L'Opel Antara è un'autovettura di tipo SUV di dimensioni medie, prodotta dal dicembre 2006 alla fine del 2015 dalla casa automobilistica tedesca Opel.

Profilo e contesto

La Opel Antara è stata commercializzata in parte con lo scopo di coprire il vuoto lasciato dalla scomparsa della Opel Frontera, fuoristrada di casa Opel per oltre un decennio, ma in realtà con l'intento di tornare nel settore dei veicoli fuoristrada, anche se attraverso nuove vie. Come la sua antenata, anche la Opel Antara un progetto sviluppato insieme ad un altro marchio appartenente alla famiglia General Motors: in questo caso la Daewoo Motors.

La Frontera, però, sebbene considerata come un SUV, era in realtà molto più vicina ad un fuoristrada vero, mentre l'Antara, oltre ad essere più affine al concetto di SUV, presenta anche caratteristiche tipiche dei crossover. La sua linea è mutuata dal prototipo Opel Antara GTC, presentata nel settembre 2005 mentre la versione di produzione condivide l'intera scocca, tutta la meccanica, la piattaforma di base, parte della carrozzeria e degli interni, con la Chevrolet Captiva, già in commercio anche in Italia da qualche mese prima del lancio della stessa Antara e nata dall'evoluzione del suddetto prototipo. Con la Captiva, l'Antara condivide anche il luogo dove viene assemblata, ossia la catena di montaggio in Corea del Sud della Daewoo.

Rispetto alla Captiva, l'Antara presenta alcune differenze: innanzitutto i suoi allestimenti sono più curati della sorella statunitense, in modo da collocarla sul mercato un gradino più in alto.

Inoltre l'Antara è prevista solo a 5 posti, mentre la Captiva ne può offrire anche 7. Inoltre, è stato rivisto lo schema delle sospensioni, che risultano leggermente più rigide nel modello tedesco.

Essendo disponibile unicamente a 5 posti, l'Antara ha dalla sua un'ottima capacità di carico. È pensata infatti per il tempo libero e a conferma di ciò viene anche dotata del dispositivo Flex Fix, ossia un portabiciclette estraibile dalla parte posteriore, appena sotto la battuta del portellone.

Motori
La Antara è equipaggiata con 2 unità a benzina e una a gasolio. Le due benzina sono un 4 cilindri in linea di 2405 cm³ in grado di sviluppare 136 CV, e un 6 cilindri a V di 3195 cm³ in grado di sviluppare 227 CV. Il diesel è prodotto dalla italiana VM Motori, ed è un 4 cilindri in linea di 1991 cm³, con tecnologia common rail e capace di 150 CV.Nel 2010, la Antara 2.0 CDTI viene proposta anche con trazione sul solo avantreno (versioni 2WD) e con motorizzazioni diesel da 2,2 litri con due livelli di potenza 163 CV e 184 CV entrambe abbinabili alla trazione 4x4 ed al cambio automatico a 6 rapporti.

Restyling 2010

Alla fine del 2010 arriva un moderato restyling. Esteticamente vengono aggiornati i gruppi ottici, la calandra e il paraurti anteriore. Adesso anche l'Antara dispone del nuovo badge Opel. All'interno invece è stata modificata la consolle centrale, con più spazio di archiviazione e materiali migliori.

Dal punto di vista delle motorizzazioni viene cancellato il V6 da 3.2 litri, mentre esordisce un nuovo 4 cilindri da 2.4 litri, che va a rimpiazzare il vecchio, rispetto al quale differisce per l'alimentazione ad iniezione diretta e il basamento stavolta realizzato in alluminio, e che arriva ad erogare una potenza massima di 167 CV contro i precedenti 140. In diversi mercati d'oltreoceano, però, questo motore viene proposto con potenza innalzata a 182 CV. Sul fronte dei diesel, invece, il vecchio 2 litri di origine VM viene sostituito da una nuova unità prodotta dalla GM Korea, questa volta da 2.2 litri, e più precisamente da 2231 cm³. Tale motore viene proposto in due livelli di potenza, da 163 e da 184 CV.

Alla fine del 2014, in alcuni mercati, il 2.2 litri diesel viene sostituito in entrambe le sue varianti di potenza da un nuovo 2 litri da 1956 cm³ con potenza intermedia di 170 CV. Nei mercati dove non era previsto, si continua a proporre il 2.2 litri CDTI.

La produzione della Antara cessa un anno dopo, alla fine del 2015, ma le ultime consegne avvengono durante tutta la prima metà del 2016 per smaltire le scorte giacenti: in questo periodo la Antara rimane regolarmente in listino. L'interesse del pubblico verso questo modello, che nel frattempo andò scemando, fece in modo che gli ultimi esemplari venissero consegnati solo nei primi mesi del 2017. Per questo l'Antara è uscita dai listini solo nella primavera del 2017.

Riepilogo caratteristiche

Di seguito sono elencate le motorizzazioni previste per il mercato italiano dell'Antara:

L'Antara nel mondo
La Opel Antara, come tutte le Opel, è commercializzata nel solo Gran Bretagna con il marchio Vauxhall, lasciandone il nome immutato. La versione Vauxhall presenta la tipica calandra a V, unica differenza con la sorella tedesca.

È commercializzata inoltre in Oceania come Holden Captiva MaXX e dopo il restyling come Holden Captiva 5. La versione europea della Chevrolet Captiva viene commercializzata come Holden Captiva e dopo il restyling come Holden Captiva 7. In suddetto mercato la Antara è la versione sportiva e lussuosa della Captiva, come sottolineava il suffisso MaXX.
Anche dopo la fine della produzione della Antara la produzione della Captiva 7 è proseguita con il nome originale, ossia Holden Captiva.

Ed ancora, negli Stati Uniti, l'Antara viene commercializzata sia come Chevrolet Captiva Sport, sia come Saturn VUE, sia ancora come GMC Terrain. Nel continente nordamericano, la gamma motori è differente, poiché il 2.4 a benzina esiste sempre, ma in tre livelli di potenza (169, 172 e 182 CV), dei quali quello intermedio è previsto per una versione ibrida assente invece in Europa; tra le altre motorizzazioni previste negli USA e in Canada vi sono anche tre motori V6, rispettivamente da 3, 3.5 e 3.6 litri. Mancano invece le motorizzazioni diesel.

Invece in Corea del Sud dove viene anche assemblata, l'Antara viene commercializzata come Daewoo Winstorm MaXX ed infine in Medio Oriente dal 2008 al 2010 come GMC Terrain.

Note

Altri progetti

Collegamenti esterni

Antara

Opel Antara


Nella mitologia norrena, Andvaranautr era un anello magico capace di produrre oro, posseduto inizialmente dal nano Andvari.

Storia
Loki ingannò Andvari, che si era trasformato in un luccio, e lo catturò con la rete di Rán, obbligandolo a consegnargli le sue ricchezze, fra le quali vi era Andvanautr. Volendo vendicarsi, Andvari maledisse l'anello, che da quel momento in poi avrebbe portato distruzione per il suo possessore. Loki, ottenuto l'oggetto, lo donò subito a Hreiðmarr, come riparazione, poiché ne aveva inavvertitamente ucciso il figlio Ótr. Il fratello di Ótr, Fáfnir, saputo dell'anello magico, uccise il padre per impossessarsene, e questo lo tramutò in un mostro malvagio.

Fu Sigfrido che uccise più tardi Fàfnir, prendendone l'anello e donandolo a Brunilde. In seguito Sigfrido riprese di nascosto l'anello a Brunilde per donarlo a Crimilde, sua moglie. La vista dell'anello in mano a Crimilde spinse Brunilde ad ordinare la morte di Sigfrido. L'anello e tutto il tesoro giunsero poi nelle mani di Gunther e Hagen, fratelli di Crimilde. Crimilde, che ne rivendicava il possesso, spinse il secondo marito, Attila, a uccidere i fratelli (detti Nibelunghi, cioè possessori del tesoro di Nibelung). L'oro tuttavia era stato da essi gettato sul fondo del fiume Reno e né Crimilde, né Attila, né altri riuscirono a recuperarlo.

Nella cultura di massa
 La storia di Andvaranautr e della sua maledizione è uno dei temi centrali dell'opera di Richard Wagner Der Ring des Nibelungen (L'anello del Nibelungo).
 Nel videogioco Assassin's Creed: Valhalla può essere trovato come ricompensa in una missione secondaria.
 La storia di Andvaranautr ha ispirato il film TV La saga dei Nibelunghi.

Note

Voci correlate
Loki

Altri progetti

Ciclo di Völsung
Oggetti della mitologia norrena
Anelli mitologici

Andvaranautr


Puchar Dalekowschodni w narciarstwie alpejskim mężczyzn w sezonie 2017/2018 to kolejna edycja tego cyklu. Pierwsze zawody odbędą się 6 grudnia 2017 roku w chińskim Wanlong Ski Resort, a ostatnie rozegrane zostaną 23 marca 2018 roku w japońskim Ōtaki.

W poprzednim sezonie klasyfikację generalną Pucharu Dalekowschodniego wygrał Rosjanin Pawieł Trichiczew, triumfując ponadto w klasyfikacji giganta. W klasyfikacji slalomu triumfował Japończyk Ryunosuke Ohkoshi. W supergigancie i superkombinacji triumfował rodak Ohkoshi Yumenosuke Kakizaki.

W tym sezonie w klasyfikacji generalnej oraz klasyfikacji slalomu najlepszy był Japończyk Hideyuki Narita. W klasyfikacji giganta zwyciężył Rosjanin Władisław Nowikow, w klasyfikacji supergiganta wygrał Szwed Johan Hagberg, a w superkombinacji triumfowali ex aequo Szwed Tobias Hedström, Słowak Matej Falat i Ryunosuke Ohkoshi.

Podium zawodów

Bibliografia

Puchar Dalekowschodni w narciarstwie alpejskim 2017/2018

Puchar Dalekowschodni w narciarstwie alpejskim mężczyzn 2017/2018


An Atribasta fulvifusa in uska species han Lepidoptera nga ginhulagway ni Turner hadton 1916. An Atribasta fulvifusa in nahilalakip ha genus nga Atribasta, ngan familia nga Oecophoridae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Atribasta

Atribasta fulvifusa


Kaliwatan sa bakasi ang Echidna amblyodon. Una ning gihulagway ni Pieter Bleeker ni adtong 1856. Ang Echidna amblyodon sakop sa kahenera nga Echidna, ug kabanay nga Muraenidae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
 Indonesia

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Isdangtunay
Echidna
Isdangtunay sa Indonesya

Echidna amblyodon


Sertãozinho là một đô thị thuộc bang Paraíba, Brasil. Đô thị này có diện tích 32,798 km², dân số năm 2007 là 4114 người, mật độ 125,4 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cơ sở dữ liệu các đô thị của Brasil
Inwonertallen 2009

Đô thị bang Paraíba

Sertãozinho


Un'unità di controllo motore (dall'inglese engine control unit) anche detta engine control module (ECM) e powertrain control unit/module (PCU, PCM), anche se comunemente ci si riferisce impropriamente ad essa come centralina elettronica, è un dispositivo per la gestione elettronico-digitale della formazione della miscela e della sua combustione, per il contenimento delle emissioni inquinanti di un motore a combustione interna.

Le più semplici ECU controllano soltanto la quantità di carburante iniettato all'interno di ogni cilindro per ciclo: le più avanzate invece, presenti nella maggior parte delle auto moderne, controllano anche il tempo d'iniezione, il variable cam timing, la fasatura d'accensione e tutte le periferiche del sistema di controllo.

Sensori

Questo sistema per funzionare necessita di sensori per:
 Temperatura motore
 Velocità veicolo
 Pressione atmosferica
 Fase, controlla la fasatura della distribuzione e del pistone
 Pressione aria nei condotti d'aspirazione
 Di caduta o ribaltamento (per arresto del motore e del circuito carburante)
 Temperatura aria aspirata
 Apertura valvole primarie o del comando gas; nel primo caso si adoperano due valvole a farfalla nel condotto d'aspirazione, di cui una è controllata elettronicamente e regola l'accelerazione, nel secondo generalmente si utilizza solo la valvola controllata elettronicamente
 Rotazioni motore
 Sonda lambda
 Sensore di detonazioni

Controllo dell'alimentazione
La maggior parte dei veicoli oggi in commercio è dotato di un sistema di iniezione del carburante e non esiste più un collegamento meccanico tra il pedale dell'acceleratore e l'ingresso di miscela nel motore. Il pedale dell'acceleratore è un semplice sensore di posizione (come un mouse) che fornisce informazioni alla ECU, la quale rielaborando questo valore e tutti i dati in ingresso a disposizione emetterà in uscita comandi agli attuatori a essa collegati, principalmente gli iniettori.

A seconda del tipo di motore che deve controllare, l'ECU determina quale sarà la quantità di combustibile da iniettare per formare una miscela in grado di bruciare completamente. Poiché ottenere una combustione perfetta è pressoché impossibile, l'unità di controllo, sfruttando i valori di concentrazione di ossigeno nella corrente di gas di scarico forniti da due appositi sensori posti a monte e a valle del catalizzatore, cerca di correggere "costantemente" la miscelazione per ridurre al minimo la formazione degli inquinanti e il consumo di combustibile.

Il corretto funzionamento del catalizzatore si ottiene quando il rapporto  (rapporto aria/combustibile reale su rapporto stechiometrico) è uguale a 1, cioè quando il rapporto aria su carburante è uguale al rapporto stechiometrico.

Esistono delle situazioni però in cui la centralina "ingrassa" volutamente la miscela come ad esempio quando il motore è freddo, quindi fungendo da starter e in accelerazione e quando è richiesta la massima potenza.

Sistemi M.A.F.
I sistemi Mass Air Flow sono dotati di un flussometro, altrimenti noto come debimetro, a filo caldo, che misura in ogni momento la portata d'aria nel collettore. Per ottenere la portata d'aria per cilindro l'ECU esegue una divisione del valore misurato per il numero di cilindri.

Questo sistema presenta alcuni problemi poiché il debimetro a filo caldo è un sensore molto delicato che non è in grado di distinguere il verso del flusso e quindi confonde flussi d'aria entranti e uscenti.

Sistemi α - n
I sistemi alfa-speed si basano sull'angolo di apertura della farfalla e il numero di giri dell'albero motore, tramite l'uso di un "TPS (Throttle Position Sensor)".
La massa d'aria è ipotizzata uguale ai valori mappati nella centralina che corrispondono a quelli misurati durante la prova al banco con temperatura uguale a 20 °C e pressione p = 760 mmHg.

I sensori α e n sono economici e già presenti in quasi tutte le vetture moderne, tuttavia questo sistema ha il pesante svantaggio di essere insensibile ai cambiamenti ambientali sia di pressione sia di temperatura.

Sistemi s - d
I sistemi Speed-density hanno due sensori nel collettore: uno per la temperatura e uno per la pressione. Combinando questi dati con la velocità di rotazione dell'albero motore e i dati di rendimento volumetrico memorizzati nella memoria dell'ECU si può ottenere la massa aspirata dalla formula:

Questo sistema ha il vantaggio di seguire il comportamento reale del motore e di essere compatibile con il sistema di ricircolo dei gas esausti (EGR) che varia temperatura e pressione all'interno del collettore. Uno svantaggio di tale sistema consiste nel non tener conto dell'invecchiamento o di eventuali modifiche degli apparati su cui si effettua la misura. Un cambio delle geometrie del collettore, a causa ad esempio di depositi generati durante anni di utilizzo intenso, porta infatti a un errore nel calcolo della massa d'aria aspirata, che si basa su geometrie e punti di funzionamento tarati a inizio vita del veicolo. Una qualunque modifica degli apparati di aspirazione dell'aria richiederà pertanto un aggiornamento di tale sistema in centralina.

Sistemi con sonda
Per i veicoli dotati di sonda , l'ECU riceve in ingresso un segnale di tipo on/off che riporta alternativamente che la miscela è troppo grassa o troppo magra e non ha mai un segnale di "ok". Conseguentemente l'ECU è dotata di una memoria in grado di identificare una "finestra" operativa in cui non è necessario effettuare correzioni rispetto ai valori mappati.

Per caratteristiche dei materiali ceramici di cui è costituita la sonda , quest'ultima non è in grado di funzionare fintanto che la temperatura non raggiunge i 300 °C. Per questo motivo il segnale della sonda deve essere ignorato dalla centralina quando il motore è freddo fino al raggiungimento delle condizioni operative. Il catalizzatore funziona correttamente soltanto per miscele con  molto vicini a quelli stechiometrici e senza il corretto funzionamento della sonda  (a motore caldo) il catalizzatore è pressoché inutile. Lo stesso problema si presenta quando i gas di scarico raggiungono temperature troppo elevate.

Controllo dell'accensione
Nei motori ad accensione comandata, la miscela deve essere accesa attraverso una scintilla scoccata dalla candela. L'engine control unit ha il compito di impartire questo comando scegliendo la migliore tempistica per avere sempre una combustione ottimale, quindi avere una combustione completa della miscela e ridurre la quantità di gas nocivi.

Controllo della distribuzione
I motori dotati di valvole a fungo possono essere muniti di sistemi per poter variare la fasatura di distribuzione come nei sistemi caratterizzati dall'albero a camme, mentre nei sistemi cosiddetti camless, la centralina deve determinare anche il funzionamento normale.

Voci correlate
 Diagnostica a bordo
 Background Debug Module

Altri progetti

Collegamenti esterni

Sistemi di controllo
Motori a combustione interna

Unità di controllo motore


Anita Clara Rée (født 9. februar 1885 i Hamborg, død 12. december 1933 i Kampen på Sild) var en tysk maler.

Rée voksede op i en assimileret jødisk familie − hun blev døbt, konfirmeret og opdraget som protestant − og fik en for tiden typisk opdragelse og uddannelse for døtre 'fra gode hjem': klaverundervisning, sprog, litteratur og kunst i privatskole.

Hun modtog 1905 undervisning af , og den tyske maler Max Liebermann opmuntrede hende til videre uddannelse. Vinteren 1912/13 var hun i Paris og stiftede bekendskab med nøgenmaleri i kredsen omkring Fernand Léger.
1919 tilsluttede Rée sig 'Hamburgische Sezession', der måtte ophøre 1933 efter nazisternes Machtergreifung.
I begyndelsen af 1920'erne tilbragte hun et par år i den italienske by Positano, hvorfra maleriet "Hvide træer i Positano" fra 1925 stammer.

I Tyskland udførte Rée 1929 vægmalerier: Et til 'Lignelsen om de ti brudepiger' () for "Berufsschule für weibliche Angestellte", som først blev tildækket, siden overmalet.
Et andet eksisterer stadig: "Orpheus mit den Tieren" ('Orfeus med dyrene' (de).

Skønt Rée var døbt og konfirmeret, betragtede nazisterne hende som jøde, og hun endte med at tage sit eget liv i 1933 med en overdosis Veronal.

Referencer

Eksterne henvisninger

 Anita Rée hos Fembio.org (FemBio Frauen-Biographieforschung e.V.)
 Anita Rée, biografi og portræt hos Garten-der-frauen.de. Garten der Frauen
 Database for beslagte værker: Anita Ree Emuseum.campus.fu-berlin.de (Datenbank zum Beschlagnahmeinventar der Aktion "Entartete Kunst", Forschungsstelle "Entartete Kunst", FU Berlin und ggf.

 Literatur von und über Anita Rée in der Bibliothek des Jüdischen Museums Berlin

Malere fra Tyskland

Anita Rée


Ivica Mornar (født 12. januar 1974 i Split, Jugoslavien) er en kroatisk tidligere fodboldspiller (angriber).

Mornar spillede 22 kampe og scorede ét mål for Kroatiens landshold i perioden 1994-2004. Han var med i den kroatiske trup til EM 2004 i Portugal, og spillede alle holdets tre kampe i turneringen.

På klubplan repræsenterede Mornar blandt andet Hajduk Split i hjemlandet, de belgiske storklubber Standard Liège og Anderlecht samt Portsmouth i England.

Referencer

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Kroatien
Deltagere ved det europæiske mesterskab i fodbold 2004
Personer fra Split

Ivica Mornar


Kościół św. Jakuba Apostoła w Bronikowie – rzymskokatolicka świątynia filialna zlokalizowana we wsi Bronikowo (powiat wałecki). Należy do parafii  św. Katarzyny w Marcinkowicach i dekanatu Mirosławiec.

Historia i architektura
Świątynię konstrukcji szkieletowej z muru pruskiego wzniesiono w 1775 dla lokalnej społeczności protestanckiej. Kościół jest salowy, zbudowany na planie prostokąta, a prezbiterium trójbocznie zamknięte znajduje się od północy. Od południa dobudowana jest wieża na rzucie kwadratu, kryta dachem namiotowym. Zakrystia i kruchta zlokalizowane są w bocznych aneksach. Obiekt nie jest orientowany.

Wyposażenie
We wnętrzu wiszą obrazy: Chrystus na Górze Oliwnej oraz Św. Jakub Starszy. Z czasu budowy świątyni pochodzą rokokowe: ambona i balustrada ołtarzowa. Sam ołtarz reprezentuje nurt ludowego rokoka. Dzwon kościelny pochodzi z 1770.

Przypisy

Świątynie pod wezwaniem św. Jakuba Większego Apostoła
Obiekty sakralne w gminie Mirosławiec
Zabytkowe kościoły w powiecie wałeckim
Dawne kościoły protestanckie w województwie zachodniopomorskim
Kościół


Ang Sierra Santa María ngalan niining mga mosunod:

Arhentina

 Sierra Santa María (kabukiran sa Arhentina), Provincia de Salta,

Mehiko

 Sierra Santa María (kabukiran sa Mehiko, Estado de Durango),
 Sierra Santa María (bukid), Estado de Nuevo León, Rayones,

Pagklaro paghimo ni bot 2015-12
Pagklaro paghimo ni bot Arhentina
Pagklaro paghimo ni bot Mehiko

Sierra Santa María


Kaliwatan sa alasiwsiw ang Eidmanacris meridionalis. Una ning gihulagway ni Desutter-grandcolas ni adtong 1995. Ang Eidmanacris meridionalis sakop sa kahenera nga Eidmanacris, ug kabanay nga Phalangopsidae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
 Santa Catarina

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Insekto
Eidmanacris (Phalangopsidae)
Insekto sa Santa Catarina (estado)

Eidmanacris meridionalis


An Sebastes rosenblatti in uska species han Actinopterygii nga ginhulagway ni Chen hadton 1971. An Sebastes rosenblatti in nahilalakip ha genus nga Sebastes, ngan familia nga Sebastidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Sebastes

Sebastes rosenblatti


Kærlighedens Veje er en amerikansk stumfilm fra 1917 af Cecil B. DeMille.

Medvirkende
 Mary Pickford som Jenny Lawrence
 Elliott Dexter som Black Brown
 Tully Marshall som Sam Sparks
 Raymond Hatton som Dick Roland
 Charles Ogle som Jim Lyn

Referencer

Eksterne henvisninger

Stumfilm fra USA
Amerikanske film fra 1917
Dramafilm fra USA

Kærlighedens Veje


Sydney er ein býur í Nova Scotia í Eysturkanada. Sydney hevur umleið 25.000 íbúgvar. Býurin er størsti býur á oynni Cape Breton Island. Í Sydney halda tey tað vera skemtiligt, at fólk javnan koma hagar og halda seg vera í Avstralia.

Býir í Kanada

Sydney, Nova Scotia


Tinghøj er en gravhøj beliggende på et højdedrag i Gistrup Sogn mellem Gistrup og Nøvling samt et autoriseret stednavn på et areal i sognet. Med en højde på 77 m er det et af de højeste punkter i den vestlige del af Lundby Bakker.

Ved højen findes en lille slette, som formodes at være det sted, hvor der blev afholdt birketing under Viborg Domkirke. Navnet optræder på ældre topografiske kort og højen har været prominent, før Lundby Bakker ændredes fra hede og overdrev til krat og skov.

I forbindelse med tinglysning af fredning af højen i 1954 fandtes et 20 trin højt udsigtstårn på højen, med otte ben stående på en ottekantet cementramme.

Højen har givet navn til Tinghøjvej i Gistrup.

Referencer

Eksterne henvisninger
 kulturarv.dk for fredningsnummer 121324.
 GISTRUP - en parcelhusby bliver til. Richard Decker m.fl., .

Gistrup
Fredede bygninger, konstruktioner og anlæg i Aalborg Kommune

Tinghøj (Gistrup Sogn)


Canis dirus – wymarły gatunek ssaka z rodziny psowatych, jeden z najsłynniejszych prehistorycznych drapieżników północnoamerykańskich, obok swego konkurenta, kota szablozębnego Smilodon fatalis. Żył w Amerykach w późnym plejstocenie (125–10 tys. lat temu). Gatunek nazwano w 1858, cztery lata po odkryciu pierwszego okazu. Wyróżnia się dwa podgatunki: C. dirus guildayi i C. dirus dirus. Gatunek pochodzi prawdopodobnie od Canis armbrusteri. Największa kolekcja okazów C. dirus pochodzi z Rancho La Brea w Los Angeles w Kalifornii.

Szczątki C. dirus znaleziono na terenach reprezentujących szeroki zakres siedlisk, włączając w to równiny, tereny trawiaste i tereny górskie Ameryki Północnej, a także suche sawanny Ameryki Południowej. Obejmują one wysokości do 2255 m n.p.m. i obszary sięgające na północy do 42° N, choć istnieją niepotwierdzone doniesienia dotyczące terenów położonych jeszcze bardziej na północ. Północna granica zasięgu wiązana jest z temperaturą, dostępnością zdobyczy i siedlisk, wynikające z bliskości Lądolodu Laurentyjskiego i Lądolodu Kordylierów.

C. dirus osiągał wielkość mniej więcej największych współczesnych wilków szarych, Canis lupus pambasileus i wilka kanadyjskiego. C. d. guildayi ważył średnio 60 kg, a C. d. dirus średnio 68 kg. Czaszka i uzębienie przypominało spotykane u wilka szarego, ale zęby C. dirus były większe i lepiej przystosowane do cięcia, zwierzę dysponowało też większą siłą zgryzu kłów niż jakikolwiek współczesny wilk. Cechy stanowią adaptacje do polowań na późnoplejstoceńskich wielkich roślinożerców. W Ameryce Północnej polował na: konie, leniwce, mastodonty, bizony i wymarły, amerykański rodzaj wielbłądów Camelops. Jak inni duzi hipermięsożercy z rodzaju wilk, polował grupowo. Wymarł podczas wymierania czwartorzędowego wraz z gatunkami swej zdobyczy. Jako przyczynę wymarcia podawano zależność od megaroślinożerców wraz ze zmianami klimatycznymi i konkurencją ze strony innych gatunków, przy czym pozostaje ona kontrowersyjna. Ostatnie szczątki pochodzą sprzed 9440 lat.

Taksonomia

Od lat pięćdziesiątych XIX wieku skamieniałe szczątki wielkich wilków znajdywano w USA. Nie od razu wyjaśniono, że należały do pojedynczego gatunku. Pierwszy okaz, który później przypisany zostanie do Canis dirus, znaleziono latem 1854 w osadach rzeki Ohio w okolicy Evansville w stanie Indiana. Skamieniała żuchwa z zębami policzkowymi dostała się w ręce geologa nazwiskiem Joseph Granville Norwood od kolekcjonera z Evansville, Francisa A. Lincka. Paleontolog Joseph Leidy ustalił, że okaz reprezentuje wymarły gatunek wilka i odnotował odkrycie pod nazwą Canis primaevus. Listy Norwooda do Leidy'ego zachowano wraz z holotypem w Academy of Natural Sciences w Filadelfii. W 1857 podczas eksploracji doliny rzeki Niobrara w Nebrasce Leidy znalazł kręgi wymarłego gatunku Canis, które opisał w następnym roku pod nazwą C. dirus. Natomiast nazwę C. primaevus zmienił później (Leidy, 1854) na Canis indianensis (Leidy, 1869), kiedy zorientował się, że nazwa C. primaevus była uprzednio użyta przez brytyjskiego przyrodnika Briana Hodgsona na określenie cyjona.

W 1876 zoolog Joel Asaph Allen odkrył szczątki Canis mississippiensis (Allen, 1876) i powiązał je z C. dirus (Leidy, 1858) i Canis indianensis (Leidy, 1869). O tych trzech znaleziskach dowiedziano się tak mało, że Allen uważał za najlepsze pozostawić każdy okaz pod prowizoryczną nazwą, nim znalezione zostanie więcej materiału, co ujawniłoby ich pokrewieństwo. W 1908 paleontolog John Campbell Merriam zaczął znajdywać liczne sfosylizowane fragmenty kostne dużego wilka z Rancho La Brea. Do 1912 znalazł szkielet wystarczająco kompletny, by formalnie rozpoznać ten i poprzednio znaleziony okaz jako gatunek C. dirus (Leidy, 1858). Z powodu zasad nomenklatury uznającej za obowiązującą najstarszą z kiedykolwiek stosowanych nazw Merriam wybrał dlań nazwę okazu Leidy'ego z 1858, C. dirus. W 1915 paleontolog Edward Troxell zgodził się z Merriamem, uznając C. indianensis za synonim C. dirus. W 1918, po zbadaniu tych skamieniałości, Merriam zaproponował połączenie tych nazw w oddzielnym rodzaju Aenocyon (od Aenos, straszliwy, i cyon, wilk), by stworzyć Aenocyon dirus. Nie każdy jednak zgodził się, by tego wymarłego wilka umieszczać w osobnym rodzaju, odrębnym od rodzaju wilk. Canis ayersi (Sellards, 1916) i Aenocyon dirus (Merriam, 1918) uznane zostały za synonimy C. dirus przez paleontologa Ernesta Lundeliusa 1972. Wszystkie powyższe taksony uznano za synonimy C. dirus także w 1979 w pracy paleontologa Ronalda M. Nowaka.

W badaniu z 1984 Björn Kurten stwierdził zmienność geograficzną w obrębie populacji C. dirus. Zaproponował wyróżnienie dwóch podgatunków: Canis dirus guildayi (nazwany tak na pamiątkę paleontologa Johna E. Guildaya) dla okazów z Kalifornii i Meksyku, o krótszych kończynach i dłuższych zębach, i Canis dirus dirus dla okazów ze wschodniej strony działu wód Ameryki Północnej, o dłuższych łapach i krótszych zębach.

Ewolucja
Filogeneza Canis dirus w oparciu o morfologię

W 1974 Robert A. Martin zaproponował zaliczenie wielkiego wilka C. armbrusteri do wilka szarego C. lupus. Nowak, Kurten i Annalisa Berta uznali jednak, że C. dirus nie pochodził od tegoż wilka szarego C. lupus. W 1987 podniesiono nową hipotezę, zgodnie z którą populacja ssaków może wyprodukować większą formę zwaną po angielsku hypermorph w czasie obfitości pożywienia. Kiedy jedzenia znowu zaczyna brakować, hypermorph adaptuje się, przechodząc w mniejszą formę, bądź wymiera; ta hipoteza wyjaśniać by mogła wielkie rozmiary ciała wielu późnoplejstoceńskich ssaków w porównaniu z ich dzisiejszymi krewnymi. Zarówno wymieranie, jak i specjacja mogą pojawiać się w okresach ekstremów klimatycznych. Gloria D. Goulet zgodziła się z Martinem, proponując w dalszym ciągu, że hipoteza ta mogłaby wyjaśnić szybkie pojawienie się C. dirus w Ameryce Północnej i, oceniając podobieństwa kształtów ich czaszek, że C. lupus dał początek hipermorfowi C. dirus z powodu obfitości pokarmu, stabilności środowiska i obecności dużych konkurentów.

Trzech paleontologów Xiaoming Wang, Richard H. Tedford i Ronald M. Nowak zaproponowali, że C. dirus wyewoluował z Canis armbrusteri. Nowak stwierdził, że okazy znalezione w Cumberland Cave w Maryland wydają się być C. armbrusteri różnicującym się w C. dirus. Wczesny wilk z Chin, Canis chihliensi, mógł być przodkiem obu C. armbrusteri i wilka szarego C. lupus. Nagłe pojawienie się C. armbrusteri w Ameryce Północnej we wczesnym plejstocenie sugeruje, że imigrant pochodził z Azji, tak jak później w plejstocenie C. lupus. W 2010 Francisco Prevosti zaproponował, że C. dirus stanowił takson siostrzany C. lupus.

Canis dirus żył od późnego plejstocenu do wczesnego holocenu (125000–10000 lat temu) W Ameryce Północnej i Środkowej. Większość wschodnich znalezisk C. d. dirus datowano na 125 tys.–75 tys. lat temu, ale zachodnie skamieniałości C. d. guildayi są nie tylko mniejszych rozmiarów, ale i bardziej współczesne. W związku z tym zaproponowano, że C. d. guildayi pochodził od C. d. dirus. Istnieją jednak dyskusyjne okazy C. dirus datowane na 250 tys. lat. skamieniałości C. dirus odkryte w czterech miejscach obszaru Hay Springs w hrabstwie Sheridan (Nebraska) nazwane zostały Aenocyon dirus nebrascensis (Frick 1930, nieopisane), jednak nie opublikowano ich opisu. Nowak później odnosił się do tego materiału jako do C. armbrusteri. W 2009 Tedford formalnie opublikował opis okazów i zwrócił uwagę, że choć przedstawiały one pewne cechy morfologiczne charakterystyczne dla i C. armbrusteri, i C. dirus, odnosił się do nich tylko jako C. dirus. Te skamieniałości z Nebraski mogą reprezentować najwcześniejszy zapis kopalny C. dirus.

Skamieniałość odkryta w Horse Room Salamander Cave w Black Hills na terenie Dakoty Południowej może należeć do C. dirus. Jeśli tak jest w istocie, skamieniałość ta należy do najwcześniejszych okazów tego gatunku. Została skatalogowana jako Canis cf. C. dirus (gdzie cf. oznacza z łaciny: dyskusyjny, niepewny). Skamieniałość konia znaleziona w Horse Room umożliwiła datowanie metodą uranowo-torową na 252000 lat. Uznano, że okaz Canis cf. dirus pochodzi z tego samego czasu. C. armbrusteri i C. dirus dzielą pewne wspólne cechy (synapomorfie), sugerujące, że C. dirus powstał około 250000 lat temu na terenach otwartych wnętrza kontynentu, zanim rozprzestrzenił się na wschód i zastąpił swego przodka C. armbrusteri. Czas C. dirus nadszedłby 250000 lat temu w Kalifornii i Nebrasce, a później w innych rejonach dzisiejszych USA, Kanadzie, Meksyku, Gwatemali, Wenezueli, Ekwadorze, Boliwii i Peru, ale tożsamości najwcześniejszych skamieniałości nie potwierdzono.

W Ameryce Południowej okazy C. dirus datowane na późny plejstocen znajdywano wzdłuż północnych i zachodnich wybrzeży, jeden jednak odkryto w Argentynie, na terenie zamieszkiwanym przez Canis gezi i Canis nehringi. Wedle jednego z badań C. dirus był najbardziej zaawansowanym ewolucyjnie gatunkiem Canis w Nowym Świecie i w porównaniu z C. nehringi był większy i miał również dolne trzonowce umożliwiające wydajniejsze polowanie. Z tego powodu niektórzy badacze zaproponowali tezę, że C. dirus mógł powstać w Ameryce Południowej. W 2009 padła propozycja, że C. armbrusteri był wspólnym przodkiem wilków Ameryki Północnej i Południowej. W następnym roku badanie dostarczyło dowodów prowadzących do konkluzji, że C. dirus i C. nehringi stanowiły ten sam gatunek i wobec tego C. dirus migrował z Ameryki Północnej do Południowej.

Perri i współpracownicy (2021) zsekwencjonowali genomy pozyskane ze szczątków osobników C. dirus żyjących od ponad 50 000 do 13 000 lat temu. Z badań autorów nad pozycją filogenetyczną C. dirus wynika, że mimo anatomicznego podobieństwa do wilka szarego C. dirus nie był z nim blisko spokrewniony i należał do linii ewolucyjnej, która 5,7 miliona lat temu oddzieliła się od linii ewolucyjnej obejmującej przodków wilka szarego, kojota preriowego, Canis lupaster, kaberu etiopskiego, cyjona rudego, likaona pstrego i szakali. Mając to na uwadze Perri i współpracownicy rekomendowali wyłączenie C. dirus z rodzaju Canis i przeniesienie go do odrębnego rodzaju Aenocyon .

Drzewo filogenetyczne przedstawiające relacje między żyjącymi i wymarłymi "wilczymi" psowatymi na podstawie Perri i współpracowników (czas w milionach lat).

Analizy DNA
W 1992 podjęto próbę ekstrakcji mtDNA z pozostałości szkieletu C. d. guildayi w celach porównawczych dla określenia relacji z innymi gatunkami wilka. Próba nie powiodła się, ponieważ szczątki wyciągnięte zostały z Ranczo La Brea i nie można było usunąć z nich smoły. W 2014 nie udała się również próba wydobycia DNA mamuta kolumbijskiego i badacze doszli do wniosku, że związki organiczne z asfaltu przenikają kości wszystkich dawnych okazów z La Brea, utrudniając ekstrakcję DNA.

Datowanie radiowęglowe
Wiek większości lokalizacji szczątków tego gatunku ustalono tylko za pomocą biostratygrafii, jednakże nie jest to wiarygodny wskaźnik w przypadku depozytów asfaltu. Część miejsc datowano metodą radiowęglową. Okazy C. dirus z La Brea pits datują się następująco: 82 okazy na 13000–14000 lat temu, 40 okazów na 14000–16000 lat temu, 77 okazów na 14000–18000 lat, 37 okazów na 17000–18000 lat, 26 okazów na 21000–30000 lat, 40 okazów na 25000–28000 lat i 6 okazów na 32000–37000 lat. Okaz z Powder Mill Creek Cave w Missouri oszacowano w 1999 na 13170 lat.

Budowa

Canis dirus był największym znanym nauce przedstawicielem rodzaju wilk. Sylwetką i proporcjami ciała przypominał dwa współczesne północnoamerykańskie wilki: Canis lupus pambasileus i Canis lupus occidentalis. Największe współczesne wilki szare osiągają w kłębie wysokość nie większą, niż 97 cm, długość ciała zaś nie więcej niż 180 cm. Niektóre okazy C. dirus z Ranczo La Brea ustępowały podanym wymiarom, inne zaś je przekraczały.

Canis dirus miał mniejsze stopy i większą głowę w porównaniu ze współczesnym wilkiem szarym tej samej wielkości. Długość czaszki sięgać mogła do 310 mm, a nawet i więcej, z szerszym podniebieniem, czołem i łukami jarzmowymi w porównaniu z wilkiem jukońskim. Podane wymiary świadczą o masywności czaszki. Jej grzebień strzałkowy był wyższy, a inion nosił zwracającą uwagę wypustkę w kierunku tylnym. Tylny koniec kości nosowych sięgał daleko w tył czaszki. Trudno jednak znaleźć szkielet z zachowanymi połączeniami kości w Rancho La Brea, gdyż smoła pozwoliła kościom rozdzielić się i powędrować w wielu kierunkach. Części kręgosłupa złożono i wydają się one podobne do homologów wilka szarego. Liczba kręgów pozostaje taka sama.

Różnic geograficznych C. dirus nie odkryto aż do 1984, kiedy badanie pozostałości szkieletu ujawniło różnice kilku cech czaszki i zębów oraz proporcji kończyn między okazami z Kalifornii i Meksyku (C. d. guildayi) a zwierzętami pochodzącymi ze wschodniej strony linii wododziałowej (C. d. dirus). Porównanie wielkości kończyn pokazało, że tylne łapy C. d. guildayi były o 8% krótsze, niż u wilka jukońskiego z powodu znacznie krótszych kości piszczelowej i śródstopia. Przednie kończyny także były krótsze z powodu krótszych dystalnych kości. Z względnie lżejszymi i mniejszymi łapami i masywniejszą głową C. d. guildayi nie był tak dobrze przystosowany do biegu jak wilk szary czy kojot preriowy C. d. dirus miał znacznie dłuższe tylne łapy od C. d. guildayi. Kończyny przednie były dłuższe o 14% niż u C. d. guildayi z powodu dłuższej o 10% kości ramiennej, 15% dłuższej kości promieniowej i 15% dłuższego śródręcza. Tylne kończyny były dłuższe o 10% niż u C. d. guildayi dzięki o 10% dłuższej kości udowej i piszczeli oraz 15% dłuższym kościom śródstopia. C. d. dirus długością kończyn przypomina wilka jukońskiego. Największą kość udową C. d. dirus znaleziono w Carroll Cave w Missouri, mierzyła ona 278 mm.

Masę C. d. guildayi szacuje się na 60 kg, natomiast C. d. dirus na średnio 68 kg, niektóre osobniki były większe, nie przekraczały jednak 110 kg z powodu ograniczeń dotyczących szkieletu. Porównując, średnia masa ciała wilka jukońskiego wynosi 43 kg w przypadku samca i 37 kg u samicy. Poszczególne osobniki wilka jukońskiego mogą ważyć od 21 kg do 55 kg, jeden z osobników osiągnął 79,4 kg. Wynika stąd, że średni C. dirus przypominał rozmiarami największe współczesne wilki szare.

Kompletne szczątki samca C. dirus łatwo czasami odróżnić od innych wilków, jako że jego baculum znacząco wyróżnia go ze wszystkich psowatych.

Adaptacje

Adaptacja oznacza ewolucyjny proces, w którym zwiększa się zdolność do przeżycia organizmów w danym siedlisku. Czynniki ekologiczne, jak typ siedliska, klimat, rodzaj zdobyczy i konkurencja o nią okazały się odgrywać znaczny wpływ na plastyczność czaszki i zębów wilka szarego, prowadząc do rozwoju adaptacji czaszki i zębów. Podobnie C. dirus był absolutnym mięsożercą, z czaszką i uzębieniem zaadaptowanymi do polowań na dużą i opierającą się zdobycz. Kształt jego czaszki i pyska zmieniał się z czasem, a zmiany wielkości ciała korelowały z fluktuacjami klimatycznymi.

Paleoekologia
Ostatnie zlodowacenie, trwające od 125 tys. do 14,5 tys. lat temu, pod koniec plejstocenu, to najpóźniejszy z glacjałów czwartorzędu. Szczyt swój osiągnęło podczas ostatniego maksimum glacjalnego, kiedy to pokrywa lodowa zaczęła narastać 33 tys. lat temu, by osiągnąć maksymalny swój rozmiar 26,5 tys. lat temu. Deglacjacja rozpoczęła się na półkuli północnej około 19 tys. lat temu, na Antarktyce zaś około 14,5 tys. lat temu, co zgadza się z dowodami na pochodzącą z topniejącego lodowca wodę jako główne źródło gwałtownego podniesienia się poziomu morza 14,5 tys. lat temu. Drogę do Ameryki Północnej blokowało zlodowacenie Wisconsin. Dowody kopalne z wielu miejsc na kontynentach wskazują na wymieranie wielu dużych zwierząt, określanych mianem megafauny, pod koniec ostatniego zlodowacenia.

Przybrzeżna południowa Kalifornia od 60 tys. lat temu do końca ostatniego maksimum glacjalnego była chłodniejsza i bardziej wyrównana, jeśli chodzi o wilgotność niż jest obecnie. Podczas ostatniego maksimum glacjalnego średnia roczna temperatura spadła z 11 °C do 5 °C, a roczne opady obniżyły się ze 100 do 45 cm. Region ten jednak został nietknięty przez zlodowacenie Wisconsin, uważa się go za refugium dla zwierząt i wrażliwych na zimno roślin. 24 tys. lat temu zmniejszył się areał zarośli i lasów dębowych oraz chaparralu, ale zwiększył się udział sosen. Powstały widne lasy przypominające współczesne pacyficzne lasy górskie z jałowcami. Po 14 tys. latach BP spadł udział iglastych, zwiększyła się zaś obecność typowych dla wybrzeża Pacyfiku zarośli i lasów z dębami, chaparralu i zbiorowisk bylic. Santa Monica Plain, leżąca dziś na północ od miasta Santa Monica i rozciągająca się wzdłuż południowego skraju Gór Santa Monica, 28–26 tys. lat temu zdominowana była przez zbiorowiska bylic z cyprysami i sosnami na wyższych wysokościach. Na stokach Gór Santa Monica rozwijał się chaparral i izolowane płaty lasów z sekwoją i dereniami w kanionach. Wzdłuż rzek rosły wierzby, żywotnik olbrzymi i platan kalifornijski. Takie zbiorowiska roślinne świadczą o podobnej do współczesnej ilości opadów deszczu na wybrzeżach południa Kalifornii, przy czym obecność sekwoi, której współczesny zasięg kończy się 600 km dalej na północ, świadczy o tym, że panował tu klimat chłodniejszy, bardziej wilgotny i mniej zmienny sezonowo niż obecnie. Środowisko takie sprzyjało wielkim roślinożercom, stanowiącym zdobycz dla C. dirus i jego konkurentów.

Zdobycz

W wypełnionych smołą dziurach uwięziony został szeroki wachlarz okazów zwierząt i roślin, które zachowały się, po czym zostały wydobyte i zbadane przez naukowców, dostarczając im wiedzy o przeszłości. Dziury w Rancho La Brea leżą w okolicy Los Angeles w południowej Kalifornii. Stanowią zbiór lepkich depozytów asfaltu, które powstały między 40000 a 12000 lat temu. Począwszy od 40000 lat temu asfalt przemieszczał się przez szczeliny do powierzchni dzięki ciśnieniu wywieranemu przez metan, tworząc połacie mogące pokrywać kilka metrów kwadratowych, głębokości 9–11 m. C. dirus zyskał sławę z powodu licznych skamieniałości wydobytych z asfaltowych dołów. Wydobyto z nich ponad 200000 okazów, głównie fragmentów, należących do organizmów od Smilodon do wiewiórek, bezkręgowców i roślin. Okres reprezentowany przez doły obejmuje ostatnie maksimum glacjalne, kiedy to globalna temperatura była o 8 °C niższa od współczesnej, przejście plejstocenu w holocen, ochłodzenia najstarszego dryasu i młodszego dryasu (12800 do 11500 lat temu), wymarcie amerykańskiej megafauny 12700 lat temu, kiedy to 90 rodzajów ssaków ważących powyżej 44 kg wyginęło,

Analizy izotopowe mogą służyć do identyfikacji pewnych pierwiastków chemicznych, pozwalając badaczom wysnuć wnioski na temat diety gatunków zwierząt znajdowanych w dziurach. Analiza izotopowa kolagenu kości okazów z La Brea dostarczyła dowodów na konkurowanie C. dirus, Smilodon i Panthera leo atrox o tę samą zdobycz. Ta ostatnia obejmowała Camelops hesternus, Bison antiquus, Capromeryx minor, Equus occidentalis i Paramylodon harlani, pasące się na terenach trawiastych kontynentu północnoamerykańskiego. Mamut kolumbijski i Mammut americanum stanowiły w La Brea rzadkość. Konie pożywiały się zróżnicowanym pokarmem, widłoróg – różnorodną wyżej rosnącą roślinnością, ale ostatnie maksimum glacjalne i związane z nim zmiany roślinności zmusiły wielbłądy i bizony do oparcia się w większym stopniu na iglastych.

Badanie izotopowe próbek skamieniałości C. dirus z La Brea datowanych na 10000 lat temu dostarczyło dowodów na istotną rolę koni wśród ich zdobyczy, rzadziej natomiast zjadane były leniwce, mastodonty, bizony i wielbłądy. Wskazuje to, że C. dirus nie był wyspecjalizowanym drapieżnikiem i pod koniec plejstocenu przed swym wymarciem polował bądź żywił się padliną najbardziej dostępnych roślinożerców.

Uzębienie i siła zgryzu

Uzębienie wiąże się z ułożeniem zębów w jamie ustnej. U drapieżnych górny przedtrzonowiec P4 i dolny trzonowiec m1 stanowią łamacze, używane razem jak nożyce do cięcia mięśni i ścięgien zdobyczy.

Psowate wykorzystują swe przedtrzonowce do cięcia i miażdżenia z wyjątkiem łamaczy, służących tylko do cięcia. Trzonowce służą im do rozgniatania z wyjątkiem dolnych łamaczy, które ewolucyjnie przystosowały się do rozgniatania i cięcia, zależnie od adaptacji dietetycznych danego psowatego. Na dolnych łamaczach znajduje się trigonid wykorzystywany do rozcinania warstw oraz talonid służący do rozcierania. Ich stosunek wskazuje na zwyczaje dietetyczne drapieżnego. Duży trigonid wskazuje na absolutną mięsożerność, podczas gdy duży talonid oznacza bardziej wszystkożerną dietę. Z powodu ich niewielkiej zmienności długość dolnych łamaczy wykorzystywana jest do szacowania wielkości ciała drapieżnego.

Badanie uzębienia pokazało, że C. dirus była najbardziej zaawansowanym ewolucyjnie gatunkiem wilka w Amerykach. Można go odróżnić od wszystkich innych wilków dzięki następującym cechom: "guzek posterior cusplet na P2, 2 takie guzki na P3, na M1 mestascylid, entocristed, entoconulid i poprzeczny grzebień rozciągający się z metaconidu do półki hiperkonularnej, na M2 entocristed i entoconulid.

Badania szacunkowej siły zgryzu kłów dużej próby współczesnych i wymarłych drapieżnych ssaków kontrolowane masą pokazały, że siła zgryzu kłów łożyskowców w niutonach na kilogram masy ciała był największy w przypadku C. dirus (163), następnie wśród współczesnych psowatych absolutnych mięsożerców wynosiła u likaona pstrego 142, u wilka szarego 136), u cyjona rudego 112, u dingo 108. Siła zgryzu łamaczy wykazywała u psowatych podobny trend. Największa zdobycz drapieżnika zależy silnie od jego ograniczeń biomechanicznych. Morfologią C. dirus przypominał swych współczesnych krewnych; jeśli polował grupowo, jego wysoka siła zgryzu względem współczesnych psowatych sugeruje, że polował na względnie duże zwierzęta. Jednak siła zgryzu rozgryzającej kości krokuty cętkowanej (117) stanowi wyzwanie dla powszechnego przypuszczenia, jakoby wielka siła zgryzu kłów i łamaczy była konieczna do konsumpcji kości.

Pomiary czaszki i badanie mięśni szczęk C. dirus nie znalazło istotnych różnic między nim a współczesnym wilkiem szarym we wszystkich poza czterema mierzonymi cechami z 15. Uzębienie szczęki było takie same z wyjątkiem większych rozmiarów u C. dirus, tylko P4 miał względnie większe, masywniejsze ostrze, zwiększające zdolność łamacza do cięcia w warstwy. Żuchwa była względnie szersza, miała większy mięsień skroniowy, zdolny do generowania nieco większej siły zgryzu niż u wilka szarego. Z powodów anatomicznych C. dirus dysponował mniejszą dźwignią mięśnia skroniowego, niż wilk szary w m1 i p4, jednak nie wiadomo, na ile było to istotne funkcjonalnie. Dolne przedtrzonowce były względnie nieco większe niż u wilka szarego, m1 był znacznie większy i lepiej przystosowany do cięcia. Kły oddziaływały z większą siłą zginającą niż u współczesnych psowatych podobnych rozmiarów, przypominały spotykane u hienowatych i kotowatych. Wszystkie te różnice wskazują na zdolność C. dirus do zadawania ugryzień silniejszych niż wilk szary, ze swymi giętkimi i bardziej zaokrąglonymi kłami był lepiej przystosowany do szamotania się z ofiarą

Zachowanie
W La Brea drapieżne ptaki i ssaki przyciągały martwe bądź konające zwierzęta roślinożerne, które tam ugrzęzły, i złaknione drapieżniki wpadały w pułapkę za nimi. Szacuje się, że roślinożerca łapał się w sidła raz na pięćdziesiąt lat i na każdy przypadek szczątków roślinożercy przypada około dziesięciu mięsożerców. Najczęstszym z nich jest w La Brea C. d. guildayi, kolejny zaś Smilodon. Szczątki C. dirus przewyższają liczebnie pozostałości wilków szarych w dziurach ze smołą pięciokrotnie. W czasie ostatniego maksimum glacjalnego przybrzeżne tereny współczesnej Kalifornii o klimacie nieco chłodniejszym i bardziej wilgotnym od dzisiejszego, stanowiły ostoję i porównanie częstości występowania C. dirus i innych drapieżników między La Brea i innymi regionami Kalifornii i Ameryki Północnej wskazuje na znacznie większą obfitość, wobec czego wyższe liczby C. dirus w rejonie La Brea nie odzwierciedlają stosunków panujących na szerszym obszarze. Przypuściwszy, że tylko niewielu z pożywiających się mięsożerców złapało się w pułapkę, wydaje się prawdopodobne, że naprawdę liczne grupy C. dirus pożywiały się w takich okazjach razem.

Wśród psowatych występuje niewielka zmienność dotycząca dymorfizmu płciowego. Badania C. dirus datowanych na 15360–14310 lat temu z dziur ze smołą, które skupiły się na długości czaszki, wielkości kłów i długości dolnych trzonowców wykazały niewielki dymorfizm płciowy, podobny do obserwowanego u wilka szarego, co wskazuje na życie C. dirus w parach monogamicznych. Wielkie rozmiary i wysoce przystosowane do mięsożerności wspiera propozycję, jakoby C. dirus był drapieżnikiem żywiącym się dużą zdobyczą. By zabić kopytne większe od siebie, likaon pstry, cyjon rudy i wilk szary posługują się szczęką i żuchwą, gdyż przednimi łapami nie są w stanie chwycić zdobyczy, współpracują razem w grupie składającej się z pary alfa i jej potomstwa z obecnego roku, jak też lat poprzednich. Można przypuścić, że C. dirus również żył w grupach spokrewnionych zwierząt kierowanych przez parę alfa. Duże społeczne zwierzęta mięsożerne osiągają sukces w bronieniu zwłok zdobyczy uwięzionej w dziurze ze smołą większy, niż samotne drapieżniki, i jest też większa szansa, że któryś z członków grupy również zostanie uwięziony. Wiele szczątków C. d. guildayi i Smilodon znalezionych w dziurach ze smołą sugeruje, że chodzi o drapieżniki społeczne.

Wszystkie społeczne drapieżne ssaki polują głównie na lądowe ssaki roślinożerne o masie ciała porównywalnej do sumy mas członków grupy atakującej zwierzynę. Znaczne rozmiary C. dirus pozwalają na oszacowanie masy zdobyczy na od 300 do 600 kg. Analiza stabilnych izotopów w kościach C. dirus dostarczyła dowodów na preferencję konsumpcji przeżuwaczy takich jak bizon nad innymi roślinożercami, jednak z możliwością zmiany w ich kierunku w razie niedostatku pożywienia, i okazjonalną padlinożerność na wyrzuconych na brzeg waleniach wzdłuż wybrzeża Pacyfiku. Grupa wilków szarych mogła powalić łosia ważącego 500 kg, stanowiącego ich preferowaną zdobycz i wataha C. dirus powalająca bizona jest do wyobrażenia. Choć niektóre badania zasugerowały, że złamania zębów świadczą o gryzieniu kości i byciu padlinożercą, jego szeroki zasięg występowania i smuklejsze kończyny C. d. dirus wskazują na drapieżnika. Jak dzisiejszy wilk szary, C. dirus prawdopodobnie używał swych leżących za łamaczami trzonowców, by dostać się do szpiku, a większe rozmiary umożliwiały mu rozłupywanie większych kości.

Złamania zębów

Złamania zębów wiążą się z zachowaniami mięsożercy. Badanie dziewięciu współczesnych mięsożerców wykazało, że jeden na cztery dorosłe osobniki cierpiał na złamania zębów, a połowa z nich dotyczyła kłów. Najwięcej złamań dotyczyło krokuty cętkowanej, pożerającej całą swą zdobycz wraz z kośćmi. Najmniej złamań doliczono się u likaona pstrego. Wilk szary sytuował się pośrodku. Jedzenie kości zwiększa ryzyko przypadkowych złamań z powodu powstających względnie wysokich, nieprzewidywalnych napięć. Najczęściej łamią się kły, następnie przedtrzonowce, trzonowce-łamacze i siekacze. Największe ryzyko złamania kła wynika z ich kształtu i roli, narażających je na napięcia zginające o nieprzewidywalnym kierunku i wielkości. Ryzyko złamania zęba jest także wyższe przy zabijaniu dużej zdobyczy.

Badanie skamieniałych pozostałości dużych drapieżników z dziur La Brea datowanych na 36–10 tys. lat temu wskazuje na złamania zębów o częstości 5–17% u C. dirus, kojotów, lwów amerykańskich i Smilodon, w porównaniu zwartością 0,5–2,7% u współczesnych drapieżców. Wyższe wartości dotyczyły wszystkich zębów razem, w przypadku kłów nie różniły się od dzisiejszych. C. dirus łamał swe siekacze częściej, niż dzisiejszy wilk szary. Zaproponowano więc, że pracowały one bliżej kości podczas żywienia się. skamieniałości z Meksyku i Peru wskazują na podobny wzór złamań. Badanie z 1993 zaproponowało, że wyższa częstość złamań zębów plejstoceńskich mięsożerców niż dzisiejszych nie wynika z polowań na większą zwierzynę. W przypadku niewielkiej dostępności ofiar wzrasta konkurencja między drapieżnikami, powodująca, że jedzą one szybciej i w związku z czym konsumują więcej kości, co prowadzi do złamań zębów. Jako że zdobycz zaczęła zanikać jakieś 10000 lat temu, spotkało to plejstoceńskich drapieżników, z wyjątkiem wszystkożernych kojotów.

Późniejsze badania znalezisk z La Brea porównało złamania zębów C. dirus w dwóch okresach. Jedna z dziur zawierała skamieniałości sprzed 15000 lat, inna natomiast datowane na 13000 lat. Okazało się, że osobniki sprzed 15000 lat cierpiały na trzykrotnie więcej złamań zębów niż te sprzed 13000 lat, których złamania pasowały do tych u 9 współczesnych mięsożerców. Badacze doszli do wniosku, że między 15000 a 14000 lat temu dostępność zdobyczy była mniejsza bądź konkurencja silniejsza, a 13000 lat temu, kiedy gatunki zdobyczy zmierzały ku zagładzie, konkurencja drapieżników spadła i częstość złamań zębów również.

Drapieżnicy polować mogą w grupie bądź samotnie. Samotni łowcy polegają na sile zgryzu kłów, dlatego więc cechują się silnym spojeniem żuchwy. Natomiast myśliwi polujący w grupie, zadający ofierze wiele płytszych ugryzień, mają względnie słabsze spojenie żuchwy. Wobec tego badacze mogą wykorzystać spojenie żuchwy kopalnych mięsożerców do ustalenia sposobu polowania (samotne/grupowe), a nawet sposobu konsumpcji zdobyczy. Żuchwy psowatych wzmocnione były za łamaczami, co umożliwiało zwierzętom miażdżenie kości ich silnymi zębami za łamaczami (M2 i M3). Odkryto mniejsze wzmocnienie żuchwy C. dirus, niż u wilka szarego i rudego, bardzo jednak podobne do kojociego i występującego u likaona pstrego. Słaby grzbietowo-brzusznie rejon spojenia (w porównaniu z P3 i P4) u C. dirus wskazuje, że dysponował on słabą siłą ugryzienia w porównaniu z dzisiejszymi jego krewnymi, wobec czego polować musiał w grupie. Sugeruje to, że C. dirus mogły obrabiać kości, ale nie były do tego zaadaptowane tak dobrze, jak dzisiejszy wilk szary. Fakt obecności złamań C. dirus o malejącej częstości w późnym plejstocenie do spotykanej u dzisiejszych jego krewnych sugeruje zredukowaną konkurencję pozwalającą C. dirus na powrót do zachowań pokarmowych obejmujących w mniejszym stopniu spożycie kości, do czego był najlepiej przystosowany. Późniejsze badanie wykryło niedługo przed wymarciem utylizację padliny mniejszą, niż wśród współczesnych wielkich mięsożerców.

Wpływ klimatu
W przeszłości badania proponowały, jakoby zmiany wielkości C. dirus korelowały z fluktuacjami klimatycznymi. Późniejsze porównywały morfologię czaszki i zębów okazów z czterech dziur La Brea, każda z innego okresu. Wyniki dowodzą zmian wielkości zwierzęcia, jego uzębienia i złamań tegoż, kształtu czaszki i pyska. Masa ciała C. dirus spadła od początku do końca ostatniego maksimum glacjalnego i przy jego końcu podczas ciepłego Allerødu. Dowody niedoboru pokarmu widnieją w mniejszych rozmiarach ciała, czaszkach o większej podstawie i krótszym pysku (neotenia kształtu i wielkości) oraz częstszych złamaniach i zużyciu zębów. C. dirus datowane na 17900 lat wykazywały wszystkie te cechy, co wskazuje na stres związany z niedoborem pokarmu. Osobniki sprzed 28000 lat także w pewnym stopniu wykazują te cechy, ale były to największe przebadane wilki, zaproponowano więc, że także doskwierał im niedobór pokarmu, a wilki jeszcze wcześniejsze osiągały jeszcze większe rozmiary. Niedobór pokarmu prawdopodobnie prowadził do silniejszych ugryzień, by w większym stopniu skonsumować zwłoki i łamać kości, a zmiany w czaszce poprawiały mechanikę. Zapis klimatu Ameryki Północnej ujawnia cykliczne fluktuacje podczas okresu glacjalnego obejmujące szybkie ocieplenie, a następnie stopniowe ochłodzenie, zwane zdarzeniami Dansgaarda-Oeschgera. Cykle takie mogłyby zwiększać temperaturę i suchość, powodując w okolicy La Brea stres ekologiczny i w związku z nim niedobór pokarmu. Podobny trend wykryto w przypadku wilka szarego, który w basenie Santa Barbara był pierwotnie masywny i dobrze zbudowany a zastąpiła go bardziej smukła forma z początkiem holocenu.

Konkurencja

Na krótko przed pojawieniem się C. dirus Amerykę Północną zasiedlił Xenocyon (przodek cyjona rudego i likaona pstrego), wielkości C. dirus i w większym stopniu mięsożerny. Zapis kopalny pokazuje go jako rzadkie zwierzę, przypuszcza się, że nie stanowił on konkurencji dla nowo powstałego C. dirus. Analiza stabilnych izotopów dostarczyła dowodów na konkurencję o tę samą zdobycz C. dirus, Smilodon i lwa amerykańskiego. Do wielkich mięsożerców zaliczały się także niedźwiedź krótkopyski, puma płowa, plejstoceński kojot preriowy i plejstoceński wilk szary, masywniejszy i lepiej zbudowany, niż dzisiaj. Drapieżniki te mogły konkurować z ludźmi, polującymi na podobną samą zdobycz.

Osobniki na podstawie morfologii zaliczone do wilka szarego z Beringii i datowane metodą radiowęglową na 25800–14300 lat znaleziono w Natural Trap Cave u podstawy pasma Bighorn w Wyoming. Miejsce to leży bezpośrednio na północ od podziału między lądolodem laurentyńskim i kordylierskim. Czasowy kanał między lądolodami mógł pozwalać tym wielkim bezpośrednim konkurentom C. dirus z Alaski, świetnie zaadaptowanym do polowań na megafaunę, na podróż na południe. C. dirus nie występował na północ od 42°N{późnym plejstocenem. Rejon ten byłby dostępny dla wilka z Beringii, by rozprzestrzeniać się na południe wzdłuż linii lądolodu. Nie wiadomo, jak daleko wilk z Beringii się posunął. Także wymarł na końcu późnego plejstocenu.

Rozmieszczenie geograficzne

Pozostałości C. dirus znajdywano na terenach reprezentujących szeroki wachlarz siedlisk, jak równiny, tereny trawiaste i zalesione góry w Ameryce Północnej, suche sawanny zaś w Ameryce Południowej. Miejsca te leżą na wysokości od poziomu morza do 2255 m. Rozmieszczenie szczątków sugeruje, że zwierzęta te żyły głównie na otwartych nizinach wraz z dużymi roślinożercami stanowiącymi dlań zdobycz. Szczątki C dirus nie odnajdywane są na znacznych szerokościach geograficznych, czym różnią się od bliskiego ich krewnego wilka szarego.

W USA skamieniałe pozostałości C. dirus zgłaszano z Arizony, Kalifornii, Florydy, Idaho, Indiany, Kansas, Kentucky, Missouri, Nebraski, Nowego Meksyku, Oregonu, Pensylwanii, Karoliny Południowej, Dakoty Południowej, Teksasu, Utah, Wirginii, Wirginii Zachodniej, Wyoming i Nevady. Tożsamość szczątków z miejsc bardziej na północ wysuniętych niż Kalifornia nie została potwierdzona. 5 doniesień mówi o niepotwierdzonych pozostałościach C. dirus na północ 42°N przy Fossil Lake w Oregon (sprzed 125000–10000 lat), z American Falls Reservoir w Idaho (125000–75000 lat), Salamander Cave w Dakocie Południowej (250000 lat) oraz czterech blisko siebie leżących miejsc w północnej Nebrasce (250 000 lat). Sugeruje to ograniczenia zasięgu gatunku ze względu na temperaturę, zdobycz, siedlisko. Główne miejsca dostarczające znalezisk C. d. dirus leżą na wschód od Gór Skalistych, obejmując Friesenhahn Cave w okolicy San Antonio w Teksasie, Carroll Cave w pobliżu Richland w Missouri i Reddick na Florydzie.

10 miejsc w środkowym i południowo-wschodnio-środkowym Meksyku znane są z pozostałości gatunku: El Cedazo w Aguascalientes; Comondú Municipality w Baja California; El Cedral w San Luis Potosí; El Tajo Quarry przy Tequixquiac i Valsequillo w pobliżu Puebla City w Dystrykcie FEderalnym; Lago de Chapala w Jalisco; Loltun Cave w Jukatanie; Potrecito w Sinaloa i jaskinia San Josecito Cave w pobliżu Aramberri w Nuevo León. Z miejsc w środkowym Meksyku San Josecito i El Cedazo dostarczyły największej liczny osobników C. dirus z jednej miejscowości. W innych miejscach znaleziono tylko po kilka okazów. Badanie okazu z Sonory potwierdziło C. d. guildayi.

W Ameryce Południowej C. dirus datuje się na poniżej 17000 lat. Znaleziono je tylko w trzech miejscach: Muaco w stanie Falcón w Wenezueli; prowincja Talara w Peru i Departament Tarija w Boliwii. Jeśli C. dirus wyewoluował w Ameryce Północnej, gatunek prawdoodobnie rozprzestrzenił się w Ameryce Południowej poprzez korytarz andyjski, proponowaną drogę, jaką ssaki klimatu umiarkowanego migrowały z Ameryki Środkowej do Południowej z powodu chłodnych, suchych, otwartych siedlisk charakteryzujących te regiony w tamtych czasach. Najprawdopodobniej odbyło się to w czasie glacjału, gdyż korytarz składał się wtedy z otwartych, suchych terenów i sawann, podczas gdy w interglacjale porastały go tropikalne lasy deszczowe.

Wymarcie
Wymieranie stanowi rezultat eliminacji geograficznego zasięgu gatunku z redukcją jego populacji aż do zera. Czynniki wpływające na zasięg biogeograficzny i populację obejmują konkurencję, interakcje drapieżnik-ofiara, zmiany środowiska fizycznego i wydarzenia losowe. Amerykańska megafauna wymarła 12,7 tys. lat temu. Wtedy to 90 rodzajów ssaków o masie przekraczającej 44 kg wyginęło. Jeden z zaproponowanych modeli wymierania wielkich mięsożerców i padlinożerców skupia się na wymarciu stanowiących ich pokarm wielkich roślinożerców, od których zależeli. Proponuje się także, że wyginięcie megaroślinożerców wyjaśnia wyginięcie C. dirus na obu kontynentach amerykańskich. Badanie z 2007 skupiło się na warunkach środowiskowych w Europie, na Syberii i w obu Amerykach między 25 tys. a 10 tys. lat temu. Wykazano w nim przedłużające się ocieplenia prowadzące do deglacjacji i największe opady deszczu pojawiające się na krótko przed transformacją pastwisk wielkich roślinożerców w rozległe mokradła, porośnięte przez roślinność oporną roślinożercom. Zaproponowano, że zależna od wilgoci zmiana środowiskowa doprowadziła do wymarć megafauny, dlatego też okołorównikowe położenie Afryki uchroniło jej pastwiska, istniejące dalej między pustyniami a lasami, w związku z czym wymarło tam mniej wielkich gatunków.

Wyniki badania mikrourazów szkliwa zębów gatunków mięsożerców z La Brea, w tym C. dirus, sugeruje, że mięsożercom nie groził stres związany z niedoborem pożywienia bezpośrednio przed wymarciem. Ponadto utylizacja padliny (to jest spożywanie potrzebnej ilości padliny, łącznie z łamaniem i jedzeniem kości) było wśród wielkich mięsożerców mniejsze, niż dzisiaj. Inne badanie zaproponowało, że przebadać trzeba kilka modeli wymierania, ponieważ niewiele wiadomo o biogeografii C. dirus, jego potencjalnych konkurentach i zdobyczy, ani też, jak te gatunki oddziaływały na siebie czy odpowiadały na zmiany środowiskowe w czasie wymierania. Wymarcie C. dirus mogło opierać się na zależności od megaroślinożerców, wpływie zmiany klimatu, konkurencji z innymi gatunkami, w tym ludźmi, przyczyna pozostaje jednak przedmiotem kontrowersji. Najmłodsze szczątki znaleziono w zatoce Brynjulfson w hrabstwie Boone w Missouri. Datuje się je na 9440 lat.

Przypisy

Bibliografia

Wymarłe psowate
Megafauna
Wymarłe ssaki plejstocenu
Wymarłe ssaki Ameryki Północnej
Wymarłe ssaki Ameryki Południowej
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1858 roku

Canis dirus


Eurosong 2000. bilo je 45. izdanje Evrovizije održano u švedskom Stockholmu, nakon pobjede ove zemlje na takmičenju 1999. s pjesmom "Take Me to Your Heaven" pjevačice Charlotte Nilsson. Takmičenje je organizirala Evropska radiodifuzijska unija (EBU) i domaćin Sveriges Television (SVT), a održano je u Globe Areni u subotu 13. maja 2000. Takmičenje su predstavili švedski televizijski voditelji Kattis Ahlström i Anders Lundin.

Dvadeset četiri zemlje uzele su učešće na takmičenju. Latviji je ovo bio debi na Eurosongu, dok su Slovačka, Grčka i Mađarska odlučile da se ne takmiče iz finansijskih razloga. Finska, Makedonija, Rumunija i Švicarska vratile su se nakon ispadanja iz prethodnog izdanja, Rusija se također vratila nakon posljednjeg učešća 1997. godine. U međuvremenu, Bosna i Hercegovina, Litvanija, Poljska, Portugal i Slovenija ispale su zbog najnižih prosječnih rezultata u prethodnih pet izdanja.

Pobjednik takmičenja je Danska, s pjesmom "Fly on the Wings of Love", koju su izveli braća Olsen, a koju je napisao stariji brat Jørgen Olsen. Ovo je bila druga pobjeda Danske na takmičenju nakon skoro četiri decenije (zadnji put takmičenje su osvojili 1963. godine, a u to vrijeme ovo je bio najduži niz bez pobjede u historiji takmičenja. Rusija, Latvija, Estonija i Njemačka zauzele su prvih pet mjesta. I Rusija i Estonija postigle su svoj najbolji rezultat na takmičenju do sada, dok je Latvija postigla najbolji plasman za debitantsku zemlju od drugog mjesta Poljske 1994. Na dan njihove pobjede, Jørgen Olsen imao je 50 godina i 61 dan, što ga čini najstarijim umjetnikom koji je pobijedio na takmičenju. Kombinovane godine braće Olsen čine ih najstarijim bendom koji je ikad pobijedio na takmičenju.

Pod pokroviteljstvom Microsofta, takmičenje je prvi put emitirano u Australiji, Kanadi, Japanu, SAD-u i putem interneta.

Lokacija

Bilo je to prvi put od od 1996. da je takmičenje održano u kontinentalnoj Evropi. Prethodna takmičenja bila su održana u Irskoj, Ujedinjenom Kraljevstvu i Izraelu.

Švedski emiter, SVT, objavio je 7. jula 1999. da će Stockholm biti grad domaćin takmičenja 2000. godine, a da će se događaj održati u Globe Areni. Objašnjeno je da Globe Arena izabrana zbog svoje veličine; mogla je primiti publiku od 16000, što je tadašnji rekord, kao i zbog toga što Stockholm nije bio domaćin takmičenja od 1975. Također se tvrdilo da je Stockholm bio jeftiniji od ostalih opcija.

Ostali kandidati bili su Scandinavium u Göteborgu i Malmö Isstadion u Malmeu. Oni su prethodno bili domaćini 1985. i 1992. godine.

Format

Vizuelni dizajn
Program grafičkog dizajna za ovogodišnje takmičenje razvio je Stockholm Design Lab i bio je fokusiran na stilizovani logo usta. Kasnije te godine dobio je nagradu Excellent Swedish Design. Dizajneri su to opisali kao "senzualna, ali stilski čista usta koja predstavljaju pjesmu, dijalog i govor", a kasnije je bio jedan od mogućih izbora za standardni logo 2004. godine. Mekoća usta bila je u kontrastu sa šiljastim fontom, napravljenim posebno za takmičenje. Tokom svakog nastupa, iskrivljena verzija zastave svake zemlje bila bi prikazana u ustima pored bine.

Međučin
Tokom finalne pauze Eurosonga 2000. izveden je film/pjesma "Once Upon a Time Europe Was Covered With Ice" koju je režirao, komponovao i montirao Johan Söderberg, a producirao John Nordling. Söderberg je za potrebe filma proputovao cijelom Evropom kako bi snimio djecu koja sviraju muzičke instrumente. Na bini su bili Caroline Lundgren (koja se pojavila tokom otvaranja obučena u tradicionalnu švedsku nošnju rekavši "Dobro došla Evropo!", bubnjar Strängnäs Trumkorps i ulični muzičari iz Stockholma, kao i plesači iz Bounce Streetdance Company.

Razglednice
Razglednice su korištene za predstavljanje svake zemlje učesnice, a podrazumijevale su švedske teme koje su uključivale svaku naciju u nekom pogledu. Sve razglednice snimljene su u Stockholmu, osim švedske, čija je razglednica snimljena u Njemačkoj. Teme su bile sljedeće, a navedene su redoslijedom pojavljivanja;

  Izrael – Gradska biblioteka Stockholm; djevojka čita knjigu izraelskog autora Amosa Oza
  Nizozemska – Mikrobiološki centar, Stockholm; naučnici iz Nizozemske
  Ujedinjeno Kraljevstvo – Stadion Råsunda; britanski nogometni trener Stuart Baxter
  Estonija – Apartman u Stockholmu; estonska horska muzika
  Francuska – Noćni klub u Stockholmu; francuska elektronska muzika
  Rumunija – Maskenbal u Royal Swedish Operi; čovjek prerušen u grofa Drakulu, rumunski mit
  Malta – Stockholmska luka; jedrilica s malteškim križem na jedru
  Norveška – Centar grada Stockholma; jahta napunjena benzinom iz Norveške
  Rusija – Kraljevsko dramsko pozorište, Stockholm; predstava "Tri sestre" ruskog dramaturga Čehova
  Belgija – Naselje u Stockholmu; provalnika zaustavljaju dva krvoločna psa pasmine Chien de Saint-Hubert
  Kipar – Stockholmski metro; putnici koji idu na klizanje prave pauzu kako bi pojeli kiparske narandže
  Island – Šuma izvan Stockholma; par na kampovanju uplaši se buke, ali se smiri kada shvati da su to samo islandski konji
  Španija – Moderna Museet; dječaka koji drži sliku prate CCTV kamere kako izlazi iz zgrade koju je dizajnirao španski arhitekt Moneo
  Danska – Zgrada u Stockholmu; svjetla na prozorima zgrade osvijetljena danskim lampama
  Njemačka – Ulica u Stockholmu; radnik na kiosku brze hrane gleda kako prolazi policijska potjera dok drži njemački knackwurst
  Švicarska – Eriksdalsbadet, Stockholm; grupa plivača se takmiči, a rezultati se prikazuju na švicarskoj tablici
  Hrvatska – Stockholm iz zraka; ljudi koji koriste padobrane, izum hrvatskog polimate Fausta Vrančića
  Švedska – Expo 2000, Hannover, Njemačka; radnici koji grade švedski paviljon prekidaju radove da bi gledali Eurosong koji se održava u Švedskoj
  Makedonija – Kino u Stockholmu; prikazivanje makedonskog filma "Prije kiše"
  Finska – Stockholmski arhipelag; trajekt iz Finske
  Latvija – Restoran u Stockholmu; konobar poslužuje kisele pečurke, latvijski specijalitet
  Turska – Internet kancelarija u Stockholmu; žena čita blog Mahira Çağrıja, turske poznate ličnosti
  Irska – Plesni studio u Stockholmu; čas irskog plesa
  Austrija – Aerodrom Arlanda, Stockholm; putnik izlazi iz aviona nakon što je bio na skijaškom odmoru u Austriji

Zemlje učesnice
Prema tadašnjim pravilima o ispadanju, zemlje sa pet najnižih prosječnih rezultata u prethodnih pet takmičenja (1995-1999) morale su ispasti. U pitanju su bile Bosna i Hercegovina, Litvanija, Poljska, Portugal i Slovenija. U međuvremenu, zemlje koje su ispale sa prošlogodišnjeg takmičenja 1999. mogle su se vratiti (Finska, Sjeverna Makedonija, Rumunija, Rusija i Švicarska).

Pored toga, Latvija je ove godine debitovala na takmičenju. Slovačka, Grčka i Mađarska odlučile su ne takmičiti se ove godine, navodeći razloge finansijske prirode. Prije takmičenje, Estonija, Ujedinjeno Kraljevstvo i Nizozemska bili su favoriti za pobjedu. Međutim, uprkos činjenici da se danska pjesma popela na rang listi u sedmici prije takmičenja, ona nije bila favorit prije takmičenja. Nadalje, za mnoge je bilo veliko iznenađenje kada je Danska na kraju pobijedila, pa čak i za nju samu. Iznenada je porastao broj danskih gledalaca na Eurosongu, dok je prije toga emisija bila vrlo nepopularna u danskoj javnosti za vrijeme prije njihove pobjede. Rusija je završila na drugom mjestu, a nakon takmičenja ruska delegacija zatražila je diskvalifikaciju pobjednika jer je tokon nastuoa korišten vokoder. EBU to nije podržao.

Kvalifikacije
Pored zemlje domaćina, Švedske, te zemalja "velike četvorke", 13 zemalja sa najvišom prosječnom ocjenom između 1995. i 1999. imalo je pravo učestvovanja.

Legenda tabele

  Automatski se kvalifikovala
  Kvalifikovala se

Izvođači koji ponovno nastupaju

Rezultati

Tabela
Prema EBU pravilima 45. Eurosonga 2000. godine (objavljenog 23. septembra 1999.), sve zemlje učesnice morale su telefonski glasati, gdje su najboljim pjesmama po svom izboru mogle dati 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 i 1 bod. U izuzetnim okolnostima kada teleglasanje nije bilo moguće, glasao je žiri; u slučaju Rusije, Makedonije, Turske i Rumunije.

Nizozemske glasove dao je rezervni žiri nakon prekida prenosa takmičenja u toj zemlji zbog nesreće u Enschedeu.

12 poena
Ispod se nalazi sažetak svih 12 poena koje su države učesnice dale i dobile u finalu.

Incidenti
Postojale su kontroverze i incidenti u vezi nekih zemalja učesnica. Izrael, koji je otvorio takmičenje, ušao je u grupu koja je mahala izraelskim i sirijskim zastavama zagovarajući mir između dva naroda.

Ruska delegacija zatražila je da se pobjednička braća Olsen diskvalifikuju, nakon što su koristili vokoder kako bi glasu Jørgenu Olsenu dali elektronski zvuk, tokom jednog dijela nastupa. Rusija je zatražila diskvalifikaciju iako je i sama dala Danskoj maksimalnih 12 poena. Ovo pitanje je odbacila Evropska radiodifuzna unija (EBU).

U Holandiji, NOS je odlučio prekinuti emitovanje takmičenja zbog katastrofe sa vatrometom u Enšedeu koja se dogodila ranije tog dana. Kasnije su iz NOS-a izjavili da je to bilo iz praktičnih razloga, ali i zato što su smatrali da je "neprikladno emitovati lagani zabavni program u noći ovako katastrofalnog događaja". Kao rezultat toga, teleglasanje je moralo biti obustavljeno, a umjesto toga glasove Nizozemaca dao je stand-by žiri.

Vanjski linkovi

 http://www.eurovision.tv/

Eurosong 2000.


Brachypelma mesomelas là một loài nhện trong họ Theraphosidae. Loài này phân bố ờ Trung Mỹ bao gồm Costa Rica.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Foto van de Brachypelma mesomelas

Động vật vùng Tân nhiệt đới
Brachypelma

Brachypelma mesomelas


Hiệp Mỹ Tây là một xã thuộc huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hiệp Mỹ Tây có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Mỹ Long Nam và xã Hiệp Mỹ Đông
Phía tây giáp xã Long Sơn và xã Thạnh Hòa Sơn
Phía nam giáp thị xã Duyên Hải
Phía bắc giáp xã Hiệp Mỹ Đông.

Xã Hiệp Mỹ Tây có diện tích 19,7 km², dân số năm 2019 là 7.253 người, mật độ dân số đạt 368 người/km².

Hành chính
Xã Hiệp Mỹ Tây được chia thành 7 ấp: Bào Bèo, Bến Chùa, Chợ, Giồng Dài, Giồng Ngánh, Lồ Ồ, Mỹ Quí.

Lịch sử
Ngày 10 tháng 12 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số số 157/2003/NĐ-CP về việc chia xã Hiệp Mỹ thành xã Hiệp Mỹ Đông và xã Hiệp Mỹ Tây.

Xã Hiệp Mỹ Tây có 1.970,06 ha tích tự nhiên và 8.097 nhân khẩu.

Ngày 15 tháng 10 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Trà Vinh ban hành Nghị quyết 157/NQ-HĐND về việc sáp nhập ấp Song Lưu vào ấp Bào Bèo.

Chú thích

Tham khảo

Hiệp Mỹ Tây


Le Départ é um filme de comédia dramática belga de 1967 dirigido por Jerzy Skolimowski.

O filme ganhou o Urso de Ouro no 17º Festival Internacional de Cinema de Berlim.

Foi selecionado como representante da Bélgica à edição do Oscar 1968, organizada pela Academia de Artes e Ciências Cinematográficas.

Elenco

 Jean-Pierre Léaud - Marc
 Catherine-Isabelle Duport - Michèle
 Jacqueline Bir
 Paul Roland
 Leon Dony
 Lucien Charbonnier
 Georges Aubrey
 John Dobrynine
 Bernard Graczyk
 Marthe Dugard
 Maxane
 Jacques Courtois
 Paul Frère - Paul Frère
 Paul Delrivière

Filmes da Bélgica de 1967
Filmes de comédia dramática da Bélgica
Filmes dirigidos por Jerzy Skolimowski
Filmes em língua francesa
Filmes em preto e branco

Le Départ


Gymnosporia chevalieri is 'n boom wat hoort tot die genus Gymnosporia. Die spesie is inheems aan Laos en Viëtnam.

Sien ook
 Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bron
 Plants of the World Online

Gymnosporia
Flora van Laos
Flora van Viëtnam

Gymnosporia chevalieri


An Diapalpus in uska genus han Lepidoptera. An Diapalpus in nahilalakip ha familia nga Lasiocampidae.

An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life:

Mga kasarigan

Diapalpus

Diapalpus


Tomasz Wendt (ur. 3 maja 1990 w Gdańsku) – polski saksofonista jazzowy, kompozytor i pedagog.

Życiorys
Jako student klasy saksofonu z wyróżnieniem ukończył Akademię Muzyczną im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu otrzymując jednocześnie nagrodę Dyplom Roku 2014. Ponadto wyróżniony został Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla najbardziej uzdolnionych studentów uczelni artystycznych w Polsce. We wrześniu 2019 roku obronił stopień doktora na wrocławskiej Akademii Muzycznej, gdzie obecnie jest wykładowcą.

Pierwsza autorska płyta saksofonisty Tomasz Wendt Trio & Atom String Quartet Behind the Strings zdobyła uznanie w polskim środowisku muzycznym, co zaowocowało przyznaniem nagrody Fryderyk 2017 w kategorii Jazzowego Debiutu Fonograficznego. Po trzech latach od tak głośnego debiutu fonograficznego, w 2019 roku na rynku pojawił się kolejny album z muzyką autorską Tomasza: "Chapter B.". Tym razem Wendt nagrał album o intrygującej fakturze brzmieniowej (saksofon, instrumenty klawiszowe, skrzypce, perkusja). Ta płyta również została bardzo pozytywnie przyjęta przez środowisko muzyczne, czego dowodem może być duża ilość pochlebnych recenzji oraz intensywna działalność koncertowa kwartetu.

Saksofonista ma w swoim dorobku współpracę z wieloma wybitnymi artystami z muzycznego świata do których należą m.in.: Grzegorz Nagórski, Piotr Wojtasik, Mateusz Smoczyński, Joachim Mencel, Michał Miśkiewicz, Jan Smoczyński, Mateusz Smoczyński, Rafał Sarnecki, Jacek Namysłowski, Artur Lesicki, Kuba Stankiewicz, Urszula Dudziak, Eric Allen (USA), Dean Brown (USA) czy również Taco Hemingway, Jarecki i Grubson.

Nagrody
- Nagroda Fryderyk 2017 w kategorii Jazzowy Debiut Fonograficzny

- I Nagroda na VII Międzynarodowym Konkursie Improwizacji Jazzowej 2015, Katowice

- I Nagroda na festiwalu Jazz Nad Odrą 2013, Wrocław

- I Nagroda na festiwalu Tarnów Jazz Contest 2012, Tarnów

- I Nagroda na festiwalu RCK Pro Jazz 2012, Kołobrzeg

- II Nagroda na Międzynarodowym Konkursie Getxo Jazz Festival 2016, Getxo, Hiszpania

- II Nagroda na festiwalu Jazz Juniors 2011, Kraków

- "Klucz Do Kariery" na festiwalu Gorzów Jazz Celebrations 2011, Gorzów Wlkp.

- Nagroda Publiczności na festiwalu Getxo Jazz 2012, Getxo, Hiszpania

- Nagroda Specjalna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na festiwalu Lotos Jazz, 2013, Bielsko-Biała

- Nagroda Indywidualna na festiwalu Krokus Jazz 2014, Jelenia Góra

- Nagroda "Najbardziej Obiecujący Talent Festiwalu" na festiwalu Azoty Tarnów International Contest 2011

-Wyróżnienie Indywidualne na Przeglądzie Młodych Zespołów Jazzowych i Bluesowych 2011, Gdynia

Dyskografia
Płyty autorskie:

-Tomasz Wendt Trio & Atom String Quartet: Behind the Strings, SJRecords 2016

-Tomasz Wendt: Chapter B., SJRecords 2019

-Tomasz Wendt: Daily Things, SJRecords 2023

Płyty nagrane gościnnie:

-Taco Hemingway: "Europa", 2020, 2020

-Krzysztof Logan Tomaszewski: "Rajski Ptak", Blue Bayou, 2020

-Krzysztof Logan Tomaszewski: "Mama Jesień", Blue Bayou, 2019

-Gospel Life: Genesis, Promienie Ciszy 2017

-Jarecki: Za wysoko, Supa'High Music 2017

-Artur Lesicki: Nasza Mama Czarodziejka, muzyka do spektaklu, Luna Music 2017

-Grubson: Grubson Live Przystanek Woodstock 2016, Złoty Melon 2016

-Zawartko/Piasecki: Leć głosie, Captain Earth, DTM 2015

-Adam Wendt: Acoustic Travel, Soliton 2014

-Generation Next: Live at Jazz Nad Odrą, SJRecords 2013

-Sebastian Ładyżyński: 432, Ładyżyński 2020

-Małgorzata Markiewicz: Bring the Light, Lydian7/2020

-Mirosław Kowalik: Okruchy, wydawnictwo Agora, 2019

-Vibraslap: Different Wor(l)ds, Milor 2019

-Taco Hemingway: Europa, (solo w utworze Ortalion), Taco Hemingway, 2020

-Zawartko/Piasecki: Wagabunda, DTM, 2021

-Anna Maria Mbayo: Baba Yetu, AMM, 2021

-Jerzy Kaczmarek Quartet: Tribute to Jazz Club Rura, PSJ, 2021

-Mary Rumi: Depressed Lady, PolishFolkManagement, 2022

-Maciej Mazurek: My Home, VRecords, 2023

Przypisy

Polscy kompozytorzy jazzowi
Polscy saksofoniści jazzowi
Ludzie urodzeni w Gdańsku
Urodzeni w 1990

Tomasz Wendt


University reform is a type of education reform applied to higher education.

Examples include:
Argentine university reform of 1918
Chilean university reform
Reform of French universities
Law on Higher Education and Research (2007)
Liberties and Responsibilities of Universities (2013)
Norwegian university college reform
Oxford University Act 1854

See also
Bologna Process

University reform


Ang Isla Laguna ngalan niining mga mosunod:

Arhentina

 Isla Laguna (pulo sa Arhentina), Provincia de Formosa,

Chile

 Isla Lagunas, pulo, Región de Magallanes y de la Antártica Chilena,

Pagklaro paghimo ni bot 2015-12
Pagklaro paghimo ni bot Arhentina
Pagklaro paghimo ni bot Chile

Isla Laguna


Henero sa mga isda ang Hymenocephalus. Ang Hymenocephalus sakop sa kabanay nga Macrouridae.

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

Ang mga gi basihan niini

Gikan sa gawas nga tinubdan

Isda nga adunay raya ang kapay
Hymenocephalus

Hymenocephalus


An Parmenonta insularis in uska species han Coleoptera nga ginhulagway ni Fisher hadton 1930. An Parmenonta insularis in nahilalakip ha genus nga Parmenonta, ngan familia nga Cerambycidae.

Mabibilngan ini ha Cuba. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Parmenonta

Parmenonta insularis


Grahovsko polje je kraško polje u Bosni i Hercegovini, na području općine Bosansko Grahovo. Okruženo je planinama: Dinara, Uilica, Jadovnik, Šator i Staretina.

Sastoji se iz nekoliko manjih cjelina: Resenovačko, Pašića, Crnoluško i Ždralovac. Nalazi se na nadmorskoj visini od 708 – 873 m čine i proteže se od sjeverozapada ka jugoistoku u dužini od 45 km i širini od 10km. Na jugu je Ždralovac i Livanjsko polje do Livna , a na sjeveru iz Resenovačkog polja pruža se prevoj prema Drvaru ( Ploče 985 m nadmorske visine ) i uvala ka Srbu. Prevoj preko Stožišta između Dinare i Uilice ( Derala 965 m nadmorske visine ) je prolaz na zapad prema Kninu. Tičevska visoravan ( 1098 m nadmorske visine ) je prolaz na istok ka Glamoču.

Na području Grahovskog polja značajno je nalazište gline za proizvodnju cigle i crijepa koje je eksploatisano više od 50 godina a danas nije u funkciji proizvodnje.

U hidrografskom pogledu Grahovsko polje podjeljeno je na slivove Crnog i Jadranskog mora. Vododijelnica je u mjestu Begovac poznat u narodu pod nazivom Dijelovi. U polju je prirodno Pečenačko jezero, i vještačko jezero u Borovači.
Grahovsko polje je pod uticajem mediteranske i kontinentalne klime, sa dugim i jakim zimama i kratkim i toplim ljetima. Ovo područje zbog svog položaja ima veoma veliki broj sunčanih dana u godini.

Uz obilje kraških tvorevina, u krečnjačkom masivu Stražbenice u području sela Resanovaca nalazi se jedan od najvećih speleoloških sistema u Bosni i Hercegovini. Tu je pećina Ledenica.
Polje je pretežno pogodno za stočarstvo.

Bilo je naseljeno još u vrijeme neandertalaca. Tu su živjeli Iliri iz plemena Dicioni. Rimljani su napravili nekoliko naselja i saobraćajnica.

Reference

Vanjski linkovi
 Zvanični sajt

Kraška polja u Bosni i Hercegovini
Bosansko Grahovo

Grahovsko polje


O receptor 5-HT3 pertence à superfamília cys-loop de canais de íons ligados a ligandos (abreviados na literatura em inglês LGICs, de ligand-gated ion channels) e, portanto, difere estrutural e funcionalmente de todos os outros receptores receptores 5-HT (5-hidroxitriptamina ou serotonina) os quais receptores acoplados à proteína G. Este canal de íon é seletivo para cátions e media a despolarização e excitação neuronal dentro dos sistemas nervosos central e periférico.

{{DISPLAYTITLE:Receptor 5-HT3}}
Canais iónicos
Receptores acoplados à proteína G
Neurotransmissores
Receptores ionotrópicos

Receptor 5-HT3


Die 1999 Formule Een Japannese Grand Prix is op 31 Oktober 1999 op die Suzuka Internasionale Renbaan in Suzuka, Japan gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Mika Häkkinen in 'n McLaren-Mercedes gewen.

Uitslag

Japannese Grand Prix
Japan

1999 Japannese Grand Prix


Brand-se-Bergpas is 'n bergoorgang aan die noordwestelike punt van die Nardouwsberg in die Wes-Kaap van Suid-Afrika.

Hierdie pas is by die koördinate  op die Brand-se-Bergpad. Dit is suidoos van Klawer en 40 km noord van Clanwilliam.

Die grondpad bereik in die pas 'n hoogte van 347 m bo seespieël en 'n maksimum steilte van 1:8.

Lees ook
 Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bibliografie
 Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022, ISBN 978-1-920377-44-1
 Brand-se-Bergpas op www.mountainpassessouthafrica.co.za

Bergpasse van Suid-Afrika
Wes-Kaap

Brand-se-Bergpas


Kaliwatan sa alasiwsiw ang Nephoptera dlabolai. Una ning gihulagway ni Cejchan ni adtong 1974. Ang Nephoptera dlabolai sakop sa kahenera nga Nephoptera, ug kabanay nga Tettigoniidae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
 Iran

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Insekto
Insekto sa Iran
Nephoptera

Nephoptera dlabolai


Sweet People – utwór ukraińskiej piosenkarki Ołeny "Aloszy" Kuczer wydany w formie singla w 2010 roku. Utwór napisali Kuczer, Borys Kukoba i Wadim Lisica.

Jak tłumaczyła Alosza, tekst utworu nawiązywał do problemu z brakiem odpowiedniej ochrony środowiska i opowiadał o "ratowaniu planety". Teledysk do piosenki został nakręcony w Prypeci niedaleko Czarnobylu, miejscu katastrofy elektrowni jądrowej z 26 kwietnia 1986 roku. Reżyserem klipu został Wiktor Skuratowski.

W 2010 roku utwór reprezentował Ukrainę w 55. Konkursie Piosenki Eurowizji organizowanym w Oslo. 27 maja utwór został zaprezentowany przez piosenkarkę w drugim półfinale konkursu i z siódmego miejsca awansował do finału. W koncercie finałowym, odbywającym się 29 maja, zajął dziesiąte miejsce z wynikiem 108 punktów.

Lista utworów
Digital download
 "Sweet People" – 3:00

Notowania na listach przebojów

Przypisy

Linki zewnętrzne
 Okładka

Piosenki ukraińskie
Single w Konkursie Piosenki Eurowizji
Single wydane w roku 2010

Sweet People


Approaching is the fourth live album by contemporary classical chamber orchestra Symphony Number One. The album was released on November 3, 2017 and features the music of Nicholas Bentz, Martha Horst, and Hangrui Zhang. The majority of the disk is taken up by Nicholas Bentz's work Approaching Eternity.

Track listing

Personnel
Symphony Number One

Additional musicians

References

External links

2017 live albums
Symphony Number One albums

Approaching


Ang Khūlah-ye Surkh ngalan niining mga mosunod:

Apganistan

 Khūlah-ye Surkh (bukid sa Apganistan, lat 33,79, long 64,91), Wilāyat-e Ghōr,
 Khūlah-ye Surkh (bukid sa Apganistan, lat 33,29, long 64,34), Wilāyat-e Ghōr,

Pagklaro paghimo ni bot 2015-12
Pagklaro paghimo ni bot Apganistan

Khūlah-ye Surkh


Ang Kūh-e Bowgak ngalan niining mga mosunod:

Apganistan

 Kōh-e Bōgak, bukid, Wilāyat-e Bāmyān,
 Kūh-e Bowgak (bukid sa Apganistan), Wilāyat-e Bāmyān,

Pagklaro paghimo ni bot 2015-12
Pagklaro paghimo ni bot Apganistan

Kūh-e Bowgak


An Paraocalemia longirostris in uska species han Coleoptera nga syahan ginhulagway ni Holzschuh hadton 1991. An Paraocalemia longirostris in nahilalakip ha genus nga Paraocalemia, ngan familia nga Cerambycidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Paraocalemia

Paraocalemia longirostris


Bom Retiro là một đô thị thuộc bang Santa Catarina, Brasil. Đô thị này có diện tích 1055,501 km², dân số năm 2007 là 7985 người, mật độ 8,1 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cơ sở dữ liệu các đô thị của Brasil
Inwonertallen 2009

Đô thị bang Santa Catarina

Bom Retiro


A sequência de Shine-Dalgarno (SD) é uma sequência do RNA mensageiro de bactérias e arqueas localizado a cerca de 8 bases a montante do códon de início AUG. Essa sequência de RNA ajuda a recrutar o ribossomo ao RNA mensageiro (mRNA) para iniciar a síntese de proteínas, alinhando o ribossomo com o códon de início.

O Shine-Dalgarno seqüência foi proposta pelos cientistas australianos John Shine e Lynn Dalgarno.

Reconhecimento

Sítio de início de tradução
Usando um método desenvolvido por Hunt, Shine e Dalgarno mostraram que a região 3' do RNA ribossomal 6s (rRNA) de E. coli é rica em pirimidina e tem a sequência ACCUCCUU. Eles propuseram que estes nucleotídeos reconheceriam, por pareamento, a região rica em purinas AGGAGGU, que se encontra a montante do códon de início AUG  em diversos vírus que infectam E. coli. Muitos estudos confirmam que o pareamento entre a sequência de Shine-Dalgarno e a região 3' do rRNA 16S é de importância primordial para a iniciação da tradução por ribossomos bacterianos.

O páreamento entre o rRNA e a sequência de Shine-Dalgarno é um mecanismo pelo qual a célula pode distinguir entre os códons de início de tradução da proteína e códons AUG internos e/ou fora-de-quadro. O nível de complementariedade também influencia na força de ligação do ribossomo e regula a taxa de produção de proteínas.

Sequência e expressão proteica
Mutações na sequência de Shine-Dalgarno podem reduzir ou aumentar a taxa de tradução em procariotos. Esta mudança se deve a modificação do grau de pareamento com o ribossomo, uma vez que mutações compensatória no terminal  3' do RNA ribossomal 16S pode restaurar a tradução.

Ver também
 Sequência de Kozak, a sequência que guia o ribossomo em eucariotos para início da tradução.

Referências

Expressão genética

Sequência de Shine-Dalgarno


Kaliwatan sa karpa ang Nocomis raneyi. Una ning gihulagway ni Lachner ug Jenkins ni adtong 1971. Ang Nocomis raneyi sakop sa kahenera nga Nocomis, ug kabanay nga karpa.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
 Amihanang Amerika
 Tinípong Bángsà

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Karpa
Karpa sa Amihanang Amerika
Karpa sa Tinípong Bángsà
Nocomis

Nocomis raneyi


Blackheart Records er et amerikansk pladeselskab skiftet af Joan Jett og og Kenny Laguna.

Under pladeselskabet er bl.a. Joan Jett & the Blackhearts, L7, Fea, Skitter, Jackknife Stilleto, Girl In a Coma, The Dollyrots, The Cute Lepers, The Vacancies, The Eyeliners og Thommy Price.

Udgivelser

Eksterne links
Officielle hjemmeside

Etableret i 1980
Pladeselskaber fra USA

Blackheart Records


Kaliwatan sa alibangbang ang Thosea conspersa. Una ning gihulagway ni Butler ni adtong 1880. Ang Thosea conspersa sakop sa kahenera nga Thosea, ug kabanay nga Limacodidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Insekto
Thosea

Thosea conspersa


Sái Ai hầu (chữ Hán: 蔡哀侯; trị vì: 694 TCN-684 TCN), tên thật là Cơ Hiến Vũ (姬獻舞), là vị vua thứ 13 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Ai hầu là con thứ của Sái Tuyên hầu - vua thứ 11 nước Sái và em của Sái Hoàn hầu - vua thứ 12 nước Sái. Năm 695 TCN, Hoàn hầu mất, Hiến Vũ lên nối ngôi, tức là Ai hầu.

Năm 684 TCN, Sái Ai hầu và Tức hầu đều sang nước Trần. Khi trở về, vợ vua nước Tức đi qua nước Sái. Sái Ai hầu thất lễ với phu nhân nước Tức khiến Tức hầu nổi giận. Tức hầu bèn nói với Sở Văn vương rằng hãy đánh nước Tức, nước Tức sẽ cầu cứu Sái, nhân đó quân Sở có thể đánh được nước Sái.

Sở Văn vương nghe theo, bèn mang quân đánh nước Tức. Tức hầu cầu cứu Sái Ai hầu. Sái Ai hầu mang quân cứu nước Tức, không chống nổi quân Sở, liền bị Sở Văn vương bắt sống.

Ông bị giam cầm ở nước Sở 9 năm. Vì căm thù vua nước Tức, ông bèn tán tụng sắc đẹp của vợ vua nước Tức với Sở Văn vương. Sở Văn vương ham sắc Tức phu nhân, bèn mang quân đánh diệt nước Tức, lấy phu nhân Tức Vĩ làm vợ.

Nhưng Sái Ai hầu vẫn không được về nước, cuối cùng mất ở nước Sở vào năm 675 TCN. Ông ở ngôi được 11 năm, bị cầm tù ở Sở 9 năm. Người nước Sái lập con ông là Cơ Hật lên nối ngôi, tức là Sái Mục hầu.

Xem thêm
Sái Hoàn hầu
Sái Mục hầu
Sở Văn vương

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 675 TCN
Nước Sái

Thái Ai hầu


Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang Bukit Sengking.

Bungtod ang Bukit Sengking sa Indonesya. Nahimutang ni sa lalawigan sa Kepulauan Bangka Belitung, sa kasadpang bahin sa nasod,  km sa amihanan sa Jakarta ang ulohan sa nasod.  metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Bukit Sengking, o  ka metros sa ibabaw sa naglibot nga tereyn. Mga  ka kilometro ang gilapdon sa tiilan niini. Ang Bukit Sengking nahimutang sa pulo sa Pulau Bangka.

Ang yuta palibot sa Bukit Sengking kasagaran patag. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga  ka metro ug  km sa habagatan-sidlakan sa Bukit Sengking. Dunay mga  ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Bukit Sengking medyo hilabihan populasyon.. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang Pangkalpinang,  km sa sidlakan sa Bukit Sengking. Sa rehiyon palibot sa Bukit Sengking, mga bungtod talagsaon komon.

Hapit nalukop sa lasang ang palibot sa Bukit Sengking.  Ang klima tropikal nga kasalupan. Ang kasarangang giiniton  °C.  Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa  °C, ug ang kinabugnawan Enero, sa  °C. Ang kasarangang pag-ulan  milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Disyembre, sa  milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Septiyembre, sa  milimetro.

Saysay

Ang mga gi basihan niini

Mga bungtod sa Kepulauan Bangka Belitung

Mga artikulo sa posisyon itarong ni bot

Bukit Sengking (bungtod)


An Lesueurigobius koumansi in uska species han Actinopterygii nga syahan ginhulagway ni Norman hadton 1935. An Lesueurigobius koumansi in nahilalakip ha genus nga Lesueurigobius, ngan familia nga Gobiidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Lesueurigobius

Lesueurigobius koumansi


Kaliwatan sa isda ang Malacocephalus boretzi. Una ning gihulagway ni Sazonov ni adtong 1985. Ang Malacocephalus boretzi sakop sa kahenera nga Malacocephalus, ug kabanay nga Macrouridae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
amihanan-kasadpang & amihanan-sidlakang Kadagatang Pasipiko

Walay nalista nga matang nga sama niini.

Ang mga gi basihan niini

Isdangtunay
Isdangtunay sa Kadagatang Pasipiko
Malacocephalus

Malacocephalus boretzi


Ang De Šāh Āghā Ghar ngalan niining mga mosunod:

Apganistan

 Dê Shāh Āghā Ghar (kabukiran), Kandahār,
 Dê Shāh Āghā Ghar (bukid sa Apganistan, lat 32,03, long 65,47), Kandahār,

Pagklaro paghimo ni bot 2015-12
Pagklaro paghimo ni bot Apganistan

De Šāh Āghā Ghar


Dorothea Elizabeth Orem (15. juni 1914 - 22. juni 2007) var en amerikansk sygeplejeteoretiker, der har stor betydning for sygeplejen i mange lande verden over, herunder også i Norden.

Orems teori tager udgangspunkt i omsorg: hun udvider begrebet til også at omfatte egenomsorg (de handlinger, et menneske tager for at drage omsorg for sig selv) og egenomsorgssvigt, der opstår når et menneskes egenomsorgskapacitet ikke længere er større end de krav, der stilles til den enkeltes egenomsorg. Sygeplejen starter med at identificere disse egenomsorgssvigt, for at kunne planlægge relevante handlinger til hjælp for patienten.

Når sygeplejersken arbejder med patienten kan hun, ifølge Orem, vælger et passende sygeplejesystem at arbejder efter. Hun kan således vælge om plejen skal være af helt kompenserende, delvist kompenserende eller støttende/vejledende karakter, alt efter patientens evne til egenomsorg og de identificerede mål og planlagte handlinger.

Referencer

Sygeplejersker fra USA

Dorothea Orem


Terra nullius eller Territorium nullius
er et juridisk begreb i folkeretten, der betegner, at et territorium ikke tilhører nogen. Et sådant område kan umiddelbart tages i besiddelse af en stat og underlægges denne stats suverænitet. Derved er Terra nullius den tredje mulighed for udvidelse af en stats område udover erhvervelse ved magt (krigsbytte, annektering etc.) eller ved aftale (traktat, afståelse). Terra nullius har historisk været benyttet som begrundelse for, at europæiske lande kunne kolonisere store dele af jorden.

I dag er der ikke længere områder, der kan anses som terra nullius og begrebet har derfor primært betydning som basis for nuværende besiddelser.

Historie
Den latinske betegnelse terra nullius betyder "land uden ejer", men begrebets oprindelse har længe været diskuteret i videnskabelige kredse. Der er ikke noget der indikerer, at det har været et koncept udviklet af romerne som grundlag for erhvervelse af land.. Det har ligeledes været anført som en historisk myte, at begrebet stammer fra en bulle givet i 1095 afpave Urban 2.. Der er ingen dokumentation for, at der er udstedt en sådan bulle eller at det skulle være sket eller udtalt i forbindelse med synoden i Clermont i 1095, der satte rammerne for det 1. korstog året senere.

Derimod anses pave Nikolaus 5.s bulle "Romanus Pontifex" fra 1455  for at danne grundlag for opdagelsestidens europæiske monarkiers kolonisering af den ikke ikke-kristne verden.
Retstilstanden, der udviklede sig på dette grundlag betød, at den "civiliserede" stat, der havde "opdaget" det nye land, kunne tage det i sin besiddelse, dvs. uafhængigt af de rettigheder, som beroede hos områdets oprindelige folk.

I angelsaksisk sammenhæng omtales princippet også som Doctrine of Discovery, dvs. opdagelsesdoktrinen. I USA henvises bl.a. til en udtalelse fra Thomas Jefferson i 1792 om, at den af de af europæiske stater udviklede doktrin om opdagelse var international ret, som også var gældende for de Forenede Staters regering. I en dom fra USAs højesteret i 1823 (Johnson v. McIntosh) blev princippet knæsat i en situation, hvor der var uenighed om ejendomsretten til et landområde. Afgørelsen lagde bl.a. vægt på, at den britiske kongemagt "ikke havde skelnet ... mellem frit land og land okkuperet af indianere", underforstået at landet ikke var okkuperet af kristne og derfor var frit og tilgængeligt for opdagelse.

Selve begrebet terra nullius dukker op i 1800-tallet og må anses for udviklet som en analogi fra romerrettens begreb om res nullius. Res nullius var udtryk for, at man kan tilegne sig en ting, som ikke ejes af nogen, ved at tage den i sin besiddelse (occupatio). Det dækkede over retten til at tilegne sig fisk fanget i havet eller ting (fx en slave), som andre havde frasagt sig. Derimod omfattede det ikke land.

Terra Nullius er på samme måde udtryk for, at man tager det frie land i sin besiddelse ved hjælp af okkupation og bliver derved den forklaringsmodel, der legaliserer opnåelsen af suverænitet over et landområde.

Som folkeretligt begreb bliver "territorium nullius" ifølge den australske historieprofessor Andrew Fitzmaurice første gang anvendt i 1888 på et møde i Institut De Droit International og "terra nullius" blev først 20 år senere benyttet i forbindelse med polaregnene.

I nyere tid har der især i de store gamle indvandringslande (Australien, Canada og USA) været store diskussioner om terra nullius betydning i forhold til de oprindelige folks rettigheder til land. I Australien var højesteretsdommen fra 1992 "Mabo v Queensland(No 2)" et vendepunkt derved, at den tilsidesatte hidtidig retspraksis vedrørende ret til jord til fordel for det oprindelige folks krav. Som følge af dommen blev der vedtaget lovgivning, der tilbageførte store landområder til den oprindelige befolkning.

Eksempler

Sagen om Østgrønland

I 1931 og 1932 okkuperede Norge to områder af Nordøstgrønland bl.a. med henvisning til, at de som ubeboede områder var terra nullius. Den Faste Domstol for Mellemfolkelig Retspleje i Haag traf den 5. april 1933 afgørelse om, at den norske annektering var ulovlig og ugyldig. Kongeriget Danmark havde erhvervet hele Grønland i medfør af  Kielertraktaten 1814, hvor den dansk-norske personalunion ophørte. Under retssagen i Haag var et af spørgsmålene, om Danmark havde opretholdt tilstrækkelig tilknytning over områderne.

Antarktis

Størstedelen af Antarktis er opdelt af lande, der har gjort krav på dele af kontinentet og enkelte områder er folkeretligt uafklarede derved, at flere lande har gjort krav på nogle af de samme områder (fx Storbritannien, Argentina og Chile). I det meste af Marie Byrds Land er der dog ikke er blevet fremsat krav om land fra nogen suveræn stat. Ved Antarktistraktaten fra 1959 fraskrev deltagerne sig at fremsætte yderligere krav på land på Antarktis.

Bir Tawil

Bir Tawil er et lille landområde mellem Ægypten og Sudan, som  ingen af de to suveræne stater formelt har gjort krav på, og som derfor af nogen omtales som terra nullius. Situationen opstod som følge at Ægypten og Sudan har lagt forskellige grænsedragninger til grund. Området kontrolleres de facto af Ægypten, hvilket i dag bl.a. fremgår af CIAs kort over Ægypten.

Gornja Siga
Efter Jugoslaviens opløsning i 1991 og den efterfølgende krig, var der en række områder i grænseområdet mellem Serbien og Kroatien, som begge lande gjorde krav på. Derimod var der på den vestlige side af Donau et lille område "Gornja Siga", som ingen af de to lande formelt har gjort krav på.
Området blev i 2015 proklameret som mikrostaten Liberland, der dog ikke folkeretligt kan betragtes som en statsdannelse, men måske har større lighed med Kongeriget Elleore.

Rockall

Rockall er en lille 23 meter høj og 27 meter bred ubeboelig klippe i Atlanterhavet 407 km vest for Hebriderne, som Storbritannien "okkuperede" i 1955 og annekterede i 1972. Formålet var at kunne udvide de økonomiske zoner, fx fiskerettigheder eller olieboring. I Danmark anerkender man at klippen er underlagt britisk suverænitet, men ikke at den kan danne grundlag for beregning af den økonomoske zone på 200 sømil.

Svalbard
I 1600-tallet blev der gjort krav på Svalbard fra en række stater, Danmark-Norge, De Forenede Nederlande, Kongeriget Skotland og Storbritannien, som havde drevet hvalfangst fra øerne, men der havde ikke været en fast bosættelse. Først i begyndelsen 1900-tallet, hvor der blev fundet kul, blev der oprettet faste bebyggelser. I 1925 blev der indgået en traktat, som gav Norge suverænitet over øerne.

Se også
Ingenmandsland

Noter

Referencer

Litteratur

Jura
Folkeret
Suverænitet

Terra nullius


An Roeboides xenodon in uska species han Actinopterygii nga syahan ginhulagway ni Johannes Theodor Reinhardt hadton 1851. An Roeboides xenodon in nahilalakip ha genus nga Roeboides, ngan familia nga Characidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Roeboides

Roeboides xenodon