ණයේ මූලික වර්ණකයක් ලෙස හීමටයිට් සැලකේ.

චුම්භක සැටහීම

චුම්භකත්ව අංශු ලෙස අයන්(iii) ඔක්සයිඩ් වැඩ බහුල ලෙස භාවිත වේ. හඬ පට, දත්ත ගබඩා කිරීමේ තැටි ආදී චුම්භක අංශු භාවිතයෙන් සිදුකෙරෙන දත්ත ගබඩා කිරීම් සහ පටිගත කිරීම් සඳහා යොදා ගැනේ.කෙසේ වෙතත් චුම්භකත්වය භාවිතයෙන් දත්ත ගබඩා කෙරෙන නවීන මාධ්‍ය සඳහා, ස්ථර 15ක් හෝ ඊට වඩා වැඩියෙන් යුක්ත වූ සියුම් පට තාක්ෂණය යොදා ගැනේ.

ප්‍රකාශ උත්ප්‍රේරණය

ඇල්ෆා Fe2O3 , ජල විච්ඡේදන ප්‍රතික්‍රියා සඳහා යොදාගන්නා ෆොටෝ අනෝඩයක් ලෙස වසර 25ක් පුරා අධ්‍යනය කර ඇත.

මේවාත් බලන්න
Iron oxides

සටහන්

බාහිර සබැඳුම්

NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

Iron compounds
Oxides

Iron oxide pigments
Common oxide glass components
Sesquioxides

අයන්(III) ඔක්සයිඩය


Alen Islamović (Bihać, 17. kolovoza 1957.), je bosanskohercegovački rock-pjevač, nekadašnji član rock-grupa Divlje jagode i Bijelo dugme.

Diskografija

S Divljim jagodama

 1981. - Stakleni hotel
 1982. - Motori
 1983. - Čarobnjaci
 1985. - Vatra
 1987. - Wild Strawberries

S Bijelim dugmetom

 1986. - Pljuni i zapjevaj moja Jugoslavijo
 1987. - Mramor, kamen i željezo
 1988. - Ćiribiribela
 2005. - Turneja 2005

Solo

 1989. - Haj nek se čuje, čuje haj nek se zna
 1992. - Gdje je moj rođeni brat
 1993. - Hitovi
 1994. - Bauštelac
 1995. - Nema meni bez tebe
 1996. - Live Eurotour '95-'96
 1998. - Samo nebo zna
 2001. - Istok-zapad-sjever-jug
 2005. - Mrtvo hladno
 2013. - Alcatraz
 2015. - Heroin (singl)
 2017. - Još se branim ćutanjem Alen & Milica Pavlović
 2018. - Nije ovo moje vrijeme Alen & Indira Forza ex Colonia
 2019. - Tajno cd
 2020 - Na pola koplja -single Alen & srčani udar

Izvori

Vanjske poveznice
www.alen-islamovic.net
Discogs

Bosanskohercegovački rock-pjevači
Bosanskohercegovački basisti
Životopisi, Bihać
Glazbenici heavy metala

Alen Islamović


Ioan Walter (n.? - d.?) a fost un general român care a luptat în timpul celui de-al Doilea Război Mondial.

Generalul de divizie intendent Ioan Walter a fost trecut din oficiu în rezervă pentru limită de vârstă de la data de 20 noiembrie 1945, prin decizia ministerială nr. 1.659 din 22 septembrie 1944.

Decorații
  Ordinul "Steaua României" în gradul de Ofițer (9 mai 1941)

Note

Legături externe

Generali români din Al Doilea Război Mondial
Decorați cu Ordinul Steaua României

Ioan Walter


مجموعات صقور فتح هي إحدى التشكيلات العسكرية التابعة لحركة فتح والتي تشكلت في الانتفاضة الأولى بعد تشكيل مجموعات الفهد الأسود وكان لها دورا نضاليا ضد قوات الاحتلال الإسرائيلي في فترة انتفاضة الأقصى عام 2000م شاركت بعملية قوية مع كتائب القسام «براكين الغضب».

مراجع

أجنحة عسكرية لأحزاب سياسية
انحلالات سنة 1995 في فلسطين
انحلالات سنة 2005 في فلسطين
تأسيسات سنة 1991 في فلسطين
تأسيسات سنة 2004 في فلسطين
جماعات مسلحة فلسطينية سابقة
حركة فتح
قومية فلسطينية
معاداة الصهيونية في فلسطين
منظمات انحلت في 2005
وحدات وتشكيلات عسكرية أسست في 1991
وحدات وتشكيلات عسكرية أسست في 2004

مجموعات صقور فتح


Lucy : kadın ismi ve soyadı.

Ayrıca:

Kişiler

Önadı (kadınlar)

 Azize Lucy (283–304),
 Lucille Ball (1911–1989),
 Lucy Burns (1879–1966),
 Lucy DeCoutere,
 Shannon Spruill (d. 1975), veya "Lucy Furr"
 Lucy Durack,
 Lucy Hale,
 Lucy Hockings,
 Lucy Jones,
 Lucy Liu,
 Lucy Parsons, Teksas doğumlu siyahi sendikacı.
 Lucy Qinnuayuak,
 Lucy Temerlin (1964–1987),
 Lucy Stone (1818–1893),

Soyadı
 Autherine Lucy,
 Charles Lucy,
 Donny Lucy,
 Gary Lucy,
 Sir Henry Lucy JP,
 Jeffrey Lucy,
 Judith Lucy,
 Julie Ashton-Lucy,
 Sir Thomas Lucy,
 Tom Lucy,
 William Lucy,

Kurgusal karakterler
 Lucy Pevensie (Chronicles of Narnia)
 Lucy van Pelt (Peanuts)
 Lucy/Nyu in the manga Elfen Lied
 Lucy Ricardo (I Love Lucy)
 Lucy Romalotti (The Young and the Restless)
 Lucy Honeychurch, (A Room with a View)
 Lucy Fields (Grey's Anatomy)
 Lucy Fernandez (Degrassi).
 Lucy Heartfilia in the manga Fairy Tail
 Lucy Beale (EastEnders)
 Lucy Westenra (Dracula)
 Lucy Steele (Sense and Sensibility)
 Eponymous character in the song "Lucy in the Sky with Diamonds" by the Beatles, said to be based on a drawing of Lucy O'Donnell or the LSD abbreviation
 Lucy and the Diamonds, antagonists in the film Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band based around the song
 Lucy Carrigan, a main character in the film Across the Universe based loosely around the song
 Lucy Coe (General Hospital)
 Lucy Maria Misora, an alien character in the Japanese adult visual novel ToHeart2'
 Lucy Camden-Kinkirk in the TV series 7th Heaven Lucy Robinson in the Australian television soap opera Neighbours
 Lucy Knight in the TV series ER Lucy Cunningham-Schultz in the radio drama Adventures in Odyssey
 Lucy Snowe, heroine of Villette by Charlotte Brontë
 Lucy Barker in Stephen Sondheim's Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street Lucy Harris in Frank Wildhorn'sJekyll & Hyde
 Lucy Dennison in Richie Tankersley Cusick's books series The Unseen Lucy Tartan, a major character in Herman Melville's novel Pierre: or, The Ambiguities Lucy Wilde in Despicable Me 2 Titular protagonist of the 2014 sci-fi/action film Lucy Lucy Lane, sister of Superman's girlfriend Lois Lane
 Lucy Saxon, the Master's ex-wife from the third series and 2008–2010 specials of the Doctor Who revival series
 Lucy Stillman, recurring character in Assassin's Creed Lucy Loud, in the TV series The Loud House Lucy Carlyle, main character in the Lockwood and Co. series by Jonathan Stroud.

Yerleşim yerleri
 Saint Lucy - Barbados'ta şehir
 Lake Lucy (Lucy Gölü), a lake in Minnesota

Fransa'daki belediyeler
 Lucy, Moselle,
 Lucy, Seine-Maritime,
 Lucy-le-Bocage,
 Lucy-le-Bois,
 Lucy-sur-Cure,
 Lucy-sur-Yonne,

Diğer
 Lucy (fosil) - Australopithecus afarensis'' fosili
 Lucy (film)

Lucy


Turbina cu aer dinamic (în , prescurtat RAT) este o mică eoliană instalată pe un avion și conectată la o pompă hidraulică sau la un generator electric, având rolul de a asigura o sursă minimală de electricitate în cazul pierderii surselor primară și auxiliară de energie.

Operare
Avioanele moderne obțin energie electrică din motoarele principale sau de la un generator auxiliar plasat la coada avionului sau în locașul trenului de aterizare și care consumă combustibil fosil. RAT generează electricitate de la vântul generat de mișcarea aeronavei. Dacă viteza avionului este scăzută, și cantitatea de energie va fi mai mică. În general, RAT e folosit în avioanele moderne doar în caz de urgență: când sunt indisponibile atât sursa primară, cât și cea secundară de energie, RAT va oferi energie electrică pentru sistemele vitale (controalele aeronavei și alte instrumente critice). În condiții normale, RAT este ascuns în fuselaj sau aripă și este scos manual sau automat în cazul pierderii de putere. Anumite sisteme de acest fel oferă doar energie hidraulică, ce este ulterior transformată în energie electrică.

În anumite avioane mai vechi, sisteme RAT mai mici erau activate permanent, alimentând un mic generator sau pompa de combustibil. De asemenea, anumite elice cu viteză constantă, ca cele de pe motoarele Argus As 410 folosite pe avioanele Focke-Wulf Fw 189, foloseau o turbină cu elice pe spinner pentru a alimenta un regulator de turație independent ce controlează această viteză constantă.

Incidente ce au implicat folosirea RAT
Următoarele incidente au implicat folosirea unei turbine cu aer dinamic de către aeronave civile::
 Zborul 143 al Air Canada, cunoscut și ca incidentul Gimli Glider
 Zborul 236 al Air Transat
 Deturnarea zborului 961 al Ethiopian Airlines
 Zborul 3378 al Hapag-Lloyd
 Zborul 3701 al Pinnacle Airlines
 Zborul 1549 al US Airways

Note

Legături externe

 A survey on the use of ram air turbine in aircraft / AIP Conference Proceedings > Volume 1831, Issue 1 (2017) doi:10.1063/1.4981189

Generatoare electrice
Terminologie aviatică

Turbină cu aer dinamic