أبو سليمان حَمْد بن محمد بن إبراهيم بن الخطاب البستي الخطابي الشافعي (319 هـ - 388 هـ / 931م - 988م)، المشهور باسم الخطابي، محدث وفقيه وعالم مسلم من كبار أئمة الشافعية، ولد في مدينة بست (لشكر كاه حاليًا)، وارتحل وطلب العلم والحديث، فذهب إلى بغداد والبصرة ومكة وخراسان وبلاد ما وراء النهر، وتفقه على المذهب الشافعي، ولقد صنف التصانيف وألف كتابا في شرح الأسماء الحسنى سماه "شأن الدعاء"، وشرح سنن أبي داود في "معالم السنن"، وله شرح لكتاب صحيح البخاري اسمه "أعلام السنن"، وله كتاب ينهى فيه عن علم الكلام اسمه "الغنية عن الكلام وأهله"، وكتاب غريب الحديث وكتاب اصطلاح غلط المحدثين، وغيرها من الكتب والتصانيف، وكان لغويًا له قصائد شعر، توفي سنة 388 بمدينة بست.

مولده
ولد أبو سليمان الخطابي في مدينة بست لشكر كاه حاليًا وهي مدينة تقع في أفغانستان على شاطئ نهر هلمند، وهي عاصمة ولاية هلمند،، وكان ميلاده في شهر رجب سنة 319 هـ، ينسب لقبهُ الخطابي إلى جدهِ الخطاب، وقيل إنه من نسل الصحابي زيد بن الخطاب، إلا أن المؤرخ ابن كثير ذهب إلى القول بعدم ثبوت ذلك.

طلبه للعلم
أخذ الخطابي العلم عن علماء بلده، ثم ارتحل طلبًا للاستزادة وسماعًا للحديث، فكان ينتقل بين بست وسجستان، ثم رحل إلى نيسابور وأقام بها سنتين، وأخذ عن عالمها أبو العباس الأصم (المتوفي 277 هـ)، وزار بخارى، ورحل إلى بغداد وسمع من إسماعيل بن محمد الصفار (المتوفي 341 هـ)، وأبي عمر الزاهد المعروف بغلام ثعلب، وأحمد بن سليمان النجاد، وأبي عمرو السماك، ومكرم القاضي، وجعفر بن محمد الخلدي، وحمزة بن محمد العقبي، وأبي جعفر الرزاز.

ثم ذهب إلى البصرة، وسمع من أبي بكر بن داسة، وذهب إلى مكة وسمع من أبي سعيد بن الأعرابي (المتوفي 340 هـ)، ثم عاد إلى بست واستقر بها. وأخذ الفقه على مذهب الشافعي عن أبي بكر القفال الشاشي (المتوفي 365 هـ)، وأبي علي بن أبي هريرة (المتوفي 345 هـ).

روى عنه الحاكم النيسابوري، وأبو حامد الإسفراييني، وأبو نصر محمد بن أحمد البلخي الغزنوي، وأبو مسعود الحسين بن محمد الكرابيسي، وأبو عمرو محمد بن عبد الله الرزجاهي، وأبو ذر عبد بن أحمد الهروي، وأبو عبيد الهروي اللغوي وأبو الحسين عبد الغافر الفارسي، وجعفر بن محمد بن علي المروذي المجاور، وأبو بكر محمد بن الحسين الغزنوي المقرئ، وعلي بن الحسن السجزي الفقيه، ومحمد بن علي بن عبد الملك الفارسي الفسوي.

مصنفاته
 كتاب غريب الحديث
 معالم السنن: شرح سنن أبي داود
 أعلام الحديث
 الغنية عن الكلام وأهله
 أعلام السنن في شرح البخاري
 شأن الدعاء
 كتاب اصطلاح غلط المحدثين
 كتاب العزلة
 بيان إعجاز القرآن

منهجه

في العقيدة
تناول الإمام الخطابي مسائل العقيدة في العديد من كتبه، واختُلِفَ في عقيدته، فقد نسبه البعض إلى المذهب السلفي ونسبه البعض الآخر إلى المذهب الأشعري.

 استدل القائلون بأن الخطابي كان سلفياً بأنه أثبت صفة العلو حيث قال:  وقال: ، واستدلوا أيضًا بإمراره الصفات كما جاءت في قوله: ، ونقل عنه ذلك ابن تيمية في الفتوى الحموية الكبرى. كما أن الخطابي كان ينتقد علم الكلام، وألف في ذلك كتاب الغنية عن الكلام وأهله، والذي أرود ابن تيمية مقدمته في كتابه بيان تلبيس الجهمية
 واستدل القائلون بأنه كان أشعرياً  بقوله عند تفسير قوله تعالى :  كما استدلوا بتفسيره لقوله تعالى :

في الحديث

وفاته

توفي في مدينة بست في يوم السبت 7 ربيع الآخر سنة 388 هـ، وقد رثاه عدد من العلماء والأدباء، فرثاه أبو منصور الثعالبي قائلًا:

ورثاه أبو بكر عبد الله بن إبراهيم الحنبلي قائلًا:

روابط خارجية

مراجع

معلومات

أشاعرة
حقوقيون في القرن 10
رواة الحديث
شافعية
شراح صحيح البخاري
علماء حديث
علماء دين سنة
قرشيون
مواليد 319 هـ
مواليد 931
مواليد في لشكر كاه
وفيات 388 هـ
وفيات 988
وفيات 998

أبو سليمان الخطابي


150145 Uvic este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
150145 Uvic este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Dominion Astrophysical Observatory de David D. Balam. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 3,10 ua, o excentricitate de 0,17 și o înclinație de 6,1° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 150001-151000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 1996
Centura de asteroizi

150145 Uvic


Le Parti chrétien-démocrate (, abrégé en PDC) est un parti politique espagnole fondé le 4 avril 1977 et dirigé par Fernando Álvarez de Miranda et José Almagro Nosete, issu de la fusion du Parti populaire chrétien-démocrate (PPDC) et l'Union démocratique espagnole (UDE). Le PDC se présente comme un mouvement démocrate-chrétien et centriste.

Historique
Le PDC fut officiellement présenté le , son président était Fernando Álvarez de Miranda, future Président du Congrès des députés, et son secrétaire général était Íñigo Cavero, ancien membre du PPDC.

C'étant rapproché de l'UDC, le PDC se présente aux élections de 1977 comme membre de la coalition centriste. Sur les 165 députés de l'UDC élus, 17 sont membres du PDC.

Le , le parti accepta de se dissoudre pour faire partie de l'UCD, ce qui fut officialisé le 7 février 1978.

Notes et références

Transition démocratique espagnole
Ancien parti politique en Espagne

Parti démocrate-chrétien (Espagne)


Rimavské Zalužany este o comună slovacă, aflată în districtul Rimavská Sobota din regiunea Banská Bystrica, pe malul râului . Localitatea se află la , se întinde pe o suprafață de  și în 2017 număra 359 de locuitori. Se învecinează cu , , , Kociha și .

Istoric
Localitatea Rimavské Zalužany este atestată documentar din 1362.

Note

Legături externe

Localități din Slovacia

Rimavské Zalužany


خِيط الوَادِي هي قرية تقع بمعتمدية حفوز بولاية القيروان بالوسط التونسي، على الطريق الوطنية رقم 12، وهي تبعد عن مدينة حفوز بحوالي 10 . تعتمد في اقتصادها على الفلاحة السقوية وخاصة على الأشجار المثمرة وأساسا على المشمش المعروف بالشاشي]].
ويعتبر [[ المشمش |يعتبر الشاشي من أفخم وأجود أنواع المشمش على الإطلاق، و ويعود إنتاجه إلى بداية ثمانينات القرن الماضي حين قام الفلاح مبروك بن عبد الرحمان جبنوني بعملية تطعيم مزج فيها بين نوعين من المشمش (الكانانوس و العربي على الأرجح) فكان أن أثمرت الشاشي الذي يباع بأرفع الأسعار ويتزاحم لشراءه التجار. نضال الجبنوني

قرى ولاية القيروان

خيط الوادي


Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, ya da kısaca Ermenistan SSC, Sovyetler Birliğini oluşturan Sovyet cumhuriyetlerinden biriydi. Aralık 1920'de Kızıl Ordu'nun Erivan'a girmesiyle kuruldu ve varlığı 1991'e kadar sürdü. Bu dönemden önce bağımsız Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti bazen "Birinci Ermeni Cumhuriyeti" olarak adlandırıldığı için Ermenistan SSC, bazen "İkinci Ermeni Cumhuriyeti" olarak adlandırılır.

Sovyet idaresi boyunca Ermenistan SSC, bir tarım ülkesi olmaktan çıkıp sanayi ülkesine dönüştü. Ayrıca Ermeni diasporasının Ermenistan SSC'sine büyük ölçekli göçü nedeniyle nüfus arttı. Nitekim nüfus 1926'da yaklaşık 880.000 iken 1989'da yaklaşık 3.3 milyona, neredeyse dört katına çıktı.

23 Ağustos 1990'da Ermenistan Bağımsızlık Bildirgesi kabul edildi. 1991'de ise 1991 Ermenistan Bağımsızlık Referandumu yapıldı ve Ermenistan'ın bağımsızlığı doğrulandı. Bu dönemde Ermenistan SSC ise sona erdi. Ardından Sovyetler Birliği'nin dağılışıyla Ermenistan'ın bağımsızlığı resmiyet kazandı.

Tarih

Sovyetleşme dönemi
Ermenistan Sovyetler Birliği'ne dahil olmadan önceki yıllarda, yani 1918-1920 yılları arasında var olan Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti, Taşnagsütün tarafından yönetiliyordu. Fakat 29 Kasım 1920 tarihinde Kızıl Ordu Erivan'a girdi ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti son buldu. 2 Aralık 1920'de ise Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Ermeni diasporası bu konuda Sovyetler Birliği'ne bağlı olmak istemeyen, milliyetçi Taşnagsütün'ün destekçileri; diğer tarafta ise Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulmasını öneren, destekleyen ve buna olumlu yaklaşan Ermeni Hayırseverler Genel Birliği üyeleri olarak ikiye ayrıldı.

Ekim Devrimi'nden sonra Sovyetler Birliği'nin kurucusu olan Vladimir Lenin, Rus İmparatorluğu'nda bulunan azınlıklara kendi kaderini tayin hakkı vereceğini açıkladı. İmparatorluk çöktükten sonra, Mayıs 1918'de Ermenistan ve onun komşuları olan Azerbaycan ve Gürcistan, Ruslardan bağımsızlıklarını ilan ederek kendi devletlerini kurdular. Sonrasında ise Ermeni Kırımı ve Türk Kurtuluş Savaşı Doğu Cephesi sonucu Ermeni nüfusu fazlasıyla düştü ve Batı Ermenistan, Türk yönetimine girdi.

Bu sırada bazı Ermeniler 11. Ordu'ya katıldı. Daha sonralarında Moskova Antlaşması ve Kars Antlaşması ile beraber Türkiye, Ani, Ermeniler için büyük bir öneme sahip olan Ağrı Dağı, Kars, Ardahan ve o zamanlar bir uyezd olan Surmalu (günümüzde Iğdır) karşılığında Batum'daki haklarından vazgeçti. Bununla beraber Sovyet hükûmeti o bölgede doğrudan kontrole sahip olmadıkları ve bölgesel istikrarı yeniden sağlamak istedikleri için Nahçivan'ı ve Dağlık Karabağ'ı Azerbaycan S.S.C.'ye verdi.

Yeni Ekonomi Politikası (NEP)
12 Mart 1922'den 5 Aralık 1936'ya kadar Ermenistan, Azerbaycan SSC ve Gürcistan SSC ile birlikte Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçasıydı. Ermenistan SSC'nin hükûmeti olan ve Sarkis Kasyan ile Avis Nuricanyan gibi genç ve militan komünistlerin başkanlığını yaptığı Ermenistan Devrimci Komitesi'nin (Revkom) getirdiği politikalar, ülke genelinde sertçe uygulandı ve ülkenin kötü koşulları dikkate alınmadı. Cumhuriyet yönetimi ile sivillerin çatışma ve iç çekişmeleri yıllar boyunca sürdü. Hatta Büyük Temizlik sırasında ölecek olan Ermeni tarihçi Bagrat Boryan, bu konu hakkında 1929'da şu sözleri dile getirdi:

Şubat 1921'de, Yerel Çeka kuvvetlerinin bu denli istekleri ve terör saldırıları sonucunda Ermeniler, cumhuriyetin eski liderleri öncülüğünde ayaklandı ve Erivan'daki komünistleri kısa bir süreliğine yönetimden indirdiler. Bu sırada Gürcistan'da harekâtta olan Kızıl Ordu, ayaklanmayı bastırmak ve ayaklananların liderlerini Ermenistan'dan uzaklaştırmak için geri döndü.

Lenin, Ermeni halkının Sovyetleşmeye karşı olmasının sebebinin bu sert uygulamalar olduğunu düşündü ve Ermenistan'a devlet adamı olarak Ermenilerin gözüne girebilecek ve daha uygun politikalar yürütebilecek olan Aleksandr Myasnikyan'ı atadı. Ardından Yeni Ekonomi Politikası (NEP) ile beraber Ermeniler, görece bir şekilde istikrar dönemine girdi. Sovyet yönetiminin altında yaşam, Birinci Cumhuriyet'in kargaşalı yıllarının aksine daha iyiydi. Bu sıralarda Ermeni neoklasik mimar ve kentbilimci Aleksandr Tamanyan'ın Erivan için yaptığı şehir planları kabul edildi ve Erivan, ağaçlı caddeler ve günümüzde bile şehrin en önemli noktalarından olan Cumhuriyet Meydanı gibi geniş meydanlarla dolu büyük, çağdaş bir şehre dönüştü. Aynı zamanda halk, Moskova'dan ilaç, yemek ve birçok malzeme yardımı almaya başladı.

Lenin, bu dönemlerde Korenizatsiya politikasını devreye soktu. Bu politikaya göre Sovyetler Birliği'nde bulunan milletler Sovyetler Birliği altında kendi cumhuriyetlerini yönetebilecek, okullarında kendi ana dilleriyle eğitim verebilecek, kendi gazetelerini yayınlayabilecek ve daha birçok şey yapabilecekti. Bu politika kapsamında Ermenistan'da 50 yaşın altında olan ve okuma yazma bilmeyen vatandaşlara Ermenice öğretilmeye başlandı ve Ermenice Ermenistan SSC'nin resmi dili haline geldi. Bu politika sayesinde Sovyet dönemi boyunca Ermenice gazetelerin ve dergilerin sayısı arttı.

Stalinizm ve Büyük Temizlik

Ermenistan'ın ve Sovyetler Birliği'nin durumu Lenin'in ölümü ve Stalin'in iktidara yükselişinden sonra büyük ölçüde değişti. Stalin, Gürcistan'da bulunan ve dostu olan Lavrenti Beriya'yı, 1931'de Gürcistan Komünist Partisi birinci sekreterliğine atadı. O sıralarda Ermenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olan Ağasi Hanciyan da Beriya'nın birinci sekreter olmasına karşı çıktı. Bu da Ağasi Hanciyan ile Beriya arasında bir siyasal mücadeleye yol açtı. Bu mücadele Hanciyan'ın Beriya tarafından Tiflis'te öldürülmesiyle sonuçlandı. Bu ölümle beraber Ermenistan'da Büyük Temizlik de başlamış oldu. Hanciyan'ın ölümüyle beraber Beriya, Ermenistan Komünist Partisi birinci sekreterliğine kendi dostu olan Amatuni Vardapetyan'ı, NKVD'nin Ermenistan koluna da Haçik Muğdusi'yi atadı.

Beriya'nın yandaşlarıyla beraber milliyetçi duygular gösteren insanlara, kendi deyimiyle "düşmanlara" karşı olan savaşı ivme kazandı. Milliyetçiliğe hiç olumlu gözle bakılmıyordu. Bu nedenle Çarents, Axel Bakunts, Gurgen Mahari, Nersik Stepanyan gibi birçok Ermeni aydın, yazar, bilim adamı, sanatçı ya idam edildi ya da hapse mahkum edildi. Amatuni'nin Haziran 1937'de Stalin'e yazdığı bir mektuba göre Hanciyan'ın ölümünden sonraki on ay içerisinde aralarında 900 kişinin "Taşnak-Troçkist" olduğu 1365 kişi tutuklandı.

Ağustos 1937'de Hanciyan'ın taraftarlarından biri olan ve tutuklanan Sahak Ter-Gabrielyan, öldürüldü ve Ermenistan'daki NKVD binasının ikinci katının camından aşağı atıldı. Ölümü hakkında verilen resmi raporuna da intihar ettiği yazıldı. Bunun ardından Eylül 1937'de Stalin, Ermenistan Komünist Partisi'ndeki tasfiyenin denetlenmesi için Georgi Malenkov'u, Mihail Litvin'i ve Anastas Mikoyan'ı görevlendirdi. Ayrıca Mikoyan, denetim sırasında Daniel "Danuş" Şahverdyan adında, idam edilmek üzere olan bir adamı kurtarmaya çalıştı ancak başarısız oldu. Bu süre boyunca binden fazla kişi tutuklandı ve Ermenistan Politbürosu'nun dokuz üyesinden yedisi görevden alındı. Bu denetim sonucunda Ermenistan Komünist Partisi'nin başındaki kişi de değiştirilmişti ve partinin başına Mikoyan'ın da onayıyla Grigory Arutinov gelmişti.

Tasfiyelerden Ermeni Apostolik Kilisesi de etkilendi. Stalin dönemi boyunca kiliseye yapılan saldırılar 1929'dan beri biliniyordu. Sovyet hükûmeti Ermeni diasporası ile ilişkilerini geliştirmek isteyince kiliseye olan saldırılar kısa süreliğine hafifledi. 1932'de I. Horen, Tüm Ermeniler Katolikosu oldu ve kilisenin başına geçti. 1930'ların sonlarına doğru ise Muğdusi ve onun yerine geçen Viktor Hvorostyan liderliğindeki Ermeni NKVD'si, kiliseye karşı saldırıları tekrardan başlattı. Bu saldırılar, 1938'de I. Horen'in öldürülmesiyle ve Eçmiyazin Katolikosluğu'nun kapatılmasıyla sonuçlandı. Katolikosluğun kapatılmasından ise Beriya sorumlu tutuldu. Tüm saldırılara karşı kilise, yine de hayatta kaldı ve II. Dünya Savaşı'nın sonlarında Stalin din üzerindeki kısıtlamaları hafiflettiğinden dolayı kilise tekrardan canlandı. Kilisenin baskı altına alınmasına ek olarak, Stalin döneminde Sovyetler Birliği'nde yaşayan diğer milliyetlerde de olduğu gibi on binlerce Ermeni idam edildi veya sınır dışı edildi. 1936'da Beriya ve Stalin, Gürcistan'a karşı yapacakları ilhakta haklı çıkmak için Ermeni nüfusunu 700.000'in altına indirmek istediler. Bu amaç doğrultusunda birçok Ermeni'yi zorla Sibirya'ya tehcir etmeye çalıştılar. 1949'da binlerce Ermeni Altay Krayı'na sürülmüştü. Bu Ermenilerin birçoğu diğer ülkelerden anavatanlarına geri dönen Ermenilerden oluşuyordu.

II. Dünya Savaşı

Ermenistan, II. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşen Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın getirdiği ülke içi olumsuz etkilerden kurtulmayı başardı. Wehrmacht Azerbaycan'da bulunan petrol sahalarını ele geçirmek için Güney Kafkasya'ya doğru ilerlemeyi düşünüyordu fakat hiçbir zaman Güney Kafkasya'ya ulaşamadı. Ermenistan savaş sırasında erzak, insan gücü ve savaş malzemelerini karşılamada önemli bir rol oynadı. Büyük Vatanseverlik Savaşı'nda tam olarak 300.000-500.000 Ermeni savaştı ve neredeyse yarısından fazlası öldü. Hayatta kalanların birçoğuna da Sovyetler Birliği'nin en yüksek dereceli onur madalyası olan "Sovyetler Birliği Kahramanı" verildi. Savaş sonucunda altmıştan fazla Ermeni, komutan rütbesine yükseldi ve bu 60 kişiden dördü Sovyetler Birliği Mareşali rütbesine yükseldi. Sovyetler Birliği Mareşali rütbesine yükselenler: İvan Bagramyan (Ayrıca Slav olmayıp cephe komutanlığı yapan ilk Sovyet komutanıdır), İvan İsakov, Hamazasp Babacanyan ve Sergey Hudyakov'dan oluşuyordu. Aynı zamanda, savaş sırasında Anastas Mikoyan'ın küçük kardeşi olan Artyom Mikoyan, askeri uçak üreten bir firma olan MiG'i kurdu.

Sovyet hükûmeti, savaş sırasında halktan biraz daha destek almak için milliyetçiliği kullandı. Ermeni yazar Derenik Demirciyan'ın yazdığı Vardanank gibi romanlar çoğaltıldı, Davit Bek (1944) gibi filmler çekildi. Ayrıca savaş sırasında Stalin, dine yönelik kısıtlamaları tekrardan hafifletti. Bu nedenle I. Horen'in ölümünden beri 1945'e kadar başka katolikos seçilememiş olan kilisede, VI. George yeni katolikos oldu ve Eçmiyazin'de ikamet etmesine izin verildi.

Savaşın sonlarında ve Almanya'nın teslim oluşundan sonra Sovyet hükûmeti, Kars, Ardahan, Artvin ve Surmalu'yu alabilmek için Kars Antlaşması'nı feshetmek istedi. 7 Haziran 1945'te Sovyet Dışişleri Bakanı Vyaçeslav Molotov, Moskova'daki Türk büyükelçisine tartışmalı olan toprakların hem Ermeni SSC hem de Gürcistan SSC adına Sovyetler Birliği'ne geri iade edilmesini istedi. Bu toprak iddiaları Ermeni Katolikosu ve Sovyet karşıtı olan Taşnaksutyun da dahil olmak üzere Ermeni diasporasının tamamı tarafından desteklendi. Ancak Soğuk Savaş'ın başlamasıyla ve Truman Doktrini'nin devreye girmesiyle beraber Türkiye, Batı ile olan ilişkilerini geliştirdi ve Sovyetler Birliği, bu toprak iddialarından vazgeçti.

Göç

Ermenistan'ın II. Dünya Savaşı'nda ağır kayıplar vermesi sebebiyle Stalin, Ermeni diasporasının ülkelerine gelebilmelerine izin verdi. Ermenistan'a geri dönen diaspora, Ermenistan'ın nüfusunu canlandırdı ve işgücü arttı. Kıbrıs, Fransa, Yunanistan, Irak, Lübnan ve Suriye gibi ülkelerde yaşayan ve anavatanlarına geri dönen Ermeniler, genellikle Ermeni Kırımı'nda sağ kalanlardan ya da sağ kalanların torunlarından oluşuyordu. Sovyetler Birliği, bu ülkelerde yaşayan Ermenilere anavatanlarına dönebileceklerini ve masraflarının karşılanacağını belirtti. Bu açıklamalardan sonra tahminen 100.000 Ermeni, 1946 ve 1948'de Ermenistan'a göç etti. Göç eden Ermeniler Erivan, Vanadzor ve Gümrü gibi şehirlere yerleşti.

Yemek kuponları, daha iyi barınma koşulları gibi birçok vaat ile anavatanlarına geri dönen göçmen Ermeniler, cumhuriyette yaşayan mevcut Ermeniler tarafından soğuk karşılandı. Nitekim Ermeniler, savaş sonrası iyice azalmış olan kaynaklarını göçmenlerle paylaşmaktan hoşnutsuzdu. Göçmenler, cumhuriyette standart dil olan Doğu Ermenicesi yerine Batı Ermenicesi lehçesini konuşmaya başladılar ve onlara "kardeşler" anlamına gelen aghbar denmeye başlandı. Daha sonrasında göçmenlerin çoğu "Ermeni milliyetçi örgütleriyle bağlantıları olduğu" gerekçesiyle Sibirya'daki çalışma kamplarına sürüldü ve Stalin ölene kadar serbest kalamadılar. Bununla beraber Taşnak partisine üye olduklarından şüphelenilen bazı kişiler, 1949'da Orta Asya'ya sürüldü.

Kruşçev çözülmesi
Stalin'in ölümünden sonra gerçekleşen iktidar çekişmesini Nikita Kruşçev kazandı ve ülkenin yeni lideri o oldu. 1956'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresi'nde yaptığı Gizli söylev adlı konuşmasında Stalin'in suçlarını sert bir şekilde eleştirdi. Sovyetler Birliği'ndeki siyasi baskılar ve sansür azaltıldı. Barınma ve tarım malları için ayrılan kaynaklar artırıldı. Stalin'in yandaşı olan Beriya, kurşuna dizilerek infaz edildi.

Bu dönemde Ermenistan, hem ekonomik hem de kültürel alanda bir kalkınma dönemi yaşadı. 1955 yılında I. Vazgen'in katolikos olmasıyla Ermenistan'a sınırlı bir ölçüde din özgürlüğü de tanındı. Mart 1954'de Anastas Mikoyan, Erivan'da bir konuşma yaptı. Bu konuşma Raffi ve Raphael Patkanyan'ın eserlerinin yeniden basılması, Çarents'in serbest bırakılması ve Myasnikyan'ın mirasının canlanması gerektiği hakkındaydı. Mikoyan, gizlice Sovyet Ermeni liderlerine eski "düşmanlarının" serbest bırakılması için yardım etti. Stalin'in Erivan'daki dev boyuttaki heykeli yıkıldı ve yerine Ermenistan Ana heykeli dikildi. Ermenistan ve diaspora arasındaki ilişkiler güçlendi ve diasporadaki Ermeniler Ermenistan'ı daha sık ziyaret etmeye başladı. 1959'da Erivan'da yaklaşık 17.000 tane antik Ermenice el yazısı ve aşağı yukarı 300.000 tane arşiv belgesi içeren Matenadaran inşa edildi ve burada önemli tarih çalışmaları yürütüldü.

Brejnev dönemi

Leonid Brejnev, 1964'de iktidara gelince genel olarak Kruşçev'in yaptığı reformların tam tersini gerçekleştirdi. Bununla birlikte Ermeni milliyetçilerin yeniden çoğalması olasılığına karşın her ne kadar tedbirli davranılsa da buna karşı herhangi bir kısıtlama getirilmedi. 24 Nisan 1965'te, yani Ermeni Kırımının ellinci yılında, binlerce Ermeni Erivan sokaklarında gösteri yaptı. Bu gösterilerin ardından, 1967'de, Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi inşa edildi. Ayrıca bu dönemde Serdarabad ve Baş Abaran Muharebesi gibi Ermeni savaş tarihindeki zaferlerin anılmasına ve Vardan Mamikonyan ve Sasunlu David gibi önemli Ermeni insanların heykellerinin dikilmesine izin verildi.

Bu dönemde kayıt dışı ekonomi ve yolsuzluk çok yükseldi. Çimento ve beton gibi evlerin yapımında kullanılan materyaller başka alanlarda kullanıldı. Rüşvet ve bununla beraber denetim yapılmaması kalitesiz ve zayıf temelli evlerin inşa edilmesine yol açtı. Bu kalitesiz binalar 1988'de Spitak'ta yaşanan depremde tam 20.000 insanın ölmesine yol açtı. 7 Aralık 1988 sabahı deprem gerçekleştiği sırada hemen yıkılan evlerin çoğu Brejnev döneminde inşa edilmişti. Her ne kadar ironik olsa da, depreme yalnızca eski binalar dayanabildi.

Sovyetler Birliği'nin son yılları ve bağımsızlık

Mihail Gorbaçov'un Glasnost ve Perestroyka politikalarını devreye sokması Ermenilerin Sovyet yönetimi altında daha iyi yaşam standartlarıyla yaşamasını sağladı. Bu sıralarda ilk önce Ermenistan'a vadedilen ancak sonradan Azerbaycan'a verilen Dağlık Karabağ'da yaşayan Ermeniler ise Dağlık Karabağ'ın Ermenistan yönetimi altına girmesi için bir hareket başlattı. Bölgedeki Ermeni nüfusu, bölgenin "Azerileştirilmesinden" korktuklarını söyledi. 20 Şubat 1988'de Dağlık Karabağ Özerk Oblastı Yüksek Sovyeti, Ermenistan ile birleşme kararı aldığını açıkladı.

Karabağ'daki Ermenilerin desteklenmesi için Erivan'da gösteriler düzenlendi ve bu gösteriler Karabağ Hareketi olarak bilinmeye başlandı. 1988'in başında cumhuriyetin çeşitli bölgelerinden yaklaşık bir milyon Ermeni, Erivan'ın Tiyatro Meydanı'nda (şu anda Özgürlük Meydanı) gerçekleşen bu gösterilere katıldı. Azerbaycan'da ise Sumgayıt'ta Ermenilere yönelik şiddet olayları patlak verdi. Tüm bunlar kısa bir süre sonra etnik çatışmalara dönüştü. Bu yüzden bu konuda yapılabilecek barışçıl çözümler engellendi. Moskova Kremlin'inin bu konuya karşı olan tutumu Ermenileri hiç hoşnut etmiyordu. Karabağ'ın Ermenistan ile birleşmesi için Gorbaçov'a ve Moskova'daki üst düzey liderlere tekrar dilekçe yazıldı. Ancak dilekçe, 1988 baharında reddedildi. O zamana kadar Gorbaçov, Ermeniler tarafından destek görse de Gorbaçov'un Karabağ konusundaki tutumundan dolayı Ermeniler'in Gorbaçov'a desteği azaldı.

Merkezi hükûmet ile yerel yönetim arasındaki gerginlik, Sovyetler Birliği'nin son yıllarında bayağı arttı. Bu gerginliğin sebepleri arasında Moskova hükûmetinin Karabağ konusundaki tutumu, depremzedelere yönelik yardım çalışmalarının yanlış yönetilmesi ve Sovyet ekonomisinin bazı eksiklikleri vardı. Ardından Ermenistan SSC Yüksek Sovyeti, Ermenistan Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzaladı ve Ermenistan bağımsızlığını ilan etti.

17 Mart 1991'de Ermenistan; Baltık ülkeleri, Gürcistan ve Moldova ile birlikte Sovyetler Birliği'nin korunması için yapılmış olan 1991 Sovyetler Birliği referandumu'nu boykot etti. 1991 Sovyetler Birliği darbe girişiminin başarısız olmasının ardından 1991 Ermenistan Bağımsızlık Referandumu yapıldı ve Ermenistan'ın bağımsızlığı doğrulandı. Sovyetler Birliği'nin resmen dağılışıyla ve Belavezha Anlaşması'yla beraber Ermenistan'ın bağımsızlığı resmiyet kazandı. 5 Temmuz 1995'te Ermenistan Anayasası kabul edildi.

Siyaset

Hükümet
Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki hükûmet yapısı diğer Sovyet cumhuriyetlerininkiyle aynıydı. Birinci Sekreterler, cumhuriyetin lideriydi. Hükümetin başkanı ise Bakanlar Kurulu Başkanı olanlardı. Cumhuriyetin en yüksek siyasi organı, cumhuriyetin en yüksek yargı organı olan yüksek mahkemeyi de içeren Ermeni Yüksek Sovyeti idi. Yüksek Sovyet üyeleri beş yıl süreyle görev yaparken, bölge milletvekilleri iki buçuk yıl görev yapıyordu. Tüm üyelerin Komünist Parti üyesi olmaları zorunluydu ve oturumlar Erivan'daki Yüksek Sovyet binasında yapıldı.

1930'dan itibaren Ermenistan SSC'nin yönetim birimleri, 37 rayondan ve 22 ilden oluşuyordu. Sovyetler Birliği'nin dağılışından ve bağımsızlıktan sonra, 1995'te bu yönetim birimleri kaldırıldı ve yerine iller, marzer denen yönetim birimiyle bölündü.

Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte Sovyet yetkilileri, Sovyetler Birliği'nin bütünlüğünü güçlendirmek için toplumdaki milliyetçilik ve din gibi belirli unsurları tamamen veya kısmen ortadan kaldırmak için çalıştılar. Sovyetler Birliği'nin erken döneminde Ermeniler; Ruslar, Ukraynalılar, Belaruslular, Gürcüler, Almanlar ve Yahudilerle birlikte resmî olarak "geri halklar" olarak nitelendirilen ve bu halkların kültürel olarak terakki etmeleri adına belirli ayrıcalıklara sahip olan Azeriler, Bulgarlar, Hanlar, Kazaklar, Koreliler, Kürtler ve Rumların da dâhil olduğu 97 halkın aksine "ileri" halklar olarak kabul edildiler. Kafkasya ve spesifik olarak Ermeni uygarlığı, gerek Sovyet akademisyenlerince gerekse Sovyet ders kitaplarında Sovyetler Birliği topraklarında yer alan en eski uygarlık olarak kabul edildi.

Sovyetler Birliği'ndeki diğer tüm cumhuriyetler gibi Ermenistan'ın da kendi bayrağı ve arması vardı. Nikita Kruşçev'in belirttiğine göre, 1950'lerde Türkiye'nin Ermeniler için derin bir sembolik öneme sahip olan ancak Türk topraklarında bulunan Ağrı Dağı'nın Ermenistan armasına eklenmesine itiraz etmesi, Sovyetler Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti arasında bir anlaşmazlık kaynağı haline geldi. Türkiye'nin iddialarına göre armadaki Ağrı Dağı tasviri, Sovyetler'in Türkiye'nin doğu bölgesindeki hak iddialarını temsil etmekteydi. Buna karşın Kruşçev'in Türkiye'ye yanıtı, "Neden bayrağınızda ay tasviri var? Sonuçta değil ay, ayın yarısı bile Türkiye'ye ait değil. Yoksa tüm evreni mi ele geçirmek istiyorsunuz?" oldu. Bunun ardından Türkiye, olayı kapattı.

Uluslararası ilişkiler
Ermenistan SSC, bir Sovyet cumhuriyeti olarak, uluslararası alanda Birleşmiş Milletler tarafından Sovyetler Birliği'nin bir parçası olarak tanınıyordu. Ermeni Norair Sisakyan, 1964'te oy birliğiyle UNESCO Genel Konferansı'nın 21. oturumuna başkan seçildi. Sovyetler Birliği aynı zamanda Varşova Paktı, Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve Karşılıklı Ekonomik Yardımlaşma Konseyinin de üyesiyken Ermenistan, Sovyetler Birliği'nin bir parçası olarak, kendi başına olmasa da bu organizasyonlarda yer aldı.

Ordu
Ermenistan SSC'nin askeri kuvvetleri, genel olarak Sovyet Kara Kuvvetleri'nin Transkafkasya Askerî Bölgesi'ne tedarik ettiği 7. Muhafız Ordusu'ndan oluşuyordu. Ermenistan SSC'nin ordusu tam olarak şunlardan oluşuyordu:

 7. Muhafız Ordusu'nun kumanda merkezi - Erivan
 15. Motorize Piyade Tümeni - Kirovakan
 127. Motorize Piyade Tümeni - Leninakan
 164. Motorize Piyade Tümeni - Erivan
 7. Tahkimli Bölge - Leninakan
 9. Tahkimli Bölge - Eçmiyazin

Ekonomi
Sovyet rejimi altındaki Ermenistan'da akaretlerin özel mülkiyeti, planlı ekonomi politikasına bağlı olarak yasaktı. 1920'lerin sonundan itibaren Ermenistan'daki özel mülkiyete ait çiftliklere devlet tarafından el konuldu ve bu çiftlikler kolektifleştirildi. Buna karşın bu kamulaştırma adımları, kırsal halkça çeşitli direnişlerle karşılandı. Aynı zamanda 1929-1936 yılları arasında Ermenistan'da devlet eliyle sanayileşme süreci başladı.

Ermenistan'daki ekonomik model de diğer Sovyet cumhuriyetlerindeki gibi sosyalist ekonomiye ve üretim araçlarının sosyalist mülkiyetine dayalıydı. Bu sosyalist mülkiyetin ise kamu mülkiyeti ve kolektif çiftlik mülkiyeti olarak iki çeşidi mevcuttu. Sosyalist modelin özel mülkiyet karşıtlığına karşın küçük çaplı zanaatkârların kendi işyerlerini açmalarına ise izin vardı. Ülkedeki ekonomik yaşam, devletin ekonomik planı tarafından belirlenmekte ve yönlendirilmekteydi.

1935'e gelindiğinde Ermenistan'daki tarımsal hasıla, 1928'deki rakamdan %32 daha yüksekken endüstriyel hasıla ise 7 yılda 5,5 kat arttı. Buna karşın yapılan reformlar, geleneksel köy yaşantısını bozarken köyde yaşayan birçok hane kentlere göç etmek zorunda kaldı. Ülkedeki özel teşebbüs ise bu süre zarfıyla devlet eliyle fiilen sona erdirildi.

Kültür

Lazare İnceyan'ın Les années volées'si ve Armand Malumyan'ın Les fils du goulag'ı; gulaglarda hapsedilme ve gulagdan kaçış hakkında, Ermeni edebiyatında yer tutan iki hikâyedir. Bu iki hikâyeye benzer birçok "gurbet" hikâyesi, soykırımdan kaçanların yıllardır ulaşamadıkları aile bireylerini aramaları ve Sovyet Ermenistan'ına yerleşme kararlarını işler. Bazı Ermeni yazarlar ise 1949'daki Sovyet tehcirlerini Osmanlı İmparatorluğu'nun Tehcir Kanunu'na benzetir ve iki dönemi birbiriyle kıyaslar.

1921'de Eçmiyazin'de bir tarih ve kültür enstitüsü kuruldu. 1920'lerde ve 1930'larda Erivan Operası gibi tiyatrolar ve gösteri alanları inşa edildi. Bu dönemlerde Martiros Saryan, Avetik İsahakyan ve Yeğişe Çarents gibi isimler Ermenistan'da resim ve edebiyat alanında başlıca eserler verdi. 1925'de Armenkino tarafından çekilen ve Ermenilerin ilk uzun metrajlı filmi olan Namus filmi, 1935'te ise ilk Ermeni sesli film olan Pepo ön gösterime girdi.

Notlar

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar
 Ağayan, Tsatur., et al. (eds.), Հայ Ժողովրդի Պատմություն [History of the Armenian People],  7 ve 8. cilt Erivan: Armenian Academy of Sciences, 1967, 1970.
 Ermenistan Sovyet Ansiklopedisi. Erivan: Armenian Academy of Sciences, 1974–1987, 12 cilt.
 Aslanyan, A. A. et al. Soviet Armenia. Moskova: Progress Publishers, 1971.
 Geğamyan, Gürgen M. Սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները Հայաստանում ՆԵՊ-ի տարիներին (1921-1936) [Socio-Economic Changes in the Armenia during the NEP Years, (1921-1936)]. Erivan: Armenian Academy of Sciences, 1978.
 Matossian, Mary Kilbourne. The Impact of Soviet Policies in Armenia. Leiden: E.J. Brill, 1962.
 Miller, Donald E. and Lorna Touryan Miller, Armenia: Portraits of Survival and Hope. Berkeley: University of California Press, 2003.
 Şahinyan, Marietta S. Journey through Soviet Armenia. Moskova: Foreign Languages Publishing House, 1954.
 Suny, Ronald Grigor. "Soviet Armenia," in The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume II: Foreign Dominion to Statehood: The Fifteenth Century to the Twentieth Century, ed. Richard G. Hovannisian, New York: St. Martin's Press, 1997.
 Virabyan, Amatuni. Հայաստանը Ստալինից մինչև Խրուշչով: Հասարակական-քաղաքական կյանքը 1945-1957 թթ. [Armenia from Stalin to Khrushchev: Social-political life, 1945-1957] Erivan: Gitutyun Publishing, 2001.
 Walker, Christopher J. Armenia: The Survival of a Nation. Londra: Palgrave Macmillan, 1990.
 Yeğenyan, Ağavni Y. The Red Flag at Ararat. New York: The Womans Press, 1932.

Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Eski sosyalist cumhuriyetler
Sovyetler Birliği'nin cumhuriyetleri
Ermenistan'da komünizm
1920'de kurulan bölgeler ve ülkeler
1991'de varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
1920'de Rusya'da kurulan oluşumlar

Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti


Skandiyum grubu veya 3. grup elementleri, periyodik tablonun 3. grubunda yer alan elementlerdir. Bu elementlerin en dış elektron katmanlarında üçer elektron vardır.

Gruplar (periyodik tablo)

3. grup elementi


Pi (majusculă Π, literă mică π, în , "pi") este a șaisprezecea literă a alfabetului grec.

În sistemul de numerație alfabetică greacă avea valoarea 80. Pi provine din litera feniciană  (pe). Din litera Pi a derivat ulterior litera П din alfabetul chirilic.

Note

Alfabetul grec
Litere

Pi (literă)


Seui (sardisk: Seùi) er en by og en kommune (comune) i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinien i Italien. Byen ligger i 820 meters højde og har 1.291 indbyggere (2016). Kommunen har et areal på 148,21 km² og grænser til kommunerne Arzana, Escalaplano, Esterzili, Gairo, Perdasdefogu, Sadali, Seulo, Ulassai og Ussassai.

Referencer

Henvisninger

Kommuner i provinsen Sud Sardegna

Seui


This article lists Australian politicians. It includes members of the Parliament of Australia and members of state and territory parliaments.

Members of the Australian Parliament
For current members, see
 List of members of the Australian House of Representatives
 List of members of the Australian Senate

Members of state and territory parliaments
For current members, see
 Members of the Australian Capital Territory Legislative Assembly, 2012–2016
 Members of the New South Wales Legislative Assembly, 2015–2019
 Members of the New South Wales Legislative Council, 2015–2019
 Members of the Northern Territory Legislative Assembly, 2012–2016
 Members of the Queensland Legislative Assembly, 2015–2018
 Members of the South Australian House of Assembly, 2014–2018
 Members of the South Australian Legislative Council, 2014–2018
 Members of the Tasmanian House of Assembly, 2014–2018
 Members of the Tasmanian Legislative Council, 2011–2017
 Members of the Victorian Legislative Assembly, 2014–2018
 Members of the Victorian Legislative Council, 2014–2018
 Members of the Western Australian Legislative Assembly, 2013–2017
 Members of the Western Australian Legislative Council, 2013–2017

See also
 Politics of Australia
 Premiers of the Australian states
 List of Asian Australian politicians
 List of Australian actor-politicians
 List of Australian politicians of Indian origin
 List of Australian sportsperson-politicians
 List of Indigenous Australian politicians

List of Australian politicians


Litham (, às vezes pronunciado lifam) é um véu bucal que os tuaregues e outros nômades do norte da África, principalmente os homens, tradicionalmente usavam para cobrir a parte inferior do rosto.

Papel e significado
O litham serviu como proteção contra a poeira e os extremos de temperatura que caracterizam o ambiente desértico. Em casos de rixas de sangue, também servia como proteção contra a violência ao dificultar o reconhecimento do usuário. O uso do litham não é visto como um requisito religioso, embora aparentemente se acredite que ele forneça proteção mágica contra as forças do mal.

História e prática
Antigas gravuras rupestres africanas retratando rostos humanos com olhos, mas sem boca ou nariz, sugerem que as origens do litham são pré-históricas. O litham era comumente usado entre as tribos berberes Sanhaja no noroeste da África. Seu uso pelos almorávidas, originários de um clã Sanhaja, deu-lhe um significado político durante suas conquistas nos séculos XI e XII. Essa prática deu origem aos almorávidas sendo pejorativamente apelidados de al-mulaththamun (os abafados). Os almóadas, que sucederam os almorávidas como dinastia dominante na região norte-africana, opunham-se à prática de usar o litham, alegando que era proibido aos homens imitar o vestuário das mulheres, mas nunca conseguiram reprimir o seu uso.

Entre os tuaregues, os homens usam o litham, também chamado de tagelmust, enquanto as mulheres andam sem véu. Os meninos tuaregues começam a usar o litham no início da puberdade e o véu é considerado uma marca de masculinidade. É considerado impróprio um homem aparecer sem véu na frente dos mais velhos, especialmente os da família de sua esposa. O litham tuaregue é feito de vários pedaços de tecido sudanês que são costurados para formar uma tira de cerca de quatro metros de comprimento.

Tagelmust

O tagelmust (também conhecido como cheich, cheche e litham ) é um litham de algodão tingido de índigo, com a aparência de um véu e um turbante. O pano pode ter mais de 10 metros de comprimento. É usado principalmente por homens tuaregues berberes, os Hausa da região do extremo norte do Sahel (região do continente africano) e os Songhai. Nos últimos tempos, outras cores entraram em uso, com os véus índigo guardados para uso em ocasiões especiais. Geralmente tem muitas camadas que cobrem a cabeça e desce para cobrir frouxamente o pescoço.

O tagel deve cobrir a cabeça. Previne a inalação de areia transportada pelo vento por seus usuários na região do Saara. O índigo é considerado por muitos dos usuários como saudável e bonito, com um acúmulo de índigo na pele do usuário sendo geralmente considerado para proteger a pele e denotar riqueza. Devido à escassez de água, o tagelmust é muitas vezes tingido por trituração em índigo seco em vez de encharcá-lo. O corante geralmente penetra permanentemente na pele do usuário e, por causa disso, os tuaregues são frequentemente chamados de "homens azuis do deserto".

Entre os tuaregues, os homens que usam o tagelmust são chamados de Kel Tagelmust (Povo do Véu). O tagelmust é usado apenas por homens adultos e retirado apenas na presença de familiares próximos. Os homens tuaregues costumam ter vergonha de mostrar a boca ou o nariz para estranhos ou pessoas de posição superior a eles, e são conhecidos por esconder suas feições usando as mãos se um tagel não estiver disponível. O tagelmust tem outro significado cultural, pois a maneira como é enrolado e dobrado é frequentemente usado para mostrar a origem do clã e da região, e a escuridão com que é tingido mostra a riqueza do usuário.

Na literatura e no folclore
Várias lendas foram inventadas para explicar o costume do uso do véu masculino. Quando alguém caía em batalha e perdia seu litham, seus amigos não conseguiam reconhecê-lo até que fosse recolocado. A palavra litham e seus derivados têm sido amplamente utilizadas na literatura árabe, em particular pelos poetas, que comumente empregavam trocadilhos entre o significado geral de litham como véu e a raiz verbal lathama, que significa "beijar". Nas Mil e Uma Noites, as mulheres usam o litham para se disfarçar de homens. O dicionário clássico Lisan al-Arab de Ibn Manzur trata lifam como uma palavra separada, descrevendo-o como um véu de boca usado por mulheres.

Acessórios para cabeça

Litham


Galeazzo Benti (eigentlich Geleazzo Bentivoglio, * 6. August 1923 in Florenz; † 20. April 1993 in Bracciano) war ein italienischer Schauspieler.

Leben
Benti stammt aus einer vornehmen emilianischen Familie, die in die Toskana gegangen war. Mit knapp zwanzig Jahren debütierte er beim Film, zunächst als Zeichner und Bühnenbildner; eines seiner ersten Engagements als Darsteller für Sergio Tofanos Gian Burrasca zeichnete seinen schauspielerischen Weg vor: den in seiner falschen Bescheidenheit furchtbar albernen und langweilenden Snob, den er zeit seiner Karriere verkörperte. Neben diesen Filmrollen arbeitete Benti aber auch für das Radio und trat in Revuen wie Ritorna Za-Bum (in der Saison 1943/1944) neben Alberto Sordi auf, in der er seinen Typus verfeinerte. Ebenfalls unter Regisseur Mario Mattòli spielte er in Soffia so'… n.2, einem der ersten Erfolge des vom Faschismus befreiten Italien. Es folgten Imputati… alziamoci! neben Rossano Brazzi und Olga Villi und im  Jahr darauf das von Oreste Biancoli geschriebene und inszenierte Un anno dopo neben Totò, in dessen Filmen Benti auch seine Rollen am wirkungsvollsten ausspielen konnte.

In der Saison 1948/1949 spielte er in Mailand am "Medionalum"; sein wohl größter Bühnenerfolg war 1952 die Karikatur eines schottischen Offiziers in La piazza; mit dessen Autor Michele Galdieri blieb er auch weiterhin künstlerisch verbunden. Zu Ende der 1950er Jahre ging er für einige Zeit nach Venezuela, um in Fernsehprogrammen für italienische Auswanderer zu spielen. Erst 1979 kehrte er in sein Heimatland zurück (Ettore Scola hatte ihn in Die Terrasse besetzt) und verstärkte wieder seine darstellerische Aktivitäten, vor allem für den Bildschirm.

Filmografie (Auswahl)
 1942: Bengasi
 1954: Ein Amerikaner in Rom (Un americano a Roma)
 1954: Angela, die Teufelin (Angela)
 1979: Die Terrasse (La terrazza)
 1989: Spiel mit dem Tod (Gioco al massacro)
 1991: Il conte Max

Weblinks

 Benti bei un mondo aparte (italienisch)

Einzelnachweise

Filmschauspieler
Galeazzo
Italiener
Geboren 1923
Gestorben 1993
Mann

Galeazzo Benti


Chanelle Scheepers () (nacida el 13 de marzo de 1984 en Harrismith) es una tenista profesional sudafricana. Posee un título WTA en individuales, así como varios títulos ITF en esta modalidad.

Es patrocindada por las raquetas Babolat y la marca de vestimenta deportiva K-Swiss. Su actual entrenador es Roger Anderson.

Se retiró en abril de 2015 a la edad de 31 años.

Títulos WTA (2; 1+1)

Individuales (1)

Finalista en individuales (1)

Dobles (1)

Finalista en dobles (4)

Enlaces externos

 Página oficial

Tenistas femeninas de Sudáfrica

Chanelle Scheepers


සමාන්තර පරිගණනය (Parallel Computing) යනු පරිගණක ආශ්‍රිත ගණනය කිරීම් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකවිට එකිනෙකට සමාන්තරව දියත් කිරීමයි.. විශාල සහ සංකීර්ණ ප්‍රශ්නයක් කුඩා කොටස් වලට වෙන්කර ඒවා වෙන වෙනම සහ සමාන්තරව එක විට ගණනය කිරීම මගින් විසදා ගැනීම මෙහි ප්‍රධාන මූලධර්මයයි. සමාන්තර පරිගණනයේ ප්‍රභේද කීපයකි. ඒවා නම් බිටු මට්ටම (bit level), විධාන මට්ටම (instruction level), දත්ත (data) සහ ක්‍රියා අනුවර්තී වාදයයි (task parallelism). ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය දැනට බොහෝ කලක සිට භාවිතයේ තිබුනද එය ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනුනේ අධි ක්‍රියාකාරි පරිගණක (high-performance computing) සදහා පමණි. එහෙත් පසුකලක එහි භාවිතය වර්ධනය වන්නට වූයේ සංඛ්‍යාත පරිමාණනය (frequency scaling) සදහා භෞතික සීමා ඇතිවූ බැවිනි. පරිගණක සදහා වැය වන ශක්ති ප්‍රමාණය (ඒ නිසා ජනනය වන තාපය) මෑත කාලීනව විශාල ලෙස සැලකිල්ලට ලක්වූ නිසා සමාන්තර පරිගණනය පරිගණක නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ විශේෂයෙන්ම බහු හර දත්ත සකසන (multicore processor) සදහා ප්‍රමුඛතම න්‍යායක් බවට පත්විය.

සමාන්තර පරිගණකවල දෘඩාංග, ක්‍රියා අනුවර්තීතාවය සදහා සහය දක්වන මට්ටම අනුව දළ ලෙස වර්ග කළහැක. පළමු වැන්න නම් බහු හර (milti-core) සහ බහු දත්ත සැකසුම් (multi-processor) ඒකක වැනි බහු දත්ත සැකසුම් මූලාශ්‍ර එක්කොට තනාඇති තනි පරිගණක වේ. දෙවැන්න නම් පොකුරු පරිගණක (clusters), විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තර පරිගණනය (Massive parallel processing) සහ කොට්ටාශ පරිගණනය (grid computing) වැනි පරිගණන උපාංග රාශියක් එක්කොට තැනූ ප්‍රභල පරිගණක යන්ත්‍ර වේ. මීට අමතරව සමහර සාමාන්‍ය පරිගණන කටයුතු වේගවත්ව සිදුකරගැනීම සදහා සාම්ප්‍රදායික පරිගණක සමග විශේෂිත සමාන්තර පරිගණන නිර්මාණශිල්ප එක්කර ක්‍රීයාත්මක කිරීමද සිදුකරයි.

සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහන් ලිවීම සාමාන්‍ය අනුක්‍රමික වැඩසටහන් ලිවීමට වඩා ඉතා අපහසු වේ. මෙයට හේතුව නම් සමාන්තර පරිගණනයේදී වියහැකි මෘදුකාංග දෝෂ කීපයක් හදුනාගෙන ඇති බැවිනි. උදාහරණයක් ලෙස තරඟකාරී තත්ත්වය (race condition) දැක්විය හැක. වෙන් කරන ලද කුඩා වැඩසටහන් කොටස්වල සන්නිවේදනය සහ සමමුහුර්තකරණය නිවැරදිව ඉටුකිරීම හොද සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක් ලිවීමේ ප්‍රධාන අභියෝගය වේ.

සමාන්තර පරිගණනය සදහා ලියන ලද වැඩසටහනක ලබාගතහැකි උපරිම වේගය අම්ඩාල් (Amdahl) ගේ නියමයට අනුකූල වේ.

පසුබිම
සාමාන්‍යයෙන් පරිගණක වැඩසටහන් ලියනු ලබන්නේ ශ්‍රේණිගත (Serial) ආකාරයෙනි. ගණිත ගැටලුවක් විසදීම සදහා ඇල්ගොරිතම ලියනු ලබන්නේ ශ්‍රේණිගතව ගලායන විධාන (Instruction) මාලාවක් ලෙසිනි. මෙම විධාන පරිගණකයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයේදී (Central Processing Unit) සකසනු ලබයි. මෙහිදී එකවිට එක් විධානයක් පමණක් සකසනු ලබන අතර එය නිම වූ පසු අනෙක් විධානය සැලකිල්ලට ගනී.
අනෙක් අතට ගත්විට සමාන්තර පරිගණනයේදි සිදුවන්නේ විධාන මාලාවක් සමාන්තරව එකවර විසදීමයි. මෙය සිදුකරනු ලබන්නේ මූලික ප්‍රශ්නයෙහි කුඩා කොටස් වෙන්කර එම වෙන් වෙන් කොටස් එකවර අනෙක් සමගාමී කොටස් ද සමග සැකසීමයි. මේ සදහා යොදාගන්න සැකසුම් මූලිකාංග විවිධාකාර වියහැකි අතර බහු දත්ත සැකසුම් ඒකක සහිත තනි පරිගණක, ජාලගත කරනලද පරිගණක, විශේෂිත දෘඩාංග හෝ මේවායින් එකවර කීපයක් යොදා ගතහැකිය.

පරිගණකවල ප්‍රබලතාවය වැඩිකරගැනීම උදෙසා 1980 මැද භාගයේ සිට 2004 දක්වා වූ කාලයේදී ප්‍රමුඛ වූ ප්‍රධානතම සංකල්පය වූයේ සංඛ්‍යාත පරිමාණනයයි (Frequency scaling). පරිගණක වැඩසටහනක ධාවන කාලය (Runtime) එහි විධාන සං‍ඛ්‍යාවේ සහ එක විධානයක් සැකසීම සදහා ගතවන මධ්‍යන්‍ය කාලයෙහි ගුණිතයක් ලෙස සැලකේ. අනෙක් සියලු කරුණු නියතයක් ලෙස ගත් විට මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයේ සංඛ්‍යාතය වැඩි කරන විට ඒකක කාලයකදී සකස් කළහැකි විධාන ප්‍රමාණයද ඉහළ යයි. මේ නිසා සංඛ්‍යාතය වැඩිකිරීම මගින් පරිගණක වැඩසටහනක ධාවන කාල අඩුකරගතහැකිය. මෙය සියළුම පරිගණක සම්බන්ද වැඩසටහන් සදහා සත්‍ය වේ.

කෙසේ උවද පරිගණක චිපයක ශක්ති පරිභෝජනය සදහා සමීකරණය සලකා බලන්න.
P = C × V2 × F
මෙහි P යනු ශක්තියද C යනු කාල චක්‍රයකදී වෙනස්වන ධාරිතාවයද (Capacitance) වේ. V යනු වෝල්ටීයතාවද (Voltage) F යනු දත්ත සකසනයේ සංඛ්‍යාතයද ( තප්පරයට චලන) වේ. මෙහි ආකාරයට දත්ත සකසනයක සංඛ්‍යාතය වැඩිකිරීම නිසා එය භාවිතා කරන ශක්ති ප්‍රමාණයද ඉහළ යයි. මෙසේ අධික ලෙස ශක්ති පරිභෝජනය කරන දත්ත සකසන කීපයක් 2004 වර්ශයේදී Intel සමාගම විසින් අත්හිටවනු ලැබීය. මෙසේ අත්හිටවනු ලැබූ Tejas සහ Jayhawk දත්ත සකසන සමගම ශක්ති පරිභෝජනය වැඩී කිරීම මගින් සංඛ්‍යාතය වැඩි කර පරිගණක වැටසටහන් වේගවත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියද අවසන් විය.

මූවර් ගේ නියමය (Moore's Law) යනු පරීක්ශණ සහ නිරීක්ශණ පාදක කරගෙන ඉදිරිපත් කරනලද සුප්‍රකට න්‍යායකි. එයින් කියවෙන්නේ සෑම මාස 18 ත් 24 ත් අතර කාලයකදී පරිගණක චිපයක අඩංගු කළහැකි ට්‍රාන්සිස්ටර ප්‍රමාණය දෙගුණයකින් ඉහළ යන බවයි. ශක්ති පරිභෝජනය සම්බන්දව ඉහත කීලෙස විවිධ ගැටලු ඇති වුවද 70 දශකයේදී ඉදිරිපත් කරනලද මුවර්ගේ නීතිය තවමත් එලෙසින්ම නොබිදී පවතී. සංඛ්‍යාත පරිමාණන සංකල්පය බිඳවැටීමත් සමගම දත්ත සැකසුම් ඒකක සදහා අළුතෙන් එක්කරන ට්‍රාන්සිස්ටර යොදා ගැනෙනුයේ සමාන්තර පරිගණනය සදහා අවශ්‍ය නව දෘඩාංග පරිගණක චිප වලට එක් කිරීම සදහායි.

අම්ඩාල් (Amdahl)ගේ නීතිය සහ ගුස්ටැෆ්සන් (Gustafson)ගේ නීතිය

පරිගණන සමාන්තරකරණය මගින් දත්ත සැකසීම වේගවත් කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස දත්ත සකසන ඒකක ගණන දෙගුණ කිරීම මගින් වැඩසටහන් ධාවන කාලය අඩකින් අඩුකිරීම දැක්වියහැක. නැවත වාරයක් එසේ දෙගුණ කිරීම මගින් නැවතත් ධාවන කාලය අඩකින් අඩු කළහැකිය. එනම් රේඛීය (linear) ලෙස වේගවත් බව වැඩි කරගත හැකිය. කෙසේ නමුත් මෙසේ ප්‍රශස්ත මට්ටමකට වේගවත් කළහැකි වන්නේ සමාන්තර ඇල්ගොරිතම කීපයක් පමණි. බොහෝ ඇල්ගොරිතම මගින් ආසන්න ලෙස හෝ රේඛීය තත්ත්වයෙන් වේගවත් කිරීම් සිදුකරනු ලබන්නේ දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග කීපයක් සදහා පමණි. ඉන්පසු දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග ඒකක ප්‍රමාණය ඉහළ යත්ම එම රේඛීය භාවය කෙමෙන් ඒකාකාරී තත්වයකට පත්වේ.

සමාන්තර පරිගණන වේදිකාව (parallel computing platform) සදහා විභව වේගවත් කිරීමේ සමීකරණය අම්ඩාල්ගේ නීතියයි. එය සූත්‍රකෘත කරනු ලැබූයේ 1960 දීයි. එමගින් කියවෙන ආකාරය අනුව ප්‍රධාන වැඩසටහනෙහි අඩංගු කුඩා සමාන්තරකරණය කළ නොහැකි කොටසක් නිසා සම්පූර්ණ වැඩසටහනේම වේගවත් කිරීම අඩාලවේ. විශාල ගණිතමය හෝ ඉන්ජිනේරුමය ගැටලුවක් විසදීම සදහා ලියනලද පරිගණක වැඩසටහන් වල සමාන්තරීකරණය කළහැකි වැඩසටහන් කොටස් මෙන්ම එසේ කළ නොහැකි කොටස් ද අඩංගු වේ.
මෙසේ සමාන්තරගත කළනැහැකි කුඩා වැඩසටහනෙහි ධාවන කාල භාගය α නම් , එවිට

මගින් ලබාදෙනුයේ එම වැඩසටහනේ උපරිම සමාන්තරගතකරණ වේගයයි. වැඩසටහන සදහා අනුක්‍රමික කොටස 10% නම් එම වැඩසටහන සදහා ලබාගතහැකි වේගවත් බව දස ගුණයකට (x10) වඩා වැඩි කරගත නොහැක. එනම් ඉන්පසු කොපමන දත්ත සැකසුම් ඒකක තව තවත් එක්කලද ප්‍රතිඵලය එකම වේ. ඒ නිසා සමාන්තරගතව දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග එක්කළ හැකි උපරිමයක් ඇත.

ගුස්ටැෆ්සන් (Gustafson)ගේ නීතිය තවත් පරිගණනය සම්බන්ද නීතියකි. මෙය අම්ඩාල්ගේ නිතිය හා සමීපව සම්බන්ද වේ.
එයින් කියවෙන පරිදි  සංඛ්‍යාවක් දත්ත සැකසුම් ඒකක සමග වැඩසටහනක් වේගවත් කිරීමේදී

අම්ඩාල්ගේ නීතියේ ආකාරයට අනුව ගන්නා උපකල්පනයක් නම් වැඩසටහනේ සමාන්තරගත කළ නොහැකි අනුක්‍රමික කොටසෙහි ධාවන කාලය, යොදා ගන්නා දත්ත සැකසුම් සංඛ්‍යාවෙන් ස්වාධීනය යන්නයි. එහෙත් මෙම උපකල්පනය ගුස්ටැෆ්සන්ගේ නීතියෙහි භාවිතා නොවේ.

පරායත්තතාව (Dependencies)

සමාන්තර පරිගණනය සදහා ඇල්ගොරිතම (parallel algorithms) සකස් කිරීමේදී අවශ්‍ය මූලික කරුණක් ලෙස දත්ත පරායත්තතාවය (data dependencies) අවබෝද කරගැනීම දැක්වියහැක. කිසිම වැඩසටහනකට තම දීර්ඝතම පරායත්ත ගණනය කිරීම් ශ්‍රේණියට වඩා වේගවත්ව වැඩසටහන නිමා කළ නොහැක (Critical path method). කුමක් නිසාදයත් අනිත් ගණනය කිරීම් මත යැපෙන ගණනයකිරීම් පිළිවෙලින් එකිනෙක කළයුතු බැවිනි. එහෙත් බොහෝ ඇල්ගොරිතම වල මෙසේ එකිනෙකට දීර්ඝ ලෙස සම්බන්දිත ගණනය කිරීම් නොමැති නිසා ඒවා සමාන්තර ලෙස වෙන වෙනම ගණනය කළහැක.

Pi සහ Pj වැඩසටහනක කොටස් දෙකක් ලෙස ගනිමු.
මේවා බර්න්ස්ටගේ කොන්දේසි  (Bernstein's conditions) වලට අනුකූල වන්නේ එකිනෙකට ස්වාධීන හා සමාන්තරව ගණනය කළහැකිනම් පමණි.
Pi, නම් Ii යනු සියලු ප්‍රධාන විචල්‍යයන්ද Oi යනු ප්‍රතිදානවේ.
ඒ ආකරයෙන්ම Pj, P i සහ Pj එකිනෙකට ස්වාධීනවේ.

මෙහි පළමු කොන්දේසිය උල්ලංගනය කිරීම නිසා ප්‍රවාහ පරායත්තතාවය ඇතිවේ (flow dependency). පළමු ප්‍රකාශයේ පිළිතුරු දෙවැන්න මගින් භාවිතා කරයි. දෙවන ප්‍රකාශයෙන් ප්‍රති-පරායත්තතාවක් පෙන්නුම් කරයි.
තුන්වන සහ අවසන් ප්‍රකාශයෙන් පෙන්වාදෙන්නේ ප්‍රතිදාන පරායත්තතාවයි. මෙම ප්‍රකාශ දෙක එකම ස්ථානයක සදහන් කළවිට අවසන් ප්‍රතිඵල ලැබිය යුත්තේ තර්කානුකූලව අවසානයේ සකසනය වූ ප්‍රකාශයයි.

පහත දැක්වෙන සමීකරණය බලන්න, එමගින් විවිධ වූ පරායත්තතාවන් ආදර්ශනයකරයි.

 1: function Dep(a, b)
 2:    c := a·b
 3:    d := 3·c
 4: end function

මෙහි තුන්වන කණ්ඩය දෙස බලන්න, එය දෙවන කණ්ඩය නොමැතිව ගණනය කළනොහැක (සමාන්තරව වුවද කළ නොහැක), එයට හේතුව නම් දෙවන කණ්ඩයේ පිළිතුර තුන්වන කණ්ඩය සදහා අත්‍යාවශ්‍ය බැවිනි. එනම් එය ඉහත සදහන් කළ පළමු කොන්දේසිය උල්ලංගනය කරමින් ප්‍රවාහ පරායත්තතාවය ඇතිකරයි (flow dependency).

 1: function NoDep(a, b)
 2:      c := a·b
 3:      d := 3·b
 4:      e := a+b
 5: end function

මෙම උදාහරණයේදී කිසිදු පරායත්තතාවක් නොමැති නිසා මේවා සියල්ල එකවිට සමාන්තරව ගණනය කළහැක.
බර්න්ස්ටෙන්ගේ කොන්දේසි අනුව දත්ත සකසන අතර මතකය හවුලේ බෙදාගැනීමක් සිදු නොකරයි. එහෙත් සමහර අවස්ථා වලදී එසේ බෙදාහැරීම වැදගත් වේ. උදාහරණ: semaphore (programming), barrier (computer science) සහ Synchronization (computer science) වැනි අවස්ථා.

තරඟකාරී තත්වය (Race conditions), පොදු බැහැර කිරීම (Mutual Exclusion), සමමුහුර්තකරණය (Synchronization) සහ සමාන්තර අඩපනවීම (Parallel Slowdown)

සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක ඇති අනුකොටස් බොහෝ විට නූල් / Thread (computer science) නමින් හදුන්වයි. සමහර පරිගණක වැඩසටහන් මගින් ඊටත් වඩා කුඩා ඒකක වන තන්තු / Fiber (computer science) යොදාගනී.
අනෙක් වැඩසටහන් වඩාත් විශාල අනු කොටස් වල්ගයක් වන සකසන Process (computing) යොදාගනී. එහෙත් බොහෝවිට සම්මතයක් ලෙස පරිගණක වැඩසටහන් වල අනුකොටස් ලෙස පිළිගන්නේ නූල් / thread ආකාරයෙනි. මෙම නූල් නිතරම ඒවා එකිනෙක හවුලේ තබාගන්නා විචල්‍ය / variable (programming) යාවත්කාලීන කිරීම සිදුකරයි. වැඩසටහන් දෙකක් අතර විධාන පහත ආකාරයෙන් විවිධ පිළිවෙලින් තිබියහැක.

1B විධානය 1A සහ 3A අතරදී දත්ත සැකසුවහොත් හෝ 1A විධානය 1B සහ 3B අතර දත්ත සකස් කළහොත් වැඩසටහන වැරදි දත්ත නිපදවයි. මෙය තරඟකාරී තත්වය (Race conditions) නමින් හැදින්වේ. වැඩසටහන් ක්‍රමලේඛකයා විසින් අනිවාර්යයෙන් අගුලක් / Lock (computer science) මේ සදහා සකස්කළ යුතුවේ. එමහින් පොදු බැහැර කිරීමක් (Mutual Exclusion) සිදුවේ. මෙසේ අගුලක් / lock යනු ක්‍රමලේඛන භාෂා ඉදිකිරීමක් වන අතර එමගින් එක් නූලකට පමණක් විචල්‍යයක පාලනය සියතට ගෙන අනෙක් නූල් වලට එම විචල්‍යය කියවීම හෝ ලිවීමෙන් වලක්වා එය අගුල් දැමීමක් සිදුකරයි.
මේ එවැනි අගුල් භාවිතා කර නැවත ලියනලද වැඩසටහනයි.

මෙහිදී එක් නූලක් පමණක් සාර්ථකව විචල්‍ය V අගුලුලාගනී. අනෙක් නූල මෙහිදී ක්‍රියා විරහිත වන අතර එයට V විචල්‍යය නැවත අගුලු අරිනතුරු කියවීම හෝ ලිවීම කළ නොහැක. මෙම ක්‍රමය නිවැරදි වැඩසටහන් ක්‍රියාකාරීත්වයක් සදහා උදවු වුවද වැඩසටහන බෙහෙවින් මන්දගාමී කළහැක.

මෙවැනි විචල්‍යයන් කීපයක් එකවර අගුලුලෑම සදහා යොදාගන්නා පරමාණුක නොවන (Atomic operation) වැඩසටහනක් සම්පූර්ණයෙන් ඇනහිටීමක් උවද වියහැක (deadlock). පරමාණුක අගුලුලෑමක් මගින් එකවර විචල්‍ය කීපයක් අගුලු ලෑම කළහැකි අතර එකදු විචල්‍යයක් හෝ එසේ අගුලු ලෑම කළනොහැකි නම් එය කිසිදු විචල්‍යයක් අගුලු ලෑමෙන් වැලකී සිටියි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී නූලට තම කටයුතු සම්පූර්ණ කළනොහැකි නිසා සම්පූර්ණ වැඩසටහනම අඩපණ වේ.

බොහෝ සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහන් සදහා ඒවායේ අනුකොටස් සමමුහුර්තකරණය අවශ්‍යවේ.
මෙහිදී පරිගණන බාදකයක් (barrier) යෙදවීම කළයුතු වේ. මෙම බාදක බොහෝ විට මෘදුකාංග අගුලු භාවිතයෙන් ස්ථාපනය කරයි.

සියළුම සමාන්තරකරණයන් මගින් වේගවත් බව ලැබෙන්නේද නැත. සාමාන්‍යයෙන් යම් කාර්යයක් කොටස් වලට බෙදා වෙන්කළ විට ඒවා එකිනෙක සන්නිවේදනයේදී යොදාගන්නා කාලයද ඉහළ යයි. මේ නිසා සමහර අවස්ථා වලදී ගැටලු විසදීමට ගතවන කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් මෙසේ සන්නිවේදන කටයුතු සදහා වැයවියහැක. මෙසේ අතිරේක සමාන්තරකරණය නිසා වැඩසටහන් වල සිදුවන අඩපනවීම සමාන්තර අඩපනවීම නමින් හදුන්වයි (Parallel Slowdown).

මෘදු මුහුණත (Fine-grained), රළු මුහුණත (coarse-grained) සහ අපහසුතා සමාන්තරකරණය (embarrassing parallelism)

පරිගණක වැඩසටහන් බොහෝ විට ඒවායේ අනුකොටස් එකිනෙක සමමුහුර්තකරණය කිරීම කොතරම් ඉක්මනින් කළයුතුද යන්න අනුව වර්ගීකරණය කරයි. මෘදු මුහුණත (Fine-grained) වර්ගයේ වැඩසටහන් වල අනුකොටස් අතර තප්පරයකට කීපවරක් සමමුහුර්ත කිරීම් කළයුතු අතර රළු මුහුණත (coarse-grained) වර්ගයේ වැඩසටහන් සදහා එසේ තප්පරයකට කීපවරක් සමමුහුර්තකරණය අවශ්‍ය නොවේ. අපහසුතා සමාන්තරකරණය (embarrassing parallelism) වර්ගයේ වැඩසටහන් ඉතා කලාතුරකින් සමමුහුර්තකරණය කරන අතර සමහරවිට එසේ කිරීමක් කිසිවිටෙකවත් අවශ්‍ය නොවේ.

සංස්ථිතික ආකෘති (Consistency models)

සමාන්තර පරිගණනය සදහා යොදා ගන්නා ක්‍රමලේඛන භාෂා සහ දෘඩාංග සදහා සංස්ථිතික ආකෘතියක් තිබීම වැදගත් වේ. මෙම ආකෘතිය මගින් පරිගණක මතකය මෙහෙයවිය යුතු ආකාරය පිළිබඳව සහ ප්‍රතිඵල දියයුතු ආකාරය පිළිබඳව නීති සහ කොන්දේසි සකසයි.

සංස්ථිතික ආකෘති අතර මුලින්ම පැමිණි ආකෘති වලින් එකක් ලෙස ලෙස්ලි ලැම්පෝර්ට්ගේ (Leslie Lamport) අනුක්‍රමික සංස්ථිතික ආකෘතිය (sequential consistency) හැදින්විය හැක. අනුක්‍රමික සංස්ථිතිය යනු සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක කොටසක් වන අතර එමගින් ලැබෙන ප්‍රතිඵල අනුක්‍රමික පරිගණක වැඩසටහනක ප්‍රතිඵල වලට සමාන වේ.

මෘදුකාංග ගණුදෙණුකාර මතකය යනු සංස්ථිතික ආකෘතියෙහි බහුලව භාවිතාවන අකාරයකි. මෘදුකාංග ගණුදෙණුකාර මතකය මගින් දත්ත කළමනාකරණ පද්දතියෙන් (Database management system) තාවකාලිකව තොරතුරු ලබාගනී. මෙසේ තොරතුරු/ දත්ත ලබාගැනීම සදහා පරමාණුක ගනුදෙනු (atomic transactions) සදහා වූ සංකල්පය යොදාගනී.

ෆ්ලින්ගේ වර්ගීකරනය (Flynn's taxonomy)

සමාන්තර පරිගණක සහ අනුක්‍රමික පරිගණක සදහා මුලින්ම වර්ගීකරණයක් ඉදිරිපත් කරනලද්දේ මයිකල් ෆ්ලින් (Michael J. Flynn) විසිනි. එය ෆ්ලින්ගේ වර්ගීකරණය නමින් හැදින්වේ. ඔහු ඒවා වර්ගීකරනය කරන ලද්දේ ඒවා භාවිතයට ගන්නා විධාන ගණන අනුවයි. එනම් එම විධාන භාවිත කරන්නේ ඒකීය දත්ත කට්ටලද නැතහොත් බහු දත්ත කට්ටලද යන්න මතයි.

The single-instruction-single-data (SISD) යන වර්ගීකරණය අදාල වන්නේ මුල් කාලීන අනුක්‍රමික වැඩසටහන් සදහායි. The single-instruction-multiple-data (SIMD) වර්ගීකරණය අනුව එකම මෙහෙයුමක් පුන පුනා භාවිතයෙන් විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් සකසනය කිරීම මෙහිදී සිදුවේ. මේවා බහුලව භාවිතා වන්නේ ඒකීය සැකසුම් (signal processing) වැඩසටහන් වලයි. Multiple-instruction-single-data (MISD) යනු ඉතා කළාතුරකින් යොදාගන්නා වර්ගීකරණයක් වන අතර වැඩසටහන් කීපයක් මගින් පමණක් මෙය යොදාගනී.
Multiple-instruction-multiple-data (MIMD) යන වැඩසටහන් සමාන්තර පරිගණනයේ බහුලවම යෙදෙන වැඩසටහන් වර්ගය වේ.

අනුවර්තී වාදයේ ප්‍රභේද

බිටු මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය (Bit-level parallelism)

1970 සිට 1986 වනතෙක් කාලය තුළ VLSI (very-large-scale integration) පරිගණක චිප වල පැමිණීමත් සමග පරිගණක නිර්මාණශිල්පයේ දියුණු වීම පරිගණක වචන විශාලත්වය (computer word size) දෙගුණ කිරීම මත තීරණය විය. එනම් දත්ත සකසනයකට එක් චක්‍රයක් සදහා මෙහෙයවිය හැකි තොරතුරු ප්‍රමාණය මත තීරණය විය. වචනයක විශාලත්වය වැඩි කිරීමත් සමග එමගින්  දත්ත සකසනය මගින් පිළිපැදියයුතු උපදෙස් ප්‍රමාණය අඩු විය.

අතීතයේ සිට බිටු 4 (4-bit) ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසන බිටු 8 (8-bit) සහ බිටු 16ත් (16-bit)ඉන්පසු බිටු 32ත් (32-bit) භාවිතා කරන ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසනත් භාවිතයට පැමිණිනි. මෙම නැඹුරුව බිටු 32 ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසන හදුන්වාදීමත් සමග අවසන් විය. බිටු 32 වචන විශාලත්වය ඉන්පසු දශක දෙකක් තිස්සේම සම්මතයක් ලෙස පරිගණනයේදී භාවිත කළද මෑතකාලීනව පැමිණි බිටු 64 (64-bit) තාක්ෂණය (x86-64 architectures) මගින් බිටු 32 තාක්ෂණය අභිබවනු ලැබීය.

විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය (Instruction level parallelism)

පරිගණක වැඩසටහනක් යනු කෙටියෙන් ගත්කළ විධාන ධාරාවක් දත්ත සැකසුම් ඒකකයක් මගින් සකස් කිරීමයි. මෙම විධාන නැවත පෙලගැස්වීමත් එක් කිරීමත් කර ලැබෙන ප්‍රතිථල වල වෙනසකින් තොරව සමාන්තරව ක්‍රියාකරවීම විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ලෙස හැදින්වේ. 1980 දශකයේ මැද භාගයේ සිට 1990 දශකයේ මැදි භාගය දක්වා පරිගණක නිර්මාණශිල්පයේ කැපී පෙනෙන අංගයක් ලෙස මෙය හැදින්වියහැක.

නවීන දත්ත සකසන සතුව අදියර කීපයකින් යුතු විධාන නල මාර්ග (instruction pipelines) දැකියහැක. මෙසේ ඇති සෑම අදියරකදීම දත්ත සකසනය මගින් කරන කාර්යය අදාල නල මාර්ගය අනුව වෙනස් වේ. N අදියරේ නල මාර්ග වලට N සං‍ඛ්‍යාවක් වෙනස් විධාන සමාප්තියේදී සටහන් කළහැක.  මෙසේ නලමාර්ගකරනය සදහා හොදම උදාහරණයක් ලෙස RISC දත්ත සකසනය හැදින්වියහැක. මෙහි ක්‍රියාවලි අදියර 5 කින් යුතු විය. ඒවා නම් විධාන කැඳවීම, විකේත කිරීම, ක්‍රියාකාරී කරවීම, මතකයට ඇතුල් කිරීම සහ නැවත ලිවීමයි.(instruction fetch, decode, execute, memory access, and write back). පෙන්ටියම් 4 වර්ගයේ දත්ත සකසන වල මෙසේ පියවර 35 අඩංගු විය.

අදියර 5ක නලමාර්ගික සුපිරි අදිශ දත්ත සකසන (superscalar) වලට එක් චක්‍රයක් සදහා විධාන දෙකක් නිකුත් කළහැක. මේ නිසා ඕනෑම අදියරකදී විධාන දෙකක් තිබියහැක. මෙලෙස විධාන 10 දක්වා එකවිට සකසනය කළහැක.
නලමාර්ගකරණය මගින් මෙහෙයවන විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදයට අමතරව සමහර දත්ත සැකසුම් ඒකක වලට එකවරකට විධාන එකකට වඩා දියහැක. මේවා සුපිරි අදිශ දත්ත සකසන ලෙස හදුන්වයි. මෙහිදී දත්ත වල පරායත්තතාවක් (data dependency) නොමැති නම් විධාන කන්ඩායම් ගතකළහැක. මෙසේ අනුක්‍රමණයකින් තොර විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ගොඩනැගියහැකි බහුලව යොදා ගන්නා ක්‍රම ශිල්ප දෙකක් ලෙස Scoreboard සහ Tomasulo යන ඇල්ගොරිතම හැදින්වියහැක.

දත්ත අනුවර්තී වාදය (Data parallelism)

දත්ත අනුවර්තී වාදය යනු ලූප සහිත වැඩසටහන් සදහා වන සමාන්තරකරණයකි. මෙමගින් එකිනෙකට වෙනස් පරිගණන මාර්ග හරහා සමාන්තර දත්ත පරිවහනය ඉලක්ක කරයි. ලූප (program loops) සමාන්තරකරණය මගින් විශාල දත්ත ආකෘති සදහා එකිනෙකට සමාන මෙහෙයුම් අනුක්‍රමණ දියත් කිරීම සිදුකරයි. විශාල වශයෙන් විද්‍යාත්මක සහ ඉන්ජිනේරු වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා දත්ත අනුවර්තී වාදය යොදාගනී.

ලූපයක් මගින් ගෙනයනු ලබන පරායත්තතාවය යනු ලූපීය අනුශ්‍රේණියකක් පෙර ප්‍රතිඵල මත රදාපැවතීමයි. මේ නිසා ලූපයක් මගින් ගෙනයනු ලබන පරායත්තතාවය මගින් සමාන්තරකරණය අඩාල කරයි. පහත දැක්වෙන pseudocode දෙස බලන්න.

 1:    PREV1 := 0
 2:    PREV2 := 1
 4:    do:
 5:       CUR := PREV1 + PREV2
 6:       PREV1 := PREV2
 7:       PREV2 := CUR
 8:    while (CUR < 10)

මෙම ලූපය සමාන්තරගත කළ නොහැක. එයට හේතුව නම් CUR , PREV2 සහ PREV1 මත රදා පවතින බැවිනි. මේ අයුරින් සෑම ප්‍රතිඵලයක්ම කලින් ප්‍රතිඵලය මත රදා පවතින නිසා මෙය සමාන්තරගත කළ නොහැක. මෙසේ ගැටලුවේ ප්‍රමාණය විශාල වන තරමට දත්ත අනුවර්තී වාදයද වැඩි වේ.

ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය (Task parallelism)

ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය යනු සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක දැකියහැකි ගති ලක්ෂණයකි. එයින් කියවෙන්නේ එකම හෝ වෙන වෙනස් දත්ත කට්ටලයක් භාවිතයෙන් එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් ගණනය කිරීම් කළහැකි බවයි. මෙය දත්ත සමාන්තරකරණයෙන් වෙනස් වන්නේ ඒවායේ සිදුවන්නේ එකම දත්ත කට්ටලයේ එකම ගණනය කිරීම් සිදුවන බැවිනි. වැඩ සමාන්තරකරණය සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රශ්නයේ විශාලත්වය සමග වැඩි නොවේ.

දෘඩාංග

මතකය සහ සන්නිවේදනය

සමාන්තර පරිගණක ප්‍රභේද (Classes of parallel computers)

සමාන්තර පරිගණක ඒවායේ දෘඩාංග සමාන්තරකරණය සදහා දක්වන සගයෝගය මත වර්ග කීපයකට වෙන්කළ හැක. මෙම වර්ගීකරණය සාමාන්‍ය පරිගණක වර්ගීකරනයටද සමීප සබඳතා දක්වයි. උදාහරණ ලෙස කොට්ඨාශ පරිගණනය සමාන්තර පරිගණනයේ මෙන්ම සමමිතික පරිගණනයේදීද දැකියහැක.

බහු හර පරිගණනය (Multicore computing)

බහු හර දත්ත සකසනයක් තුළ දත්ත සැකසුම් ඒකක එකකට වඩා වැඩි ගණනක් එකම චිපයේ අඩංගු කර තනා ඇත. බහු හර (core) දත්ත සකසනයකට එකවර විධාන කීපයක් නිකුත්කළහැක. එමෙන්ම සෑම බහු හර දත්ත සකසනයකටම super-scalar  උපාංගයක් ලෙසද ක්‍රියා කළහැක. එනම් සෑම හරයකටම එකම විධාන ගලායාමකින්ම විධාන කට්ටල කීපයක් නිකුතකළ හැක. බහුනූල් පරිගණනය මෙම තාක්ශණයට කලින් පැවති ව්‍යාජ බහු හර තාක්ෂණයයි. SonyPlayStation 3 ක්‍රීඩා උපාංගය සදහා සකසන ලද IBM සමාගමේ Cell ක්‍ෂුද්‍ර සකසනය මෙසේ සකසනලද බහු හර සකසනයකි.

සමමිතික බහුසකසනය (Symmetric multiprocessing)

සමමිතික බහුසකසනයක් යනු එකම මතකයක් හවුලේ භාවිතයට ගන්නා එක සමාන දත්ත සකසන රාශියක එකතුවකි. මෙහි තාක්ශණික ශිල්පයට (bus architectures) අනුව දත්ත සලසන 32 කට වැඩි ගණනක් එකිනෙක සම්බන්ද කළනොහැක. මෙසේ විශාල දත්ත සැකසුම් ගණනක් යොදා නොගන්නා නිසාත් විශාල පරිගණක මගින් ලබාගන්නා කලාප පළල අඩු නිසාත් මේවා වියදම් කරන මුදලේ ප්‍රමාණය අනුව ඉතා කාර්යක්‍ෂම වේ.

ව්‍යාප්ත පරිගණනය (Distributed computing)

ව්‍යාප්ත පරිගණක (නොහොත් ව්‍යාප්ත මතක බහු දත්ත සකසන) යනු දත්ත සකසනයන් එකිනෙක ජාලගත කරනලද ව්‍යාප්ත මතක පරිගණක පද්දති වේ. මේවා විශාල භූගෝලීය ප්‍රදේශයක පතුරවාලිය හැකිය.

පොකුරු පරිගණනය (Cluster computing)

පරිගණක පොකුරක් යනු එකිනෙකට ලිහින්ව සම්බන්දිත එක්ව වැඩ කරන පරිගණක රාශියක එකතුවකි. පොකුරු පරිගණනයේදී ස්වාධීන පරිගණක කීපයක් එකිනෙක ජාලගත කර ඇති අතර ඒවාට යොදන භාරය නිසි ලෙස තුලනය කිරීමට (load balancing) නම් එම පරිගණක සමමිතික නොවියයුතුය. ප්‍රචලිතම පොකුරු පරිගණක වර්ගය Beowulf නම් පොකුරු පරිගණකයයි. වාණිජ පරිගණක කීපයක් (commercial off-the-shelf) TCP/IP Ethernet වර්ගයේ ප්‍රාදේශීය ජාලයකට (local area network) සම්බන්ද කිරීමෙන් මෙම ජාල තනා ඇත. මෙම තාක්ෂණය දියුණු කරන ලද්දේ Thomas Sterling සහ Donald Becker විසිනි. ලොව වේගවත්ම සුපිරි පරිගණක 500 (TOP500) අතරින් අති බහුතරය මෙසේ පොකුරු පරිගණක ලෙස සැකසූ සුපිරි පරිගණක වේ.

විශාලිත සමාන්තර පරිගණනය (Massive parallel processing)

විශාලිත සමාන්තර දත්ත සකසනයක් යනු ජාලගත කරනලද  දත්ත සකසන රාශියක් සහිත තනි පරිගණකයකි. පොකුරු පරිගණකවල ලක්ශණ රාශියක් මෙම පරිගණක විශේෂයේද දැකියහැක. එහෙත් පොකුරු පරිගණනයේදී මෙන් නොව විශාලිත සමාන්තර පරිගණකවල විශේෂිත වූ සම්බන්දක ජාල දැකියහැක. එමෙන්ම මේවා පොකුරු පරිගණන පද්දති වලට වඩා විශාල වේ. දත්ත සැකසුම් ඒකක 100 කට වඩා විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර සෑම දත්ත සකසනයක් සදහාම මෙහෙයුම් පද්දතියක් සහ වැඩසටහන් වෙන වෙනම අඩංගු වේ. මේවායේ සෑම උප පද්දතියක්ම එකිනෙකට අධිවේගීව සම්බන්ද වී ඇත.

කොට්ටාශ පරිගණනය (Grid computing)

කොට්ටාශ පරිගණනය යනු සමාන්තර පරිගණනයේ වඩාත්ම පැතිරුන අවස්ථාවයි. මෙහිදී සිදුවන්නේ යම් දෙනලද ගැටලුවක් නිරාකරණය සදහා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පරිගණක රාශියක් ජාලගත වී සන්නිවේදනය කිරීමයි. එහෙත් අන්තර්ජාල පහසුකම් වල ඇති අඩු කලාප පළල නිසාත් අධික ගුප්තතාවය (latency) නිසාත් විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තරික ප්‍රශ්න (embarrassingly parallel) සදහා පමණක් මෙම ක්‍රමය යොදාගනී. කොට්ටාශ පරිගණන වැඩසටහන් විශාල සංඛ්‍යාවක් අතරින් SETI@home සහ  Folding@Home ව්‍යාපෘතීන් වඩාත් ප්‍රකට ඒවායි.

බොහෝ කොට්ටාශ පරිගණන වැඩසටහන් මගින් යෙදුම් සහ පද්ධති මෘදුකාංග අතර අතරමැදියෙකු ලෙස ක්‍රියා කරන මෘදුකාංග (middleware) තම කටයුතු පහසු කරගැනීමට යොදාගනී. මේවා පරිගණක මෙහෙයුම් පද්දතිය සහ වැඩසටහන් අතර අතමැදියෙකු ලෙස ක්‍රියා කරමින් ජාලගත සම්පත් කළමනාකරණය සහ මෘදුකාංග අතුරුමුහුණත් ප්‍රමිතිගත කිරීම සිදුකරයි. කොට්ටාශ පරිගණනය සදහා යොදාගන්නා බහුලතම middleware වැඩසටහන Berkeley Open Infrastructure for Network Computing (BOINC) නම් වේ.

විශේෂිත සමාන්තර පරිගණනය (Specialized parallel computers)

සමාන්තර පරිගණන ක්ෂේත්‍රයේ යම් කොටසකට පමණක් විශේෂිත වූ සමාන්තර පරිගණන උපකරණද ඇත.
ඒවා තමන්ට විශේෂිත වූ විෂය පථයක ගැටලු නිරාකරණය සදහා විශේෂිත වී ඇත.

Reconfigurable computing with field-programmable gate arrays

නැවත සැකසියහැකි පරිගණනය (Reconfigurable computing) යනු field-programmable gate array (FPGA) හි භාවිතයකි.  FPGA මගින් යම් ඉලක්කගත කර්යයක් සඳහා තමන් විසින්ම යලි තම පරිපථ සකසා ගැනීම සිදුකරයි.

FPGA උපකරණ ක්‍රමලේඛනය කිරීම සදහා VHDL හෝ Verilog වැනි දෘඩාංග විස්තරකරණ (hardware description languages) භාෂා යොදාගනී. කෙසේ වෙතත් එම ක්‍රමලේඛන භාෂා වලින් ක්‍රමලේඛනය කිරීම ඉතා වෙහෙසකාරී වියහැක.  මේ නිසා සමාගම් කීපයක් මගින් C සිට HDL යා කරන ක්‍රමලේඛන භාෂා කීපයක් සාදනලදී. C ක්‍රමලේඛන භාෂාව බොහෝ දෙනාට හුරුපුරුදු නිසා මෙම නව භාෂාව මගින් ක්‍රමලේඛනය කිරීම පසු විය. මෙසේ සාදන ලද භාෂා අතරින් ප්‍රචලිත භාෂා අතර Mitrion-C, Impulse C, DIME-C, සහ Handel-C ප්‍රමුඛවේ.

AMD සමාගම මගින් එහි HyperTransport තාක්ෂණය තෙවන පාර්ශව සදහා විවෘත කිරීමත් සමගම අධි කාර්යසාධක නැවත සකස් කළහැකි පරිගණනය තවත් දියුණුවක් ලැබීය.

ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය (GPGPU)

General-purpose computing on graphics processing units (GPGPU)

ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය යනු මෑතකාලීනව බෙහෙවින් ප්‍රකට වූ පරිගණක ඉන්ජිනේරු ගවේශණයකි. ග්‍රැෆික දත්ත සකසන විශේෂයෙන්ම සකසා ඇත්තේ ග්‍රැෆික දත්ත සකසනය සදහායි. දත්ත සමාන්තරව මෙහෙයවීමට, විශේෂයෙන්ම රේඛීය වීජ ගණිතයේ (linear algebra matrix)එන මෙහෙයුම් සඳහා ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතවේ.

මුල්කාලීනව ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණන වැඩසටහන් භාවිතා කළේ සාමාන්‍ය ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිත කරන වැඩසටහන් අතුරු මුහුණතයි. කෙසේ වෙතත් ග්‍රැෆික දත්ත සකසන වල භාවිතය සදහාම නව ක්‍රමලේඛන වැඩසටහන් සහ වේදිකා Nvidia (CUDA) සහ AMD (CTM) වැනි සමාගම් මගින් හදුන්වා දෙනලදී. අනෙක් ක්‍රමලේඛන භාෂා අතර BrookGPU, PeakStream සහ RapidMind ප්‍රමුඛ වේ. සාමාන්‍ය දත්ත සැකසුම් ඒකක සහ ග්‍රැෆික දත්ත සැකසුම් ඒකක සඳහා පොදු රාමුවක් (framework) consortium Khronos සමූහය මගින් OpenCL නමින් හදුන්වාදුන් අතර Apple, Intel, Nvidia සහ අනෙකුත් සමාගම් එම සම්මතයට අනුව තම නිෂ්පාදන සිදුකරයි.

වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ (Application-specific integrated circuits)

වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ කීපයක්ම සමාන්තර පරිගණනය සඳහා යෙදවීම් කර ඇත.

ASIC (වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ - Application-specific integrated circuits) විශේෂයෙන්ම යම් වැඩසටහනක් සදහා සකසා ඇති නිසා ඒවා අදාල ක්‍රියාව සදහා උපරිම කාර්යක්‍ෂමතාවක් පෙන්වයි. කෙසේ වෙතත් ASIC සාදනු ලබන්නේ X කිරණ ලිතෝ මුද්‍රණය (X-ray lithography) මගින් වන අතර මෙය බෙහෙවින් මිල අධික තාක්ශණයකි. ASIC වල කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි උවද පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය මූවර්ගේ නීතියට අනුව වේගයෙන් දියුණු වන නිසා මෙම කාර්යක්ශමතාවය එතරම් ඵලදායි නැත. අධික මූලික වියදමත් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය මගින් ASIC අභිබවනය කරන නිසාත් මේවා බහුලව දැකියහැකි නොවුවද වර්තමානයේ පෙටා ෆ්ලොප්ස් මට්ටමේ සුපිරි පරිගණක වලද (RIKEN MDGRAPE-3) මෙම තාක්ශණය දැකියහැක.

දෛශීය දත්ත සකසන (Vector processors)

දෛශීය දත්ත සකසන යනු එකම විධානය විශාල දත්ත කට්ටලයක සම්පූර්ණ කළහැකි වර්ගයේ පරිගණක වර්ගයකි. උපුටා ගැනීම: "Vector processors have high-level operations that work on linear arrays of numbers or vectors. An example vector operation is A = B × C, where A, B, and C are each 64-element vectors of 64-bit floating point numbers." They are closely related to Flynn's SIMD classification.

Cray පරිගණක පද්දති තම දෛශීය දත්ත සකසන හැකියාව නිසා 1970 සහ 1980 දශක වලදී මහත් ජනප්‍රියත්වයක් ලද්දේය. එසේ වෙතත් අද මෙම දෛශීය දත්ත සකසන භාවිතයේ නොමැත. නූතන දත්ත සකසන විධාන පද්දති (processor instruction sets) වලද යම් තරමකින් දෛශීය දත්ත සකසන විධාන එක්කර ඇත. AltiVec සහ Streaming SIMD Extensions උදාහරණ වේ.

මෘදුකාංග

සමාන්තර පරිගණන භාෂා

සමාන්තර පරිගණනය සඳහා සමගාමී ක්‍රමලේඛන භාෂා (Concurrent programming languages),  පුස්තකාල (Library), වැඩසටහන් අතුරුමුහුණත් (Application programming interface (APIs)) සහ සමාන්තර ක්‍රමලේඛන ආකෘති (parallel programming models) තනා ඇත. මෙම ක්‍රමලේඛන භාෂා ඒවායේ දත්ත නිර්මාන ශිල්පය සදහා උපයෝගී කරගන්නා උපකල්පන පාදක කරගෙන විවිධ කොටස් වලට බෙදේ. ඒවා නම් හවුල් මතකය (shared memory), ව්‍යාප්ත මතකය (distributed memory) හෝ හවුල් ව්‍යාප්ත මතකයයි (shared distributed memory).

හවුල් මතක ක්‍රමලේඛන භාෂා එකිනෙක අතර සන්නිවේදනය කරනුයේ හවුල් දත්ත විචල්‍ය මගිනි. ව්‍යාප්ත මතකය මේ සදහා පණිවිඩ පරිවහන (message passing) ක්‍රමය අනුගමනය කරයි. POSIX නූල් (thread) සහ OpenMP යනු මේ සදහා බහුලව යොදාගන්නා මතක වැඩසටහන් ක්‍රමලේඛන අතුරුමුහුණත්ය. MPI (Message Passing Interface) යනු මෙසේ තොරතුරු ගෙනයාම සදහා යොදාගන්නා ප්‍රමුඛතම  තොරතුරු පරිවහන ක්‍රමයයි. සමාන්තර පරිගණනය සදහා යොදාගන්නා තවත් සංකල්පයක් වන්නේ අනාගත ගිවිසුම් සංකල්පයයි (Futures and promises). මෙයින් කියවෙන්නේ යම් වැඩසටහනක් මගින් අනෙක් වැඩසටහන සදහා අවශ්‍ය දත්ත අනාගතයේදී සැපයීම සදහා පොරොන්දු වීමයි.
OpenHMPP යනු දිශානුගත පරිගණක ක්‍රමලේඛන ආකෘතියකි. එමගින් කාර්යක්ෂම දෘඩාංග ත්වරණයක් සදහා  කාරක රීති (syntax) සැපයීමත්, දෘඩාංග වල සිට දත්ත එහා මෙහා ගෙනයාම දියුණු කිරීමත් සිදුකරයි.

ස්වයංක්‍රීය සමාන්තරකරණය

අනුක්‍රමික වැඩසටහනක් සංග්‍රාහකයක් (compiler) මගින් ස්වයංක්‍රීයව සමාන්තරකරණය කළහැකි නම් එය සමාන්තර පරිගණනයේදී ඉතා වැදගත් වේ. ස්වයංක්‍රීය සමාන්තරකරණය සදහා දශක ගණනාවක සිට පර්යේශණ කළද එය තවමත් සාර්ථක මට්ටමක නොපවතී.

සාමාන්‍ය භාවිතයේ ඇති සමාන්තරකරණය සදහා වූ ක්‍රමලේඛන භාෂා සම්පූර්ණ ලෙස සමාන්තර භාවයෙන් හෝ අර්ධ සමාන්තර භාවයෙන් යුතුවේ. මේවායේ සංග්‍රාහක වෙත විධාන නිකුත් කිරීම මගින් සමාන්තරගතකරණක කරගතයුතුය. කෙසේ වෙතත් සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන්තරගත පරිගණක ක්‍රමලේඛන භාෂා ඇත්තේ කීපයක් පමණි. ඒවා නම් SISAL, Parallel Haskell සහ ( FPGAs සදහා) Mitrion-C.

වැඩසටහන් සමීක්ශණය (Application check-pointing)

පරිගණකයක් විශාල සහ සංකීරණ වන තරමට එහි බිදවැටුමක් හෝ වැරැද්දක් වීමේ සම්භාවිතාවයද වැඩි වේ. වැඩසටහන් සමීක්ශණය යනු පරිගණක පද්දතියක් මගින් දැනට පවතින විචල්‍යයන් සහ සම්පත් වෙන්කරගෙන ඇති ආකාරය පිළිබඳව තබාගන්න සටහනයි. කුමන ආකාරයක හෝ වැටසටහන් බිදවැටුමකදී මෙම දත්ත භාවිතයෙන් නැවත වැඩසටහන පණගැන්වීම කළහැක. මේ නිසා හදිසි බිඳවැටුමකදී වැඩසටහන නැවත මූලික ස්ථානයේ සිට පණගැන්වීමකින් තොරව අවසාන වැඩසටහන් සමීක්ශණ ස්ථානයේ සිට එය ක්‍රියාකාරී කිරීම කළහැක. දින ගණන්, මාස ගණනින් ක්‍රියාකාරී වන වැඩසටහන් සදහා මෙය ඉතා වැදගත් වේ.

Algorithmic ක්‍රමය

සමාන්තර පරිගණක විශාල සහ ප්‍රභල වීමත් සමගම අතීතයේ විසදීමට අසීරු වූ විවිධ ගැටලුද විසදීමේ හැකියාව ඒවාට ලැබිනි. වර්තමානයේ සමාන්තර පරිගණනය ඉතා විශාල පරාසයක භාවිතයන් සදහා යොදාගනී. bioinformatics,  protein folding සහ sequence analysis පමණක් නොව ආර්ථික කටයුතු mathematical finance සදහාද මේවා යොදාගනී.
සමාන්තර පරිගණනයේදී පැන නගින පොදු ගැටලු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.

 Dense linear algebra
 Sparse linear algebra
 Spectral methods (උදාහරණ Cooley–Tukey FFT algorithm|Cooley–Tukey fast Fourier transform)
 n-body simulation|n-body problems (උදාහරණ  Barnes–Hut simulation)
 Regular grid|Structured grid problems (උදාහරණ  Lattice Boltzmann methods)
 Unstructured grid problems (උදාහරණ  finite element analysis)
 Monte Carlo method|Monte Carlo simulation
 Combinational logic (උදාහරණ  Brute force attack|brute-force cryptographic techniques)
 Graph traversal (උදාහරණ sorting algorithms)
 Dynamic programming
 Branch and bound methods
 Graphical models (උදාහරණ  hidden Markov models and constructing Bayesian networks)
 Finite-state machine simulation

ඉතිහාසය

සමාන්තරකරණයේ සැබෑ මූලය ෆෙඩ්රිකෝ ලූගි, කොන්ට් මෙනබ්‍රා (Federico Luigi, Conte Menabrea) සහ චර්ස් බැබේජ්ගේ (Charles Babbage) විග්‍රහාත්මක එන්ජිමෙහි කටු සටහන (Analytic Engine) දක්වා අතීතයට දිවයයි.
IBM සමාගම මගින් 1974 දී හදුන්වා දුන් 704 නම් පරිගණකය ප්‍රථමවරට සම්පූර්ණයෙන් ස්වයංක්‍රීය ඉපිලෙන ලක්ෂ ගණිතාංක (floating point) විධාන භාවිතයට ගත් පරිගණකයයි.

1958 දී S. ගිල් (S. Gill Ferranti) විසින් සමාන්තර පරිගණනයේදී ශාකනය සහ පොරොත්තුව පිළිබඳව සකච්චා කරන ලදී. එමෙන්ම 1958දී IBM සමාගමේ පර්යේෂකයන් වූ ජෝන් කෝක් (John Cocke) සහ ඩැනියෙල් ස්ලොට්නික් (Daniel Slotnick) යන අය විසින් අංක ගණිතය සදහා සමාන්තර පරිගණනය යොදා ගැනීම සාකච්චා කරන ලදී. Burroughs සමාගම (Burroughs Corporation) මගින් 1962 දී D825 නම් පරිගණකය හදුන්වා දෙනලදී. මෙය දත්ත සැකසුම් ඒකක හතරක් සහිත මතක මොඩියුල 16 කට හරස් දඩු ස්වීචයක් (crossbar switch) ඔස්සේ ඇතුල්වියහැකි පරිදි නිපදවන ලදී. 1967 දී අම්ඩාල් සල ස්ලොට්නික් විසින් AFIPS (American Federation of Information Processing Societies) සම්මන්ත්‍රණය සදහා සමාන්තර පරිගණනය සදහා සාධ්‍යතාවය පිළිබඳව විවාදයක් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.

1969 දී අමෙරිකාවේදී හනිවෙල් සමාගම (Honeywell) මගින් ප්‍රථම Multics පද්දතිය හදුන්වා දෙනලදී. එය සමමිතික බහු දත්ත සකසන ඒකකයක් වූ අතර දත්ත සකසන අටක් එකවර සමාන්තරව ක්‍රියාකරවීමේ හැකියාව තිබිනි. 1970 දී කානෙජි මෙලෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේ (Carnegie Mellon University) ඇරබි C.mmp නම් දත්ත සකසන එකකට වඩා ඇති බහු දත්ත සකසන පිළිබඳ ව්‍යාපෘතිය එවැනි වර්ගයේ ප්‍රථම පද්දති වලින් එකක් විය.

SIMD සමාන්තර පරිගණන යන්ත්‍ර 1970 දශකය දක්වා අතීතයකට විහිදේ. මුල් කාලීනව ඉදිකෙරුනු SIMD පද්දති සදහා පෙළබවීමක් ලැබුනේ බහු විධාන සහිත දත්ත සැකසුම් ඒකක මෙහෙයුම් පද්දති (control unit) වල ගේට්ටු ප්‍රමාදය (gate delay) හේතුවෙනි.  මේ අතර ස්ලොට්නික් විසින් විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තර පරිගණන ඒකකයක් තැනීම ඇරබීය. ඒ Lawrence Livermore ජාතික විද්‍යාගාරය ([Lawrence Livermore National Laboratory) සදහායි. ඔහුගේ අරමුණ සදහා මූල්‍ය සම්පාදනය අමෙරිකානු ගුවන් හමුදාව මගින් දරනු ලැබීය. එහි ප්‍රථිපල ලෙස  ILLIAC IV පරිගණකය නිර්මානය විය. එහෙත් මෙම ව්‍යාපෘතිය එතරම් සාර්ථක නොවුන අතර ඇස්තමේන්තුගත කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් සහ සිවු ගුණයක් මුදල් වැය කර 1976 වනවිට අවසන් කළ මෙම පරිගණකයට වඩා එකල ජනප්‍රියව තිබූ Cray-1 වැනි සුපිරි පරිගණක වේගවත් විය..

මේවත් බලන්න
සුපිරි පරිගණක
CPU උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය
CPU පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව
 List of important publications in concurrent, parallel, and distributed computing
 List of distributed computing conferences
 Content Addressable Parallel Processor
 Transputer

මූලාශ්‍ර

භාහිර පුරුක්

 Lawrence Livermore National Laboratory: Introduction to Parallel Computing
 Comparing programmability of Open MP and pthreads
 What makes parallel programming hard?
 Designing and Building Parallel Programs, by Ian Foster
 Internet Parallel Computing Archive
 Parallel processing topic area at IEEE Distributed Computing Online
 Parallel Computing Works Free On-line Book
 Frontiers of Supercomputing Free On-line Book Covering topics like algorithms and industrial applications
 Universal Parallel Computing Research Center
 Course in Parallel Programming at Columbia University (in collaboration with IBM T.J Watson X10 project)
 Parallel and distributed Grobner bases computation in JAS
 Course in Parallel Computing at University of Wisconsin-Madison
 OpenHMPP, A New Standard for Manycore

පරිගණක තාක්ෂණය

සමාන්තර පරිගණනය


Antonio Lima Solà (Gavà, 22 de septiembre de 1970) es un exfutbolista español-andorrano que actuaba como defensa o centrocampista. Actualmente trabaja para el departamento de scouting del Arsenal Football Club en España. Se le atribuye, entre otras acciones, haber sido el descubridor en Europa de Neymar y Philippe Coutinho .

Como jugador

Después de pasar por la Escuela Municipal de Fútbol de Gavà, Toni siguió con su formación futbolística en el colegio Sant Ermengol y en las categorías de fútbol base del FC Andorra. En 1986 se integró a la categoría juvenil del FC Barcelona en la que coincide, entre otros, con Pep Guardiola. Tras un breve paso por la Damm, fichó por el Real Madrid que lo incorporó en su equipo filial.

Tras varias aventuras en diferentes equipos incluso en Portugal y Grecia, uno de los momentos de mayor éxito lo vivió en el CF Gavà de su ciudad natal, en el cual se enroló en la temporada 2001-02: actuó en 17 partidos y marcó tres goles, el último de ellos en el último minuto del partido contra el Burriana que determinó el ascenso a Segunda División B.

Selección nacional

Toni Lima debutó con la selección absoluta de Andorra en un amistoso contra Estonia el 22 de junio de 1997 en el Iinnastaadion de Kuressaare, que acabó con derrota para el representativo del Principado por 4-1. Toni jugó los 90 minutos.

Durante su carrera participó en 64 partidos internacionales, de los cuales obtuvo tres victorias. La más importante fue el 13 de octubre de 2004 contra Macedonia, en un partido válido por las clasificatorias rumbo al Mundial de Alemania 2006. Fue la primera victoria oficial de la selección absoluta de Andorra en su historia. Toni jugó los 90 minutos y fue el capitán del equipo.

Su último encuentro con la Tricolor fue el 10 de junio de 2009 al actuar 47 minutos contra Inglaterra en Wembley en un partido válido por las clasificatorias rumbo al Mundial de Sudáfrica 2010. No obstante, su mayor anécdota con la selección fue el 7 de septiembre de 2005 en un partido por las clasificatorias rumbo al Mundial de Alemania 2006: se encaró con el delantero neerlandés Ruud Van Nistelrooy tras fallar un penalti.

Toni además participó en un partido amistoso con la selección de Cataluña contra el Fútbol Club Barcelona el 25 de junio de 1995, que acabó con triunfo de la absoluta por 5-2 con un tanto de Lima, tras asistencia de Pep Guardiola.

Como director técnico

Toni posee la licencia de Entrenador UEFA Pro y el curso superior de formación de director deportivo, ambos expedidos por la Real Federación Española de Fútbol. Su primera incursión en los despachos fue en la secretaría técnica del Deportivo Alavés en 2005.

Tras ocupar la dirección deportiva en el SD Ibiza y el CD Puertollano, ambos cumpliendo con creces sus objetivos, su gran salto se produce en 2011 cuando se incorpora a la estructura técnica del Internazionale Milano como responsable del mercado sudamericano, específicamente Brasil ya que previamente colaboraba con la Confederación Brasileña de Fútbol desde 2004.

Precisamente esa cercanía con Brasil le permitió ayudar al cuerpo técnico de la selección brasileña de fútbol durante los Juegos Olímpicos de Londres 2012, evento en el cual estrechó lazos con jugadores como Neymar, Philippe Coutinho, Lucas Leiva, Marcelo y Alisson, entre otros. De hecho, a Toni Lima algunos le atribuyen la recomendacion de Neymar al FC Barcelona y de Coutinho al Inter después de haber seguido a ambos en participaciones con selecciones menores de Brasil en el torneo Mediterranean International Cup.

A partir de enero de 2017 se integró al Manchester United para desarrollar su labor de scouting en España. Luego de dos temporadas y media en el club británico, Toni volvió al Deportivo Alavés, ahora como Director de Fútbol Internacional.

A partir de agosto de 2021, Toni regresa al fútbol inglés como responsable del mercado español para el primer equipo del Arsenal Football Club.

Vida personal

Toni se mudó a Andorra en 1982 por motivos laborales de sus padres. Tras completar la escolaridad accedió a la nacionalidad andorrana al igual que su hermano Ildefonso, actualmente capitán y jugador con más internacionalidades en la historia de la selección de Andorra.

Lima es además uno de los fundadores de la Asociación de Futbolistas Andorranos (AFA), entidad creada a inicios de 2016 por algunos de los jugadores más importantes del fútbol nacional. Toni es el actual vicepresidente de AFA.

Además de su carrera ligada al fútbol, Toni es Licenciado en Historia por la Universidad de Barcelona y cursó un año de Derecho en la misma sede académica. Habla seis idiomas: castellano, catalán, inglés, portugués, italiano y francés.

Clubes como jugador (primer equipo)

Referencias

Enlaces externos

 Ficha de Toni Lima en ForaDeJogo.net

Emigrantes españoles hacia Andorra
Futbolistas de la provincia de Barcelona
Futbolistas del Real Madrid Castilla Club de Fútbol en los años 1990
Futbolistas del Palamós Club de Futbol
Futbolistas del Club Polideportivo Almería
Futbolistas del Real Murcia Club de Fútbol en los años 1990
Futbolistas del Clube de Futebol União
Futbolistas del Ontinyent Club de Futbol
Futbolistas del Club de Futbol Gavà
Futbolistas del Ionikos de Nicea
Futbolistas del Amurrio Club
Futbolistas de la Unión Deportiva Ibiza Eivissa
Futbolistas de la selección de fútbol de Cataluña
Futbolistas de la selección de fútbol de Andorra
Futbolistas nacionalizados en Andorra
Hermanos futbolistas
Nacidos en Gavá

Antonio Lima Solá


نُبّل مدينة سورية ومركز ناحية نبل التابعة إلى منطقة اعزاز في محافظة حلب. تقع شمال غرب مدينة حلب قرب جبل سمعان وتبعد عن مدينة حلب 20 كم، غرب الطريق الدولية المؤدية إلى تركيا.

مدينة نبل تقع في منطقة تاريخية، ابتداء من غرب المدينة تبدأ سلسلة من المواقع الأثرية في هذه المنطقة من سورية المسماة بالمدن الميتة أو المدن المنسية.

بلغ عدد سكانها 21039 نسمة عام 2004، بينما بلغ عدد سكان ناحية نبل 51948 نسمة. يعمل معظم أهلها بالتجارة. وكافة الخدمات متوفرة في المدينة فيوجد حافلات نقل صغيرة (السرافيس) تعمل على خط مدينة حلب بالإضافة إلى عدد من سيارات الأجرة التي تعمل على مركز حدود مدينة نبل.

ينتمي أغلب سكانها إلى الطائفة الشيعية الاثني عشرية (الجعفرية الإمامية).

يتوسط القرية تل أثري قديم لم يتم فك رموزه بعد وساحة بها نافورة.

التسمية
اسم نبل، اسم [آرامي] مثله مثل كثير من الأسماء الآرامية المنتشرة في المنطقة.

ويذكر الشيخ كامل الغزي في كتابه «نهر الذهب في تاريخ حلب» أن اسم «نبل» مشتق من اسم إله آرامي اسمه الإله «نبو»، وهو إله العلم والمعرفة والسمو والرفعة عند الآراميين.
ويعدّد أسماء عدد من المزارع المحيطة بمدينة نبل مثل:
«كفر حشيم، باطموس، القنطرة، النهرية، الزيدية» وهذه المزارع ما تزال إلى الآن تُعرَف بهذه الأسماء.[2]

الخصائص الجغرافية
ترتفع مدينة نبل عن سطح البحر حوالي 410 أمتار، وارتفاع مدينة حلب 385 متر.
مدينة نبل ذات مناخ معتدل يميل إلى البرودة، لوقوعها في المدى المفتوح «لفتحة باب الهوى» التي تعبرها رياح باردة نسبياً، وفيها شيء من رطوبة البحر أحياناً، وإن غَلبَ على جوِّها الجفاف.
شتاؤها بارد، وربيعها أخّإذ، وصيفها حار نسبياً، لكنه أبرد حرارةً من مدينة حلب الشهباء. أمطارها موسمية متوسطة، تغطي الثلوجُ أقدامَها أحياناً لقربها من أطراف الجبال الشمالية.

الموقع وأهميته
تقع مدينة نبل إلى الشمال من مدينة حلب على بعد حوالي 20 كم، على الطريق العام الذي يربط مدينة حلب بمنطقتي اعزاز وعفرين والذي سمي بطريق عنتاب، وهو طريق دولي ذو اتجاهين. ولمدينة نبل مدخل خاص بها مشجّر ومُضاء، متفرع غربا من الطريق العام بطول 3 كم، ويزين المدخلَ قنطرةٌ معمارية جميلة.

يعد موقع مدينة نبل الجغرافي ذا أهمية جغرافية وتاريخية كبيرة، لأنها نقطة مركزية بؤرية للمدن التاريخية الأثرية الكثيرة التي تلتف حولها في محيط نصف دائري قطره حوالي 15 كم ويمتد هذا القوس من شمال مدينة نبل إلى غربها فجنوبها.

وترتبط مدينة نبل بهذه المدن الأثرية التاريخية كلها، بشبكة طرقية معبدة، تمتد عبر السهول والجبال المحيطة بمدينة نبل، وتلتقي فيها جميع هذه الطرق، لتكون نبل بمثابة همزة الوصل بين المناطق والبلدات والقرى شرق مدينة نبل وشمالها، من جهة، وبينها وبين مدينة حلب جنوبا، من جهة أخرى.

مدن منسية
وهذه المدن الأثرية التاريخية المنسية، كثيرة جدا، منها:

كيمار، الكالوتي، براد (وفيها بقايا كنيسة مار مارون)، عين دارة، عقيبة، خراب شمس، برج القاص، برج حيدر وصولا إلى المكان الأبرز والأهم قلعة ودير سمعان، وانتهاء «بقصر المشبك» الواقع في منتصف الطريق تقريبا بين قلعة سمعان ومدينة حلب.

وهذه المدن ما تزال شاهدا حيا على أهمية المنطقة، ودورها عبر التاريخ الحضاري للمنطقة، بأوابدها وآثارها الرائعة، والتي ما تزال تحتاج إلى جهود كبيرة جدا لإظهارها للعالم كإحدى البؤر الحضارية عبر التاريخ الإنساني.

معالم

التلّ الأثري
يتوسّط التل الاثري مدينة نبل تلٌّ أثريٌّ ترابي ضخم أجرد، يُعرف باسم تل نبل الأثري. أطرافه الشمالية والجنوبية والشرقية مرتفعة عما حولها كالجرف، فيما التصقت بأسفل أقدامه بيوت ومحلات عديدة.

أما الجهة الغربية، فتنبسط غربًا حتى تصبح بمستوى منسوب الأرض المحيطة، وقد غطي سفحه أيضا بكثير من البيوت والمحلات التي حجبت التل كله وراءها، وبات من الصعب مشاهدة التل إلا من مكان مرتفع وبعيد. لم تجر للتل ـ حتى الآن ـ أي عمليات مسح أو تنقيب أثري، لاكتشاف مكنوناته التاريخية والأثرية.

تقع الساحة العامة الكبيرة في السفح الغربي الجنوبي للتل. وفي غرب الساحة يقع جامع علي بن أبي طالب بمئذنته العالية، ويزين وسط الساحة نافورة.

نبل والأحداث السورية

حصار نبل والزهراء

في أواخر شهر تموز 2012، قطع الطريق الواصل بين مدينتي الزهراء ونبل عن حلب بشكل تام ومنع أهالي الزهراء ونبل من التنقل من وإلى حلب وبدئ حصار على مدينتي الزهراء ونبل.

تطور هذا الحصار على مراحل فبعد إغلاق الطريق العام المؤدي من الزهراء ونبل إلى حلب تجمعت كتائب من الجيش السوري الحر خارج مدينتي الزهراء ونبل ومنعوا أهاليهما من التزود بالمؤن والغذاء والدواء وقطعوا الطريق المؤدي من الزهراء ونبل إلى منطقة عفرين والذي يمتد عبر القرى الموجودة في الجهة الغربية والشمالية من مدينة الزهراء ونبل.

أخذ هذا الحصار يشتد فترة بعد فترة وخاصة بعد أن سيطرة حزب الله على مدينة القصير ي محافظة حمص، فانطلقت عملية سمّيت بصدى القصير، انطلقت خلالها عشرات قذائف الهاون وصواريخ الغراد على المدينة.

فك الحصار
في 3 فبراير 2016، استطاعت قوات الجيش السوري مع القوات الرديفة والحليفة وعدد كبير جداً من رجال نبل والزهراء أن تفك الحصار عن هاتين البلدتين.

مراجع

أماكن مأهولة في منطقة أعزاز
بلدات سوريا
تجمعات شيعية في سوريا
جغرافيا سوريا
محافظة حلب
مدن سوريا

نبل (حلب)


مدرسة المعجبين أو لِكول دِ فان (بالفرنسية L'École des fans)، برنامج أنتجه التلفاز الفرنسي ما بين عامي 1976 و 1998 كان يقدمه الإعلامي الفرنسي جاك مارتَن (Jack Martin)، واستضاف مشاهير الموسيقا والغناء الفرنسي.

في البرنامج الذي كان يُقدَّم أمام جمهور حيٍّ على مسرح التلفزيون، كان المقدم يستضيف عددا من الأطفال تتراوح أعمارهم ما بين 3 و 10، فيقيم مع كل منهم بدوره حوارا قصيرا يسألفيه الطفل أو الطفلة عن نفسها وأسرتها أو من حضرت معهم، ثم يغني كل طفل أغنية أو يعزف مقطوعة يحفظها، في أحيان كثيرة يصاحبه ويشجعه المغني أو الموسيقي الذي اشتهر جماهيريا بأداء القطعة الموسيقية. لم يكن البرنامج موجها حصرا لجمهور من الأطفال، إلا أن جوّه عُدَّ ودودا وأليفا جدا للأطفال، ومَيَّزه أسلوب مقدمه.

في نهاية فقرة أداء كل طفل فإن الأطفال المشاركين الآخرين يقيِّمونه بإعطاءه درجات، وعندما يلحظ المقدم درجة ما تنحرف كثيرا عن متوسط الدرجات الأخرى فإنه كان يسأل الطفل الذي منح الدرجة عن السبب مما كانت تنتج عنه محاورات طريفة مع الأطفال. في نهاية البرنامج كان الأطفال المشاركون كلهم يتساوون في الدرجة النهائية الممنوحة من المقدم والضيف، ويحصلون جميعا على هدايا.

من الأطفال الذين ظهروا في البرنامج ثم اشتهروا فيما بعد كموسيقيين فانيسا بارادي. أذيعت حلقات من البرنامج في قنوات تلفزة عربية منها قنوات التلفزيون المصري أثناء عقدي الثمانينيات والتسعينيات. توجد كذلك نسخة كندية من البرنامج أنتجها تلفزيون مقاطعة كيبيك وتوقفت عام 2008.

روابط خارجية

مراجع

برامج تلفزيونية فرنسية

مدرسة المعجبين (برنامج فرنسي)


උතුරු ආසියාව () යනු ආසියාවේ උතුරුදිග ම කලාපය වෙයි. මෙම කලාපය විටෙක සයිබීරියාව (Siberia) ලෙස ද හැඳින්වෙයි.

ඉතිහාසය

ආශ්‍රිත ලිපි

Arctic Region
Far North
European Russia
Asia
Geography of Asia
Northeast Asia
Russian Far East
Ural region
Siberian High, a semipermament anticyclone

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

Asia-Pacific
ආසියාවේ භූගෝලීය ලක්ෂණ
ආසියාවේ කලාප

උතුරු ආසියාව


صلاح بن طالع بن ناصر الغيدان  (8 أبريل 1981) صحفي ومذيع سعودي، يقدم برنامج (النقطة العمياء) على قناة السعودية، وقدّم قبلها العديد من البرامج منها: برنامج 99 على قناة الرياضية السعودية، وبرنامج (الرئيس) على قناة لاين سبورت.

التعليم والعمل

 حاصل على البكالوريوس في اللغة العربية من جامعة الملك سعود عام 1424هـ / 1425هـ.
 حصل على دبلوم عالي تخصص فنّ الإلقاء والمقابلة - قسم الإعلام - من جامعة الملك سعود عام 1426هـ.
 ماجستير وظيفي في الدراسات الدبلوماسية من وزارة الخارجية السعودية - المعهد الدبلوماسي - .
 مذيع برامج اجتماعية حواريّة بالتلفزيون السعودي - القناة الرياضية التحق بالقناة السعودية الرياضية منذ انطلاقتها في تاريخ 14/ 7/ 1423هـ.
 ويعمل كمُعدّ برامج، ثمّ عمل في قسم العلاقات العامة إلى جانب الإعداد لمدة سنتان ونصف تقريباً، حتى تاريخ 23/ 11/ 1425هـ.
 عمل مديراً لإدارة العلاقات العامّة في القناة الرياضية لمدّة سنة.
 شارك في إعداد وتقديم التقارير الميدانيّة لمدّة سنة حتى 15/ 11/ 1426هـ. ومقدماً للبرامج الحواريّة المباشرة، ونشرات الأخبار.
 عمل في قناة لاين سبورت مقدماً لبرنامج الرئيس.

البرامج
أهم البرامج التي قام بإعدادها:
 برنامج شباب
 برنامج ساعة مع صلاح الغيدان
 برنامج مكون من جزأين عن الملك عبد الله بن عبد العزيز
 إعداد وتقديم برنامج 99 على القناة السعودية.
 برنامج الرئيس. على قناة لاين سبورت.
 برنامج الله يعطيك خيرها.
 برنامج (النقطة العمياء) على القناة السعودية. وهو برنامج حواري بدأ عرضه في 5 يناير 2023.

الألقاب
 حصل على الترتيب الخامس كأفضل مذيع تلفزيوني لعام 2007 (حسب ترشيحات صحيفة الرياض الإلكتروني).
 برنامج 99 حاز على أفضل برنامج تلفزيوني لعام 2007.
 أفضل مذيع في القناة الرياضية لعام 2008 بحسب دراسة بحثية موسعة قامت بها جامعة الملك سعود على مستوى المملكة.
 برنامج 99 أفضل برنامج تلفزيوني في التلفزيون السعودي لعام 2008 بحسب دراسة بحثية موسعة قامت بها جامعة الملك سعود على مستوى المملكة.

مراجع

أشخاص على قيد الحياة
صحفيون سعوديون
مذيعو التلفزيون السعودي
مذيعون سعوديون
مواليد 1401 هـ
مواليد 1981
مقدمو برامج تلفزيونية حوارية سعوديون
خريجو جامعة الملك سعود

صلاح الغيدان


Zvjezdasti ljiljan (zlatoglavi ljiljan, lukovičasti ljiljan; lat. Lilium bulbiferum) je vrsta ljiljana, lukovičasta zeljasta trajnica raširena po Europi, uključujući Hrvatsku .

Raste po brdovitim i planinskim pojasima do 1900 metara nad morem. Naraste od 30 do 100 cm. visine. Stabljika je uspravna, dlakava u gornjem dijelu. Cvjetovi dvospolni, bez mirisa, listovi ocvijeća na vrhu svinuti, crvenonarančasti sa crvenosmeđim pjegama. plod je kapsula.

Sinonimi
 Lilium atrosanguineum H.Vilm.
 Lilium aurantiacum Weston
 Lilium biligulatum Baker
 Lilium bulbiferum subsp. croceum (Chaix) Baker
 Lilium croceum Chaix
 Lilium elatum Salisb.
 Lilium fulgens W.H.Baxter
 Lilium fulgens É.Morren ex Spae
 Lilium haematochroum Lem.
 Lilium humile Mill.
 Lilium lateritium Baker
 Lilium latifolium Link
 Lilium luteum Gaterau
 Lilium pictum Baker
 Lilium pubescens Bernh. ex Hornem.
 Lilium sanguineum Lindl.
 Lilium scabrum Moench
 Lilium sibiricum Willd.

Izvori

Ljiljani

Flora Hrvatske
Flora Europe

Zvjezdasti ljiljan


Campolide, Portekiz'de Lizbon belediyesine bağlı olan, 2,79 km² yüzölçümüne sahip, 15.928 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia). 7 Şubat 1959'da São Sebastião da Pedreira'dan ayrılarak bucak statüsü verilmiştir.

Lizbon'ın bucakları

Campolide


Nicolas Auguste Tissot (; 16 de março de 1824 - 14 de julho de 1907) foi um cartógrafo francês, que em 1859 e 1881 publicou uma análise da distorção que ocorre nas projeções do mapa. Ele concebeu a indicatrix de Tissot, ou círculo de distorção, que quando plotado em um mapa aparecerá como uma elipse cujo alongamento depende da quantidade de distorção do mapa naquele ponto. O ângulo e a extensão do alongamento representam a quantidade de distorção angular do mapa. O tamanho da elipse indica a quantidade de distorção da área.

Biografia
Nascido em Nancy, Meurthe, França, Tissot foi treinado como engenheiro no exército francês, do qual se formou como capitaine du génie. No início da década de 1860, tornou-se instrutor de geodésia na renomada Ecole Polytechnique, em Paris. Na mesma época, ele se entregou a um programa de pesquisa destinado a determinar a melhor forma de projeção cartográfica para uma determinada região e apresentou suas descobertas à Académie des Sciences.

No século XVIII, o cartógrafo alemão Johann H. Lambert havia enunciado uma teoria matemática das projeções cartográficas e das características concomitantes das distorções que qualquer projeção envolvia. Carl Friedrich Gauss também havia estudado o assunto antes das contribuições de Tissot no final do século XIX.

A pesquisa de Tissot em meados da década de 1850 sobre métodos para encontrar boas projeções para regiões específicas o levou a desenvolver uma projeção que ele considerava ótima. Embora não seja exatamente igual ou conforme, sua projeção resultou em "distorção insignificante para uma região muito pequena". Posteriormente, sua projeção ótima foi adotada pelo serviço geográfico do Exército francês. Enquanto seus primeiros conceitos sobre distorções cartográficas se desenvolveram em meados do século, foi somente com a publicação de Mémoire sur la représentation des surface et les projeções des cartes géographiques em 1881 que a Indicatrix de Tissot se tornou popular. No livro, Tissot defendeu seu método, supostamente demonstrando que "qualquer que seja o sistema de transformação, há em cada ponto da superfície esférica pelo menos um par de direções ortogonais que também serão ortogonais na projeção".

Tissot empregou um dispositivo gráfico que chamou de elipse indicatrice ou círculo de distorção. Quando plotado em um mapa, revela a quantidade de distorção do mapa no ponto específico onde a elipse é plotada. Ele sugeriu que o ângulo e a extensão do alongamento do círculo de distorção representavam a quantidade de distorção angular do mapa, enquanto o tamanho da elipse correspondia à quantidade de distorção na área.

Em um contexto cartográfico do século XIX, em que os profissionais buscavam formas de aplicar os princípios matemáticos à ciência do mapeamento e da projeção cartográfica, a teoria de Tissot foi bem recebida, pelo menos na Europa continental. Mesmo no mundo acadêmico anglo-americano mais contido, um colunista da Science, uma publicação patrocinada pela Associação Americana para o Avanço da Ciência, elogiou o método de Tissot e encorajou seus leitores a estudar seu trabalho na esperança de que tal estudo "levará à adoção de projeções melhores do que as que estão atualmente em uso." O legado do método de Tissot ainda é vívido hoje, como sugerido pelos autores de Map Projections for Europe, que argumentam que desde a famosa análise de Tissot sobre distorção, o único grande desenvolvimento científico na interpretação métrica da deformação foi o Verzerrungsgitter de Eduard Imhof, ou grade de deformação.

Tissot morreu em Voreppe, Isère, em 14 de julho de 1907.

Referências

Cartógrafos da França

Nicolas Auguste Tissot


Olesen-Olesen var et dansk band, der bestod af brødrene Peter og Henrik Olesen. Før Olesen-Olesen var de begge medlemmer af bandet Greene. Efter opløsningen af Olesen-Olesen har Peter Olesen blandt andet udgivet plader med De Efterladte, mens Henrik Olesen for en periode udgav under pseudonymet Ukendt under Samme Navn, nu under eget navn.

Deres debutalbum Indenlands Udenbys modtog tre ud af seks stjerner i musikmagasinet GAFFA, mens Dagens Gerning fra 1998 modtog fem ud af seks stjerner .

Diskografi
 Indenlands Udenbys (1997)
 Dagens Gerning (1998)
 Der Er Brev Fra Onkel Bob I Amerika (2000)
 Anonyme Melankolikere  (2002)
 Hårdnakket Idyl (2003)
 Solsort Og Forstærker (2005)
 Kain Og Abel (2007)

Referencer

Eksterne henvisninger
 Olesen-Olesen på Discogs

Musikgrupper fra Danmark

Olesen-Olesen


මැතිව් අබේසිංහ යනු ජාත්‍යන්තර තරගාවලි රැසකදී සිය රට නියෝජනය කල ශ්‍රී ලාංකික පදක්කම්ලාභී පිහිනුම් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 50මී නිදහස්ආර (23.62), 100මී නිදහස්ආර (50.53), 200මී නිදහස්ආර (1:52.14), 400මී නිදහස්ආර (4:03.90), 1500මී නිදහස්ආර (16:23.61), 50මී පසුපසආර (26.94), 200මී ඒකල මිශ්‍ර පිහිනුම් (2:07.33), 400මී ඒකල මිශ්‍ර පිහිනුම් (4:40.47) සහ 100මී සමනලආර (54.71) යන ඉසව්හී වත්මන් ශ්‍රී ලංකා වාර්තා උසුලන්නා වේ. ඔහු 2016 වසරේ ඉන්දියාවෙහි පැවති 12වන දකුණු ආසියාතික ක්‍රීඩා උළෙලහී වැඩිම රන් පදක්කම් ප්‍රමාණයක් හිමිකරගත් තරගකරුද විය. 2014 වර්ෂයේ තරුණ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කල ඔහු පිරිමි මීටර 100 නිදහස්ආර ඉසව්වෙහි 13වන ස්ථානය සහ පිරිමි මීටර 200 නිදහස්ආර ඉසව්වෙහි 15වන ස්ථානයට තේරී පත්විය. ඔහු FINA ලෝක ශූරතා තරගාවලියකට අදාල පරිසාධිත මට්ටම ඉක්මවූ ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකික පිහිනුම් ක්‍රීඩකයාද වේ.

මූලාශ්‍ර

1996 උපත්

මැතිව් අබේසිංහ


Concertina, concertina de seguridad o concertina barbada es un  tipo de alambre de púa o alambre de cuchillas fabricado en grandes bobinas que se pueden expandir como un bandoneón. Junto con el alambre de púas y el liso de acero galvanizado se utilizan para formar obstáculos o cerramientos de seguridad y de uso militar.

El propósito de la concertina es atrapar y causar graves cortes o lesiones a las personas que intenten atravesarla. Se pretende así disuadir e impedir el paso a través de las mismas.

Orígenes

Durante la Primera Guerra Mundial, los soldados fabricaban a mano estos artilugios, que actualmente tienen origen industrial.

En aquella época los obstáculos se formaban estirando el alambre entre estacas de madera o metal. En su forma más simple asemejan una valla o alambrado para uso agrícola, pero con una densidad mucho mayor.

La valla comprendía un doble obstáculo formado por alambres en diagonal fijados al suelo a cada lado, con alambres horizontales fijados a estos.

Obstáculos más elaborados podían construirse con múltiples líneas de estacas conectadas con alambre de púas de lado a lado, y en cualquier dirección posible. Aunque resultaban efectivos, su construcción llevaba mucho más tiempo.

Los obstáculos trabajosamente erigidos eran fácilmente destruidos por la artillería, pero la masa resultante de alambres enredados era un obstáculo más formidable que las barreras cuidadosamente construidas. Con  base en esta experiencia, en la Segunda Guerra Mundial  los soldados desplegaban simplemente rollos de concertina en forma relativamente floja, lo que resultaba mucho más rápido para desplegar al amparo de la oscuridad, y con mayor efectividad como obstáculo.

La concertina se transporta fácilmente en bultos compactos, pero se despliega mucho más rápidamente que el alambre de púas convencional.

Un pelotón de soldados puede desplegar una concertina a un ritmo de un kilómetro por hora. Cuando hay tiempo, se arman en patrones más elaborados para dificultar el traspaso.

Actualmente la concertina se fabrica en forma industrial, y está disponible en formatos que permiten su rápido despliegue desde vehículos o remolques.

Referencias

Bibliografía

Términos de arquitectura militar

La frontera de Polonia a Rusia.usaron kilómetros de kilómetros de este alambre por la gran escalación de la guerra.

Concertina (defensa)


Andrada Cynthia Tomescu (n. 30 iulie 1991, în Baia Mare) este o handbalistă română care joacă pentru clubul CS Măgura Cisnădie pe postul de pivot. În 2017, Tomescu a fost pentru scurtă vreme convocată și la echipa națională a României.

Carieră
Cynthia Tomescu și-a petrecut junioratul la clubul Extrem Baia Mare. În anul 2010, ea a fost cooptată de echipa locală de senioare HCM Baia Mare, unde a jucat până în vara anului 2014, când a fost împrumutată un sezon la SCM Craiova. În sezonul următor, handbalista a fost din nou împrumutată, de această dată la HCM Roman. Tomescu a continuat să joace pentru Roman încă un an, iar în vara anului 2017 s-a transferat la Corona Brașov. În ianuarie 2018, Tomescu și-a reziliat contractul cu Corona Brașov și a semnat cu Măgura Cisnădie. În 2020, s-a transferat la CS Dacia Mioveni 2012, iar în 2022 s-a întors la Măgura Cisnădie.

Palmares
Liga Campionilor:
Grupe: 2014

Liga Europeană:
Turul 3: 2023

Cupa EHF:
Grupe: 2019, 2020
Optimi: 2016
Turul 2: 2017

Liga Națională:
 Câștigătoare: 2014
 Medalie de argint: 2013
 Medalie de bronz: 2018

Cupa României:
 Câștigătoare: 2013, 2014
 Finalistă: 2016
 Medalie de bronz: 2015

Supercupa României:
 Câștigătoare: 2013
 Finalistă: 2016

Statistică goluri și pase de gol
''Conform Federației Române de Handbal, Federației Europene de Handbal și Federației Internaționale de Handbal:

Goluri în competițiile naționale:

Goluri în Liga Națională

Goluri în Cupa României

Goluri în Supercupa României

Goluri și pase de gol în competițiile internaționale:

Goluri și pase de gol la Campionatul Mondial de Handbal Feminin

Goluri în Liga Campionilor

Goluri în Cupa EHF

Referințe

Legături externe
  Federația Europeană de Handbal: Profil Cynthia Tomescu

Jucătoare de handbal din România
Handbaliste ale HCM Baia Mare
Handbaliste ale Corona Brașov
Nașteri în 1991
Sportivi români în viață
Băimăreni

Cynthia Tomescu