O Desastre de Tânger de 1437, por vezes conhecido por Cerco de Tânger, refere-se à tentativa de uma força militar portuguesa de capturar a cidade marroquina de Tânger, com a sua subsequente derrota pelos exércitos do sultanato merínida de Marrocos.

Esta força expedicionária, liderada pelo Infante D. Henrique, duque de Viseu, partiu de Portugal em Agosto de 1437 com a intenção de capturar uma série de praça-fortes costeiras marroquinas. Os Portugueses puseram cerco a Tânger em meados de Setembro. Após uma série de assaltos à cidade, a força portuguesa foi atacada e derrotada por um vasto exército marroquino chamado em socorro e liderado pelo vizir Abu Zacaria Iáia Aluatassi de Fez. Os Marroquinos cercaram o campo de cerco dos portugueses e forçaram a sua submissão. Para preservar o seu exército da destruição inevitável, o Infante D. Henrique negociou um tratado que previa o regresso da praça-forte de Ceuta (conquistada em 1415) ao reino de Marrocos, em retorno pela retirada segura do exército. No entanto, os termos do acordo não foram cumpridos, os portugueses decidiram manter Ceuta e abandonaram o refém português, Fernando, O Infante Santo, irmão do Infante D. Henrique e do Rei D. Duarte à sua própria sorte, morrendo no cativeiro em 1443.

O fiasco de Tânger foi um grave golpe no prestígio e reputação do Infante D. Henrique, que foi responsável pela conceção, promoção e subsequente liderança da expedição. Ao mesmo tempo, permitiu o aumento do prestígio do vizir e selar o destino político do vizir Abu Zacaria Iáia Aluatassi, que, como da noite para o dia, passou de regente impopular a herói nacional, permitindo-lhe consolidar o seu poder sobre Marrocos.

Esta seria apenas a primeira das quatro tentativas dos Portugueses de capturar a cidade de Tânger no .

Contexto
A cidadela marroquina de Ceuta, no lado sul do estreito de Gibraltar, havia sido conquistada em 1415 por um ataque surpresa do Reino de Portugal (ver Tomada de Ceuta). Os mouros merínidas tentaram recuperá-la em 1418, mas falharam no intento. O assassinato do sultão merínida em 1420 lançou Marrocos para o caos político e desordem interna nos anos seguintes, dando aos portugueses tempo para reforçar as defesas de Ceuta.

Quaisquer que tenham sido os objetivos iniciais, a conquista de Ceuta poucos benefícios trouxe aos portugueses. Os mouros cortariam praticamente todo o abastecimento e comércio com a cidade por via terrestre. Ceuta tornou-se pouco mais do que uma grande, mas vazia, cidade-praça fortificada, com uma guarnição portuguesa onerosa que tinha que ser continuamente reabastecida por via marítima. Não houve campanhas seguintes dos Portugueses no norte de África, de modo que a guarnição defensiva pouco tinha para fazer, para além de gastar do tesouro real. Ocorreram petições na corte no sentido da retirada das tropas e abandonar a cidade.

A proposta de D. Henrique
Em 1416, o rei João I de Portugal nomeou um dos filhos, o infante D. Henrique, duque de Viseu, da responsabilidade de abastecer e manter Ceuta.

Como resultado, o infante opôs-se ao abandono da cidade, e em vez disso propôs a expansão das possessões portugueses em Marrocos.

Em 1432, o Infante propôs a seu pai João I um ambicioso projeto que lhe permitiria liderar um exército para conquista do sultanato merínida de Marrocos, ou em alternativa conquistar porções de território mais largas no norte. D. João I convocou as cortes, incluindo os restantes filhos - a Ínclita Geração - para conselho. Os irmãos de Henrique, o príncipe D. Duarte, o infante D. Pedro duque de Coimbra, o Infante D. João Duque de Reguengos, e o meio-irmão D. Afonso Conde de Barcelos incluindo os filhos destes, D. Fernando conde de Arraiolos e D. Afonso conde de Ourém, os quais se pronunciaram de forma quase unânime contra a proposta de D. Henrique. Entre os argumentos estavam a falta da quantidade de combatentes necessários e os previsíveis enormes gastos na manutenção de semelhante exército para conquistar um território tão vasto, para além de questionar o propósito e a base legal da guerra em África proposta por D. Henrique. A juntar a isso, as dúvidas subtilmente expressas da vocação de D. Henrique em ser capaz de lidar tal expedição, sendo sugerido se D. Henrique procurava glória militar ou uma cruzada, poderia ir entrar ao serviço do Reino de Castela no sentido de atacar o Reino Nacérida de Granada. (Com efeito, semelhante proposta foi submetida a Castela um mês depois (Julho de 1432) por um emissário português, mas foi rejeitada por Álvaro de Luna , ministro espanhol.

Em defesa da sua proposta, Henrique apontou o momento de fraqueza do sultanato merínida que estava dividido entre líderes rebeldes e que a situação na capital Fez era de caos político. O jovem sultão merínida  era menor e quase em idade de reinar, mas o impopular vizir oatácidas Abu Zacaria Iáia Aluatassi, e regente desde 1420, recusava-se em abandonar o poder. D. Henrique considerou que seria de aproveitar este momento de vantagem, de forma que os mouros seriam incapazes de ripostar perante um ataque, e que era a ocasião oportuna para tomar outras partes de Marrocos. D. Henrique acreditava que as preocupações relativamente à falta de exército suficiente eram exageradas, e aquele do qual dispunha era suficiente para atacar e controlar os portos críticos de Tânger, Alcácer-Ceguer e Arzila, e estender o domínio Português a todo o norte de Marrocos, e que o Papa haveria de dotar a campanha com o privilégio de uma cruzada, de forma que guerreiros cristãos provenientes do resto da Europa iriam acorrer e alistar-se para preencher as necessidades.

O rei João I estava pessoalmente inclinado em direcção ao projecto, mas morreu no ano seguinte antes de que mais passos tivessem sido dados. O seu filho mais velho e sucessor, D. Duarte, colocou o projecto de lado, mas Henrique continuou a insistir na ideia. A influência de Henrique foi notória quando conseguiu que o seu irmão mais novo, o infante D. Fernando o apoiasse. D. Fernando encontrava-se insatisfeito com as suas parcas posses de terras em Portugal e estava desejoso de se apoderar de mais terras além-mar. Em 1435, D. Henrique e D. Fernando informaram o rei D. Duarte que iriam por suas próprias expensas liderar a campanha em Marrocos se assim tivesse de ser, levando consigo as ordens militares de que eram líderes: Henrique da Ordem de Cristo e Fernando da Ordem de Avis D. Duarte, então apoiado pelos restantes irmãos, tentaram dissuadi-los, e mais uma vez sugeriram a Henrique e Fernando proporem a causa a Castela. Desta vez, no entanto, Henrique conseguiu um aliado improvável, a rainha Leonor de Aragão. Para além de ser a irmã dos infantes rebeldes de Aragão, Leonor não possuía desejo de ver exércitos portugueses aliarem-se ao reino de Castela, inimigo de Aragão, de forma que insistiu junto do rei no sentido de autorizar a expedição marroquina. O que fez a diferença na decisão do rei de apoiar foi a promessa de D. Henrique de perfilhar o seu filho mais novo, D. Fernando duque de Beja, e mais tarde duque de Viseu, como único herdeiro de todos os seus bens e posses, de forma de retirar a responsabilidade do rei de ter de lhe assegurar a herança. Henrique concordou e escreveu testamento no sentido do jovem sobrinho ser o seu único herdeiro em Março de 1436, e no mesmo instante D. Duarte começou a tratar dos preparativos da expedição.

Preparativos
Em Março de 1436, D. Duarte e D. Henrique deram início aos primeiros planos no sentido de conquistar Tânger, Alcácer-Ceguer e Arzila. O exército total seria composto de 14 000 homens - 4 000 a cavalo a 10 000 a pé. (Ou, mais precisamente de acordo com Pina: 3 500 cavaleiros, 500 arqueiros a cavalo, 7 000 soldados a pé, 2 500 arqueiros e 500 auxiliares. Foram então enviados emissários a portos de Inglaterra, Castela, Flandres e norte da Alemanha no sentido de adquirir barcos de transporte e mantimentos suplementares.

Em meados de Abril seguinte, o rei D. Duarte convocou as Cortes em Évora no sentido de juntar fundos para a expedição. A proposta foi recebida com ceticismo. Os financiadores manifestaram-se em grande medida contra a expedição. De qualquer das formas, as Cortes votaram a favor de um subsídio modesto, o qual no entanto mesmo assim recebeu contestação.

De acordo com o cronista Ruy de Pina, D. Duarte 'esqueceu-se' de convocar os irmãos que tinham manifestado desacordo - os Infantes D. Pedro e D. João e D. Afonso Conde de Barcelos - às Cortes de Évora. De modo que os três foram convocados para comparecer em Leiria no mês de Agosto seguinte de forma a manifestar os seus votos. Embora tivessem avisados que o seu voto não seria vinculativo, que a expedição ia avançar qualquer que fosse o seu sentido de voto, os três voltaram uma vez mais a manifestarem a sua oposição.

A Bula Papal
Entretanto, O Infante D. Henrique esteve ocupado em Roma junto do papa no sentido de este manifestar o seu apoio à expedição. Tal veio a ter frutos em Setembro, quando o papa Eugénio IV lançou a bula Rex Regnum abençoando a empresa de Tânger com a qualidade de uma cruzada. No entanto, a bula não foi redigida sem senões. O papa pediu no entanto pareceres jurídicos a respeito da legalidade da guerra de conquista por parte de D. Henrique aos mouros de Marrocos. Os pareceres ficaram prontos entre Agosto e Outubro, dos quais são de destacar os dos juristas bolonheses Antonio Minucci da Pratoveccio e Antonio de Resolis, os quais puseram bastante em dúvida jus belum os princípios da expedição.

No entanto, outros projetos menos conhecidos do Infante chegaram a colocar completamente em risco a expedição. Nesse mesmo mês de Setembro, o papa Eugénio IV redigiu outra bula a pedido do Infante, denominada Romanus Pontifex, concedendo a Portugal o direito de tomar posse das porções não conquistadas das Ilhas Canárias. Este inesperado levantamento enfureceu a Coroa de Castela, a qual reclamava desde longos anos a soberania das ilhas, estando ainda em processo de as subjugar inteiramente. O prelado castelhano Afonso de Cartagena, bispo de Burgos, então no Concílio de Basileia, lançou uma ofensiva legislativa, fornecendo volumes de documentação provando que as Canárias pertenciam a Castela desde longa data. Reconhecendo que havia sido levado pelas ideias do Infante D. Henrique, o Papa anulou a bula em Novembro seguinte.

Mas o bispo castelhano decidiu não se ficar por aqui. Desejoso de punir D. Henrique pelo seu atrevimento, o diplomata castelhano apresentou mais queixas - requerendo que o papa restaurasse dioceses portugueses sob a jurisdição do arcebispo de Compostela, e revogar a autonomia das ordens militares portuguesas (que se tinham separado das suas congéneres espanholas), e revogar a bula de Tânger no sentido de conceder a Castela o 'direito de conquistar' a costa de Marrocos, chegando mesmo a proclamar que Ceuta devia ser entregue a Castela (algo que nunca tinha sido reivindicado antes por Castela). Mesmo sendo provável que Cartagena não estivesse realmente a expressar seriamente as suas reivindicações (a fazer "bluff"), e o fizesse apenas para irritar D. Henrique, a súbita bateria de reivindicações castelhanas estiveram quase a colocar em causa uma vez mais a expedição, lançando mesmo o espectro de uma possível guerra entre Portugal e Castela.

A querela entre os dois estados ibéricos continuou até à primavera do ano seguinte. Finalmente, em 30 de Abril de 1437, o Papa emitiu a bula Dominatur Dominus revogando parte da bula de Setembro a qual parecia indicar que se decidia a favor dos castelhanos. Então em Maio desse mesmo ano, o Rei D. Duarte voltou a ameaçar cancelar completamente a expedição a Tânger de forma a chamar o exército para defender as paróquias da fronteira da Galiza. Mas a querela diplomática foi entretanto desanuviada e finalmente resolvida no princípio do verão desse ano.

Partida
No fim do verão de 1437, após um ano de preparativos, a força expedicionária portuguesa estava finalmente pronta para partir. As tropas que tinham sido reunidas tinham um número inferior ao esperado. Pina relata que apenas 6 000 portugueses ao todo assentaram praça (3 000 cavaleiros, 2 000 infantes e 1 000 arqueiros) - ou seja, um número muito inferior ao de 14 000 que era o desejado. Álvares descreve valores superiores – 7 000 em Lisboa, mais forças provenientes do Porto e Ceuta. De qualquer das formas, o número de tropas reunido era muito inferior ao esperado, em boa medida devido à impopularidade da expedição. Ocorreram também outros problemas semelhantes nas embarcações de transporte. Os barcos de transporte recrutados (na maioria ingleses e bascos) eram muito menos do que os necessário para transportar mesmo este número reduzido de tropas. É relatado que muitos das tropas reunidas (pelo menos um quarto das iniciais) tiveram de ser deixadas em Lisboa. Apesar de todos os constrangimentos, a decisão era de que se devia prosseguir, partindo-se do princípio dos que ficaram para trás seriam eventualmente transportados quando mais embarcações de transporte chegassem.

Por ordem do rei D. Duarte, foi atribuído ao Infante D. Henrique comando total sobre a expedição, destinada a partir de Lisboa. O experimentado sobrinho Fernando conde de Arraiolos (que se tinha declarado anteriormente contra a expedição) foi nomeado encarregado do recrutamento dos nobres e enviado ao Porto, para tratar da embarcação dos exércitos reunidos a partir do norte de Portugal. Entre outros, os nobres que entenderam participar na expedição foram, além do Infante D. Fernando, o marechal do reino Vasco Fernandes Coutinho ( futuro conde de Marialva ) e comandante da frota o experiente capitão-mor do mar Álvaro Vaz de Almada, conde de Abranches. O prelado Álvaro de Abreu, bispo de Évora juntou-se à força como embaixador do Papa.

Aos cavaleiros da Ordem de Cristo (liderada pelo Infante D. Henrique) e da Ordem de Avis (liderada pelo Infante D. Fernando) foi-lhes ordenado que seguissem com os seus mestres para o Norte de África. D. Fernando de Castro, governador da casa do Infante D. Henrique, foi encarregue de liderar os cavaleiros e escudeiros da sua casa, enquanto o seu parente homónimo D. Fernando de Castro 'o Cegonho', governador da casa do Infante D. Fernando, lideraria por sua vez os da sua casa.

A 17 de Agosto de 1437, após uma cerimónia solene na Catedral de Lisboa, Henrique recebeu o estandarte real do irmão, o rei D. Duarte. Após receber as instruções finais, a armada zarpou de Belém em 22 de Agosto.

As defesas de Marrocos

Ao contrário do que sucedera em Ceuta em 1415, os portugueses não dispuseram do elemento de surpresa. A longa e ensurdecedora diplomacia deu as marroquinos, apesar das dissensões políticas internas, tempo suficiente para preparar as defesa das cidades alvo. As fortificações foram melhoradas, guarnições reforçadas e passagens nas montanhas em redor de Ceuta foram fechadas.

Preparando-se desde 1436 para o evento a desenrolar-se, o capitão de Ceuta Pedro de Meneses, conde de Vila Real, enviou um destacamento da sua guarnição sob o comando de seu filho Duarte de Meneses para atacar a cidade marroquina de Tetuão (Tétouan), de forma a prevenir que se tornasse uma ameaça para os planos portugueses.

Tânger estava sob o comando do governador merínida  (chamado Çallabençalla nas crónicas portuguesas), o mesmo homem que havia sido governador em Ceuta em 1415, aquando da conquista portuguesa, agora porventura bem mais envelhecido, mas com sede de vingança. (Sale ibne Sale era uma vassalo merínida cujos domínios originais incluíam a costa do Norte, incluindo Arzila, Tânger e Ceuta). Sob as suas ordens tinha um exército de 7 000 homens, incluindo um contingente de "artilheiros de fogo" (antigos mosqueteiros) oriundos do Reino Nacérida de Granada.

Na capital merínida, Fez, o impopular vizir Abu Zacaria Iáia Aluatassi (chamado de Lazeraque pelos cronistas portugueses) e regente em nome do sultão ainda criança  (chamado Abdelac nas crónicas portuguesas), lançou o apelo à unidade nacional e guerra santa para expulsar os invasores portugueses. Apesar de tudo, durante os quinze anos anteriores, Marrocos encontrava-se dividido entre pequenos estados autónomos governados por governadores ricos de cada região, pagando cada um apenas um tributo simbólico (se algum) ao sultanato merínida de Fez. De qualquer forma, a resposta ao apelo de Abu Zacaria foi positiva. Tropas de todos os cantos de Marrocos reuniram-se colocando-se à disposição do sultanato merínida, reforçando as defesas de Tânger e a expulsar os invasores infiéis.

O cerco português a Tânger

Marcha terrestre a partir de Ceuta
A frota de D. Henrique que partira de Lisboa chegou a Ceuta a 27 de Agosto de 1437, onde foram recebidos pelo capitão e governador D. Pedro de Meneses, conde de Vila Real, enquanto que a frota procedente do Porto chefiada por D. Fernando conde de Arraiolos havia chegado mesmo antes. Foi efetuada uma revisão às tropas e ordens atribuídas. Em vez de esperarem por novos desembarques de reforços que haviam, por motivos diversos, ficado para trás, Henrique estava determinado a prosseguir com as que dispunha.

O plano original era provavelmente de seguir pela costa e tomar Alcácer-Ceguer, depois Tânger e finalmente Arzila, por esta ordem. Mas tal intenção foi imediatamente posta de lado. Uma força de reconhecimento enviada para inspecionar a estrada para Alcácer Ceguer encontrou enorme resistência nas passagens de montanha conduzindo à cidade. Como resultado, D. Henrique e o seu concelho de guerra decidiram passar à frente e deixar Alcácer Ceguer para trás, decidindo-se por conduzir a força diretamente para Tânger. O exército foi dividido, uma parte iria embarcado com o Infante D. Fernando, enquanto que o grosso marcharia por terra, sob o comando pessoal de D. Henrique. A coluna do exército que se movimentava por terra foi sujeita a um caminho que contornava as principais formações montanhosas, seguindo primeiro para sul, através das ruínas de Tetuão, e finalmente através das montanhas em direcção a Tânger.
A coluna do exército chefiada por D. Henrique deixou Ceuta a 9 de Setembro em passo de marcha. A vanguarda era liderada pelo conde de Arraiolos. A ala direita era comandada por Fernando de Castro, mestre da casa do Infante D. Henrique e a esquerda pelo seu homónimo e parente D. Fernando de Castro 'o cegonho'. Henrique dirigia o centro da coluna. Duarte de Meneses transportava o estandarte real no lugar de seu pai (o governador Pedro de Meneses, que era suposto ser o alferes-mor - o oficial encarregue de transportar o estandarte do reino, tinha no entanto adoecido, de forma que teve de ficar para trás) . O estandarte pessoal de D. Henrique era transportado Rui de Mello da Cunha . Para inspirar o exército, diversas faixas foram usados apresentando as imagens da Virgem Maria, Jesus como cruzado, e o falecido rei João I e o recém beatificado e antigo Condestável Nuno Álvares Pereira . O embaixador do papa D.Álvaro de Abreu, Bispo de Évora, transportava uma porção da Vera Cruz , cedida pelo papa Eugénio IV de propósito para a expedição.

A coluna do exército que empreendia a rota terrestre não sofreu incidentes significativos, chegando aos arrabaldes de Tânger no dia 13 de Setembro. O conde de Arraiolos havia desembarcado numa praia próxima (atualmente Punta de los Judios). De acordo com os testemunhos de Frei João Álvares, D. Henrique lançou o primeiro ataque a Tânger no mesmo dia da sua chegada. Mas Ruy de Pina refere que o mesmo não teve lugar senão apenas uma semana mais tarde. (Para os propósitos deste artigo, as datas e eventos usados foram os relatados de acordo com Pina. A cronologia alternativa de Frei Álvares irá ser exposta depois.)

Assim, de acordo com Pina, os portugueses levaram cerca de uma semana levantado um campo fortificado numa colina a oeste de Tânger. Numa decisão que mais tarde se haveria de revelar como fatal, Henrique ordenou que a paliçada protegendo o acampamento de cerco português devia rodear o mesmo no seu todo.Tal ia contra os conselhos do rei D. Duarte de que a paliçada deveria estender-se até à praia, de forma a oferecer aos portugueses proteção em caso de retirada ou acesso à frota de desembarque. Mas dada a impopularidade da expedição, Henrique calculou que era necessário privar os soldados portugueses relutantes da tentação de retirada fácil para a frota.

Antes da partida, o rei D. Duarte havia dado igualmente ao irmão D. Henrique instruções explícitas de assegurar a tomada da cidade logo na primeira semana, e que se tal não se tivesse concretizado, a força expedicionária devia levantar arraiais e retirar para invernar em Ceuta, aguardando pela Primavera por ordens futuras. Estas ordens foram provavelmente dadas de acordo com as notícias de que estavam decorrendo mobilização dos exércitos em Marrocos, sabendo que a força expedicionária portuguesa seria incapaz de derrotar o exército marroquino em caso de ataque. Havia também preocupações relativamente ao agravar das condições meteorológicas no estreito de Gibraltar nesta época do ano. D. Henrique ignorou todas estas recomendações.

Primeiro ataque português (20 de Setembro)
A 20 de Setembro (de acordo com Ruy de Pina), D. Henrique ordenou finalmente o primeiro ataque à cidade, atacando em cinco pontos as suas muralhas, Henrique liderou pessoalmente um dos grupos de assalto. Mas falhou rapidamente - as escadas de assalto eram poucas, e revelaram-se como demasiado pequenas para atingir o alto das muralhas. Os assaltantes tiveram de se retirar. Ao todo as baixas portuguesas neste primeiro assalto foram de 20 mortos com 500 feridos.

A artilharia também mostrou ser demasiado fraca para provocar dano. Ao princípio do assalto, Henrique ordenou que um grande canhão e munições fossem enviados de Ceuta. Levaria pelo menos uma semana antes que chegassem, queimando o escasso tempo precioso que restava.

De regresso a Ceuta, a doença do governador Pedro de Meneses levou a que as coisas se agravassem. Com a permissão de Henrique, Duarte de Meneses regressou para receber as últimas bênçãos de seu pai no leito de morte vindo a falecer a 22 de Setembro. Foi provavelmente Duarte de Meneses quem quem organizou a entrega da artilharia e munições em Tânger, estando de volta ao campo de batalha pouco tempo depois.

Primeira resposta marroquina (30 de Setembro)

Logo a seguir ao primeiro, o primeiro exército de defesa mouro chegou a Tânger. Um de 300 cavaleiros portugueses de elite foram enviados para os intercetar, tendo como resultado pesadas baixas. Alguns cinquenta cavaleiros foram mortos, e poucos conseguiram escapar com vida. A morte de vários elementos da nobreza causou grande consternação junto das hostes portuguesas.

A 30 de Setembro, um grande exército mouro apareceu nas colinas de Tânger. Os cronistas portugueses, provavelmente com exagero, afirmam que era composto de 10 000 cavaleiros e 90 000 elementos de infantaria. Henrique moveu o seu exército para o lado de uma das colinas, dispondo-se aberto para a batalha, mas os mouros conseguiram manter a sua posição no vale. Após três horas sem quaisquer movimentos, D. Henrique ordenou às suas hostes que atacassem os mouros para forçar a batalha, mas os mouros limitaram-se a retirar para as colinas, de forma de forma a poderem conservar a vantagem do terreno mais elevado. Vendo a sua retirada, D. Henrique ordenou ao seu exército que parasse e regressassem ao acampamento. Durante o dia seguinte (1 de Outubro) os mesmos eventos tiveram lugar, com resultados semelhantes.

A 3 de Outubro, no entanto o decorrer dos eventos foi alterado ligeiramente: o exército mouro começou a marchar na direção da frente das linhas de cerco. Henrique colocou as suas tropas imediatamente dispostas em duas linhas separadas. Os mouros então repentinamente pararam. Henrique tomou a iniciativa e enviou a sua ala esquerda, sob o comando de Álvaro Vaz de Almada e Duarte de Meneses, para tomar posição nos flancos do exército mouro, e ordenou que a primeira linha avançasse. Vendo a manobra dos flancos, os mouros bateram em retirada. Nesse mesmo momento, a guarnição de defesa de Tânger aproveitou a distração portuguesa para lançar um ataque de surpresa ao acampamento de cerco português, o qual tinha ficado para trás, comandado por Diogo Lopes de Sousa. Claramente, os mouros esperaram que a primeira linha do exército de Henrique voltaria atrás para salvar o acampamento, mas as forças de Diogo de Sousa foram suficientes para repelir o ataque da defesa moura de Tânger. Regressando às posições iniciais com as linhas portuguesas em vantagem, os mouros quebraram a formação e aguardaram pelo dia seguinte.

Os portugueses consideraram o encontro como uma vitória. Vários soldados afirmaram que viram uma cruz branca aparecer no céu ao fim da tarde desse dia.

Segundo ataque português (5 de Outubro)
Com a moral restaurada, os portugueses decidiram prosseguir com um novo assalto à cidade. As escadas foram melhoradas, e uma nova torre de cerco foi construída com os dois canhões enviados de Ceuta a causar finalmente grandes estragos nas portas e muralhas da cidade. A 5 de Outubro ordenou o segundo assalto. D. Henrique mais uma vez comandou a força de ataque pessoalmente, deixando o resto das tropas sob a liderança do irmão Infante D. Fernando, Fernando Conde de Arraiolos e o Bispo Álvaro de Évora, para defender os flancos e anular as investidas do exército mouro de contra-ataque. Mas o segundo assalto falhou da mesma maneira como o primeiro. Os defensores da cidade dirigiram-se aos pontos críticos, respondendo com pesadas cargas e flechas incendiárias.Os assaltantes portugueses foram impedidos de atingir as cimo das muralhas (apenas uma escada conseguiu tocá-las, a qual foi imediatamente destruída).

O volte-face dos marroquinos

Segunda investida de contra-ataque (9 de Outubro)

A 9 de Outubro, Henrique encontrava-se preparando para o terceiro assalto quando recebeu informações de que um novo exército mouro de grandes dimensões - relatado (com óbvio exagero) - de dimensão de 60 000 cavaleiros e 700 000 infantes.

O enorme exército era liderado pelo próprio Abu Zacaria Iáia Aluatassi (Lazeraque), vizir do sultão merínida Abdalaque II de Fez (alguns cronistas sugerem que também estaria presente). Os cronistas relatam este exército era composto de "muitos reis" (Fez, Marraquexe, Sijilmassa, Velez, etc.). A campanha de defesa de Tânger foi a primeira desde 1419 de um exército marroquino unificado sob uma única causa.

O Infante D. Henrique percebeu que os portugueses estavam completamente em desvantagem, e que o cerco estava perdido e o melhor que poderia fazer era planear uma retirada ordenada em direção à frota de desembarque. Todos os marinheiros foi-lhes ordenado que levantassem vela, enquanto o exército estava-se preparando de forma ordenada para defender a retirada da força de assalto de volta para as linhas do campo de cerco. Ao Marechal Coutinho foi-lhe dado o comando da artilharia e ao almirante Almada tomar conta da Infantaria, enquanto D. Henrique trataria da cavalaria.

O exército mouro não parou mas atacou imediatamente. O postos avançados portugueses foram rapidamente dominados e o cerco levantado. Os mouros então atacaram as forças portuguesas. As baterias de artilharia foram rapidamente tomadas e destruídas. Os mouros então decidiram fazer frente à cavalaria liderada pelo Infante D. Henrique - a qual rapidamente se quebrou e retirou de imediato para o acampamento de cerco. O próprio cavalo do Infante foi morto enquanto o Infante o montava, impedindo-o de prosseguir na sua função de supervisionar a retirada. Conta-se que D. Henrique ficou sozinho desmontado durante algum tempo, cercado pela cavalaria moura, e salvo pelo heroísmo e sacrifício pessoal de Fernão Álvares Cabral e um grupo de companheiros que investiram com o claro intento de salvar o infante.

A retirada terminou imediatamente em desastre quando cerca de mil soldados portugueses, entre eles alguns nobres, abandonaram as linhas de cerco e fugiram em pânico diretamente para a praia para entrar nos navios. Foi apenas graça à luta furiosa dos portugueses que ficaram na paliçada que o exército mouro não tomou conta do acampamento nesse mesmo dia. A batalha estava terminada ao fim da tarde. O exército mouro cercou e acampou rodeando completamente o acampamento português.

Saque do acampamento português
Durante a noite, os portugueses que montavam o cerco - agora por sua vez cercados - trataram de reparar e reforçar as defesas do acampamento. No dia seguinte, os mouros lançaram outro assalto ao acampamento, mas foram repelidos após combates duros que duraram vinte e quatro horas.

O cronista Frei João Álvares relata que nesta altura, a força expedicionária portuguesa era composta apenas de 3 000 homens, implicando que dos 7 000 iniciais que tinham chegado a Tânger, por volta de 4 000 teriam morrido ou desertado por aquela altura.

O acampamento português foi de certeza deixado numa situação desesperada, com apenas um dia ou pouco mais de mantimentos. Quando estes se esgotaram, Henrique decidiu-se por uma operação noturna para romper as linhas mouras de forma a desimpedir o caminho para a praia onde os navios se encontravam fundeados. Mas a operação foi detetada mesmo antes de começar (Pina relata que tal resultou de um ato de traição do próprio capelão de D. Henrique, Martim Vieira, que desertou para o inimigo). Os mouros reforçaram as suas posições guardando os caminhos para a praia, cortando qualquer esperança de escapatória do exército português.

Tréguas e Negociações (12 de Outubro)

O que aconteceu de seguida está envolto em bastante mais polémica. O cronista Ruy de Pina relata que a 12 de Outubro, após terem sofrido muitas baixas, Abu Zacaria decidiu terminar com os assaltos ao acampamento português e decidiu estabelecer comunicação com os defensores portugueses, oferecendo paz em troca da devolução de Ceuta. Mas Frei João Álvares contradiz esta asserção, relatando pelo contrário que foram os portugueses que iniciaram as conversações de paz através de emissários secretos desde o primeiro dia. Álvares relata que esta oferta não causou qualquer reação por parte dos marroquinos em primeiro lugar. É verdade que os assaltos foram suspensos a 11 de Outubro, que por acaso era uma sexta-feira, dia de semana sagrado para os muçulmanos (jumu'ah). Foi apenas durante este interlúdio nas hostilidades que Abu Zacaria terá decidido considerar a oferta portuguesa, com as tréguas a terem início no dia seguinte, Sábado, dia 12 de Outubro.

As conversações foram conduzidas pessoalmente pelo emissário português Rui Gomes da Silva, alcaide de Campo Maior, e do lado dos marroquinos, por Sale ibne Sale, emir de Tânger. Ocorreu muita discussão sob os termos a propor. Pina sugere que alguns dos líderes militares marroquinos, discordando que negociações estariam a decorrer sem o seu apoio, decidiram rejeitar as tréguas. Os renegados lançaram um novo assalto ao acampamento português nesse Sábado que durou um total de sete horas.

Após esse ataque, D. Henrique deu conta da situação desesperada que se vivia no acampamento português. Os homens estavam famintos, e cavalos e animais de carga serviam para suprir as necessidades de alimento. A sede começou também a fazer-se sentir, e o acampamento continha um único e pequeno poço, apenas o suficiente para satisfazer cem homens num dia.  Com tantos feridos e o exército enfraquecido, D. Henrique não tinha homens suficientes para garantir a fortificação do que restava da paliçada que cercava o acampamento. Com a permissão tácita dos líderes marroquinos, numa operação que teve lugar durante a manhã de Sábado, D. Henrique e os seus homens reduziram a circunferência do seu acampamento, reposicionando-o ao mesmo tempo mais próxima da praia, permitindo aos portugueses defenderem-se de forma mais efetiva contra escaramuças conduzidas por renegados. Não ocorreram mais assaltos ao acampamento português. As tréguas foram respeitadas a partir de 13 de Setembro em diante.

Tratado de paz (16 e 17 de Outubro)
As conversações foram finalmente concluídas em 16 de Outubro de 1437 e assinadas no dia seguinte (17 de Outubro) pelo Infante D. Henrique e Sale ibne Sale. Os marroquinos permitiriam que o exército português se retirasse por mar com a armada naval de transporte incólume, mas teriam de abandonar todo o armamento, desde artilharia, bagagens, tendas, e cavalos. Ao exército foi permitido que regressasse de mãos vazias, apenas com as roupas que envergavam. Mais importante que o resto, D. Henrique comprometeu-se a devolver Ceuta aos merínidas – e retirar a guarnição portuguesa e libertar todos os prisioneiros marroquinos que ainda estariam na praça-forte. Além disso, teve de concordar com cem anos de paz entre Portugal e Marrocos, nestes incluindo os restantes estados muçulmanos no norte de África.

Para assegurar a evacuação segura dos soldados portugueses nos seus navios, ocorreu uma troca de reféns - com o governador de Tânger Sale ibne Sale a entregar o seu próprio filho aos portugueses, de troca por um grupo de quatro nobres portugueses feitos reféns (identificados como Pedro de Ataíde, João Gomes de Avelar, Aires da Cunha e Gomes da Cunha). Como medida de segurança de que os termos de acordo fossem cumpridos na sua plenitude, o próprio irmão de D. Henrique, Fernando o Infante Santo, era suposto permanecer em Marrocos, como prisioneiro de Sale ibne Sale, até que Ceuta fosse devolvida. Pina afirma que D. Henrique recusou essa condição, oferecendo-se pessoalmente para tomar o lugar do irmão, mas os restantes membros do grupo de conversações não o permitiu.  Após ser entregue a Sale ibne Sale, o nobre cativo Fernando o Infante Santo e um pequeno grupo de servos, o qual incluía o secretário Frei João Álvares, foi imediatamente levado para Arzila pela guarda de Sale ibne Sale.

Cronistas portugueses referem que mesmo nos momentos finais, aquando do embarque dos sobreviventes nos barcos portugueses que retiravam, alguns marroquinos renegados atacaram os portugueses - matando um total de mais quarenta homens. Mas a escaramuça terá sido provavelmente o resultado da reação a provocações de soldados portugueses, tentando, contra a letra do acordo, levar às escondidas algum dos seu armamento consigo. De qualquer forma, esta escaramuça na praia serviu de razão para terem sido os marroquinos a não honrarem os termos do acordo em primeiro lugar, tornando-o carente de efeito.

A 19 de Outubro, as tropas encontraram-se finalmente embarcadas e foi dada ordem para içar velas. Diz-se que a honra de ser o último homem a deixar a praia foi disputada entre o comandante Álvaro Vaz de Almada e o marechal Vasco Fernandes Coutinho. Após o embarque ter partido, D. Henrique decidiu não libertar o filho de Sale ibne Sale (como estava acordado). Como resultado, Sale ibne Sale também manteve consigo os quatro nobre portugueses reféns, enviando-os para Arzila.

Ao todo, a tentativa de tomada de Tânger terá levado 37 dias – 25 dos quais foram os portugueses na vanguarda cercando a cidade, com os restantes 12 a serem ocupados pela reação marroquina com o assalto ao acampamento português. Afirma-se que entre os portugueses ocorreram 500 baixas Do lado marroquino, o volume das baixas é desconhecido.

Versão alternativa

A versão alternativa dos eventos proposta acima segue a que foi descrita pelo cronista real Ruy de Pina. No entanto, Frei João Álvares, que foi uma testemunha direta dos eventos, coloca as datas e os eventos num calendário algo diferente. Álvares descreve que Tânger foi atacada pelos portugueses logo no primeiro dia em que a força expedicionária chegou à cidade (13 de Setembro) , e que o segundo assalto teve lugar no par de dias seguinte (14 e 15). O primeiro ataque pelo exército de reação mouro teve lugar a 16, seguido por outro no dia seguinte (17), antes que o grosso do exército maior tivesse chegado no vale, e a guarnição moura de Tânger tivesse saído das muralhas em contra-ataque (19 de Setembro). Álvares descreve que o terceiro assalto falhado (para Pina, é o segundo) em Tânger a 20 de Setembro. A chegada do exército de Abu Zacaria e o volte-face na batalha ocorre a 25 de Setembro. O segundo assalto mouro ao acampamento de cerco português tem lugar a 26 de Setembro, e os primeiros emissários são enviados pelos portugueses ao campo dos marroquinos logo a seguir. O assalto de sete horas é atribuído como tendo ocorrido a 28 de Setembro, que coincide com o início das conversações. Mais dois assaltos mouros (1 e 3 de Outubro) são apontados, antes que as tréguas sejam finalmente respeitadas. A conclusão do acordo e a troca de prisioneiros ocorre a 16 de Outubro e a assinatura do tratado a 17.

É de dar relevo de que ambos os cronistas parecem concordar que uma semana decorreu entre a chegada do exército de Abu Zacaria e o início das tréguas e das conversações. Onde Álvares difere muito significativamente é na ideia de que as conversações ainda se prolongaram por mais duas semanas. A não ser que os marroquinos tenham permitido o reabastecimento de mantimentos no acampamento português durante esse tempo, as condições de subsistência no dito acampamento ao fim desse tempo deve ter sido bastante precárias.

Rescaldo

O Infante D. Henrique não regressou a Lisboa para se apresentar perante o irmão, o rei D. Duarte, preferindo navegar diretamente para Ceuta. D. Henrique atribuiu a D. Fernando de Castro a tarefa de levar os seus exércitos de volta a Portugal e dar a nova do resultado da expedição e da sua derrota. Uma vez em Ceuta, D. Henrique retirou-se dos olhares durante várias semanas, encerrando-se em clausura voluntária – sinal evidente de que sofria de depressão profunda. O novo governador português de Ceuta, Fernando de Noronha, que havia sido apontado como sucessor para suceder ao sogro, o recém-falecido Pedro de Meneses, chegou a Ceuta por volta desta altura. Suponha-se que se possa ter mostrado surpreso em ouvir de que um tratado havia sido assinado que previa a evacuação da guarnição e a devolução da praça-forte africana, ainda mal havia assumido as funções.

As notícias da derrota rapidamente chegaram ao país. Ainda um pouco antes disso, algures durante o mês de Setembro, o Infante D. João, condestável de Portugal, havia viajado para a província sul do Algarve para reunir mais tropas e organizar o envio de mais reforços e mantimentos para o irmão em Tânger. Encontrando-se no sul, D. João esteve entre os primeiros portugueses a saber do volte-face em Tânger, e do cerco ao acampamento português. O Infante D. João imediatamente zarpou para África com toda a sua frota, soldados e mantimentos que tinha ao seu dispôr. No entanto, fortes ventos contrários impediram a armada de D. João de atingir as costas de Tânger. Depois, sabendo do fim dos combates e do armistício assinado , D. João mudou de destino e dirigiu-se a caminho de Arzila. Lá, D. João entrou em negociações frenéticos com os representantes de Sale ibne Sale, na esperança de que conseguisse a libertação do seu irmão D. Fernando, mas sem resultados. D. João regressou a Portugal de mãos vazias.

O Rei D. Duarte recebeu as notícias da tragédia a 19 de Outubro, na sua residência de Santarém. O Infante D. Pedro, então de passagem por Lisboa, recebeu as notícias mais ao menos na mesma altura, e imediatamente teve a ideia de reunir uma frota para resgatar os irmãos. Mas D. Pedro encontrava-se ainda em Lisboa quando os primeiros navios da armada de retirada começaram a chegar à capital com a notícia da capitulação portuguesa e do tratado.

Após o choque inicial, a questão do que fazer a seguir foi colocada imediatamente em questão. O dilema sob o que fazer havia de se tornar o maior problema de sempre com que a Ínclita Geração haveria de lidar. Os infantes vitoriosos em Ceuta haviam sido armados cavaleiros pelo pai Rei D. João I em consequência do feito. E agora tudo o que haviam alcançado e a glória recebida havia sido desfeita pelos últimos acontecimentos. Os Infantes D. Pedro e D. João, que haviam sempre argumentado a favor de abandonar Ceuta, não tinham quaisquer dúvidas sob o que fazer: cumprir o tratado e entregar Ceuta. O Rei D. Duarte tinha poderes suficientes para dar essa ordem, mas foi vencido pela indecisão.

Após um silêncio prolongado, D. Henrique deu finalmente notícias numa carta enviada de Ceuta para o irmão o Rei, argumentando contra o cumprimento do tratado que ele própria havia assinado. D. Henrique notou que as escaramuças na praia durante o embarque da retirada era sinal de que o acordo havia sido desrespeitado pelos mouros, e propôs ao invés que deveriam trocar o filho de Sale ibne Sale (ainda prisioneiro de D. Henrique) pelo irmão Infante D. Fernando. Mas D. Duarte recebeu ao mesmo tempo uma carta do próprio Infante D. Fernando, ainda cativo na mesma altura, relatando de que os líderes marroquinos não aceitaram nada que fosse menos do que a devolução de Ceuta, e que questionavam a razão da demora da entrega da cidade. É claro das cartas, contrariamente às lendas que se criaram posteriormente (propaladas por D. Henrique, que D. Fernando não buscava o destino de um mártir, mas que esperava que a parte portuguesa do tratado fosse cumprida, esperando ser libertado dentro em breve.)

Cortes de Leiria
Indeciso sob o que fazer, o rei D. Duarte convocou Cortes para Leiria em Janeiro de 1438 para conselho a respeito de como proceder. O Infante D. Henrique não compareceu à convocatória, permanecendo em Ceuta.

As Cortes de Leiria tiveram abertura a 25 de Janeiro. Antes do seu início, D. Duarte (através de uma porta-voz) culpou abertamente D. Henrique por ter ignorado as instruções militares ordenadas pelo rei para o ataque a Tânger.  Mas não havia forma de dar a volta ao facto de que tinha sido o próprio rei a autorizar a expedição, contra o conselho de outras partes, incluindo as próprias Cortes. Uma carta do Infante D. Fernando foi lida nas Cortes. Nela, o Infante perguntava o que estava a acontecer para tardar para que o tratado fosse cumprido por parte de Portugal, expressando o desejo de ser libertado e relembrando de que Ceuta tinha pouca utilidade para Portugal. Uma vez mais, os Infantes D. Pedro e D. João, que se haviam oposto à expedição desde o início, manifestaram perante as Cortes a necessidade do tratado ser ratificado por Portugal e ser imediatamente entregue Ceuta. Os membros do Clero concordaram – embora o arcebispo de Braga acrescentasse de que o aval do Papa devia ser de levar em conta para uma decisão final. A maior parte dos representantes dos concelhos também concordaram, com exceção dos representantes das maiores cidades comerciais como Lisboa, Porto e Lagos, que sentiam que a libertação do Infante cativo era uma recompensa pequena para a importância de Ceuta, e sugeriram de que o tratado devesse ser renegociado. Finalmente, foi a alta nobreza que fez com que a proposta da devolução de Ceuta fosse colocada completamente de lado. Liderados pelo conde de Arraiolos, que havia liderado o séquito dos nobres em Tânger (mas que antes se tinha oposto à expedição), os nobres opuseram-se aos termos do tratado. D. Fernando, Conde de Arraiolos argumentou fervorosamente de que renegar o tratado não era uma desonra, uma vez que tinha sido assinado debaixo de coerção. As Cortes terminaram sem haver uma decisão final a ser tomada.

Em Junho, incapaz de continuar a ignorar as constantes convocatórias do irmão, o Infante D. Henrique deixa finalmente Ceuta e regressa a Portugal, embora tivesse expressado o desejo de não comparecer em Évora perante as hostes do rei em público em Évora. O Rei D. Duarte acedeu a encontrar-se de forma privada em Portel. Terá sido provavelmente lá que a decisão de manter Ceuta foi definitivamente tomada. D. Henrique propôs alternativas para conseguir a libertação do Infante D. Fernando - resgate por dinheiro, convencer Castela e Aragão a aliaram-se a Portugal numa libertação em massa de prisioneiros muçulmanos, juntar um novo exército e invadir novamente Marrocos, etc. D. Henrique propôs um sem-número de maneiras para tentar a libertação o irmão cativo, mas entregar Ceuta não se encontrava em nenhuma delas.

Em Maio de 1438, contando seis meses de prisão do Infante D. Fernando, Abu Zacaria Iáia Aluatassi, vizir do palácio merínida em Fez, decidiu tomar pessoalmente a custódia do Infante, retirando-o da custódia de Sale ibne Sale, ordenando que o D. Fernando fosse transferido dos seus aposentos confortáveis em Arzila para uma cela normal em Fez. Lá, o estatuto do Infante prisioneiro passou a ser o de um prisioneiro vulgar, sendo sujeito a humilhações e torturas constantes pelos seus captores, sendo mantido em correntes por longos períodos. De acordo com o cronista Frei João Álvares (que se manteve na sua companhia), o Infante suportou os castigos com resistência estoica.

Missão de Fernando de Castro, 1440–41
O rei D. Duarte morreu em Agosto de 1438 (de peste, ao que afirmaram os seus médicos, de coração destroçado pelo destino sem apelo do seu irmão Infante D. Fernando, dizia o povo). A morte prematura de D. Duarte esteve na origem de um conflito interno em Portugal a respeito da regência do seu jovem filho e sucessor, o novo rei ainda menor D. Afonso V, e os assuntos do reino esquecidos. No final, o conflito foi resolvido a favor do Infante D. Pedro, que se tornou regente finalmente em 1439.

O cumprimento do tratado esteve entre as primeiras medidas do novo regente. D. Pedro enviou dois emissários, Martim Távora e Gomes Eanes, a Arzila para negociar as questões da entrega de Ceuta pela libertação do D. Fernando. Teoricamente, D. Fernando era refém de Sale ibne Sale, mesmo tendo em conta que estava preso em Fez, sob custódia de Abu Zacaria. Sale tinha morrido recentemente e o seu irmão (a que as crónicas chama Muley Buquer – Abu Bakr?) sucedeu-lhe como governo de Tânger e Arzila ( o filho de Sale ainda se encontrava prisioneiro dos portugueses). Foi este 'Muley Buquer' que delineou as condições iniciais para a troca – primeiro o governador português Fernando de Noronha teria de ser destituído ( a sua reputação era tal que os marroquinos sentiram que ele faria tudo para se opôr à troca), e apenas após o cumprimento dessa premissa, Muley Buquer faria o pedido a Abu Zacaria de transferir D. Fernando de Fez de volta para Arzila. Como se iria proceder após esta parte no entanto não permanecia claro, mas provavelmente a troca iria ser cumprida.

Após receber o relatório, D. Pedro nomeou D. Fernando de Castro (o chefe da casa do Infante D. Henrique e diplomata experiente) como encarregado da operação. Em Abril de 1440 (noutras fontes datado de 1441). Fernando de Castro enviou a sua frota para Ceuta, para tomar a cidade e destituir o governador Fernando de Noronha, e dar início à evacuação da guarnição portuguesa preparando-se para a devolução da cidade, consoante acordado, aos merínidas. Entretanto, os embaixadores Martim de Távora e Gomes Eanes eram suposto regressar a Arzila para receber o Infante D. Fernando quando este fosse libertado pelos seus captores.

A operação teve início de forma nada discreta. A frota largou-se ao mar em estilo de celebração - o ambicioso Fernando de Castro fantasiou abertamente que o Infante D. Fernando, ao ser liberto iria concordar em casar com a sua filha no lugar de libertação, transportando desta forma na frota com riquezas e adereços, equipando os navios com banquetes finos, um conjunto de notáveis, e uma guarda pessoal de 1 200 homens. Mas a caminho do destino, perto do Cabo de São Vicente, a frota portuguesa caiu numa emboscada de piratas genoveses. O barco principal da frota foi abordado e Fernando de Castro assassinado, antes que os outros barcos o pudessem socorrer. Os piratas dispersaram (havendo suspeitas de que Fernando de Noronha tivesse conspirado directamente com os piratas de forma a abortar a missão de Fernando de Castro que não podem ser postas de lado) D. Pedro encarregou então o filho do assassinado Fernando de Castro, Álvaro de Castro, para tomar o encargo da missão e completá-la.

Entretanto, Martim Távora e Gomes Eanes chegaram a Arzila, consoante o estabelecido. A morte de Fernando de Castro provocou confusão entre os portugueses, mas a partir do momento de que Fernando de Noronha fosse destituído oficialmente, o pedido de transferência devia ser entregue por Mulei Buquer em Fez. Os dois emissários portugueses enviaram o seu próprio representante, um judeu português conhecido apenas por 'Mestre José', para acompanhar Muley Buquer e eventualmente escoltar D. Fernando de volta para Arzila. Chegando a Fez em Maio, os emissários compareceram perante o vizir Abu Zacaria com cartas seladas de D. Pedro confirmando a destituição de Fernando de Noronha, acompanhada de uma cópia das instruções régias de que Álvaro de Castro devia cumprir no sentido de evacuar Ceuta. Mas Abu Zacaria negou a satisfazer o pedido. Em vez disso, o vizir respondeu que D. Fernando iria permanecer em Fez e que seria ele pessoalmente a tratar da troca uma vez que tivesse a certeza que Ceuta havia sido evacuada. O que se passou de seguida continua envolto em mistério. Mestre José foi acusado ( e confessado) de que faria parte de um golpe para ajudar a que D. Fernando escapasse, sendo o próprio emissário português preso e fechado numa cela. A detenção de Mestre José (que durou até Setembro) deu tempo a que Abu Zacaria reunisse um exército marroquino destinado servir de apoio a uma marcha triunfal sobre Ceuta, pretendendo que a guarnição da cidadela fosse evacuada rapidamente. O vizir assim procedeu, levando D. Fernando consigo, prometendo-o entregá-lo logo que tomasse posse da cidade. Mestre José foi libertado e enviado de volta a Arzila para transmitir a mudança de planos do vizir a Martim de Távora e Gomes Eanes. Não é certo o que o emissário terá relatado relativamente às intenções de Abu Zacaria, mas os embaixadores portugueses rejeitaram a proposta, argumentando de que não estavam dispostos a "abrir mão de Ceuta por promessas em papel", e que precisavam de estar certos relativamente ao paradeiro e estado físico do próprio Infante D. Fernando. Ficando a situação num impasse, Abu Zacaria desistiu da marcha para tomar posse de Ceuta. (Relatórios de exércitos marroquinos em marcha para Ceuta causaram frisson em Portugal, onde houve receios de que Abu Zacaria estivesse a tentar tomar Ceuta pela força). Em fins de 1440, um exército português foi enviado de urgência para reforças as defesas da cidadela. Não é claro se tal exército tenha realmente atingido Ceuta, uma vez que se tivesse realmente chegado, o desembarque de reforços iria enviar sinais ambíguos a respeito das reais intenções portuguesas relativamente a Ceuta.

As negociações continuaram, desta vez desenvolvendo-se a respeito de potencial troca de reféns e garantias materiais para sustentar promessas verbais. Mas havia pouca confiança entre as partes. O facto de os portugueses não terem cumprido a sua parte imediatamente em 1437, e o falhanço do Infante D. Henrique em devolver o filho de Sale ibne Sale logo a seguir à evacuação da praia, essencialmente punham em causa quaisquer novas propostas portuguesas. Abu Zacaria sabia que D. Fernando era a sua única cartada negocial, e de que ele era a única razão pela qual os embaixadores portugueses lá se encontravam (o que era difícil de desmentir). Abu Zacaria não desejava e não podia de maneira alguma, libertar o infante D. Fernando antes que tivesse a certeza absoluta que Ceuta estaria segura na sua posse. Por outro lado, já em Ceuta, o jovem e inexperiente Álvaro de Castro, rodeado de capitães suspeitos e soldados veteranos, simplesmente não foi capaz de levar a cabo a tarefa de entregar a cidade de volta aos merínidas por nada menos que fosse o Infante D. Fernando.

Nos fins de Outubro e princípios de Novembro, o sultão nacérida Maomé IX de Granada apareceu em cena e ofereceu-se para quebrar o impasse. Avançou com a proposta de que D. Fernando fosse libertado sob custódia de um grupo de mercadores genoveses, debaixo da promessa solene de que os genoveses não entregariam D. Fernando aos portugueses enquanto a evacuação de Ceuta não estivesse confirmada. Os portugueses não deram uma resposta imediata à proposta do sultão granadino, e o aparecimento de uma vaga de peste em Marrocos fez com que a matéria fosse adiada ainda por mais tempo. Três dos nobres que tinham sido capturados na praia permaneciam cativos em Arzila, (separados de D. Fernando que tinha sido transferido para Fez) e que eram João Gomes de Avelar, Pedro de Ataíde e Aires da Cunha, morreram de peste por esta altura. Em Setembro, as notícias dando conta da rejeição da proposta do Sultão de Granada chegaram a Fez e D. Fernando foi uma vez mais posto a ferros.

Morte do Infante D. Fernando
Quaisquer que fossem as esperanças que ainda sobrevivessem para uma solução pacífica, estas terminaram em Março de 1442. De acordo com Álvares, naquele mês, um certo nobre marroquino (identificado por Álvares como Faquyamar, um tutor do príncipe merínida) foi preso pelos homens de Abu Zacaria, por terem sido encontradas na sua posse algumas cartes portuguesas, algumas tendo origem na corte da rainha-mãe D. Leonor de Aragão, onde se delineava um esquema complexo de libertar D. Fernando do seu cativeiro. O nobre marroquino foi brutalmente torturado e executado na presença do próprio D. Fernando, sendo este transferido para uma masmorra isolada e escura em Fez. Não era claro para Abu Zacaria de que os portugueses estivessem realmente interessados em devolver Ceuta, desta forma não restando quaisquer hipóteses a não ser propôr o mais elevado preço de resgate possível. Mas nada disso sucedeu. Após quinze meses de cativeiro e com as condições de vida a degradarem-se ainda mais, D. Fernando acaba por morrer a 5 de Junho de 1443, com 41 anos de idade. Várias dos restantes membros da companhia do malogrado Infante seriam libertados nos anos seguintes, mediante pagamento de resgate, encontrando-se entre eles o próprio Frei João Álvares, cronista presente em todo o cativeiro do Infante.

Na sua crónica oficial, Ruy de Pina não faz menção a qualquer plano de fuga do Infante, e sugere que as negociações simplesmente foram terminadas porque Abu Zacaria não demonstrou real interesse em recuperar Ceuta, de que a presença portuguesa em Ceuta servia os propósitos de Abu Zacaria como distração política oficial sob a população de Marrocos. de forma que o vizir oatácida pudesse consolidar o seu poder internamente.

Legado

Portugal
O desastre de Tânger e o cativeiro e subsequente morte do Infante D. Fernando permaneceu durante largos anos na memória colectiva dos portugueses. no entanto de forma pouco consistente. Foi um grande golpe na reputação do Infante D. Henrique enquanto líder militar. No entanto, D. Henrique foi capaz de afastar as culpas da sua pessoa nos eventos encorajando um culto popular da santidade do próprio Infante D. Fernando com um mártir nacional, um 'Infante Santo' ou 'Santo Príncipe' (que na realidade nunca foi sequer beatificado pela Igreja Católica) de que se teria oferecido voluntariamente ao sofrimento e sacrifício pessoal, oferecendo a sua vida pelo destino português de evangelizar África, em vez da realidade de ser uma vítima dos erros decorrentes da pretensões militares e da sucessão de decisões erradas de D. Henrique. Este então encarregou Frei João Álvares, uma vez regressado, para redigir as crónicas da detenção e cativeiro de D. Fernando como peça de hagiografia cristã (embora Álvares não partilhasse da interpretação dos eventos por parte de D. Henrique). No entanto, a interpretação de D. Henrique ganhou adeptos nos anos seguintes, particularmente no que toca à própria reputação do Infante, a qual ascendeu em retrospectiva da glorificação da Era das Descobertas, de forma que as suas culpas na derrota em Tânger pudessem ser esquecidas.

Na altura, no entanto, D. Henrique não conseguiu tal portento de forma fácil. Ficou conhecido, a partir das Cortes de Leiria, que ele era responsável pelo fiasco de Tânger e que as esperanças de D. Fernando encontraram oposição de D. Henrique no cumprimento da parte portuguesa do tratado de paz. O papel dúbio de D. Henrique na crise de regência e a posterior atitude de parcialidade para com a Casa de Bragança na Batalha de Alfarrobeira de 1449 desenvolveu um sentimento no país de que o Infante D. Henrique era uma espécie de traidor da dinastia, com o propósito de trair os seus próprios irmãos para ganhos pessoais, das quais Tânger e subsequentes eventos como responsável da Ordem de Cristo e concessões de todas as descobertas foram exemplos amplamente citados. Os painéis de São Vicente, da autoria de Nuno Gonçalves e realizados por volta desta altura, é crença por parte de alguns historiadores de que se trata de uma espécie de declaração política, uma homenagem póstuma ao malogrado Infante D. Fernando, representado nos painéis com um capacete mouro e barba ao estilo dos mouros, enquanto que o Infante D. Pedro, opositor às intenções de D. Henrique e traído por este em Alfarrobeira, surge com um dedo acusador no ombro do Infante D. Henrique, o cavaleiro de púrpura (de atentar que a imagem mais veiculada do Infante com chapéu corresponde na realidade ao rei D. Duarte).

Marrocos
A vitória de Tânger alterou profundamente os destinos políticos, em particular do impopular Abu Zacaria Iáia Aluatassi, vizir do palácio merínida de Fez e regente em nome do sultão merínida . Celebrado como um herói nacional, foi rápido a tirar partido da vitória e do prestígio que esta lhe concedeu. Qualquer questão relativa à contestação da sua regência foi colocada de lado, e os governadores regionais retornaram aos seus lugares. O caos e desordem das duas décadas anteriores tiverem um fim abrupto, e Marrocos desfrutou de paz no rescaldo da vitória sobre os invasores cristãos.

No próprio ano da sua vitória, Abu Zacaria iniciou a construção do mausoléu Zauia Mulei Idris II em Fez, destinado a albergar os restos mortais incorruptíveis do sultão Idris II (que havia fundado a dinastia Idríssida antes em 808). Mas o verdadeiro propósito do monumento foi da celebração do triunfo das hostes de Abu Zacaria em Tânger.

Embora no fim Abu Zacaria não tivesse a consolação de recuperar Ceuta, a vitória em Tânger foi instrumental na ascensão dos vizires oatácidas e do eventual eclipse dos sultões merínidas em nome dos quais aqueles detinham a regência.

Campanhas seguintes
Qualquer que fosse a atitude do Infante D. Henrique e os méritos objectivos de manter Ceuta, a morte do irmão D. Fernando, cognominado o Infante Santo para servir os seus propósitos, o destino do malogrado infante selou a manutenção da praça-forte em mãos portugueses. Um alto preço foi pago por isso, e a questão de abandonar Ceuta foi completamente posta de parte. De facto, deu inclusive um novo ímpeto ao expansionismo português em Marrocos, no qual agora se mesclava um elemento de represália pelo martírio do Infante Santo. A memória do Infante Santo foi citada pelo rei seu sobrinho Afonso V aquando de uma nova expedição a Tânger em 1458. Acabou sendo desviada no entanto, tendo sido capturada Alcácer-Ceguer no seu lugar. Uma terceira tentativa foi lançada no fim de 1463. Finalmente, à quarta tentativa, Tânger finalmente submeteu-se aos portugueses em Agosto de 1471.

Referências

Fontes
Quase todos os registos do Desastre de Tânger dependem em grande medida de duas crónicas portuguesas: a oficial Chronica d'el Rey D. Duarte, escrita por Ruy de Pina na década de 1510 (provavelmente com base em rascunhos originalmente preparados por Gomes Eanes de Zurara), e a Chronica do Infante Santo D. Fernando escrita cerca de 1460 por Frei João Álvares, que viveu pessoalmente os acontecimentos.

Crónicas (fontes primárias):
 Frei João Álvares (c. 1460) Chronica dos feytos, vida, e morte do infante santo D. Fernando, que morreo em Fez, 1ª edição 1526, Lisbon. [publicado em 1730, editor Fr. Jeronimo dos Ramos, Lisboa: M. Rodrigues. online
 Ruy de Pina (c. 1510) Chronica d'el Rey D. Duarte, inicialmente publicado em 1790 por J.F. Correia da Serra, Collecção de livros ineditos de historia portugueza, Vol. 1, Lisbon: Academia das Ciências. [edição de 1901: editor Gabriel Pereira, Lisboa: Escriptorio online ]
 Ruy de Pina (c. 1510) "Chronica d'el Rey D. Affonso V", inicialmente publiccado em 1790 in J.F. Correia da Serra, Collecção de livros ineditos de historia portugueza. Lisboa: Academia das Ciências de Lisboa, Vol. 1. (Republicada em 1901 , 3 volumes, editor Gabriel Pereira, Lisbon: Escriptorio, online)
 Gomes Eanes de Zurara (1453) Crónica dos feitos notáveis que se passaram na Conquista da Guiné por mandado do Infante D. Henrique ou Chronica do descobrimento e conquista da Guiné. [Traduzido para inglês em 1896–99 by C.R. Beazley and E. Prestage, The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea, Londres: Halyut, v.1, v.2]
 Manuel Lopes de Almeida, Idalino Ferreira da Costa Brochado and Antonio Joaquim Dias Dinis, editores, (1960–1967) Monumenta Henricina, Coimbra. vol. 1 (1143–1411), vol.2 (1411–1421), [vol.3] (1421–1431), vol. 5 (1431–1436), vol. 6 (1437–1439),vol. 7 (Sep 1439–1443), vol. 8 (1443–45)

Fontes secundárias:
 Beazley, C.R. (1894) Prince Henry the navigator: the hero of Portugal and of modern discovery, 1394–1460. New York: Putnam online
 Cook, W.F. (1993) "Warfare and Firearms in Fifteenth Century Morocco, 1400–1492", in War & Society, Vol. 11 (2), pp. 25–40 at De Re Militari
 Diffie, Bailey W., and George D. Winius (1977) Foundations of the Portuguese empire, 1415–1580 Minneapolis, MN: University of Minnesota Press
 Elbl, Martin Malcolm (2013) Portuguese Tangier (1471–1662): Colonial Urban Fabric as Cross-Cultural Skeleton Toronto and Peterborough: Baywolf Press, 2013
 Elbl, Martin Malcolm (2013, rel. in 2015) "Contours of Battle: Chronicles, GIS, and Topography—A Spatial Decoding of the Portuguese Siege of Tangier, September to October 1437", in Portuguese Studies Review, Vol. 21, No. 2 (2013) (delayed publication release: November 2015): 1–135.
 Julien, Charles-André, Histoire de l'Afrique du Nord, des origines à 1830, édition originale 1931, réédition Payot, Paris, 1961
 Quintella, Ignacio da Costa (1839–40) Annaes da Marinha Portugueza, 2 vols, Lisbon: Academia Real das Sciencias. vol. 1
 Russell, Peter E. (2000) Prince Henry 'the Navigator': a life New Haven, Conn: Yale University Press.

Ligações externas
 O fracasso da expedição a Tânger, A Alma e a Gente - Memorial do Barlavento (Extrato de Programa), por José Hermano Saraiva, Videofono / RTP, 2003

Batalhas envolvendo o Reino de Portugal
Batalhas envolvendo o Império Merínida
Batalhas da Idade Média
Batalhas do século XV

Desastre de Tânger


An Epicedia in uska genus han Coleoptera. An Epicedia in nahilalakip ha familia nga Cerambycidae.

An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life:

Mga kasarigan

Epicedia

Epicedia


Il Quinquatria o Quinquatrus era una festività romana dedicata a Minerva, con consacrazione delle armi a Marte, e celebrata il 19 marzo, cinque (quinque) giorni dopo le idi di marzo.

Significato della festività
Secondo Varrone, il nome di questa festività, che durava un solo giorno, derivava dal fatto che venisse celebrata il quinto giorno dopo le idi di marzo: allo stesso modo, gli abitanti di Tusculus avevano una festività il sesto giorno dalle idi chiamata Sextarus o una chiamata Septimarus il settimo giorno. Festo affermava che anche i Falisci chiamavano Decimatrus una celebrazione che aveva luogo il decimo giorno dalle idi.

Una spiegazione differente viene data da Ovidio, che afferma che i Quinquatria duravano cinque giorni, da cui il nome. È però possibile che solo il primo giorno fosse il Quinquatria vero e proprio, e che i successivi quattro fossero stati aggiunti successivamente, probabilmente all'epoca di Gaio Giulio Cesare, allo scopo di divertire il popolo: infatti, mentre il primo giorno era proibito versare sangue, nei successivi quattro venivano organizzati giochi gladiatorii. Questa interpretazione è avvalorata dal fatto che nei calendari più antichi solo un giorno è dedicato a questa festività.

È ancora Ovidio a riferire che la festività era dedicata al dies natalis ("compleanno") di Minerva, mentre Festo afferma che veniva commemorata la consacrazione alla divinità del tempio sull'Aventino. In questo giorno dedicato a Minerva, era uso che le donne consultassero gli indovini. Gli oratori ed i grammatici ricevevano il loro onorario in questo giorno, dacché Minerva era anche "magistra orationis" (maestra del dire) e protettrice dei suddetti.

Questa festività è menzionata anche nel Feriale Duranum, un calendario religioso ad uso dei militari di stanza a Dura Europos.

Rituali
Il quinto giorno dei Quinquatria, il 23 marzo, era dedicato al rituale di purificazione delle tubae, le trombe da guerra; è però probabile che questa cerimonia, detta Tubilustrium, fosse stata in origine indipendente dai Quinquatria, e venisse a cadere nell'ultimo giorno di questi solo a seguito dell'estensione dei Quinquatria. L'imperatore Domiziano stabilì che la festa venisse celebrata annualmente nella sua villa ai piedi dei Colli Albani. Un collegio da lui istituito ebbe il compito di sovrintendere alle celebrazioni, che includevano cacce a bestie selvagge, spettacoli teatrali e gare di oratoria e poesia.

Fu in occasione dei Quinquatria del 59 che Nerone invitò la madre Agrippina Minore alla propria villa a Baia, con lo scopo di assassinarla affondando la nave su cui si trovava, ma Agrippina scampò alla morte.

Esisteva anche un'altra festività, detta Quinquatrus Minusculae o Quinquatrus Minores, celebrata alle idi di giugno (13 giugno) in cui i tubicines, i suonatori delle tubae, andavano in processione al tempio di Minerva.

Note

Bibliografia
 John Bagnell Bury, The Student's Roman Empire, New York, Harper&Row, 1893.
 William Smith, "Quinquatrus", in A Dictionary of Greek and Roman Antiquities, Londra, John Murray, 1875, pp. 982–983, su LacusCurtius

Festività romane

Quinquatria


Kaliwatan sa murag-anay ang Speculitermes angustigulus. Una ning gihulagway ni He ni adtong 1985. Ang Speculitermes angustigulus sakop sa kahenera nga Speculitermes, ug kabanay nga Termitidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Uk-ok
Speculitermes

Speculitermes angustigulus


『トリシア先生』シリーズ(トリシアせんせいシリーズ)は、南房秀久の執筆によるライトノベル(小説)のシリーズ。また、同作者の手による外伝作となる児童文学作品に「トリシアシリーズ」がある。そのため、当項目ではこの2シリーズおよび、それらから派生したシリーズ作品を扱う。

表紙絵および本編挿絵は全シリーズ作品において小笠原智史が担当。

概要
ハイ・ファンタジーの世界観を舞台に、動物と話せる少女である魔法医師のトリシア先生を主人公とした、ドリトルものパターンのハートフルストーリーである。

著者のデビュー作『黄金の鹿の闘騎士』や前作『月蝕紀列伝シリーズ』(共に富士見ファンタジア文庫より刊行)と世界観を同じくしている。この作品は『月蝕紀列伝シリーズ』からは、はるかに遠い未来にあたり、一方で『黄金の鹿の闘騎士』からはそれほど時間の経過の少ない、いわゆる近未来となっている。そのため、作中には両作に登場したキャラクターが一部分ではあるものの再登場している。

著者のデビューした富士見ファンタジア文庫(富士見書房)より展開が始まったシリーズであるが、のち年少者向けの外伝が学習研究社(学研)によって展開され、出版社およびジャンルをまたがっての発表シリーズとなった。そのため、従来の本編に当たる『トリシア先生シリーズ』の執筆停滞が長きに渡り富士見側によって打ち切りとなったにもかかわらず、その代わりに学研側の『トリシアシリーズ』の執筆がコンスタントに続けられているため、著者である南房にとっては『ハード・デイズ・ナイツシリーズ』(富士見ミステリー文庫)も超えうる最大の代表作となっている。

なお『トリシアは魔法のお医者さん!!』以降から、内容がより低年齢向けのものへとシフトしている傾向にある。また2010年以降に出された本シリーズの書籍には、同年から同じように学研ホーディングス配下(学研教育出版→学研プラス)の出版社から発刊されている、女児向けのドリトルもののロー・ファンタジー作品である『動物と話せる少女リリアーネ』(タニヤ・シュテーブナー著、中村智子訳)を紹介するフライヤー(チラシないしはリーフレット)が挟まれる事が多かった。

現在は、学研プラスから出された『魔法医トリシアの冒険カルテ』を最終シリーズとみなし、書籍としてのシリーズ展開は終了している。

作品

トリシア先生シリーズ
2000年6月に第一作『トリシア先生、急患です!』が富士見書房のライトノベル文庫レーベル富士見ファンタジア文庫より刊行され、シリーズがスタート。以降、同社の同レーベルにより文庫書き下ろし形式でシリーズ作品が刊行されている。現在4巻まで。

様々な動物(つまり「心」を持つ存在)と会話ができる才能を持つ、新米の魔法医トリシアを主人公とした物語であり、物語発表時は「女医さんファンタジー」というアオリで紹介された。基本的に異なる種族の間においても何らかの形で意思の疎通ができる事を普通と考えるファンタジーの世界観にあって、これを廃し、トリシアの能力を特殊とした上で、彼女の仲間や患者たちの「心」を描き、それに粉骨砕身するトリシアの姿に一定の評価があり「ライトノベルのドリトル先生」と評される事もある。

富士見ファンタジア文庫は書き下ろし中心の文庫レーベルであるために基本的に雑誌掲載は無いが、一時期『月刊ドラゴンマガジン』の増刊にあたる『ファンタジアバトルロイヤル』に読み切りの形で作品が掲載されたこともあった。これに関しては単行本に収録されていない。なお、内容は『トリシア先生シリーズ』と『トリシアシリーズ』の中間点に位置する外伝である。

前述した、著者の他シリーズとの関連性がかなり明確に打ち出され、そのためのネタが頻出している。

後述の各シリーズから見た場合の原作作品であるが、下記シリーズの執筆期間の長期化と発展による事情から設定に齟齬が生じ、のちに本作に類するストーリーが以下のシリーズにおいてリライトされるに至り、両作の関係性は「同一であるが、ある時から異なる可能性を歩んでいる世界」すなわちパラレルワールドとなった。なお、本シリーズは第4巻『トリシア先生、大手術!』で執筆が停止されており、作者である南房は学研側の公式ホームページで「ファンタジア文庫版トリシア・シリーズに描かれていたり、途切れてしまっているエピソードは、これからも学研版で取りあげていきます」と明確にメッセージを打ち出しており、ファンタジア文庫上においてそのままの形でシリーズが継続される可能性を間接的にではあるが明確に否定している。

トリシアシリーズ(トリシア修行中シリーズ)
上記『トリシア先生シリーズ』の発表と並行する形で学習研究社(現在は事業分割を経て学研教育出版)の学年誌『6年の学習』に2002年6号より『トリシア、ただいま修行中!』のタイトルで連載が開始された。その後2003年3号まで同誌で連載を続け、2003年4号からは『5年の学習』に移籍。『トリシア、まだまだ修行中!』とタイトルを変えて2004年3号まで連載を続けた。2004年にこれらの連載をまとめた単行本が雑誌刊行元の新書レーベルエンタティーン倶楽部より発刊され、その後は『トリシア先生シリーズ』と同様に書き下ろしから直接書籍とする発表方式にシフトした。これに類する単行本は4巻まで発刊されている。

物語内容は『トリシア先生、急患です!』から遡る事1~2年前の時代の出来事であり、このシリーズにおいてトリシアはまだ魔法医ではなく、単なる見習い魔法使い(魔法学院の生徒)として修行中の身である。そのため前述した富士見版トリシア先生シリーズ(あるいは後述する新トリシア先生シリーズ)との区別から『トリシア修行中シリーズ』と称される事もある。

当初は前述の『トリシア先生シリーズ』の過去のストーリーとされ、公称上・実質的ともに「トリシア先生シリーズの外伝」という位置付けであったが、児童書であるがゆえの表現の規制や新展開の発展により徐々に「トリシア先生シリーズ」から設定や時間の流れが乖離し齟齬が生じる事となり、結果として2008年に『トリシア先生、急患です!』(新トリシア先生シリーズ)がリライトされるに当たって正式に、それまでの「トリシア先生シリーズ」と袂を分かちパラレルワールド化する事となった。

なお、本作以降の作品を発刊会社の別をもって『学研版』と称し、原作となる『トリシア先生シリーズ』を『富士見版』と称する事もある。

新トリシア先生シリーズ
上記『トリシア(修行中)シリーズ』の続編としてリライト・新規執筆されたトリシア先生シリーズ。トリシアシリーズと同様、学研のエンタティーン倶楽部より発刊されている。2009年に行われた学研グループ再編に伴う事業分割により、エンタティーン倶楽部の発刊が学研教育出版に移管されたため、以降のシリーズ作は同社から出されている。

学研の公称では『トリシアシリーズ』からの継続作品のため、これらも『トリシアシリーズ』として扱われるが、本ページでは前述の原作となるトリシアシリーズである『富士見トリシア先生シリーズ』との兼ね合いから別項として扱うこととする。また修行中シリーズを含まない本シリーズのみを指して「魔法医トリシアシリーズ」と呼ばれる事もある。

内容は上記の通り『トリシア先生シリーズ』作品のリライトと、新規執筆作品とで構成されている。特にリライトは『トリシア(修行中)シリーズ』との相違点やかつての『トリシア先生シリーズ』で扱われていた児童書にはふさわしくないテーマや場面を無くすためのものである。

そのため、旧シリーズである『トリシア先生シリーズ』と比較すると、この世界観における世界情勢ゆえの凄惨さや殺伐さが薄れ、作内で描かれている世界があくまでも主人公の周辺のみに限定されている。そのために旧シリーズよりも、よりハートフルな作風に仕上がっている。

学研のアナウンス上では第6作(トリシアシリーズ上の換算では第10作)となる『トリシア先生と奇跡のトビラ!』で一応の完結となっているが、代わりに公式ホームページ上で外伝作がいくつか執筆・発表された。後に、これらの設定を踏まえた新シリーズとして、シリーズそのものがリニューアルされる事が示唆される。

トリシアは魔法のお医者さん!!
『新トリシア先生シリーズ』の完結および公式ウェブサイト上での外伝発表を経て2011年9月に『トリシア(修行中)シリーズ』および『新トリシア先生シリーズ』の設定を踏まえたリニューアルシリーズとして『トリシアは魔法のお医者さん!!』がスタート。これまでのシリーズとは異なりシリーズタイトルそのものが書名となった上でエンタティーン倶楽部から独立した独自の新書版シリーズの扱いになる。すなわち学研版トリシアシリーズそのものがレーベルとして独立した形式をとるようになったとも言える。シリーズ開始においては新規執筆作品2巻が同時発売された。発刊は前シリーズから引き続き学研教育出版より行われた。また本シリーズの終了とともに同社は、学研グループメディア事業を行っている他社と合併して学研プラスへと改組されたため、学研教育出版が受け持った最後のトリシアシリーズでもある。

内容は新規執筆がメイン。旧シリーズ作品のリライトや編入に関してはアナウンスこそされていないが、一部の巻におけるいくつかのエピソードにおいて富士見版第3巻である『トリシア先生、休暇中♥』の内容を叩き台にしたリライトストーリーが見られる。

2015年9月に発売された第10巻『トリシアは魔法のお医者さん 10 ふたりのキズナと船の旅!』にて、欄外注釈の形で編集部からシリーズ終了のアナウンスが出された。そのため、このシリーズの巻数は全10巻というくくりになる。ただし、これはシリーズの完結ではなく、同時に2016年の春季を目処として代替となるリニューアルシリーズが出される予定であることも同欄外注釈にて告知されておりその間は以前(前シリーズの「新トリシア先生シリーズ」から本シリーズ「トリシアは魔法のお医者さん!!」に移行した時)と同じように公式サイトにおいて番外編が不定期に出される事となる。

なお学研の公称では本シリーズが出るまでに発刊されたエンタティーン倶楽部版に本シリーズもひっくるめて、従来通り「トリシアシリーズ」として、まとめられているが本項目ではレーベル上の分類と従来シリーズとの区別のために、本シリーズもまた別節として扱うものとする。

魔法医トリシアの冒険カルテ
前シリーズ『トリシアは魔法のお医者さん!!』完結時にアナウンスされた後継シリーズ作。2016年3月より第1巻が発行されてシリーズがスタートした。前述の通り、前年に行われた学研グループの再々編のため、本シリーズより発刊元が学研プラスとなる。前シリーズ同様にシリーズタイトルが書名となり、各書籍の独自タイトルはサブタイトルとして扱われている。また「トリシアシリーズ」としての扱いも同様で、学研の公式上では本シリーズも「トリシアシリーズ」のひとつ、とされる。ただし本項目においては前述のようにこれまでの他シリーズとの区別のために別節とする。

従来のシリーズにおいては主人公らの居住するアムリオン市街地および近い郊外を中心に物語が動いていたが、本シリーズにおいてはそれに限らず、より広い範囲での冒険を企図した物語が展開されやすくなっている。

2018年10月に発刊された第6巻『竜の騎士と伝説の名医』において同巻の発刊をもって「トリシア(修行中)シリーズ」から続いてきた書籍シリーズとしての終了が宣言された。ただし、同書の最終ページでは「トリシアのこれからの活やくはホームページや電子書籍でも読めるよ!」としている。

トリシアはひみつの魔女

電子書籍で配信されている、トリシアシリーズの最新シリーズ。2020年秋から四巻が配信されている。

あらすじ

トリシア先生シリーズ
『新トリシア先生シリーズ』および『トリシアは魔法のお医者さん!!』『魔法医トリシアの冒険カルテ』のあらすじも以下に準ずる。

アムリオン王国の市街地にある酒場「三本足の洗い熊」亭。その横にある路地の入り口には、まだ真新しく輝く木彫りの看板があった。

『トリシアの診療所 この奥 患者は人間、動物を問いません 』

看板がかけられた路地の奥は「三本足の洗い熊」亭の中庭。建物に囲まれた場所だが、それでも日差しも差し込む明るい庭。その隅にポツリと小さな小屋があった。そこは独立したての新米魔法医パトリシア、通称トリシアの診療所。彼女は動物たちの「心」が理解できる事を活かし、人間と動物の間に起こるトラブルを解決していく。

いつも賑やかしに様子を見てくれる幼馴染のレンや、師であるアンリ、腐れ縁でトラブルメーカーのキャット、キャットの姉のアム、診療所の家主にして「三本足の洗い熊」亭の女将であるセルマ、アンリとアムとセルマの盟友にして気高き光の種族アールヴの末裔フェリ。そんな彼らに支えられながら、トリシアは決して優しいだけでは解決できないはずの様々な事件に、ただ「心の優しさ」と「それを信じる心」そして「命を守る医者としての信念」で立ち向かっていく。

トリシアシリーズ
アムリオン王国の魔法学校に通う少女、トリシア。成績は最低。魔法もめちゃくちゃ。しかしある日トリシアは自分にどんな偉大な魔法使いも持っていない力があることに気付く。それは動物と心を通わせる力だった。

登場人物
キャラクター初出かつ原作である『トリシア先生シリーズ』を基本とし、必要に応じて『トリシアシリーズ』の設定について触れる。

両シリーズ共通の登場人物

メインキャラクター
トリシア
本シリーズの主人公。とび色の瞳に茶色の髪の少女。動物と心を通わせる不思議な力を持っている。家族は両親と妹がいたが、幼い頃に妹が馬車による交通事故で死亡。馬車の所持者である貴族は法外な慰謝料で両親を買収しようとしたが、両親はこれに応じなかったために無礼討ちと称して殺害されてしまった。その後は浮浪児(孤児)としてゴミ箱すら漁る野良猫の如き生活を強いられてきた。その後、幼馴染であるレンと再会し、アンリに拾われて彼が開く魔法学校の最初の生徒の一人となる。
本名はパトリシアであり、本来の愛称はパットであるが、これは両親から呼ばれていた愛称でもあり、この愛称を使われると両親と共にあった頃やその死の記憶を思い起こしてしまうため、他者からそう呼ばれる事を何よりも嫌っている。親しい友人にさえトリシアと呼ぶ事を強要し、自らを「パット」と呼んでいいのは自分の「本当の家族」だけだと心の中で強く思っている。
トリシアシリーズでは魔法学校の生徒。怪鳥ロックなど一見恐ろしい生き物とも友達になっている。一番長い間、魔法学校に通っているのだが魔法は苦手で、成績はクラスで一番低い。しかし難しい治癒魔法だけはアールヴの後夜祭で苦しむドライアド達を助けてから、メキメキと上達している。そしてペガサスの子供を命がけで助けてからは医者を志すようになり、魔法学校を卒業し、国一番の医者のソリスの元で医療を勉強している。口と手が同時に出るタイプ。
アンリ先生に憧れており、アンリ先生につりあうようになりたいという理由で三十日の間毎日三つ年をとるという危険な薬を飲もうとしていた(その効果を良く知らなかったからだが)。歌が上手い。
トリシア先生シリーズでは魔法医として独立し、酒場「三本足の洗い熊亭」の裏手に住居を兼ねた小さい診療所を構えている。独立したはいいが、患者がお金を持たない動物や貧民ばかりなので、いつも金欠にあえぎ、診療所の経営に四苦八苦しており、そのためにレンから「おごるよ」などと言われると微妙に弱い。ただ、レンとの食事中に医師として職業の話をしてしまう(鳥の肝臓のパイを食べているときに肝臓病の患者や手術の話をかなりリアリティを交えてしてしまう)など、一種、その手の職業にありがちな感性の麻痺による鈍感さを披露してしまう事もある。また動物も人間も分け隔てなく診療するためにトリシアをよく知らない町の人たちからは獣医と勘違いされており、事故などの救急診療で現場に緊急往診した際には町の人たちから「人間相手の医者を!」を悲鳴を上げられてしまう。
レンとは『急患です!』でキスまでいった仲だったが『奮闘中!』以降では無かった事になっており、レンとの距離が縮まる事に照れと怯えが入るようになる。そのため、これ以降レンとは一歩たりとも関係が進展していない。
精霊たちの伝承に言う「癒しの巫女」にして精霊たちの住まう場所「仙境」において「世界に滅びをもたらす」伝説の存在である事が『大手術!』にて明かされた。そのため精霊たちからは恐れられ疎まれる存在であり、同時に強硬派の精霊たちからその命を狙われ行動を警戒される身の上でもある。
レン
トリシアの幼なじみでトリシアのことが好き。しかし一向に気付いてもらえない。魔法学校では一番優秀な生徒で常識人。暴走しがちな同輩(トリシアやキャット)や後輩(悪ガキ3人組)のツッコミ役。「アムリオンで二番目の魔法使い」を自称し、一番は師であるアンリと答える。アンリから、さらに高度な魔法を学ぶために魔法学校に残っている。しかしトリシアやキャットなどが引き起こす騒動に巻き込まれ、あまり良いところが見せられない。
家族がいないトリシアを守れるのは自分だけだからと、いつもトリシアのそばにいる。また、その決意から本人には嫌がられているのにもかかわらず、彼女の事を「パット」と呼ぶ。
トリシアシリーズでは、トリシアが修行しているソリスの診療所によく遊びに行っている。ある意味で(特に他者の色恋に関しては)トリシア以上に鈍感。
トリシアと同じ孤児だが、その過程はある意味でトリシアよりも凄惨である。トリシアの妹の事故とほぼ同時期、貴族の圧制に反抗した親が反逆罪で捕らえられ、家族揃って炭鉱の強制収容所に送られてしまい、そこでの重労働の果てに流行病に冒されてしまう。両親と姉が苦しむ中で手を差し伸べる者は無く、家族は病の苦しみから死を望むようになり、レンは介護疲れの果てに自らの手で家族のその願い(安楽死)を叶えてしまう。つまり、レンは「自らの最愛の家族を自らの手で殺してしまった」という、深い十字架を心に背負っている。
本名はレナード・ヴァン・デル・ハイト。実はアムリオンの隣国、ヴィントールの豪商ヴァン・デル・ハイト家の一人息子で、母親のタニヤ・ヴァン・デル・ハイトは吟遊詩人イアンと駆け落ちしてレンたちを産んだ。
トリシア先生シリーズでは引き続きトリシアの診療所にひっきりなしに顔を出し、公私に渡る彼女のサポートに奔走しており(ただしトリシア本人にはあいも変わらず迷惑がられているが)彼女とはキスまでした仲となった。
しかし、ヴィントールに赴いた際に祖父のヤチェク・ヴァン・デル・ハイトと出会い、自らの出生の秘密を知る。高齢ゆえに跡継ぎを渇望し、これを強要する(同時にアンリやトリシアを悪く言った)ヤチェクに一時は反発するが、トリシアの説得と「もっと自らを磨いて本当にトリシアを守れるようになる、トリシアとつりあう男になる」という想いから、ヴィントールに残りヴァン・デル・ハイトを継ぐ決意をし、トリシアと別れる。その際には師であるアンリから「卒業」し一人前と認められ友として互いに呼び捨てで呼称しあうことを許された。ただし、その後も必ずトリシアの危機には駆けつけ、彼女を守り続けている。
ヴィントール残留後は急速に商人としての実力をつけ、短期間でハイト家のキャラバンを掌握。同国の貴族であるハル(後述)の大使としての仕事にも随行するようになる。
夕闇(後述)からは「(トリシアにとって)雲間から差す一条の陽の光のよう」な存在と評価されている。
学研版では祖父との邂逅(『魔法のお医者さん!!』10巻)後もトリシアのそばにいる事を選び、仲間たちと共にアムリオンに戻っている。続く「魔法医トリシアの冒険カルテ」からはショーンと共に白天馬騎士団に見習いとして所属し、オニキス・ドラゴンの少年ダッシュと出会った事で彼を相棒に得て、竜騎士(兼、魔法騎士)となるべく将来を定めて修業を積んでいる。
キャット
トリシアの親友。アムリオンの第二王女。本名はプランサス・キャスリーン・オルクシアで、愛称の「キャット」はキャスリーンに由来するもの。そのことを鼻にかけ、傲慢な態度をとる。そのため最初魔法学校で浮いていた。今はなじんできている。トリシア曰く、「今だってかなり傲慢だけど、周りのみんなが慣れたって言うか、あきらめただけ」。最初はトリシアとは犬猿の仲だったが、キャンプでの出来事などをきっかけに親友になる。
幼い頃反乱が起こったときに、反乱を起こした貴族が両親である王と王妃をとらえ、彼女の目の前からさらっていった。両親が死んだと思い心を閉ざし、十二歳になるまでほとんど話すことができなかった。その頃の彼女は死人のようだった。歌はかなり下手。
自身は王族にもかかわらず非常にノリが良い。トリシアやレンに対する友人としての思いは強く、彼らと共に行動するときには皇女としての立場よりも友人としての立場の方をためらいなく優先することが多い。特にトリシアとつるんで悪巧みなどをする場合は姫君としての立場などお構いなしに王族としての権力とコネクションを乱用して暴走しまくる事が多く、その度に2人(特にレン)からツッコミを入れられる。ただ『指名手配中!?』ではその暴走ぶりがトリシアに対して向いてしまい、騒動終結後は深く反省している。元より王族という立場から友人と呼べる気の置けない存在が少ないこともあり、トリシアやレンをはじめとする「星見の塔」の学友たち(特に自分を王女としてではなく一人の友人として見てくれるトリシアとレン)との絆は彼女にとって自身の立場にすら代えることのできない宝物となっている。
性格上、かなりのトラブルメーカーであり、特に『トリシア先生シリーズ』では、自らは何もしていないのに騒ぎを大きくして、トリシア、レンやアンリに「ああ、やっぱりキャットがいた」と言われる。また、年少者であるカナルからは「補欠王女」とまで呼ばれている。

サブキャラクター
アム
キャットの姉でアムリオンの第一王女。本名はアムレディア・ド・アムリオン。同性の目から見ても魅力的な、誰もが見ても気品溢れ、また同時に強さも兼ね備える。キャットにとっては憧れであり目標でもある。トリシアとは『急患です!』で初めて顔を合わせており、トリシアシリーズにおいては登場はするもののトリシアと出会う事はない。
かつて、アムリオンが貴族連名の支配に置かれ重商主義的な圧制に苦しんだ時代、アンリと肩を並べて戦い、王権を貴族たちから取り戻した過去がある。そのため、清楚な見た目とは裏腹に非常に活動的な王女であり、キャットと違う点は、その行動力に「思慮」がきちんと加わる事。
実はアンリの実質的な恋人だが、互いの立場の違いがその関係に「待った」をかけている。二人ともかつての戦乱を潜り抜けて平和を築いた過去を持つために、それを壊す事を恐れ、故に互いの関係がその引き金となる可能性を知り、そのためにどちらも行動を起こせないという、ある意味で悲劇的な関係を持つ。
なお、著者が素人時代、最初に執筆したファンタジーのヒロインである。ただし、この作品は商用ベースに乗っていない。
アンリ
ステインアドラーのアンリの二つ名を持ち、セイル・グレイの再来と称えられる、伝説級の魔導師。『星見の塔』をはじめとする「7つの魔法院」を束ねて復興させた。
魔法学校の先生であるため、トリシアたちからは「アンリ先生」と呼ばれる。トリシアと4つしか年が違わないにもかかわらず、国を守る魔法剣士。魔法の天才と呼ばれている。しかし幼い頃は魔法が全く使えず、それが原因で目の前で姉を亡くしている。それから必死で勉強して今の魔力を身に付けたという。王国中の女の子の憧れの的。いつも騒ぎを起こすトリシア達を温かく見守っている。部屋はあまり片付いていない。
アムの実質的な恋人だが、前述の通り、互いの立場の違いが互いの足を引っ張って行動が起こせない。農夫の家柄の出身であるため、その事もアムとの関係においては障害となっている。
アム同様、著者が素人時代に最初に執筆したファンタジーの主人公。
セルマ
トリシアが構える診療所の母屋となる「三本足の洗い熊亭」の女将。トリシアにとっては大家さんでもある。気風のいい性格で、トリシアの面倒を何かと見てくれており、金欠のトリシアの家賃も「出世払いでいい」と待ってくれる懐の深さを持つ。トリシア先生シリーズにおいては、まさしくトリシアたちの「親代わり」の大家である。元は腕の立つ傭兵で、かつての貴族圧制による戦乱の時代はアム・アンリ・フェリと組んで、アムリオンに平和を取り戻す立役者の一人にもなった。なお「三本足の洗い熊亭」はこの3人の行きつけの酒場であり、彼らはアムリオンが平和となった今でも自らの立場を超えた大親友である。
フェリ
「三本足の洗い熊亭」の常連でアンリの親友。本名はフェリノール。神聖なる「光の民」アールヴの長の息子。種族的な特徴から、長旅に出る事も多いが、何かにつけてアンリ、アム、セルマが見守っているトリシアたちの事を気にかけてくれている。
トリシアシリーズでは第1巻『ただいま修行中!』にて登場し、彼女たち魔法学校の生徒たちに夜の森の中を案内している。『急患です!』ではそのときのエピソードを懐かしく語る場面がある。
『魔法医トリシアの冒険カルテ』第2巻「妖精の森と消えたティアラ」にて妹のアルウェンが登場。妹には過保護で甘い兄バカぶりを見せた。
カナル
トリシア先生シリーズ第二巻『奮闘中!』より登場する強気で無邪気で活発な少女。
『狼憑き』と呼ばれるウィルス性の病気である「ライカントロピー(人狼病)」の不活性保菌者(キャリアー)で、感情の起伏(特に興奮)により狼に変身する人狼の少女。保菌者とは言うが、彼女の持つ菌は不活性型であるため、彼女からは従来の媒介(噛み付き、唾液など)によるライカントロピーの他者への伝染は起こらない。
国境周辺の町出身。幼い頃にライカントロピー保菌の野狼に噛まれ、症状を示すようになった。本当に幼い頃の出来事であったため、築き上げられつつあった体の抵抗力が菌に対応して、ライカントロピーウィルスを不活性化させ、体に定着させた。しかし田舎でライカントロピー患者に対する偏見が凄まじかった為、家族ともども町を離れ山奥で暮らすことを余儀なくされてしまう。しかし、これが災いして山賊に襲われ、家族を殺される。
とある伝でトリシアの元に引き取られてからは、実質トリシアとレンの妹分として振舞うようになる。
学研版のシリーズでは長らく登場していなかったが『魔法医トリシアの冒険カルテ』第3巻「夜の王国と月のひとみ」第5章「オオカミをさがせ!?」のエピソードにて登場を果たした。トリシアたちが訪れた荒地の奥に存在する「夜の王国」に迷い込んだ人狼病の少女。詳細は不明ながらも両親とはぐれたために、夜の王国に入り込み、自身が生きるために食料品店を荒らしたために街で「人を襲う巨大な狼」として多少大袈裟な噂となっていた。トリシアたちに保護され、両親を探すためにアムリオンへとついていく。
ヴェルナー卿
トリシア先生シリーズにおけるオープニングに登場する貴族。まともに面倒を見られないくせに、各地の珍しい動物を取り寄せては、管理不行き届きにより逃がして周囲に迷惑をかけて、トリシアにどやされている。結果として事ある毎にトリシアに自らの趣味を邪魔されているが、その一方で本作世界観における貴族階級には珍しく自らの非はきちんと認める人物で、実はトリシアの理解者でもある。『大手術!』においてはトリシアを獣医と勘違いした町の人たちを叱りつけ、トリシアを「アムリオン一の名医」と評して素直に治療を受けるように口添えする場面もある。
『休暇中♥』では、趣味を美術品蒐集にシフトさせたが、トリシアを巻き込んで騒動を起こし、ひどい目にあっている。
トリシアシリーズには出てこないが『まだまだ修行中!』にて「珍しい動物が好きな貴族」と、彼の存在を思い起こさせる描写がある。後に『急患です!』のリライトにより新トリシア先生シリーズにも登場するようになる。
マルテ
トリシア先生シリーズに登場する『トリシアの診療所』の助手兼雑用係。旧シリーズ後期作では専門知識を学びトリシアに助言するなど看護師なみの働きを見せる。『急患です!』のリライトにより新シリーズにも登場する。
貧民街に暮らす乳飲み子を抱える母親で、当初は子どもをトリシアに診せにきた客であった。子どもの命をトリシアに救ってもらったことに恩を感じ、またトリシア自身の勧めもあって診療所で働くようになる。子どもの名前はロッテ。
トリシア先生シリーズでは後にカナルを引き取り、彼女の法上における保護者となる。
サイモニデス
時の楔を超えて万時に存在する究極の魔法使いの1人。ただし本人いわく本物の天才(アンリやセイル)の力の前には児戯に等しいと謙遜する。その一方で自身、時を越え究極となったことにより、一種の世捨て人として存在している。著者の前作『月蝕紀列伝』の登場人物の一人。通常は老人の姿だが、青年にも子どもにも姿(変身魔法とは異なり、変化するのは、自らの本質そのもの)を自在に変化させることができる。
『トリシア先生シリーズ』では『奮闘中!』に登場。幽霊の少女の治療を願い出て、その報酬にトリシアに対して古代の様々な逸話や伝説・知識を授ける(なお、この場面は登場人物を変えて『新トリシア先生シリーズ』の『トリシア先生と奇跡のトビラ!』にある程度だが流用されている。なお該当シーンにサイモニデスは関連を持たない)。
『トリシアシリーズ(新トリシア先生シリーズ)』では『奇跡のトビラ!』に登場。トリシアが貰った『不幸の鍵』(本当の名は『死者の鍵』)の製作者。その本当の使用法と危険度をトリシアたちに伝える。
ディフォーベ
著者の前作『月蝕紀列伝』の登場人物の一人。同作短編集「氷剣悲歌」に登場。歴史(考古)学者で同作の主人公パーティの臨時メンバーだったが、ある遺跡で神獣の不興をかって呪いをかけられ体を玉髄(黄金)にされていた。
『トリシア先生シリーズ』では『トリシア先生、休暇中♥』のプロローグにて初登場。ヴェルナー卿が世界各地で購入した美術品の中に彫像として紛れていたが、トリシアによって「呪いをかけられた人間」である事と「まだ生きている」事が発覚。すぐにトリシアの手で呪いを解かれるが、状況が解らずフレオリックとピュティアの居所をトリシアに尋ねた。状況を理解した時は悲しみに沈むもトリシアに同行。後に『星見の塔』にてアンリの助手となる。
 後に『トリシアは魔法のお医者さん!!』の第4巻「動物★びっくりサーカス団!」カルテ4にて、このストーリーがリライトされる形で登場。こちらではヴェルナー卿は絡まず、アムリオン王立学術院の展示室にて遺跡から発掘された彫像として展示されていた。時折ここで竪琴の練習をしていたアーエスの吟じた歌に反応して真珠の涙を流すものだから、彼女の臨時収入源と化していた。トリシアによって生命反応を確認され呪いを解かれる(アーエスは臨時収入が無くなるため、トリシアたちに説得されはしたものの解呪をかなり渋った)。時代に一人取り残された事にかなり悲しむが、レンから夜空の星のひとつに自分と同じ名前がつけられている事を知らされて仲間との絆を確認し、元気を取り戻す。後にアムの口利きにより城の図書館で司書兼古代書の分析員として働くことになる。
ハラルド
『奮闘中!』より登場する、アムリオンの隣国であるヴィントールの大使。ヴィントールの公爵位を持ち、同国の港町ベルラプトンを治める領主で愛称はハル。アンリとは知己の間柄でプライベートな手紙をやり取りするほどの友人。
貴族身分であり大使という重責を持つ身でありながら、本人は気さくな面倒見のよい好青年。地元のベルラプトンでは時折、政務を放ったらかして町中を遊び歩いており、市井の人々とも顔なじみで「領主として」と言うよりも「みんなを守ってくれる近所の兄ちゃん」的な形で民衆から慕われている。いつか国の重要なポストに就き、自国の歪んだ身分制度を改廃させる事を夢に見ている。そのために現在はまず実績を積むことを目的としている。それに絡み実は(国王が定めた)アムの婚約者候補の一人であるのだが、本人には心に決めた人物がおりその気はない。
アムリオン王家の園遊会でトリシアたちと知己を得て、その後はヴィントールに彼女たちを招待したり、ヴィントールに残ったレンの後見人になって専門的な剣技を教えたり、アムと共にトリシアたちに政治的なサポートを行ったりと、何くれとなくトリシアたちの力になってくれている。以上の経緯より、アンリの離脱後におけるトリシアたちの実質的な兄貴分でもある。著者のデビュー作『黄金の鹿の闘騎士』の主人公でもある。
 学研版では『トリシアは魔法のお医者さん!!』の第8巻「カンペキ王子のプロポーズ☆」より登場。上記の設定はほぼそのままだが、アムリオンにトリシアの診察を受けにやって来た、ヴィントールの王子ソールの付添いとして登場。王子の従兄として彼の世話を焼く。
ヤチェク・ヴァン・デル・ハイト
ヴィントールで一、二を争う、同国有数の豪商。富士見版トリシア先生シリーズ『休暇中 ♥ 』に登場。レンの実の祖父(母方)にあたる人物。
豪商として強引に商売を広げてきた高慢な人物。後述するヴィントールの文化もあいまって弱肉強食を肯定する人物で、弱い者に手を差し伸べるトリシアやアンリを「世の理を解ろうともせず無駄な事をする愚か者」と蔑む老人。その難ある性格によって、実の娘であるタニヤ(レンの母親)に駆け落ちされている。老境にあって自身の後継人がいないことに気付き、かつて家出した娘を探した結果、レンに行き当たる。老境故にどこか悟った部分もありレンに「魔法使いや医者もいつかは死ぬ」と世の無常を語る部分もある。しかし、その傲慢な性格とトリシアやアンリを否定する態度、さらに老境に至ってなお自らの都合しか考えない物言いからレンに「恩人に対する礼すらも知らない非常識な爺さん」であり「自身の都合で家族を見捨てた」と責められ嫌われてしまう。のちに、トリシアのとりなしで和解し、レンにハイト家の全資産を譲り隠居する。
学研版では『トリシアは魔法のお医者さん!!』の第10巻「ふたりのキズナと船の旅!」カルテ5に登場する。豪商である設定はそのままでヴィントール王家の大臣(貴族)としての立場と公爵位を持ち、ソールの右腕として政務を奮っている。こちらではレンがアムリオン(トリシアのそば)にいる事を選択したため、隠居までには至っていない。

悪役
マイルズ
アムリオンの隣国であるヴィントールの悪徳商人。両シリーズの『急患です!』に登場するがリライトにより扱いが異なる。
『トリシア先生シリーズ』では有害な工場廃液を川に垂れ流す染色工場のオーナー。この廃液でアムリオン市街地に治癒魔旋律も効かない公害病が蔓延して死者が続出しトリシアの逆鱗に触れる。かつての貴族圧政による犠牲者である孤児たちを甘言を弄して集め、苛烈な児童労働をさせていた。当初は40人いた子どもたちが13人に激減し、その実態をなんとか外部に伝えようとした子どもを見せしめになぶり殺し、法廷ではほかの子どもたちの命を盾に自身の工場で働く子どもの1人に偽証させる。そして兵士の増強に有用となる違法な麻薬を精製してアムリオンの敵対国に売り捌いていた事が露見し、アムによって裁かれる。
『トリシアシリーズ(新トリシア先生シリーズ)』ではヴェルナー卿に希少動物を密輸して売りさばいた小悪党。それ以上の事は行っていないが、アムによって受牢の身の上となる。しかし後におしゃべりフクロウ(後述)の手引きにより脱獄。以降はその恩義から彼女の子分その1として悪徳商人としてのコネクションを使いおしゃべりフクロウを支援する事となる。

ロデリック
アムに恨みを抱くアムリオンの貴族。本名はロデリック・ホーン。『急患です!』に登場。マイルズの支援者。リライトにより扱いが異なり、その立ち位置はほぼ正反対のものとなっている。
『トリシア先生シリーズ』では染色工場の出資者。マイルズの非道や行いを支援し、アムリオンの弱体化を狙った。かつての貴族圧政の折に圧政を布いていた貴族の中心人物の1人であり、自身から権力を簒奪したアムやアンリを深く恨んでいる。「貴族が民をしいたげて非道な行いをするのは、貴族が外国の脅威から民を守ってきたからこその当然の権利」と主張し反省のかけらもない。さらにはトリシアの妹を轢き殺し両親を惨殺したトリシアの家族の仇である。トリシアは作内でそのことを思い出し発作的に魔旋律を用いて彼を殺そうとするもレンに止められる。最終的にはアムに捕縛されトリシアの家族の一件も含めて裁かれる事を通知されるも、平民を殺した罪で死罪になるくらいなら、と自ら貴族として自害に至る。
『トリシアシリーズ(新トリシア先生シリーズ)』ではアムに無実の罪を着せられて追放されたホーン家の嫡男。ホーン家は貴族圧政の中でもアムリオン王家を正統の王権者として戴き、アムの挙兵の際には真っ先に馳せ参じてその支援を行った。しかし平和な時代になるとそれが災いして家族もろともに暗殺の対象となったため、やむなくアムの手によりホーン一族を守るため貴族圧政の中心にいたことにされ、無実の罪により一族もろともに追放の身の上となる。しかし彼自身はそんな裏事情はまったく知らされず、一族に無実の罪を着せたアムを深く恨んでおり、その復讐のためにアムリオンを混乱に陥れんとマイルズの密輸に手を貸す事となる。アムとアンリに真実を告げられて誤解が解けた際には涙を流して反省し改心。おとなしく刑を受け入れてアムに深い忠誠を誓うこととなる。

トリシア先生シリーズのみに登場する人物
ビアトリス
『奮闘中!』より登場する奴隷身分の少女。ハラルドに仕える闘騎士。闘騎士同士をチームを組ませて命がけで闘わせる競技「メレ・ルージュ」のチーム・バナレット(監督兼キャプテン)として他国の貴族たちにも名が知られている。愛称はベッツ。
ヴェルナー卿が引き起こした騒動によりハロルドに先立ってトリシアたちと知り合いになる。本人いわく「闘うことが専門」であるためにテーブルマナーや作法は苦手で、18にもなってナイフとフォークが、なかなか使えない。生まれゆえの不遇のためにガサツで強気ではあるが、その実は心優しい女性でもある。
ハラルドの実質的な恋人ではあるが、アムとアンリ同様、自らの出自がその関係に待ったをかけており、ヴィントールではそれが社会的な拘束力を持つが故にアンリとアムよりも状態は深刻である。『黄金の鹿の闘騎士』のヒロインでもあり、ハルとともにトリシアたちの姉貴分としても心強い存在。

橋の少女(はしのしょうじょ / 本名不詳)
『大手術!』に登場したトリシアの患者。大レーヌ川にかかるリュタン大橋の崩落事故に巻き込まれ内臓破裂と複雑骨折を起こし、事故現場においてトリシアの診察を受け処置される。しかし後に事故現場で細菌感染を起こしていた事が判明。劇症・重篤化しトリシアの診療所に運ばれるも時すでに遅く敗血症・心筋炎・心筋梗塞を引き起こして死亡する。
本人は「診療所に運び込まれて延命処置された事で両親と別れの挨拶をする事ができた」とトリシアに感謝して逝くが、この少女の死は後のトリシアの心に深く突き刺さり、トリシア自身も「細菌感染を見抜けなかった事で患者を殺してしまった」として、一時的に診療不能にまで自らの心を追い詰める事になる。その一方でトリシアに「自らのミスによって死者が出たとしても、それを乗り越え糧にして、さらなる多くの命を救うこと」を本当の意味で自覚させた存在とも言える。

夕闇(ゆうやみ)
『大手術!』より登場する本名不詳の剣士。「夕闇」の名はトリシアが彼の瞳が時折見せる表情の色から呼称する通称。
トリシアが幼い頃から見続けてきた夢に出てくる「導き手」に良く似た容姿を持っており、それゆえにトリシアの興味と好意を強く深く惹きつける事となる。それに危惧を抱いたレンから(ほぼ一方的に)ライバル宣言されている。
剣の腕は抜群。料理の腕も一流(店に出せるほど)。
その正体は仙境の妖精たちから派遣された「癒しの巫女」の守護者にして監視者。表向きはトリシアを監視して仙境に害を及ぼさぬ(場合によっては始末する)ように行動する存在だが、彼自身は「癒しの巫女」は世界を救うための存在と信じているためにトリシアを守るために行動している。
実はトリシアを幼い頃から守護しており、姿を見られた時にはその記憶を消して対処していた。彼がトリシアを直接守護するのは「トリシア自身の生命に真の意味で危機が訪れたときのみ」に限られており、トリシアの周囲の人たちに危害が及んでいるケースでは行動を起こせない。

キカ
仙境よりやってきた妖精。『大手術!』より登場。こちらは夕闇とは異なり純粋なトリシアの監視役であり、同時に夕闇の監督者でもある。
性格は危険なほどに真っ直ぐで、嘘や隠し事はふとしたきっかけで片っ端から叫んでしまうためにできない。ある意味、天然の大ドジ。威勢と気風は良いが口は悪い。
仙境の女王の部下であり、その命によりトリシアを監視している。「自分みたいなハンパ者でも認めて大切にしてくれる」ため女王を心から慕い、その言に基づき行動している。トリシアを本気で自分たちを滅ぼす存在だと信じきっており、その存在にはかなり否定的。しかし、とある出来事から自らの命を他ならぬトリシアに救われ、その価値観に揺らぎを生じさせながらも、かたくなにトリシアはいつか世界を滅ぼすと考えて監視を続けている。

ヴァリアン
アムリオン王国の北方に在するゼノウィリア王国の第一王子。呪波であらゆるものを操り、時に人間の意志すら奪って人形と化す禁忌の魔法「魔声術」の使い手。極端な優生論者であり戦争必要論者かつ弱肉強食論者。恒常的に戦争を引き起こしコントロールすることによって貧困層や犯罪者を無理やりにでも戦争の最前線に送り込み「人間を積極的に間引く」事が「国を支えるための正義」と説く危険な男。そのために世界大戦を引き起こすことを画策し暗躍している。
世界が存続するためには生命や感情は無価値であり不要なものであると断じ、むしろ積極的に排除すべきとしている。そのためトリシアの考えを真っ向から否定し、彼女の価値観を愚かと嘲笑う。また自らの頭脳の中にはそれを実現させ一千年の永きに渡り世界を繁栄させる、あらゆる手段があると嘯く。
強大な軍事力を背景にアムリオン王国そのものを人質としてアンリの引き抜きを画策。アムとアムリオンの人々を苦しめたくないアンリはやむなくトリシアたち「星見の塔」の子供たちに後を託して、これを受け入れる。

トリシアシリーズ(新トリシア先生シリーズ)のみに登場する人物
ポム
トリシアの元にいる青い毛玉のような獣。弱っているところをトリシアが治療した。トリシアの初めての患者でもある。
青く、丸い外見からは見当もつかないが、ドラゴンの子ども。トリシアが、動物の治療にあたるための自信を付けた、きっかけともいえる大切な友達。とは言うものの子ども特有の背伸びがちな生意気さが目立ち、よくトリシアたちに対して減らず口を叩く。
アーエスに気に入られ、出会うたびに肉球を触られる(本人は嫌がっているが)。
ソリス
トリシアシリーズ第二巻『まだまだ修行中!』より登場。アムリオン一の天才医師と呼ばれる女医で、トリシアの医学・医術・薬学の師匠。腕は確かだが、生活態度は最悪。代々医者の家系で、自らも「門前の小僧習わぬ経を読む」状態であった事から、師匠としての才覚もほぼゼロ。そのため「師の技は見て盗め」と職人気質な事を言い放ち、医術をきちんと教えるような事はせずにトリシアをこき使っている。
医者だが(人間以外の)生き物が苦手。幼い頃に魔法使いを名乗る詐欺師に騙された過去を持つため、魔法も毛嫌いしている。しかしアンリに気があるらしく、トリシアの修行も基本的にはアンリに頼まれたから引き受けたと言うだけのものである。基本的にガサツで大雑把であるため、そういう意味ではトリシアと良く似た性質・性格の持ち主。
なお、トリシア先生シリーズには、トリシアが既に独立済みとされてあるため出てこない。ただし新トリシア先生シリーズには折に触れて登場する。
おしゃべりフクロウ
トリシアシリーズ第四巻『指名手配中!?』に登場する怪盗。怪盗として登場する際にはマスクをかぶっている。変装などの必然によりマスクを外すこともあるが、その素顔はトリシアにうり二つという(トリシアにとっては)この上なくはた迷惑なドロボウ。トリシアからはいつも名前を間違えられ、それを怒るのが定番ネタと化している。
アムリオンが貴族圧政の時代に孤児となり、辛酸を舐め、生きるために盗みに手を染めて怪盗となった。その意味ではアンリ先生に拾われなかったトリシアとレンと言うことも出来る、実質トリシアやレンにとってはまさしく鏡そのものの存在。
自分をここまでの境遇に追い込んだ世間を恨み憎み、最後にはアムリオン王家の宝物庫を狙うが、肝心の宝物庫は貴族圧政から国を立て直すためアムの手によって中身を完全放逐され、圧政の被害者を救済するために使われたことを知る。しかし、それを知らされてなお長年の辛苦の果てに培われた捩れた根性は治る事無く、自分以外の存在を排除するため禁呪に手を出し瀕死に陥りトリシアに救われる。
その後は自分に情けをかけたトリシアを逆恨み。遠方へと逃亡するが『最後の診察!?』で再びアムリオンへと舞い戻り、トリシアの前に立ちふさがる。なお、トリシアに救われてからは少しだけ義賊めいた行動をとるようにもなっている。
セドリック
ショーンの友人である貴族のお坊ちゃん。ナルシスト。アムリオン一の目立ちたがり屋とも表現される。トリシアに惚れて言い寄るようになるが、いまいち決まっていない無様な有様を見せるギャグメーカー。基本的に「策士策に溺れる」タイプ。神出鬼没で、意外な場所から現れる事が多く、そのうえ性格が災いして騒動を大きくするキャットを超えるトラブルメーカーでもある。
ソール
学研版『トリシアは魔法のお医者さん!!』8巻「カンペキ王子のプロポーズ☆」から登場する、アムリオンの隣国ヴィントールの王子。ハルの従弟にあたる。
幼い頃に呪いを受けてしまい、その解呪のために世界中の名医を当たった末に、トリシアの元を訪れた。トリシアの優しさに触れ、彼女に惹かれ、過剰なスキンシップと共に口説くようになり、レンをやきもきさせる。のちにレンとはトリシアを巡っての決闘の果てに友誼を結ぶことを約束した間柄となる。
10巻で自身の右腕であるハイト公爵(ヤチェク)と彼の家の今後を憂い、そのためにレンとヤチェクを会わせた。
『魔法医トリシアの冒険カルテ』4巻「飛空城とつばさの指輪」にも登場。レンに1対2振の片手剣を「君に合う武器」として届けた。
ダッシュ
『魔法医トリシアの冒険カルテ』第1巻から登場するオニキス・ドラゴン(黒竜)の少年。本名はダシール。同種族の唯一の生き残り。オニキス・ドラゴンは人間の都合により衰退・絶滅してしまった種族であり、その事から人間を深く恨んでいた。また種族唯一の生き残りである事から、他種族のドラゴンたちからは腫れ物に触るような扱いをされていたため、他者を信じる事を学ぶことができずに苛立ち、その事もあり周囲に害意を抱き当たり散らす行動をとっていた。
アムの命令でドラゴンの谷を訪れたトリシアたちを見つけて襲い掛かり、レンとの一騎打ちを受ける。その戦いの中で自らの境遇を吐露してレンを倒そうとするが、事情を聴いたレンがダッシュのために、また滅んだオニキス・ドラゴンたちのために、共感の涙を流してくれた事で、自ら人間に対するわだかまりを解いて「自分の負け」とし、レンとの戦いを放棄。レンと友情を交わす。
ドラゴンの谷の騒動が収まったのち、レンについて来てアムリオンに居着くようになる。アムリオンでは白天馬騎士団にレンの友人にして相棒たる騎竜見習いとして所属している。しかしレンとの騎竜訓練では年若く未熟であるためにパワーや行動の調整がうまくいかず、ことある毎に町の何かを壊しレンともどもにケガをしてはトリシアに治療される羽目に陥っているため、結果としてトリシアの頭痛のタネにもなっていたりする。
ステラ
『魔法医トリシアの冒険カルテ』2巻「妖精の森と消えたティアラ」より登場する女性商人。妖精の森の至宝のひとつであるティアラが盗まれた事件が起こった際、人間に疑いをかけられた事から、それを晴らすために森へと赴いたトリシアたちの前に道に迷った商人として登場。迷い人である事を理由にトリシアたちに随行した。普段より穏やかで、のほほんとしているが、多少、状況を読まない天然な(逆に状況を読んではいるが事態を引っ掻き回すためにあえて読まない行動をとる)部分がある。
その正体は盗まれたとされた「妖精の森のティアラ」そのものであり、ステラとしての姿はその化身。いにしえの妖精王が自らの代権の証として作り上げた、妖精王のアイテム。ティアラとしての能力は、所持した当人がそれを望めば全ての妖精たちを所持者の意の下に従わせることができること。また自らの知る者に変化する力も持つ。そのためにティアラを巡り争いが巻き起こり、フェリの父が誰にも手を出せないように封印を施す事で争いを収めていた。だが、それで大規模な争いこそ収まったものの小競り合いや冷戦は止むことが無く、それに嫌気がさし、あえて妖精たちを試すために自ら姿を消した事が事件の真相。
騒動の終結後、自らの管理者(=妖精たちの争いの調停者)をトリシアに定め、彼女の装飾品としてトリシアの頭の上に頂き彼女を守護する事となった。姿を不可視のもの(透明)にする事も出来るため、普段は他人には見えない透明なティアラとしてトリシアの頭の上にいる。だが、必要な時(自身が交渉事などをしなければならない時など)にはトリシアの頭から降りてステラの姿を見せる事もある。

悪ガキ三人組
『先生になる!?』から登場する準レギュラー。トリシアたちが卒業した後の「星見の塔」の後輩で現役の生徒たち。トリシアがアンリ先生の代理でレンと共に授業を受け持った時の教え子にもなるが、その時に3人はトリシアの魔法使いとしてのダメさ加減を嫌と言うほど思い知っているので、彼女に対する(先輩ないしは教師としての)敬意はまったく無い。一方でそれぞれ家庭の事情によって抱えてしまった問題をトリシアによって解決してもらった恩義があり、そのために時折憎まれ口を叩きながらもトリシアを友人として慕い、一人の人間として尊敬している。
ショーン
アムリオン王家に仕える騎士の家系サクノス家の四男。本名はショーン・サクノス・ド・レイバーン。
騎士の一族として誇り高くあらねばならないと、間違った身分主張と高慢な気位の高さを見せていた問題児。しかし、その実は草花と詩を愛し、常に星見の塔の花壇の世話を欠かさない、心優しい少年。しかし騎士としては女々しい禁じられた行為と自らの行動を恥じ、ひた隠しにしていた。後にベルとアーエスにこの趣味を知られて2人からは「乙女少年」と通称・揶揄される。
一方で限定的ではあるが趣味がばれたことで肩の荷を降ろして素で接する事のできる相手が出来たことで、トリシアたちに対してはかなり砕けた態度をとるようになった。草花が好きなことから「植物の成長促進と強化」の魔法を体得する。
後に家事や裁縫、服飾デザインのスキルも持ち合わせ研鑽している事も明らかになり、騎士としての能力はともかく、その乙女スキルは一足飛びの成長を続けている。
前述のとおり武門の名の優れた騎士家系の四人兄弟の末っ子で、兄たちはそれぞれに一人前の騎士として名を馳せている為に、それがコンプレックスとなっている部分がある。騎士として家の仕事を割り振られたときにはその重圧のためにストレス性の胃炎を発症するほどで、武門の騎士には向かない繊細なまでの神経を持つ。
公式ウェブサイト上の外伝で「トリシアの診療所」薬草園(とはいえ花壇に近い小規模のものだが)の築園を依頼され『魔法のお医者さん!!』シリーズでは築園された薬草園の管理を行っている。
ベル
アムリオンで1、2を争う豪商の娘。かつては名家・豪商の子どもたちが通うアリエノール学園に所属していたが、後述の事情により退学し、星見の塔に転校した。
豪商の娘であることから気位(プライド)が高く、ことあるごとに(親の)財力を振りかざす困った少女。実は半妖精(母がローンというアザラシの毛皮を使って変身し擬態する妖精の一族の出身)であるために自身の血筋に対してすさまじいコンプレックスを持ち、それを隠すために前述の行動に出ていた。以前にいた学校を辞めたのも、この血筋が学園側にバレて事ある毎に「妖精の娘」と揶揄された事に起因する。
レンが好みのタイプであるらしく、事ある毎にレンにアタックしてはトリシアを不機嫌にさせる。一方のレンは後輩を邪険に出来ないために弱り、一方でなぜベルが自分に積極的なのか、またなぜトリシアが不機嫌になるのか、その理由が全く理解できずに困惑し続けている。
その血筋から変身魔法に素養を持ち、トリシアの仲介により母の愛情を知り、血筋のコンプレックスを克服して魔法を会得した。
実は豪商、とは言うものの、その財は彼女の父一代で成したもの。そしてベルの父は、実は貴族圧政時においては私掠船の船長(すなわち元海賊)だった過去を持つ。元々は海賊であったがゆえに貴族圧政時においては貴族連盟・商家側ではなくアム側につき、彼女の許可の元で私掠活動を行っていた。その際にアムによって許可されていた私掠報酬がベルの家の財産の元となっている。後にそれを知ったベルは驚愕する事になる。
アーエス
事ある毎に毒舌を吐く少女。非常に厭世的であり、そのために周囲から距離を置かれていた。人をまぜっかえして喜び、時折、頓狂な言動も多い。
南街区の貧民街の出身で星見の塔の寄宿生。怪我で働けなくなった職人の父親を持ち、兄弟は小さな弟二人と乳飲み子の妹がいる。母親は父親の代わりに仕事に就いており夜遅くまで働いている。アーエス自身もアンリに保護され星見の塔に入るまではアリエノール学園の近くで花売りの仕事をしていた。その花はサクノス家の花壇から無断で盗んでいた(後にショーンが事情を知り改めてアーエスに売るための花を選別して譲るようになる)ものであった。そのためベルおよびショーンとは星見の塔に入る以前からの知人でもある。
生活苦から両親によって奴隷として闇商人に売り飛ばされそうになったのをベルとショーン(と、アンリ)に助けられた。その際に父親から口減らしに「ウチの子じゃない」と拒絶されたために星見の塔に入ることとなった。厭世的で毒舌な性格は、この名残でもある。
実はかわいい物好きで、歌を好み、その腕前はかなりのもの。後に歌によって発動する魔法である「呪歌」を会得した。このことによって将来を吟遊詩人と位置付けて努力している。

白天馬騎士団
アムリオン王国に在する騎士団の一つで、サクノス家が王家より委託管理を任されている。トリシアに味方してくれる騎士団の一つ。
騎士団長(サクノス団長)
白天馬騎士団の団長。ショーンをはじめとするサクノス四兄弟の実父で、クセのある息子たちを心から愛しながらも、その対応に苦慮する苦労人にして人格者。
シャーミアン
白天馬騎士団の副団長。サクノス団長を補佐し、実質的に騎士団の実務員を束ねる立場にある女騎士。しかし、それだけにサクノス家の兄弟に関して、とんでもない迷惑を直接かぶる立場にある、ある意味では騎士団長以上の苦労人。騎士団の副団長だけあり、常に気高く厳つい長身の美丈夫で実力も一等、飛び抜けているのだが、組織を束ねる者としては生真面目に過ぎ、搦め手を得意とするサクノス家の上の兄弟たちには翻弄される事が多い。
実は副団長まで、のし上がってきた実力と、その厳つくもある意味では女性としてはきつい性格にコンプレックスがあり、その反動として可愛いものが大好きである。騎士団のプライベートの自室には隠し押入れがあり、フリルドレスやファンシーなぬいぐるみが大事にしまってある。しかも手持ちのぬいぐるみ一体一体に、すべてファンシーな名前を付けているという、プライベート上では乙女チックな女性でもある。その素はサクノス家の兄弟たちにはバレてはいない(表向きには)ものの、完全に見抜かれて(実質としてはバレているも同然)おり、いつもその部分をネタにされている。
アンガラド
騎士団の医療を担当している医師。黒髪の長髪が美しい女性だが「目が完全に死んでいる」とまで形容される異様な人物。時に騎士団の人員で新薬の臨床実験(無許可で予測が不可能である過激で危険な人体実験)をやらかそうとするマッドサイエンティストでもある。そのため騎士団メンバーの全員に怖れられており、それは「アンガラドに診てもらうならば、トリシアに診てもらった方がマシだ」とまで絶叫する人物まで出て来るほど。その一方でトリシアにとっては貴重な医者仲間でもある(マッドな部分に関してはトリシアも引いている)。

サクノス3兄弟
騎士団長の息子たちにして、上述されたショーンの兄たち。本来はショーンを含めてサクノス4兄弟なのだが、ショーン自身が若輩で騎士団に入れない事や、それを理由に知名度が全く無いために「三兄弟」として通っている(これがショーンのコンプレックスや間違ったプライドの原因にもなっている)。3人ともショーンに対する愛情はあるものの、騎士家としての誇りも強く持っているために、ショーンに対する愛情のかけ方を間違っている兄たちと化している。
ブリアモンド
サクノス家長男。(上層部であるシャーミアンや団長を除外すれば)騎士団最強とも噂される、騎士の中の騎士。長男としての高い意識を持ち、心から誇り高く、自分にも他者にも厳しい。しかし、この他者にも厳しい部分が大問題で、他者の事情や適性を勘案しないために誰も人がついてこない(もしくは、これない)人物だったりする。これはショーンに対しても同様で、本人はショーンに背中を見せて「ついてこい」と言っているつもりなのだが、ショーン自身はその背中が大きすぎて時に自らを阻む壁にすら見える事がある。その事に気付いてからは、逆にショーンに対して「騎士には向いていない」と見限るような行動をとる。本人は危機から遠ざけてショーンを守っているつもりだが、ショーン自身には「自分(ショーン)は役立たずだ」といじけてしまう原因を作っている。
リュシアン
サクノス家次男。騎士の身分を隠して各地を回り、情報を収集する役目を持ち、その隠れ蓑として吟遊詩人の顔を持っている。呪歌を得意とするアーエスの歌の師匠でもある。情報に関わるという特性から物事を斜に見て構えやすい性格で、きつい皮肉屋である。特にショーンに対しては「強くなってほしい」という思い(いわば愛情)から厳しく接しているのだが、従来の皮肉屋の性格が災い。ショーンに対して人を人とも思わぬ罵詈雑言を並べ立てて心をへし折るマネを何回も何回も行っている(そして本人はその事に気付いておらず、むしろそれで心がおられたショーンを情けなく思いつつも、さらに鍛えたいと考えて厳しく接するという悪循環に陥っている)。
エティエンヌ
サクノス家三男。騎士団でものほほんとしており、遊んでばかりで気が付けばどこかにいなくなっている(本人はサボりを公言している)ため「普段何をしているか解らない」と言われている人物。だが、その実は国益にそぐわぬ団体(盗賊団や他国のスパイ組織など)に潜入して内部壊滅工作を行う遊撃騎士(いわゆるスパイ)である。
普段の目に見える言動からショーンからは実力を疑問視されているが、その実、彼自身にとってはショーンの存在は(汚い仕事をしている自分にとって)一種の癒しであり、兄弟の内ではもっともショーンに対する愛情を前面に押し出してくる。ただし、これがほとんどスキンシップを伴うショーンの修行の邪魔と化している部分があり、可愛い弟(ショーン)には心からウザがられている。そしてショーンには「(ショーンにはショーンのいいところがあり、今でも十分心は強いから、体が)強くならなくてもいい」「(自分は汚れ仕事ばかりで、騎士団に入れば、そういう仕事もやらなければならないことだってあるんだから)騎士団になんか入らなくてもいい」と公言しているため、彼のコンプレックスを逆なでしまくっている。

本編には登場しない主要人物
僕(南房秀久)
学研版の「あとがき」に登場する人物。「あとがき」のみ彼の一人称や思い出の形式で語られる。時に「あとがき」にて本編の後日談的な内容に触れる事もある人物。
魔法使いではないようだが、本来ならば高位の魔法使い(アンリを含む)でも難しい「次元を超える手段」を有しており、時折トリシアたちの世界に遊びにやってくる異世界人。アンリの友人で「三本足の洗い熊亭」の常連客でもある。またアンリたちを通じてトリシアたちとも仲がいい。公式ウェブサイトではQ&Aコーナーにおいてインタビュアーを務める。

用語
アムリオン王国
本作の主舞台である王国。大陸南方に位置する内陸国で大陸南方五大守護国家のひとつ。国名と同じ名を冠する都市アムリオンを首都とする。本作の数年前に一部貴族たちによる反乱と王権の簒奪が起こり、一時内乱状態にあった。また内乱時代は王権を簒奪した貴族たちと商人たちが深く手を結び重商主義政策および経済を回す事により苛烈な圧制が布かれ貧富の差が拡大。資本を持たぬ者や貴族たちに対抗する者たちは言論を封殺され奴隷身分にすら落とされる事もあるという恐怖政治が布かれていた。最終的にアムたちが王権の正統を取り戻したことで事態は収束して善政が布かれるようになるが、傷跡は国中のあちこちに今も残っており現在も国を苛んでいる。また、それゆえに国力もまた確実に衰えており、その疲弊状態は万が一にも他国との戦争状態に突入すれば、時を置かずして侵略・蹂躙の憂き目に遭ってしまうという試算が出てしまうほど。

五大国家(大陸南方五大守護国家)
本作の舞台となる大陸の南方に位置する五つの国家。互いが互いに対して軍事同盟と不可侵条約および通商条約を結び共存している。参加国家はアムリオン、ヴィントール、レミュザン、ティルダニア、ゼノウィリアの五国。元々はアムリオンおよびティルダニアの北にあるヒュオン山脈の北に存在するという北方帝国に対抗するための軍事同盟国家群。

ヴィントール王国
アムリオンの南方に位置する隣国。両国を隔てる山脈近辺を国境とし、海に面し港湾を持つ海洋貿易国。ハルとビアトリスの故国でありレンにとっても自らのルーツ(両親の故国、祖父の在住所)である国。首都は河(運河)に面した王都ジズラン・テル・ヴァンテ。貿易国であるがゆえに、その政治は重商主義に重きを置いており、かつて(王族放逐・貴族圧政時代)のアムリオンほどではないにせよ、貧富の差と身分制度が五代国家の中では苛烈な部類に入り、奴隷制が合法化されている。特に王都には闘技場が存在し、そこで娯楽として奴隷同士を命がけで戦わせたり、猛獣をけしかけて弱い生き物を惨殺させるような(弱肉強食を当然として受け入れる)文化が根付いているため、アムリオンでは民度の劣る(野蛮な)国として軽蔑される事も多い。ただし海洋国であるために海を主軸とした景観には定評があり、多くの国から観光客を受け入れている描写もある(もっとも『トリシア』の世界観では、旅行という行為そのものが貴族や豪商の娯楽であり、庶民には一生出来ないという珍しい行為なのだが)。
一方で主産業である海洋貿易を背景とした財力と、弱肉強食の文化に裏打ちされた軍事力は、大きな説得力のあるものとなっており、五代国家の中でも随一の経済力とゼノウィリアに次ぐ軍事力を備える。ゆえにヴィントールに住む者にとっては「命は生まれた時からそのランクが決まっており、強者が弱者を踏みにじるのは当然の権利である。医療等も生まれによって受けられるランクが異なる」「あらゆる物事が自己責任の元に成されるべきであり、助け合いは(自己責任を超える行為であり個人に対する甘やかしにつながるため)無意味である」という考え方が当たり前になっており「弱者は常に虐げられることが当然であり、それ(弱者は弱者として虐げられる事、上昇志向を持たない事)こそが生きる者にとっての幸せである」という価値観が半常識化していたりする(それをよしとせずに自領地で善政を施こうとするハルらは少数派の部類にあたる。また、のちにこの「常識」はヴィントールの医師たちによる貧民への医療拒否問題につながり、トリシアの逆鱗に触れた)。
こういう文化に根差した国であるため治安が悪い。そのためヴィントールからの犯罪者がアムリオンに時々流れてきて、問題になる事もある。
王都には公衆浴場などの湯を張った風呂に入る文化がある。

魔法
本作における魔法は呪文となる「魔旋律」を用いマナに相当する波動である「呪波」を操ることで現象を顕現させている。また魔法は用途それぞれに適正があり(全ての用途に適性が無いために魔法が使えない者も存在する)適正外の魔法を使用するにはかなりの努力と苦労を伴う。また身につけたとしても適性外の魔法には繊細な集中による魔旋律による呪波の操作が必須。トリシアが医療系の魔法に特化して適性を持ち、他の日常系魔法や攻撃・防御の魔法を使用すれば暴走するのもこのため(もっとも本人の集中力の問題もあるが)である。

星見の塔 / 時の魔法院
遥かな太古に存在したという「7つの魔法院」のひとつで時の魔法を司る魔法院だった。現在は魔法院を復興させたアンリの手により「星見の塔」と名を変え孤児たちや貴族の子弟に一般常識や魔法他の専門知識を教えるための学校となっている。主人公たちの出身校。トリシアたちの世代が最初の卒業生となる。

 癒しの御子
分け隔てなく生命の声を聞き取る能力 をもつ伝説の巫女。その能力は神から与えられた奇跡の能力であり魔法ではない。あらゆる生命を癒す事が出来る上にそのために必須となる力に対して適性を持ち、生命という一個の存在に対して真摯に対峙する高潔なる精神を併せ持つ者。その一方で魔導自律兵器などの「心を持たないモノ」に対しては、その能力を発揮する事ができない。一方で精霊たちの住まう場所「仙境」においては「神の使い」として「仙境の終わり(滅び)をもたらす存在」とされる。

妖精
自然の精の働きによって生まれた(ないしは神によって創られた)自然の管理者とも言える存在。精霊(後述)状の姿を持つ者や、人間ないしは亜人間の姿を持つ者、動物の姿を持つ者、もしくは何らかの要因でそれらの姿を擬態して複数の姿を取る能力を持つ者など、居住区や種族歴・習性などにより様々な形態が存在する。
時に精霊と混同されるが、本作の世界観では後述の通り、両者は明確に区別される。

精霊
かつて神に逆らい、その怒りを買ったため、自らの真の姿を奪われたとされる、アールヴの一部分の一派の子孫たち。一部は人間たちの生活圏やアールヴの森、精霊の森で他の存在を避けるようにひっそりと暮らしており、他の生き物たちからは「神の反逆者」「神に逆らった犯罪者」として苛烈な差別を受けている。
だが、そうした精霊たちは、全精霊の中ではほんの一部分。ほとんどの精霊たちは神によって定められた「監獄の地」である「仙境」で暮らしており「癒しの巫女」の出現によりその「唯一生存を許された場」すらも奪われることを非常に恐れている。

仙境
精霊たちの住まう場所。神によって精霊たちが押し込められた「監獄」の地。「癒しの巫女」がその存在に終焉をもたらすとされる。
前述の通り、この伝承には2通りの解釈があり、これは仙境が「神の監獄」である事に所以する。すなわちそれは「仙境に滅びをもたらすこと」すなわち「精霊たちの罪が許され、彼らが本来の姿を取り戻して自由になる事を意味するという解釈」と「精霊たちの安住の地となった仙境すら、神の使いである癒しの巫女によって蹂躙され、その命を奪われるという解釈」の2通り。そして仙境での解釈は後者が圧倒的なものとなっている。一方で前者の解釈を捨てきれない者も僅かにいるため、そうした一派は何としてもトリシアを守ろうと動いている。

既刊一覧

トリシア先生シリーズ 既刊一覧
全て富士見ファンタジア文庫(富士見書房)より刊行

トリシアシリーズ 既刊一覧
全てエンタティーン倶楽部(学習研究社)より刊行

新トリシア先生シリーズ 既刊一覧
全てエンタティーン倶楽部(学習研究社→学研教育出版)より刊行。下表巻数項目の括弧内数字はトリシアシリーズからの通巻数字。

トリシアは魔法のお医者さん!! 既刊一覧
学研教育出版よりレーベルに依らない独立シリーズ(独自レーベル)として刊行。全10巻。ただし物語そのものは前シリーズからの継続であり、最終巻以降は次シリーズへ継続。なお主書名は各巻『トリシアは魔法のお医者さん!!』で共通であるため、本表ではサブタイトルのみ記す。

魔法医トリシアの冒険カルテ 既刊一覧
学研プラスよりレーベルに依らない独立シリーズ(独自レーベル)として刊行。物語そのものは前シリーズからの継続。なお前シリーズと同様、主書名は各巻『魔法医トリシアの冒険カルテ』で共通であるため、本表ではサブタイトルのみ記す。

脚注

外部リンク
 トリシアのお部屋 学研ホールディングスグループによる「学研こどもの本」の中のトリシアシリーズを扱った専門コンテンツ。書き下ろしの番外編や挿絵のラフ画などが公開されている。また時折フローラシリーズの外伝および共演作も掲載されている。

日本のファンタジー小説
日本の小説のシリーズ
富士見ファンタジア文庫
日本の児童文学
学研の出版物
2000年の小説

トリシア先生シリーズ


Nicolas Tournat  (born 5 April 1994) is a French handball player for Industria Kielce and the French national team.

He was part of the French team that won the bronze medal at the 2018 European Men's Handball Championship.

References

External links

1994 births
Living people
French male handball players
Sportspeople from Niort
Handball players at the 2020 Summer Olympics
Medalists at the 2020 Summer Olympics
Olympic gold medalists for France
Olympic medalists in handball
Vive Kielce players
Olympic handball players for France

Nicolas Tournat


Kaliwatan sa alibangbang ang Labdia niphostephes. Una ning gihulagway ni Turner ni adtong 1923. Ang Labdia niphostephes sakop sa kahenera nga Labdia, ug kabanay nga Cosmopterigidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Insekto
Labdia

Labdia niphostephes


An Datnioides in uska genus han Actinopterygii. An Datnioides in nahilalakip ha familia nga Datnioididae.

An Datnioides amo la an genus nga ha familia nga Datnioididae.

An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life:

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Datnioides

Datnioides


No index er en værdi, der kan tildeles "robots"-metataggen i HTML-koden. Dette tag bruges til at kommunikere til webcrawlere, såsom Google's søgemaskinerobotter, om indholdet af en bestemt webside. "No index"-værdien fortæller disse crawlere, at de ikke skal indeksere siden eller inkludere den i søgeresultaterne.

Ved at bruge "no index"-værdien kan webmastere forhindre, at bestemte sider vises i søgeresultaterne, hvilket kan være nyttigt for sider, der ikke er beregnet til at være offentlige, såsom login-sider eller udviklingssider. Det kan også bruges til at undgå duplikeret indholdsproblemer, hvor flere sider med samme indhold bliver indekseret af søgemaskiner.

Ud over "no index"-værdien er der andre værdier, der kan tildeles "robots"-metataggen, såsom "no follow", der fortæller crawlere ikke at følge nogen links på siden, og "no archive", som forhindrer siden i at blive gemt i cache af søgemaskiner.

No index


Kicsi, de nagyon erös é um filme de drama húngaro de 1989 dirigido e escrito por Ferenc Grunwalsky. Foi selecionado como representante da Hungria à edição do Oscar 1990, organizada pela Academia de Artes e Ciências Cinematográficas.

Elenco

 Sándor Gáspár - Bogár Pál
 Ágnes Csere - Zsuzsa
 János Bán - Béla
 Péter Blaskó - Nyomozó
 Zoltán Mucsi - Juszuf
 István Mészáros - Törpe

Ligações externas

Filmes em língua húngara
Filmes da Hungria

Kicsi, de nagyon erös


Kaliwatan sa alasiwsiw ang Melaneremus kempi. Una ning gihulagway ni Griffini ni adtong 1914. Ang Melaneremus kempi sakop sa kahenera nga Melaneremus, ug kabanay nga Gryllacrididae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
 State of Arunāchal Pradesh

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Insekto
Insekto sa State of Arunāchal Pradesh
Melaneremus

Melaneremus kempi


Argos Limited eller Argos er en britisk katalog-detailhandelskæde med hovedkvarter i Milton Keynes. De har 883 butikker i Storbritannien og Irland. Siden 2016 har butikskæden været ejet af Sainsbury's. Virksomheden blev etableret i 1972 og er navngivet efter byen Argos i Grækenland.

Referencer

Detailvirksomheder fra Storbritannien

Argos Ltd


An Eetion elia in uska species han Lepidoptera nga ginhulagway ni William Chapman Hewitson hadton 1866. An Eetion elia in nahilalakip ha genus nga Eetion, ngan familia nga Hesperiidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Eetion

Eetion elia