HMAS Benalla (J323/M323), named for the city of Benalla, Victoria, was one of 60 Bathurst-class corvettes constructed during World War II, and one of 36 initially manned and commissioned solely by the Royal Australian Navy (RAN). Built by HMA Naval Dockyard in Victoria, Benalla was fitted out as armed survey ship instead of a minesweeper like the rest of the class, and was commissioned into the RAN in 1943.

Benallas duties included convoy escort and performing hydrological surveys prior to amphibious landing operations. The corvette was present at the Japanese surrender of Timor at the end of the war. Post-war, Benalla performed survey work around north-west Australia until late 1945. She was decommissioned in 1946, and sold for scrapping in 1958.

Design and construction

In 1938, the Australian Commonwealth Naval Board (ACNB) identified the need for a general purpose 'local defence vessel' capable of both anti-submarine and mine-warfare duties, while easy to construct and operate. The vessel was initially envisaged as having a displacement of approximately 500 tons, a speed of at least , and a range of  The opportunity to build a prototype in the place of a cancelled Bar-class boom defence vessel saw the proposed design increased to a 680-ton vessel, with a  top speed, and a range of , armed with a 4-inch gun, equipped with asdic, and able to fitted with either depth charges or minesweeping equipment depending on the planned operations: although closer in size to a sloop than a local defence vessel, the resulting increased capabilities were accepted due to advantages over British-designed mine warfare and anti-submarine vessels. Construction of the prototype  did not go ahead, but the plans were retained. The need for locally built 'all-rounder' vessels at the start of World War II saw the "Australian Minesweepers" (designated as such to hide their anti-submarine capability, but popularly referred to as "corvettes") approved in September 1939, with 60 constructed during the course of the war: 36 (including Benalla) ordered by the RAN, 20 ordered by the British Admiralty but manned and commissioned as RAN vessels, and 4 for the Royal Indian Navy.

Despite being part of a class of minesweepers, Benalla was fitted out as an armed survey ship. Minesweeping gear was not installed, and an extension to X deck housed a large chart room. Her role resulted in an increase from the standard ship's company of 85 to 107.

Benalla was laid down at HMA Naval Dockyard in Williamstown, Victoria on 24 March 1942. She was launched on 19 December 1942 by the wife of Arthur Drakeford, serving Minister for the Air, and commissioned on 28 April 1943.

Operational history
Benalla entered service on 2 June 1943, towing an ammunition lighter from Sydney to Brisbane. She worked her way up the eastern Australia coast to New Guinea, escorting a small convoy between Townsville and Milne Bay, where she would be based as a survey vessel for the rest of 1943. Arriving in New Guinea waters in late June, the corvette was immediately assigned to support the landing of United States troops on Kiriwina Island and Woodlark Island on 30 June during Operation Chronicle; these landings were unopposed as there were no Japanese soldiers on the islands. From July to September, Benalla and sister ship  led a Survey Group of vessels to perform hydrological surveys of the waters around Lae, Salamaua, and Finschhafen, in preparation of Australian troop landings at these locations. Benalla remained at Milne Bay until early December, when she proceeded to Sydney for refit.

Returning to survey work New Guinea in February 1944, the corvette was involved in the surveying of Seeadler Harbor and the waters around the Admiralty Islands following their capture by the United States as part of Operation Brewer in March and April. In August, she sailed for Brisbane to undergo a two-month refit. On 11 October, Benalla sailed for the Philippines via Hollandia, joining the escort of 20 Liberty ships on the second leg. In November, the corvette assisted frigate  in surveying San Pedro Bay, before resuming work in the New Guinea area. On 6 January 1945, Benalla was sent to Darwin and assigned to a Survey Group operating off the north-western coast of Australia. She spent four months with the group, then was assigned to Fremantle from 3 May to 20 July. Returning to Darwin, Benalla was assigned to a joint Australian-Dutch group heading for Koepang, and was present when the Japanese surrender of Timor was carried out aboard  on 11 September 1945.

The corvette was later awarded the battle honour "New Guinea 1943–44" in recognition of her wartime service.

Benalla resumed survey work off the north-west coast of Australia on her return from Timor, a role she would maintain until 2 November 1945, when she was ordered to Fremantle for decommissioning. The corvette was decommissioned into reserve on 28 January 1946. She was transferred from Fremantle to Melbourne, Geelong, then Sydney over the course of 1955 and 1956, and was sold to Mitsubishi Shoji Kaisha Ltd of Tokyo on 20 February 1958, who towed the vessel to Japan in April for scrapping.

Citations

References
Books

Journal and news articles

Bathurst-class corvettes of the Royal Australian Navy
Ships built in Victoria (state)
1942 ships
World War II corvettes of Australia
Survey ships of the Royal Australian Navy

HMAS Benalla (J323)


2003 (MMIII), çarşamba günü başlayan yıl. Uluslararası Tatlı Su Yılı olarak ilan edilmiştir.

Olaylar

Ocak

 8 Ocak - Türk Hava Yolları'nın 634 sefer sayılı uçuşu: Türk Hava Yolları'nın İstanbul-Diyarbakır seferini yapan RJ-100 tipi uçağı Diyarbakır'a inişi sırasında düştü, kazada 75 kişi öldü, 5 kişi yaralı kurtuldu.
22 Ocak - NASA'nın Pioneer 10 uzay aracından son sinyal, Dünya'dan yaklaşık 12.2 milyar kilometre uzaklıktan alındı.
30 Ocak - Belçika'da eşcinsel evlilik yasallaştı. Böylece dünyada eşcinsel evliliği yasallaştıran ikinci ülke oldu.

Şubat
 1 Şubat - Columbia Uzay Mekiği Kazası: STS-107 adlı mekiği, kalkış sırasında ana yakıt tankından kopan bir parçanın mekiğin sol kanadına verdiği zarar sebebi ile mekik Dünya'ya dönüşte atmosferde parçalandı. Kazada 7 astronot öldü.
 4 Şubat - Yugoslavya Federal Cumhuriyeti, liderlerinin ülkeyi Karadağ ile Sırbistan arasında gevşek bir devlet birliğine dönüştürerek 73 yıllık kullanımın sona ermesinin ardından "Sırbistan-Karadağ" olarak yeniden adlandırıldı.
 15-16 Şubat - Antwerp elmas soygunu: Bir İtalyan çetesi, tarihteki en büyük soygunlardan biri olan Belçika'daki bir kasadan 100 milyon dolardan fazla değere sahip elmas, altın ve mücevher çaldı.
15 Şubat - Dünya çapında milyonlarca insan, ABD'nin ve müttefiklerinin Baas rejimini devirmek için Irak'ı işgal etmeleri beklentisiyle savaş karşıtı protestolara katıldı.
18 Şubat - Güney Kore'nin Daegu şehrinde bir kundakçı, bir metro trenini ateşe verdi. Yangında 192 kişi öldü.
20 Şubat - The Station gece kulübü yangını: West Warwick, Rhode Island'daki The Station gece kulübünde meydana gelen yangında 100 kişi öldü, 230 kişi yaralandı.
25 Şubat - 1 Mart tezkeresi: Irak krizi konusunda hükûmet tarafından tam adı Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunması için hükûmet'e yetki verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi meclise sunuldu.
26 Şubat - Darfur Savaşı: İsyancı grupların Sudan hükûmetine karşı ayaklanmasının ardından başladı.
27 Şubat - Eski Bosnalı Sırp lider Biljana Plavšić, Birleşmiş Milletler Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından Bosna Savaşı sırasında işlenen savaş suçlarından 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Mart

 1 Mart - 1 Mart tezkeresi: TSK'nın yabancı ülkelere gönderilmesine, yabancı silahlı kuvvetler unsurlarının 6 ay süreyle Türkiye'de bulunmasına izin verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi, TBMM Genel Kurulu'nda yapılan kapalı oturumda kabul edilmedi.
 8 Mart - Malta'da yapılan referandum sonucunda Avrupa Birliği'ne katılım onaylandı.
 12 Mart
 Sırbistan başbakanı Zoran Đinđić Belgrad'da bir keskin nişancı tarafından öldürüldü.
 Dünya Sağlık Örgütü, Çin'de ortaya çıktıktan sonra Hong Kong ve Vietnam'a da yayılan Şiddetli akut solunum yolu sendromu konusunda küresel bir uyarı yayınladı.
 20 Mart - Irak Savaşı: Irak'ın ABD ve müttefik güçler tarafından Irak askerî müdahalesi ile başladı.
 23 Mart - Slovenya'da gerçekleşen referandum sonucunda Avrupa Birliği ve NATO'ya katılmayı onayladı.

Nisan
 9 Nisan - ABD güçleri Bağdat'ın kontrolünü ele geçirerek Saddam Hüseyin'in Baas rejimini sona erdirdi.
 12 Nisan - Macaristan referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
 14 Nisan - İnsan Genom Projesi, insan genomunun %99'unun %99.99 doğrulukla dizilenerek tamamlandı.
 29 Nisan - Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan'da konuşlanmış birliklerinin geri çekildiğini ve Katar'daki El Udeid Hava Üssü'nde bazılarının yeniden konuşlandırıldığını duyurdu.

Mayıs

 1 Mayıs - 2003 Bingöl depremi: Bingöl'de 03.27'de meydana gelen 6.4 Mw büyüklüğündeki depremde 176 kişi öldü, 520 kişi yaralandı.
 11 Mayıs
 Benvenuto Cellini'nin Cellini Tuz Mahzeni isimli masa heykeli Viyana'daki Viyana Sanat Tarihi Müzesi'nden çalındı.
Litvanya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
12 Mayıs - Suudi Arabistan'ın Riyad kentinde bir toplu konutta yapılan bombalı saldırıda çoğunluğu yabancı gurbetçilerden oluşan 30'dan fazla kişi öldü.
7 Mayıs - Slovakya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
23 Mayıs - Texas A&M Üniversitesi'ndeki bilim insanları tarafından klonlanan ilk geyik olan Dewey doğdu.
24 Mayıs
Letonya'nın başkenti Riga'da gerçekleştirilen 2003 Eurovision Şarkı Yarışması'nın galibi, Sertab Erener'in seslendirdiği Everyway That I Can şarkısıyla 167 puan toplayan Türkiye oldu.
Nuri Bilge Ceylan'ın Uzak adlı filmi, 56. Cannes Film Festivali'nde Elephant filmiyle birlikte en iyi film seçildi.
26 Mayıs
Ruanda, diğer şeylerin yanı sıra ülkenin resmi adını "Rwandese Republic" yerine "Republic of Rwanda" olarak değiştiren yeni bir anayasa kabul etti.
UM Airlines'ın 4230 sefer sayılı uçuşu: Ukrayna Havayolları'na ait uçak, Trabzon'un Maçka ilçesi yakınlarında düştü. İspanyol Barış Gücü askerlerini taşıyan uçaktaki 62 asker ve 13 mürettebat öldü.
28 Mayıs - Dünya'nın ilk klonlanmış atı olan Prometea doğdu.

Haziran

 8 Haziran - Polonya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
 14 Haziran - Çekya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
 28 Haziran - 6. FIFA Konfederasyonlar Kupası 3.lük maçında Şenol Güneş yönetimindeki A Millî Futbol Takımı Kolombiya'yı 2 - 1 yenerek turnuvayı 3.lükle bitirdi.
 30 Haziran - Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki savaşan partiler, milyonlarca kişinin ölümüne neden olan İkinci Kongo Savaşı'na son veren bir barış anlaşması imzaladı.

Temmuz

 2 Temmuz - Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Vancouver'a 2010 Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapma hakkı verdi.
 4 Temmuz - Çuval Olayı: Irak, Süleymaniye'deki Türk Özel Timi Bürosu'nu basan 100 kadar Amerika Birleşik Devletleri askeri, 3'ü subay, 8 astsubay olmak üzere 11 Türk askerini gözaltına alarak Kerkük'e götürdü.
 5 Temmuz - Dünya Sağlık Örgütü tarafından Şiddetli akut solunum yolu sendromu kontrol altına alınacağı açıklandı.
 6 Temmuz - 70 metrelik Eupatoria Gezegen Radarı, bu yıldızlara 2036, 2040, Mayıs 2044, Eylül 2044'te ulaşacak olan 2 ila beş yıldız arasında bir METI mesajı Kozmik Çağrı gönderdi: Kalça 4872, HD 245409, 55 Cancri, HD 10307 ve 47 Ursae Majoris ve 2049 sırasıyla.
 18 Temmuz - Avrupa'nın Geleceğine İlişkin Sözleşme çalışmaları bitti ve ilk Avrupa Anayasası önerildi.
 24 Temmuz - Avustralya liderliğindeki Solomon Adaları Bölgesel Yardım Misyonu, ada ülkesini etnik şiddetin sarmasının ardından başladı.

Ağustos

 5 Ağustos - Endonezya'nın Cakarta kentindeki Marriott Otelinde bombalı araç patladı, 12 kişi öldü ve 150 kişi yaralandı.
 11 Ağustos
 İkinci Liberya İç Savaşı, Başkan Charles Taylor'ın istifa edip ülkeyi terk etmesiyle sona erdi.
NATO, 54 yıllık tarihinde Avrupa dışındaki ilk büyük operasyonunu kutlayarak Afganistan'daki barış gücünün komutasını devraldı.
18 Ağustos - Zachary Turner cinayeti: Bir yaşındaki Zachary Turner, Kanada'nın Güney Conception Körfezi'nde annesi tarafından öldürüldü. O tartışmalı bir şekilde kefaletle cezalandırılmış ve Zachary'nin babasının öldürülmesi nedeniyle iade ve yargılanmasına rağmen yürümeye başlayan çocuğun velayetini almıştı. Dava, Dear Zachary filmine ilham verdi ve Kanada yasalarında değişikliğe yol açtı.
25 Ağustos - İnsansız Spitzer Uzay Teleskobu Florida, Cape Canaveral'dan fırlatıldı.
27 Ağustos
Mars, 60.000 yıldan fazla bir süredir Dünya'ya en yakın karşı konumunu yaptı.
Güney ve Kuzey Kore, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Japonya ve Rusya'yı içeren ilk altı taraflı görüşmeler, Kuzey Kore nükleer silah programının güvenlik endişelerine barışçıl bir çözüm bulmak için toplandı.

Eylül

 8 Eylül - Heavy metal grubu Iron Maiden on üçüncü albümü Dance of Death'i yayınladı.
 10 Eylül - İsveç dışişleri bakanı Anna Lindh, Nordiska Kompaniet kompartıman dükkanına yaptığı ziyaret sırasında bıçaklanarak öldürüldü. Ertesi sabah 05.29'da öldü.
 14 Eylül - Estonya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
15 Eylül - ELN isyancıları Kolombiya'nın Ciudad Perdida kentinde sekiz yabancı turisti kaçırdı ve Kolombiya hükûmeti ile yapılan görüşmelerin ardından 100 gün sonra turistler serbest bırakıldı.
20 Eylül - Letonya referandumla Avrupa Birliği'ne katılmayı onayladı.
24 Eylül - Hubble Uzay Teleskobu, Hubble ultra derin alan'ı başlatarak 16 Ocak 2004'e kadar 800 pozlama yaptı.
27 Eylül - İnsansız bir ESA uzay aracı ve ESA'nın aya ilk görevi olan SMART-1, Fransız Guyanası, Kourou'dan fırlatıldı.

Ekim

 1 Ekim - Popüler ve tartışmalı İngilizce forum sitesi 4chan açıldı.
 5 Ekim - İsrail savaş uçakları, 1973 Arap-İsrail Savaşı'ndan bu yana ülkeye yapılan ilk İsrail saldırısı olan Suriye topraklarındaki İslami cihat üslerine saldırdı.
 15 Ekim - Çin, ilk insanlı uzay uçuş programı olan Shenzhou 5'i başlattı.
 21 Ekim - Microsoft Office 2003 satışa sunuldu.
 24 Ekim - Concorde, son ticari uçuşunu gerçekleştirerek yolcu uçağı süpersonik seyahat çağını sona erdirdi.
 25 Ekim - Sedir Yangını: Amerika Birleşik Devletleri, Güney Kaliforniya'daki yangın sonucunda 2820 yapı yandı, 113 kişi yaralandı ve 1'i itfaiye 15 kişi öldü.

Kasım

 12 Kasım - Irak'ın Nasiriyah kentindeki bir İtalyan askeri polisinin karargahına düzenlenen intihar saldırısında 17 İtalyan askeri polis memuru ve dokuz Iraklı sivil öldü.
 15 Kasım - 2003 İstanbul saldırıları: İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki Neve Şalom ile Şişli'deki Bet İsrael sinagoglarındaki ayin sırasında bomba yüklü iki ayrı kamyonetin intihar eylemcilerince havaya uçurulmasıyla gerçekleştirilen saldırılarda toplam 26 kişi öldü, 300'ün üzerinde kişi yaralandı.
 20 Kasım - 2003 İstanbul saldırıları: İstanbul Levent'teki HSBC Genel Müdürlüğü ve Beyoğlu'ndaki Birleşik Krallık Başkonsolosluğu'na yapılan saldırılarda 31 kişi öldü, 450'nin üzerinde kişi yaralandı.
 23 Kasım - Gül Devrimi: Gürcistan devlet başkanı Eduard Şevardnadze, tartışmalı bir parlamento seçiminin ardından yaygın protestoların ülkeyi sarması sonrasında istifa etti.
 26 Kasım - Süpersonik yolcu jeti Concorde, Londra'daki Heathrow Havalimanı'ndan Bristol Filton Havalimanı'na son uçuşunu gerçekleştirdi.

Aralık

 13 Aralık - Irak'ın eski devlet başkanı Saddam Hüseyin, Amerika Birleşik Devletleri Ordusu tarafından küçük Ad-Dawr kasabasında yakalandı.
 19 Aralık - Libya, kitle imha silahları üretmeyi amaçlayan tüm malzemelerini, teçhizatını ve programlarını ortadan kaldırmayı kabul etti.
 23 Aralık - Dünya Turizm Örgütü, Birleşmiş Milletler'in uzmanlaşmış bir ajansı haline geldi.
 26 Aralık - 2003 Bem depremi: İran'ın Bem şehristanında 6.6 Mw büyüklüğünde deprem meydana geldi. 50.000'den fazla kişi yaralandı, 25.000'den fazla öldü.
 29 Aralık - Akkala Sámi dilinin bilinen son konuşmacısı öldü. Böylece dilin nesli tükendi.

Doğumlar

Ocak

 1 Ocak - Melis Mutluç, Türk oyuncu
 2 Ocak - Elye Wahi, Fransız futbolcu
 3 Ocak - Greta Thunberg, İsveçli iklim aktivisti

Şubat
 5 Şubat - Sümeyye Boyacı, Türk yüzücü

Mart
 26 Mart - Bhad Bhabie, Amerikan rapçi
 27 Mart - Diego Gómez, Paraguaylı futbolcu
 28 Mart - Adem Bona, Türk basketbolcu

Nisan
 4 Nisan - Harvey Elliott, İngiliz futbolcu

Mayıs
 20 Mayıs - Samir Lagsir, Hollandalı futbolcu
 31 Mayıs - Diana Ankudinova, Rus şarkıcı

Haziran
 20 Haziran - Hans Niemann, Amerikalı satranç büyükustası

Temmuz
 4 Temmuz - Polina Boguseviç, Rus şarkıcı

Eylül
 7 Eylül - Bilal Ceylan, Türk futbolcu
 18 Eylül - Aidan Gallagher, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu

Ekim
 16 Ekim - Mohamed Sankoh, Hollandalı futbolcu
 17 Ekim - Charlie Patino, İngiliz futbolcu

Kasım-Aralık
 7 Aralık - Catharina-Amalia, Hollanda Krallığı tahtının varisi
 13 Aralık - Jhon Durán, Kolombiyalı futbolcu

Ölümler

Ocak-Şubat

 4 Ocak - Sabiha Gürayman, İlk Türk kadın inşaat mühendisi (d. 1919)
 11 Ocak - Maurice Pialat, Fransız oyuncu ve yönetmen (d. 1925)
 12 Ocak
 Maurice Gibb, İngiliz müzisyen (d. 1949)
 Leopoldo Galtieri, 44. Arjantin Devlet Başkanı (d. 1926)
 17 Ocak - Richard Crenna, Amerikan oyuncu (d. 1926)
 1 Şubat
 Michael P. Anderson, Amerikan astronot (d. 1959)
 Kalpana Chawla, Amerikan astronot (d. 1962)
 Rick Husband, Amerikan astronot (d. 1957)
 İlan Ramon, İsrailli savaş pilotu ve astronot (d. 1954)
 10 Şubat - Curt Hennig, Amerikan profesyonel güreşçi (d. 1958)
 20 Şubat - Maurice Blanchot, Fransız filozof ve yazar (d. 1907)
 24 Şubat - Alberto Sordi, İtalyan oyuncu (d. 1920)
 25 Şubat - Aleksandr Kemurciyan, Sovyet bilim insanı (d. 1921)
 27 Şubat - Wolfgang Larrazábal, Venezuelalı deniz subayı ve politikacı, 52. Venezuela Devlet Başkanı (d. 1911)

Mart-Nisan

 9 Mart - Bernard Dowiyogo, 2. Nauru Devlet Başkanı (d. 1946)
 12 Mart
 Zoran Đinđić, 6. Sırbistan Başbakanı (d. 1952)
 Howard Fast, Amerikalı yazar (d. 1914)
 Lynne Thigpen, Amerikan oyuncu (d. 1948)
 16 Mart - Rachel Corrie, Amerikan aktivist ve günlük yazarı (d. 1979)
 30 Mart - Michael Jeter, Amerikan oyuncu (d. 1952)
 1 Nisan - Leslie Cheung, Hong Konglu şarkıcı ve oyuncu (d. 1956)
 20 Nisan
 Daijiro Kato, Japon motosiklet yarışçısı (d. 1976)
 Bernard Katz, Almanyalı Nobel Ödüllü biyofizikçi (d. 1911)
 21 Nisan - Nina Simone, Amerikan şarkıcı (d. 1933)

Mayıs-Haziran

 1 Mayıs - Miss Elizabeth, Amerikan profesyonel güreşçi (d. 1960)
 14 Mayıs - Dave DeBusschere, Amerikan basketbol oyuncusu ve koçu (d. 1940)
 15 Mayıs
 June Carter Cash, Amerikan şarkıcı (d. 1929)
 Constantin Dăscălescu, Romanya Başbakanı (d. 1923)
 23 Mayıs - Jean Yanne, Fransız oyuncu ve yönetmen (d. 1933)
 27 Mayıs - Luciano Berio, İtalyan besteci (d. 1925)
 28 Mayıs
 Ilya Prigogine, Belçikalı Nobel Ödüllü fizikçi ve kimyager (d. 1917)
 Martha Scott, Amerikan oyuncu (d. 1912)
 29 Mayıs - Trevor Ford, Galli futbolcu (d. 1923)
 7 Haziran - Trevor Goddard, İngiliz oyuncu (d. 1962)
 10 Haziran - Bernard Williams, İngiliz filozof (d. 1929)
 12 Haziran - Gregory Peck, Amerikan oyuncu (d. 1916)
 15 Haziran - Hume Cronyn, Kanadalı-Amerikan oyuncu (d. 1911)
 22 Haziran - Vasil Bıkau, Sovyet-Beyaz Rusyalı öykü yazarı (d. 1924)
 26 Haziran
 Denis Thatcher, İngiliz iş insanı ve Margaret Thatcher'ın eşi (d. 1915)
 Marc-Vivien Foé, Kamerunlu futbolcu (d. 1975)
 29 Haziran - Katharine Hepburn, Amerikan oyuncu (d. 1907)
 30 Haziran - Buddy Hackett, Amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1924)

Temmuz-Ağustos

 1 Temmuz - Nǃxau, Namibyalı oyuncu (d. 1944)
 4 Temmuz - Barry White, Amerikan şarkıcı (d. 1944)
 12 Temmuz - Benny Carter, Amerikan caz müzisyeni (d. 1907)
 16 Temmuz
 Celia Cruz, Kübalı-Amerikan şarkıcı (d. 1925)
 Carol Shields, Kanadalı-Amerikan yazar (d. 1935)
 22 Temmuz
 Uday Hüseyin, Iraklı paramiliter lider (d. 1964)
 Kusay Hüseyin, Iraklı politikacı (d. 1966)
 25 Temmuz - John Schlesinger, İngiliz yönetmen (d. 1926)
 27 Temmuz - Bob Hope, İngiliz-Amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1903)
 1 Ağustos
 Guy Thys, Belçikalı futbolcu ve teknik direktör (d. 1922)
 Marie Trintignant, Fransız oyuncu (d. 1962)
 4 Ağustos - Frederick Chapman Robbins, Amerikan Nobel Ödüllü çocuk doktoru ve virolog (d. 1916)
 8 Ağustos - Martha Chase, Amerikalı biyokimyager (d. 1927)
 9 Ağustos - Gregory Hines, Amerikan dansçı ve oyuncu (d. 1946)
 14 Ağustos - Helmut Rahn, Alman futbolcu (d. 1929)
 16 Ağustos - Idi Amin, 3. Uganda Devlet Başkanı (d.  1923-28)
 30 Ağustos - Charles Bronson, Amerikalı oyuncu (d. 1921)

Eylül-Ekim

 7 Eylül - Warren Zevon, Amerikan şarkıcı (d. 1947)
 8 Eylül - Leni Riefenstahl, Alman yönetmen (d. 1902)
 9 Eylül - Edward Teller, Macar-Amerikan fizikçi (d. 1908)
 11 Eylül
 Anna Lindh, İsveç Dışişleri Bakanı (d. 1957)
 John Ritter, Amerikan oyuncu ve komedyen (d. 1948)
 12 Eylül - Johnny Cash, Amerikan müzisyen (d. 1932)
 25 Eylül
 Franco Modigliani, İtalyan-Amerikalı Nobel Ödüllü ekonomist (d. 1918)
 Edward W. Said, Filistinli-Amerikan edebiyat eleştirmeni (d. 1935)
 26 Eylül - Robert Palmer, İngiliz şarkıcı (d. 1949)
 27 Eylül - Donald O'Connor, Amerikan oyuncu, şarkıcı ve dansçı (d. 1925)
 28 Eylül - Elia Kazan, Yunan-Amerikalı yönetmen (d. 1909)
 30 Eylül - Robert Kardashian, Ermeni asıllı Amerikalı avukat (d. 1944)
 2 Ekim - Otto Günsche, Adolf Hitler'in yaveri (d. 1917)
 13 Ekim - Bertram Brockhouse, Kanadalı Nobel Ödüllü fizikçi (d. 1918)
 14 Ekim - Muhtâr Veled Dâde, 1. Moritanya Devlet Başkanı (d. 1924)
 16 Ekim - Stu Hart, Kanadalı güreş organizatörü (d. 1915)
 19 Ekim - Aliya İzzetbegoviç, 1. Bosna-Hersek Devlet Başkanı (d. 1925)
 21 Ekim - Elliott Smith, Amerikan müzisyen (d. 1969)
 27 Ekim - Rod Roddy, Amerikan sunucu (d. 1937)

Kasım-Aralık

 3 Kasım - Resul Hamzatov, Avar şair (d. 1923)
 9 Kasım - Art Carney, Amerikan oyuncu (d. 1918)
 10 Kasım - Canaan Banana, 1. Zimbabwe Devlet Başkanı (d. 1936)
 12 Kasım - Jonathan Brandis, Amerikan oyuncu (d. 1976)
 18 Kasım - Michael Kamen, Amerikan besteci (d. 1948)
 20 Kasım - David Dacko, 1. Orta Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı (d. 1930)
 30 Kasım - Gertrude Ederle, Amerikan yüzücü (d. 1905)
 3 Aralık - David Hemmings, İngiliz oyuncu (d. 1941)
 8 Aralık - Rubén González, Kübalı piyanist (d. 1919)
 12 Aralık - Haydar Aliyev, 3. Azerbaycan Devlet Başkanı (d. 1923)
 14 Aralık - Frank Sheeran, Amerikan gangster (d. 1920)
 19 Aralık - Hope Lange, Amerikan oyuncu (d. 1933)
 27 Aralık - Alan Bates, İngiliz oyuncu (d. 1934)
 30 Aralık - Anita Mui, Hong Konglu şarkıcı (d. 1963)

Nobel Ödülleri

 Kimya - Peter Agre, Roderick MacKinnon
 Ekonomi - Robert F. Engle, Clive Granger
 Edebiyat - John Maxwell Coetzee
 Barış - Şirin Ebadi
 Fizik - Aleksey Abrikosov, Vitali Ginzburg, Anthony J. Leggett
 Fizyoloji veya Tıp - Paul Lauterbur, Peter Mansfield

Kaynakça

Dış bağlantılar
2003 Yıl Sonu Google Zeitgeist  - Google'ın 2003 için Yıllık Büyük Olaylar ve En Çok Arananlar Listesi

2003


Catarina Macedo (Braga, - ) é uma engenheira informática portuguesa na área dos videojogos. Em 2020, foi distinguida pela Forbes como uma das jovens mais promissoras na sua área na rubrica 30 Under 30, pelo seu trabalho na Xbox.

Carreira
Macedo começou a competir em videojogos ainda na adolescência, especificamente Gears of War e Halo. Foi em 2004, ao jogar uma edição limitada de Halo 2 que incluía um DVD com gravações sobre a produção do jogo, que decidiu investir num percurso profissional na área dos videojogos.

Com apenas 17 anos, liderou a equipa portuguesa que participou nos World Cyber Games 2007, em Seattle; repetiu o feito na edição seguinte, em Estugarda. Macedo explicou que a participação nestes campeonatos mundiais de videojogos foi outro momento determinante para querer trabalhar na indústria, apontando a sua mira à Xbox desde cedo.

Macedo formou-se em engenharia informática na Universidade do Minho, onde conclui a licenciatura. Prosseguiu os estudos na mesma área com um mestrado no Instituto Superior Técnico. Também tem um MBA da Universidade Católica de Lisboa.

A engenheira juntou-se aos filões da Microsoft durante a faculdade: ainda no IST, foi embaixadora da marca. Mais tarde, tornou-se engenheira de software da plataforma Azure, posição que a levaria de Portugal aos escritórios da companhia nos Estados Unidos da América, em 2016. Deu o salto para a divisão Xbox no ano seguinte, assumindo as funções de gestora de produto. Desenvolveu funcionalidades sociais do Game Bar e da aplicação Game Pass para PC, além de ter sido responsável pela integração do serviço Xbox Live nas consolas Series S e X, aquando do seu lançamento.

Ao longo da sua estadia na empresa, destacou-se ainda pelo seu trabalho na área da inclusão e desigualdade de género nas indústrias de programação e videojogos, liderando a iniciativa interna Women in Gaming (trad. mulheres nos videojogos).

Em 2020, juntou-se à Riot Games, integrando a equipa responsável pelo desenvolvimento e lançamento do jogo League of Legends: Wild Rift.

Após quase dois anos nessa produtora, mudou-se para a Bungie, onde lidera o desenvolvimento das expansões para o Destiny 2, desde maio de 2022.

Referências

Mulheres desenvolvedoras de jogos eletrônicos
Portugueses na indústria de jogos eletrónicos
Naturais de Braga
Xbox

Catarina Macedo


Tarihçe

Parametrik sistem tanılama yöntemlerinin temeline inildiğinde karşımıza iyi bilinen istatistiksel yöntemlerden "en küçük kareler" ve "en büyük benzerlik" prensipleri çıkmaktadır. "En küçük kareler" yöntemi, doğrusal ve basit çoklu regresyon modellerinin çözümlenmesinde kullanılan temel aracı birim olarak çıkar. Bunun yanında çok denklemli ekonometrik çözümlemelerde de kullanılan tekniklerin ilkidir. "En büyük benzerlik" yöntemi de sistem tanılama hususuyla bağlantılı olarak veri gruplarına ait olasılık dağılımlarına temel teşkil eden parametrelerden çıkarımlarda bulunmaya yardım eden bir yöntemdir.

Bu yöntemlerin dinamik sistemlere uygulanabilir hale getirilmesi "modern kontrol teorisi"nin K.J. Aström ve I. Bohlin tarafından yayımlanan makaleleriyle ("Numerical Identification of Linear Dynamic Systems From Normal Operating Records", 1965) 1960'lara rastlar. Sistem tanılama için geliştirilen bu tekniklerin endüstriyel süreçler için uygulanması ise Lennart Ljung ile başlamıştır ("The System Identification Toolbox", 1986). Günümüzde her ne kadar yeni bir alan olarak görülebilir olsa da sistem tanılama ve dallarına ait edebiyat çok geniştir. Eykhoff (1974); Goodwin & Payne (1977) ; Söderström & Stocia (1989); Lennart Ljung'un (1987) eserleri bu konuya temel teşkil eden kaynaklardır.

Bu konu hakkında elde bulunan Box & Jenkins (1970), Eykhoff (1974), Spriet & Vansteenkiste (1982), Johansson (1993) ve Ljung & Glad (1994)'ın yazmış olduğu kitaplar birçok uygulama sorununa dair yazılmış kitaplar konumundadır. Goodwin & Payne (1977), Davis & Vinter (1985), Hannan & Deistler (1988), Caines (1988), Chen & Guo (1991) ve Söderström & Stocia (1989) kitapları ise daha çok teorik konular hakkında çözüm getirmek maksadıyla yazılmış eserlerdir.

Burada IFAC (International Federation of Automatic Control) (Uluslararası Otomatik Kontrol Federasyonu)'nun hayata geçirdiği süreçlerden de bahsetmek gerekmektedir. Bu kuruluş, sistem tanılama adına birçok makale sunulmasına ve üretilmiş veya keşfedilmiş bilgilerin yaygınlaşmasına imkân veren "Tanılama ve Sistemlerin Parametre Yöntemleri Sempozyumu (Symposia on Identification and System Parameter Estimation)" düzenlemektedir. Bu sempozyumlar, ilki 1967 yılında Prag'da gerçekleştirildiğinden beri, her üç senede bir hazırlanmaya devam etmektedir.

Gerçek yaşama dair nesnelerin matematiksel modellerini yapmanın felsefi sorgulamaları ilk defa 1934'te Karl Popper tarafından tartışılmaya açılmıştır. Fiziksel yasaların mühendislik uygulamalarındaki modellenmesi ise Wellstead (1979), Ljung & Glad (1994), Cellier (1990) ve buna benzer birçok bilim insanınca tartışılmaya sunulmuştur. Sistem tanılama konusunun yazımlarının ve kitaplarının temelini oluşturmuş ve geliştirmiş bu çabalar, aynı zamanda günümüzde de ilerlemesini sürdüren sistem tanılamanın destek birimlerini oluşturmaktadır. Bu bilimsel eserler, sistem tanılamanın başka unsurlarla harmanlanmasına olanak sağlamıştır. Bunlardan birkaçına burada atıfta bulunmak gerekli gözükmektedir:

Granger & Newbold (1977), Malinvaud (1980) ekonomi alanında; Godfrey (1983) biyolojide; Robinson & Treitel (1980), Mendel (1983) jeolojide; Dudley (1983) elektromanyetik dalgalar konusunda; Markel & Gray (1976) ses dalgaları alanında modelleme ve tanılama araçlarını farklı uygulama alanlarında kullanan bilim insanlarından ilk çalışma sahipleridir.

Sistem tanılama tekniği

Sistem tanılama, dinamik bir sistemin modelinin gerçek sistemden alınan giriş-çıkış ölçümleriyle bulunması anlamına gelir. Sistem tanılamanın amacı, belirli bir sisteme veri giriş-çıkışı ilişkisinden, daha sonra sistem üzerinde tekrar yapılacak çalışmalarda kullanılabilecek güvenilir bir matematiksel model kurmaktır. Bu model;

 Sistem davranışlarının öngörülebilmesini
 Sistem davranışının istenilen yönde kontrol edilmesi ve yönlendirilebilmesini hedef edinir.

Bu çalışmanın ön koşulu gerçeği yansıtmaktır. Sistem tanılama yöntemleriyle elde edilen bir model, bir giriş ve bir çıkış arasındaki matematiksel ilişkiyi ortaya koymak amacıyla oluşturulabileceği gibi, birçok çıkış (veya ölçüm) ile birçok giriş arasındaki ilişkiyi de inceleyebilir.

Sistem tek giriş-tek çıkışlı ise SISO (single input-single output), çok giriş bir çıkışlı ise MISO (multi input- single output), çok girişli-çok çıkışlı ise MIMO (multi input-multi output) sistem olarak adlandırılır.

Sistem tanılama süreci, deneysel planlama ve veri toplama, modellerin kurulması, deney verilerinden bilinmeyen sistem parametrelerinin tahmin edilmesini ve bulunan modelin geçerliliğinin test edilmesini içerir. Yukarıda bahsedildiği gibi sistem modelinin bilinmesi, sistem karakteristiklerinin formülize edilmesi ve buna dayanarak yüksek performanslı kontrol sistemlerinin tasarımı ve oluşturulması için önemlidir.

Sistem tanılama izleği 4 ana aşamadan oluşur:

 Deneysel planlama
 Model yapısının seçimi
 Parametre kestirimi
 Kurulan modelin geçerliliğinin test edilmesi.

Sistemin geçerli bir matematik modelinin elde edilmesi başından sonuna kadar dikkat ve titizlik gerektiren bir işlemdir.

Sistem tanılama işlemi, sistemi uyaracak uygun giriş sinyalinin seçimi ile başlar. Sistemden elde edilen tanılamaya uygun veri ile bir model belirlenir ve belirlenen bir yöntemle parametreler kestirilir. Bu yolla elde edilen model geçerlilik testlerini geçemezse algoritmada yukarıdan aşağıya doğru hareket edilir. Önce parametre kestirim yöntemi değiştirilir. Eğer model çeşitli denemelere rağmen yine geçersizse model yapısı değiştirilir ve algoritmada aşağıya doğru hareket edilir. Model yapısını da değiştirmenin bir sonuca varmadığı durumlarda sistemin deneysel planlamasına geri dönülür. Sistemin lineer bir modelle temsil edilemediği veya tanılamanın (hata ölçülerine göre) yeteri kadar başarılı bulunmadığı sonucuna varılırsa akıllı sistemlerin de içinde bulunduğu lineer olmayan modelleme yapılarına başvurulur.

Sistem tanılamada iki yaklaşım

 Gri Kutu: İncelenen sistemin yapısı hakkında bir önbilginin mevcut olması neticesinde kullanılan yaklaşımdır. Buna şu şekilde örnek verilebilir: Bir teknik resim hocası, teknik resim dersinde bir öğrencisinden "tolerans nedir?" sorusu alır. Teknik resim hocası da bir cevap verir. Teknik resim hocası cevabını verirken, soruyu soran öğrencinin kendi üniversitesinden olduğunu, konu hakkında bir bilgi birikimi sahibi olduğunu; neleri anlayabilir durumda olduğunu bilmektedir. İşte bu örnek de, sistem tanılamadaki "grey-box" yaklaşımının hayali bir özetidir. Bu yaklaşımda içeriği hakkında bir önbilgiye sahip olduğumuz bir sisteme bilinçli girişler yapılarak ve bunun sonucunda çıkan çıkışları izleyerek bir model oluşturulur.
 Kara Kutu: İncelenen sistemin yapısı hakkında hiçbir bilgiye sahip olunmadığında kullanılan yaklaşımdır. Buna şu şekilde örnek verilebilir: Bir teknik resim hocası, yolda yürürken yanından geçen bir adam onu durdurur ve "tolerans nedir?" diye sorar. Teknik resim hocası, karşısındaki kimse hakkında bir bilgiye sahip değildir. Soruya vereceği cevaptan evvel öğrenmesi gerekenler mevcuttur. İşte bu örnek, sistem tanılamadaki "black-box" yaklaşımının hayali bir özetidir. Bu yaklaşımda, içeriğinden haberdar olmadığımız bir sisteme çeşitli girişler yapılarak ve bunun sonunda çıkan çıkışları da izleyerek bir model oluşturulur.

Kaynakça

 Söderstöm, Torsten ve Stocia, Petre: System Identification, Prentice Hall International Series in Systems and Control Engineering
 Melsa, Sage: System Identification, Mathematics in Science and Engineering, Vol 80
 Ljung, Lennart: System Identification: Theory for the User, PTR Prentice Hall Information and System Sciences Series
 Kızılaslan, Kemal: Çimento Endüstrisinde Hammadde Harmanlama Prosesinin Klasik ve Akıllı Yöntemler Kullanarak Modellenmesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2003
 A MANUAL FOR SYSTEM IDENTIFICATION

Dinamik sistemler

Sistem tanılama


Åbyfjorden kan henvise til:
 Åbyfjorden (Bamble), en lille fjord i Bamble kommune i Telemark fylke i Norge.
 Åbyfjorden er en smal fjord i Bohuslän i Sverige.

Åbyfjorden (flertydig)


George Edward "Bud" Holloway III (* 1. März 1988 in Wapella, Saskatchewan) ist ein kanadischer Eishockeyspieler, der zuletzt beim EC Red Bull Salzburg in der Erste Bank Eishockey Liga unter Vertrag stand.

Karriere
Holloway begann seine Karriere bei den Seattle Thunderbirds in der Western Hockey League (WHL), für die er ab der WHL-Saison 2004/05 regelmäßig zum Einsatz kam. Beim NHL Entry Draft 2006 wurde Holloway in der dritten Runde an insgesamt 86. Position von den Los Angeles Kings ausgewählt. Anschließend absolvierte der Offensivakteur noch zwei weitere Spielzeiten für die Thunderbirds in der Western Hockey League. Am 24. April 2008 unterschrieb Holloway einen dreijährigen Einstiegsvertrag bei den Los Angeles Kings.

In den folgenden drei Jahren absolvierte der Flügelstürmer jedoch kein Spiel für die Kings in der National Hockey League, sondern kam hauptsächlich für deren Farmteam Manchester Monarchs in der American Hockey League zum Einsatz. Im Sommer 2011 lehnte Bud Holloway ein Vertragsangebot der Los Angeles Kings ab und unterschrieb stattdessen einen Einjahres-Kontrakt bei Skellefteå AIK aus der schwedischen Elitserien. In der Elitserien-Spielzeit 2011/12 wurde er mit seinem neuen Team Vizemeister, nachdem Skellefteå die Play-off-Finalserie gegen Brynäs IF verlor. Anschließend einigten Skellefteå und Holloway sich auf eine Vertragsverlängerung um ein Jahr. In der Elitserien-Saison 2012/13 erzielte Holloway in 55 Spielen 71 Scorerpunkte und war damit erfolgreichster Scorer der Liga. Zusätzlich wurde er als wertvollster Spieler mit dem Guldhjälmen ausgezeichnet. In den Elitserien-Play-offs 2013 erreichte er mit Skellefteå das Meisterschaftsfinale und setzte sich dort gegen Luleå HF durch. Anschließend wurde sein Vertrag um ein weiteres Jahr verlängert.

Im Mai 2014 unterzeichnete er einen Zweijahresvertrag beim SC Bern aus der National League A. Allerdings kehrte er bereits im Juli 2015 nach Nordamerika zurück, als er einen Einjahresvertrag bei den Canadiens de Montréal unterzeichnete. Diese gaben ihn im Rahmen der Saisonvorbereitung an die St. John's IceCaps ab. Während der Saison gab er sein NHL-Debüt, jedoch blieb es bei einem einzigen Einsatz in der höchsten Spielklasse Nordamerikas. Daher kehrte er nach Saisonende nach Europa zurück und unterschrieb einen Zweijahresvertrag beim HK ZSKA Moskau.

Diesen Vertrag löste ZSKA allerdings bereits im November 2016 auf, sodass Holloway nach Schweden zu Skellefteå AIK zurückkehrte.

Erfolge und Auszeichnungen
 2005 Goldmedaille bei der World U-17 Hockey Challenge
 2008 WHL-Spieler des Monats März
 2013 Guldhjälmen
 2013 Schwedischer Meister mit Skellefteå AIK
 2014 Schwedischer Meister mit Skellefteå AIK
 2015  Schweizer Cupsieger mit dem SC Bern

Karrierestatistik
Stand: Ende der Saison 2018/19

Weblinks

Einzelnachweise

Eishockeynationalspieler (Kanada)
Eishockeyspieler (Seattle Thunderbirds)
Eishockeyspieler (Manchester Monarchs, AHL)
Eishockeyspieler (Canadiens de Montréal)
Eishockeyspieler (St. John's IceCaps, 2015–2017)
Eishockeyspieler (SC Bern)
Eishockeyspieler (HK ZSKA Moskau)
Eishockeyspieler (Skellefteå AIK)
Schwedischer Meister (Eishockey)
Kanadier
Geboren 1988
Mann

Bud Holloway


Lees Township ist der Name folgender Townships in den Vereinigten Staaten:

 Lees Township (Kansas)
 Lees Township (North Carolina)

Siehe auch:
 Lees Creek Township

Lees Township


Neodimyum, sembolü Nd ve atom numarası 60 olan kimyasal bir elementtir. Lantanit serisinin dördüncü üyesidir ve nadir toprak metallerinden biri olarak kabul edilir. Havada ve nemde hızla kararan sert, hafif dövülebilir, gümüşi bir metaldir. Hızla oksitlenir ve +2, +3 ve +4 pembe, mor/mavi ve sarı bileşikler üretir. Elementlerin en karmaşık spektrumlarından birine sahip olduğu kabul edilir. Neodimyum, 1885 yılında praseodimyumu da keşfeden Avusturyalı kimyager Carl Auer von Welsbach tarafından keşfedildi. Monazit ve bastnäsite minerallerinde önemli miktarlarda bulunur. Neodimyum, doğal olarak metalik formda veya diğer lantanitlerle karışmamış olarak bulunmaz ve genel kullanım için rafine edilir. Neodimyum kobalt, nikel veya bakır kadar yaygındır ve Dünya'nın kabuğunda yaygın olarak dağılmıştır. Diğer birçok nadir toprak metalinde olduğu gibi, dünyadaki ticari neodimyumun çoğu Çin'de çıkarılmaktadır.

Bileşikleri ticari olarak ilk kez 1927'de cam boyası olarak kullanıldı ve popüler bir katkı maddesi olmaya devam ediyor. Nd3+ iyonun rengi kırmızımsı-mordur; Renk neodimyumun keskin ışık emme bantlarının cıva, üç değerlikli evropiyum veya terbiyumun keskin görünür emisyon bantlarıyla zenginleştirilmiş ortam ışığıyla etkileşimi nedeniyle aydınlatma türüne göre değişir. Neodimyum katkılı camlar, dalga boyları 1047 ile 1062 nm arası kızılötesi lazerlerde kullanılır. Bu lazerler, atalet hapsi füzyon deneyleri gibi son derece yüksek güçlü uygulamalarda kullanılmıştır. Neodim ayrıca Nd:YAG lazerde itriyum alüminyum granat gibi diğer çeşitli substrat kristalleriyle birlikte kullanılır.

Neodimyum alaşımları, yüksek mukavemetli, güçlü kalıcı neodimyum mıknatıslar yapmak için kullanılır. Bu mıknatıslar, düşük mıknatıs kütlesi (veya hacmi) veya güçlü manyetik alanların gerekli olduğu mikrofon, profesyonel hoparlör, kulak içi kulaklık, yüksek performanslı hobi DC elektrik motorları ve bilgisayar sabit diskleri gibi ürünlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Daha büyükleri yüksek güç-ağırlık oranına sahip elektrik motorlarında (örneğin, hibrit arabalar) ve jeneratörlerde (örneğin, uçak ve rüzgar türbini elektrik jeneratörleri) kullanılır.

Özellikler

Fiziki özellikleri
Metalik neodim parlak, gümüşi bir metalik parlaklığa sahiptir. Neodim genellikle iki allotropik formda bulunur ve çift altıgenden vücut merkezli kübik yapıya yaklaşık 863'°C te gerçekleşir. Neodimyum, lantanitlerin çoğu gibi, oda sıcaklığında paramanyetiktir ve  'ye soğutulduğunda bir antiferromanyetik hale gelir. Neodimyum, klasik miskmetalde yaklaşık %18'lik bir konsantrasyonda bulunan nadir toprak metalidir . Neodimyum mıknatıs yapmak için bir ferromanyet olan demirle alaşımlandırılır.

Elektron düzeni
Periyodik tabloda, solunda lantanit praseodim ile sağında radyoaktif promethium arasında ve aktinit uranyumun üzerinde görünür. 60 elektronu, altı 4f ve 6s elektronunun değerlik olduğu [Xe]4f46s2 konfigürasyonunda düzenlenmiştir. Lantanid serisi metallerin çoğu gibi, neodimyum değerlik elektronları olarak genellikle yalnızca üç elektron kullanır.

Kimyasal özellikler
Neodim, lantanit serisinin dördüncü üyesidir. Erime noktası  ve kaynama noktası  dir. Neodim, diğer lantanitler gibi, genellikle +3 oksidasyon durumuna sahiptir, ancak +2 ve +4 oksidasyon durumlarında ve hatta çok nadir durumlarda +0 da olabilir. Neodimyum hızla oksitlenir, ve üzerinde demir pası gibi bir oksit tabakası oluşturur; bir santimetre büyüklüğünde bir neodim numunesi yaklaşık bir yıl içinde tamamen paslanır. Nd3+ genellikle suda çözünür. Komşu praseodimyum gibi, yaklaşık 150'°C de kolayca yanar ve neodimyum(III) oksit oluşturur; oksit, dökme metali daha fazla oksidasyona maruz bırakarak soyulur.

Neodimyum oldukça elektropozitif bir elementtir ve neodim (III) hidroksit oluşturmak üzere soğuk suyla yavaş, sıcak suyla hızlı bir şekilde reaksiyona girer:

Neodimyum halojenlerle şiddetli reaksiyona girer:

  [viole]
  [eflatun]
  [viole]
  [yeşil]

Neodim, lila Nd(III) iyonu içeren çözeltiler oluşturmak üzere seyreltik sülfürik asit içinde kolaylıkla çözünür. Bunlar bir [Nd(OH2)9]3+ kompleksi olarak bulunur:

Bileşikler

En önemli neodim bileşiklerinden bazıları şunlardır:

 Halojenürler:NdF3; NdCl2; NdCl3; NdBr3; NdI2; NdI3
 oksitler:
 hidroksit:
 karbonat tuzu: Nd2(CO3)3
 sülfat tuzu:
 asetat : Nd(CH3COO)3
 Neodimyum mıknatıslar (Nd2Fe14B)

Bazı neodim bileşikleri, aydınlatma türüne göre değişen renklere sahiptir.

Organik bileşikleri
Organonedimyum bileşikleri, bir neodim-karbon bağına sahip bileşiklerdir. Bu bileşikler, diğer lantanitlerinkine benzer olup, π arka bağı oluşturamazlar. Bu nedenle, çoğunlukla iyonik siklopentadienitler ve bazıları polimerik olabilen σ-bağlı basit alkiller ve ariller ile sınırlıdırlar.

İzotoplar

Doğal olarak oluşan neodimyum (60Nd), beş kararlı izotoptan oluşur - 142Nd, 143Nd, 145Nd, 146Nd ve 148Nd; en bol bulunanı 142Nd'dir ( doğal bolluğun %27,2'si) ve son derece güçlü iki radyoizotop; uzun yarı ömürleri olan 144Nd (yarı ömür (t 1/2) 2,29×1015 yıl alfa bozunması ile ) ve 150Nd (çift beta bozunması, t 1/2 ≈ 7×1018 yıl).  2022 yılı itibariyle toplamda 33 neodim radyoizotopu tespit edildi, en kararlı radyoizotoplar doğal olarak oluşanlardır: 144Nd ve 150Nd. Geri kalan tüm radyoaktif izotopların yarı ömürleri on iki günden kısa ve bunların çoğunun yarı ömürleri 70 saniyeden kısadır; en kararlı yapay izotop, 10.98 günlük bir yarı ömre sahip 147Nd'dir.

Neodim ayrıca bilinen 13 yarı kararlı izotopa sahiptir, en kararlı olanı 139mNd ( t 1/2)= 5,5 saat), 135mNd (t1/2= 5,5 dakika) ve 133m1Nd ( t 1/2 ~70 saniye). En bol kararlı izotop olan 142Nd'den önceki birincil bozunma modları elektron yakalama ve pozitron bozunmasıdır ve sonraki birincil mod beta eksi bozunmadır. 142Nd'den önceki birincil bozunma ürünleri element Pr (praseodim) izotoplarıdır ve sonraki birincil ürünler element Pm (promethium) izotoplarıdır. Beş kararlı izotoptan dördünün seryum veya samaryum izotoplarına bozunduğu tahmin edilmiştir ve bunlar yalnızca gözlemsel olarak kararlıdır. Ek olarak, samaryumun gözlemsel olarak kararlı bazı izotoplarının neodimyum izotoplarına bozunacağı tahmin edilmektedir.

Neodim izotopları çeşitli bilimsel uygulamalarda kullanılmaktadır. 142Nd, kısa ömürlü Tm ve Yb izotoplarının üretiminde kullanılmıştır. Bir radyoaktif güç kaynağı olan 147Pm üretimi için 146Nd önerilmiştir. Diğer prometyum izotoplarının üretimi için birkaç neodim izotopu kullanılmıştır. 147Sm'den bozulma (t1/2= ) sabit 143Nd'ye, samaryum-neodimyum tarihlemesine izin verir. 150Nd, çift beta bozunumunu incelemek için de kullanılmıştır.

Tarih

1751'de İsveçli mineralog Axel Fredrik Cronstedt, Bastnäs'taki madenden -daha sonra cerite olarak adlandırılan- ağır bir mineral keşfetti. Otuz yıl sonra, madenin sahibi olan ailenin bir üyesi olan on beş yaşındaki Wilhelm Hisinger, içinde herhangi bir yeni unsur bulamayan Carl Scheele'ye bir örnek gönderdi. 1803'te Hisinger bir demir ustası olduktan sonra, Jöns Jacob Berzelius ile birlikte minerale geri döndü ve -iki yıl önce keşfedilen cüce gezegen Ceres'e atıfla- ceria adını verdikleri yeni bir oksit izole etti. Ceria, aynı anda ve bağımsız olarak Almanya'da Martin Heinrich Klaproth tarafından izole edildi. 1839 ile 1843 yılları arasında, Berzelius ile aynı evde yaşayan İsveçli cerrah ve kimyager Carl Gustaf Mosander tarafından serya'nın bir oksit karışımı olduğu gösterildi; onları lanthana ve didymia adını verdiği diğer iki okside ayırdı. O, bir seryum nitrat örneğini havada kavurarak ve ardından elde edilen oksidi seyreltik nitrik asitle işleyerek kısmen ayrıştırmış, oksitleri oluşturan metaller lantan ve didimyum olarak adlandırılmıştı. Von Welsbach, ayrımı spektroskopik analizle doğruladı, ancak ürünler nispeten düşük saflıktaydı. Didymium, 1841'de Carl Gustaf Mosander tarafından keşfedildi ve 1925'te ondan saf neodim izole edildi. Neodim adı, Yunanca neos (νέος), yeni ve didymos (διδύμος), ikiz kelimelerinden türetilmiştir.

1950'lere kadar çift nitrat kristalleştirme ticari neodimiyumun saflaştırma aracıydı. Lindsay Chemical Division, neodimyumun büyük ölçekli iyon değişimi saflaştırmasını ticarileştiren ilk şirket oldu. 1950'lerden başlayarak, yüksek saflıkta (>%99) neodimyum, öncelikle nadir toprak elementleri açısından zengin bir mineral olan monazitten iyon değiştirme işlemi yoluyla elde edildi. Metal, halojenür tuzlarının elektrolizi yoluyla elde edilir. Neodimyumun çoğu bastnäsite'den ekstrakte ediliyor ve solvent ekstraksiyonu ile saflaştırılıyor. İyon değiştirme saflaştırması en yüksek saflıklar için kullanılır (tipik olarak >%99,99). Gelişen teknoloji ve ticari olarak temin edilebilen neodim oksidin geliştirilmiş saflığı, günümüz koleksiyonlarındaki neodimyum camların görünümüne yansıdı. 1930'larda yapılan ilk neodimyum camlar daha temiz mor olan modern versiyonlardan daha kırmızımsı veya turuncu bir renge sahiptir. Bunun sebebi erken teknolojide, yani fraksiyonel kristalleştirme kullanılarak praseodim izlerini gidermedeki zorluklardı.

Doğrudan tahrikli rüzgar türbinleri için kullanılan kalıcı mıknatıslardaki rolü nedeniyle, neodimyumun yenilenebilir enerjiyle çalışan bir dünyada jeopolitik rekabetin ana nesnelerinden biri olacağı iddia edildi. Ancak çoğu rüzgar türbininin kalıcı mıknatıs kullanmamaktadır.

Oluşum ve üretim

Bulunuşu

Neodim doğada serbest bir element olarak nadiren bulunur, bunun yerine az miktarda tüm nadir toprak metallerini içeren monazit ve bastnäsite (bunlar tek mineral adlarından ziyade mineral grup adlarıdır) gibi cevherler olarak bulunur. Bu minerallerde neodim nadiren baskındır; bazı istisnalar arasında monazit-(Nd) ve kozoit-(Nd) bulunur. Ana madencilik alanları Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya, Hindistan, Sri Lanka ve Avustralya'dadır. Dünya neodimyum rezervlerinin sekiz milyon ton olduğu tahmin ediliyor.

Nd3+ iyonu, periyodik tabloyu hemen takip eden seryum grubunun (lantandan samaryum ve öropyuma kadar olan) ilk lantanidlerine boyut olarak benzerdir ve bu nedenle fosfat, silikat ve karbonatta onlarla birlikte bulunma eğilimindedir. monazit (MIIIPO4) ve bastnäsite (MIIICO3F ) gibi mineraller; burada M, skandiyum ve radyoaktif prometyum (biraz daha az Pr ile çoğunlukla Ce, La ve Y) hariç tüm nadir toprak metallerini ifade eder. ve Nd). Bastnäsite genellikle toryum ve ağır lantanitlerden yoksundur ve ondan hafif lantanitlerin saflaştırılması daha az söz konusudur. Cevher, ezilip öğütüldükten sonra, önce sıcak konsantre sülfürik asit, gelişen karbondioksit, hidrojen florür ve silikon tetraflorür ile işlenir. Ürün daha sonra kurutulur ve su ile süzülerek lantan da dahil olmak üzere erken dönem lantanit iyonları solüsyonda bırakılır.

Uzayda
Neodimyumun Güneş Sistemindeki parçacık başına bolluğu 0,083 ppb'dir.  Bu rakam platinin yaklaşık üçte ikisi, ancak cıvadan iki buçuk kat ve altından yaklaşık beş kat daha fazladır. Lantanitler genellikle uzayda bulunmaz ve Dünya'nın kabuğunda çok daha fazladır.

Yer kabuğunda

Neodimyum, Goldschmidt sınıflandırması altında bir litofil olarak sınıflandırılır, yani genellikle oksijenle birlikte bulunur. Nadir toprak metallerine ait olmasına rağmen, neodimyum hiç de nadir değildir. Yerkabuğundaki bolluğu yaklaşık 38'mg/kgdır ve bu onu 27. en yaygın element yapıyor. Bolluk bakımından lantanuma benzer. Seryum en yaygın nadir toprak metalidir, onu neodimiyum ve ardından lantan takip eder.

Üretim
2004 yılında mevcut üretimin büyük bir kısmı Çin'den olmak üzere dünyanın neodimyum üretimi yaklaşık 7.000 ton idi. Çin hükümeti element üzerinde stratejik malzeme kontrolleri uygulayarak fiyatlarda büyük dalgalanmalara neden oldu. Fiyatlandırma ve bulunabilirlik konusundaki belirsizlik, şirketlerin (özellikle Japon şirketlerinin) daha az nadir toprak metali içeren kalıcı mıknatıslar ve elektrik motorları yaratmasına neden oldu; ancak şimdiye kadar neodimyum ihtiyacını ortadan kaldıramadılar. ABD Jeoloji Araştırmasına göre Grönland, özellikle neodimyum olmak üzere nadir toprak yataklarının en büyük rezervlerine sahiptir. Madencilik süreci sırasında radyoaktif maddelerin salınması nedeniyle madencilik çıkarları, bu bölgelerdeki yerli nüfusla çatışıyor.

Neodimyum, hafif nadir toprak elementi mineralleri bastnäsite ve monazite ait ticari yatakların nadir toprak içeriğinin tipik olarak %10-18'ini oluşturur. Üç değerlikli lantanitler için en güçlü renkli olan neodim bileşikleri ile, rakip kromoforlar olmadığında nadiren nadir toprak minerallerinin renklenmesine hakim olabilir. Genellikle pembe bir renk verir. Bunun göze çarpan örnekleri arasında Bolivya, Llallagua'daki kalay yataklarından elde edilen monazit kristalleri; Mont Saint-Hilaire, Quebec, Kanada'dan ansilit ; veya Saucon Valley, Pensilvanya, Amerika Birleşik Devletleri'nden lantanit. Neodimyum camlarda olduğu gibi, bu tür mineraller farklı aydınlatma koşullarında renk değiştirirler. Neodimyumun soğurma bantları, cıva buharının görünür emisyon spektrumu ile etkileşime girerek, neodimiyum içeren minerallerin ayırt edici bir yeşil rengi yansıtmasına neden olan filtrelenmemiş kısa dalga UV ışığı ile etkileşime girer. Bu, monazit içeren kumlarda veya bastnäsite içeren cevherlerde gözlemlenebilir.

Nadir toprak elementleri ve diğer mineral kaynaklara olan talep, artan insan nüfusu ve endüstriyel gelişme nedeniyle hızla artmaktadır. Son zamanlarda, düşük karbonlu bir toplum gerekliliği, piller, yüksek verimli motorlar, yenilenebilir enerji kaynakları ve yakıt hücreleri gibi enerji tasarrufu sağlayan teknolojilere yönelik önemli bir talebe yol açmıştır. Bu teknolojiler arasında, kalıcı mıknatıslar genellikle yüksek verimli motorlar imal etmek için kullanılır; neodimyum-demir-bor mıknatıslar (Nd2Fe14B sinterlenmiş ve bağlı mıknatıslar) ana kalıcı mıknatıs tipidir. NdFeB mıknatısları hibrit elektrikli araçlar, fişli hibrit elektrikli araçlar, elektrikli araçlar ve yakıt hücreli araçlarda (FCV'ler), rüzgar türbinlerinde, ev aletlerinde, birçok küçük tüketici elektroniği cihazlarında ve bilgisayarlarda kullanılır. Enerji tasarrufu için vazgeçilmezdir. Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşma yolunda, NdFeB mıknatıslarına olan talebin gelecekte önemli ölçüde artması bekleniyor.

Uygulamalar

 Neodim, sıvı helyum sıcaklıklarında alışılmadık derecede büyük bir özgül ısı kapasitesine sahiptir, bu nedenle kriyo soğutucularda yararlıdır.
 Neodimyum asetat, radyoaktif ve toksik uranil asetatın yerine kullanılabilir ( elektron mikroskobunda standart bir kontrast maddesi olarak kullanılır).
 Muhtemelen Ca2+ ile benzerliklerinden dolayı, Nd3+' nın bitki büyümesini teşvik ettiği rapor edilmiştir. Nadir toprak elementi bileşikleri, Çin'de gübre olarak sıklıkla kullanılmaktadır.
 Samaryum-neodimiyum tarihleme, kayalar ve meteorların yaşını belirlemek için kullanışlıdır.
 Deniz tortularındaki Neodimyum izotopları, geçmiş okyanus sirkülasyonundaki değişiklikleri yeniden oluşturmak için kullanılır.

Mıknatıslar

Neodimyum mıknatıslar (bir alaşım, Nd2Fe14B) bilinen en güçlü kalıcı mıknatıslardır. Mıknatıs kendi ağırlığının bin katını kaldırabilir ve kemikleri kırmaya yetecek kadar kuvvetle birbirine çarpabilir. Bu mıknatıslar samaryum-kobalt mıknatıslardan daha ucuz, hafif ve daha güçlüdür. Bununla birlikte, neodimyum bazlı mıknatıslar manyetizmalarını daha düşük sıcaklıklarda kaybedip paslanma eğiliminde olduklarından, (samaryum-kobalt mıknatıslar böyle değil) her açıdan üstün değildirler.

Neodimyum mıknatıslar, düşük kütle, küçük hacim veya güçlü manyetik alanların gerekli olduğu mikrofonlar, profesyonel hoparlörler, kulaklıklar, gitar ve bas gitar manyetikleri ve bilgisayar sabit diskleri gibi ürünlerde görülür. Neodimyum, hibrit ve elektrikli otomobillerin elektrik motorlarında ve ticari rüzgar türbinlerinin bazı "sabit mıknatıslı" jeneratörlere sahip rüzgar türbinlerinde kullanılır. Örneğin, her bir Toyota Prius'un tahrikli elektrik motorları, araç başına  neodim gerektirir.

2020'de Radboud ve Uppsala Üniversitesi'ndeki fizik araştırmacıları, neodimyumun atomik yapısında "kendi kendine dönen cam " olarak bilinen bir davranış gözlemlediklerini duyurdular. Araştırmacılardan biri, "…biz taramalı tünelleme mikroskobunda uzmanız. Tek tek atomların yapısını görmemizi sağlar ve atomların kuzey ve güney kutuplarını çözebiliriz. Yüksek hassasiyetli görüntülemedeki bu ilerlemeyle, manyetik yapıdaki inanılmaz derecede küçük değişiklikleri çözebildiğimiz için neodimyumdaki davranışı keşfetmeyi başardık." Neodim, daha önce bir periyodik tablo elemanında görülmemiş karmaşık bir manyetik şekilde davranır.

Camlar

Neodimyum cam, cam eriyiğine neodim oksidin (Nd2O3) dahil edilmesiyle üretilir. Neodimyum cam genellikle gün ışığı veya akkor ışıkta eflatun renginde, ancak flüoresan ışık altında soluk mavi görünür. Neodimyum, camı saf menekşeden şarap kırmızısı ve sıcak griye kadar değişen narin tonlarda renklendirmek için kullanılabilir.

Saflaştırılmış neodimyumun ilk ticari kullanımı, Kasım 1927'de Leo Moser tarafından yapılan deneylerle başlayan cam renklendirmesiydi. Tiffin'in "alacakaranlığı" yaklaşık 1950'den 1980'e kadar üretimde kaldı  Mevcut kaynaklar arasında Çek Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin'deki cam üreticileri yer almaktadır.

Neodimyumun keskin soğurma bantları, cam renginin farklı aydınlatma koşullarında değişmesine neden olur. Bu renk değişimi fenomeni, koleksiyoncular tarafından oldukça değerlidir. Altın veya selenyum ile kombinasyon halinde kırmızı renkler üretilir. Neodim renklenmesi atomun derinliklerindeki "yasaklı" ff geçişlerine bağlı olduğundan renk, camın termal geçmişinden etkilenmez. Bununla birlikte, en iyi renk için, cam imalatında kullanılan silikada demir bulunmamalıdır. F geçişlerinin aynı yasaklı doğası, nadir toprak renklendiricilerini çoğu d-geçiş elemanı tarafından sağlananlardan daha az yoğun hale getirir, bu nedenle, istenen renk yoğunluğunu elde etmek için bir camda daha fazlasının kullanılması gerekir. Orijinal Moser tarifi, cam eriyiğinde yaklaşık %5 oranında neodimyum oksit kullandı; Güçlü bir baz olduğundan, bu seviyedeki neodimyum camın erime özelliklerini etkilemiş olabilir ve camın kireç içeriğinin buna göre ayarlanması gerekebilir.

Neodimyum camlardan iletilen ışık, alışılmadık derecede keskin soğurma bantları gösterir; cam, astronomik çalışmalarda spektral çizgilerin kalibre edilebileceği keskin bantlar üretmek için kullanılır. Diğer bir uygulama, diğer renkleri, özellikle nebulalardan gelen koyu kırmızı hidrojen-alfa emisyonunu geçirirken, sodyum ve flüoresan aydınlatmadan kaynaklanan ışık kirliliğinin etkisini azaltmak için seçici astronomik filtrelerin oluşturulmasıdır. Neodimyum ayrıca demir kirleticilerin neden olduğu yeşil rengi camdan çıkarmak için de kullanılır.

Neodimyum, kaynakçı ve cam üfleyici gözlükleri yapmak için camı renklendirmede kullanılan (neodimiyum ve praseodimyum tuzlarının karışımı) " didimyum "un bir bileşenidir; keskin absorpsiyon bantları, 589'nmde güçlü sodyum emisyonunu yok eder.

578'nmde sarı cıva emisyon hattının benzer emilimi, geleneksel beyaz floresan aydınlatma altında neodimyum cam için gözlenen mavi rengin başlıca nedenidir.

Neodimyum ve didimyum cam, iç mekan fotoğrafçılığında, özellikle akkor aydınlatmadan kaynaklanan sarı tonların filtrelenmesinde kullanılır. Benzer şekilde, neodimyum cam, akkor ampullerde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu lambalar, sarı ışığı filtrelemek için camda neodim içerir ve bu da güneş ışığına daha benzer beyaz ışıkla sonuçlanır. Birinci Dünya Savaşı sırasında, savaş alanlarında Mors Kodu iletmek için didimyum aynaların kullanıldığı bildirildi. Neodimyum tuzları camlarda olduğu gibi emayelerde de renklendirici olarak kullanılmaktadır.

Lazerler
Küçük bir neodimyum iyon konsantrasyonuna sahip bazı şeffaf malzemeler, lazerlerde kızılötesi dalga boyları (1054–1064 nm) için kazanç ortamı olarak kullanılabilir), örneğin Nd:YAG (itriyum alüminyum garnet), Nd:YAP (itriyum alüminyum perovskite), Nd:YLF (itriyum lityum florür), Nd:YVO 4 (itriyum ortovanadat) ve Nd:cam. Neodimyum katkılı kristaller (tipik olarak Nd:YOV4 ), ticari DPSS el tipi lazerler ve lazer işaretçilerde yeşil lazer ışığına dönüştürülen yüksek güçlü kızılötesi lazer ışınları üretir.

Üç değerlikli neodim iyonu Nd3+, lazer radyasyonu oluşturmak için kullanılan nadir toprak elementlerinden ilk lantanitti. Nd:CaWO4 lazer 1961'de geliştirildi  Tarihsel olarak, devreye alınan üçüncü lazerdi (ilki yakut, ikincisi U3+ :CaF lazer). Yıllar içinde neodimyum lazer, uygulama amaçları için en çok kullanılan lazerlerden biri haline geldi. Nd3+ iyonunun başarısı, enerji seviyelerinin yapısında ve lazer radyasyonu üretimi için uygun spektroskopik özelliklerde yatmaktadır. 1964'te Geusic ve ark. YAG matrisi Y3Al5O12' de neodimyum iyonunun işleyişini gösterdi. Daha düşük eşiğe sahip, mükemmel mekanik ve sıcaklık özelliklerine sahip dört seviyeli bir lazerdir. Bu malzemenin optik pompalanması için tutarlı olmayan flaş lambası radyasyonu veya tutarlı bir diyot ışını kullanmak mümkündür.

Birleşik Krallık Atom Silahları Kuruluşundaki mevcut lazer, HELEN 1- terawatt neodimyum-cam lazer, basınç ve sıcaklık bölgelerinin orta noktalarına erişebilir ve yoğunluğun nasıl olduğuna dair modelleme için veri elde etmek için kullanılır. HELEN, opaklık ve radyasyon iletiminin ölçüldüğü yaklaşık 106 K plazma oluşturabilir.

Neodimyum cam katı hal lazerleri, atalet hapsetme füzyonu için son derece yüksek güçlü (terawatt ölçeği), yüksek enerjili (megajoule) çok ışınlı sistemlerde kullanılır. Nd:cam lazerler genellikle 351'nmde lazer füzyon cihazlarında üçüncü harmoniğe üç katına çıkar.

Uranil asetat yerine
Uranil asetat, onlarca yıldır transmisyon elektron mikroskobunda standart kontrast maddesi olmuştur. Bununla birlikte, radyoaktif özelliklerinin yanı sıra yüksek toksisitesi nedeniyle kullanımı hükümetler tarafından yapılan düzenlemelerle giderek daha fazla engellenmektedir. Bu nedenle, lantanit asetatlar veya platin mavisi ve ayrıca oolong çayı ekstresi gibi daha az tanımlanmış maddelerin kullanımı dahil olmak üzere alternatifler araştırılmaktadır. Bu alternatiflere rağmen, uranil asetat hala EM kontrastı için standarttır.

Periyodik tabloda, elementlerin gruplar halinde dikey sıralaması, kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen en dış kabuklarında aynı sayıda elektron bulunmasına dayanır. Neodimyum, uranyumun hemen üzerinde olduğundan, UAc ve NdAc'nin kimyasal özellikleri, ultra ince kesitlerde dokuya bağlanma açısından çok benzer olacaktır ve bu da benzer bir kontrast miktarına yol açacaktır.

Biyolojik rol ve önlemler
İlk lantanitlerin , Methylacidiphilum fumariolicum gibi volkanik çamurluklarda yaşayan bazı metanotrofik bakteriler için gerekli olduğu bulunmuştur: lantan, seryum, praseodim ve neodimyum yaklaşık olarak eşit derecede etkilidir. Neodimyumun başka herhangi bir organizmada biyolojik bir rolü olduğu bilinmemektedir.

Neodimyum tozu yanıcıdır ve patlama tehlikesi vardır. Tüm nadir toprak metallerinde olduğu gibi neodimyum bileşikleri düşük ila orta derecede toksisiteye sahiptir; ancak, bu kapsamlı bir şekilde araştırılmamıştır. Neodim tozu ve tuzları gözleri ve mukozaları fazla, cildi orta derecede tahriş eder. Tozu solumak akciğer embolilerine neden olabilir ve birikmiş maruziyet karaciğere zarar verir. Neodim ayrıca, özellikle intravenöz olarak verildiğinde bir antikoagülan görevi görür.

Neodimyum mıknatıslar, manyetik destekler ve kemik onarımı gibi tıbbi kullanımlar için test edilmiştir, ancak biyouyumluluk sorunları yaygın uygulamayı engellemiştir. Ticari olarak temin edilebilen neodimyumdan yapılmış mıknatıslar son derece güçlüdür ve uzun mesafelerden birbirlerini çekebilirler. Dikkatli kullanılmazlarsa çok hızlı ve güçlü bir şekilde bir araya gelerek yaralanmalara neden olurlar. Örneğin, kullandığı iki mıknatıs 50'cmden birbirine yapıştığında parmak ucunu kaybeden bir kişinin belgelenmiş en az bir vakası vardır.

Bu güçlü mıknatısların bir diğer riski de, birden fazla mıknatısın yutulması durumunda mide-bağırsak yolundaki yumuşak dokuları sıkıştırabilmesidir. Bu, tahmini olarak 1.700 acil servis ziyaretine yol açtı ve küçük neodimyum mıknatıslardan oluşan yapı setleri olan Buckyballs oyuncak serisinin geri çağrılmasını gerektirdi.

Ayrıca bakınız

 Neodim bileşikleri
 Kategori:Neodimiyum bileşikleri
 lantanitler
 Periyot 6 element
 Nadir toprak metalleri

notlar

Kaynakça

Yenilenebilir enerji teknolojisi
İndirgeyici maddeler
Lantanitler
Enerji kaynakları
Elementler
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar

Neodimyum


La abeja angelita (Tetragonisca angustula), también conocida como yateí o yatey, doncella, mariola, gimero y mariaseca, es un insecto de la familia Apidae, que se encuentra desde México hasta el sur de Brasil, el noreste de Argentina en buena parte del territorio de Paraguay , Bolivia y Perú. Estas abejas pertenecen a la tribu Meliponini, «abejas sin aguijón», que habitan áreas tropicales y subtropicales y son nativas del continente americano. Tetragonisca angustula forma colmenas y produce una miel de alta calidad que es utilizada por los lugareños con fines alimenticios y medicinales.

Descripción

Las obreras miden de cuatro a cinco milímetros de longitud; tienen cabeza y tórax negro brillante, cuerpo delgado, abdomen amarillo; las tibias de las patas posteriores poseen una canasta para el polen. Las reinas desarrollan mucho el abdomen debido a la activación de los ovarios. Los machos no tienen canasta y presentan líneas o manchas amarillas en el rostro.

Ciclo
El huevo dura hasta seis días. La larva, diez. La pupa, veinte. Desde la postura del huevo hasta la emergencia de la abeja, pasan 36 días.

Colmena
Se multiplica por enjambres. Nidifica en cavidades de troncos de árboles o guaduas o en muros. La entrada del nido es un tubo, construido con cera blanda, su pared es delgada y tiene pequeños agujeros. Cada colonia tiene de dos mil a cinco mil abejas.

Uso
Su miel es muy apreciada para la alimentación y se le atribuyen propiedades medicinales. Se ha comprobado que su miel contiene sustancias antibióticas, pero su uso se debe hacer con vigilancia médica. Es llamada «ángel» porque no pica y por su deliciosa miel.

Desde 2019, el Código Alimentario Argentino incluyó —junto a la ya reconocida Apis mellifera— a la fiebrigi Schwarz, conocida comúnmente en Argentina como «yateí, rubita o mestizo», como productora de miel para el consumo humano. A diferencia de la miel de Apis, conocida y consumida mayormente por la población, la miel de yateí tiene mayor porcentaje de humedad y son fermentadas naturalmente por microorganismos por lo que son más ácidas, esto le confiere propiedades organolépticas particulares. Además, tiene la ventaja de que al ser nativa de la región ayuda a la conservación del medio ambiente. La miel de estas abejas es usada como medicina y como alimento tanto por indígenas como por descendientes de inmigrantes.

Nombres comunes
En Honduras se les conoce con el nombre de gimero o abeja ángel, en Costa Rica se les conoce como mariolas y la miel se utiliza para tratar problemas de la vista.

Referencias

Enlaces externos
 Foto de abejas angelita a la entrada de un nido. Laboratory of Entomology, Katholieke Universiteit Leuven.

Meliponini

Tetragonisca angustula


Veslom preko Atlantskog oceana bio je pothvat dvojice umirovljenih hrvatskih branitelja dragovoljaca, Martina Cruickshanka i Wernera Ilića, tijekom kojega su u čamcu Fenix preveslali Atlantski ocean.

Pripreme
Martin Cruickshank rođen je 1960. godine u Škotskoj, u vojničkoj obitelji. Tijekom vojne karijere postaje kapetan britanske vojske. Na početku Domovinskog rata priključio se hrvatskoj vojsci u obrani Vukovara. Nakon rata ostao je živjeti u Hrvatskoj, u Velikoj Gorici. Werner Ilić rođen je 1967. godine u hrvatskoj iseljeničkoj obitelji u Sjedinjenim Američkim Državama. Početkom Domovinskog rata vraća se u Hrvatsku i priključuje hrvatskoj vojsci, te postaje brigadir i zapovjednik Središta za specijalističku obuku dočasnika Damir Tomljanović Gavran u Šepurinama kod Zadra. Cruickshank i Ilić upoznali su se u Šepurinama, gdje su obojica bili instruktori obuke.

Cruickshank je već 2015. godine sa svojom sestrom Fenellom pokušao preveslati Atlantski ocean, ali zbog loših vremenskih prilika su, nakon prijeđenih gotovo dvije trećine puta, bili prisiljeni odustati. Kako su Cruickshank i Ilić već bili surađivali u raznim projektima odlučili su zajedno pokušati i prelazak Atlantika. Tim pothvatom željeli su obilježiti tridesetu godišnjicu međunarodnog priznanja Hrvatske. Također, Hrvatsku su željeli upisati u ligu prekooceanskih veslačkih velesila te time doprinijeti promociji Hrvatske u svijetu.

Putovanje
Dana 15. siječnja 2022. godine ispred Muzeja Turopolja u Velikoj Gorici svečano su ispraćeni na put. Kombijem su putovali kroz Sloveniju, Italiju, Francusku i Španjolsku, a zatim trajektom od Španjolske do Kanarskih otoka.

Sa Kanarskih otoka isplovili su 30. siječnja. Putovali su u čamcu Fenix dugom 7,1, a širokom 1,9 metara, izrađenim od staklene vune i obloženim kevlarom kako bi bili zaštićeni od mogućih napada agresivnih riba koje sabljama mogu probiti i brodske oplate. Nosili su 540 paketa hrane u prahu, suho voće, orahe i bademe, što im je bilo dovoljno za tri obroka dnevno za devedeset dana, a vodu za piće dobivali su iz solarnog desalinizatora. Veslali su po sustavu dva plus dva, što znači da su dva sata veslali, potom se odmarali. Tijekom loših meteoroloških uvjeta i velikih valova hermetički su se zatvarali u čamac dok oluja ne bi prošla.

Putovanje je trajalo 83 dana, a završili su ga 22. travnja pristajanjem u Bridgetownu na Barbadosu.

Izvori
 Branitelji Werner Ilić i Martin Cruickshank ispunili obećanje i veslajući prešli Atlantik: Sretni smo što smo živi, prošli smo snažnu oluju koja nam je potpuno promijenila rutu, slobodnadalmacija.hr, objavljeno 23. travnja 2022., arhivirano i pristupljeno 7. svibnja 2022.
 Velikogorički Škot kreće na opasnu avanturu preko Atlantika, morski.hr, 10. siječnja 2022., arhivirano i pristupljeno 7. svibnja 2022.
 Dvojica branitelja uspjeli prijeći Atlantik u čamcu na vesla: Nismo očekivali da će nam snažna oluja promijeniti rutu, www.vecernji.hr, objavljeno 22. travnja 2022., arhivirano 22. travnja 2022., pristupljeno 7. svibnja 2022.
 Bivši zapovjednik Šepurina Werner Ilić s kolegom preveslao Atlantski ocean, www.kalelargainfo.hr, objavljeno 23. travnja 2022., arhivirano i pristupljeno 7. svibnja 2022.

Vanjske poveznice
Mrežna mjesta
 Fenix, prikaz rute putovanja
 Veslom preko Atlantskog oceana na stranicama Međunarodnog društva oceanskog veslanja
 Martin Cruickshank, profil na stranicama Međunarodnog društva oceanskog veslanja
 Werner Ilić, profil na stranicama Međunarodnog društva oceanskog veslanja

Veslanje
Atlantski ocean

Veslom preko Atlantskog oceana


Kærlighed er en dansk eksperimentalfilm fra 1970 instrueret af Peter Thorsboe efter eget manuskript.

Handling
En reklamefilm om kærlighed.

Referencer

Eksterne henvisninger

Eksperimentalfilm fra Danmark
Danske film fra 1970

Kærlighed (eksperimentalfilm)


السينودوس هو ملتقى فكري فاتيكاني يضم نحو 250 أسقفا ورئيس أساقفة وكاردينالا من مختلف دول العالم للبحث في مسائل متعلقة بالأصولية المسيحية والعلاقة بين الدين والعلم والحوار مع اليهودية، في إطار نقاش حول «كلام الله». وتأسس سينودوس الأساقفة سنة 1965 وفكرهُ الأساسيّة كانت تدعيم أسس الوحدة بين البابا والأساقفة. حيث أن البابا يوحنا بولس الثاني عمّق المعنى اللاّهوتي للمبادرة المجمعيّة فشجّع المحافظة على الخصوصيّة والاستقلاليّة ضمن سلطة مجمعيّة، وذلك من خلال تأسسيسه سينودوس الأساقفة.

مراجع

أنواع منظمات مسيحية
الأسقفية في الرومانية الكاثوليكية
عبارات مسيحية
قانون ديني
مجالس مسيحية

سينودوس


Un obiect primar este  principal al unui sistem cu mai multe obiecte legate gravitațional. Acest obiect constituie cea mai mare parte a masei acelui sistem și va fi, în general, situat în apropierea  sistemului.

În Sistemul Solar, Soarele este obiect primar pentru toate obiectele care orbitează steaua. În același mod, obiectul primar al unui satelit (fie că este satelit natural sau artificial) este planeta pe care o orbitează. Termenul primar este adesea folosit pentru a evita să se specifice dacă obiectul din apropierea baricentrului este o planetă, o stea sau orice alt obiect astronomic. În acest sens, cuvântul primar este întotdeauna folosit ca substantiv.

Centrul de masă este poziția medie a tuturor obiectelor ponderate după masă. Soarele este atât de masiv încât baricentrul sistemului solar se află foarte aproape de centrul Soarelui. Cu toate acestea, giganții gazoși sunt destul de departe de Soare, astfel încât baricentrul sistemului solar poate fi în afara Soarelui,  chiar dacă Soarele cuprinde cea mai mare parte a masei sistemului solar.

Un exemplu de sistem căruia poate să îi lipsească obiectul primar este Pluton și satelitul lui, Charon. Baricentrul acestor două corpuri este întotdeauna în afara suprafeței lui Pluto. Acest lucru i-a determinat unii astronomi să numească sistemul Pluto-Charon o planetă pitică dublă sau binară, mai degrabă decât o simplă planetă pitică (primară) și satelitul său. În 2006, Uniunea Astronomică Internațională a analizat pe scurt o definiție formală a termenului planetă dublă care ar fi putut include formal Pluto și Charon, dar această definiție nu a fost ratificată.

Utilizarea substantivului primar pentru a face referire la o planetă extrasolară este dubioasă. Astronomii nu au detectat încă niciun corp () care să orbiteze o exoplanetă. Utilizarea termenului de primar pentru a face referire la gaura neagră supermasivă din centrul majorității galaxiilor nu a apărut în reviste științifice.

Note

Orbite

Obiect primar


Hope Springs é uma série de televisão britânica de comédia dramática que segue a vida de quatro ex-presidiárias escondidas após um roubo multimilionário. Produzida pela Shed Productions, a empresa por trás de Bad Girls, Footballers' Wives e Waterloo Road, a série de oito episódios começou a ser exibida na BBC One em 7 de junho de 2009 e terminou em 26 de julho de 2009. Depois de uma única série, a BBC cancelou Hope Springs, porque "não encontrou seu público da maneira que [eles] esperavam".

Filmagem
A produção da série começou no verão de 2008 no vilarejo de Wanlockhead, situado na região de Dumfries e Galloway, um local ideal escolhido por sua bela e tranquila paisagem para fornecer o cenário perfeito para o programa. As cenas internas a serem apresentadas foram filmadas nos estúdios de drama da BBC Scotland em Dumbarton.

Elenco

Sinopse
A primeira série de 8 episódios é ambientada nas vidas de Ellie Langden (Alex Kingston), Hannah Temple (Siân Reeves), Shoo Coggan (Christine Bottomley) e Josie Porritt (Vinette Robinson) – quatro ex-presidiárias sensuais tentando endireitar-se. Com a ajuda de £ 3 milhões, roubados do rico marido gângster de Ellie, Roy (Mark Frost), eles planejam partir para a ensolarada segurança de Barbados para começar suas novas vidas. No entanto, quando seu plano há muito pensado dá errado, eles se encontram na remota vila escocesa de Hope Springs - uma vila que mudará a vida de cada um para sempre.

A série terminou com o texto:

Notas

Leitura adicional

Ligações externas

Programas de televisão em língua inglesa
Programas de televisão do Reino Unido encerrados em 2009
Programas de televisão do Reino Unido que estrearam em 2009
Séries da BBC
Séries de televisão de comédia dramática do Reino Unido
Escócia em ficção

Hope Springs (série de televisão)


La guerre des corsaires de 1620-1621 est un conflit ayant opposé l'Empire colonial anglais de Jacques  et  et la régence d'Alger gouvernée par Khizir Pacha.

Contexte
L'amiral britannique Robert Mansell fait route pour Alger, appuyé par Richard Hawkins et Thomas Button et envisagent d'attaquer les pirates musulmans. En novembre 1620 quarante prisonniers britanniques sont libérés à la suite de négociations mais lors d'une nouvelle attaque l'année suivante; les Britanniques subissent un lourd échec. En effet Mansell se voit dans l'obligation de se retirer, il sera rappelé en Angleterre le 24 mai 1621. Cette attaque était la première que l'Angleterre entreprenait dans la mer Méditerranée depuis les croisades.

Préparatifs
L'Angleterre a dû négocier avec l'Espagne afin de mettre à sa disposition les ports méditerranéens espagnols. Il a fallu 3 ans afin d'organiser et de financer l'expédition, l'ambassadeur espagnol le comte Gondomar craignait que cette expédition servirait à attaquer l'Espagne plutôt que de la défendre, mais il fut rassuré que les instructions qu'avait Mansell étaient de courir le long des côtes espagnoles afin de poursuivre les pirates qui s'y trouvaient puis de passer le détroit de Gibraltar pour entrer dans la mer Méditerranée et enfin les côtes d'Alger. Le 12 octobre 1620, la flotte anglaise fait voile pour Alger à partir de Plymouth. L'amiral Robert Mansell avait choisi comme contre-amiral son propre neveu Thomas Button et comme vice-amiral Richard Hawkins.

Déroulement
Lorsque la flotte anglaise, composée de 18 navires; 6 navires royaux, 10 croiseurs auxiliaires et 2 navires pinasses apparut dans les eaux d'Alger, les Algériens étaient loin d'être inquiétés, ils ignoraient tout simplement sa préséance. Mansell donna l'ordre de faire feu sur les navires pirates présents sur le port puis de se retirer. Les Algériens, qui à ce moment-là s'étaient abrités derrière leurs défenses, sortent éteindre les feux de telle manière que seuls deux de leurs navires furent détruits. Ce revers n'aurait pas suffi pour que le roi Jacques fasse rappeler la flotte anglaise mais ces derniers subissaient répétitivement des attaques par les Néerlandais dans les Indes orientales.

Conséquences
Malgré la libération des prisonniers, l'expédition fut un échec coûteux. Cette expédition n'a laissé aucune impression dans l'esprit des Algériens si ce n'est un fort sentiment de leur propre importance, et une détermination à pilier les navires de chaque nation en les défiant toutes. Lors de son retour en Angleterre en septembre 1621, Mansell sera accusé par l'ambassadeur espagnol d'avoir aidé les corsaires algériens au lieu de les réprimer.

Notes et références

Bataille impliquant l'Angleterre
Bataille impliquant la régence d'Alger

Guerre des Corsaires (1620–1621)


هذه قائمة للسيارات الألمانية نحاول فيها أن نعدد كل السيارات الألمانية من قبل الشركات الألمانية المصنعة للسيارات في الحاضر.

كبرى الشركات الألمانية المصنعة للسيارات حالياً

شركات ألمانية أخرى مصنعة للسيارات
في التاريخ الألماني هنالك العشرات من شركات تصنيع السيارات الألمانية الأخرى ولكن هذه هي أسماء السيارات المستمر تصنيعها إلى الوقت الحاضر.

انظر أيضاً
 صناعة المركبات

سيارات ألمانيا
قوائم شركات في ألمانيا
قوائم متعلقة بألمانيا
قوائم متعلقة بالسيارات

قائمة السيارات الألمانية


مضيف: في علم الأحياء يعني الكائن الحي أو العائل الذي يستضيف كائناً آخر.

 مضيف: في مجال الطيران هو الشخص الذي يقوم على خدمة ركاب طائرات.
 مضيف: في شبكات الحاسب، هو حاسب أو جهاز آخر مُتصل مع الشبكة تمّ منحُه عُنواناً من فضاء العناوين في طبقة الشبكة.

مضيف (توضيح)


Nel Hedye Beltrán Santamaria (San Andrés, Colômbia, 24 de dezembro de 1941) é um clérigo colombiano e bispo emérito de Sincelejo.

Nel Hedye Beltrán Santamaria recebeu o Sacramento da Ordem em 29 de junho de 1964.

Em 29 de abril de 1992, o Papa João Paulo II o nomeou Bispo de Sincelejo. O núncio apostólico na Colômbia, arcebispo Paolo Romeo, o consagrou bispo em 6 de junho do mesmo ano; Co-consagrantes foram o Arcebispo de Cali, Dom Pedro Rubiano Sáenz, e o Bispo de Barrancabermeja, Dom Juan Francisco Sarasti Jaramillo CIM.

Em 15 de março de 2014, o Papa Francisco aceitou a renúncia de Nel Hedye Beltrán Santamaria devido a doença.

Ver também

Bispos católicos da Colômbia

Nel Hedye Beltrán Santamaria