La canción montañesa o tonada montañesa es un género musical folclórico de carácter lírico desarrollado en Cantabria (España).

Se trata de la principal expresión lírica de tradición oral cantada de Cantabria junto con las marzas, la jota montañesa (cantada), los picayos, el aguinaldo y los romances.

Características
La Canción Montañesa es interpretada principalmente "a capela", si bien en ocasiones se emplea algún instrumento autóctono para acompañarla, como puede ser el "pitu montañés" y tambor, la gaita, la pandereta o las castañuelas (tarrañuelas).

Aparte de interpretarse de manera individual, también es habitual realizarlo en formaciones colectivas a través de las "Corales", los "Coro rondas", y los "Cantos de ronda" (ronda de mozos, más habituales en el sur de la región).

La primera valoración que se realiza sobre la música genuina montañesa, tal y como indica la obra "Cantos de La Montaña" de Rafael Calleja es que las Canciones Montañesas se identifican con el estilo desarrollado tanto en el área de "La Montaña" como en el de "Campoo y los valles del sur". Ambas componen junto a "La Marina", las tres áreas de Cantabria desde un punto de vista geomorfológico. Por lo tanto, tras el análisis de las canciones presentadas a concurso en la "Fiesta Regional Montañesa" (véase apartado Historia), el jurado del mismo, los presentes en la fiesta folclórica y el autor de la mencionada obra, concluyen que existe una diferencia entre las canciones de la costa cántabra y las del resto de la región, identificando a estas últimas como canciones de estilo montañés.

Hoy en día, gracias al conocimiento de más canciones, no presentes en la "Fiesta Regional Montañesa", puede apreciarse que hay ciertas "Canciones Campurrianas" que se diferencian levemente del estilo puramente montañés, si bien, hay otras desarrolladas en esa zona que comparten características desde el punto de vista lírico y el de la interpretación oral con las Canciones Montañesas más genuinas. Lo mismo ocurre con las canciones desarrolladas en la costa cántabra, donde podemos encontrar canciones de características muy similares o idénticas a las canciones montañesas más puras, y diferentes, por tanto, a las también desarrolladas en esas zonas costeras y denominadas "Canciones Marineras de Cantabria".

De la misma manera, hay quien matiza que existe una diferencia, aunque poco significativa, de las canciones desarrolladas en el área central de Cantabria, con respecto a las desarrolladas en la zona lebaniega, e incluso las de la zona pasiega y la purriega, argumentando diferencias en cuanto a interpretación de las mismas, más que en cuanto a la temática.

Por último, también hay quien aglutina al conjunto de canciones propias de toda la Comunidad Autónoma de Cantabria bajo la denominación de canciones Montañesas, argumentando que se trata de la misma situación que lo que ha ocurrido con la denominación de la provincia, donde por extensión del término, se pasó a identificar a toda la actual Cantabria como "La Montaña".

Las "montañesas" como manifestación cantada del folclore cántabro tienen su "embrión" en el corazón del pueblo, siendo una <<expresión fiel de los sentimientos>> del mismo, y denotando en las letras de sus canciones una <<melancolía profunda>>, donde los "cantores" recrean las melodías sobre la base de las propias posibilidades de sus voces, pero siempre teniendo en cuenta que estas canciones requieren una gran potencia de voz y una continua subida y bajada del registro vocal.

Historia
A finales del siglo XIX se produjo en la región un interés por recuperar y realzar el valor del folclore musical. Un hito importante en las Canciones Montañesas es la celebración de la gran "Fiesta Regional Montañesa "del 12 de agosto de 1900, celebrada en la Plaza de Toros de Santander donde se convocó un concurso que premiaba a la mejor colección de cantos y tonadas de toda la provincia presidida por un jurado formado por el prestigioso músico cántabro Jesús de Monasterio, por Ruperto Chapí y por Tomás Bretón; se presentaron 4 colecciones con 174 cantos. Al año siguiente fueron recogidas en una obra titulada "Cantos de la Montaña: Colección de canciones populares de la provincia de Santander" cuyo autor fue Rafael Calleja y fue publicada en Madrid. En la citada fiesta folclórica los miembros del jurado se dieron cuenta del carácter bien definido y claramente distintivo de las canciones presentadas al concurso con respecto a otras canciones de las provincias vecinas, llegando incluso a realizarse afirmaciones como que <<La Montaña tiene música propia>>
, afirmación realizada por Jesús de Montasterio.

En 1947, 1952 y 1955 se publica el "Cancionero Popular de la Provincia de Santander", una obra compuesta por tres libros, escritos por D. Sixto de Córdova y Oña, que junto con un cuarto libro titulado "Cancionero infantil español", recopiló más de dos mil cantos en total. Dedicó a la investigación y recuperación de la música folclórica popular medio siglo, comenzando en 1885 y llegando a recopilar canciones incluso del siglo XVIII. Su colección fue reeditada en 1980 por la Diputación Provincial de Santander.

En el ámbito de los grupos Corales, un hito importante lo encontramos en la década de los 40, cuando comienzan a surgir los primeros grupos, con el objetivo de mantener y realzar la importante labor iniciada por el Orfeón Cantabria, fundado por Adolfo Wünchs hacia 1890.

Ejemplificación
Se cita a continuación, a modo de ejemplificación, algunas canciones montañesas, intérpretes solistas, así como grupos de intérpretes:

 Canciones Montañesas:
A:

"A cantar las marzas" (marza), "A coger el trébole", "Adiós con el corazón", "Adiós Comillas, adiós", "Adiós, rosita y clavel", "Adiós y diviértete", "A dónde vas por agua", "Agua del río", "Ahí la tienes, a la ventana", "Ahí la tienes, bailalá",  "A la entrada del pueblo", "A la fuente voy por agua", "Al cherenguindín",  "Alégrense los cristianos", "A los árboles altos", "A los quintos, madre", "Allá arriba", "Al subir la escaleruca", "Amante, amante", "Amante mío del alma",  "Aquel sombrero de monte", "Árboles de la Alameda", "Arriba el limón", "Arriba, galán", "Arriba la flor",  "Arriba, mozo", "Arrolla bien tus panojos", "Asómate a la ventana", "Aunque me ves con albarcas", "Aunque me voy de tu lado", "Ayer me dijo tu madre", "Ay, luna, luna", "¡Ay qué bien te está!", "¡Ay Soledad!

B:

"Barquero nuevo"

C:

"Callejuca, callejuca", "Calle de la mi morena", "Campanario", "Campanillas de plata", "Cantemos, pastores", "Capullito, capullito", "Cara de luna brillante","Carretera, carretera","Carretero, carretero", "Carretera de Carmona", "Cásate conmigo", "Cochero, detenga el coche", "Como el molino que muele", "Cómo quieres que la hiedra", "Cómo relumbran altares", "Con el permiso de ustedes", "Cómo quieres que el sol salga", "Cuando la máquina pita", "Cuando voy al baile", "Cuando yo la cortejaba", "Cuatro horas llevamos","Cuatro pañuelitos tengo", "Cuatro pinos"

D:

" Dále, minerito, dále", "Dáme la mano, paloma", "Danza de rueda"(jota), "Danzas de arcos"(jota), "Danzas de palillos"(jota), "De casa salimos"(marza), "Déjame pasar", "Deja que ruede la bola", "Desde aquí te estoy mirando", "Desde que te fuiste", "Desde Renedo a Selores", "Desde que vino la moda","Dicen que no me quieres", "Dicen que sí te quiero", "Dile que no voy", "Dónde va tan temprano", "Dos puertas" "Duerme mucho"

E:

"Echa la barca al agua", "Échala con resalero", "El del pantalón de pana","El día que tú te cases", "El palo pinto", "El primer amor que tenga", "El primer amor que tuve","El querer como te quiero", "El roble","El secreto de tu pecho", "El señor predicador", "El sol se va poniendo", "En el baile la encontré", "En el norte hay una estrella", "En la montaña de Santander", "En las calles de Reinosa", "En medio de tu corral", "En mi Cantabria nací", "Eres alta y delgada", "Ermitaño si vas a la ermita", "Escúrrelas arriba", "Esta noche ha llovido", "Esta noche hay pizarreo", "Esta noche y la pasada", "Estrellita reluciente", "Estudiantes montañeses"

F:

"Florido marzo"(marza), "Fuente fría"

H:

"Hasta que salió la luna" "Hay alegrías que matan", "Hay una vieja", "Hoja de laurel"

L:

"La campana de mi pueblo", "La flor del romero", "La fuente de Cacho", "La lancha de Tolín", "La barca marinera", "La luna a la cabecera", "La Montaña te espera", "La noche de San Juán", "La pasá de Carmona", "La tonada más bonita", "Las muchachitas de Noja", "Las palabras, amor mío", "La ví llorando", "Los amores de Renedo", "Los mandamientos"(marza),"Los mozos me tienen rabia", "Los ojos de mi morena", "Los ojos más bonitos", "Los pinares de El Sardinero", "Los pichoncitos, madre", "Los que rondan son los mozos", "Los Sacramentos"(marza), "Los segadores"

M:

"Madre cuando voy a leña", "Manolo mío", "Mañanitas de febrero", "María como la mía", "María sé que te llamas", "Marinero, sube al palo", "Marzo florido"(marza), "Más hermosa eres que el sol", "Me llamaste morenita", "Me quitaron de quererte", "Mi amante cuando se fue", "Mi amante me cartea", "Mi majo es carretero", "Mi marinerito, madre", "Mira como se pasea la Guardia Civil", "Mis amores son del campo", "Mocita, en la romería", "Molinera", "Molinero, molinero", "Molinero que estás moliendo","Molondrón", "Montañesa, montañesa", "Moza querida del alma"

N:

"Niño precioso", "Noche clara",  "No eran cazadores", "No hay barrio como mi barrio", "No llores", "No me asusto de la mar", "No pedimos pan", "No quiero tus/las avellanas", "No sé, no sé que tiene",
"No se va la paloma", "No te fíes de los hombres", "No tengo miedo a la muerte", "No vayas, paloma, al monte", "No voy sola, no"

O:

"Ojos que te vieron ir"

P:

"Pajarito, pajarito", "Paloma revoladora", "Para empezar a cantar", "Para qué te llaman Laura", "Pasé anoche por tu huerto", "Pasiego soilo, soilo", "Pastor que estás obligado", "Pensamiento, tú me matas", "Pícaro molinero", "Piedrezuca de tu calle", "Por el alto de trasmiera", "Por el Puente de Carriedo", "Por entrar en tu jardín", "Por mucho que te quiera", "Por una palabra"

Q:

"Qué quieres que te traiga", "Que vamos a bailar", "Quien tuviera amores"

S:

"Saca la niña del agua", "Salid, mocitas al baile", "Salir mozos a bailar", "Salta, niña, a mi barquilla", "Segador que bien siegas", "Sentado sobre las rocas", "Síguela, Manuel", "Si la nieve se hiela", "Si me quieres, dímelo", "Si subes a Puentenansa", "Si vas a Reinosa, paras en Pesquera", "Si yo fuera medallita", "Son de Laredo", "Soy de Potes", "Soy pasiego", "Soy de hielo", "Súbela, marinero"

T:

"Tarde de mayo", "Tengan santos días", "Tengo de ir a Madrid","Tengo de pelar el monti",  "Tengo que subir","Tienes los cabellos de oro", "Tienes unos ojos niña", "Toda la noche a la vela", "Todas las mañanitas", "Todo me lo llevaron", "Todos quieren a la rubia", "Torrelavega te espera", "Tus ojos y los míos"

U:

"Un cantero de Buelna", "Un día, arroyuelo", "Un marinerito, madre", "Un pajarito de oro"

V:

"Vale más la mi morena", "Vale más un marinero", "Ven a mi lado", "Vengo de la mar salada", "Vente conmigo al molino", "Viejos marceros"(marza), "Vinieron los mozos", "Viva La Montaña", "Vivan las montañesitas", "Viva Santander"

Y:

"Ya va la niña por agua", "Yo no quiero al molinero", "Yo no soy marinero", "Yo soy marinero".

 Intérpretes solistas:

Sierruca, Velarde, Aurelio Ruiz, Benito Díaz "El Sarruján de Carmona", Ernesto Perales, Teodoro Gutiérrez "El Chaval de Coo", Manuel Gutiérrez "El Chaval de Cabuérniga", Cándido Martínez "El Chaval de Tanos", Narci "El de Bareyo", Genio "El de Camijanes", Pedro Álvarez, Julián Revuelta "El Malvís de Tanos", Toñín Peláez, Vicente Dorado "El Ruiseñor de Tanos", Sergio Agüeros, Nando Agüeros, Luis Ángel Agüeros, Álvaro Fernández Conde "El masoniegu", Rafi Cosío, Nacho Cosío, Francisco López "Cote" de La Lomba, Puri Díaz, Almudena López de Entrambasaguas, Esther Terán, Avelina Fernández, Conchi Cobo...

 Corales:

Coral "Salvé" de Laredo, La Sociedad Coral de Torrelavega, La Coral de los Corrales de Buelna...

 Coro-rondas:

Coro Ronda "Garcilaso", Coro Ronda "Virgen del Camino", Coro Ronda "Altamira...

 Rondas:

Ronda el Liguerucu, Ronda Pico Cordel...

Véase también
 Alalá
 Tonada
 Canción asturiana

Referencias

Bibliografía

Enlaces externos

Folclore de Cantabria
Géneros y formas musicales

Canción montañesa


Karakaya, Çorum ilinin Sungurlu ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köy, 1925 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 45 km, Sungurlu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar

Sungurlu belde ve köyleri

Karakaya, Sungurlu


تقوم شركة خطوط روسيه الجوية، وهي شركة طيران روسية، برحلات إلى الوجهات التالية (اعتبارًا من مارس 2022):

القائمة

المراجع

وجهات شركات الطيران

قائمة وجهات روسيه


الانكسار المزدوج في الفيزياء هو انكسار الضوء إلى قسمين، كل قسم له استقطاب باتجاه معين. يحدث ذلك عند دخول الضوء إلى مادة لها خصائص ضوئية معينة مثل البلورات، تعمل على استقطاب الضوء.

يتكون شعاع الضوء من موجة كهرومغناطيسية، وفي الواقع تتكون الموجة الكهرومغناطيسية من موجتين متلازمتين بنفس طول الموجة: أحدهما تموج المجال الكهربائي والأخرى تموج المجال المغناطيسي وتلك هي طبيعة الضوء. يتعامد المجال الكهربائي مع المجال المغناطيسي ويزامله في الاتجاه وفي طول الموجة. توجد مواد يمكنها فصل مركبة المجال الكهربائي عن مركبة المجال المغناطيسي، والناتج يكون شعاع ضوء مستقطب.

ويعتقد البعض أن الفايكنج استغلوا خاصية مادة بلورية من آيسلندا سموها «صخرة الشمس» تمتلك هذه الخاصية للملاحة عبر مياه بحر الشمال والمحيط الأطلسي عبر الضباب، لأن هذه الخاصية تسمح بتحديد موقع مصدر الضوء (الشمس) بدقة عالية حتى في الأجواء الغائمة.

اقرأ أيضا

 انعكاس (فيزياء)

مصادر

استقطاب
بصريات المعادن
بصريات لاخطية
علم البلورات

انكسار مزدوج


An Pleurothallis glandulipetala in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Carlyle August Luer ngan Roberto Vásquez. An Pleurothallis glandulipetala in nahilalakip ha genus nga Pleurothallis, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Pleurothallis

Pleurothallis glandulipetala


Ulf Jerker Fahlström (født 4. november 1956 i Härlanda församling, Göteborg), er en svensk skuespiller. Fahlström blev uddannet på Statens scenskola i Malmö i 1982.

Fahlström er medlem i de frie teatergrupper Teater Teatro och i Magikergränd.

Filmografi

Spillefilm
 1993 – Glädjekällan – bilmekaniker
 1999 – Noll tolerans – kriminalinspektør Borglund
 2000 – Den bästa sommaren – buddet
 2003 – Kopps – Hasse
 2003 – Den tredje vågen – Borglund
 2006 – Keillers Park – fyllik
 2008 – Nattrond – Folke Bengtsson
 2009 – Johan Falk – Gruppen för särskilda insatser
 2009 – Johan Falk – Vapenbröder
 2010 – Farsan
 2010 – Peters rum
 2013 – Johan Falk: Kodnamn Lisa
 2013 – Johan Falk: Spelets regler
 2013 – Pioneer
 2015 – En man som heter Ove

Kortfilm
 1993 – En dag på stranden – Jesper

TV
 1992 – Yasemin på flykt (mini-TV-serie)
 1996 – Polisen och pyromanen – journalist (miniserie)
 1997 – Hammarkullen eller Vi ses i Kaliningrad – pladsformidleren (miniserie)
 1999–2000 – Sjätte dagen – lærer (2 episoder, TV-serie)
 2001 – Anderssons älskarinna (mini-TV-serie)
 2003 – Skeppsholmen (1 episode, TV-serie)
 2004 – Graven – Gunnar (mini-TV-serie)
 2004 – Danslärarens återkomst – landhandleren (mini-TV-serie)
 2006 – En fråga om liv och död – Rolle
 2006 – Den som viskar – Owe Brunberg
 2006 – Kronprinsessan (mini-TV-serie)
 2016 – Mysteria
 2017 – Alex
 2018 – Vår tid är nu

Referencer

Eksterne henvisninger

Skuespillere fra Sverige
Personer fra Göteborg

Jerker Fahlström


La saison 1894-1895 est la troisième saison du championnat d'Angleterre de football de deuxième division. La compétition commence le  septembre 1894 et s'achève le 27 avril 1895 avec les test matches.

Le Bury FC remporte la compétition en étant invaincu à domicile, le club gagne également le test match et est promu en première division. Le vice-champion, Notts County, et le troisième Newton Heath perdent leurs test matches et restent en deuxième division.

Compétition
La victoire est à deux points, un match nul vaut un point.

Classement

|}

 Walsall Town Swifts se retire de la deuxième division.

Test matches
Les trois derniers de la première division affrontent les trois premiers de la deuxième division. Si le club de première division remporte la confrontation il restera pour la saison 1895-1896 dans l'élite. Si le club de deuxième division remporte la confrontation, il pourra alors poser candidature pour participer à la première division. La promotion n'est donc pas obligatoire en cas de victoire.

Les matchs se jouent sur terrain neutre sans prolongation ni tirs au but. En cas de match nul, le match est rejoué.

Bury est admis en première division à la place de Liverpool.

Notes et références

Lien externe
 classement saison 1894-95 sur rsssf.com

1894-1895
Sport en Angleterre en 1894
Sport en Angleterre en 1895
Angleterre 2
Angleterre 2

Championnat d'Angleterre de football de deuxième division 1894-1895


{| class="infobox vcard" style="font-size:90%; width:21em; text-align:left;"
La Benevolencija

|-
!
!Osnovano1892.
Generalni tajnik Elma Softić-Kaunitz
SjedišteSarajevo
DržavaBosna i Hercegovina
|}

Židovsko kulturno-prosvjetno i humanitarno društvo "La Benevolencija" (skraćeno: "La Benevolencija") iz Sarajeva središnja je kulturna ustanova Židova u Bosni i Hercegovini. Predstavlja najstarije društvo ove vrste u Bosni i Hercegovini koje i danas postoji i radi.

Povijest

Nastanak i razvoj (1892. – 1992.)

La Benevolencija je osnovana u siječnju 1892. godine, kada je skupina sarajevskih židovskih intelektualaca donijela odluku da formira društvo za stipendiranje siromašnih, a talentiranih sefardskih mladića, koji su se školovali na zanatu, ili na višim školama diljem Austro-Ugarske. Nakon deset godina rada društva postignuti su veliki rezultati s desetinom židovskih studenata u Beču, Budimpešti i Pragu, s blizu već 400 kalfi od kojih je veliki broj postao i majstorima. La Benevolencija je pokraj stipendije organizirala za šegerte i analfabetski tečaj, a nakon toga i obuku, iz korespondencije, računa i knjigovodstva.

Društvo je imalo stalne donatore, pa je iz tih sredstava kupljeno zemljište u sadašnjoj Ulici Miss Irbina u Sarajevu, da se pravi upravna zgrada La Benevolencije. Već 1908. godine društvo je prestalo biti društvo za stipendiranje sefardskih mladića i postalo Židovsko društvo za prosvjetu i kulturu, čime se granica između Sefarda i Aškenaza uklonila. Djelatnost La Benevolencije je proširena na cijelu Bosnu i Hercegovinu, a značajne potpore su dobivale i od židovskih studentskih menzi u Beču i Zagrebu.

Prvi svjetski rat je usporio djelatnost, jer su mnogi stipendisti otišli u vojsku, a nakon rata je u novoj državi Kraljevini Jugoslaviji La Benevolencija je nastavila raditi. Formirani su pododbori društva u svim većim židovskim središtima u Bosni I Hercegovini: u Banjoj Luci, Bijeljini, Tuzli i Mostaru, dok su u manjim mjestima postojali povjerenici. U tom razdoblju knjižnica La Benevolencije, s više od 100.000 knjiga, postala je jedna od najvećih u gradu.

Međutim, kako se bližio Drugi svjetski rat, Jugoslavija je postajala utočište izbjeglim Židovima iz Poljske, Češke, Austrije i Njemačke. La Benevolencija je sva sredstva koja je imala na raspolaganju potrošila pomažući ovaj val izbjeglica, koje su, što legalno, što ilegalno boravile u Bosni i Hercegovini i Jugoslaviji.

Kada je započeo Drugi svjetski rat i na prostoru Jugoslavije, Bosna i Hercegovina i Sarajevo su postali dio Nezavisne Države Hrvatske. La Benevolencija je, kao i druge židovske institucije dobila svog "povjerenika", koji je u brzom vremenu rasturio sve što se moglo rasturiti, počevši od knjižnice koja je raznesena, pa do dokumentacije i novca što je još ostalo na računima i u kasi. Sve je sustavno uništeno, tako da iz razdoblja neposredno pred Drugi svjetski rat ništa nije sačuvano, jer je sve još bilo u ormarima i fasciklima. Ostala je tu i tamo po kućama sačuvana Spomenica Benevolencije, izdana 1924. godine o 30. obljetnici Društva, koja je tiskana naizmjenično, jedan članak latinicom, drugi ćirilicom i tako redom. U Arhivu Bosne i Hercegovine je ostalo ono što je još Austrija počela skupljati, sva službena dokumentacija o odobrenju rada, Pravila društva, Statut La Benevolencije, te nešto poslovnih knjiga.

Nakon oslobođenja, 1945. godine gotovo svi preživjeli sarajevski Židovi su se vratili kući. Sjedinjene Američke Države su bila daleko, Europa razorena, a Izrael još nije postojao. Prigodom obnove preporučeno je da se društvo preimenuje, pa je La Benevolencija nazvana "Sloboda". Međutim, i rad po takvim imenom nije dugo trajao, pa je 1948. godine, kao i sva druga društva i organizacije s nacionalnim predznakom ugašena. Sve što je do tada radila La Benevolencija preuzela je na sebe Židovska općina u Sarajevu.

Kada su došle demokratske promjene u SFR Jugoslaviji i prvi slobodni izbori 1990. godine, La Benevolencija je ponovno registrirana 1991. godine kao Židovsko kulturno-prosvjetno i humanitarno društvo La Benevolencija. Za svoje ciljeve društvo je postavilo zadatke: sačuvati i prezentirati židovsku kulturu koju su Židovi donijeli sa sobom u Bosnu i Hercegovinu, te kulturu koju su stvarali u Bosni i Hercegovini i na taj način sigurno obogatili tu zemlju, te humanitarni rad.

U ratu (1992. – 1995.)

Prije nego što je započeo rat u Bosni i Hercegovini, La Benevolencije je okupila sve židovske liječnike i farmaceute, koji su za društvo napravili dugu listu lijekova neophodnih za preživljavanje 1.500, uglavnom starijih ljudi, za razdoblje od tri mjeseca. Što nije bilo na domaćem tržištu – nabavio je JOINT (American Jewish Joint Distribution Committee). Za ostatak novca kupljena je hrana koja je mogla stajati: ulje, brašno, sol, šećer, riža, tjestenina, grah, konzerve. Uz pomoć JOINT-a, Sohnuta i Jevrejskih općina Beograd i Zagreb, organizirane su evakuacije iz Sarajeva, prve tri zrakoplovom prema Beogradu, a zatim kopnom u Hrvatsku, prema Splitu i Pirovcu, kasnije Makarskoj, evakuirano je iz Sarajeva više od 2.500 ljudi, od kojih oko 1.000 Židova.

U Sarajevu je tijekom rata ostalo samo 500 Židova, koji su nastavili aktivnosti La Benevolencije. Otvorili su ljekarnu koja je nazvana "Humanitarna ljekarna La Benevolencija". Kako je nekim bilo teško to sve izgovoriti, postala je "Židovska ljekarna",  a uskoro je postalo poznato da ako nešto trebaš, traži u Židovskoj ljekarni, ako tamo nema – nećeš to nigdje naći. Pred ljekarnom je uvijek bio popriličan red, a onda su počeli prigovori, da je jako opasno doći do ljekarne, jer je trebalo preći most na Miljacki, a mostovi su bili cilj za snajpere s brda, pa je društvo otvorilo drugu ljekarnu kod Narodnog kazališta u Sarajevu.

Godine 1992. La Benevolencija je postala prva i jedina bosanskohercegovačka humaniratna organizacija koja je potpisala ugovor s UNHCR-om, te dobila registarske pločice i kartice suradnika najveće svjetske humanitarne organizacije. Međutim, pokraj humanitarnog rada, La Benevolencija je organizirala i tečajeve hebrejskog, engleskog, francuskog, njemačkog i arapskog jezika. Društvo je organiziralo unos i slanje iz Sarajeva na stotine tisuća pisama, radio-vezom povezali su Sarajevo s Beogradom i Zagrebom a telefonom preko Zagreba s cijelim svijetom. U kuhinji La Benevolencije svaki dan u tjednu, tijekom cijele godine (osim za Jom Kipur) dijelili su po 320 – 350 toplih obroka.

Poslije rata (1995. - danas)
Nakon rata, u Sarajevo se vratilo 40% evakuiranih Židova, što je postotno najviše od bilo koje etničke skupine koja je napustila grad. Prestala je potreba za humanitarnim ljekarnama, humanitarna kuhinja je prerasla u restoran s jednim brojem obroka koji se i dalje humanitarno dijele. La Benevolencija se nastavila baviti ljudima kojima je pomoć potrebna, a to su stariji ljudi, ali i o djeci i mladeži.

Izvori

Vanjske poveznice
 La Benevolecija, Sarajevo

Sarajevo
Židovi u Bosni i Hercegovini

La Benevolencija


جزيرة هونغ كونغ  هي جزيرة في الجزء الجنوبي من هونغ كونغ. يبلغ عدد سكانها 1.289.500 نسمة  والكثافة السكانية 16,390 / كم²  بحسب إحصاءات عام 2008. في عام 1842 كان يبلغ عدد سكانه الجزيرة حوالي 3,000 نسمة فقط منتشرون في بضعة عشرة من قرى لصيد الأسماك عندما احتلت من قبل المملكة المتحدة في نشوب حرب الأفيون الأولى، عندها أسست مدينة فيكتوريا في الجزيرة من قبل القوات البريطانية على شرف الملكة فيكتوريا. المنطقة الوسطى من الجزيرة هي المركز التاريخي والسياسي والاقتصادي لهونغ كونغ. يشكل الساحل الشمالي للجزيرة الشاطئ الجنوبي من ميناء فيكتوريا ويعتبر المسؤول إلى حد كبير عن تنمية هونغ كونغ بسبب المياه العميقة التي تفضلها السفن التجارية الكبيرة.

الجزيرة هي موطن لكثير من المعالم السياحية الأكثر شهرة في هونغ كونغ، مثل قمة فيكتوريا، حديقة المحيط، بالإضافة إلى العديد من المواقع التاريخية ومختلف مراكز التسوق الكبيرة. كما أن سلاسل الجبال في أنحاء الجزيرة تشتهر لرياضة المشي لمسافات طويلة.
يشكل الجزء الشمالي من جزيرة هونغ كونغ مع كولون الجزء الأساسي للمنطقة الحضرية من هونغ كونغ. حيث أن مساحة الجزء الشمالي وكولون مجتمعة حوالي 88.3 كيلومتر مربع وعدد سكانها مجتمعة حوالي 3.156.500، والتي تشكل كثافة سكانية تبلغ 35.700 نسمة /كم ².

تقسيمات إدارية
المناطق الواقعة في جزيرة هونغ كونغ:

 المقاطعة الوسطى والغربية
 المقاطعة الشرقية
 المقاطعة الجنوبية
 مقاطعة وان تشاي

تشكل جزيرة هونغ كونغ واحدة من خمس دوائر جغرافية في المجلس التشريعي. كما أن جزيرة هونغ كونغ ليست جزءا من مقاطعة الجزر.

اقرأ أيضا
 قلعة كولون
 هونغ كونغ
 الأقاليم الجديدة

المراجع

وصلات خارجية
 صورة من القمر الصناعي لجزيرة هونغ كونغ من خرائط جوجل
 خريطة لهونغ كونغ في عام 1844

جزر هونغ كونغ
هونغ كونغ

جزيرة هونغ كونغ


පොතුපිටිය

වර්ථමාන කළුතර ප්‍රාදේශීය සභා භූමියට අයත් වන පන්දහසක් පමණ වූ ජනගහනයක් වෙසෙන්නා වූ ග්‍රාමයකි. එහි උතුරු කෙරවල පොහද්දරමුල්ලටත් දකුණු කෙරවලින් වස්කඩුවටත් මායිම් වේ. නුගගොඩ, දෙල්දූව සහ මොල්ලිගොඩ මාවල ආදී ග්‍රාම වලටත් මායිම් වේ. ග්‍රාමයට බටහිර දෙසින් සාගරයයි. එසේම සුන්දර කෙත්වතු සහ ලන්දේසින් විසින් නිර්මාණය කළා වූ ඇළක් ද ග්‍රාමය හරහා ගලා බසී. ග්‍රාමය පිහිටා ඇත්තේ කොළබ සිට කිලෝමීටර් තිස් හයක් පමණ දකුණු දෙසින. ගාළු මාර්ගය දෙපස පිහිටි පොතුපිටිය වාලුකාරාමය සහ පොතුපිටිය පූජාරාමය යන විහාර ග්‍රාමයේ නාමය පසිඳු කරවීමට සමත්ව තිබේ. ලංකාවේ ඉදිවූ ඉපැරණිතම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවක් ලෙසින් වැජඹෙන්නා වූ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලය පිහිටා තිබෙන්නේද මෙම ග්‍රාමයේය.

සමාජ තත්වය
බොහෝ පිරිසක් කොහු කඹ ඉදල් කොසු කර්මාන්තවල නියැලෙන්නන් ය. කොහු කර්මාන්තය සඳහා පැරණි ඉතිහාසයක් පවතින අතරම නිසි ලෙසින් කර්මාන්තය පුහුණුවූවන්ගෙන් 1800 දශකයේ මැද බාගයේදී මෙම කර්මාන්තය අරඹා තිබේ. එසේම ධීවර කර්මාන්තය පොල් රා කර්මාන්තය වී ගොවිතැන මෙන්ම ධෝබී කර්මාන්තයද මෙහි මුල් බැසගත් කර්මාන්තයකි.

ඉතිහාසය
පානදුර සහ කළුතර පුරවරය අතර පිහිටි එකම ග්‍රාමය ලෙසින් කෝට්ටේ යුගයේ රචනා වූ සංදේශ කාව්‍යන්ගේ සඳහන් වන ග්‍රාමය වන්නේ පොතුපිටියයි.පසු කාලයේ බෙදීම් වලට අනුව පොතුපිටිය පානදුර තොටුමුණ පලාතේ වස්කඩු බද්දට අයත් වේ. පොතුපිටිය යන නාමය නිර්මාණය වූ ආකාරය පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයක් තිබේ. ඒ දඹදෙණිය රජ සමයේදී පැරකුම්බා නැමති රජෙකු බෙන්තොට ගලපාත වෙහෙර වන්දනාවට පැමිණි චාරිකාවක් සම්බන්දයෙනි. කුමරුවානන් කැළණි නදී ඉවුරේ දී නාගයෙකුගේ දෂ්ඨණයකට ලක්වී තිබේ. වෙදුන් පවසා ඇත්තේ කුමරු වහා රුක්කත්තන පොතුපෙට්ටියක දමා ප්‍රතිකාර කළ යුතු බවය. රුක්අත්තන ශාක සොයා කැළණි ඉවුරේ සිට ගව් ගෙවා ගාලු දෙසට පැමිණෙන කළ කළුතොටට ගව් ද්විත්වයක් පමණ මෙපිටින් රුකතන ග්‍රාමයක්ම මුනගැසීතිබේ. එම ග්‍රාමයේ දී අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර සිදුවී පැරකුම් කුමරු සුවපත් වි තිබේ . අවසානයේ එම භූමියේ බුදුන් සහ විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා ආරාමයක් කරවා එය සන්නාසියෙකුට පුදා තිබේ. රුක් අත්තන පොතු පිටිය නාමයෙන් පොතුපිටිය නම් වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. සන්නාසියෙකුට පුදා තිබෙන ආරාමය පොතුපිටිය රජමහා විහාරය හෙවත් පොතුපිටිය පූජාරාමයයි.
පරවි සංදේශයේ පොතුපිටිය විවරණය කරන්නේ මෙලෙසිනි.
කමින් පලා ගිනි හැලි පංගන් තැටිය
ලවන් පැහැය කළ විලසින් ගුරු මැටිය
වසන් මුගුරු නොපහළ දනි නුඹ සිටිය
මෙවන් ගොපලු අගනන් දුටු පොතුපිටිය

පොතුපිටියේ පදිංචි වූ මුල්පදිංචිකරුවා පිළිබඳ ජනප්‍රවාද දෙකක් තිබේ. ඉන් එක් ජනප්‍රවාදයක සඳහන් වන්නේ පුලහින්නගේ පිලිප්පුවා නම් අයෙකු පිළිබඳවයි. එම මතයට අනුව පුලහින්නගේ පුලිප්පුවා නම් අයගේ දියණිය නිකපිටිය බණ්ඩාර නම් අයගේ බිසෝ බණ්ඩාර පදවිය උසුලා තිබේ. පිලිප්පුවා නම් අය කට්ටඬියෙකු ව සිට ඇති අතර එම මතයට අනුව ඔහුට ප්‍රතිගාලුන්ට විරුද්දව සටන් කළ පුලහින්නගේ සුසෙව් , පුලහින්නගේ මිගෙල්, පුලහින්නගේ බස්තියන් , පුලහින්නගේ ජසෙන්තු නමින් පුතුන් සතර දෙනෙකු විය. මොවුන්ගෙන් පොතුපිටියේ ජනයා වර්ධනය වූ බව එම මතයයි.

දෙවනි මතය දොන් සුසෙව් නම් කරාව වංශිකයා සම්බන්දයෙනි. එය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එයට අනුව වර්ථමාන ආදුරුප්පු වීදිය නොහොත් එකල වුල්ෆන්ඩාල් ග්‍රාමයේ දිවි ගෙවූ දොන් සුසෙව් නම් පරිවාරයට අයත් වූ  දොන් සුසෙව් නම් හේවායා වීදියේ බණ්ඩාරට සහය ලබා දීම සඳහා වස්කඩු බද්දට පැමිණි බවය. ඔහු වස්කඩු බද්දේ පොතුපිටියේ පදිංචි වී තිබේ. පසුකාලයේ ඔහු නිකපිටිය බණ්ඩාර නමින් පෙනීසිටිමින් ජනතාව මුලා කළ අයෙකුට රැවටී තම දියණිය විවාහ කරවා දී තිබේ.  එම රැවටිලිකාරයා පානදුරදී ප්‍රතිගාල් අත්තඩංගුවට පත්ව තිබෙන අතර ඔහුට සහය ලබා දුන්නා වූ පොතුපිටිය ග්‍රාමය අඩ නිරුවත් කුල හීනයන් වාසය කළ යුතු බවට නියම කරවා තිබේ. වස්කඩු බද්ද විවරණ  ග්‍රන්ථයේ පරිදි දොන් සුසෙව් විසින් තම පරිවාරය රැගෙන හොර රහසේ පානදුරට දකුණු දෙසින් පැවති සුදර්ශන නම් දෙව් මැදුරට පළාගොස් තිබේ. එකල එම දෙව් මැදුර දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නැමති කුමරියක් විසින් පාලනය කර තිබේ. ඇය රය්ගම බණ්ඩාර වලියෙන් පැවතෙන්නියක් විය. රය්ගම විසූ ආලවති බිසෝ බණ්ඩාරට උපන් දියණිය ආලවතී බිසෝ බණ්ඩාර මියගිය පසු හදාවඩාගෙන ඇත්තේ මාලවතී බීසෝබණ්ඩාර නැමති කුඩම්මා විසිනි. අනතුරුව මාලවතී බිසෝ බණ්ඩාරගේ නින්දගමට අයත් වූ සුදර්ශන දෙව් මැදුර මොල්ලිනා වෙතට උරුම විය. එහි පළමුව සුදර්ශන නැමති සිංහල දෙවියෙකු පුදා ඇති නමුදු ප්‍රතිගාල් අනසක යටතේ එම වන්දනාව නවතා කතෝලික දේවස්ථනයක් බවට පත් විය. මොල්ලිනා බිසෝ බණ්ඩාර කුමරිය දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නමින් බෞතීස්ම විය. ප්‍රතිගාලුන් ඇය සුදස්සන දෙවිඳු වෙත පැවති බක්තිය එලෙසම ජේසු ස්වාමීන් වෙත් පවතී යන විශ්වාසයෙන් එම දෙවු මැඳුරේ පාලනය ඇයට ලබා දුන්නේය. අනතුරුව ඇය කතෝලික දහම වර්ධනය පිණිස පිටතින් කටයුතු කර තිබේ. මොල්ලිනා කුමරිය සහ දොන් සුසෙව් රහසේ ප්‍රතිගාල් විරෝදීන් වෙතට උපකාර කළේය. එනිසාම සුසෙව් දණ්ඩණයට ලක්වීමට පෙරදීම සුදර්ශන මැදුරට ගෙන්වා ඔහු දේව පල්ලෙකු ලෙසින් සේවයේ යොදවා තිබේ. ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන ලෙසින් සුසෙව්ගේ දරුවන් මොල්ලිනා කුමරිය විසින් තම දරු තනතුරේ තබා රැකබලාගෙන තිබේ.  සුසෙව්ගේ දරුවන් විසින් අනතුරුව මොල්ලිනා කුමරියට අයත් භූමිය මොල්ලිගොඩ ලෙසින් නම් තැබූ බව වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. සුසෙව් පරපුරෙන් පැවතෙන්නන් සුසෙව්හේවාගේ යනුවෙන් එම භූමියේ ව්‍යාප්ත වී තිබේ. දාහඅටවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරය පිහිට වූ මොල්ලිගොඩ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ(සෙසෙව්හේවාගේ දොන් කොරනේලිස් පිලිප්ස් අප්පුහාමි) යනු එම පරපුරේ අයෙකු බව එම ග්‍රන්ථයේම සඳහන් වේ. දහනවවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාමයේ පළමු විහාරාධිපති වූ නන්ද නම් ස්වාමීන් මෙන්ම දහනවවන සියවසේ මොල්ලිගොඩ විදානේ වරයෙකු වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆනැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි නැමැත්තාද එම පරපුරට අයත් වූවෝ විය.නමුත් ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතය නම් මෙසේ ඇරඹෙන ලද්දේ පොතුපිටියේ කරාව කුලයට පමණක් අයත් සුසෙව්හේවාගේ පරපුර බවය. කරාව කුලයට අමතරව වෙනත් කුලයන්ට අයත් වන්නා වූත් සුසෙව්හේවා යනුවෙන් පෙනීසිටින්නා වූ පිරිස් මෙම පළාතේ සිටින බව ඔවුනගේ මතය වේ. එම මතය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ පවා සනාත කරවා තිබේ.පරස්පරතා අවම මුල් පදිංචිකරුවෙකු පිළීබඳ වෲතාන්ත වන්නේ ධර්මසේන බණ්ඩාර වලිය පමණකි.

පොතුපිටිය සම්බන්ධ ප්‍රකටම සනාත වන ජනප්‍රවාදය ධර්මසේන බණ්ඩාරවලියයි. එය කෝට්ටේ රජ පරිවර හා සම්බන්ධ වූවකි. සීතාවක රාජ සිංහ රජු දාව උපන් ධර්ම බණ්ඩාර නැමති කුමාරයෙකු රජවාසල විසුවා වූ තම්මිට නම් ආදිපාදවරයාගේ දියණියක් සමඟ ආදර සබඳතාවක් පවත්වා තිබේ. තම්මිට ආදිපදයා කෝට්ටේ පුරෝහිත තානාන්තරයේ කාරිය කළා වූ අයෙකි.ලාබාල ධර්ම බණ්ඩාර කුමාරයා දාව ලාබාල වියෙහිම පසු වූ තම්මිට ඈපාගේ දියණිය වූ තම්මිට පෙරුමාල් කුමරියට දරුවෙකු ලැබී තිබේ. නමුදු දරුවා බිහිවන කලක් ධර්ම බණ්ඩාර කුමරු දිවි ගෙවා නැත. කුමරු මියැදුණ පසුව කුමරියට රජ මැඳුරේ පිලිසරණක් නොමැති වූ අතරම සීතාවක බිසෝ බණ්ඩාර කුමරිය විසින් රයිගමට දකුණින් පිහිටියා වූ යකුන්දූව නැමති ග්‍රාමය නින්දගමක් ලෙසින් ලබා දෙයි. ධර්ම කුමරු දාව උපන් කුමරු සමඟ යකුන්දූව ග්‍රාමයට පැමිණි තම්මිට පෙරුමාල් කුමරියට එම ග්‍රාමයේ කිසිඳු ආරක්ෂිත බවක් නොවීය.යකුන්දූවේදී කුමරියට දරුවා ලැබීය. ඇය ඔහුව නම් කලේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන නමින. එකල කළුතර කපිතාන් වශයෙන් කටයුතු කර තිබෙන දොන් දොමින්ගෝ පාදිලිතුමා සමඟ සංදේශ හුවමාරු කළ කුමරියට කළුතරට දකුණු දෙස පිහිටි වස්කඩු බද්ද ත්‍යාග හිමි විය. වස්කඩු බද්දට පැමිණි කුමරිය පදිංචි වූවේ පොතුපිටියේ බව සඳහන් වන්නේ ජනප්‍රවාදයේය. ජනප්‍රවාදයට අනුව තම්මිට කුමරිය පොතුපිටියේ පදිංචි වන විට මෙහි බලවත් අයෙකු විය. ඔහු රුවන්පුර රදාගේ තරිප්පුවා නම් විය. ඔහු කුමරියගෙන් අසන ලද පැනය රබන්පද වහරට එක්ව තිබේ. "වටින සළුත් නැත අබරණවත් නැත ඇරත් රාජගති පෙන්වානා, නෝද නගෝ නුඹ කිමද අතේ වන නැතුව සුනංගුව දොඩපල්ලා" යනුවෙනි. එයට කුමරිය ලබා දුන්නා වූ පිළිතුරද ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. එනම් "අතේ ධර්ම රජ කුමාරයා වහ රණේ විකුම් රජ ටිකිරින්ගේ පරංගි පුරයේ මහා රජේ යට තම්මිට ඈපා වැඩ ඉන්නේ යනුවෙනි. අනෙක් ජනප්‍රවාද සමඟ කාලයේ පරස්පරතා පැවතියද සාක්ෂි මත පදනම් වන මතය වන්නේ ධර්මසේන ප්‍රවාදයයි. සුසෙව් හේවායාගේ ප්‍රවාදය සමඟ සමානතා වේ. එනම් ධර්මසේන කුමරුවානන් පදිංචි වූවේ කුලහීනත්වයට පත් කළ පොතුපිටියේ බව අලගියවන්න මැතිතුමාගේ මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වන බව වර්ශඛණ්ඩරාෂ්යේට්‍රයේ සඳහන් වේ. වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ වැඩිමහලු කළ ධර්මසේන කුමරුවානන් කළුතර කපිතාන් දොන් දොමින්ගෝ සමීපයේ බෞතීස්ම වූවේ යකුන්දූවේ දොන් කුලවර්ධන ධර්මසේන පෙරුමාල් වශයෙනි. ඔහුට මුදලි තනතුරක් හිමිවිය. පොතුපිටියේ වර්ථමාන දුම් රියනැවතුම් පොළ නොම්මර එක පවතින වලපොල වත්තට නුදුරින් පැවති තේච්චිතොටේ බදුපාලනය කළ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. මෙකල මහදම්පාගම සිට සලාගම වංශිකයන් රැගත් නැව් හතක් පැමිණි බවට ද මතයක් වේ. කළුතර කපිතාන් දොන් දොමින්ගෝගේ දියණිය වූ දෝන විලාඩස් මැග්ඩලීන් පෙරේරා නැමති කාන්තාව සමඟ කුමරු විවාහා වී තිබේ. නමුදු ඇය වඳස්ත්‍රියක් විය. ඇයට දරු ගැබක් පිහිටන ලෙස බාරහාර වී කපිතාන් විසින් වත්මන් කුඩාවස්කඩුව පොදු සුසාන භූමිය හෙවත් එකල දොමින්ගෝ රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානය නිර්මාණය කරවා තිබේ. ක්‍රිස්තු වර්ශ 1820 දී පමණ රචනා වූ නාරි සංදේශයේ පවා මෙම දෙව් මැදුර පිළිබඳ විවරණය කරයි. "කිතුණු පල්ලියේ කැරකොක් බයිලා ඇසෙන්නේ, දකුණු දෙසින්නේ කළ උස් මැදුර පෙනෙන්නේ, සුදුණු ගලින්නේ කළ කළු පවුරු දිලෙන්නේ, රැඳුණු උසින් නේ නදදෙන ගටාර වැයෙන්නේ." ලෙසින. ශ්‍රී සුභූති හිමියන් පවසන පරිදි එම දෙව්මැඳුරේ ඉදිරියෙන් සෙල් පලකයක තිබී ඇති ලේඛනය පහත පරිදිය "වස්කඩුබද්දේ කතෝලිකයන්ට සෙවණක් වශයෙන් ද මාගේ දියණියට ත්‍යාගයක් වශයෙන් ද ANNO 1596 වසරේ ඉදිකරන මෙම දෙව් මැඳුර මාගේ නමින් දොමින්ගෝ දෙව්මැඳුර වනවා ඇති යනුවෙනි. පොතුපිටියේ විසුවා වූ ධර්මසේන කුමරු නාඳුනන පිරිසක් අතින් මරණයට පත් විය. නින්දගමේ පළමු රාත්‍රිය නම් රීතිය එකල ක්‍රියාත්මක වූ බැවින් කුමරු දරු තනතුරේ තැබූවන් බොහෝ විය. ඔවුන් කුමරුගේ මරණින් පසුව හිස්ලුලූ අතට පලා ගියේය. ඒ අතරින් තම්මිට පෙරුමාල් කුමරිය එනම් තම මිත්තණිය සමඟ පලා ගිය කුමරෙකු නෑවත යකුන්දූවේ නින්දගම වෙතට ලඟා විය. එම කුමරු කාළයාගේ ඇවෑමෙන් හැඳින්වූවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන හිටිරාළ යනුවෙනි. හිටිරාළගේ පුතු නැවත තම භූමිය වූ වස්කඩුබද්දට පැමිණි අතර හිටිරාළගේ මුණුබුරෙකු වූ යකුන්දූව හිටිරාළලාගේ දොන් ගිමාර ධර්මසේන පෙරේරා(පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේ) නම් අය තුඩුගල මුඩිත්ත තෙන්නකෝන් වාසල මුදියන්සේලාගේ දෝන ලුසියා පෙරුමාල් කුමරිය සමඟ විවාහ පත් වේ. ඔවුන් දොමින්ගෝ දෙව් මැඳුර පෙනෙනා මානයේ පොතුපිටියේ අක්කර පණහක පමණ භූමියක් මිලට ගෙන එහි නිවසක් සෑඳූ බව වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. ලුසියා කුමරියගේ පියාගෙන් උරුම වූ විදානේ තනතුරට  පත් ගිමාර පෙරේරා අනතුරුව ප්‍රකට වූ වේ පෙරිය වාසල ධර්මසේන මුදියන්සේ යනුවෙනි. ක්‍රිස්තු වර්ශයෙන් 1699 දී පමණ මුදියන්සේ ඉදිකළ නිවාසය පානදුර තොටුමුණ පළාතේ පළමුව උළු සෙවිලි කර ඉදිකළ නිවාසය ලෙසින් ප්‍රකට විය. නිවාසය ඉදිකළ භූමියේ පට්ටි නැමති කුලයක පිරිස් විසූ බැවින් එම නිවාසය පට්ටිකාර වාසල වලව්ව නමින් ප්‍රකට විය. පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේ උපතින්ම කතෝලිකයෙකු වුවත් ලුසියා කුමරිය බෞද්ධයෙකු විය. එබැවින් ඇය දොමින්ගෝ දෙව් මැඳුරට පසෙකින් පිහිටි විනාශ වී ගිය බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක පූජා කටයුතු සිදු කළේය. එම සිද්ධස්ථානය වෙනකක් නොව පොතුපිටියේ පූජාරාමයයි. එහි කුඩා අම්බලමක් සාදා එහි ගම් සභාව පැවැත්වූ බව පොතුපිටියේ රජමහ වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේගේ පුතු වූවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන හිටිරාළලාගේ දොන් පෙරියසප්ත පෙරුමාල් පෙරේරා දක්ෂ රණශූරයෙකු විය. ලන්දේසි හමුදාවේ අතපත්තු ආරච්චි වරයෙකු ලෙසින් කටයුතු කළ ඔහු කතෝලික දහම අතහැර රෙපරමාදු දහම වැලඳගෙන තිබිණ. මේ වන විටත් පොතුපිටියේ බොහෝ දෙනෙකු ලාබ අපේක්ෂාවෙන් රෙපරමාදු දහම වැළඳගෙන තිබිණ. වර්ශඛණ්ඩරාශ්ට්‍රයේ සඳහන් වන්නේ පළමුව පොතුපිටියේ රෙපරමාදු දහම වැළඳගත්තා වූ මීගමුවරදාගේ කිලිමන්ටුවා ප්‍රනාන්දු නම් අයහට සුවිශාල වරප්‍රසාද ලැබෙන බව දුටු බොහෝ ගැමියෝ රෙපරමාදු දහම වැලඳගත්තේය යනුවෙනි. පෙරිය සප්ත පෙරුමාල් මුදියන්සේ විසින් වර්ථමානයේ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලය පවතිණ භූමියේ ක්‍රිස්තු වර්ශ 1860 වසරට පෙර පැවතියා වූ පොතුපිටියේ රෙපරමාදු දේවස්ථනය ඉදිකරවා තිබේ. ක්‍රිස්තු වර්ශයෙන් 1820 වසරේ පමණ ලියවූ නාරි සංදේශයේ එම දේවස්ථානය විවරණය කරවා ඇත්තේ මෙලෙසිනි."සිරිසර සුණුගලින් කළ දෙමහල් මැඳුර ,සිරිසර දෙව් රජුන් පිල සොඳුරු මනහර, සිදුහත් සමිඳුගෙන් වැඳ නැමද අවසර, සිරිපුර දෙව් මැඳුර නමඳිනු ඔබ මිතුර" යනුවෙනි.
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1750 දශකයේ දී මොල්ලිගොඩ විසුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන්  කොරනේලිස් පිලිප් පෙරේරා අප්පුහාමි නැමති අයෙකු ලන්දේසි ආණ්ඩුවට වෙඩික්කාරයෙකු වශයෙන් එකතු වී තිබේ. ඔහු උඩරට ප්‍රදේශයක කැරැල්ලකට සහබාගි වී පැමිණෙන සමයේ දී බොදු භික්ෂුවක් හැඳිනගෙන් පැවිදි දිවියට එක් විය. අනතුරුව බොහෝ කාලයක් උඩරට ගත කර යළි මොල්ලිගොඩට පැමිණ ඇත්තේ 1770 වසරේදී පමණය. මේ වන විටත් මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයේ කතෝලිකයන්ම පමණක් විසූ බැවින් මොල්ලිගොඩ විසූ විදානේ පිලිප් පෙරේරා සිල්වත් තැන පලවා හැර තිබේ. සරණක් පතා ඔහු පොතුපිටියට පැමිණි අතර එකල පොතුපිටියේ විසුවා වූ වස්කඩුබැද්දේ මහ මුදලි වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් රිචඩ් පෙරේරා විසින් පොතුපිටියේ පදිංචි වීමට අවසර ලබා දෙන ලදී. වර්ථමාන පොතුපිටිය වාලුකාරාමයට නුදුරුව මීගමුවගේ කිලිමන්ටුවාගේ පවුලේ සුසාන භූමිය නම් ස්ථානයේ සිල්වත් තැන පදිංචි විය. අනතුරුව ඔහු ප්‍රකට වූවේ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ යනුවෙනි. සිල්වත් තැනකගේ පැමිණීම ඇසූ බොහෝ දෙනෙකු නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ සොයා පැමිණියේය.ආධාර කළේය. එම ආධාර යොදවා ඉදිකළා වූ ආරාමය එකළ වැලි අරම(වාලුකාරාම) ලෙසින් හැඳින්වීය.  එකල උපසපුව නොමැති වූ බැවින් භික්ෂුවකට විවාහය අකැප දෙයක් නොවීය. එබැවින් මොල්ලිගොඩ විසුවා වූ කෝන්ගහපතිරගේ දොන් අල්ලිස් පෙරේරා නම් පොහොසතා තම දියණිය සිල්වත් තැන වෙත විවාහ පත් කරවා දී තිබේ. නන්දසිරි ගණාචාර්‍යන්ගේ පළමු පුතු වූවේ සුසෙව්හේවගේ දොන්  අන්ද්‍රිස් පෙරේරා විය. අනතුරුව පොතුපිටියේ නන්ද නමින් වාලුකාරාමයේ පළමු විහාරාධිපති ධූරය හොබවන්නේ ඔහුය. දෙවැනි පුතු වූවේ පසු කාලයේ මොල්ලිගොඩ පොලිස් විදානේ වරයෙකු වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමිය. නන්දසිරි ගණාචාර්‍යයන් උඩරට දීබොහෝ කාලයක් ලැබුවා වූ ඉගෙනුම නිසාවෙන් උගතෙකු විය. අසල ගම් වල ජන ප්‍රධානීන් සිංහල පාලි ඉගෙනීම පිණිස දරුවන් යොමුකළේ ගණාචාර්‍යන් වෙතටය. ඒ අතර ධර්මසේන රාළලාගේ රිචඩ් පෙරේරා කැපී පෙනුන අයෙකු විය. ඔහු ඉගෙනීමට යොමුකළ තම දෙටු පුතුන් දහතුන් දෙනාවම ශාසනයට පූජා කලේය. ගම් වැසියන් ද එම ආදර්ශය මත බොහෝ කුල දරුවන් පැවිදි කළේය. පළමුව ශාසනයට ඇතුලත් කරවාගත්තේ ගොවිගම සලාගම සහ කරාව කුලවල පිරිස් බව වර්ශඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වේ. එනමුදු බුද්ධ ශාසනයේ පැවැත්ම උදෙසා හින්න රදා බෙරවා ඇතුලු තවත් බොහෝ කුලවල පිරිස් පැවිදි කරවන ලද්දේය. පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ පළමුව කරාව කුලය අත පැවතියා වූ පන්සල් පාලනය පසුව ගොවිගම කුලය අතට පත්වීම ත් ඔවුනගේ නොසැලකිලිමත් බාවය නිසාවෙන් ඒවාගේ පාලනය බහුතර හින්න වංශය අතට පත්විය යනුවෙනි. පැවිද්දට පත් ධර්මසේන මුදලිතුමාගේ පුතුන් වෙනුවෙන් ඉපැරණි පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර මත නව විහාරයක් ඉදි විය. මහත් සෞභාග්‍යමත් වූ එම විහාරය වාලුකාරාමයේ එවක විසුවා වූ නන්දසිරි ගණාචාර්‍යන් වෙතට පූජාකළ බැවින් එය පූජාරාමය නම් විය. ක්‍රිස්තු වර්ශ 1798 වසරේ ඉදිකිරීම් අවසාන කළාට මොකද එම විහාරයට භික්ෂූන් පැමිණෙන්නේ 1801 වසරේදීය.
වර්ශ 1820 පමණ වන කල පොතුපිටියේ පූජාරාමයට දාගැබක් කරවීම අරඹා තිබේ. ජනප්‍රවාදයට අනුව දාගැබ ඉදිකරවීමට නියමිත ස්ථානයේ සුවිශාල සල්ගසක් පැවති ඇති අතර එය කපා දමා තිබේ. එය මහා වසංගතයක පෙර නිමිත්තක් විය. ප්‍රදේශය පුරාම මහා උණ සන්නිපාතයක් ව්‍යාප්ත විය. සියයක් එක් සෑයක දැවුණ බව කියති. ධර්මසේන මුදලිතුමා පවා දිවිහැර ගියේය. මෙම වසංගතය සඳහා දේව පිහිට පමණක් පිළියම ලෙසින් සිතූ ගම් වැසියන් පූජාරාමයේ එකල ප්‍රධාන සිල්වත් තැන ලෙසින් සිටි පොතුපිටියේ ධර්මරාජ හිමි (ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ෆ්‍රැන්සිස්කු පෙරේරා) වෙතට සෙත් කවි කීමට ආරාධනා කරයි. සිංහල පාලි මෙන්ම ලතින් ඉංග්‍රීසි භාශා පිළිබඳ මනා වැටහීමක් පැවති උන් වහන්සේ මෙතෙක් සංදේශ සෙත් කවි මගින් සිදුකළ යාතිකාවන්ට වෙනස් කටයුත්තක් සිදු කළේය. එනම් රෙපරමදු පල්ලියකින් පිහිට යැදීමයි. ඇතැම් විද්වතුන් පවසන්නේ එසේ සිදුකරන ලද්දේ උන් වහන්සේ පළමුව රෙපරමාදු බැතිමතෙකු බැවින් බුදු දහමට වඩා විශ්වාසයක් රෙපරමාදු දහම වෙත පැවති බැවින් වන්නට ඇති බවය. කෙසේ හෝ වේවා ජනප්‍රවාදයට අනුව මෙම නාරි සඳේශය රචනා කරවා සතියක් යාමට මත්තෙන්ම උණ සන්නිපාත වසංගතය අවසන් වී ගොස් තිබේ. පොතුපිටිය පූජාරාමය මහා අනුහස් භූමියක් බව ප්‍රකට වන්නේ මෙම කාරනයෙනි.

ප්‍රකට චරිත

ක්‍රිස්තු වර්ශ 1830 පමණ වන විට පොතුපිටියේ මහා ධනවතෙකු පහල විය. ඒ ධර්මරාජ හිමිගේ සොයුරෙකු වූත් ධර්මසේන මුදලිතුමාගේ කණිටුම පුතු වූත් ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ඩේවිඩ් පෙරේරා විජයවිමලසේකර මැතිතුමායි. එතුමා මෙසේ මහා ධනවතෙකු වීමට හේතුව සුවිශාල පුණ්‍යකර්මයකට පාදම සැකසීමක්ට යාමෙන් විය. එනම් මෙකල වන විට මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහන් වර්ධනය නිසාවෙන් රැකියා සීමිත විය. එබැවින් ඩේවිඩ් විසින් තම මිත්‍රයෙකු මාර්ගයෙන් කුඩාවට පොතුපිටියේ පොල් කොහු කර්මාන්තයක් අරඹා තිබේ. ඒ පවුලක එක් අයෙකුට හෝ රැකියා ලබා දෙන බලාපොරොත්තුවෙනි. කොහු කර්මාන්තය මේ වන විට පොතුපිටියට නවම අද්දැකීමක් වූ අතර කර්මාන්තශාලාවල රැකියා කිරීමට පැමිණෙන පිරිසට වඩා නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස් වැඩි විය. නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස ද කර්මාන්තයට කුඩාවට හෝ එක් කර ගත් ඩේවිඩ් වසර පහක් පමණ ඇතුලත පොල් ලෙලිවල් සියයක් කරවන ධනවතෙකු බවට පත් විය. වැඩිකල් නොගොස් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුවට පවා කොහු කඹ සපයන්නෙකු විය. වරෙක ඔහු ආණ්ඩුවට ප්‍රධානයක් වශයෙන් කඹ තොග ලක්ෂයක් ලබා දී තිබේ. එයට ප්‍රතිඋපකාරයක් වශයෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් ඔහුට මුදලිතානාන්තර ලබා දී ගෞරවකරවා තිබේ. කොහු කර්මාන්තය පොතුපිටියේ ස්ථිර කර්මාන්තය වූවේ අනතුරුවයි. මෙසේ උපයාගත්තා වූ දනය නොමසුරුව දාන මාන කටයුතු සඳහා යෙදවූ අතර ඩේවිඩ් තුමාගේ දියණිය වූ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා විසින් ප්‍රදේශයේ පන්සල් නගා සිටුවන ලදී. ඩේවිඩ් තුමාගේ නැගෙණිය වූ දෝන මාරියා පෙරේරා විසින් සාර්ලිස් ශිල්පියා අතින් පසුව විසිතුරු වූ පොතුපිටියේ පූජාරාමයේ විහාර මන්දිරය 1835ක් වූ නවම් මාසයේදී තනවා නිමකරන ලදී.

පොතුපිටියේ විසුවා වූ තවත් ධානපතියෙකු වූවේ රේන්ද වියාපාරයෙන් පොහොසත් වූ එම්. පිනෙස් ප්‍රණාන්දු මැතිතුමාය. ඔහු පානදුරාවාදයට පවා සහය දැක්වූ අයෙකු වූ අතර 1886 වසරේ දී පොතුපිටියේ වසාදමන ලද මිශ්‍රණාරි පාසැලට සමීපයෙන් නව බෞද්ධ පාඨශාලාවක් අරඹන ලදී. එය ලංකාවේ මුල්ම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවක් වන අතර 1950 දශකයේ දී රජයට පවරා ගත් පසුව වර්ථමාන නාමය වන පොතුපිටියේ මහා විද්‍යාලය වදයෙන් ජනප්‍රියවී තිබේ. එසේම 1890 දශකයේ පානදුර බෞද්ධ සමිතියේ සභාපති වූ ඔහු රංකොත්වෙහෙර සංවර්ධනය සඳහාද අතහිත ලබා දෙන ලදී. එසේම 19 වන සියවස අගභාගයේදී පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විහාරමන්දිරය පූර්ණ වියදම් යොදා ඉදිකරවන ලදී. පොතුපිටිය පූජාරාමය මෙන්ම මොල්ලිගොඩ පිරිවෙන් මහා විහාරයේද අග්‍ර දායකයෙකු වශයෙන් බොහෝ දාන පුන්‍ය කර්ම සිදුකරවන ලද්දේය
.
පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විසුවා වූ නන්දසිරි ගණින්නාන්ගේගේ පුතු වූ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි විවාහ වූවේ පොතුපිටියේ රිචඩ් පෙරේරා මුදලිතුමාගේ දියණිය වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන මාරියා පෙරේරා විජයවිමලසේකර ළමාතැනී සමඟය. එම දෙපළට උපන් පුතු වූවේ සුසෙව්හේවාගේ ගිරිගෝරිස් අප්පුහාමි නම් විය. ඔහු 1830 දශකයේදී පමණ උපත ලැබූවෙකු විය. ඔහු බෞද්ධ පුනර්ජීවන කටයුතු සඳහා පුරෝගාමියෙකු වූ නිසාවෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් මොහුට බොහෝ අඩම්තේට්ටම් කළේය. 1860 වසරේ දී අන්තවාදී පිරිසක් විසින් වර්ථමාන පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ පැවතියා වූ රෙපරමාදු දේවස්ථානය විනාශකළේය. එහි ප්‍රධාන සැකකරුවා වශයෙන් ගිරිගෝරිස් කොලුගැටයා සිරගත කළේය. වසර ගණනක් නොකළ වරදකට සිරගතව සිටි ඔහු නිවැරදිකරුවා වශයෙන් 1868 වසරේ ඔප්පුවීමෙන් අනතුරුව ඔහු නිදහස ලැබුවේය. යළිත් බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය සමඟ සම්බන්ද වූ ඔහු තම බිරිඳ වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා පෙරේරා ළමාතැනියවද මෙම ව්‍යාපාරයා සම්බන්දකරවා ගත්තේය. ඇය විසින් තම හිතවතෙකු වූ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් වෙතට ධර්ම පුස්ථක රචනා කරවීමට සහය ලබා දෙන ලදී. එසේම තම පුතුවූ 1894  වසරේ සිට 1934 වසර දක්වා පොතුපිටියේ විදානේ ආරච්චිකම දැරුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ සීමන් ධර්මසේන වීරසිංහ විදානෙවද ධර්ම ව්‍යාපාර සමඟ සම්බන්ධ කලේය. පොතුපිටිය බොදුනෙත් මහා සමිතිය පිහිටුවාගන්නේ ඔහු විසිනි. සාර්ලිස් ශිල්පියාගෙන්වා පොතුපිටිය පූජාරාම විහාර මන්දිරය එකාලෝක කරවීය. අනෙක් පරිත්‍යාගදාරීන්ගේත් සහයෙන් පොතුපිටියේ වාලුකාරාම දාගැබ සැකසීමද සිදුකරවන ලද්දේය. දහනාවවන සියවස අග භාගයවන විටත් ඉහල කුල යනුවෙන් මුල් බැසගත්තා වූ පිරිස් විසින් කුලහීනයන් තෙරපීමට ලක් කලේය. කාන්තාවන්ට උඩුකය වැසෙන සේ ඇඳුම් ඇඳීම පුරුශයන්ට දණට පහළට සරම හැඳීම තහනම් විය. නිවාස වල උස්පුටු තබා ගැනීමට පවා අවසර නොදුන් අතරම කුලහීන පවුල්වල අලුත උපන්දරුවාගෙ සිට මියයනතුරුම සියල්ලෝ ඉහල කුලවලායගේ වහලුන් ලෙසින් ක්‍රියා කලේය. මෙවන් දුර්මිටු ක්‍රියා සඳහා එරෙහි වන ලද්දේ ගිරිගෝරිස් රාළහාමිය. ඔහු විසින් එවන් නොමනා ක්‍රියා යළි කිසියම්දිනයකදී හෝ කරවීමට නොහැකි අයුරෙන් අතුගා දැමීමට සමත් විය.

පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලයට ගුරුවරයෙකු වශයෙන් 1940 දශකයේ සම්බන්ද වූ රැපියෙල් තෙන්නකෝන් නම් කවියා වෙතට තම නිර්මාණ කටයුතු සඳහා උචිත පරිසරය සපයා දුන්නේ පොතුපිටිය භූමියයි. ඔහුගේ වවුලුව නම් කාව්‍ය හරහා විස්තර කරනුයේ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ එකල පැවති දේවස්ථානයේ සොහොන් භූමියේ පැවති සුවිශාල නුගරුකක් පිළිබඳවයි.

ගුවන වසා මොර දෙන වවුලන් ය නි සා
ගිමන මුරා යති වල්ලිය නොසිතු ලෙ සා
ගමන විඩා හල මෙහි අතු පතර ව සා
දකින සැමා හට මෙය වෙයි නිවන තොසා
ලෙසින් එම නුගරුක පිළිබඳවම 1820 වසරේ රචනා වූ නාරි සංඳේශයේ ද දැකගත හැක.

බෞද්ධ විහාර
පොතුපිටියේ වර්ථමානය වන විට ප්‍රධාන බෞද්ධ විහාර හතරක් පමණ දැකගත හැකිය. ඒ අතරින් ඉපැරණිතම විහාරය වන්නේ පොතුපිටියේ රජමහා විහාරය හෙවත් පොතුපිටිය පූජාරාම විහාරයයි. පොතුපිටිය වාලුකාරාම විහාරය ඉදිවූවේ ක්‍රිස්තුවර්ශ 1700 ශත වර්ශයේ ලන්දේසි සමයේදීය.වාලුකාරාමයට පූජාවක් වශයෙන් 1798 වසරේ දී පූජාරාමය ගම් වාසීන් විසින් පූජාකරවා තිබේ. පූජාරාමයේ සිටි ධම්මසිරි සහ පිලානන්ද යන තෙරුණ්වහන්සේලා 1940 දශකයේදී පමණ ධම්මතිලකාරාමය යනුවෙන් හැඳින්වූ අභිනවවිහාරය අරඹන ලදී. පොතුපිටියේ පුශ්පාරාම විහාරය වාලුකාරාම විහාරයේම කොටසකි. අතීතයේ පොතුපිටියට අයත්ව පැවතියා වූ කවුඩුදූව,අරඹවත්ත ආදී විහාරස්ථාන වර්ථමානයේ වෙනත් ග්‍රාමයන් වෙත බෙදී ගොසින තිබේ. ඉතා නූතන කාලයේ ඉදිකලා වූ කුඩා විහාරස්ථාන ද්විත්වයක්ද පොතුපිටියේ දැකගත හැක.

අල්ලිය දේවාලය

පොතුපිටිය ප්‍රදේශයේ පැවති ඉපැරණි දේවාලයක් පිළිබඳ සඳහනක් වර්ශඛණ්ඩරාශ්ට්‍රයේ සඳහන් වේ. එහි සඳහන් වන්නේ අලගියවන්න කවීශ්වරයා සඳහන් කළා වූ පොතුපිටියේ විසුවා වූ ආදිවාසි ජනකණ්ඩායමකි. ඔවුන් ගස්ගල්සතුන් ඇදහූවන් විය. ඔවුන් වන්දනාමාන යාගහෝම හදිහූනියම් කල ස්ථාන හැඳින් වූවේ අල්ලිය නමින. පොතුපිටිය මූණමල්ගහවත්ත නොහොත් ගල්කැටියාගොඩ ඔවුන් විසූ බව වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සදහන් වේ. පොතුපිටිය රජමහා වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳාහන් වන්නේ මෙම දේවාලයේ 1700 ශතවර්ශයට සමකාලීනව ආඬිගුරු නොහොත් කපු පදවිය දරා ඇත්තේ බස්තියන් හින්නගේ සිංඥොහාමි නැමති අයෙකු බවය. නාරි සංදේශය රචනා කරවන සමයේ මෙම කපු තනතුරේ හිමිකරුවන් තුන් දෙනෙකු විය. ඒ ජසෙන්තුහින්නගේ බස්තියානා, ජසෙන්තුප්‍රනාන්දුගේ ජොවානා සහ දොමින්ගු යන අයයි. පසුව 1900 දශකය පමණ සමයේදී දේවවන්දනයට කැපවන භූමියක් වන්නට ඇත.

මූලාශ්‍ර
නාරි සංඳේශය(1820)/නාරි සංඳේශයට අරුත් විවරණය 1913/1914/1925/ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රය නොහොත් වස්කඩුබද්ද විවරණය 1875(වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි) ජයවර්ධනපුර ඉතිහාසය(1925) ඩබ්ලිව්. ඒ. එෆ් . ධර්මවර්ධන/ පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර 1998(බද්දේගම සුමන හිමි)

පොතුපිටිය


Sapınç veya aberasyon, gerçek görüntünün, basit bir teorinin tahminlerinden olan farklılıklarına denir.

Renkser sapınç

Işığın renklerine bağlı olarak merceğin kırılma indisinin değişmesinin sebep olduğu kusurlara renkser sapınç denir. Işık tek renkli olduğunda bile renkser sapınç vardır. Merceğin odak uzaklığı, kırılma indisine bağlı olduğundan, mercek üzerine düşen beyaz ışığın yedi renkli ışınları, mor renkten kırmızı renge doğru mercekten gittikçe uzaklaşan noktalarda odaklanırlar. Böyle görüntüler teleskop, mikroskop ve benzeri sistemlerde inceleme güçlüğüne yol açar. Bu kusur renksemez merceklerle düzeltilir. Renksemez mercekler bitiştirilmiş bir ince kenarlı ve bir kalın kenarlı merceklerdir. Merceklerin bitiştirilen yüzlerinin eğrilik yarıçapları eşit olup, kalın kenarlı merceğin diğer yüzü düzdür. Birisi krown, diğeri flint camından yapılır.

Küresel sapınç

Yaklaştırıcı merceklerin kenarları orta kısımlarına göre daha büyük değerde yaklaştırma gücüne sahiptir. Bundan dolayı mercek üzerine düşen ışınlardan kenarlarda kırılanlar, ortada kırılanlara nazaran merceğe daha yakın noktalarda odaklanırlar. Bu durumda ekran üzerine alınan görüntü netleştirilemez. Bu kusurun düzeltilmesi için birkaç yöntem uygulanır. Bunlardan ekonomik olanları merceğin ince kısımlarını diyaframla kapatmak veya kırılma indisleri farklı ince kenarlı ve kalın kenarlı mercekleri bitiştirerek kullanmaktır. Bu mercekler flint ve krown camından yapılırlar.

Astigmatlık

Bir mercek karşısında boyutları büyük bir cisim bulunursa, bunun optik eksenden uzak noktaları mercek yüzeyine eğik ışınlar göndereceğinden, görüntü kenarlarının netliği bozulur. Bu kusur bir tek mercekte değil, ancak mercek sistemlerinde, mesela fotoğraf makinesi veya sinema makinesinde düzeltilir.

Bunun yanı sıra koma, alan eğriliği ve distorsiyon gibi mercek kusurları da mevcuttur.

Aberasyon

Optik sapınç


Ali Muhiddin Hacı Bekir, 1777 yılında kurulmuş İstanbul'daki şekerci.

Türkiye'deki şekercilerin ve kimi iktisat tarihçilerine göre yaşayan şirketlerin en eskisidir. Lokumları ve güllü, tarçınlı, sakızlı, portakallı, limonlu akide şekerleri ile ünlüdür.

Kastamonu'nun Araç ilçesinden İstanbul'a gelen şekerci Bekir Efendi'nin Bahçekapı'da açtığı küçük şeker dükkânında faaliyete başlamıştır. Bekir Efendi'nin 1817-1820 yılları arasında hacca gitmesinden sonra işyerinin adı Hacı Bekir halini aldı.  Osmanlı sarayı, "Hacı Bekir Ağa"nın şekerci dükkânının müşterisi idi.  Şekercibaşı unvanını alan Hacı Bekir'den sonra işi ve Şekercibaşı unvanını oğlu Mehmet Muhiddin Efendi, ve ardından torunu Ali Muhiddin Hacı Bekir devraldı. Cumhuriyet devrinde de faaliyetini sürdüren şirketi, ailenin beşinci kuşağı yönetmektedir.

Geçmişi
Kastamonu'nun Araç ilçesinden İstanbul'a gelen Bekir adlı müşteşebbis,  1777 yılında  Fatih'in  Bahçekapı semtinde şeker dükkânı açtı. Alanında önemli yenilikleri takip eden Bekir Efendi,  1817-1820 yılları arasında hac ziyareti yaptıktan sonra kendisi ve dükkânı "Hacı Bekir" olarak anılmaya başladı.

Türkiye'de 16. yüzyılda başlayan şekerleme imalatında tatlandırıcı olarak bal, pekmez, su bağlayıcı, doku yapıcı olarak un kullanılmakta idi. 18. yüzyıl sonlarında Avrupa'da kurulan rafinelerde üretilen şekerin, o günlerin ismiyle "Kelle Şekeri" olarak Türkiye'ye gelmesiyle, şekerci Hacı Bekir, bu şekeri havanlarda dövüp eriterek, gül, tarçın gibi doğla  aroma ve boyalarla pişirip akide şekeri imalatını geliştirdi.  Ayrıca 1811'de bir Alman bilgini tarafından bulunan nişastayı un yerine kullanarak, şeker ve nişasta terkibi ile bugünkü nefasetteki lokum imalatını gerçekleştirdi.

Bizzat kendi eliyle yaptığı imalat ve hassas çalışmalarıyla Türk şekerleme ve lokum çeşitlerini geliştiren Hacı Bekir'in İstanbul Bahçekapı'daki dükkânından 19. yüzyılda aldığı lokumları ülkesine götüren bir İngiliz turisti, Türk lokumlarını Avrupa'da "Turkish Delight" olarak tanınmasına vesile olmuştur.

Bundan böyle Türk lokumu dünyada "Turkish Delight" ya da "Lokoum" olarak tanınmış ve uluslararası şekercilik literatürüne girmiştir.

Bundan başka sallama kazanlarda yapılan badem şekeri, haşlanmış bademlerin soyulup havanlarda dövülerek şeker ve şeker şerbeti ile yoğurulup, şekillendirilen çeşitli badem ezmeleri Hacı Bekir'e günümüze kadar intikal eden haklı ilgi ve şöhreti kazandırmıştır. Şekerci Hacı Bekir başarılarıyla, zamanın padişahı tarafından Nişan-ı Ali Osmani'nin 1. Rütbe Nişanı ile sarayın Şekercibaşı'sı olarak taltif ve takdire şayan görülmüştür.

Bu sürelerde iştirak edilen fuarlarda:

 1873 Viyana Fuarı, Gümüş Madalya
 1888 Almanya-Köln Fuarı, Gümüş Madalya
 1897 Brüksel Fuarı, Altın Madalya
 1906 Fransa Fuarı, Altın Madalya
 1939 New York Fuarı, Başarı Ödülü kazanılmıştır.

Üç neslin ismini taşıyan Ali Muhiddin Hacı Bekir müessesi sürecinde İstanbul'da Bahçekapı merkez mağazasına ilave olarak Karaköy, Galata, Tepebaşı, Pangaltı, Çarşıkapı, Beyoğlu, Parmakkapı, Kadıköy,Bakırköy satış şubeleri açılmıştır.

Ayrıca Mısır'a götürülen usta ve personel ile Kahire ve İskenderiye şubeleri kurulmuş ve Mısır Hidivi'nin takdir ve taltifleriyle Mısır Sarayı'nca da Şekerbaşı'lık payesi ihsan edilmiştir.

Şekerci Hacı Bekir halen Türkiye'nin en eski firması olarak kurulduğu tarihi yerinde (asırlarca) faaliyetini sürdürmektedir.

Osmanlı ve Türk toplumu ve folklorunun bir parçası olarak örf ve adetlere de giren Hacı Bekir, bilhassa zamanın yaşam tarzını belgeleyen roman ve yazılarda da yer almış, 19. asır ve 20. asır başlarındaki İstanbul toplum ve mozayikinin parçaları olan levantenler ve yabancılar tarafından da kaleme alınmış hatta resimlendirilmiştir.

Maltalı ressam Preziosi fırçasıyla resmedilmiş şekerci Bekir Efendi, 43x58 cm ölçüsündeki suluboya resim (aslı Louvre Müzesinde) zamanın yaşamını ve Hacı Bekir'i belgelemiştir. (Resmin litografik reprodüksiyonu 214 numara ile Topkapı Sarayındadır.)

Şekerci Hacı Bekir, Ali Muhiddin Hacı Bekir'in vefatından sonrası kurulan Ali Muhiddin Hacı Bekir Şekercilik Ticaret A.Ş. ve Hacı Bekir San. A.Ş. isimlerindeki iki şirket halinde faaliyetlerini günümüzde de sürdürmektedir.

ABD, Japonya, Güney Afrika, Mısır, İngiltere ve Fransa'da temsilcilikleri bulunan firma, lokumlar, tahin helvası, akide şekeri vb. şekerlemeler, karamela, badem ezmesi, şekerli drajeler, bisküvi, kurabiye, kek, hamur tatlıları imalatı, perakende ve toptan satışları ve ihracat yapmaktadır.

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Resmi sitesi

Türkiye merkezli gıda şirketleri
1777'de kurulan şirketler
İstanbul merkezli şirketler

Ali Muhiddin Hacı Bekir (şirket)


Hilda Taba (7 de dezembro de 1902 em Kooraste, Estônia – 6 de julho de 1967 em São Francisco, Califórnia) foi uma arquiteta, teórica de currículo, reformadora de currículo e formadora de professores. Taba estudou com John Dewey e escreveu sete livros sobre educação. Ela defendia que o currículo deveria enfocar o ensino do pensamento crítico e democrático aos alunos, em vez de apenas memorizar fatos. Ela também propôs um processo para o desenvolvimento do currículo baseado em três níveis de conhecimento: fatos, ideias básicas e princípios e conceitos. Ela trabalhou como diretora de currículo na Dalton School em Nova Iorque e como professora na San Francisco State College (agora conhecido como San Francisco State University).

Arquitetos da Estônia

Hilda Taba


Filipinler bayrağı (Filipince: Pambansang Watawat ng Pilipinas) yatay bir bayrak olup; birbirini tamamlayan Kraliyet Mavisi, Scarlet ve Beyaz renklerden oluşur. Bayrağın sol tarafındaki beyaz kısmın içerisinde 8 köşeli ışık saçan altın sarısı güneş vardır. 8 Işın Filipinler'in 8 bölgesine atfen yapılmıştır. Beyaz Üçgen bölümün köşelerine denk gelen 3 Yıldız ise Filipinler'in 3 Ana kara parçası olan Luzon, Visayas ve Mindonao bölgelerini temsil eder. Eğer ki ülke savaş halinde olursa bayrağın aşağıda bulunan kırmızı tarafı yukarıya getirilerek göndere çekilecektir.

Filipinler bayrağı 12 Haziran 1898 tarihinde orijinal versiyonu Birinci Filipinler Cumhuriyeti zamanında kullanılmıştır. Son geçerli kullanıma sunulan bayrak 12 Şubat 1998' de Republican Act No. 8491 kanunu ile tekrar düzenlenerek kullanıma sunulmuştur.

Bayrak Emilio Aguinaldo tarafından dizayn edilmiştir.

Tasarım
Ulusal bayrağın renk tonları ve oran ölçüleri aşağıdaki gibidir.

Renk Şeması:

Tarihi bayraklar

Ayrıca bakınız
 Filipinler arması

Kaynakça
https://www.fotw.info/flags/ph.html

Bayrak
Ulusal bayraklar
Asya bayrakları

Filipinler bayrağı


Otok Cabras povijesno je bio uski i niski komad kopna uz obalu sela Piti na Guamu, koji je činio dio sjevernog zaštitnog kraka luke Apra. Ubrzo nakon bitke za Guam 1944. godine spojen je nasipom s kopnom i proširen lukobranom Glass, a sada se obično naziva jednostavno Cabras. U Cabrasu se nalaze i luka Guam i primarni generatori Guam Power Authority koji opskrbljuju Guam. Po njemu se zovu mali brod Cabras Marina, u blizini kopna, i veliki brodu Cabras Channel, koji povezuje luku s dubljim vodama srednje luke.

Ime luke Apra dolazi od iskrivljenog imena na Chamorskom jeziku za Cabras, apapa, što znači "nizak". Prije 20. stoljeća luka Apra bila je zaštićena kopnom Guama na istoku; otokom Cabras, greben Luminao i obalom Calalan na sjeveru; i poluotokom Orote na jugu. Nakon španjolskih poboljšanja luke 1700-ih, Piti je postao glavna luka, s jedinom pravom cestom koja povezuje Piti s glavnim gradom Hagåtñom na sjeveru. Greben koji odvaja otok Cabras od kopna bio je izložen za vrijeme oseke i lako ga je bilo prijeći pješice. Otok je korišten za karantenski kamp.

Među poboljšanjima koja je preporučio odbor iz 1930-ih na čelu s kontraadmiralom Arthurom Japyjem Hepburnom uoči Drugog svjetskog rata bio je lukobran na grebenu Luminao zapadno od otoka Cabras. Gradnja je započela u kolovozu 1941. Blokovi vapnenca iskopani na otoku Cabras klizili su duž grebena do improvizirane dizalice]]. U vrijeme japanske invazije u prosincu 1941. izgrađena je jedna milja lukobrana, 11 m širine i 1.5 metara iznad razine mora. Lukobran Glass, nazvan po kapetanu koji je zauzeo Guam 1898. godine, proširen je na obalu Calalana 990 m do širine od 10 m. Sjeverni krak luke Apra, od glavnog otoka preko Cabrasa do vrha lukobrana na Španjolskim stijenama, mjerio je 5,200 m.

Godine 1964., zapovjednik mornaričkih snaga Marianas predložio je da se trgovačka luka preseli iz luke Inner Apra u mornaričkoj bazi Guam na novu lokaciju na Cabrasu. Velik dio sredstava za postrojenje luke Guam došao je kroz Zakon o obnovi Guama iz 1963., koji je usvojio Kongres za obnovu otoka nakon razaranja uragana Karen. Nova luka dovršena je u lipnju 1969.

Put do lukobrana je ponekad zatvoren iz sigurnosnih razloga tijekom posjeta brodova. Otok se također koristi za ronjenje i vodene sportove.

Izvori

Reljefni oblici na Guamu

Cabras (Guam)


Depunere chimică în fază de vapori (simbolizat CVD, din ) este o metodă de depunere utilizată pentru producerea unor materiale solide de calitate înaltă, realizată de obicei sub vid. Metoda este adesea utilizată în industria semiconductorilor pentru producerea de filme subțiri.

Într-o metodă CVD obișnuită, plăcuța substrat este expusă unuia sau mai multor precursori volatili, care au rolul de a reacționa și a se depune pe suprafața substratului sub forma produsului dorit. De obicei se formează și produși secundari volatili, iar aceștia trebuie eliminați din camera de reacție.

Vezi și

 Amplificator operațional
 ASIC
 Celulă solară
 Colector solar
 Circuit integrat analogic
 Circuit integrat hibrid
 Circuit logic CMOS
 Diodă
 EPROM
 EEPROM
 EEPROM Serial
 Efect fotomagnetic
 Epitaxie
 Fotoelectrochimie
 Joncțiune p-n
 Memorie ROM
 Metodă Czochralski
 Panou solar
 NVRAM
 Plăcuță semiconductoare
 Rafinare
 Serigrafie
 Siliciu
 Tranzistor
 Tranzistor bipolar
 Tranzistor IGBT
 Tranzistor MOSFET
 Tranzistor unipolar

Referințe

Legături externe
Tehnici de depunere controlată

Acoperiri
Procese chimice
Fabricarea dispozitivelor semiconductoare

Depunere chimică în fază de vapori


Abhazlar (, Apsva veya Apsua)  Abhazya'da yaşayan Kuzeybatı Kafkasya halkı. Abhazya dışında en büyük Abhaz nüfusu Türkiye'dedir. Türkiye'deki Abhazların ataları 19. yüzyılda diğer Kafkas halklarıyla birlikte Ruslar tarafından sürgün edilmiştir. Ayrıca Rusya, Kazakistan ve Ukrayna'da da Abhaz nüfusu vardır. Kuzey Kafkasya'da yaşayan Abazalar ile Abhazların aynı kökenli olduğu kabul edilir.

Adlandırma
Rusya ve Rusçadaki kullanımı birbirine yakın iki formda görülen ISO 639 kodu abk (Abhazca аҧсуа бызшǝа) ve abq (Abazaca абаза бызшва) olan ve ikisi birlikte Kuzeybatı Kafkas dilleri ailesinin Abhaz-Abaza dilleri grubunu oluşturan dilleri konuşan halklar için Türkiye'de ayırt etmeksizin yalnızca Abaza adı kullanılır. Yani Abhaz (Абхаз) ve Abazin (Абазин) Abazaların iki grubuna Rusçada verilen adlardır. Abhazya'daki Abazalar "Abhaz", Rusya'ya bağlı Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde yaşayan Abazalar "Abazin" olarak adlandırılır. Rusça aracılığıyla geçtiği Batı dillerinde de genellikle böyle kullanılır. Türkçede ise yüzyıllardır var olan "Abaza" adı böyle bir ayrım içermez. O yüzden Abaza etnik kimliğinin alt kimlikleri olarak Apsuva (Rusların Abhaz dedikleri) ve Asuva (Rusların Abazin dedikleri) kullanımı da görülür. Rusçada Abhaz denen Abazalar (Apsuvalar) Türkiye'nin iç-batı bölgelerinde (İzmit, Adapazarı, Düzce, Bolu, Bursa-İnegöl, Kütahya, Bilecik ve Eskişehir)  yoğunlaşmışken, Rusçada Abazin denen Abazalar (Asuvalar) ise iç-doğu bölgelerinde (Bilecik, Eskişehir, Samsun, Amasya, Tokat, Yozgat, Zonguldak, Bartın, Sivas, Kayseri, Adana) yerleşmişlerdir.

Tarih
M.Ö. 1000 ve 550 yılları arasında, bugünkü Abhazya'nın Karadeniz kıyısında, özellikle modern Abhazya'nın başkenti olacak olan Pitiunt ve Dioscurias'ta ticaret kolonileri kurdular. Klasik yazarlar bölgede yaşayan çeşitli insanları ve konuştukları çok sayıda dili anlattılar. Arrian, Pliny ve Strabo, Karadeniz'in doğu kıyısında modern Abhazya'da bir yerde Abasgoi ve Moschoi halklarından bahsettiler.
M.Ö. 9. ve 6. yüzyıllar arasında, modern Abhazya toprakları antik Colchis krallığının bir parçasıydı. Bu krallık daha sonra M.Ö. 63'te Lazica Krallığına bağlandı.
4 yüzyılda, Bizans İmparatorluğu etkisi ile Abhaz bölgesi nüfusunun Hristiyanlığa dönüştürüldüğü kesin zaman belirlenmemiş olsa da, Pityus Metropolü Stratophilus'un İlk Ekümenik Konsey'e 325 yılında İznik'te katıldığı bilinmektedir.
8. yy'da Araplara karşı başarılı savunma ve yeni toprak kazanımları, Abhaz prenslerine Bizans İmparatorluğu'ndan daha fazla özerklik iddia edecek kadar güç verdi. 778 dolaylarında II. Leon, Hazarların yardımıyla tam bağımsızlığını kazandı; o "Abhaz Kralı" unvanını aldı ve Başkentini, batı Gürcistan'daki Kutaisi şehrine taşıdı. 10. yy'da Abhaz Kralı'nın varisi olmadığı için, krallık yeğeni III. Bagrat'a geçti ve böylece Abhaz-Gürcü krallıkları birleşmiş oldu. 1570 yılında iç işlerinde serbest olmak kaydı ile Osmanlı Devletine bağlanmış daha sonra 1830 yıllarında Rus Çarı'nın bölgeye ajanlar göndererek istila hazırlıkları başlatılan Abhazya'da Halk Osmanlı ve Rus yanlısı olmak üzere ikiye bölünmüştür. 1864 yılında Rus işgali ile özellikle bugünkü Soçi bölgesinde yaşayan Abhazlar çok büyük kayıplar vermiş ve Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kalmışlardır.

Abhazya, 1917 Devrimi'nden sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin bir parçasıydı. 1921'de Gürcistan'a Kızıl Ordu'nun girmesinin ardından Abhazya, Gürcistan SSC içinde ayrı bir Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti idi. Statüsü 1931 yılında Gürcistan SSC içinde özerk cumhuriyete indirildi. Sovyetler Birliği döneminde, tarım ve turizmin gelişmesine bağlı olarak Abhazya'daki Ermeni, Rus ve Gürcü nüfusu iyice arttı. Abhazca okullar neredeyse kapanma noktasına geldi. 1989 sayımına göre Abhazya'da yalnızca 97.000 Abhaz vardı ve bu da özerk cumhuriyetin nüfusunun %18'ini oluşturuyordu. Geri kalan nüfusun büyük bölümü Gürcüler (%45), Ermeniler (%15) ve Ruslar'dan (%14) meydana geliyordu.

1992-1993'te Abhazya Özerk Cumhuriyetinin bağımsızlığını ilan etmesi ile çıkan savaşta Gürcüler Abhazya'ya girdi. Ama dünyanın çeşitli yerlerinden gönüllü olarak gelen Abhaz, kuzey kafkas kökenli halklar, Ermeni gönüllüler, dağlı halkların ve Rus ordusunun yardımıyla Gürcü askerlerini yenilgiye uğratmışlardır. Sonrasında Abhaz nüfusu oranı %45'e kadar yükselmiştir. Bugün Abhazya'nın geri kalan nüfusu ise Ruslar, Ermeniler, Gürcüler (yalnızca Gali bölgesinde), Yunanlar ve Yahudiler'den oluşmaktadır. Bugün Abhazya nüfusunun 250.000 dolayında olduğu söylenmekle birlikte, kesin sayının ne kadar olduğu bilinmemektedir.

Din
2003 yılında yapılan bir araştırmaya göre, katılımcıların %60'ı kendilerini Hristiyan, %16'sı Müslüman, %8'i Pagan (Yerel Din), %8'i Ateist, %2'si diğer dinlere mensup ve %6'sı da kararsız olarak tanımladı. Hristiyanlar genel olarak Abhazya'da yaşarlar. Müslüman Abhazların çoğu ise Türkiye'de yaşamaktadırlar. Ayrıca yerel inançlara inanan kişi sayısı da fazladır.

7 Kutsal Anıkha vardır. Bölgede Hristiyanlık, Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde, 6. yüzyılda yayıldı. Fakat Abhazlar ilk defa 1. yüzyılda Hristiyanlığı Yurtsever Simun ve Andreas adında iki havarinin Abhazya'yı ziyaretiyle tanıdılar. Andreas, Simun ile Abhazya'da ayrıldı ve Simun burada kalarak halka Hristiyanlığı öğretti. 55 yılında Romalı lejyonerler tarafından Yeni Afon şehrinde öldürüldü. Kafkasya'nın ilk Hristiyan bölgesi Pitsunda şehridir ve Kafkasya'nın ilk Hristiyan cemaati Pitsunda'da kurulmuştur. Öte yandan pagan döneminden kalma inançların güçlü biçimde korunduğu görülür.

16. yüzyılda Osmanlı din görevlilerinin ve Çerkeslerin etkisiyle bölgeye İslam dini de girdi. Bölge büyük ölçüde Müslümanlaştı, ancak 1860'larda Müslümanlar göç etmek zorunda kalınca Hristiyanlar çoğunluk haline geldi.

Hristiyan Abhazlar, Abhazya, Gürcistan ve Rusya'da yaşarlar ve Abhazların büyük çoğunluğunu oluştururlar. VI. yüzyılda Bizans yoluyla Abhazlar arasında yayılan Ortodoks mezhebi, ayin dili olarak önce Rumca, VIII. yüzyılda Bizans'a karşı bağımsızlığın kazanılması sonucu kurulan Abhazya Krallığı döneminde ve 975'te Abhazya Krallığı'nın diğer krallıklarla Gürcistan Krallığı çatısı altında birleşmesinin ardından da Gürcüce kullanılmıştır. Günümüzde, Abhazca, Abhaz kiliselerinde ayin dili olarak da kullanılabilmektedir.

Diaspora
Muhacirun olarak bilinen binlerce Abhaz, 19. yüzyılın ortalarında Rus Kafkasya'nın fethine direndikten sonra Abhazya'dan Osmanlı İmparatorluğu'na göç etti. Bugün Türkiye, dünyanın en büyük Abhaz diaspora topluluğuna ev sahipliği yapıyor. Büyüklük tahminleri değişiklik gösteriyor - Abhaz tahminleri 150.000 ile 500.000 arasında değişiyor.

Muhacirlik

Abhazya'da Rus yönetiminin kurulmasına Abhaz halkının direnişi eşlik etti. 1821-1827, 1840-1842, 1866 ve 1877'de geniş çaplı ayaklanmalar yapıldı. Tüm ayaklanmalar Rus yönetimi tarafından bastırıldı. Ayaklanmaların başarısız olmasına Abhazların Osmanlı İmparatorluğu'na zorla sürgün edilmesi eşlik etti. 1864'ten sonra (Kafkasya'da nihai Rus İmparatorluk hegemonyası kurulması sonrası), Rusya tüm Kafkasyalıları doğrudan anavatanlarından sürmeye başladı. Bu dönemde 700 bine kadar Çerkes, Ubıh, Abhaz, Çeçen, Dağıstanlı Osmanlı İmparatorluğu'na göç etti. Sürgün edilen Kafkasyalılara Arapça göçmen anlamına gelen "Muhacir" deniyordu. 1864'te sınır dışı edilen Abhaz Muhacirlerin sayısı 20.000'den fazladır; 1866 ayaklanmasının bastırılmasından sonra çok sayıda Abhaz, Osmanlı İmparatorluğu'na sürüldü; 1877'deki son ayaklanmanın bastırılmasından sonra 30-40 bin Muhacir Abhazya'yı terk etmek zorunda kaldı. Abhaz ve Abaza Muhacirlerinin sayısı toplamda 135.000'di..

1877 Abhaz ayaklanmasının bastırılmasından sonra, Rus yetkililer anavatanda kalan Abhaz nüfusunu "cezalandırdı". Hemen hemen tüm Abhaz halkı, birkaç istisna dışında, resmen "suçlu" ilan edildi ve hakları önemli ölçüde kısıtlandı. Abhazların, Abhazya'nın büyük bölümünde özellikle sahil boyunca, yaylalarda ve şehirden yaklaşık 25 kilometre uzaklıktaki Sohum yakınlarında yaşamaları yasaklandı. Abhazlardan "suçlu halk" statüsü ancak 1907 yılında kaldırıldı.

Rus İmparatorluğu yetkililerinin, daha sonra anavatanlarına dönmek isteyen Muhacirlerin bir kısmı için engeller yaratması dikkat çekicidir. Rusya, Abhazların zorla sürgün edilmesi sonucunda ele geçirdiği Abhazya topraklarında Ermenilerin, Rusların ve heterojen bir nüfusun yerleşimini kolaylaştırdı. Gürcülerin bu bölgeye yerleşmelerine izin verilmedi. Bu dönemin Gürcü basınına göre, İlia Çavçavadze liderliğindeki Gürcü aydınları Muhacirlik sürecini durdurmaya çalıştı. Abhaz tarihçi Giorgi Dzidzaria, Muhacirlik tarihi ile ilgili bir eser yazdı. 1920'de Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti Hükûmeti, Üçlü İtilaf Konseyi'nin bir toplantısında Muhacirlik konusunu gündeme getirmiştir.

Gelenek
Abhazya'dan göç eden Abhazlar Türkiye'de Kocaeli, Sakarya, Düzce ve Bolu bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktadırlar. Çerkeslerle ortak gelenekleri ve birbirine yakın dilleri olmasına karşın iki halk birbirinden ayrıdır.

Genetik

Abhazlara genetik uzaklık açısından en yakın etnik grup Gürcülerdir, Abhazların genetik yapısı Batı Gürcü genetiğiyle hemen hemen aynıdır.

Abhaz Mitolojisi

Başlıca Abhaz tanrı ve tanrıçaları:

Afi: Yıldırım tanrısı

Ançva Şana: Annelik tanrıçası

Ankı: Toprak tanrıçası

Arıs: Savaş tanrısı

Aşxua Mekepsis: Denizciler tanrısı

Atana: Bilgi ve akıl tanrıçası

Aynarjiy: Madencilerin, taşçıların ve heykeltıraşların tanrısı

Aytar: Hayvancılık tanrısı

Azveypşa: Orman ve av tanrısı

Caca: Tarım tanrıçası

Ceres: Tarım tanrısı

Gunda: Bal ve arıcılık tanrıçası

Haniya: Sağlık tanrıçası

Mışındaw: Deniz tanrısı

Nanı/Anan: Bal ve arıcılık tanrısı

Sawına: Değirmencilik tanrıçası

Şefsı: Madencilik tanrısı

Tsıwına: Bolluk ve bereket tanrıçası

Zızlan: Tatlı suların tanrıçası

Ziwawa: Yağmur tanrıçası

Kaynakça

Dış bağlantılar
 2003 Nüfus istatistikleri (Rusça)
 Ethnologue report for Abkhaz language
 2002 Nüfus istatistikleri (Rusça)
 Georgians and Abkhazians. The Search for a Peace Settlement (Notes and References section), by various authors, Vrije Universiteit Brussel, August 1998.
 http://www.portal-credo.ru/site/print.php?act=fresh&id=188
 https://en.wikipedia.org/wiki/Encyclopaedia_of_Islam

Kafkasya halkları

Abhazlar