Ultraviyole (UV); dalga boyu görünür ışıktan kısa, ancak X-ışınlarından uzun olan bir elektromanyetik radyasyon şeklidir. Güneş ışığında bulunur ve Güneş'ten çıkan toplam elektromanyetik radyasyonun yaklaşık %10'unu oluşturur. Ayrıca elektrik arkları, Çerenkov radyasyonu, cıva buharlı lambalar, bronzlaşma lambaları ve siyah ışık gibi kaynaklar tarafından üretilir. Uzun dalga boylu UV fotonları atomları iyonize edecek enerjiye sahip olmadığı için iyonlaştırıcı bir radyasyon olarak kabul edilmese de, kimyasal reaksiyonlara neden olabilir ve birçok maddenin parlamasına neden olabilir. Kimyasal ve biyolojik etkiler de dahil olmak üzere pek çok pratik uygulama, UV radyasyonunun organik moleküllerle etkileşime girmesinden türer. Bu etkileşimler emilimi veya ısıtma dahil moleküllerdeki enerji durumlarının ayarlanmasını içerebilir.

Kısa dalga UV ışık DNA'ya zarar verir ve temas ettiği yüzeyleri sterilize eder. İnsanlarda bronzlaşma, güneş yanığı ve cilt kanseri riskinin artması cildin UV ışığına maruz kalmasının bilinen etkileridir. Atmosfer tarafından filtrelenmeseydi, Güneş tarafından üretilen UV ışığın miktarı Dünya karasal alanlarında yaşamın sürdürülemeyeceği düzydedir. 121 nm'nin altındaki daha enerjik, daha kısa dalga boylu uç UV havayı o kadar güçlü bir şekilde iyonize eder ki, yere ulaşmadan emilir. Bununla birlikte, ultraviyole ışık (özellikle UVB), insanlar da dahil olmak üzere çoğu kara omurgalılarında D vitamini oluşumundan da sorumludur. UV spektrumu bu nedenle yaşam için hem yararlı hem de zararlı etkilere sahiptir.

İnsan görüşünün alt dalga boyu sınırı 400 nm olarak alınır, bu nedenle ultraviyole ışınlar insanlar tarafından görülmez, ancak insanlar bazen ışığı bundan daha kısa dalga boylarında algılayabilir. Böcekler, kuşlar ve bazı memeliler yakın UV'yi (NUV) görebilirler (yani, insanların görebildiğinden biraz daha kısa dalga boyları).

Görünürlük
Ultraviyole ışınlar çoğu insan için görünmez. İnsanların göz merceği 300-400 nm dalga boyu aralığındaki radyasyonun çoğunu engeller; daha kısa dalga boyları kornea tarafından bloke edilir. İnsanlar ultraviyole ışınlar için renk reseptörü uyarlamalarından yoksundur. Bununla birlikte, retinanın fotoreseptörleri yakın UV'ye duyarlıdır ve lensi olmayan kişiler (afaki) UV yakın ışığı beyazımsı mavi veya beyazımsı mor olarak algılar. Bazı koşullar altında, çocuklar ve genç yetişkinler ultraviyole ışığını 310 nm civarındaki dalga boylarına kadar görebilirler. UV'ye yakın radyasyon böcekler, bazı memeliler ve bazı kuşlar tarafından görülebilir. Kuşlar, ultraviyole ışınları için dördüncü bir renk alıcısına sahiptir; bu, daha fazla UV ileten göz yapılarıyla birleştiğinde daha küçük kuşlara "gerçek" UV görüşü sağlar.

Tarih ve keşif
"Ultraviyole", "mor ötesi" anlamına gelir (Latince ultra, "ötesinde"), mor, görünür ışığın en yüksek frekanslarının rengidir. Ultraviyole, mor ışıktan daha yüksek bir frekans ve daha kısa bir dalga boyuna sahiptir.

UV 1801'de Alman fizikçi Johann Wilhelm Ritter görünür spektrumun mor ucunun hemen ötesindeki görünmez ışınların gümüş klorür emdirilmiş kağıdı mor ışığın kendisinden daha hızlı koyulaştırdığını gözlemlediğinde keşfedildi. Onlara önceki yıl spektrumun diğer ucunda keşfedilen kızılötesi ışınlar(ısı ışınları olarak adlandırılmıştı)dan ayırmak ve kimyasal reaktiviteyi vurgulamak için "de-oksitleyici ışınlar" adını verdi. Ancak kısa süre sonra daha basit "kimyasal ışınlar" terimi benimsendi.  John William Draper bu radyasyonun ışıktan tamamen farklı olduğunu söyleyerek onlara "titonik ışınlar" adını verdi. "Kimyasal ışınlar" ve "ısı ışınları" terimleri sonunda sırasıyla ultraviyole ve kızılötesi radyasyon lehine bırakıldı. 1878'de kısa dalga boylu ışığın bakterileri öldürerek sterilize edici etkisi keşfedildi. 1903'te en etkili dalga boylarının 250 nm civarında olduğu biliniyordu.1960 yılında ultraviyole radyasyonun DNA üzerindeki etkisi belirlendi.

Havadaki oksijen tarafından güçlü bir şekilde emildiği için "vakum ultraviyole" olarak adlandırılan 200 nm'nin altında dalga boylarına sahip UV radyasyonun keşfi 1893 yılında Alman fizikçi Victor Schumann tarafından yapılmıştır.

Alt tipler
En genel olarak 10–400 nm olarak tanımlanan ultraviyole radyasyonun (UVR) elektromanyetik spektrumu, ISO standardı ISO 21348 tarafından önerilen bir dizi aralığa bölünebilir:

UV spektrumunun farklı bölümlerinde kullanılmak üzere birkaç katı hal ve vakum cihazı araştırılmıştır. Birçok yaklaşım, görünür ışık algılama cihazlarını uyarlamaya çalışır, ancak bunlar, görünür ışığa istenmeyen tepkilerden zarar görebilir. Ultraviyole, spektrumun farklı bölümlerine duyarlı, uyarlanabilen fotodiyot ve fotokatotlar tarafından tespit edilebilir. Hassas UV çoğaltıcılar mevcuttur. UV radyasyonunun ölçümü için spektrometreler ve radyometreler yapılır. Spektrum genelinde silikon dedektörler kullanılır.

Dalga boyları 200'nmden kısa vakum UV veya VUV havadaki moleküler oksijen tarafından güçlü bir şekilde emilir, ancak 150–200 nm civarındaki daha uzun dalga boyları nitrojen ortamında yayılabilir. Bu nedenle bilimsel aletler genellikle saf nitrojen ortamında oksijensiz pahalı vakum odalarına ihtiyaç duymadan çalışabilir. Önemli örnekler arasında 193-nm fotolitografi ekipmanı (yarı iletken üretimi için) ve dairesel dikroizm spektrometreleri yer alır.

VUV teknolojisi büyük ölçüde güneş astronomisi tarafından yönlendirildi. VUV'yi kirleten, istenmeyen görünür ışığı gidermek için kullanılan optikler, VUV olmayan radyasyona tepkileri sınırlandıran detektörler ve güneş körü cihazların geliştirilmesi önemli bir araştırma alanı olmuştur. Geniş aralıklı katı hal cihazları veya yüksek kesimli foto katotlara sahip vakum cihazları, silikon diyotlara kıyasla çekici olabilir.

Aşırı UV (EUV veya XUV) madde ile etkileşim fiziğinde bir geçiş ile karakterizedir. Yaklaşık 30'nm den uzun dalga boyları atomların dış değerlik elektronları, bundan daha kısa dalga boyları esas olarak iç kabuk elektronları ve çekirdeklerle etkileşime girer. EUV spektrumunun uzun ucu, 30.4 nm'te belirgin bir He+ spektral çizgisi tarafından belirlenir. EUV bilinen malzemelerin çoğu tarafından güçlü bir şekilde emilir, ancak normal olayda EUV radyasyonunun yaklaşık %50'sine kadar yansıtan çok katmanlı optiklerin sentezlenmesi mümkündür. Bu teknolojiye 1990'larda NIXT ve MSSTA sondaj roketleri öncülük etti ve güneş görüntüleme teleskopları yapımında kullanıldı. (Ayrıca Extreme Ultraviolet Explorer uydusuna bakın.)

Bazı kaynaklar "sert" ve "yumuşak" UV ayrımını kullanır. Astrofizik söz konusu olduğunda, sınır Lyman limiti olabilir (dalga boyu 91.2 nm), "sert UV" daha enerjiktir; aynı terimler kozmetik, optoelektronik vb. gibi diğer alanlarda da kullanılabilir. Benzer bilimsel alanlarda bile sert/yumuşak arasındaki sınırın sayısal değerleri örtüşmeyebilir; örneğin, bir uygulamalı fizik yayını sert ve yumuşak UV bölgeleri arasında 190 nm sınırını kullanmıştır.

Solar ultraviyole

Çok sıcak nesneler UV radyasyonu yayar (bkz. kara cisim radyasyonu). Güneş, 10°nm'de X-ışınlarına geçtiği aşırı ultraviyole de dahil olmak üzere tüm dalga boylarında ultraviyole radyasyon yayar. Aşırı sıcak yıldızlar (O- ve B-tipi gibi) görece Güneş'ten daha fazla UV radyasyonu yayar. Dünya atmosferinin tepesindeki uzayda güneş ışığı (bkz. güneş sabiti ), vakumda yaklaşık 1400 W/ m2 toplam yoğunluk için; yaklaşık %50 kızılötesi, %40 görünür ışık ve %10 ultraviyole ışıktan oluşur.

Güneş zirvedeyken atmosfer  UV'nin yaklaşık %77'sini bloke eder. (absorpsiyon kısa dalga boylarında daha yüksektir). Güneş zirvedeyken yer seviyesinde, güneş ışığının %44'ü görünür ışık, %3'ü ultraviyole ve geri kalan %53'ü kızılötesidir. Dünya yüzeyine ulaşan ultraviyole radyasyonun %95'inden fazlası UVA'nın daha uzun dalga boyları, kalanı UVB'dir. UVC Dünya yüzeyine neredeyse ulaşmaz. Atmosferi geçtikten sonra UV radyasyonunda kalan UVB fraksiyonu, büyük ölçüde bulut örtüsüne ve atmosferik koşullara bağlıdır. "Parçalı bulutlu" günlerde, bulutların arasında görünen mavi gökyüzü parçaları, aynı zamanda, gökyüzünün bu kısımlarından gelen görünür mavi ışıkla aynı şekilde Rayleigh saçılması tarafından üretilen (dağınık) UVA ve UVB kaynaklarıdır. UVB, bitki hormonlarının çoğunu etkilediği için bitki gelişiminde de önemli bir rol oynar. Tam kapalılık sırasında, bulutların neden olduğu soğurma miktarı büyük ölçüde bulutların kalınlığına ve enleme bağlıdır ve belirli kalınlık ile UVB emilimini ilişkilendiren net ölçümler yoktur. Kum, deniz ve kar yansıyan ışık ile UV maruziyetini artırır.

Kısa UVC bantları ve daha enerjik UV radyasyonu oksijen tarafından emilir ve dioksijenin UV fotoliziyle üretilen tek oksijen atomları dioksijenle reaksiyona girerek ozon tabakasındaki ozonu oluşturur. Ozon tabakası, UVB'nin çoğunu bloke etmede özellikle önemlidir ve UVC'nin geri kalan kısmı, havadaki sıradan oksijen tarafından halihazırda bloke edilmemiştir.

Engelleyiciler, emiciler ve pencereler
Ultraviyole emiciler, bir malzemenin UV bozulmasını (foto-oksidasyon) azaltmak için UV radyasyonunu emmek üzere organik malzemeler ( polimerler, boyalar vb.)de kullanılan moleküllerdir. Soğurucuların kendileri de zamanla bozulabilir ve bu nedenle malzemelerdeki soğurucu seviyelerinin izlenmesi gerekli olabilir.

Güneş kreminde kullanılan Karbon karası, titanyum dioksit ve çinko oksit gibi bileşikler avobenzon, oksibenzon ve oktil metoksisinamat gibi UVA/UVB ışınlarını emen organik kimyasal emiciler veya "blokerler"in zıddına inorganik maddelerdir.

Giysiler için ultraviyole koruma faktörü (UPF), güneş kremi koruma faktörü (SPF)ne benzerdir. Standart yazlık kumaşların UPF'leri 6 civarındadır. (UV'nin yaklaşık %20'sinin geçeceği anlamına gelir.)

Vitraydaki nanoparçacıklar, UV ışınlarının renkleri değiştiren kimyasal reaksiyonlara neden olmasını engeller. ESA Mars rover görevi için Mars yüzeyinde bulunan yüksek UV seviyesi tarafından solmayacak,  kameraları kalibre etmek üzere bir dizi vitray renk referans çipinin kullanılması öngörülüyor.

Pencere camı gibi soda-kireç camları, UVA'ya karşı kısmen şeffaftır, ancak daha kısa dalga boylarında opaktır ve 350 nm'nin üzerindeki ışığın yaklaşık %90'ını geçirirken 300'nm altında %90'ından fazlasını engeller. Bir çalışma, araba camlarının, özellikle UV 380'den büyükse, ortam UV'sinin %3-4'ünün geçmesine izin verdiğini buldu. Diğer araba camları türleri, 335'nm'den daha yüksek UV iletimini azaltabilir. Kaynaşmış kuvars,( kaliteye bağlı olarak) vakum UV dalga boyları için bile şeffaf olabilir. Kristal kuvars ve CaF2 ve MgF2 gibi bazı kristaller 150' veya 160nmye kadar dalga boylarını iyi iletir.

Wood camı, I. Dünya Savaşı sırasında gizli iletişim için görünür ışığı engellemek üzere geliştirilmiş, yaklaşık %9 nikel oksit içeren koyu mor-mavi bir baryum-sodyum silikat camdır. 320 ile 400 nm arasında ve ayrıca daha uzun kızılötesi ve zor görülebilen kırmızı dalga boylarında şeffaf olarak hem kızılötesi gün ışığına hem de ultraviyole gece iletişimine olanak tanır. Maksimum UV iletimi, cıva lambalarının dalga boylarından biri olan 365 nm'dir.

Yapay kaynaklar

"Siyah ışıklar"

Siyah ışıklı lamba, uzun dalga UV‑A radyasyonu ve çok az görünür ışık yayar. Floresan siyah ışık lambaları, diğer floresan lambalara benzer şekilde çalışır, ancak borunun iç yüzeyinde görünür ışık yerine UV-A radyasyonu yayan bir fosfor kullanır. Bazı lambalar, 400'nmden uzun dalga boylarına sahip neredeyse tüm görünür ışığı engelleyen koyu mavimsi-mor bir Wood cam optik filtresi kullanır. Bu tüpler tarafından yayılan mor parıltı, ultraviyolenin kendisi değil, kaplama tarafından filtrelenmekten kurtulan cıvanın 404 nm spektral çizgisinden gelen görünür mor ışıktır. Diğer siyah ışıklar, pahalı Wood camı yerine düz cam kullanır, bu nedenle göze açık mavi görünürler.

Akkor siyah ışıklar, akkor ampulün kabuğu üzerinde görünür ışığı emen bir filtre kaplaması kullanılarak da üretilir (aşağıdaki bölüme bakın). Bunlar daha ucuz ancak verimsizdirler ve güçlerinin yalnızca küçük bir yüzdesini UV olarak yayarlar. Tiyatro ve konser gösterileri için UV yayan fosforlu ve Wood camından bir kaplamayla 1 kW'a kadar derecelendirmelerde cıva buharlı siyah ışıklar kullanılır.

Siyah ışıklar, görünür ışığın en aza indirilmesi gereken uygulamalarda kullanılır; esas olarak floresanı, yani birçok maddenin UV ışığına maruz kaldığında yaydığı renkli parıltıyı gözlemlemek içindir. UV-A/UV-B yayan ampuller, bronzlaşma lambaları ve sürüngen yetiştiriciliği gibi özel amaçlar için de satılmaktadır.

Kısa dalga ultraviyole lambalar

Sıradan cam UV‑C'yi emdiğinden, kısa dalga UV lambaları kuvars veya vykordan oluşan, fosfor kaplaması olmayan bir flüoresan lamba tüpü kullanılarak yapılır. Bu lambalar, UV‑C bandında lamba içindeki cıva ve bir miktar görünür ışık nedeniyle 253,7 ve 185 nmde iki tepe noktasına sahip ultraviyole ışık yayar. Bu lambaların ürettiği UV'nin %85 ila %90'ı 253,7'nmde, kalanı 185'nmde dir. Erimiş kuvars tüp 253.7'nmyi geçirir, ancak 185'i bloke eder. Bu tür tüpler, normal bir flüoresan lamba tüpünün iki veya üç katı UV‑C gücüne sahiptir. Bu düşük basınçlı lambaların tipik verimi yaklaşık %30-40'tır, yani her 100 watt tüketilen elektriğin yaklaşık 30-40 UV çıkışı olarak alınacaktır. Ayrıca cıvanın diğer spektral çizgileri nedeniyle mavimsi beyaz görünür ışık yayarlar. Bu "mikrop öldürücü" lambalar, laboratuvarlar ve gıda işleme endüstrilerinde yüzeylerin dezenfeksiyonu ve su kaynaklarının dezenfekte edilmesi için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Akkor lambalar
'Siyah ışık' akkor lambalar da görünür ışığın çoğunu emen bir filtreyle kaplanan akkor ampulden yapılır. Kuvars kaplı halojen lambalar,bazı bilimsel araçlarda 400 ila 300 nm arasında yakın UV aralığında ucuz UV ışık kaynakları olarak kullanılır. Siyah cisim spektrumu nedeniyle, filamanlı bir ampul, enerjisinin yalnızca küçük bir yüzdesini UV olarak yayan çok verimsiz bir ultraviyole kaynağıdır.

Gaz deşarj lambaları
Farklı gazlar içeren deşarj lambaları, bilimsel amaçlar için belirli spektral hatlarda UV radyasyon üretir. Argon ve döteryum ark lambaları genellikle penceresiz veya magnezyum florür gibi çeşitli pencerelere sahip kararlı kaynaklar olarak kullanılır. Bunlar UV spektroskopi ekipmanlarında genellikle kimyasal analiz için kullanılırlar.

Sürekli emisyon spektrumlarına sahip diğer UV kaynakları arasında ksenon, (genellikle güneş ışığı simülatörleri olarak kullanılır), döteryum, cıva-ksenon ve metal halojenür ark lambaları bulunur.

2000'li yılların başında geliştirilen excimer lamba, bilimsel alanlarda giderek daha fazla kullanılıyor. Çeşitli dalga boyu bantlarında yüksek yoğunluklu, yüksek verimlilik ve çalışma avantajlarına sahiptir.

Işık yayan diyotlar (LED), UV aralığında radyasyon yayacak şekilde üretilebilir. 2019'da, son beş yıldaki önemli ilerlemelerin ardından, 365 nm ve daha uzun dalga boyu, 1.0'Wda %50 verimlilikle UV‑A LED'ler mevcuttu. Şu anda, en yaygın UV LED türleri her ikisi de UV‑A spektrumu olan 395 ve 365 nm dalga boylarındadır. Nominal dalga boyu, LED'lerin söndüğü tepe dalga boyudur, ancak hem daha yüksek hem de daha düşük dalga boylarında ışık mevcuttur.

Daha ucuz ve daha yaygın 395 nm UV LED'ler görünür spektruma çok daha yakındır ve mor bir renk verir. Spektrumun daha derinindeki diğer UV LED'ler, görünür ışık yaymaz. LED'ler, UV kurutma, tablolar veya oyuncaklar gibi karanlıkta parlayan nesneleri şarj etme ve sahte para ve vücut sıvılarını tespit etmek için kullanılır. UV LED'ler ayrıca dijital baskı ve inert UV kürleme ortamlarında da kullanılır. 3'W/cm2 (30 kW/m2)'e yaklaşan güç yoğunlukları artık mümkün ve bu foto başlatıcı ve reçine formülatörlerindeki son gelişmelerle birleştiğinde, LED ile kürlenen UV malzemelerinin genişlemesini olası kılıyor.

UV‑C LED'ler hızla gelişiyor ancak etkili dezenfeksiyonu doğrulamak için test gerektirebilir. Geniş alan dezenfeksiyonu için kullanılan UV lambalar antiseptik lambalar olarak bilinir. Ayrıca, sıvı kromatografi cihazlarında döteryum lambalarının yerini almak üzere hat kaynağı olarak kullanılırlar.

Ultraviyole lazerler
Gaz lazerleri, lazer diyotları ve katı hal lazerleri ve tüm UV aralığını kapsayan lazerler mevcuttur. Azot gazı lazeri, çoğunlukla UV olan bir ışın yaymak için azot moleküllerinin elektronik uyarımını kullanır. En güçlü morötesi çizgiler 337.1 ve 357.6 nm dalga boyundadır. Diğer bir yüksek güçlü gaz lazer türü ise excimer lazerlerdir. Ultraviyole ve vakum ultraviyole dalga boyu aralıklarında yaygın olarak kullanılan lazerlerdir. Şu anda, 193 nm'de çalışan UV argon-florür excimer lazerler, fotolitografi ile entegre devre üretiminde rutin olarak kullanılmaktadır. Mevcut  tutarlı UV üretiminin dalga boyu sınırı yaklaşık 126'nmdır, Ar2 * excimer lazerin özelliği.

Doğrudan UV yayan lazer diyotları 375'nmde mevcuttur. UV diyot pompalı katı hal lazerleri, 1990'larda Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı'nda geliştirilen bir süreç olan seryum katkılı lityum stronsiyum alüminyum florür kristalleri (Ce:LiSAF) kullanılarak gösterilmiştir. 325'nmden daha kısa dalga boyları, ticari olarak diyot pompalı katı hal lazerlerinde üretilir. Ultraviyole lazerler, düşük frekanslı lazerlere frekans dönüştürme uygulanarak da yapılabilir.

Ultraviyole lazerlerin endüstri (lazer kazıma), tıp (dermatoloji ve keratektomi), kimya (MALDI), serbest hava güvenli iletişimi, bilgi işlem (optik depolama) ve entegre devrelerin imalatında uygulamaları vardır.

Ayarlanabilir vakum ultraviyole (VUV)

Vakumlu ultraviyole (V‑UV) bandı (100–200 nm), 2 veya daha fazla uzun dalga boylu lazerin toplam veya fark frekans karıştırmasıyla gazlarda doğrusal olmayan 4 dalga karışımıyla üretilebilir. Üretim genellikle gazlarda (ör. kripton, 193 nm yakınında iki foton rezonansı olan hidrojen) veya metal buharlarda (ör. magnezyum) yapılır. Lazerlerden biri ayarlanabilir hale getirilerek V‑UV ayarlanabilir. Lazerlerden biri gaz veya buharda bir geçişle rezonansa girerse, V‑UV üretimi yoğunlaşır. Bununla birlikte, rezonanslar aynı zamanda dalga boyu dağılımı da oluşturur ve bu nedenle faz eşleştirme, 4 dalga karışımının ayarlanabilir aralığını sınırlayabilir. Fark frekans karışımı (yani,  ), toplam frekans karışımına göre bir avantajdır, çünkü faz eşleştirme daha fazla ayarlama sağlayabilir.

Özellikle, bir  (193 nm) excimer lazerin iki fotonunu hidrojen veya kriptonda ayarlanabilir görünür veya yakın IR lazerle karıştırarak fark frekansı, 100 nm'den 200 nm'ye kadar rezonant olarak geliştirilmiş ayarlanabilir V-UV kaplaması sağlar. Pratik olarak,  lityum florür kesme dalga boyunun üzerinde uygun gaz/buhar hücresi penceresi malzemelerinin olmaması, ayar aralığını yaklaşık 110 nm'den daha uzun bir süre ile sınırlandırır. Penceresiz yapılandırmalar kullanılarak 75 nm'ye kadar ayarlanabilen V‑UV dalga boyları elde edildi.

Aşırı UV'nin plazma ve senkrotron kaynakları
Lazerler dolaylı olarak 13,5 nm'de koherent olmayan, extrem UV (E‑UV) radyasyonu üretminde  litografi için kullanılmıştır. E‑UV, lazer tarafından değil, bir excimer lazer tarafından uyarılan aşırı sıcak kalay veya ksenon plazmasındaki elektron geçişleri tarafından yayılır. Bu teknik bir senkrotron gerektirmez, ancak X-ışını spektrumunun kenarında UV üretebilir. Senkrotron ışık kaynakları ayrıca, UV'nin sınırı ve 10'nmda X‑ışını spektrumları dahil olmak üzere tüm UV dalga boylarını üretebilir.

İnsan sağlığı ile ilgili etkiler
Ultraviyole radyasyon (güneşe maruz kalma)un insan sağlığı üzerinde belirli riskleri ve yararları üzerinde etkileri vardır. Çok fazla güneşe maruz kalmak zararlı olabilir, ancak ölçülü olarak güneşe maruz kalmak faydalıdır. (flüoresan lambalar ve sağlık)

Yararlı etkiler
UV ışığı (UV‑B başta), vücudun yaşam için gerekli olan D vitaminini üretmesine neden olur. İnsanlar yeterli D vitamini seviyelerini korumak için UV radyasyonuna ihtiyaç duyarlar. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre: Biraz güneş ışığının size iyi geleceğine şüphe yok! Ama yaz aylarında haftada iki ila 3 kez, 5–15 dk el, yüz ve kolların güneşe maruz kalması, D vitamini seviyenizi korumak için yeterlidir.D vitamini gıda ve takviyelerden de alınabilir. Bununla birlikte, aşırı güneşe maruz kalma zararlı etkiler üretir. (Cilt kanseri tehlikesine karşı el, yüz, kulak dışındaki bölgeler güneşe gösterilmeli, sıcak çarpmasından sakınılmalıdır.)

D vitamini serotonin oluşumunu destekler ve bu vücudun aldığı güneş ışığının parlaklık derecesi ile doğru orantılıdır. Serotoninin insanlara mutluluk, esenlik ve dinginlik duyguları sağladığı düşünülmektedir.

Cilt durumu
UV ışınları (fototerapi) sedef hastalığı, egzama, sarılık, vitiligo, atopik dermatit ve lokalize sklerodermayı başarıyla tedavi etmek için kullanılmıştır. Ek olarak, UV ışığının, özellikle UV‑B radyasyonunun, en yaygın deri hücresi türü olan keratinositlerde hücre döngüsü durdurduğu gösterilmiştir. Bu nedenle, güneş ışığı tedavisi, sedef ve eksfolyatif keilit gibi cilt hücrelerinin normalden daha hızlı bölündüğü durumların tedavisi için aday olabilir.

Zararlı etkiler

İnsanlarda UV radyasyonuna aşırı maruz kalma, gözün dioptrik sistemi ve retina üzerinde zararlı etkilere neden olabilir. Risk, yüksek rakımlarda artar ve karın zemini kapladığı ve zirvedeyken bile güneş pozisyonlarının düşük olduğu yüksek enlem bölgelerinde yaşayan insanlar özellikle risk altındadır. Cilt, sirkadiyen sistem ve bağışıklık sistemi de etkilenebilir.

"Eritemal etki spektrumu"; Etki spektrumu, UVA'nın ani reaksiyona neden olmadığı, bunun yerine UVB bandının başlangıcına yakın 315' - 300nmde başlayan dalga boylarında UV'nin fotokeratit ve cilt kızarıklığına (açık tenli bireyler daha hassastır) neden olmaya başladığını gösterir. Cilt ve gözler, alt UV‑C bandında olan 265–275'nmde UV hasarına karşı en hassastır. UV'nin daha kısa dalga boylarında hasar oluşmaya devam ediyor, ancak atmosfere çok az nüfuz ettiği için etkiler o kadar büyük değil. DSÖ standardı ultraviyole indeksi, belirli bir zaman ve konumdaki etki spektrumu etkileri için UV maruziyetini ağırlıklandırarak, insan cildinde güneş yanığına neden olan UV dalga boylarının toplam gücünün yaygın olarak duyurulan bir ölçümüdür. Bu standart, çoğu güneş yanığının UV-A ve UV-B sınırına yakın dalga boylarındaki UV nedeniyle meydana geldiğini göstermektedir.

Cilt hasarı

UV‑B radyasyona aşırı maruz kalma, yalnızca güneş yanığına değil, bazı cilt kanseri türlerine de neden olabilir. Bununla birlikte, kızarıklık ve göz tahrişinin derecesi (bunlar büyük ölçüde UV-A'dan kaynaklanmaz), DNA'nın ultraviyole tarafından oluşturulan doğrudan hasarını yansıtmalarına rağmen, UV'nin uzun vadeli etkilerinin göstergesi değildir.

UV radyasyonunun tüm bantları kollajen liflerine zarar verir ve cildin yaşlanmasını hızlandırır. Hem UV‑A hem de UV‑B  A vitaminini yok eder ve bu ciltte daha fazla hasara neden olabilecektir.

UVB DNA hasarına neden olabilir. Bu kanser bağlantısı, ozon tabakasının incelmesi ve ozon deliği ile ilgili endişelerin bir nedenidir.

Cilt kanserinin en ölümcül formu olan malign melanoma (çoğunlukla UV-A radyasyonundan bağımsız) DNA hasarından kaynaklanır. Bu, tüm melanomların %92'sinde doğrudan bir UV imza mutasyonunun olmamasından görülebilir. Ara sıra aşırı maruz kalma ve güneş yanığı, melanom için muhtemelen uzun süreli orta derecede maruz kalmaya göre daha büyük risk faktörleridir. UV‑C, en yüksek enerjiye sahip, en tehlikeli ultraviyole radyasyon türüdür ve çeşitli mutajen veya kanserojen etkilere neden olur.

Geçmişte UV-A'nın zararsız veya UV-B'den daha az zararlı olduğu düşünülürken, günümüzde dolaylı DNA hasarı yoluyla cilt kanserine katkıda bulunduğu bilinmektedir. UV‑A, hidroksil ve oksijen radikalleri gibi reaktif ara maddeler üretir ve bu da DNA'ya zarar verebilir. UV‑A'nın deride neden olduğu DNA hasarı çoğunlukla DNA'daki tek iplikçik kırılmaları, UV‑B'nin neden olduğu hasar doğrudan timin veya sitozin dimerleri oluşumunu ve çift iplikli DNA kırılmasını içerir. UV‑A, tüm vücut için immünosupresiftir (güneş ışığına maruz kalmanın immünosupresif etkilerinin büyük bir kısmından sorumludur) ve derideki bazal hücreli keratinositler için mutajeniktir.

UV‑B cilt hücrelerindeki DNA moleküllerini harekete geçirerek bitişik pirimidin bazları arasında anormal kovalent bağların oluşmasına neden olarak bir dimer üretir. DNA'daki UV ile indüklenen pirimidin dimerlerinin çoğu, yaklaşık 30'u kullanan nükleotid eksizyon onarımı olarak bilinen işlemle çıkarılır. Bu onarım sürecinden kaçan pirimidin dimerleri, bir tür programlanmış hücre ölümü (apoptoz)nü indükleyebilir veya mutasyona yol açan DNA replikasyon hatalarına neden olabilir.

UV radyasyonuna karşı bir savunma olarak, ciltteki kahverengi pigment melanin miktarı, cilt orta düzeyde ( cilt tipine bağlı olarak) radyasyona maruz kaldığında artar; bu genellikle güneş bronzluğu olarak bilinir. Melaninin amacı, UV radyasyonunu emmek ve enerjiyi zararsız ısı olarak dağıtarak cildi UV'nin hem doğrudan hem de dolaylı DNA hasarına karşı korumaktır. UV‑A mevcut melanini oksitleyerek hızlı bir bronzluk sağlarken, UV‑B ise yaklaşık 2 gün sonra melanositlerden melanin salınımını tetikleyerek bronzluk sağlamaya başlar.

Güneş kremi güvenlik tartışması

Tıbbi kuruluşlar, güneş kremi kullanarak UV radyasyonundan korunma önerir. Beş güneş kremi bileşeninin fareleri cilt tümörlerine karşı koruduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, bazı güneş koruyucu kimyasallar, canlı hücrelerle temas halindeyken aydınlatıldıklarında potansiyel olarak zararlı maddeler üretirler. Cildin alt katmanlarına nüfuz eden güneş koruyucu miktarı, hasara neden olacak kadar büyük olabilir.

Güneş kremi, UV-B'yi bloke ederek güneş yanığına neden olan doğrudan DNA hasarını azaltır ve olağan SPF derecesi, bu radyasyonun ne kadar etkili bir şekilde bloke edildiğini gösterir. Bu nedenle SPF, "UV‑B koruma faktörü" için UVB-PF olarak da adlandırılır. Bununla birlikte, bu derecelendirme, birincil olarak güneş yanığına neden olmayan ancak dolaylı DNA hasarına neden olduğu ve aynı zamanda kanserojen olarak kabul edildiğinden yine de zararlı olan UVA'ya  karşı koruma hakkında hiçbir veri sunmamaktadır. UV‑A filtrelerinin olmaması nedeniyle güneş kremi kullananlarda (kullanmayanlara kıyasla) daha yüksek melanom insidansı sözkonusu olabilecektir. Bazı losyonlar, UV-A ışınlarına karşı koruyucu titanyum dioksit, çinko oksit ve avobenzon içerir.

Melaninin fotokimyasal özellikleri onu mükemmel bir fotokoruyucu yapar. Bununla birlikte, koruyucu kimyasallar, uyarılmış enerjiyi melanin kadar verimli dağıtamaz ve içerikler cildin alt katmanlarına nüfuz ettiğinde reaktif oksijen türlerinin miktarı artabilir. Stratum korneumdan nüfuz eden güneş kremi miktarı, hasara neden olacak kadar büyük olabilir.

Hanson ve diğerleri tarafından yapılan bir deneyde 2006 yılında yayınlanan raporda, zararlı reaktif oksijen türlerinin (ROS) miktarı, güneş kremi uygulanmış ve uygulanmamış ciltte ölçülmüştür. İlk 20 dakikada güneş kremi filmi koruyucu bir etkiye sahipti ve ROS türlerinin sayısı daha azdı. Ancak 60 dakika sonra, emilen güneş koruyucu miktarına bağlı olarak güneş kremi uygulanmış ciltte ROS miktarı, tedavi edilmemiş cilde göre daha yüksek çıktı. Çalışma, UV ışığının güneş kremi ile aşılanmış canlı cilt hücrelerine nüfuz etmesini önlemek için güneş kreminin 2 saat içinde yeniden uygulanması gerektiğini göstermektedir.

Belirli cilt durumlarının şiddetlenmesi
Ultraviyole radyasyon sistemik lupus eritematozus, Sjögren sendromu, Sinear Usher sendromu, rosacea, dermatomiyozit, Darier hastalığı, Kindler-Weary sendromu ve Porokeratosis dahil olmak üzere birçok cilt hastalığını şiddetlendirebilir.

Göz hasarı

Göz, 265–275'nmdeki alt UV‑C bandında UV hasarına karşı en hassastır. Bu dalga boyundaki radyasyon güneş ışığında neredeyse yoktur, ancak kaynakçı ark ışıklarında ve diğer yapay kaynaklarda bulunur. Bunlara maruz kalmak "kaynakçı parlamasına" (fotokeratit) neden olabilir ve katarakt, pterjium ve pinguekula oluşumuna yol açabilir. Daha düşük ölçüde, 310 ila 280 nm, güneş ışığındaki UV‑B de fotokeratite ("kar körlüğü") neden olur ve kornea, lens ve retina hasar görebilir.

Koruyucu gözlük UV radyasyon için faydalıdır. Işık gözlere yanlardan ulaşabildiğinden, yüksek irtifa dağcılıkta olduğu gibi yüksek bir maruz kalma riski varsa, genellikle tam kapsamlı göz koruması tavsiye edilir. Dağcılar, hem daha az atmosferik filtreleme, hem de kar ve buzdan yansıma nedeniyle normalden daha yüksek UV radyasyon seviyelerine maruz kalırlar. Sıradan, işlenmemiş gözlükler bir miktar koruma sağlar. Plastik lenslerin çoğu cam merceklerden daha fazla koruma sağlar çünkü yukarıda belirtildiği gibi cam UV-A'ya karşı şeffaftır ve lensler için kullanılan yaygın akrilik plastik daha az şeffaftır. Polikarbonat gibi bazı plastik lens malzemeleri doğal olarak çoğu UV'yi engeller.

Polimerlerin, pigmentlerin ve boyaların bozunması

Güneş ışığına maruz kalan plastikler UV bozunmasına uğrar. Sorun renk atması veya solma, çatlama, mukavemet kaybı veya parçalanma olarak ortaya çıkar. Saldırının etkileri maruz kalma süresi ve güneş ışığı yoğunluğu ile artar. UV emicilerin eklenmesi önleyicidir.

Hassas polimerler arasında termoplastik ve aramidler bulunur. UV absorpsiyonu zincir bozulması ve zincir yapısındaki hassas noktalarda mukavemet kaybına yol açar. Aramid halat, mukavemetini korumak istiyorsa, bir termoplastik kılıf ile korunmalıdır.

Pek çok pigment ve boya UV etkisiyle renk değiştirir; bu nedenle tablo ve tekstiller, radyasyonun iki yaygın kaynağı olan güneş ışığı ve flüoresan lambalardan korumaya ihtiyaç duyabilir. Pencere camı bazı zararlı UV'yi emer, ancak değerli eserlerin ekstra korumaya ihtiyacı vardır. Örneğin birçok müze, suluboya resimler ve eski kumaşların üzerine siyah perdeler yerleştirir. Sulu boyalar düşük pigment seviyelerine sahip olabildiğinden UV'den ekstra korumaya ihtiyaç duyarlar. Akrilikler (pleksiglas), laminatlar ve kaplamalar dahil olmak üzere çeşitli resim çerçeve camı biçimleri, farklı derecelerde UV (ve görünür ışık) koruması sunar.

Uygulamalar
Kimyasal etki ve floresans kabiliyeti nedeniyle, ultraviyole radyasyonun bir dizi uygulaması vardır. Aşağıdaki tablo UV spektrumundaki belirli dalga boyu bantlarının bazı kullanımlarını vermektedir.

 13.5 nm : Extrem ultraviyole litografi
 30–200 nm : Fotoiyonizasyon, ultraviyole fotoelektron spektroskopisi, fotolitografi ile standart entegre devre üretimi
 230–365 nm : UV-ID, etiket takibi, barkodlar
 230–400 nm : Optik sensörler, çeşitli enstrümantasyon
 240–280 nm : Dezenfeksiyon, yüzeylerin ve suyun dekontaminasyonu (DNA absorpsiyonu 260°nm'de zirve yapar), antiseptik lambalar
 200–400 nm : Adli analiz, uyuşturucu tespiti
 270–360 nm : Protein analizi, DNA dizileme, ilaç keşfi
 280–400 nm : Hücrelerin tıbbi görüntülemesi
 300–320 nm : Tıpta ışık tedavisi
 300–365 nm : Polimerlerin ve yazıcı mürekkeplerinin kürlenmesi
 350–370 nm : Böcek öldürücüler (sinekler en çok 365'nmde ışığa çekilir)

Fotoğrafçılık

Ultraviyole astronomisinde, yıldızlararası ortam ve yıldızların sıcaklığını ve kimyasal bileşimini ayırt etmek için ölçümler kullanılır. Ozon tabakası birçok UV frekansının Dünya yüzeyindeki teleskoplara ulaşmasını engellediğinden, çoğu UV gözlemi uzaydan yapılır.

Elektrik ve elektronik endüstrisi
Cihazlardaki korona deşarjı, ultraviyole emisyonları üzerinden tespit edilebilir. Korona, elektrik yalıtımının bozulmasına ve ozon ve nitrojen oksit emisyonuna neden olur.

EPROM'lar (Silinebilir Programlanabilir Salt Okunur Bellek), UV radyasyonuna maruz bırakılarak silinir. Bu modüller, çipin üstünde UV radyasyonunun içeri girmesine izin veren şeffaf (kuvars) bir pencereye sahiptir.

Floresan boya kullanımları
UV altında mavi ışık yayan renksiz floresan boyalar, kağıt ve kumaşlara optik parlatıcı olarak eklenir. Bu maddeler tarafından yayılan mavi ışık, mevcut olabilecek sarı renk tonlarını etkisiz hale getirir ve renklerin ve beyazların daha beyaz veya parlak renkli görünmesine neden olur.

Ana renklerde parıldayan boyalar, boya, kağıt ve tekstillerde ya gün ışığı altında rengi geliştirmek için ya da UV lambalarıyla aydınlatıldığında özel efektler sağlamak için kullanılır. UV altında parıldayan boyalar içeren Blacklight boyaları, bir dizi sanat ve estetik uygulamasında kullanılmaktadır.

Eğlence parkları, binek resimlerini ve arka planlarını floresanla aydınlatmak için genellikle UV aydınlatma kullanır. Bu genellikle binicinin beyaz giysisinin açık mor renkte parlamasına neden olan bir yan etkiye sahiptir.

Para, sürücü ehliyeti ve pasaport gibi önemli belgelerde sahteciliği önlemeye yardımcı olmak için kağıt, ultraviyole ışık altında görülebilen bir UV filigranı veya flüoresan renkli lifler içerebilir. Posta pulları, pulun ve mektubun yüzünün otomatik olarak algılanmasına izin vermek için UV ışınları altında parlayan bir fosforla etiketlenir.

Floresan boyalar biyokimya ve adli tıpta kullanılmaktadır. Bazı biber gazı markaları, biber gazı sıkılan saldırganın üzerinde kolayca yıkanamayan görünmez bir kimyasal (UV boyası) bırakır ve bu da polisin saldırganı daha sonra tespit etmesine yardımcı olur.

Bazı tahribatsız test türlerinde UV, geniş bir malzeme yelpazesindeki kusurları vurgulamak için floresan boyaları uyarır. Bu boyalar, kılcal hareketle (sıvı penetran muayenesi) yüzey kırma kusurlarına taşınabilir veya demirli malzemelerdeki manyetik sızıntı alanlarına yakalanan ferrit partiküllerine bağlanabilir (manyetik partikül muayenesi).

Analitik kullanımlar

Adli
UV, meni, kan ve tükürük gibi vücut sıvılarının bulunmasına ve tanımlanmasına yardımcı olan olay mahallinde bir araştırma aracıdır. Örneğin, ejaküle edilen sıvılar veya tükürük, sıvının üzerinde biriktiği yüzeyin yapısı veya renginden bağımsız olarak güçlü UV kullanılarak tespit edilebilir. UV-vis mikrospektroskopisi, belgelerin yanı sıra tekstil ve boya yongaları gibi eser kanıtları analiz etmek için de kullanılır.

Diğer uygulamalar, çeşitli sanat eserlerinin kimlik doğrulaması ve sahte parayı tespit etmeyi içerir. UV'ye duyarlı boyalarla özel olarak işaretlenmemiş malzemeler bile, UV'ye maruziyette belirgin bir flüoresansa sahip olabilir veya kısa ve uzun dalga ultraviyole altında farklı şekilde flüoresans verebilir.

Mürekkebin kontrastını artırma
Multispektral görüntülemeyle okunaksız Villa of the Papyri, Oxyrhynchus'un yanmış papirüsleri veya Arşimet palimpsestleri gibi papirüsleri okumak mümkündür. Teknik, belirli ışık dalga boylarını yakalamak için ince ayarlı kızılötesi veya ultraviyole aralığında farklı filtreler kullanarak okunamayan belgenin resimlerini çekmeyi içerir. Böylece papirüs yüzeyinde mürekkebi kağıttan ayırt etmek için optimum spektral kısım bulunabilir.

Parşömen üzerindeki soluk demir bazlı mürekkebi vurgulamak için basit NUV kaynakları kullanılabilir.

Sıhhi uygunluk

Ultraviyole ışık, periyodik temizlik ve sanitasyonun başarısız olabileceği yüzeylerde kalan organik madde birikintilerinin tespit edilmesine yardımcı olur. Otel endüstrisi, imalat ve temizlik veya kirlilik seviyelerinin denetlendiği diğer endüstrilerde kullanılır.

Bazı haber kuruluşları oteller, umumi tuvaletler, tırabzanlar vb.de sağlıksız koşulları ortaya çıkarmak benzer cihazlar kullanan bir araştırmacı muhabir kullanabilir.

Kimya
UV/Vis spektroskopisi, kimyasal yapıyı analiz etmek için yaygın olarak kullanılan bir tekniktir. UV radyasyonu, floresan emisyonunun bir spektroflorometre ile ölçüldüğü belirli bir numuneyi uyarmak için sıklıkla kullanılır. Biyolojik araştırmalarda, nükleik asit veya proteinlerin miktarının belirlenmesi için UV radyasyonu kullanılır. Çevre kimyasında, UV radyasyonu, su numunelerinde ortaya çıkan endişe verici kirleticileri tespit etmek için de kullanılabilir.

Kirlilik kontrol uygulamalarında, örneğin fosil yakıtlı enerji santrallerin baca gazında nitrojen oksit, kükürt bileşikleri, cıva ve amonyak emisyonlarını tespit etmek için UV analizörleri kullanılır. Ultraviyole radyasyon, su üzerine dökülen petrolün tespit edilmesinde yağ filmlerinin UV dalga boylarında yüksek yansıtıcılığı, ya da sudaki Raman saçılmasıyla oluşturulan UV'yi soğurma yoluyla daha hassas veri sağlar.

Ultraviyole lambalar bazı değerli taşların bilinmesi ve analizinin bir parçası olarak kullanılır.

Malzeme bilimi kullanımları

Yangın algılama
Uv dedektörler algılama elemanı olarak genellikle silikon karbür veya alüminyum nitrür bazlı bir katı hal cihazı veya gazla dolu bir tüp kullanır. Spektrumun herhangi bir bölümünde UV'ye duyarlı olan dedektörler güneş ve yapay ışıktan kaynaklanan ışınlamaya yanıt verir. Örneğin, yanan bir hidrojen alevi 185 ila 260 nanometre aralığında güçlü bir IR yayarken, bir kömür ateşi UV bandında zayıf, ancak IR dalga boylarında çok daha güçlü bir radyasyon yayar. Hemen hemen tüm yangınlar UVC bandında bir miktar radyasyon yayar, oysa Güneş'in bu banttaki radyasyonu Dünya atmosferi tarafından emilir. Sonuç olarak, UV dedektörü "güneş perdesi" dir, yani Güneş'ten gelen radyasyona yanıt olarak bir alarma neden olmaz, bu nedenle hem iç hem de dış mekanlarda kolayca kullanılabilir.

UV dedektörleri hidrokarbon, metal, kükürt, hidrojen, hidrazin ve amonyak dahil çoğu yangına karşı hassastır. Ark kaynağı, elektrik arkı, yıldırım, tahribatsız metal test ekipmanlarında kullanılan X-ışınları ve radyoaktif malzemeler bir UV algılama sistemini etkinleştirecek seviyeler üretebilir. UV emici gaz ve buharların varlığı, bir yangından gelen UV radyasyonunu zayıflatacak ve dedektörün alev algılama yeteneğini olumsuz yönde etkileyecektir. Aynı şekilde, havada bir yağ buharı veya dedektör penceresinde bir yağ filminin bulunması da aynı etkiye sahip olacaktır.

Fotolitografi
Ultraviyole radyasyon,  fotorezist'in kimyasal bir maskeden geçen UV radyasyonuna maruz bırakıldığı bir prosedürle olan çok ince çözünürlüklü fotolitografi gerçekleştirilir. Maruz kalma, duyarlı fotodirençte kimyasal reaksiyonların oluşmasına neden olur. İstenmeyen fotorezistin çıkarılmasıyla, numune üzerinde belirlenen model kalır. Daha sonra, hiçbir fotorezistin kalmadığı numunenin alanlarını "aşındırmak", üzerinde biriktirmek veya başka şekilde değiştirmek için adımlar atılabilir.

Fotolitografi, yarı iletken, entegre devre bileşenleri ve baskılı devre kartlarının imalatında kullanılır. Elektronik entegre devreleri imal etmek için kullanılan fotolitografi işlemleri şu anda 193 ve deneysel olarak extrem ultraviyole litografi için 13.5 nm UV kullanıyor.

Polimerler
Net şeffaflık gerektiren elektronik bileşenler (fotovoltaik panel ve sensörler), UV enerjisi kullanılarak kürlenen akrilik reçineler kullanılarak korunabilir. Avantaj düşük VOC emisyonu ve hızlı kürlemedir.

Bazı mürekkep, kaplama ve yapıştırıcılar, foto başlatıcı ve reçine karışımı ile formüle edilir. Fotobaşlatıcı UV ışığına maruz kaldığında, polimerizasyon meydana gelir ve yapıştırıcılar birkaç saniye içinde sertleşir. Uygulamalar arasında cam ve plastik yapıştırma, fiber optik kaplamalar, yer kaplaması, UV kaplama ve ofset baskıda kağıt kaplamalar, diş dolguları ve dekoratif tırnak "jelleri" yer alır.

Kürleme için UV lambaları, LED'ler ve excimer flaş lambaları kullanılabilir. Flekso veya ofset baskı gibi işlemler, hareketli bir alt tabakaya odaklanan yüksek yoğunluklu ışık gerektirir; elektrik arkları veya mikrodalgalar ile enerji verilen orta ve çok yüksek basınçlı Hg veya Fe bazlı ampuller kullanılır. Statik uygulamalar için daha düşük güçlü floresan lamba ve LED'ler kullanılabilir. Küçük yüksek basınçlı lambalar, sıvı dolu veya fiber optik ışık kılavuzları aracılığıyla ışık odaklı olabilir ve çalışma alanına iletilebilir.

UV'nin polimerler üzerindeki etkisiyle polimer yüzeyler (pürüzlülük ve hidrofobiklik) modifiye edilir. Örneğin, bir poli(metil metakrilat) yüzeyi vakumlu ultraviyole ile düzeltilebilir.

UV radyasyonu, polimerlerin hazırlanmasında faydalıdır. UV'ye maruz kalan polimerler oksitlenecek ve polimerin yüzey enerjisi yükselecektir. Polimerin yüzey enerjisi yükseltildiğinde, yapıştırıcı ile polimer arasındaki bağ daha güçlüdür.

Biyoloji ile ilgili kullanımlar

Hava temizleme
UVC ile katalizlenen bir kimyasal reaksiyonda Titanyum dioksit, patojenler, polen ve küf sporlarının  organik maddeleri oksidasyonla zararsız yan ürünlere dönüşür. Bununla birlikte reaksiyon düz bir yol değil ve başarılı bir sonuç için çok spesifik parametreler gerektirir.

UV temizleme mekanizması fotokimyasal bir süreçtir. İç ortamdaki kirleticiler neredeyse tamamen organik karbon bazlı bileşiklerdir ve 240 ila 280°nm'de yüksek yoğunluklu UV'ye maruz kaldıklarında parçalanırlar. Kısa dalga ultraviyole radyasyon canlı mikroorganizmalardaki DNA'yı yok edebilir. UVC'nin etkinliği, yoğunluk ve maruz kalma süresi ile doğrudan ilişkilidir.

UV'nin karbon monoksit ve VOC'ler gibi gaz halindeki kirleticileri azalttığı da gösterilmiştir. 184 ve 254'nmde yayılan UV lambaları, hava oda ile lamba odası arasında geri dönüştürülürse düşük konsantrasyonlarda hidrokarbonları ve karbon monoksiti giderebilir. Bu düzenleme, ozonun arıtılmış havaya girmesini önler. Benzer şekilde hava, 184 nm'de çalışan tek bir UV kaynağından geçirilerek ve UV lambası tarafından üretilen ozonu uzaklaştırmak için demir pentaoksit üzerinden geçirilerek işlenebilir.

Sterilizasyon ve dezenfeksiyon

Ultraviyole lambalar, biyoloji laboratuvarları ve tıbbi tesislerde çalışma alanları ve aletleri sterilize etmek için kullanılır. Ticari olarak temin edilebilen düşük basınçlı cıva buharlı lambalar, radyasyonlarının yaklaşık %86'sını 254 nanometrede (nm) yayar ve 265 nm en yüksek mikrop öldürücü etkinlik noktasıdır. Bu dalga boylarındaki UV, bir mikroorganizmanın DNA/RNA'sına zarar vererek çoğalmasını engeller ve onu zararsız hale getirir (organizma ölmese bile). Mikroorganizmalar küçük çatlaklar ve gölgeli alanlarda ultraviyole ışınlarından korunabildikleri için bu lambalar sadece diğer sterilizasyon tekniklerine ek olarak kullanılmaktadır.

UV-C LED'ler yeni ticari popülerlik kazanmaktadır. Tek renkli yapıları nedeniyle (±5 nm)  bu LED'ler, dezenfeksiyon için gereken belirli bir dalga boyunu hedefleyebilir. Patojenlerin belirli UV dalga boylarına karşı duyarlılıklarının değiştiğini bilmek özellikle önemlidir. LED'ler cıva içermez, anında açılır/kapanır ve gün boyunca sınırsız döngüye sahiptir.

UV dezenfeksiyon, atık su ve belediye içme suyu arıtmalarında artan bir kullanım alanı bulmaktadır. Birçok kaynak suyu şişeleyicisi, sularını sterilize etmek için UV dezenfeksiyon kullanır. Güneş enerjisiyle su dezenfeksiyonu doğal güneş ışığını kullanarak kirli suyu ucuza arıtmak için araştırılmıştır. UV-A ışınlaması ve sıcaklık sudaki organizmaları öldürmektedir

Ultraviyole radyasyon, yüksek yoğunluklu bir ultraviyole kaynağı üzerinden akıtarak meyve sularını pastörize etmek için kullanılabilir. Böyle bir işlemin etkinliği, meyve suyunun UV emilimine bağlıdır.

Darbeli ışık, 200 - 280 nm arasında yoğun ve geniş spektrumlu darbeler kullanarak yüzeylerdeki mikroorganizmaları öldürme tekniğidir. Darbeli ışık, saniyede birkaç kez flaş üretebilen xenon lambalarıyla çalışır. Dezenfeksiyon robotları darbeli UV kullanır.

Biyolojik
Kuşlar, sürüngenler ve arılar gibi böcekler de dahil olmak üzere bazı hayvanlar ultraviyoleye yakın dalga boylarını görebilir. Birçok meyve, çiçek ve tohum, insan renkli görüşüne kıyasla ultraviyole dalga boylarında daha güçlü bir şekilde öne çıkıyor. Akrepler, UV aydınlatması altında parlar veya sarıdan yeşile bir renk alır, bu onların kontrolün altına alınmasında etkilidir olur. Pek çok kuşun tüylerinde, normal dalga boylarında görülemeyen ancak ultraviyole ışıkta gözlemlenebilen desenler vardır. Köpekler, kediler ve insanlar da dahil olmak üzere bazı hayvanların idrar ve diğer salgılarını ultraviyole ile tespit etmek çok daha kolaydır. Kemirgenlerin idrar izleri haşere kontrol teknisyenleri tarafından tespit edilebilir.

Kelebekler, cinsiyet tanıma ve çiftleşme davranışlarında iletişim sistemi olarak ultraviyole kullanır. Örneğin, Colias eurytheme kelebeğinde erkekler dişileri bulmak ve teşhis etmek için görsel ipuçlarına güvenir. Eş bulmak için kimyasal uyaranlar kullanmak yerine, erkekler dişi arka kanatların ultraviyole yansıtan rengine çekilir. Pieris napi kelebeklerinde, çevrede daha az UV radyasyonu bulunan kuzey Finlandiya'daki dişilerin, erkeklerini çekmek için daha güneyde meydana gelenlere göre daha güçlü UV sinyallerine sahip oldukları gösterildi. Bu, erkeklerin gözlerinin UV duyarlılığını artırmanın, dişiler tarafından yayılan UV sinyallerini artırmaktan evrimsel olarak daha zor olduğunu düşündürdü.

Birçok böcek, uçuş navigasyonu için referans olarak gök cisimlerinden gelen UV emisyonlarını kullanır. Yerel bir ultraviyole yayıcı uçan böceği çekecek normal navigasyon sürecini bozacaktır.

Yeşil flüoresans proteini, bir belirteç olarak genetikte sıklıkla kullanılır. Proteinler gibi birçok madde, ultraviyole ışıkta önemli ışık soğurma bantlarına sahiptir. UV özellikli spektrofotometreler bu tür laboratuvarlarda yaygındır.

Böcek tuzağı uçan böcekleri yok etmek için kullanılır. UV'ye çekilir ve elektrik şokuyla ölürler veya cihazla temasa geçtiklerinde tuzağa düşerler. Entomologlar tarafından faunistik araştırma çalışmaları sırasında gece böceklerini toplamak için farklı ultraviyole radyasyon tuzak tasarımları kullanılmaktadır.

Terapi
UV, sedef hastalığı ve vitiligo gibi cilt durumlarının tedavisinde faydalıdır. Psoralen alarak UVA'ya maruz kalmak sedef için daha etkili bir tedavi sağlar. Psoralenlerin karaciğere zarar verme potansiyeli nedeniyle, PUVA tedavisi bir hastanın yaşamı boyunca yalnızca sınırlı sayıda kullanılabilir.

UVB fototerapi topikal preparatlar gerektirmez; sadece maruz kalma gereklidir. Bununla birlikte, fototerapi, antralin, kömür katranı ve vitamin A ve D türevleri gibi belirli topikal tedavilerle veya metotreksat ve Soriatane gibi sistemik tedavilerle birlikte kullanıldığında etkili olabilir.

Herpetoloji
Sürüngenler, D vitamini biyosentezi ve diğer metabolik süreçler için UVB'ye ihtiyaç duyar. Spesifik olarak, kalsiyumun kemik ve yumurta üretimi için kullanılmasının yanı sıra temel hücresel / nöral işleyiş için gerekli olan kolekalsiferol (D3 vitamini) sentezinde.  UVA dalga boyu vahşi yaşamda birçok sürüngenin hayatta kalma becerileri ve bireyler arasındaki görsel iletişimde de önemli bir rol oynayabilir. Bu nedenle, tutsak bir sürüngenin muhafazasında, bir flüoresan UV a/b kaynağı (türler için uygun güç ve spektrumda) mevcut olmalıdır. Doğru seviyelerde doğal güneş ışığı her zaman yapay kaynaklardan daha üstün olacaktır, ancak bu dünyanın farklı yerlerindeki bekçiler için mümkün olmayabilir.

Spektrumun UVa kısmının yüksek düzeyde çıktısının, vücutlarının hassas kısımlarında hem hücresel hem de DNA hasarına neden olabileceği bilinen bir sorundur - uygunsuz bir UVa/b kaynağı kullanımı ve yerleştirilmesi gözlerde fotokeratitle sonuçlanabilir . Isı ve ışık "kombinasyonu" içeren ürünlerde UVa/b'ye karşı dikkatli olunmalıdır.

Evrimdeki önemi
Üreme protein ve enzimlerinin erken evrimi, modern evrim teorisi modellerinde UV radyasyona atfedilir. UVB, genetik dizilerde yan yana bulunan timin baz çiftlerinin, üreme enzimlerinin kopyalayamadığı zincirde bir bozulma olan timin dimerlerine bağlanmasına neden olur. Bu, genetik replikasyon ve protein sentezi sırasında genellikle hücreyi öldüren çerçeve kaymasına yol açar. Erken prokaryotlar, UV'yi engelleyen ozon tabakası oluşmadan önce, okyanusun yüzeyine yaklaştıklarında, neredeyse her zaman öldüler. Hayatta kalan çok azı, genetik materyali izleyen ve timin dimerlerini nükleotit eksizyon onarım enzimleriyle çıkaran enzimler geliştirmişti. Modern mitoz ve mayozda yer alan birçok enzim ve protein, onarım enzimlerine benzer ve orijinal olarak UV'nin neden olduğu DNA hasarlarının üstesinden gelmek için kullanılan enzimlerin evrimleşmiş modifikasyonları olduğuna inanılır.

fotobiyoloji
Fotobiyoloji, geleneksel olarak oksijenin ilk iyonlaşma enerjisi olan 10 eV civarında sınırlandırılmış, canlı organizmalarda iyonlaştırıcı olmayan radyasyonun yararlı ve zararlı etkileşimlerinin bilimsel çalışmasıdır. UV, enerjide kabaca 3 ila 30 eV arasında değişir. Bu nedenle fotobiyoloji, UV spektrumunun hepsini olmasa da bir kısmını eğlendirir.

Ayrıca bakınız

 Kızılötesi

Kaynakça

Pages using multiple image with auto scaled images
Morötesi radyasyon
Elektromanyetik spektrum
Elektromanyetik radyasyon
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar

Ultraviyole


(abreviado como ChemMedChem)  es una revista científica revisada por pares que publica artículos sobre química. La revista pertenece a la 'Editorial Union of Chemical Societies (ChemPubSoc Europe), una organización que agrupa a 14 sociedades europeas de química pertenecientes a diversos países. Se la puede considerar sucesora de la revista italiana Il Farmaco.

De acuerdo con el , el factor de impacto de esta revista era 2,968 en 2014. La redactora jefe de la publicación es Natalia Ortúzar (Universidad de Kansas en Lawrence).

ChemMedChem es una revista hermana de Angewandte Chemie, ChemBioChem, y ChemPhysChem.

Objetivos y temas
Su misión es integrar todos los campos de investigación en química de los medicamentos, química farmacéutica y aquellos otros temas en la frontera de la química, la biología y la medicina.

Entre otros temas, la revista publica contribuciones sobre diseño, descubrimiento y desarrollo de fármacos, modelado molecular mediante la química combinatoria, validación de objetivos y estudios ADME, estudios de actividad biológica, combinatoria
técnicas de modelado molecular, síntesis de
compuestos biológicamente activos, metabolismo de los fármacos, reconocimiento molecular
de los receptores, interacción de ligandos y receptores, aplicaciones de la cristalografía de rayos X y RMN, etc.

Métricas de revista
2022
 Web of Science Group : 3,466
 Índice h de Google Scholar: 106
 Scopus: 3.612

Referencias

Revistas de química
Revistas publicadas por John Wiley & Sons
Publicaciones fundadas en 2006
Revistas médicas
Química medicinal
Revistas científicas de Alemania
Revistas científicas en inglés
Revistas de farmacología

ChemMedChem


Giangiacomo Teodoro Trivulzio (Milão, 8 de agosto de 1582 - Milão, 3 de agosto de 1656) foi um cardeal do século XVII

Nascimento
Nasceu em Milão em 1597 ( al . 1596), Milão. De família nobre. Filho de Carlo Emmanuele Trivulzio, conde de Melzi, e Caterina Gonzaga, filha de Alfonso Gonzaga, príncipe de Castelgoffredo. O pai era tenente-general da cavalaria e conselheiro de guerra quando foi morto em batalha na Flandres em 1605. Ele tinha uma irmã, Ippolita, e dois irmãos, Geronimo e Alfonso, ambos morreram prematuramente. Seu sobrenome também está listado como Vivulzio; e seu primeiro nome apenas como Teodor. Ele era conde de Melzo, signore de Castelzevio e Codogno, príncipe de Musocco e Mesolina, príncipe do Sacro Império Romano. Sobrinho-neto do cardeal Scaramuccia Trivulzio (1517). Sobrinho-neto do cardeal Antonio Trivulzio , iunior(1557). Outros cardeais da família foram Antonio Trivulzio , seniore , OCRSA (1500); e Agostino Trivulzio (1517).

Educação
Educado por sua mãe após a morte de seu pai quando ele era um menino. Letras estudadas..

Início da vida
Cavaleiro da Ordem de Santiago, 1606. Patrício milanês, 1609. Em 1615, casou-se com Giovanna Maria Grimaldi, filha de Ercole I de Mônaco e Maria Landi, dos príncipes de Val di Taro; tiveram duas filhas, Ottavia e Caterina, e um filho, Ercole Teodoro; ela morreu em 1620. Primeiro príncipe de Musocco e príncipe do Sacro Império Romano. Signore de Valle Misolcina, 17 de setembro de 1622, com o tratamento de "Illustre". Naturalizado alemão em 1625. Clérigo da Câmara Apostólica, 1625. Protonotário apostólico participante , 21 de abril de 1626. Governador de Collescipoli, 1628..

Ordens sagradas
(Nenhuma informação encontrada)..

Cardinalado
Criado cardeal diácono no consistório de 19 de novembro de 1629; recebeu o chapéu vermelho e a diaconia de S. Cesareo em Palatio, 17 de dezembro de 1629. Legado em Marche , 2 de junho de 1631. Governador geral da milícia nacional do ducado de Milão e superintendente das fortalezas, 1638. Comissário imperial . Grande da Espanha, primeira classe, 1642. Vice-rei e capitão-general de Aragón, 1642. Participou do conclave de 1644, que elegeu o Papa Inocêncio X. Optou pela diaconia de S. Nicola em Carcere, 17 de outubro de 1644. Optou pela diaconia de S. Angelo em Pescheria, 12 de dezembro de 1644. Presidente e capitão geral do Reino da Sicília, 1647 -1649. Vice-rei da Sardenha, 1649. Optou pela diaconia de S. Eustachio, 23 de setembro de 1652. Optou pela diaconia de S. Maria na Via Lata, 21 de julho de 1653. Cardeal protodiácono. Participou do conclave de 1655 , que elegeu o Papa Alexandre VII. Optou pela ordem dos presbíteros e pelo título de S. Maria del Popolo, em 14 de maio de 1655. Governador e capitão-geral do ducado de Milão, ad interim, de 2 de dezembro de 1655 até sua morte em 3 de agosto de 1656..

Morte
Morreu em Milão em 3 de agosto de 1656. Enterrado na capela de sua família na basílica de S. Stefano, Milão..

Cardeais nomeados pelo papa Urbano VIII

Giangiacomo Teodoro Trivulzio


Pampusjka () er en lille krydret eller sød gærhævet bolle eller donut, der er kendt fra det ukrainske køkken.

Mad fra Ukraine

Pampusjka


El Campeonato Nacional de Segunda División de Fútbol Profesional 2012 fue el primer torneo de la Segunda División Profesional de la serie C del fútbol Chileno. Participaron en esta temporada un total de 11 instituciones, divididas en clubes profesionales y clubes filiales de equipos de la Primera División.

Los clubes fundadores profesionales son: Deportes Melipilla, Deportes Temuco, Fernández Vial, Iberia y Provincial Osorno. Estos cinco clubes además de poseer un pasado en la ANFP, retiraron las bases del torneo a principios del 2012 y decidieron participar para la actual torneo con el compromiso de cumplir algunos requisitos y criterios impuestos, siendo ratificados por el directorio del máximo organismo del fútbol profesional en Chile. A la vez Deportes Copiapó descendió de la Primera B 2011.

Por su parte, decidieron participar para esta temporada las filiales de los clubes de Primera División de: Audax Italiano B, Colo-Colo B, Rangers B, Unión Española B y Unión San Felipe B, filiales que si bien participan en el campeonato, no tienen posibilidades de ascenso ni descenso.

Durante esta temporada el campeón y el subcampeón de la temporada, disputarán una inédita eliminatoria de Play- Off con los dos mejores de la Tercera División, para poder subir a la Primera B en su temporada 2013.

El campeonato comenzó el sábado 17 de marzo de 2012, de acuerdo a la reunión establecida en el consejo de presidentes de la ANFP, el 23 de febrero de 2012 en la sede de la ANFP. y terminó el 2 de diciembre.

Sin embargo el torneo ha tenido bastantes dificultades en su organización por problemas económicos, muestra de esto fue que la ANFP decidió suspender la fase de grupos debido a que algunos de los equipos participantes no habían cancelado las cuotas de la inscripción. Estas complicaciones derivaron en la expulsión de Provincial Osorno de la categoría en agosto y en la inhabilitación de Deportes Temuco en octubre para definir las escuadras que jugarán los Play-Off de Tercera División. Ambos clubes esperaran hasta final del torneo su continuidad en la división para el año 2013 por parte del consejo de presidentes de la ANFP.

El equipo campeón fue Iberia de los Angeles, sin embargo el equipo que ascendió a la Primera B 2013, fue Deportes Copiapó

Por su parte la filial campeona fue Unión San Felipe B.

Sistema de campeonato

 Fase Nacional: Juegan todos contra todos en 2 ruedas de ida y vuelta.

 Fase Grupal: Se forman dos grupos, uno de filiales y otro de equipos profesionales y también juegan todos contra todos en cada grupo manteniendo el puntaje dividido por 2 (,5 aproxima hacia arriba).

 Semifinal Play Off: Clasifican a una semifinal el  y 2.º lugar del grupo de equipos profesionales, que se jugará en el sistema play offs, y jugarán en partidos cruzados (1.º contra 2.º de la otra categoría) contra dos equipos de Tercera División en partidos de ida y vuelta, donde el cuadro de la Tercera División comenzará como local, accediendo a la final los dos clubes ganadores de cada llave, para tratar de ascender a Primera B en la temporada 2013. No existirá Definición por Gol de Visita y las Tarjetas Amarillas se contabilizan independiente de la otra División.

Ascenso y descenso
 Ascenso a Primera B
El ganador de dicha final entre los 2 ganadores de las semifinales, sube directamente a la Primera B para la temporada 2013. Este sistema de cruce entre equipos Anfp y Anfa, solo se dará para el primer año, es decir, durante el año 2012. Desde el año siguiente (2013) en adelante, los clubes de Tercera División tendrán que luchar, para poder campeonar en su división y poder subir a la Segunda División Profesional.

 Descenso
Se tenía presupuestado que al menos para el primer año (2012) no habría descenso a Tercera División, pero al parecer solamente hay descenso en caso de que un club de la ANFA suba a Primera B (si es que un equipo de dicha asociación, gana el torneo o gana la Promoción contra un equipo de Primera B), pero a partir de la siguiente temporada, si habrá descensos a esa categoría, (cuya cantidad se verá apenas arranque ese año).

Desde Tercera División, si los clubes no logran ascender a Primera B con esto, se mantienen en su división para la siguiente temporada.
El equipo que descienda desde la Primera B lo hará directamente a la Segunda División.

El 31 de agosto, el club Provincial Osorno fue desafiliado de la ANFP por no pagar su cuota de inscripción para el torneo. Este caso podría ser considerado el primer descenso desde la Segunda a la Tercera División, en caso de que el elenco sureño decida seguir este camino. Además, el 27 de diciembre, Fernández Vial SADP también fue desafiliado de la ANFP por la misma causa que el conjunto osornino.

Ascensos y descensos

Clubes integrantes de la división e inicio del torneo

El campeonato comenzará finalmente el sábado 17 de marzo de 2012, de acuerdo a la reunión establecida en el consejo de presidentes de la ANFP, el 23 de febrero de 2012 en la sede de la ANFP.

Equipos participantes Torneo 2012

Equipos por región

Torneo

Fase Nacional

Fecha de actualización: 19 de agosto

Pts = Puntos; PJ = Partidos Jugados; G = Partidos Ganados; E = Partidos Empatados; P = Partidos Perdidos; GF = Goles Anotados; GC = Goles Recibidos; Dif = Diferencia de gol

Evolución de la clasificación

{| class="wikitable sortable"
! width="200" align=center|Equipo / Fecha
! align=center|01
! align=center|02
! align=center|03
! align=center|04
! align=center|05
! align=center|06
! align=center|07
! align=center|08
! align=center|09
! align=center|10
! align=center|11
! align=center|12
! align=center|13
! align=center|14
! align=center|15
! align=center|16
! align=center|17
! align=center|18
! align=center|19
! align=center|20
! align=center|21
! align=center|22
|-
|Unión San Felipe B
|style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||3||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||2||3||3||5||7||6||7||5||4||5||4||4||3||2||style="background:#FFFF88"|1
|-
|Iberia
|7||3||2||3||5||7||5||3||2||2||2||style="background:#FFFF88"|1||2||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||2||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||2
|-
|Deportes Temuco
|5||9||10||8||6||6||4||6||5||4||3||4||3||4||3||style="background:#FFFF88"|1||3||3||3||2||3||3
|-
|Provincial Osorno
|2||5||4||6||2||2||2||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||style="background:#FFFF88"|1||2||style="background:#FFFF88"|1||2||2||3||2||2||2||4||4||4
|-
|Colo-Colo B
|9||4||6||5||7||3||6||7||8||9||8||5||5||3||4||6||7||5||5||6||5||5
|-
|Fernández Vial
|4||8||5||4||4||5||7||8||9||7||6||6||8||8||8||8||8||9||9||9||7||6
|-
|Audax Italiano B
|10||10||11||11||10||10||8||5||4||6||4||3||4||6||7||7||4||6||6||5||6||7
|-
|Deportes Copiapó
|11||6||7||7||9||9||10||9||7||8||9||8||7||5||6||5||6||7||7||7||8||8
|-
|Melipilla
|6||2||style="background:#FFFF88"|1||2||3||4||3||4||6||5||7||9||9||9||9||9||9||8||8||8||9||9
|-
|Unión Española B
|8||11||8||9||8||11||11||11||11||11||11||11||11||10||10||10||10||10||10||10||10||10
|-
|Rangers B
|3||7||9||10||11||8||9||10||10||10||10||10||10||11||11||11||11||11||11||11||11||11
|}

Fase Grupal

Se conformarán dos grupos, uno de equipos filiales y otro de equipos profesionales jugarán todos contra todos en cada grupo, manteniendo el puntaje dividido por 2 (,5 aproxima hacia arriba), solamente el grupo de equipos profesionales tendrá 2 equipos clasificados a las semifinales, donde enfrentarán al campeón y al subcampeón de la Tercera División 2012, respectivamente.

Fase Pentagonal Clubes Filiales

Resultados
Fecha de actualización: 31 de octubre

Pts = Puntos; PJ = Partidos Jugados; G = Partidos Ganados; E = Partidos Empatados; P = Partidos Perdidos; GF = Goles Anotados; GC = Goles Recibidos; Dif = Diferencia de gol

Fase Pentagonal Clubes Profesionales

Clasifican a una semifinal el  y 2.º lugar del grupo de equipos profesionales, que se jugará en el sistema play offs, y jugarán en partidos cruzados (1.º contra 2.º de la otra categoría) contra el campeón de la Tercera División 2012 (Trasandino) y el subcampeón de la misma categoría mencionada (Deportes Linares), en partidos de ida y vuelta, donde el cuadro de la Tercera División comenzará como local (algo que se repetirá en la final, si es que uno de los 2 equipos de esa categoría, acceda a esa instancia), y pasarán a la final los dos clubes ganadores de cada llave, para determinar quien va a ascender a la Primera B, para la temporada 2013. No existirá Definición por Gol de Visita / Las Tarjetas Amarillas se contabilizan independiente que sea de otra División. En la final, el equipo ganador será el primer campeón de esta categoría y ascenderá a la Primera B, para la temporada 2013.

Resultados
Fecha de actualización: 4 de noviembre

Pts = Puntos; PJ = Partidos Jugados; G = Partidos Ganados; E = Partidos Empatados; P = Partidos Perdidos; GF = Goles Anotados; GC = Goles Recibidos; Dif = Diferencia de gol

 Nota 1: En la tabla de posiciones anterior, la columna del puntaje representa la sumatoria entre el puntaje con el que empezó cada club y el puntaje obtenido en el Pentagonal Final. Los datos de las otras columnas representan la sumatoria entre la Fase Nacional y el Pentagonal Final de los No Filiales.
 Nota 2: Deportes Temuco empezó con 19 puntos
 Nota 3: Iberia empezó con 19 puntos
 Nota 4: Fernández Vial empezó con 15 puntos
 Nota 5: Deportes Copiapó empezó con 14 puntos
 Nota 6: Deportes Melipilla empezó con 14 puntos
 Nota 7: Fernández Vial  fue castigado con seis puntos por incumplimientos de pagos.
 Nota 8: Respecto al partido entre Fernández Vial y Deportes Temuco, el Tribunal de la ANFP otorgó los 3 puntos y un marcador de 3-0 a favor de Deportes Temuco.
En caso de Igual puntaje, 1.º se consideran los Partidos Ganados, luego la Diferencia de Gol

 Provincial Osorno no participará en lo que resta del actual campeonato, ya que fue desafiliado de la ANFP por deudas económicas, cuyo anuncio lo comunicó el presidente de la ANFP Sergio Jadue, en el consejo de presidentes efectuado el 31 de agosto de 2012, en la sede de la ANFP.

 Deportes Temuco fue el subcampeón original del torneo, pero no disputó la Fase Final por un cupo a la Primera B 2013, debido a su atraso en el pago de 110 millones de pesos, correspondientes a la cuota de inscripción que exigió la ANFP para participar en este torneo en los meses de septiembre y octubre. Aunque canceló otros 110 millones de pesos en 2 cuotas, que correspondían a los meses de noviembre y diciembre, lo hizo fuera del plazo establecido. Debido a esto, la ANFP le cedió el cupo para pelear la Liguilla de Ascenso a Deportes Copiapó.

Semifinal y Final Play Off
 Iberia y Deportes Copiapó clasificaron a la Fase Final y enfrentarán a Trasandino y Deportes Linares:

La disputarán Iberia y Deportes Copiapó (campeón y subcampeón de la Segunda División Profesional 2012, contra Trasandino y Deportes Linares (campeón y subcampeón de la Tercera División 2012 respectivamente.

En el partido de ida de las semifinales, andinos y angelinos serán locales por ser los campeones de sus respectivas divisiones de origen, mientras que copiapinos y linarenses lo harán en el partido de vuelta, por ser los subcampeones de las categorías mencionadas.

RESOLUCIÓN PARTIDOS DE FASE FINAL

Si al final del segundo partido, los clubes hubieran resultado igualados en puntaje, el equipo que ascenderá a la Primera B para la temporada 2013, se resolverá de la siguiente manera:

 El equipo que presentó la mejor diferencia entre los goles marcados y recibidos en los respectivos partidos. No serán válidos los goles de visita marcados en las semifinales y la final de la Fase de Ascenso.
 El equipo que haya resultado triunfador en una serie de lanzamientos penales, que se hubieran efectuado si se hubiera producido empate en el marcador global de una o las 2 llaves de las semifinales y/o en la final, de acuerdo a las normas impartidas por la International F.A. Board.

Para partidos, ver el Anexo

Goleadores
Fecha de actualización: 2 de diciembre

20 partidos con mejor asistencia
 Fecha de Actualización: 2 de agosto de 2014

Véase también
 Temporada 2012 del fútbol chileno
 Transferencias de jugadores
 Apertura 2012 (Primera División Chile)
 Clausura 2012 (Primera División Chile)
 Torneo 2012 (Primera B Chile)
 Torneo 2012 (Tercera A Chile)
 Torneo 2012 (Tercera B Chile)
 Fútbol Amateur de Chile 2012
 Copa Chile 2012
 Canal del Fútbol
 Asociación Nacional de Fútbol Profesional

Notas

Referencias

Fútbol en 2012
Temporada 2012 de fútbol en Chile
2012

Segunda División Profesional de Chile 2012


Sezar şifrelemesinin ardından en popüler şifreleme yöntemlerden biri Rotasyonel Şifreleme (İngilizce Rotor Machine) olmuştur. Bu makinelerin en popüler örneği, Nazi Almanyası'nın II. Dünya Savaşı sırasında kullandığı Enigma makinesi adlı cihazdır.

Rotasyonel şifre makinesinin en önemli özelliği, birkaç rotor'un bir araya getirilmesiyle birlikte şifrelemenin dinamik olarak değiştirilebilmesidir: örneğin, ilk harfler bir şifreleme çeşidi, ikinci harfler başka bir şifreleme çeşidi, üçüncü harfler ise başka bir şifreleme çeşidiyle şifrelenebilir.

Bu tür şifrelemelerin kırılması için en popüler harfler yerine en popüler harf sekansları bilinmelidir; örneğin İngilizce'de NG ve ST harflerine arka arkaya sık rastlanır.

Rotor makineleri
Şifreleme

Rotor makinesi


Silgi; kalem, tebeşir veya daktiloyla yazılıp çizilmiş işaretlerin silinmesinde kullanılan kauçuk, vinil, plastik veya bezden yapılmış gereç. Silginin eş anlamlıları bozan ve öçürge sözcükleridir. Günümüzde silgiler genellikle bitkisel yağ, ince süngertaşı ve sülfürle bağlı kauçuğun bileşimidir. Bu karışım, kauçuk işleme aygıtlarında işlenir, kalıptan geçirilerek sertleştirilir. Vinil de oldukça yaygın kullanılan bir materyaldir.

Tarihçe

Eski çağlarda, grafit ve kara kömür kalemlerin izlerini silmek için beyaz ekmek kullanıldığı bilinmektedir. Bugün bazı karakalem sanatçıları halen bu efekti kullanırlar. Modern gelişim ise şu şekilde olmuştur.
 Fransız Akademisi'nin 1752 tutanağında silgiden bahsedildiğine rastlanmaktadır. Bu kayıtlarda, kalemle yazılan yazıları silmekte kullanılan, caoutchouch adı verilen, Güney Amerika ağaçlarından elde edilen bitkisel bir silgiden söz edilmektedir.
 1770 yılında,İngiliz mühendis Edward Nairne, ekmek parçaları yerine kauçuk kullanarak ilk kauçuk-silgi'yi yarım inç-kübüne 3 shilling'den satışa sundu. Nairne, kauçuk parçalarını bir araya getirirken tesadüf eseri onların silme gücünü fark etmiş ve ürünü oluşturmuştu. Bu yüzden ingilizce'de bazen silgi eraser yerine doğrudan kauçuk rubber kelimesi kullanılır.
 Silgi konusundaki esas ilerleme, diğer pek çok konuda olduğu gibi 1839'da Charles Goodyear'ın volkanize kauçuğu keşfetmesi oldu. Böylece daha dayanıklı ve uzun ömürlü olan silginin kullanımı arttı.
 İlk kurşun kalem ve silgi patenti New York'ta 30 Mart 1858'de Hymen Lipman tarafından alınmıştır. Bu patent 1862'de Joseph Reckendorfer tarafından Eberhard Faber için satın alınmıştır. 1875'te Amerikan Yüksek Mahkemesi ürünün yeni olmadığı gerekçesiyle pantenti geçersiz olarak kabul etmiştir.

Çeşitleri

 Mıknatıslı silgi.
 Kauçuk bitkisel yağ, ince süngertaşı ve sülfürle bağlı kauçuğun bileşimidir. Bu karışım, kauçuk işleme aygıtlarında işlenir, kalıptan geçirilerek sertleştirilir. En sık kullanılan silgi cinsidir. Kanserojen olduğu iddia edilmiştir.
 Kalem Arkası; Kimi silgiler özellikle kurşun kalemlerin arka tarafına yapıştırılımış halde bulunur.Genelde bu silgiler kalemin rengiyle uyumlu bir renkte olurlar. Kalem arakası silgilerin kullanımı genelde zor olduğu gibi, hoyratça kullanılmaları kağıda zarar verebilmektedir. Bu silgiler bazı uçlu kalemlerde ucun dışarı çıkmaması için kullanılırlar. Cap-eraser adı verilen kalem arkası silgiler sonradan kaleme takılmak amacıyla aksesuar şeklinde tasarlanır ve arka kısma şapkavari bir biçimde geçirilirler.
 Art-Gum genelde sanatçılar tarafından kullanılan, geniş yüzeyli, yumuşak kauçuktan yapılmış kaliteli silgilerdir. Oldukça büyük yüzeyleri zahmetsiz ve kağıda zarar vermeden silebilirler. Arkasında çok artık bırakır. Genelde rengi kahverengidir.
 Yoğrulmuş Silgi, yine sanatçılar tarafından tercih edilen, oyun hamuruna benzeyen bir türdür. Sakız kadar esnek olan bir materyalden yapılır. Grafit ve kömür parçalarını içine alan bu silgi uzun süre yeteneğini korur. Bu silgiler bazen çeşitli efektler vermek için de kullanılırlar. Geniş bölgeleri silmek için uygun olmayan bu silgi; ısındığı takdirde kağıda yapışabilir.
 Vinil Silgi yumuşak vinil silgiler genelde plastik-benzeri bir yapıya ve kauçuk cinslerine göre daha temiz kalan bir yüzeye sahiptirler.Kullanıldıkları zemine daha az zarar verirler. Hafif izleri silmede daha kullanışlıdırlar.Hassas plan kâğıtlarının üzerinde kolayca kullanılırlar; mühendisler ve mimarların kullanım amaçlarına uygundurlar.Genelde beyaz renge sahiptirler.
 Sünger Genelde tebeşir tahta veya ispirtolu kalemlerin kullanıldığı beyaz tahtalarda kullanılırlar. Yapı olarak bulaşık süngerlerinden farkları yoktur. Bazıları kullanışlılığı arttırmak amacıyla mıknatıslıdır.
 Dak-sil genelde daktilo veya tükenmez kalem hatalarını kapatmak için bunların üzerine sürülen beyaz boya veya yapıştırlan beyaz bantlara verilen addır.

Resimler

Kaynakça

Kırtasiye aletleri
Ofis araç ve gereçleri
Resim malzemeleri

Silgi


Bret Easton Ellis (7 Mart 1964, Los Angeles, Kaliforniya) çağdaş bir Amerikalı yazardır. Eleştirmenlerce Generation X yazarları olarak tanımlanan grubun en dikkat çekici yazarıdır. Romanlarının tarzı ve içeriği taban tabana zıt olabilen yorumlara konu olmaktadır. Farklı eleştirmenlerce, hem 'derin ahlaki mesajlar taşıdığı' hem de 'nihilist olduğu' değerlendirmeleri yapılabilmiştir. Romanlarının kahramanları genelde boşluk içinde, sefih bir hayat sürdürdüklerini bilen, ve bundan tat çıkaran, genç yalnızlardır. Romanları genelde 1980'li yıllarda, büyük şehirlerde (Los Angeles veya New York) geçmekte, tüketim toplumu fonunu yoğunlukla işlemektedirler. Aynı kahramanlar yazarın farklı romanlarında, hikâyenin içinde farklı önem derecelerine sahip olacak şekilde, okurun karşısına çıkabilmektedirler.

Hayatı
Yazar Kaliforniya'da doğup büyümüştür. Babası zengin bir emlakçıydı. Parlak bir öğrencilik dönemi yaşamamış, Vermont'ta müzik eğitimi görmüştür. 1980'lerde bazı ikinci derece müzik gruplarında yer almış, henüz öğrenci iken ilk romanı Los Angeles'in zengin ve gayesiz gençlerini anlattığı Less Than Zero yu yayınlamıştır. Kitabı eleştirmenlerce beğenilmiş, satışları da iyi bir düzeye ulaşmıştır.

New York'a taşındıktan sonra yayınladığı üçüncü romanı American Psycho grafik şiddet ve seks pasajları nedeniyle, ve kadınları küçük düşürücü olduğu gerekçesiyle, yoğun tartışmalar yaratmış, tanınmış Simon & Schuster yayınevi kitabı yayınlamaktan protestolar nedeniyle vazgeçmiştir. Polemiğin ortasında nihayet piyasaya çıkabilen romanın başkahramanı Patrick Bateman aynı zamanda hem karikatür ölçüsüne varacak derecede materyalist bir yuppie hem de inanılmaz vahşette cinayetler işleyen bir seri katil dir. American Psycho bir kült roman haline gelmiştir. American Psycho da dahil ilk 3 romanı sinema aktarılmış, 2 romanından da serbest film uyarlamaları yapılmış olan Bret Easton Ellis alenen biseksüel dir.

Kitapları
 Less Than Zero (1985)
 The Rules of Attraction (1987)
 American Psycho (1991)
 The Informers (bağlı kısa hikâyeler, 1994)
 Glamorama (1998)
 Lunar Park (2005)

Dış bağlantılar
 Official website of Bret Easton Ellis
 Lunar-Park.com - Official (UK) Site for Lunar Park
 NotAnExit.net - Weblog discussing author and novels
 The Guardian Bret Easton Ellis
 A short bio on Ellis at acidlogic.com

 BBC Collective: Watch 'Lunar Park' interview, October 2005
 Bret Easton Ellis KultureFlash interview October 2005
 1986 Audio Interview of Bret Easton Ellis with Don Swaim, RealAudio

1964 doğumlular
Los Angeles doğumlu yazarlar
20. yüzyıl Amerikalı roman yazarları
21. yüzyıl Amerikalı roman yazarları
Bennington College'da öğrenim görenler
Yaşayan insanlar
Amerikalı gey yazarlar

Bret Easton Ellis


ශ්‍රී ලංකීය කොටියා (Panthera pardus kotiya) ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික කොටි උප විශේෂයකි. මොවුන් ව පළමු වරට විස්තර කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකීය සත්ව විද්‍යාඥයකු වන පී. එඩ්වඩ් පිරිස් දැරණියගල විසින් ය.

2020 වර්ෂයේ සිට මොවුන් වඳවීයාමේ අවධානමට ලක්වූ සත්ව කොට්ඨාශක් ලෙස IUCN රතු දත්ත පොතට අනුව වර්ගීකරණය කර ඇත. 2020 වර්ෂය වනවිට වනාන්තර තුළ නිදැල්ලේ වෙසෙන කොටි ජනගහනය 800 ටත් අඩු බව අනුමාන කෙරේ. විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය තුල බහුල වශයෙන් කොටි දැකගත හැකිය.

නාමකරණ ගැටළුව
මෙම සත්ත්වයා දිවියා යනුවෙන් ඇතැම් අවස්ථාවල වැරදියට හඳුන්වා ඇත. එසේම කොටියා යනු ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් Tiger යනුවෙන් හඳුන්වන සත්ත්වයාද නොවේ. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් Tiger යනුවෙන් හඳුන්වන සත්ත්වයා ව්‍යාඝ්‍රයා ලෙසත් Sri Lankan leopard යන සත්ත්වයා ශ්‍රී ලංකා කොටියා ලෙසත් හැඳින්වීම නිවැරදි වේ. දිවියා යන වචනය කොටියාට වඩා කුඩා බළල් පවුලට අයත් සතුන් සදහා භාවිතා වේ. උදා: හඳුන් දිවියා, කොළ දිවියා

ලක්ෂණ
ශ්‍රී ලංකා කොටියාගේ සම තැඹිලි-කහ පැහැති සම මත කළු පුල්ලි සහිතයි. ඉන්දියානු කොටියාට වඩා කුඩා පුල්ලි ඇත. පාද ආසන්නයේ දී සම සුදු පැහැයට හුරු වේ. සාමාන්‍ය පිරිමි සත්වයෙකු කි.ගෑ. 56 (රාත්තල් 124) බරින් යුක්ත ය. උපරිම වශයෙන් එය කි.ගෑ. 77(රාත්තල් 170) බරින් යුක්ත වේ. දිග සාමාන්‍යයෙන් මිටර් 1.27(අඩි 4 අඟල් 7) වේ. වලිගය සෙ.මී.86(අඩි 2 අඟල් 10) දිගින් යුක්තයි. සාමන්‍ය ගැහැණු සත්වයෙකු  බර කි.ගෑ. 29) රාත්තල් 64) පමණ වේ. දිගින් මිටර් 1.04(අඩි 3 අඟල් 5) පමණ වේ. වලිගය සෙ.මී. 77(අඩි 2 අඟල් 6) පමණ වේ.
ශ්‍රී ලංකා කොටියා අතීත විශාල කොටින්ගෙන් උප විශේෂයක් ලෙස පැවත එයි. මක්නිසාද යත් ලංකාවේ සිටින එකම විශාලතම බළල් පවුලේ සාමාජිකයා වන්නේ කොටියා ය. කි.ගෑ 100 ඉක්මවු කොටියන් ද වාර්තා වන්නේ ද මේනිසා ය. මෙලනින් වර්ණකය වෙනසක් සහිත මෙලනිකෘත කොටියන් ද වර්තමාන වනවිට වනාන්තර තුළ වාර්තාවේ. මෙය ඉතා කාලාතුරකින් දැකිය හැකි දෙයකි. සමහරුන් මෙය කොටින්ගේ වෙනම විශේෂයක් ලෙස වරදවා වටහාගනි. නමුත් මෙය ජානමය හේතුවක් නිසා කොටි ගහණයක් තුල කාලාතුරකින් දකින්න ලැබෙන දෙයකි. ජගුවර් සත්වයන්ගේ මෙන්ම මොවුන්ට ද සමේ වර්ණය නිසා රාත්‍රී කාලයේ දී අනෙක් සමාජිකයන්ට වඩා වාසී සැලසේ. කෙසේ වුවත් මොවුන් වාර්තා වන්නේ සතර දෙනෙක් පමණි. මාවලදෙනිය, පිටාදෙනිය සහ නල්ලතැන්න ප්‍රදේශ වලින් 2019 වර්ෂයේදී වානජිවි කාර්යංශය මගින් වනයේ අටවන ලද කැමරා පද්ධති මඟින් රාත්‍රී කාලයේ දී ඡායාරූප ගතකිරීමට හැකිවිණි. එහි එක් පිරිමි සත්වයෙකු, ගැහැණු සත්වයෙකු සහ කුඩා පැටවුන් දෙදෙනකු සහිතවයි. නමුත් නුවරඑලිය අවටින් 2020 මාර්තු සහ මැයි මස අසන්න වකවානුවක මිනිසුන් විසින් වල් ඌරන් සඳහා අටවන ලද මඳු වලට හසුවී දෙදෙනකු ජීවිතක්ෂයට පත්විය. මේ මඟින් තහවුරු වන්නේ කළු කොටින්, කොටි ගහණ තුල වර්තමානය වන විට විරල නොවන බවයි.

ව්‍යාප්තිය

ශ්‍රී ලංකා කොටියා අතීතයේ ලංකාව පුරා ව්‍යාප්ත වී පැවතිනි. නමුත් වර්තමානය වනවිට වියළි කලාපය තුල බහුල වශයෙන් ජිවත් වේ. නමුත් සුළු ප්‍රමාණයක් සිංහරාජ වනය, සමනොළ කන්ද වන රක්ෂිතය තුළ මෙන්ම නුවරඑලිය තේ වතු ආශ්‍රිතවත් වාසස්ථාන කරගෙන ජීවත් වේ. ශ්‍රී ලංකා තුළ කොටින් බහු ලෙස ජීවත් වන්නේ විල්පත්තු අභයභූමිය තුළයි. එය මුළු කොටි ගහණයෙන් 60-70% පමණ වේ.

හැසිරීම
යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ කොටියන් වෙනත් කොටි උප විශේෂයන්ට වඩා සමාජශීලී නොවන බවයි. මොවුන් හුදකලා දඩයම්කරුවන් වන අතර තරුණ ගැහැණු සතුන් පමණක් ස්ත්‍රීන් කිහිප දෙනෙකු සමඟ දඩයම් කරයි. මොවුන් රාත්‍රියේ දඩයම් කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන නමුත් උදේ සහ සවස් කාලයේ සහ දිවා කාලයේ වේලාවන්හි ද ක්‍රියාකාරී වේ. ඔවුන් ඔවුන්ගේ දඩයම් කරන ලද සතුන් ගස් මතට ගෙන යයි, එයට හේතුව තරඟකාරිත්ව සහ ගොදුරු හිඟ වීමයි. දිවියා ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම විලෝපිකයා බැවින් ගොදුරු වෙනත්ආ සතුන්රගෙන් ආරක්ෂා  කර ගැනීමට අවශ්‍ය නොවේ. 2001 සිට 2002 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණිකොනදිග වෙරළ කලාපයේ යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ I වන කොටසෙහි වැඩිහිටි කොටින්ගේ ගහණ ඝනත්වය කිලෝමීටර 100 කට (වර්ග සැතපුම් 39) සතුන් 17.9 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. මෙම කොටස වර්ග කිලෝමීටර 140 (වර්ග සැතපුම් 54) කින් සමන්විත වන අතර වෙරළබඩ තැනිතලා සහ ස්ථිර වැව් සහ ස්වාභාවික ජල තටාක අඩංගු වේ.
ශ්‍රී ලාංකික කොටියා දඩයම් කරන්නේ නිහඬව ව තම ගොදුර පසුපස හඹා යමින්, එය වේගයෙන් ලුහුබඳිමින් වේගයෙන් ගොදුරු අඩපණ කරයි. ගොදුර සාමාන්‍යයෙන් බෙල්ල සාපාකෑම මඟින් අඩපණ කරනු ලැබේ. බොහෝ මුවන්, මීවයින්, වල් ඌරන් වැනි විශාල සතුන් මෙන්ම ගොදුරු හිඟ වු විට කුඩා ක්ෂීරපායින්, කුරුල්ලන්, උරගයින් ද දඩයම් කරයි. වැඩි වශයෙන් මුවන් ආහාර ලෙස යොදා ගන්නේ මොවුන් වියළි කලාපය තුල බහුල වීම නිසා ය.සාමාන්‍යයෙන් කොටින්ට විශේෂ අභිජනන කාලක් නැත. වසර පුරා එය සිදු ව්පැඑ.සාමාන්‍යයෙන් වරකට  පැටවුන් දෙදෙනෙකු හෝ හතර දෙනෙකු බිහිකරයි. බිහිවන පැටවුන් හොඳින් වැඩෙන තුරු මව් සත්වයා ඇතුළු කුඩා ගහණය තුල ජීවත් වේ. වැඩුණු පිරිමි සතුන් හුදෙකලා වී දඩයම් කර ජීවත් වේ. සතුන් බිහිකරන වකවානුවේදී පමණක් රැලට එකතුවේ.

තර්ජන
වාසස්ථාන අහිමිවීම හා ඛණ්ඩනය වීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොටින්ගේ පැවැත්මට තර්ජනය එල්ල වී ඇත. මිට අමතරව මූලික වශයෙන් යම් මට්ටමක සම්, දත් ලබාගැනීමට දඩයම් කිරීම් සහ සෘජු හා වක්‍ර ලෙස මිනිස් උගුල් වලට හසුවීම නිසා කොටියන් මරණයට පත්වේ. සිංහරාජා සංරක්ෂණ ප්‍රදේශයේදී උගුල් අටවා කොටියන් තිදෙනෙකු මිය ගිය අතර, ඉන් එක් අයෙකු ගිරිතලේ වනජීවී කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. 2020 මැයි මාසයේදී හැටන්හි නල්ලතන්නියේ හි තේ වත්තක් ආශ්‍රිතව දී තුවාල ලැබූ තවත් දිවියෙකු සොයාගෙන බේරා ගන්නා ලදී. පසුව එය ප්‍රතිකාර සඳහා රන්දෙනිගල සත්ව රෝහලට ගෙන යන ලදී. පසුව මෙම සත්වයා එහිදී ප්‍රතිකාර ලබන අතරතුර මිය ගියේය. උගුරේ හා බෙල්ලට දැඩි ලෙස තුවාල වී ඇත. 2020 වර්ෂය තුළ ද වැඩි වශයෙන් මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා කොටියන් සැළකියයුතු සංඛ්‍යාවක් මියගියහ. වැඩි වශයෙන් සිදුවිම් වාර්තා වන්නේ තේ වතු ආශ්‍රිතවයි. ඊට හේතුව තේ නිෂ්පාදනය සඳහා වනාන්තර එළිපෙහෙළි කිරීමයි. තේ වතු ආශ්‍රිතවත පවතින්නේ ද ජෛව විවිධත්වය ඉහළ ප්‍රදේශයක ය.

සංරක්ෂණය

වනෝද්‍යාන හා වනජීවී සංරක්ෂණ භාරය යටතේ කොටියන් ව්‍යාපෘතිය ශ්‍රී ලංකා රජය සමඟ සමීපව කටයුතු කරයි. ශ්‍රී ලංකා වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය ද අධ්‍යයන කිහිපයක් සිදු කරනු ඇත. කොටින්ගේ වාසස්ථාන කැබලි කිරීම වේගයෙන් සිදුවන මධ්‍යම කඳුකරයේ ඉලක්කගත වැඩ කටයුතු කරමින් පවතී. කෙසේ වුවත් ලංකාව තුල විතැන් සංරක්ෂණ කොටින් සඳහා භාවිතා නොකරයි. බහුල වශයෙන් යාල ජාතිකවනෝද්‍යානය සහ විල්පත්තු ජාතික වනෝද්යානය මඟින් කොටින් සංරක්ෂණයට සැලකියයුතු මෙහෙවරක් ඉටු කරයි. කෙසේ වුවද 2011 දෙසැම්බර් වන විට ලොව පුරා සත්වෝද්‍යානවල සත්ව උද්‍යානවල සිටින ශ්‍රී ලාංකික කොටින් සංඛ්‍යාව 75 කට වැඩිය. යුරෝපීය වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ වැඩසටහන යටතේ පිරිමි සතුන් 27 ක්, ගැහැණු සතුන් 29 ක් සහ තෝරා නොගත් සතුන් 8 දෙනෙකු සංරක්ෂණ කටයුතු සිදු කරයි.

ජන සමාජයේ වැරදි වැටහීම්

මේ වැරදි ව්‍යවහාරය 1980 දශකයේ අග භාගයේ සහ 1990 මුල භාගයේ  "LTTE" සංවිධානයේ ක්‍රියාකාරිතවත් සමග සමාජ ගත වී ඇත. එම සංවිධානය විසින් තමාගෙ ලාංඡනය ලෙස භාවිතා කරනු ලැබුවේ ව්‍යාඝ්‍රයෙක් වන අතර "Liberation Tigers of Tamil Elam" ලෙස හඳුන්වන ලදී. මෙය "දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටිසංවිධානය" වැරදි ලෙස සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇති අතර ඉන් පසු එය නිතර කියැවෙන යෙදුමක් බවට පත්විය.

පුරාණ ප්‍රස්ථාව පිරුළක් වන "කැළේ මාරු වුනත් කොටියාගේ පුල්ලි මාරු වෙන්නේ නැත" යන්න නිවැරදි සිංහල ව්‍යවහාරයට අනුව කොටියා සතුව පවතින්නේ පුල්ලි බවත් ඉරි පවතින්නේ ව්‍යාඝ්‍රයාට බවත් තහවුරු කරයි. එසේම "කොටි වලිගය අල්ලගත්ත වගේ" ප්‍රස්ථාව පිරුළ සහ "කොටියාකුඹුර" වැනි ස්ථාන නාම කීපයක්ම සිංහල ජන වහරේ පැවතීම අනුව කොටියා යනු ශ්‍රී ලංකාව තුල වාසය කරන සත්ත්වයෙක් බව පැහැදිලි වේ.

"Panthera pardus kotiya" යන නාමය ශ්‍රී ලංකාව තුල වෙසෙන උප විශේෂයේ විද්‍යාත්මක නාමය වේ. මෙය 1956 වසරේදී පී.ඊ.පී. දැරණියගල මහතා විසින් යොදන ලදී. ඒ මහතා විද්‍යාත්මක නාමයට "කොටියා [kotiya]" යන්න යෙදීම මගින්ද ද මෙම සත්ත්වයාගේ නිවැරදි නම කොටියා යන්න තහවුරු වේ.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ඉන්දියානු කොටියා
 අප්‍රිකානු කොටියා
 ජාවා කොටියා
 පර්සියානු කොටියා
 ජගුවරා
 ශ්‍රී ලංකාවේ හඳුන් දිවියා
 ශ්‍රී ලංකාවේ වල් බළලා

සටහන්
 Species portrait Panthera pardus in Asia and short portrait P. pardus kotiya; IUCN/SSC Cat Specialist Group
 The Wilderness and Wildlife Conservation Trust, Sri Lanka: The Leopard Project
 ARKive: Images and movies of the Sri Lankan leopard
 Biggest claimed Sri Lankan leopard () from the valley of Gal Oya

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකා කොටියා


La interfaz táctil de usuario, conocida también como TUI (del inglés Touch User Interface) es una interfaz de usuario que permite la comunicación entre un usuario y un dispositivo electrónico mediante el sentido del tacto a través de una pantalla sensible.
Utiliza la ayuda de una interfaz gráfica de usuario, conocida también como GUI (del inglés Graphical User Interface) para representar gráficamente un panel de control que permita interactuar al usuario con el dispositivo electrónico.

Especificaciones HID
Los dispositivos que utilizan una interfaz táctil de usuario se encuentran definidos dentro de la especificación de dispositivos de interfaz humana, conocidos como HID (del inglés Human Interface Device).
Parámetros:
 Tip Pressure: Representa la fuerza por un transductor.
 Barrel Pressure: Representa la fuerza que ejerce el usuario en el sensor del transductor.
 In Range: Indica si el transductor se encuentra en el área donde el proceso de digitalización es posible.
 Touch: Indica si un elemento está en contacto con el dispositivo.
 Untouch: Indica si un elemento ha perdido contacto con la superficie del dispositivo.
 Tap: Indica que se ha realizado un toque con un elemento en el dispositivo, levantándolo rápidamente sin prolongar el contacto.

Touchpad o Trackpad

El Touchpad o el Trackpad son dispositivos táctiles que permiten controlar un cursor para navegar sobre una GUI, es decir, comunican a un usuario con un dispositivo electrónico actuando como substitutos de los antiguos ratones de los ordenadores de sobremesa.
Actúa como periférico de entrada porque mediante un contacto directo sobre su superficie permite dar órdenes al dispositivo, pero no actúa como un periférico de salida porque no es el en encargado de mostrar los resultados previamente introducidos, sino la pantalla.

Funcionamiento
Existen dos tipos de metodología de funcionamiento:

Método de la matriz
El método de la matriz consiste en un conjunto de conductores colocados en una serie de líneas, paralelas en dos niveles, las cuales están separadas por un aislante y cruzadas formando ángulos rectos creando una especie de red o cuadrícula.
Una señal de alta frecuencia se aplica de forma secuencial entre las parejas de esta red de dos dimensiones. La corriente que pasa entre los nodos es proporcional a la capacitancia.
Cuando un elemento se sitúa sobre una de las intersecciones de la capa conductora algunos campos eléctricos se desvían a ese punto dando lugar a un cambio en la capacidad aparente.

Método de la derivación capacitiva
El método de la derivación capacitiva detecta el cambio en la capacidad entre un transmisor y un receptor que se encuentran en lados opuestos de un mismo sensor. El transmisor genera un campo eléctrico que oscila entre 200-300 kHz. Cuando un elemento se sitúa entre el transmisor y el receptor, algunas de las líneas de campo se desvían disminuyendo la capacidad aparente.

Pantalla táctil
Una pantalla táctil (del inglés Touch Screen), es una pantalla que permite la interacción entre un usuario y un dispositivo electrónico mediante el sentido del tacto directamente sobre su superficie. El contacto suele producirse con los dedos o utilizando cualquier otra herramienta como un lápiz óptico.
Actúa como periférico tanto de entrada como de salida porque mediante un toque directo sobre su superficie permite dar órdenes al dispositivo, mientras que también muestra los resultados previamente introducidos.

Funcionamiento

Existen diversos tipos de pantallas táctiles, cada una de las cuales tiene un funcionamiento diferente:

Resistiva

Las pantallas táctiles resistivas están formadas por diversas capas finas, pese a que las más importantes sólo sean dos, ambas compuestas por un material conductor y separadas a una distancia.
Cuando se produce una presión en la superficie exterior, las dos capas entran en contacto en un punto en concreto, donde se produce un cambio en la corriente eléctrica que generará un señal que será procesado por un controlador, el cual será capaz de interpretar las órdenes del usuario.
Son más baratas y no les afectan el polvo ni el agua, y además pueden ser usadas con un puntero o con el dedo. Sin embargo, pierden hasta un 25% del brillo y no son tan precisas.

Capacitiva
Las pantallas táctiles capacitivas están hechas con un material aislante, como el vidrio, y recubiertas por un material conductor transparente, como el óxido de estaño. También contienen un sensor que conduce corriente eléctrica continua. Cuando se produce una presión en la pantalla, el campo electroestático de la pantalla varía, lo que se traduce en un cambio de capacitancia del sensor. Los encargados de medir la distorsión resultante en la onda sinusoidal característica del campo de referencia son los circuitos electrónicos situados en cada esquina. Y esta información se envía al controlador para su procesamiento matemático.
La calidad de imagen es mejor, son mucho más precisas y permiten el uso de varios dedos a la vez. Sin embargo, son más caras y no se pueden usar con puntero normal, sino con uno especial para las pantallas capacitivas.

El cuerpo como pantalla

Es la tecnología que permite la comunicación entre un usuario y un dispositivo electrónico mediante el sentido del tacto utilizando como pantalla sensible el cuerpo humano.
Siempre actúa como periférico de entrada porque mediante el contacto directo sobre el cuerpo permite dar órdenes al dispositivo. Sin embargo, no siempre actúa como un periférico de salida, dependerá de dónde se visualice la interfaz gráfica de usuario, si en el propio cuerpo o en una pantalla.

Funcionamiento

El mecanismo que utiliza esta tecnología se basa en el análisis de las vibraciones mecánicas que se propagan a través del cuerpo.
Cuando un elemento entra en contacto con alguna parte de nuestro cuerpo se producen distintos tipos de energía acústica, clasificados según el tipo de onda.
Se distinguen dos grandes tipos según la frecuencia característica y la distancia que recorren:
 Las ondas transversales, que se propagan directamente a través de la superficie del cuerpo.
 Las ondas longitudinales, que se propagan tanto dentro como fuera de los huesos a través de los tejidos blandos.

Para captar estas ondas se utiliza una serie de sensores de vibración muy precisos, en concreto se emplean pequeñas piezas de película en voladizo. Añadiendo pequeñas pesas al final del voladizo, se consigue alterar la frecuencia de resonancia, permitiendo la detección de la respuesta en una única y estrecha banda de baja frecuencia del espectro acústico. Además los sensores son muy sensibles a los movimientos perpendiculares a la piel, por lo tanto son perfectos tanto para capturar las ondas transversales de la superficie como las ondas longitudinales que emanan las estructuras interiores. Y son insensibles a las fuerzas paralelas de la piel, como los movimientos causador por los estiramientos.
Para capturar digitalmente los datos de los sensores se utiliza una interfaz de audio. Los datos primero se visualizan, después se segmentan en partes independientes y finalmente se analizan para ser clasificadas mediante SVM (del inglés Support Vector Machine).

Ejemplo

Skinput es un proyecto perteneciente a la compañía Microsoft que emplea esta tecnología, es decir, utiliza como interfaz, entre el usuario y un dispositivo electrónico, el sentido táctil usando como pantalla sensible el brazo.
Se basa en un brazalete que consta de unos sensores que captan las ondas mecánicas de baja frecuencia que se propagan por el brazo cuando un elemento contacta con cualquier parte del brazo. Además lleva incorporado un proyector que permite visualizar la interfaz gráfica en el antebrazo, por lo que actúa tanto como periférico de entrada como de salida.

Véase también
 Interfaz
 Interfaz de usuario
 Interfaz gráfica de usuario
 Interfaz natural de usuario
 TouchWiz

Referencias

 Howstuffworks
 Skinput
 TouchScreen
 Tangibles

Interfaces
Interfaz de usuario

Interfaz táctil de usuario


Pigment ya da boyar madde, suda tamamen veya hemen hemen çözünmeyen renkli bir malzemedir. Bunun tersine, boyalar genelde, en azından kullanımlarının bir aşamasında çözünürdür. Boyalar genellikle organik bileşik pigmentler ise genellikle inorganik bileşikdir. Tarih öncesi ve tarihi değeri olan pigmentler arasında koyu sarı, odun kömürü ve lapis lazuli bulunur. Sanayide olduğu kadar sanatta da kalıcılık ve istikrar istenen özelliklerdir. Kalıcı olmayan pigmentler kaçak olarak adlandırılır. Kaçak pigmentler zamanla veya ışığa maruz kaldıkça solarken bazıları sonunda kararır. Pigmentler boya, mürekkep, plastik, kumaş, kozmetik, gıda ve diğer malzemeleri renklendirmede kullanılır. İmalat ve görsel sanatlarda kullanılan çoğu pigment kuru renklendiricidir ve genellikle ince bir toz hâlinde öğütülür. Boyada kullanım için bu toz, pigmenti askıya alan görece nötr veya renksiz bir malzeme olan bağlayıcıya (veya araca) eklenir ve boyaya yapışkanlık verir. Genellikle aracında çözünmez olan (bir süspansiyonla sonuçlanan) bir pigment ile kendisi bir sıvı olan veya aracında çözünen boya arasında bir ayrım yapılır (bir solüsyonla sonuçlanır). Renklendirici, ilgili araca bağlı olarak bir pigment veya bir boya görevi görebilir. Bazı durumlarda pigment, bir metalik tuzla çözülebilir bir boyanın çökeltmesi ile boyadan üretilebilir. Oluşan pigmente göl pigmenti denir. Biyolojik pigment terimi, çözünürlüklerinden bağımsız olarak tüm renkli maddeler için kullanılır.

Ekonomik etki
2006'da dünya'da yaklaşık 7,4 milyon ton inorganik, organik ve özel pigmentler pazarlandı. 2018'de yaklaşık 14,86 milyar ABD doları olarak ve 2019'dan 2026'ya %4,9'un üzerinde YBBO ile artacağı tahmin edildi. Pigmentlere yönelik küresel talep 2009'da kabaca 20,5 milyar ABD dolarıydı. Bloomberg Businessweek tarafından hazırlanan Nisan 2018 raporuna göre, pigment endüstrisinin küresel olarak tahmini değeri 30 milyar dolardır. Birçok ürünün beyaz parlaklığını artırmak için kullanılan Titanyum dioksit - yıllık 13.2 milyar $ değerindeyken, her yıl kullanılan Ferrari rengi 300 milyon $ değerindedir.

Fiziksel ilkeler

Tüm malzemeler gibi pigmentlerin rengi de görünür ışığın yalnızca belirli dalga boylarını emdikleri için ortaya çıkar. Malzemenin bağlanma özellikleri ışık emiliminin dalga boyunu ve etkinliğini belirler. Diğer dalga boylarındaki ışık yansıtılır veya dağılır. Yansıyan ışık spektrumu rengi tanımlar.

Pigmentlerin görünümü kaynak ışığına duyarlıdır. Güneş ışığının yüksek renk sıcaklığı ve oldukça homojen spektrumu vardır. Güneş ışığı, beyaz ışık için standart olarak kabul edilir. Yapay ışık kaynakları daha az tekdüzedir.

Renkleri sayısal olarak temsil etmek için kullanılan renk uzayları, ışık kaynaklarını belirtmelidir. Lab rengi ölçümleri, aksi belirtilmedikçe ölçümün bir D65 ışık kaynağı veya kabaca güneş ışığının renk sıcaklığı olan "Daylight 6500 K" altında kaydedildiğini varsayar.

Bir rengin doygunluk veya hafiflik gibi diğer özellikleri, pigmentlere eşlik eden diğer maddeler tarafından belirlenebilir. Bağlayıcılar ve dolgular rengi etkileyebilir.

Pigment moleküllerinin harekete geçmesi için belirli bir enerji gereklidir. Renklerin oluşmasındaki diğer tüm aşamalarda olduğu gibi, pigmentlerle ışık arasında da ilişki vardır; dünyaya ulaşan güneş ışığı canlılarda renk molekülü olarak bilinen söz konusu pigment molekülleri için önemli rol oynar.

Gözün retinasında bulunan koni hücrelerinin üç ana rengi (kırmızı (%60), yeşil (%30) ve mavi (%10) ) algılamasının nedeni de içlerinde bulunan özel pigment molekülleridir. Pigmentlerin renkler için gerçekleştirdikleri en hayati işlem, kendilerine gelen ışığın renk enerjisini elektrik sinyaline çevirmeleridir; insan gözünde renk diye tanımlanan olgular aslında gözde bulunan pigmentlerin kendilerine gelen ışığın dalga boyunu elektrik sinyali olarak beyine iletmeleridir. Görünür ışığın sahip olduğu enerji düzeyi, canlıların derilerinde, derilerini kaplayan pullarında, tüylerinde veya kürklerinde bulunan pigment moleküllerini harekete geçirmek için gereken enerji düzeyine eşittir. Görünür ışığın aralığı içinde olan ve belirli renklere karşılık gelen dalga boyları bu pigmentleri harekete geçirerek canlıların renklerini oluşturur. Çiçeklerin yapraklarındaki renk çeşitliliğinin nedeni ise yapılarında bulunan pigment moleküllerinin ışığa karşı verdikleri tepkidir.

Canlılarda  bulunan pigmentlerin (biyolojik pigmentler) bazıları doğaldır. Birkaçı zehirlidir, bir bölümü hücrelerde dejenerasyon ve sonunda fibrozis yapar. Pigmentlerin bir bölümü çevre kirliliğinin sonucudur, birkaçı da ölen hücrelerin kalıntılarıdır.

Biyolojik pigmentler
Biyolojide pigment, bitki veya hayvan hücrelerinin herhangi bir renk malzemesidir. Cilt, gözler, kürk ve saç gibi birçok biyolojik yapı pigmentler (melanin gibi) içerir.

Hayvan derisinin renklendirilmesi, genellikle ahtapot ve bukalemun gibi hayvanların kendi rengini değiştirmek için kontrol edebildiği kromatoforlar adlı özel hücrelerle olur.

Birçok şartlar, bitki, hayvan, bazı protista veya mantar hücrelerindeki pigmentlerin seviyelerini veya doğasını etkiler. Örneğin albinizm adı verilen bozukluk hayvanlarda melanin üretim düzeyini etkiler.

Organizmalarda renk değiştirme, kamuflaj, taklit, aposematizm (uyarı), cinsel seçilim ve sinyal verme 'nin diğer formları, fotosentez (bitkilerde) ve güneş yanığından korunma gibi temel fiziksel amaçlar dahil olmak üzere birçok biyolojik amaca hizmet eder.

Pigment rengi yapısal renkden farklıdır çünkü pigment rengi tüm bakış açılarında aynıdır oysa yapısal renk, genellikle çok katmanlı yapılar nedeniyle seçici yansımanın veya yanardönerliğin sonucudur. Örneğin, kelebek kanatları genellikle yapısal renk içerir ancak birçok kelebeğin pigment içeren hücreleri de vardır.

Elementel bileşime göre pigmentler

 Kadmiyum pigmentleri: kadmiyum sarısı, kadmiyum kırmızısı, kadmiyum yeşili, kadmiyum turuncu, kadmiyum sülfoselenit
 Krom pigmentleri: krom sarısı ve krom yeşili (viridian)
 Kobalt pigmentleri: kobalt menekşe, kobalt mavisi, gök mavisi, ayçiçek sarısı (kobalt sarısı)
 Bakır pigmentleri: Azurit, Han moru, Han mavisi, Mısır mavisi, Malakit, Paris yeşili, Ftalosiyanin Mavisi BN, Ftalosiyanin Yeşil G, verdigris
 Demir oksit pigmentleri: sanguine, caput mortuum, oksit kırmızısı, kırmızı aşı boyası, sarı aşı boyası, Venedik kırmızısı, Prusya mavisi, ham sienna, yanmış sienna, ham kereste, yanmış kereste
 Kurşun pigmentleri: kurşun beyazı, krem beyazı, Napoli sarısı, kırmızı kurşun, kurşun-sarı
 Manganez pigmentleri: mangan moru, YInMn blue
 Cıva pigmentleri: vermilyon
 Titanyum pigmentleri: titanyum sarısı, titanyum bej, titanyum beyazı, titanyum siyah
 Çinko pigmentleri: çinko beyaz, çinko ferrit, çinko sarısı
 Alüminyum pigmenti: Alüminyum tozu
 Karbon pigmentleri: karbon siyahı (asma siyahı, lamba siyahı dahil), fildişi siyahı (kemik kömürü)
 Ultramarin pigmentleri (sülfüre dayalı): ultramarin, ultramarin yeşil tonu

Biyolojik ve organik
 Biyolojik kökenler: alizarin, gamboge, cochineal red, gül madder, indigo, Indian yellow, Tyrian purple
 Biyolojik olmayan organik: kinakridon, macenta, ftalo yeşili, ftalo mavisi, pigment kırmızısı 170, diarlit sarı

Pigment (boya) grupları
 Arsenik pigmentleri: Paris yeşili
 Karbon pigmentleri: Karbon Siyah

Kaynakça

Resim malzemeleri

Pigment


Güzelyurt, Samsun ilinin Tekkeköy ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe

Coğrafya
Samsun iline 28 km, Tekkeköy ilçesine 14 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Yerelnet

Tekkeköy'ün mahalleleri

Güzelyurt, Tekkeköy


El Club Arauco Prado es un club de fútbol de la ciudad de Cochabamba, Bolivia. Fue fundado el 3 de julio de 1954 y actualmente juega en la Asociación de Fútbol Cochabamba.

Historia
El club nació en la plaza más popular de Cochabamba: La Recoleta, a iniciativa del personal gastronómico del Hotel Cochabamba, que le puso el nombre en homenaje a la familia Arauco Prado propietaria en esa época de ese establecimiento hotelero, que fomentaba la práctica de este deporte entre su personal.

Datos del club
 Fundación: 3 de julio de 1954.
 Temporadas en Primera División: 0.

Palmarés

Títulos regionales
 Campeón de la Asociación de Fútbol Cochabamba (1): 1987.

Referencias

Equipos de fútbol de Cochabamba
Equipos de fútbol fundados en 1954

Club Arauco Prado