Türkçe ya da Türk dili, Güneydoğu Avrupa ve Batı Asya'da konuşulan, Türk dilleri dil ailesine ait sondan eklemeli bir dildir. Türk dilleri ailesinin Oğuz dilleri grubundan bir Batı Oğuz dili olan Osmanlı Türkçesinin devamını oluşturur. Dil, başta Türkiye olmak üzere Balkanlar, Ege Adaları, Kıbrıs ve Orta Doğu'yu kapsayan eski Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında konuşulur. Ethnologue'a göre Türkçe, yaklaşık 83 milyon konuşanı ile dünyada en çok konuşulan 16. dildir. Türkçe Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs'ta ulusal resmî dil statüsüne sahiptir.

Türkçe, diğer pek çok Türk dili ile de paylaştığı sondan eklemeli olması ve ünlü uyumu gibi dil bilgisi özellikleri ile karakterize edilir. Dil, tümce yapısı açısından genellikle özne-nesne-yüklem sırasına sahiptir. Almanca, Arapça gibi dillerin aksine gramatik cinsiyetin (erillik, dişilik, cinsiyet ayrımı) bulunmadığı Türkçede sözcüklerin bir kısmı Arapça, Farsça ve Fransızca gibi yabancı dillerden geçmedir. Ayrıca Azerice, Gagavuzca ve Türkmence gibi diğer Oğuz dilleri ile Türkçe yüksek oranda karşılıklı anlaşılabilirlik gösterir.

Türkçe 1928'de Atatürk önderliğinde gerçekleştirilmiş Harf Devrimi'nden beri Latin alfabesini temel alan Türk alfabesi ile yazılır. Standart Türkçedeki Yazım kuralları Türk Dil Kurumu tarafından denetlenir. İstanbul Türkçesi olarak da adlandırılan İstanbul ağzı, Türkçenin standart formudur ve Türkçe yazı dili bu ağzı temel alır. Bununla birlikte Güneydoğu Avrupa ve Orta Doğu'da çeşitli Türkçe şiveleri bulunur ve bu şiveler İstanbul Türkçesi ile çeşitli ses ve dilbilgisi farklılıklarına sahiptir.

Sınıflandırma

Türkçe, dil ailesi sınıflandırmasında, Doğu Avrupa, Orta Asya ve Sibirya'da konuşulan 30 kadar yaşayan dili kapsayan Türk dilleri ailesine mensuptur ve bu dil ailesinin Şaz Türkçesi koluna bağlı Oğuz dil grubunda yer alır. Oğuz grubu içinde ise Rumeli Türkçesi ve Gagavuzca ile birlikte grubun Batı kolunu oluşturur.

Türk dillerini konuşanların yaklaşık %40'lı kadar bir kesimi Türkçe konuşmaktadır. Türkçe dışında Azerice, Başkurtça, Çuvaşça, Kazan Tatarcası, Kazakça, Kırgızca, Nogayca, Özbekçe, Türkmence ve Yakutça Türk dilleri ailesinin en çok konuşulan diğer üyeleridir. Azerice, Gagavuzca, Kaşkayca ve Türkmence gibi diğer Oğuz dilleri ile Türkçenin yüksek oranda karşılıklı anlaşılabilirlik gösterdiği bulunmuştur. Her ne kadar Kıpçak grubuna üye diller olsa da Kırım Tatarcası ve Urumca da tarih boyunca Osmanlı Türkçesi gibi Oğuz dilleri ile etkileşimlerinden ötürü Türkçe ile benzerlikler gösterir.

Eskiden Ural-Altay dil ailesinin ve daha sonra Altay dillerinin bir üyesi olarak sınıflandırılmış Türk dillerinin günümüzde bu dil ailelerinden bağımsız olduğu kanısı dil bilimciler tarafından kabul görmektedir.

Coğrafi dağılım

Türkçe, Güneydoğu Avrupa ve Orta Doğu'da yer alan çeşitli ülke ve bölgelerde ana dil veya ikinci dil olarak konuşulur. Dil, Anadolu'nun büyük çoğunluğunda, Doğu Trakya'da ve Kıbrıs Adası'nın kuzeyinde çoğunluk tarafından ana dil olarak konuşulmaktadır. Eski Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasının kapsadığı Kuzey Suriye ve Irak, bazı Ege Adaları ve Balkanların güneyi ve doğusunda yaşayan Türk azınlıklar da Türkçeyi ana dilleri olarak kullanır.

2006 yılında yürütülmüş bir araştırmaya göre Türkçe, Türkiye'de yaşayan nüfusun %84'ünün ana dilidir. Geriye kalan nüfus ise, çoğunluğu Kürtçe olacak şekilde Türkiye'deki azınlık dillerinden birini ana dilleri olarak benimsemiştir ve Türkçeyi ikinci dilleri olarak kullanırlar.

Bu yayılıma ek olarak Türk diasporasının göç etmiş olduğu bölgelerde de Türkçe konuşurları bulunur. 2 milyondan fazla Türkçe konuşura sahip olduğu tahmin edilen Almanya'da nüfusun yaklaşık %3'ü Türkçe bilmektedir. Almanya'nın yanı sıra ABD, Fransa, Hollanda, Avusturya, Belçika, İsviçre ve Birleşik Krallık da Türkçe konuşabilen nüfusun yaşadığı önemli bölgelerdir. Göç edilen ülkelerde gerçekleşen kültürel asimilasyon sonucunda etnik Türk göçmenlerin yalnızca bir kısmı Türkçeyi akıcı ve ana dil seviyesinde konuşabilmektedir. Almanya'da 1980'li yıllardan itibaren Türkçe yayın yapan TD1, TFD, ATT, BTT gibi televizyon kanalları kurulmaya başlamıştır ve ZDF, WDR, DW gibi kanallarda Türkçe yayınlara yer verilmektedir.

Resmî kullanım
Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bu dil ülkenin resmî dilidir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nde (diğer adıyla Güney Kıbrıs Rum Yönetimi) anayasal olarak Türkçe, Yunanca ile beraber resmî dil olarak geçer. 1982 T.C. Anayasasına göre Türkçe, Türkiye Devleti'nin dilidir. Bu yasa anayasanın Birinci Kısmının, Genel Esaslar Bölümünde, 3. Maddede geçer. Aynı zamanda, ilgili bölümde bulunan 4. Maddeye göre bu madde asla değiştirilemez, değiştirilmesi teklif dahi edilemez.

Türkçe, diğer Türk devletlerinin de üyesi olduğu Türk Konseyi ve Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı gibi kuruluşlarda resmiyete sahiptir. Kıbrıs Cumhuriyeti ise Avrupa Birliği'nin Türkçeyi 25. resmî dili olarak kabul etmesi için başvuruda bulunmuştur.

Türkçe aynı zamanda çeşitli ülkelerde resmî açıdan bölgesel veya azınlık dili statüsüne sahiptir. Irak'ın Kerkük ilinde Türkçe, Kürtçe ve Arapça ile birlikte resmî dildir. Kuzey Makedonya'nın batısında yer alan Gostivar, Merkez Jupa, Plasniça ve Mavrova ve Rostuşa Belediyesi sınırları içinde Türkçe, Makedonca ve Arnavutça ile beraber resmî kullanımdadır. Kosova'da Prizren, Mamuşa, Gilan, Mitroviça, Priştine ve Vıçıtırın Belediyesi kapsamında Arnavutça, Sırpça ve Türkçe resmî dil statüsüne sahiptir. Prizren Belediyesi sınırları içinde Türkçenin resmiyeti ise ayrıca herhangi bir ölçütün dışında, Kosova Cumhuriyeti "Dillerin Kullanımı İçin Yasa" kapsamında yasa koruması altındadır. Romanya'da Türkçe, devletin ilgili bölge veya bölgeler için resmî olarak kabul ettiği 14 azınlık dilinden biridir. Ayrıca Romanya'da Kanal D Romania, Happy Channel, Acasă ve Timeless Dizi Channel gibi televizyon kanallarında Türkiye'de çekilen diziler alt yazılı olarak Türkçe yayımlanmaktadır.

Türkçenin önemli konuşur sayısına sahip olduğu ancak devletin ya da bölgenin resmî dili olmadığı yerler de bulunmaktadır. Nüfusunun %10 kadarının anadili Türkçe olan Bulgaristan ile kuzeydoğusunda Türk azınlıkların yaşadığı Yunanistan bu bölgelere örnektir. Buna rağmen Türkçe bu bölgelerde medyada, eğitimde ve çeşitli kurumlarda kullanılır. Bulgaristan devlet televizyonunun Türkçe programları vardır. Kırcaali Belediyesi ise iki dilde hizmet verir. Deliorman ve Doğu Rumeli'de okullarda seçmeli anadili dersi yer alır. Yunanistan'ın İskeçe ve Gümülcine'yi de kapsayan Batı Trakya bölgesinde yer alan 200'ü aşkın azınlık okulunda ise Yunanca ve Türkçe eğitim verilmektedir. Türkçe, bölgedeki Müslüman halkın dinî eğitiminde de kullanılmaktadır.

Kurumsal yapı ve kullanım

Türkçe, Türkiye'nin ve Türkiye Türklerinin kurumsal dilidir. Türkiye'de Türk Dil Kurumu, Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla 12 Temmuz 1932'de Atatürk'ün talimatıyla kurulmuştur. Cemiyetin kurucuları, hepsi de milletvekili ve dönemin tanınmış edebiyatçıları olan Sâmih Rifat, Ruşen Eşref, Celâl Sahir ve Yakup Kadri'dir. Kurumun ilk başkanı Sâmih Rifat'tır. Türk Dili Tetkik Cemiyetinin amacı, "Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini meydana çıkarmak, onu yeryüzü dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe eriştirmek" olarak tespit edilmiştir. Atatürk'ün sağlığında, 1932, 1934 ve 1936 yıllarında yapılan üç kurultayda hem Kurumun yönetim organları seçilmiş, hem dil politikası belirlenmiş, hem de bilimsel bildiriler sunulup tartışılmıştır. 26 Eylül-5 Ekim 1932 tarihleri arasında Dolmabahçe Sarayı'nda yapılan Birinci Türk Dili Kurultayı sonunda Kurumun "Lügat-Istılah, Gramer-Sentaks, Derleme, Lengüistik-Filoloji, Etimoloji, Yayın" adları ile altı kol hâlinde çalışmalarını sürdürmesi kabul edilmiştir. Sonraki kurultaylarda bu kollardan bazıları ayrılmış, bazıları tekrar birleştirilmiş; fakat ana çatı değiştirilmemiştir. 1934'te yapılan kurultayda Cemiyetin adı, Türk Dili Araştırma Kurumu; 1936'daki kurultayda ise Türk Dil Kurumu olmuştur.

Türk Dil Kurumu, Türkçenin imlasının standartlarını belirleme, dil hakkında çeşitli düzeyde çalışmalar yapma gibi konularda faaliyetler yürütür. Günümüzde bu kurum, yalnızca Türkiye değil, dünya çapında Türkçe ve Türkoloji ile ilgili çeşitli çalışmalarda kurumsal yüzü veya akademik mensuplarıyla yer almaktadır.

Türk Dil Kurumunun yapısıyla ilgili ilk önemli değişiklik 1951 yılındaki olağanüstü kurultayda yapılmıştır. Atatürk'ün sağlığında Millî Eğitim Bakanının Kurum başkanı olmasını sağlayan tüzük maddesi 1951'de değiştirilmiş; böylece Kurumun devletle bağlantısı koparılmıştır. İkinci önemli yapı değişikliği 1982-1983 yıllarında gerçekleştirilmiştir. 1982'de kabul edilen ve şu anda da yürürlükte olan Anayasa ile Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu, bir Anayasa kuruluşu olan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu çatısı altına alınmış; böylece devletle olan bağlar yeniden ve daha güçlü olarak kurulmuştur.

Tarih
Türkçe, Eski Türkçe yazılmış ve Türk dillerinin bilinen ilk yazılı kaynağı olan Orhun Yazıtları ele alındığında yaklaşık 1.300 yıllık bir tarihe sahiptir. Eski Türkçenin de üyesi olduğu Doğu grubu ile Ogur grubuna ait tüm Türk dillerinin ortak atası olan varsayımsal bir Ön Türkçenin var olduğu da düşünülmektedir.

Türkçe, Türkmence, Salarca ve Azerice'nin, Ana Oğuzca denilen bir dilden evrilerek oluştuğu varsayılır. Bu ön dilin Türkçeyi oluşturacak batı kolu, 11. ve 15. yüzyıllar arasında Anadolu Selçuklu Devleti ile Anadolu Beylikleri etrafında gelişerek Eski Anadolu Türkçesine evrilmiştir. Bu dil dönemi ise yerini, 15. yüzyıldan 19. yüzyıla değin devam edecek Klasik Osmanlıcaya bırakır. Yeni Osmanlıca, 19. ve 20. yüzyıllar arasında gelişir. Cumhuriyet Dönemi'nde yapılan reformlar sonucunda ise 20. yüzyıl itibarıyla dilde çeşitli değişiklikler yaşanmıştır.

Ön Türkçe

Ön veya Ana Türk dili, Türk dilleri ailesinin Şaz (Doğu) ve Oğur (Batı) branşlarına ayrılmadan önceki dönemlerine ait varsayımsal bir proto-dildir. Türk dillerinde yazılmış tarihi kaynakların büyük bir kısmı, bu ailenin Doğu koluna ait Karluk, Kıpçak ve Oğuz dilleri ile yazılmıştır. Bilinen en eski Türk dili olan Eski Türkçe de bu gruba aittir. Ancak bu gruba ait olmayan Hazarca, Bulgarca ve Çuvaşça gibi Ogur grubu dilleri de vardır. Bu iki grubun ortak bir atadan türediği göz önünde bulundurularak, Ogur dilleri ile Türkiye Türkçesi ve Eski Türkçe dahil tüm Türk dillerinin kökeni Ön Türkçeye dayandırılabilir. Bu dil dönemine ait yazılı kaynakların olmamasından ötürü Ana Türkçe varsayımsal bir 'yeniden oluşturulmuş' dildir ve diğer proto diller gibi belirli bir dönemdeki konuşma dili ile birebir aynı değildir.

Türk dillerinde görülen *ŕ ve *z ile *ĺ ve *š ayrımları bu dönemde gerçekleşmiştir. Ogur grubu dilleri *ĺ ve *ŕ seslerini benimserken Türkiye Türkçesi gibi geriye kalan tüm Türk dillerin atası olacak Şaz Türkçesi *z ve *š seslerini benimsemiştir. Aynı anlama gelen "ogur" ve "oğuz" sözcükleri bu ayrıma örnek teşkil etmektedir. Doğu grubu sözcüğün sonunda "z" sesini kullanırken, Batı grubu "r" sesini kullanmaktadır.

Eski Türkçe

Bilinen en eski Türkçe yazıt olan Orhun Yazıtları Eski Türkçe ile yazılmıştır. Bu yazıttan yola çıkılarak Türk dillerin tarihi 1300 yıl önceye kaynaklandırılmış ancak yazıtlarda kullanılan abecenin gelişmişliği bu dilin daha eski tarihlerde de var olmuş olabileceğine delil oluşturmuştur. Bugünkü Moğolistan'da Orhun (öz adında Orkun) ırmağı yakınlarında bulunan Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarından başka, dönemin tanınmış veziri Tonyukuk'un da kendisi için diktirdiği Ulan Bator kenti yakınlarındaki iki taş, Orhun Yazıtları'nın başlıca örnekleridir.

Eski Türkçe ile ilgili bilgilere Yenisey Yazıtları'ndan da ulaşılabilir. Eski Türkçe hakkında en kapsamlı bilgiler 9. yüzyılda kağıda yazılmış Irk Bitig adlı eserin keşfi ile sağlanmıştır.

Eski Anadolu Türkçesi

Türkçe, onu kullanan göçer evli ve yerleşik kavimlerin Orta Asya, Doğu Avrupa, Sibirya ve Orta Doğu'ya doğru göçleriyle yayılmıştır.

Divânu Lügati't-Türk, Türk dilini anlatan ve bu dilin yetisini göstermek için yazılan ilk sözlük yapıtıdır ve Kaşgarlı Mahmud tarafından 25 Ocak 1072'de yazılmaya başlanmış ve 10 Şubat 1074'te bitirilmiştir. Bu kitap içinde şu tümce bulunuyor: "Türk dilini öğrenmek çok gerekli bir iş olur". Yapıt, Türkçenin varsıl dil bilgisi özelliklerini en çarpıcı biçimde yansıtan bir özelliktedir.

Türkçenin kullanım alanını genişleten bir başka kişi, Karahanlı Devleti'nin üyesi, ikinci bir Türk ve Türkçe kültür abidesi olan Yusuf Has Hacib'dir. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig adlı yapıtı ile Türk dil birliğinin diğer önemli yazılı temelini attı. 1069-1070 yıllarında bu Türkçe yapıtı tamamladı.

Ahmed Yesevi 12 yüzyılda Türk dilinde yazdığı "hikmet" adlı şiirleri bir araya getiren Türk tasavvuf edebiyatının bilinen en eski örneklerini içeren kitap ile Türkçenin kullanımını etkiledi.

13. ve 14. yüzyılda yaşamını süren Yunus Emre Türkçenin, özellikle "Türkçe şiir dilinin" temel ustası ve abidesi olmuştur. Yunus Emre'nin edebiyat tarihi bakımından, önemli bir yanı da Anadolu'da, Türkçe şiir dilinin öncüsü olması ve tasavvuf sorunlarını yalın ve kolay anlaşılır bir dille söyleyişi nedeniyledir. Şiirlerinin ölçüsü, Türkçenin ses yapısına uygun aruz olmakla birlikte söyleyişi akıcı, sürükleyici bir nitelik taşır. Tasavvufun en güç anlaşılır kavramlarını, Türkçenin ses yapısına uygun biçimde dile getirir; şiirinde, duygu ve düşünce birliğinden oluşan bir derinlik görülür.

Hacı Bayram Veli 14/15. yüzyılda Anadolu'da yaşamını süren Türk mutasavvıf ve şair olarak eserlerini Türkçe olarak yazdı ve Türkçenin kullanımını Anadolu'da önemli biçimde etkiledi. Hacı Bayram Veli, Anadolu'da dil ve kültür birliğinin sağlanması için Türkçe eserler yazılmasında Leme'at ve Gülşen-i Raz gibi eserlerin Türkçeleştirilmesinde etkili olmuş, kendisi de halkın anlayacağı dilden Ahmed Yesevi geleneğine uygun olarak şiirler yazmıştır. Devrinde Arapça ve Farsça eser vermek revaçta iken, Hacı Bayram Veli'nin halk ile ilişki kurabileceği Türkçeyi tercih etmesi belli bir olgunluğa işaret eder. Bu olgunluk Anadolu'da dil birliğinin sağlanması ve Türk kültürünün egemen olmasıdır. Türkçecilik akımı yandaşlarını da etkilemiş, bu sufiler özellikle Türkçe yapıtlar vermişlerdir.

Yazıcıoğlu Muhammed, Eşrefoğlu Rumi gibi öğrencilerinin Envaru'l-Aşıkin, Muhammediye, Müzekkinü'n-Nüfus gibi eserleri Anadolu'da yıllarca kolaylıkla okunmuş, halkın elinden düşmemiştir. Ayrıca Akşemsettin, (1389/1390 - 1460), 15. yüzyılın en büyük sufilerinden biridir ve Türkçe ile, (örnek olarak Hayatın Maddesi ve Tıp adında) çeşitli eserler ortaya koymuştur.

Osmanlı Türkçesi

Osmanlı Türkçesi, Osmanlı İmparatorluğu'nda konuşulmuş, Eski Anadolu Türkçesinin ardılı olan bir dildir. Arapça ve Farsçadan etkilenmiş bu dönemin Türkçesinde söz varlığının %88'i bu iki dil kaynaklı olmaktadır. Buna rağmen dilde kullanılmakta olan Arapça kökenli sözcüklerin kaynağı bu iki dilin birbirleriyle direkt etkileşimi yerine, Farsçaya girmiş ve Farsçalaşmış Arapça kökenli sözcüklerin Osmanlı Türkçesine girmesi ile gerçekleşmiştir. Türkçe ve Farsçanın etkileşiminin Osmanlı Dönemi öncesinde modern Türklerin atası halkların Kuzeybatı İran bölgesinde bulunduğu dönemde gerçekleştiği düşünülmektedir. Arapça ve Farsçanın etkileri yalnızca alıntı sözcükleri değil, dilin dil bilgisini de önemli ölçüde etkilemiştir. Alfabe olarak Arap alfabesinin Farsça ve Türkçe için uyarlanmış bir biçimi kullanılmıştır. Bu dile Osmanlıca denilmesi Tanzimat döneminde gerçekleşmiştir.

Ancak modern Türkçenin temeli olan, daha az alıntı sözcüğe sahip ve daha az eğitimli, alt sınıf ve kırsal kesimde yaşayan halkın konuştuğu kaba Türkçe ile edebiyat ve devlet işlerinde kullanılmış Osmanlı Türkçesi, tıpkı Latince ve Halk Latincesinde olduğu gibi düşük bir karşılıklı anlaşılabilirlik göstermektedir.

Dil Devrimi

Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslaşma sürecini tamamlayan Türk Devrimi'nin ya da Atatürk devrimlerinin en önemli basamaklarından ilki, Cumhuriyet'in kuruluşundan 5 yıl sonra yapılan Harf Devrimi, ikincisi de Cumhuriyet'in kuruluşundan 9 yıl sonra yapılan Dil Devrimi'dir.

Dil Devrimi kısaca, Türkçe ile düşünmeyi, Türkçenin bütün bilim, sanat ve teknik kavramları karşılayacak yolda gelişmesini sağlayan eylemdir.

Dil bilimci Kâmile İmer "Dil Devrimi nedir?" sorusunu şöyle yanıtlıyor:
Dili daha çok yerli öğelerin egemen olduğu bir kültür dili durumuna getirmek amacıyla yapılan ve devletin desteğini kazanmış olan ulus çapındaki dili geliştirme eylemine 'dil devrimi' adı verilmektedir.

Her insan düşüncesini sözcükler arasında bağ kurarak oluşturduğu tümcelerle aktarır, bu açıdan bakınca Dil Devrimi aynı zamanda düşüncenin yenileşmesidir. "Dil Devrimi'nin gerçekleşmesini sağlayan etkenler, aynı zamanda onun amaçlarını ortaya koymaktadır. Uluslaşma etkeni dili yabancı öğelerden arındırma amacını, diğeri de kültür dili durumuna getirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçların olumlu sonuçlar vermesi, ortaya çıkan ürünlerin toplumun malı olmasına bağlıdır. Devletin desteği olmaksızın dilde yapılan devrim, bireysel bir eylem olarak kalır; topluma mal olmaz. Dil Devrimi'nin hazırlık evresindeki çabalar, bunun en güzel örnekleridir. Türk Dil Devrimi'nin hazırlık evresi olarak nitelendirebileceğimiz ve Tanzimat Fermanı ile başlayan dönemdeki dili yalınlaştırma istemi toplumu kapsayamamıştır. Ancak, Cumhuriyet'ten sonra, 1932 yılında devletin öncülüğünde Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin kuruluşuyla dilde yapılan yenilikler, ulus çapında bir eylem olarak topluma mal olmaya başlayagelmiştir.."

Türkçe, yapı bakımından çok varsıl bir dil olmakla birlikte, dünya üzerinde de hâlâ çok konuşulan bir dildir. Bu varsıllık her ne kadar içinde yabancı sözcükler bulundursa da, bu durum dilde hiçbir bozukluğa yol açmamıştır. Bunun nedeni de, Osmanlı'nın, zamanında barındırdığı azınlıkların olmasıdır. Çünkü bu nedenle dilde çok fazla yabancı "sözcük alış-verişleri" olmuştur.

Yazı sistemleri

Türkçe, dili kullanan halkların dünyanın çeşitli bölgelerine yayılması ve buradaki kültürler ile etkileşimleri nedeniyle tarih boyunca pek çok yazı sistemi kullanılarak yazılmıştır. Bilinen en eski Türk alfabesi olan ve 8. yüzyılın başlarına tarihlenen Orhun alfabesi, yerini bölgedeki yerel alfabelerden etkilenmiş Eski Uygur alfabesine 10. yüzyıl civarında bırakmıştır. Daha sonra farklı bölgelere yayılan Türk boyları Kiril, Yunan, İbrani ve Latin alfabeleri gibi farklı yazı sistemleri benimsemiştir. Türkiye Türkçesinin de üyesi olduğu Oğuz dilleri konuşurları ise İslam ile temasları sonucunda Fars-Arap alfabesi asıllı yazı sistemleri geliştirmiştir. Bu alfabe, Türkiye Türkçesi için 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilen Latin esaslı yeni Türk alfabesine geçilinceye dek, dilin konuşurlarının temel yazı sistemi olmuştur.

Buna ek olarak, Türkçe konuşulan devletlerde yaşayan, Ermeni, Rum, Süryani, Musevi ve Gürcüler gibi azınlıklar da kendi milletlerinin alfabelerini kullanarak Türkçe eserler üretmişlerdir.

Orhun ve Eski Uygur alfabeleri

Türkçenin bilinen ilk alfabesi, Orhun Yazıtları'nda da kullanılan ve yaygın adıyla Göktürk alfabesi olarak bilinen Orhun alfabesidir. Avrasya'da çeşitli örnekleri bulunan Runik yazıya benzerliğinden ötürü bazen bu şekilde adlandırıldığı da olmuştur. 8. yüzyılın başlarına tarihlenen yazı sisteminin Çin veya Soğut yazı sistemlerinden etkilenerek oluşturulduğu düşünülmektedir. Sağdan sola yazılmış alfabe, Göktürk ve Uygur Kağanlıkları tarafından kullanılmış, Karahoca Uygur Krallığı devrinde ise kullanımı ortadan kalkmıştır.

Eski Uygur alfabesi ise Türk dillerinin bütün yazı çeşitleri içinde en uzun süre kullanılmış olan yazı sistemlerinden biridir. Soğut alfabesinin yakın akrabası olan ve Eski Uygurlar'ın 840 yılında Turfan bölgesine göçmeleri sonucunda Eski Uygurcaya uyarlanmış alfabe, 16. yüzyılda Arap asıllı bir alfabe ile değiştirilene kadar Orta Asya ve İran'ın bazı kısımlarında yüzyıllarca kullanılmıştır. Alfabe yukarıdan aşağıya doğru yazılmış ve bir ebcedin özelliklerini göstermiştir.

Alfabe kullanılarak pek çok Budist ve Maniheist eser yazılmış, Eski Uygurcaya ilk İncil çevirileri gerçekleştirilmiştir. Dunhuang el yazmaları da bu alfabede yazılmış metinler içermektedir. Divanü Lügati't-Türk'te Kaşgarlı Mahmud, Eski Uygur alfabesini, "Türk alfabesi" adıyla anmaktadır.

Arap asıllı Türk alfabesi

9. yüzyıl civarlarından 20. yüzyılın başlarına dek, yaklaşık 1000 yıl boyunca Türkçe, Arap asıllı alfabeler kullanılarak yazılmıştır. Müslümanlığı benimsemeye başlayan Türk boyları, bu yüzyıllar içinde bu alfabeyi kullanmaya başlamış ve 13. yüzyıl dolaylarında artık bu alfabe, Müslüman Türk boyları arasında ortak bir alfabe özelliği kazanmıştır. Türkçeyi yazmak için kullanılmış bu yazı sistemi her ne kadar Arap alfabesi asıllı olsa da, Arapçada bulunmayan "j, ç, ŋ, p" gibi sesleri içermesinden ötürü Arap alfabesi ile aynı değildir. Uygurlar ve İran Azeriler gibi bazı Türki halklar hâlen Arap alfabesi kökenli yazı sistemleri kullanmaktadır.

Arap asıllı bir alfabe kullanmış olan Osmanlı İmparatorluğu'nda alfabenin üzerinde birtakım düzenleme ve eklemeler yapılarak Osmanlı alfabesi denilen bir alfabe kullanılmıştır. Bu yazı sistemi, Osmanlıcanın Farsça ve Arapça dillerinden alınma söz varlığını yazmak için uygun olmak ile birlikte, dildeki Türkçe kökenli sözcükleri yazarken pek çok zorluk getirmekteydi. Arapça sessiz harfler bakımından zengin, sesli harflerin kullanımı bakımından ise fakir bir dil iken, Türkçe bunun tam tersi özellikler göstermektedir. Bunun sonucunda Arap asıllı Türk alfabesi Türkçede yer alan pek çok fonemi (ses birimi) uygun bir şekilde temsil etmemektedir. Türkçede yer alan bir ses için Arap asıllı alfabede 4 farklı harf bulunurken, kimi sesler için ise sesi temsil edecek uygun bir harf bulunmamaktadır. Özellikle telgraf ve matbaanın 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda yaygınlaşması ile Arap asıllı Türk alfabesinin Türkçede yer alan sesleri temsil edememesi daha da büyük bir sorun hâline geldi.

Diğer Türk alfabeleri
Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşayan ve ifade dili olarak Türkçeyi kullanan Ermenilerin bir kısmı günlük hayatlarında ve edebiyatta Ermeni alfabesi kökenli bir yazı biçimi kullanmıştır. Bu alfabe Anadolu Ermenicesi de denilen Batı Ermenicesi'nin alfabesini baz alır; ancak Ermeni diline özgü olan Ծ Ձ Ց harfleri Türkçe yazarken kullanılmaz. Bu şekilde yazılmış oldukça fazla eser bulunmaktadır ve alfabe Tanzimat sonrası Osmanlı Devleti'nin en önemli azınlık yazı sistemi olarak nitelendirilmiştir. Özellikle Katolik ve daha az bir şekilde Protestan Ermeniler tarafından kullanılmış bu alfabe, Vartan Paşa tarafından yazılmış ve ilk Türkçe roman olan Akabi Hikâyesi'nin yazıldığı alfabe de olmuştur. 1841 yılında yazılmış Türkçe İncil'de Ermeni harfli Türkçe eserlerden biridir. Bu eserlere Türkiye'nin çeşitli kütüphanelerinde ulaşmak mümkündür. Bunun yanında Paris ve Venedik'in yanında bulunan St. Lazar adasında da bu eserlere ait kütüphaneler bulunmaktadır.

Osmanlı döneminde Karamanlıca ismi verilen bir Anadolu Türkçesi benimsemiş; ancak dinen Rum Ortodoks Kilisesi'ne bağlı bir halk olan Karamanlılar, Türkçeyi Yunan alfabesi kullanarak yazmışlardır. Halk, kullandıkları Helen alfabesi ile gazete, dini metin ve edebi eserler gibi çeşitli Türkçe metinler ortaya koymuştur. Türkçe ve Azerice dillerinde yazılmış; ancak Gürcü alfabeleri kullanılmış 18. yüzyıla tarihlenen tıbbi ve dini pek çok metin ile Türkçe-Gürcüce sözlükler de bulunmaktadır. İbrani alfabesi ile yazılmış Yahudi Türkçesinin ise ilk örnekleri 16. yüzyıla uzanmaktadır; ancak diğer azınlık alfabeleri ile yazılmış Türkçe metinlerin aksine bu yazıtların ana amacı, o dönemde Yahudi İspanyolcası konuşmuş Osmanlı Musevilerine Türkçe öğretmektir. Süryani alfabesi ile yazılmış Türkçe dua, şiir ve gazeteler de bulunmaktadır.

Latin asıllı Türk alfabesi

1 Kasım 1928 tarihinde, eski Arap asıllı Türk alfabesinin yerine, Latin yazısından Türkçe için uyarlanan bu 29 harfli alfabe kabul edilmiştir. Harf Devrimi, Türkiye'de bu kanunun kabul edilmesi ve yeni alfabenin yerleştirilmesi sürecine genel olarak verilen isimdir. Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Balkanlar'da Türkçe için bu alfabe kullanılır.

Türk alfabesinin içeriği, Latin harflerini yazı sistemlerinde kullanan diğer ülkelerin alfabeleriyle birebir aynı olmayıp Türk dilinin seslerini karşılamaları amacıyla türetilmiş harfleri bulundurmaktadır (Ç, Ş, Ğ, I, İ, Ö, Ü). Ayrıca ISO temel Latin alfabesinde yer alan Q, W ve X harfleri Latin asıllı Türk alfabesinde yer almaz.

Alfabede genellikle her bir harf bir foneme eş değerdir; ancak bazı harfler birden fazla sesi teşkil edebilir. Buna örnek olarak 'e' harfinin "gelmek" sözcüğünün ilk hecesinde /æ/ sesini, son hecesinde ise /e/ sesini teşkil etmesi verilebilir. Türk alfabesindeki harflerin okunuşları bazı Batı dillerindeki harflerin okunuşlarından da farklıdır. Örneğin C harfinin okunuşu Türkçede  iken İngilizcede  olarak okunabilir.

Türkçe ağızları

Günümüzdeki standart Türkçe, İstanbul'da konuşulan Türkçe ağzı örnek alınarak oluşturulmuştur. Bu "İstanbul Türkçesi", Türkçeyi yazarken ve konuşurken model teşkil etmektedir ve kullanımı 1910'larda Ziya Gökalp ve Ömer Seyfettin gibi Türk yazarlar tarafından önerilmiştir. Buna rağmen günümüzde modern Türkiye Cumhuriyeti'ni de kapsayan tarihî Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında hâlâ konuşulmaya devam eden Türkçe ağız ve lehçeleri bulunmakta ve bu ağızlar özellikleri bakımından çeşitli gruplara ayrılmaktadır. Bu gruplara, kendi içlerinde de alt gruplara ayrılan Anadolu, Rumeli, Kıbrıs, Suriye ve Irak diyalekt bölgeleri dahildir. Ağızlar arasında bulunan bazı farklılıkların nedeni, bölgeye göre Lazca, Azerice, Arapça, Kürtçe veya Yunanca'nın bölgede konuşulan Türkçeye olan etkileridir. Türkçenin bu alt dil grupları Türk araştırmacılar tarafından şive veya ağız olarak adlandırılıyor.

Anadolu ağızları
Anadolu ağız bölgesi, Türkiye'nin Anadolu topraklarını içerir. Türkçe konuşan en büyük ve nüfusça en yoğun bölge olan Anadolu, içinde yer alan ana ağız grupları bakımından Doğu Grubu, Kuzeydoğu Grubu ve Batı Grubu olarak üçe ayrılır. Prof. Dr. Leylâ Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması adlı çalışması Anadolu ağızları üzerine yapılmış en geniş akademik çalışmadır. Anadolu'da özellikle Karadeniz Bölgesi, Güneydoğu Bölgesi ve Ege Bölgesi'nde ağız farklılıkları belirgindir; ancak bu ağızlar, küçük yaşlardan itibaren eğitimde yazı dilinin kullanımı, basın-yayın gibi bazı nedenlerle yavaş yavaş kaybolmaktadır.

Ağızlar arasında pek çok ses değişimi vardır. Anadolu ağızlarında"açık e" (/ǝ/), "hırıltılı h" (/ḫ/) ve "öndamaksıl n" (/ŋ/) sesleri, İstanbul ağzında bulunmamaktadır. Ege ağızlarında /r/ sesi kaybolmuştur: var-vā gibi. Orta Anadolu ağızlarında /k/ sesi, /g/ olmuş (Konya-Gonya, keçi-geçi), p-b ses değişimi de yaşanmıştır (piliç-biliç). Kayseri yöresinde ö-ü sesleri değişmiştir: öküz-oküz gibi. Doğu ve güneydoğu ağzında ise Arapçaya özgü, alem-a'lem gibi gırtlak sesleri bulunmaktadır. Karadeniz ağızlarında b-p değişimi görülür: bunu-puni.

Rumeli ağızları
Türkçenin ağızlarından Rumeli kolu ana ağız grupları bakımından Doğu Rumeli ve Batı Rumeli olarak ikiye ayrılır. Ayrıca bu ağız yörelere göre Gagavuzca ile benzer veya aynı özellikler taşımaktadır.

Batı Rumeli kolunun özellikleri Gyula Németh'in "Bulgaristan Türk Ağızlarının Sınıflandırılması Üzerine" adlı makalesinde, 8 maddede gösterilmiştir. Sonrasında birçok çalışmada da bu madde açıklaması benimsenmiş, uygulanmıştır. Batı Rumeli sahasının coğrafi sınırları Bulgaristan'da Tuna'nın hemen güneyindeki Lom'dan doğuya doğru Vraça, Sofya, Samokov'dan doğuya doğru ilerleyip Köstendil'e uzanır. Ayrıca Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek ve Sırbistan'da Adakale'yi uç olarak kapsar. Kosova da Batı Rumeli Türkçesinin içinde yer alır.

Doğu Rumeli ağız bölgesi ise Batı Rumeli'nin doğusunda kalan bütün alanı kapsar. Bulgaristan'da Lom, Vraça, Sofya, Samokov ve Köstendil şehirlerinin doğusundan itibaren ülkenin tamamı, Yunanistan, Makedonya'nın güney kesimleri ve Türkiye'nin Trakya'sı (Doğu Trakya) bu sahanın içindedir.

Kıbrıs ağızları
Kıbrıs ağızları, Kıbrıs'ta, daha ziyade yerli Kıbrıs Türklerinin konuştuğu, Türkçe ağzıdır. Türkiye'nin Taşeli yöresi ağzıyla (Alanya - Anamur - Aydıncık) benzerlik gösterir.

Kıbrıs ağızlarıyla ilgili ilk bilimsel çalışma Hasan Eren'in 1963 yılındaki bildirisidir. Eren 1959 yılında adada yapmış olduğu üç aylık bir araştırma gezisi sırasında bazı köylerden derlediği malzeme yardımıyla Kıbrıs ağzının kökeni meselesini ele almıştır. Eren'in görüşüne göre Kıbrıs ağzının oluşumunda önce Konya ve yöresi, sonra da Antalya, İçel, Alanya gibi yerlerden yapılan göçler rol oynamıştır. Bu durum, adanın Osmanlı egemenliğine geçmesinden sonra Kıbrıs'a gönderilen Türk nüfus hakkındaki tarihi belgelerle de örtüşür.

Diğer ağızlar
Suriye sahası, Türkçenin Batı Grubu ve çoklukla Doğu Grubu ağızlarına benzeyen bir ağız bölgesidir. Bu bölge, Suriye Türklerinin ağızlarının konuşulduğu alt ağız bölgesidir. Standart dil olarak Türkiye Türkçesi yazı dili kullanımdadır. Suriye bölgesi konusunda ağız çalışmaları beklenen düzeyin altındadır.

Irak sahası, Türkçe ile Azericenin sınırdaş oldukları bir sahadır. Kerkük, Musul, Telafer gibi yerleşim yerlerinde konuşulur. Standart dil olarak Türkçenin yazı dili kullanımdadır. Kafkaslar'ın batı sahası için de benzer durum söz konusu edilmiştir. Gürcistan ve Ermenistan'ın yer aldığı bu saha da iki büyük Oğuz grubunun kesişim alanındadır.

Dil bilgisi

Dil bilgisi ya da gramer, bir dilin ses, biçim ve cümle yapısını inceleyip, kurallarını saptayan bir bilim dalıdır. Türkçe bu hususta sondan eklemeli bir dildir ve dilde pek çok son ek kullanılmaktadır. Bir sözcükte birden fazla ek yer alabilir ve bu ekler yapım ekleri ve çekim ekleri olmak üzere iki kategoriye ayrılır. Yapım ekleri, isimlerden ve sıfatlardan fiil, fiillerden de isim ve sıfat üretmek için kullanılır. Çekim ekleri ise sözcüğün anlamında değişikliğe yol açmadan sözcüğün hali, sayısı, kişisi gibi özelliklerini belirtir. Dilin eklemeli olma özelliği, Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdanmışsınızcasına gibi pek çok uzun sözcüğün yaratılmasına olanak sağlamaktadır. Bu kadar uzun sözcükler bir istisna olsa da, günlük hayatta ve medyada uzun sözcüklere sıklıkla rastlanılmaktadır. Dilde bulunan tek yerli ön ek ise, aliterasyon ile oluşturulan, sımsıcak ve masmavi gibi bir özelliği kuvvetlendirici eklerden oluşur.

Türkçede doğru tümce yapısı, özne, tümleç, yüklem biçimindedir; ancak Türkçe esnek bir dildir. Bu yüzden günlük yaşamda devrik tümceler sıklıkla kullanılır. Örneğin, "Bugün yazılı sınav olacağız." tümcesine eşdeğer "Yazılı sınav olacağız, bugün." tümcesi kurulabilir. Bu tür tümceler daha şiirsel anlatıma sahiptir. Türkçede kısa yoldan anlatım da ön plandadır. Örneğin, "sobayı yak" derken "sobanın içindeki odun ve kömürleri yak" anlamındadır. Bunun dilbilgisindeki adı "ad aktarması"dır.

Türkçede kişi adılları altı tanedir. Örneğin Türkçede, ben, sen, o, biz, siz, onlar biçimindedir. Türkçedeki önemli bir başka özellik, "siz" adılının kibar olarak 2. tekil kişiyi (sen) belirtmesidir.

Tarihçe
Bir Türk dilin dilbilgisi hakkında tarihteki ilk kaynağın Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda yazdığı düşünülen "Kitâbu Cevâhirü'n-nahv" adlı kitabı olduğu varsayılmaktadır; ancak günümüzde yapıt hâlâ bulunmamıştır.

Türkçe yazılmış ilk dilbilgisi kitabı Bergamalı Kadri'nin "Müyessiretü'l-Ulûm" (1559) adlı yapıtıdır. Yapıtta örnekler Türkçedir, fakat dil kuralları Arapçanın kurallarına uydurulmuştur. Tanzimat döneminde başta Ahmet Cevdet (1851) ve Fuat Paşa'nın (1865) kitaplarında Osmanlıcanın yapısı göz önünde tutulmuştur. 1908'de ilan edilen Meşrutiyet'ten sonra, Hüseyin Cahit'in "Sarf ve Nahiv" adlı eserinin dilbilgisi konusunda önemli bir yeri vardır. Bu kitapta Fransızca dilbilgisinin etkisi görülür. Cumhuriyet Döneminin ilk esaslı dilbilgisi kitabı, İbrahim Necmi Dilmen'in 1939 tarihli "Türkçe Gramer" adlı yapıtıdır. 1940′tan sonra pek çok Türkçe dilbilgisi kitabı yazılmıştır. Bunlardan önemli olanları: Tahsin Banguoğlu'nun "Ana Hatlarıyla Türk Grameri" (1940), Tahir Nejat Gencan'ın "Dilbilgisi" (1950-1954) ve Muharrem Ergin'in "Türkçe Dil Bilgisi"dir (1958)

Sözcük türeme farkı
Özelliği gereği sona eklemeli bir dil olduğundan Türkçede basit bir kökten çok sayıda sözcük türetmek mümkündür. Bu özelliğin bulunmadığı Hint-Avrupa dilleri kolundan gelen İngilizce, Almanca ve İspanyolca aşağıda Türkçe ile karşılaştırılmıştır.

Ve eylemden türeme:

Yeni sözcükler ayrıca var olan iki eski sözcüğün birleşmesi ile de yaratılır. Bu, Türkçe ve Almanca ile İngilizcenin paylaştığı bir ayrıklık benzerliği oluşturur. Altta bazı örnekler:

Eklerle tümce oluşturma
Diğer yaygın olarak konuşulan dillerle karşılaştırıldığında, daha az sayıda sözcük ve harf ile daha çok bilgi aktarmak olanaklıdır. Diğer pek çok dilde olmayan bir özelliğe göre, bir sözcük köküne ekler ekleyerek, tek sözcüklü tümce oluşturulabilir.

Büyük ve küçük ünlü uyumu

Türkçede büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu olarak bilinen iki ünlü uyumu vardır. En yaygın ve kapsamlı olan, büyük ünlü uyumudur. Küçük ünlü uyumu, Türkçede genelde geçerli iken, diğer Türk dillerde bu uyum pek aranmaz zira küçük ünlü uyumu, ileri ve keyfî bir uyum düzeyidir.

Büyük ünlü uyumu konusunda kural dışı kalan çok az sözcük mevcuttur ki, bunların büyük bir kısmı yabancı kökenli sözcüklerdir. İstisna oluşturan birkaç sözcük de, köken bakımıyla Türkçe olup uyum dışına çıkan sözlerdir: elma (<< alma); ücra (<< uçra) gibi. Bu kurala göre Türkçede bir sözcüğün ilk hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) varsa, izleyen hecelerde de kalın heceler; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) varsa, izleyen hecelerde de ince ünlüler yer alır. Küçük ünlü uyumunda sözcüğün ilk hecesi düz ünlüyle başlamışsa (a, e, ı, i) diğer hecelerde düz ünlüyle devam eder.

Örnek:
 büyük ünlü uyumu: balta - baltalar; arı - arılar; top - toplar; uçak - uçaklar
 küçük ünlü uyumu: ev - evler; istek - istekler; örtü - örtüler; ünlü - ünlüler

Ses bilimi (fonoloji)
Türkçede iki adet ses ya da fonem grubu vardır. Bunlardan ilki ağızdan sürekli ve engelsiz çıkan ünlü seslerdir. Türkçede dokuz adet ünlü ses bulunur. Bunlar
/ä/,
/e/,
/ɛ/,
/i/,
/ɯ/,
/o/,
/ø/,
/u/,
/y/ sesleridir. Bunlardan beşi ince, dördü kalındır. Bunlardan,
/ɛ/,
/e/,
/i/,
/ø/ ve
/y/ sesleri, ince seslerdir. Diğer
/ä/,
/ɯ/,
/o/ ve
/u/ sesleri ise kalın seslerdir. Türkçede bulunan diğer bir ses grubu ise ünsüz seslerdir.

Ünsüz sesler

Türk dilleri arasında bazı ses farklılıkları vardır. Örneğin arka damaksıl genizcil n sesi olan [ŋ] sesi Türkiye Türkçesinde, Azerbaycancada ve bâzı diğer Türk dillerinde yoktur. Buna rağmen [ŋ] Öz Türkçe bir sestir. İlk Türkçede bu ses /nk/ olarak geçer. Bazı örnekleri şunlardır: menke (baŋa), bunk (buŋ), tenkri (taŋrı), -nink (-niŋ)... Zaman içinde düşen [g] sesi [ŋ] sesinin de yok olmasını sağlamıştır. Bir başka farklılık ise [ʒ] sesidir. Diğer Türk dillerinde bu ses bulunmaz; ancak Kazakçada bu durum farklıdır. Öz Türkçe /j/ sesleri, yani "y" sesleri [ʒ] yani "j" seslerine dönüşür. Örneğin: yok → joq, yıl → jıl, yay → jay... Aynı durum Kırgızca için de geçerlidir. Türkçede [d͡ʒ] yani "c" sesi olmamasına rağmen Kırgızcada baştaki [j] yani "y" sesleri bu sese dönüşmüştür. Örneğin: yol → col, yıldız → cıldız... Bunun dışında bâzı sesler ise yalnızca Türkiye Türkçesi ve Azerbaycanca, Türkmence gibi daha batıda ve Oğuz öbeği içerisindeki dillere özgü sesler vardır. Örneğin ince ünlülerle kullanılan "ğ" sesi /ʝ/ ve kalın ünlülerle kullanılan "ğ" sesi /ɣ/ Öz Türkçede bulunmaz. Buna rağmen Oğuz grubu dillerde bulunur. Bu seslerin tümü "g" yani /ɟ/ sesinden gelir.

Ünlü sesler

Eski Türkçede uzun ünlü bulunduğuna dair ortaya konan çalışmalar bulunmakla birlikte bugünkü Türkçede Arapça ve Farsça gibi dillerden alınan sözler ve hakan, hatun, yarın, niçin gibi bazı istisnalar dışında uzun ünlülü sözcük bulunmaz.

Türkçede ses evrimi
Türk dillerinde zaman içinde değişen belli başlı sesler vardır. İlk Türkçeden bu yana değişimi olağan olan evrimler olduğu gibi değişimi olağan olmayanları da vardır.

 Eski Türkçede ilk ve son sesteki -b- ve -b sesleri -w- ve -w seslerine dönüşür. Buna bir örnek: eb (Göktürkçe) → ew (Uygurca → ev (Oğuzca) Ayrıca burada görüldüğü gibi, -b sesinden gelen -w sesleri zamanla -v seslerine dönüşebilir. Baştaki b- sesleri w- sesine dönüşmez.
 Türkçedeki en büyük ses değişimlerinden biri d>y değişimidir. Eski Türkçede bulunan neredeyse bütün -d- ve -d sesleri, -y- ve -y seslerine dönüşmüştür, buna rağmen d- sesleri kalmıştır. Bu değişme birçok Türk diyalektinde gerçekleşmiştir. Buna örnek: édgü (Eski Türkçe) → éyü → iyi, adrı (Eski Türkçe) → ayrı (Oğuzca)
 Türkçede ŋ>n dönüşümü vardır. Ancak bu dönüşüm yalnızca Batı Türkçeleri içindir. Azerbaycan Türkçesi, Balkan Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve diğer batı lehçeler dışında /ŋ/ sesleri korunmuştur ve hâlâ kullanılmaktadır. (örneğin: geliniz (Türkiye Türkçesi), geliŋiz Türkmence) Bu evrime örnekler: biŋ- → bin-, soŋ → son, beŋiz → beniz... Aynı zamanda, yine batı lehçeleri için olan ŋ>m dönüşümü vardır; ancak bu evrim asla kökte olmaz. her zaman türemiş veya birleşik sözcüklerde olur. Örneğin: koŋşu → komşu, toŋuz → domuz, köŋlek → gömlek
 Türkçede é>i, i>é, é>e, e>i sesleri birbirine dönüşür. Bu üç ses arasında en açık olanı /é/ (/ɛ/), en kapalı olanı ise /i/ (/i/) Bu dönüşümlerden e>i dönüşümü direkt değildir. Yani ses direkt e>i biçiminde olmaz. Buradaki /e/ sesi önce /é/ daha sonra /i/ sesine dönüşür. Ancak bu evrim çok hızlı olduğundan yazılı kaynaklarda belirtilmez. Bu yüzden böyle geçer. Bu evrime örnekler: éyi → iyi; bir- → ver-; béş → beş; eşit- → işit-
 Türkçede k- sesleri g- seslerine dönüşür. Örneğin: kel- → gel-, kit- → git-, kök → gök
 Türkçede t- sesleri d- seslerine dönüşür. Örneğin: tag → dağ, til → dil, tök- → dök-
 Türkçede b- sesleri v- seslerine dönüşür. Örneğin: bar- → var, bir- → vir- → ver-, bar → var
 Türkçede b- sesleri p- seslerine dönüşür. Örneğin: barmak → parmak, büre → pire, buŋar → pınar
 Türkçede -g sesleri -ğ seslerine, sonra -v seslerine dönüşür. Örneğin: kog- → koğ- → kov-, tög- → döğ- → döv-
 Türkçede ü sesleri i seslerine dönüşür. Örneğin: düz- → diz-, büre → pire
 Türkçede o sesleri u seslerine dönüşür. Örneğin: oyan- → uyan-, yokaru → yukarı, bodun → budun → buyun
 Türkçede ö sesleri ü seslerine dönüşür. Örneğin: közel → güzel, kökerçin → güvercin
 Türkçede ü sesleri e seslerine dönüşür. Örneğin: törü → töre, töpü → tepe
 Türkçede u sesleri a seslerine dönüşür. Örneğin: boguz → boğaz

Türkçede basit zamanlar

Geçmiş zaman
Türkçedeki geçmiş zaman işlevi iki ayrı ek ile yapılır. Bunlardan ilki, görülen geçmiş zaman olarak, bir eylemin artık sona ermiş olduğunu anlatmak için, şu an itibarıyla anlamındaki "Di" sözcüğünün bir sonek haline gelmesiyle -dı, -di, -du, -dü; -tı, -ti, -tu, -tü şekilleriyle yapılır. ve ikincisi öğrenilen geçmiş zaman olarak haberdar etmek anlamındaki "Muş-mak" fiilinin bir sonek haline gelmesiyle -mış, -miş, -muş, -müş şekilleriyle yapılır. Bu şekil çokluğunun nedeni Türkiye Türkçesinde ileri düzeydeki ünlü ve ünsüz uyumudur. (Örneğin, gel- eylemine -di eklenip geldi oluşturulurken, git- eylemine -ti eklenip gitti kurulur. Bu örneklerin ilkindeki "l" ünsüzü "d"yi kabul ederken, "e" ünlüsü de "i"yi kabul etmiştir. İkinci örnekteki "t" ünsüzü ise d yerine "t"yi kabul etmekte ve "i" ünlüsü de "i"yi kabul ederek eklenmektedir.)

Öğrenilen geçmiş zaman (-mış, -miş, -muş, -müş) tümceye öğrenilmişlik, duyulmuşluk, haberdar edilmişlik anlamı katmaktadır. Görülen geçmiş zamanda (-dı, -di, -du, -dü; -tı, -ti, -tu, -tü) ise tümceye görülen bir sonuç bilgisi vermektedir. Zaman ekinden sonra kişi eki gelir: de-di-m, yetiş-ti-k, sor-du-lar vb.

Şimdiki zaman
Türkiye Türkçesinde şimdiki zamanlı bir tümce kurabilmek için eylem kökünün sonuna "-yor" eki getirilir. Geniş Türkçe coğrafyası içinde yalnızca Türkiye Türkçesinde bulunan bu ek, tarihî nedenlerden ötürü tek şekillidir (sadece -yor): geliyor, bakıyor, düşüyor, soruyor vb.

Bu ek aslında bir ek değildir. İlk Türkçe bu ek "yor-mak" fiilinden gelen ve o an için hangi eylemle uğraşıldığını anlatmak için kullanılan bir ektir. Örneğin "geliyorum" demek için "kel-i yorur-u-men" derlerdi. Burada "kel-", "gel-" anlamında, "i" "hakkında" anlamında, "u" "işaret zamiri" olarak ve "men" ise "ben" anlamındadır. Zaman için çok kullanılan bu yapı Türkçenin sondan eklemeli olması nedeniyle ekleşmiştir. Ancak her zaman "-yor" biçiminde kalır.

"-yor" eki, eylemlerden sonra gelirken, ekle eylem arasına, kalın-ince durumuna göre "hakkında" anlamında bir yardımcı ses alır: gel-i-yor, dur-u-yor vb. Ünlü ile biten eylemlerde, bu ünlü harf yardımcı sese dönüşür. Bu tür durumda yalnızca ek okunur: de-i-yor > diyor, başla-ı-yor > başlıyor, susa-ı-yor > susuyor vb.

Bu şimdiki zaman eki, hem şekli hem kullanım tarzı açısından, Türkiye Türkçesinde ayrıklı bir özelliğe sahiptir. Zaman ekinden sonra kişi eki gelir: seslen-i-yor-uz, dur-u-yor-um vb.

-mekte -makta ekleri de tümceye şimdiki zaman anlamını kazandırır.
Ders çalışmaktayım.
Seni düşünmekteyim.

Türkçede Şimdiki Zaman Tablosu (-yor):

Türkçede Şimdiki Zaman Tablosu (-makta):

Gelecek zaman
İlk Türkçe bu zaman ekleri "Çak-mak" ve "Çek-mek" fiillerinden gelen eklerdir.

"-A-cak" ve "-e-cek," şekilleri ile yapılır. Ünsüzden sonra ek doğrudan gelirken, ünlü ile biten eylemlere eklenmeden önce, yardımcı ünsüz olarak y harfiyle başlar.

Türkçede Gelecek Zaman Tablosu (-acak):

Geniş zaman
Eski Türkçe bu zaman ekleri "Var-mak" ve "Er-mek" fiillerinden gelen eklerdir.

Öznenin bir eylemi yapma ihtimalinin var olduğunu veya bu imkana ermiş olduğunu yani bu fiili işleme imkanına sahip olunduğunu ifade eder.

(Yap-a-Var-sen) >Yaparsın = yapma şansın var  veya (Git-e-Er-ler) > Giderler = gitme imkanına erdiler, gitme fırsatı elde ettiler anlamındadır.

Türkiye Türkçesinde geniş zaman eylem sonuna -r, -er, -ar ek şekillerinden biri getirilerek oluşturulur.

Türkçede Geniş Zaman Tablosu (-r):

Türkçede birleşik zamanlar
Türkçede zamanlar çok çeşitlidir ve varlıklıdır. Yalnızca bir zaman belirtmek zorunda olmazsınız. Türkçede bunun için ek eylem yapısı vardır. Türkçede ek eylem dört ayrı çekimlidir. Bunlardan biri ek olarak kullanılan "'-dir'" diğerleri ise "'idi'", "'imiş'", "'ise'" olmaktadır. Bunların dördü de olmak (İlk Türkçede bolmak) anlamına gelen i- eyleminden gelir. Bu eylemin İlk Türkçede durumu "er-" biçimindedir, zamanla "i-" biçiminde kalmıştır. Türkçede ek eylem için "olmak" eylemi kullanılmaz. Çünkü bu eylem, yardımcı eylem olarak kullanılır, bunun yerine "er-" eylemi ek eylem olarak kullanılır. Bu yüzden kullanılmaz ancak kullanılması anlamsız kalmaz.

Görece Geniş Zaman
İlk Türkçe bu ek "Dur-mak" fiilnden gelen bir ektir.

Resmi dilde sadece üçüncü tekil ve üçüncü çoğul şahıs eki olarak sürecin böyle devam ettiğini anlatır ve bir kesinlik ifade eder.

Günlük dilde ise sürecin böyle göründüğünü anlatır ve sadece bir tahmin ifade eder

Türkçede herhangi bir zamanın genişini (-dir) eki yapar.

Türkçede Görece Geniş Zaman Tablosu (yaz-):

Görülen geçmiş zaman
Türkçede herhangi bir zamanın görülen geçmişini "idi" yapar. Ancak bu ekleşebilir de. Örneğin "yazmış idi" yerine "yazmıştı" kullanılabilir. Böyle ekli kullanım günlük yaşamda daha çok kullanılır; ancak yazı dilinde "idi" biçiminde geçebilir.

Türkçede Görülen Geçmiş Zaman Tablosu (yaz-):

Duyulan geçmiş zaman
Türkçede herhangi bir zamanın görülen geçmişini "imiş" yapar. Ancak bu ekleşebilir de. Örneğin "yazmış imiş" yerine "yazmışmış" kullanılabilir. Böyle ekli kullanım günlük yaşamda daha çok kullanılır; ancak yazı dilinde "imiş" biçiminde geçebilir.

Türkçede Duyulan Geçmiş Zaman Tablosu (yaz-):

Şart
Türkçede herhangi bir zamanın görülen geçmişini "ise" yapar. Ancak bu ekleşebilir de. Örneğin "yazmış ise" yerine "yazmışsa" kullanılabilir. Böyle ekli kullanım günlük yaşamda daha çok kullanılır; ancak yazı dilinde "ise" biçiminde geçebilir.

Türkçede Şart Tablosu (yaz-):

Diğer birleşik zamanlar
Türkçede birleşik zamanlı yapan yapan "i-" eyleminin yanında aynı anlamda "ol-" eylemi de görev yapar. Hiçbir zaman "-yor" ve "-acak" eklerini almayan "i-" eyleminin bu eksikliğini "ol-" eylemi doldurur. Örneğin "gitmiş iyorlar" yerine "gitmiş oluyorlar" kullanılır.

-mış olacak
Türkçede birleşik zaman yapan "ol-" eyleminin görevlerinden biri "-mış olmak" yapmaktır. Buna göre eylem duyulan geçmiş zamana göre çekimlenir, daha sonra olacak eylemini alır, ki bu yüklem olur, sonra kişi eki koyulur.
Türkçede -mış olacak Tablosu (yaz-):

-yor olacak
Türkçede birleşik zaman yapan "ol-" eyleminin görevlerinden bir diğeri "-yor olmak" yapmaktır. Buna göre eylem şimdiki geçmiş zamana göre çekimlenir, daha sonra olacak eylemini alır, ki bu yüklem olur, sonra kişi eki koyulur. Bu biçimde çekimlenen eylemler "gelecek zaman" anlamı vermezler; ancak gelecek zaman içerisinde yapılıyor olacağını belirtir. Bu da bir iş kılışın, oluşun veya durumun gelecekte yapılıyor olacağını gösterir.
Türkçede -mış olacak Tablosu (yaz-):

Söz varlığı

1998 yılında TDK tarafından yayınlanmış ve yalnızca günlük kullanımı yaygın sözcüklerin dahil edildiği, Türkçe Sözlük'e göre Türkçede yer alan sözcüklerin %35'i Arapça, %34'ü Batı dilleri, %24'ü Türki ve %7'si Farsça kökenlidir. Yaklaşık 46.000 sözcük içeren Misalli Büyük Türkçe Sözlük'''teki mevcut sözcüklerin kökenleri %39 Arapça, %32 Türki, %17 Batı dilleri ve %12 Farsça olarak belirlenmiştir. Ardından, 52997 sözcük içeren 1996 basımı Büyük Türkçe Sözlük'te veriler %51 Türki, %28 Arapça, %14 Batı dilleri, %7 Farsça olarak verilmiştir. Ötüken Neşriyat'ın hazırladığı Türkçe Sözlük'te 246.000 sözcük bulunmaktadır.

Şu an için, Türkçenin en gelişmiş sözlüğü Büyük Türkçe Sözlük'te söz, deyim, terim ve ad olmak üzere toplam 616.767 söz varlığı bulunmaktadır. Türkçenin bütün söz varlığını bir araya getiren ve ortak bir veri tabanında kullanıma sunulan Büyük Türkçe Sözlük (TDK), yazı dilinin söz varlığının yanı sıra bütün bilim, sanat ve spor terimlerini, yer adlarını, kişi adlarını, Türkiye bölge ağızlarındaki ve kaynaklardaki sözcükleri, deyimleri içermektedir.

 Türkçedeki yabancı kökenli sözcükler
Her ne kadar Atatürk'ün dil devrimi ile Türkçe, kökeni Arapça ve Farsça olan sözcüklerden arındırılmaya çalışıldıysa da, dil devriminin politik etkenlerle aksamasından ötürü bu iki dilden sözcükler, Fransızca sözcüklerle birlikte Türkçe sözlüğün önemli bir bölümünü oluşturmayı sürdürmektedir. Ancak Arapça ve Farsçadan gelmiş sözcüklerin bir bölümü o denli Türkçeleşmiştir ki Arap veya Fars dilindeki durumundan oldukça farklıdır ve kimi sözcüklerin anlamı da farklılaşmıştır.

Yabancı kökenli sözcüklerden bazı örnekler:
 Arapçadan: insan, asker, hain
 Farsçadan: ateş, rüzgâr, düşman
 Fransızcadan: kuzen, kuaför, hoparlör, detay, anten, tuvalet, polis
 İtalyancadan: politika, fanila, kundura
 İngilizceden: pikap, video, çita, medya, sandviç
 Yunancadan: liman, kiraz
 Almancadan: şalter, general, panzer

 Türkçeden diğer dillere geçmiş sözcükler

Geçmiş sözcüklerin hepsi Türki kökenli olmamakla birlikte Osmanlı'nın etkisiyle Osmanlı Türkçesi Balkan, Kafkas ve Orta Doğu coğrafyasında yaşamış Yunan, Ermeni, Slav ve Arnavut halklarının dilleri üzerinde önemli etkiler bırakmıştır.

Türkçe kökenli ya da alıntı sözcüklerden bazı örnekler:
 bıçak: Macarca "bicska"
 cacık: Yunanca "tzatziki"
 çaprak: Almanca "Schabracke"
 dilmaç (çevirmen): Almanca "Dolmetscher"
 dolma: İngilizce "dolma", Yunanca "dolmadaki"
 köşk: Slavca, Almanca "Kiosk"
 ordu: Almanca, İngilizce ve Fransızca "Horde"
 yelek: İngilizce ve Fransızca "gilet", İspanyolca "gileco, jaleco, chaleco", Arapça "jalikah"
 yoğurt: İngilizce "yoghurt", Fransızca "yaourt", Almanca "Joghurt", İspanyolca "yogur", Yunanca "yiaorti"

 Türkçe sanılan yabancı kökenli sözcükler
Bazı Türkçe kökenli kabul edilen sözcükler, Sevan Nişanyan gibi çeşitli kişiler tarafından yabancı kökenli oldukları iddia ediliyor. Özellikle Soğdcadan birtakım alıntı gerçekleştiği sanılıyor ya da tersine Türkçeden Soğdcaya. Bu durumda kimin kimden alıntı yaptığı kesinlik kazanmamıştır, başka bir olasılık ise karşılıklı etkilenme de söz konusu olduğudur. Bu durum, Eski Türkler ve Soğdların iç içe yaşadıklarından kaynaklanabilir. Bunun yanında Toharca, Orta Farsça ve Türkçe karşılıklı etkilenme olduğu öngörülüyor. Çin'de Uygur Türklerin yaşadığı ve özerkliğe sahip olan Sincan (Doğu Türkistan) bölgesinde İranî olan Partça, Orta Farsça, Soğdca ve Sakaça dillerinden yazı buluntular tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Hint-Avrupa dil ailesinin içinde ayrı gruba ait olan Toharca'dan da yazılar bulunmuştur.

Türkçe olmadığı sanılan sözcüklerin kökleri hakkında yaklaşımlar:

Bu sözcüklerin kökenleri hakkında farklı değerlendirmeler için Hasan Eren'in köken bilimi çalışmalarına da bakılabilir.

 Unutulmuş sözcükler
Türkçede çok sayıda unutulan ve daha günlük hayatta kullanılmayan ya da yalnızca özel terimlerde kullanılan saf Türkçe sözcükler vardır. Bu sözcükler TDK tarafından sonradan türetilmiş sözcüklerle karıştırılmamalı. Bunlar Orta Çağ'da da kullanılmaktaydı ve bugünkü yabancı uyruklu sözcükler için karşılık olarak alınabilir. TDK bu sözcüklerin çoğunu eskimiş'' olarak tanımlar. Bazı örnekler:

1 Özge (T.) sözcük anlamı 'başka'dır. Burada kullanımı 'yabancı'dır.

Kaynakça

Ayrıca bakınız
 Türkçenin ses özellikleri
 Türk dilleri
 Türkçedeki yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe karşılıkları
 Uluslararası Türkçe Olimpiyatları
 En uzun Türkçe kelime
 Yabancı dil olarak Türkçe eğitimi

Dış bağlantılar

 Türk Dil Kurumu
 Türk Dil Kurumu - Büyük Türkçe Sözlük
 Türk Dil Kurumu - Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Kişi Adları Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Türk Lehçeleri Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Türkçede Batı Kökenli Sözcükler Sözlüğü

Doğal diller

Eklemeli diller
Azerbaycan'daki diller
Bulgaristan'daki diller
Kıbrıs'taki diller
Almanya'daki diller
Kosova'daki diller
Kuzey Makedonya'daki diller
Rusya'daki diller
Türkiye'deki diller
Özne-nesne-fiil dilleri
Ünlü uyumlu diller

Türkçe


Wax Trax! Records is an American independent record label based in Chicago. It began as a record shop in Denver, Colorado, opened by life partners Jim Nash and Dannie Flesher, who sold the store in 1978 and moved to Chicago. In November of that year, they opened a store under the same name in the Lincoln Park neighborhood. During the 1980s and 1990s, the accompanying record label became a strong presence on the industrial music scene as well as the punk rock scene in Chicago, and an outlet for European bands. The label was purchased by TVT Records in 1992 and was discontinued in 2001. In 2014, it was re-established by Julia Nash, daughter of co-founder Jim Nash.

Richard Giraldi of the Chicago Sun-Times wrote, "As important as Chess Records was to blues and soul music, Chicago's Wax Trax imprint was just as significant to the punk rock, new wave and industrial genres."  According to critic Greg Kot, the legacy of Wax Trax is trusting the artist.

Origins
The record store became a record label slowly at first, initially releasing limited edition records such as Brian Eno's "Wimoweh/Deadly Seven Finns" seven inch. The first official Wax Trax! release was Strike Under's Immediate Action twelve inch EP in 1980, followed by Divine's Born To Be Cheap seven inch. But it was the release of Cold Life by Ministry in 1981—along with the licensing of Front 242's Endless Riddance EP—that set the stage for Wax Trax! to become America's preeminent industrial label of the 1980s and 1990s.

Artists

Among the most noteworthy artists released by Wax Trax! were Minimal Compact (Next One Is Real), Front 242 (including Jean-Luc De Meyer side project C-Tec), KMFDM, PIG, VNV Nation, Underworld, Meat Beat Manifesto, Front Line Assembly, Young Gods, Sister Machine Gun, My Life with the Thrill Kill Kult, Coil, Chris & Cosey, Chris Connelly, Die Warzau, In the Nursery, Controlled Bleeding, The KLF, Braindead Soundmachine, Cubanate and Laibach. The label also released a bevy of side projects by Al Jourgensen and Paul Barker of Ministry, including Revolting Cocks, Acid Horse (a collaboration with Cabaret Voltaire), Pailhead (a collaboration with Ian Mackaye of Minor Threat), PTP (short for "Programming The Psychodrill"), Lead into Gold (a solo vehicle for Barker), and 1000 Homo DJs.

Partnerships
Nash and Flesher licensed a number of recordings from Play It Again Sam of Belgium, and eventually opened a North American office for the label (dubbed Play It Again Sam Records U.S.A.) as a division of Wax Trax!. Play It Again Sam, in turn, oversaw the operation of Wax Trax! Europe, although it closed abruptly when the relationship between the labels ended acrimoniously in the early 1990s. Play It Again Sam U.S.A. was subsequently absorbed by Caroline Records.

Bankruptcy and purchase
Following a bankruptcy filing, Wax Trax! was bought by New York–based TVT Records in 1992, with Nash and Flesher retaining creative control of the label. TVT continued to use the Wax Trax! imprint for years, even after Nash's death from AIDS-related complications on October 10, 1995.

In 1994 TVT released Black Box - Wax Trax! Records: The First 13 Years under the Wax Trax! label. It was a 3-CD box set compilation of the label's biggest hits. However, due to licensing issues stemming from the label's bankruptcy, the set did not contain any material by Front 242, even though the band's single "Headhunter" had been the label's best-selling record to date. A video compilation of the same name was also released, containing music videos by label artists (and likewise omitting Front 242's "Headhunter" video.)

TVT closed the label's doors in 2001, with the final Wax Trax! imprint appearing on KMFDM's Beat By Beat By Beat DVD.  Dannie Flesher retired from the music business and subsequently died of pneumonia on Sunday, January 10, 2010, in Hope, Arkansas. He was 58. Julia Nash owns and maintains the website titled "WaxTraxChicago.com: The Official Family Site dedicated to the memory of Jim Nash / Dannie Flesher and the History of & Wax Trax! Records."

Retrospectacle
On January 10, 2011 WaxTraxChicago.com announced "Wax Trax! Records Retrospectacle Comes to Metro."  The Retrospectacle was the 33 & 1/3 year Wax Trax! Records Anniversary commemorative concert with proceeds that benefited the non-profit "Center on Halsted;" hosted by "The Nash Group 2449 (The Nash family and friends including Metro Chicago's owner Joe Shanahan)" on April 15, 16 and 17th, 2011 in Chicago, Illinois; with performances by former Wax Trax! Artists: Front 242, My Life With The Thrill Kill Kult; Luc van Acker, Paul Barker, and Chris Connelly formerly of Revolting Cocks with special guest Jamie Duffy; and En Esch, Günter Schulz, Raymond Watts formerly of KMFDM; additional artists included Rights of the Accused, as well as Chicago DJ's and VJ's.
Notably not included in the event were Ministry's Al Jourgensen and KMFDM's Sascha Konietzko, who issued a joint statement, saying:"Jourgensen was never asked to participate, and Sascha Konietzko's (and KMFDM's) desire to participate and perform was declined by the event organizers. However, while we are both in no way associated with this event, we want to make it clear that we do support the good works of the charity involved and honor the memory of Wax Trax! founders Jim Nash and Dannie Flesher."

Rebirth

In June 2014, Jim Nash's daughter Julia Nash re-established Wax Trax! Records with the release of a 12-inch single from Cocksure. This was followed shortly afterward with the release of a 7-inch single for Front 242 to mark the band's 30th anniversary in the US.

This was accompanied by a pop-up store at the Metro Chicago music venue on June 15, 2014.

Documentary
In 2016 Julia Nash began work on directing and producing a documentary about the history and impact of her father and his partner's independent store and label.  The film, titled INDUSTRIAL ACCIDENT: The Story of Wax Trax! Records won numerous awards and international acclaim during the 2018 festival circuit.

After seeing the documentary, Vans became an executive producer on the project to help make the film commercially available. In 2019, Vans sponsored in coordination with Record Store Day, a 6 city North American tour to promote the film. The tour included showcasing the Wax Trax! band Ministry with an early era set.

Discography

See also
 Black Box - Wax Trax! Records: The First 13 Years – a retrospective box set of Wax Trax!' output as an indie label
 Chicago Record Labels
 List of record labels

References

Bibliography

External links
 WaxTraxChicago.com, the official Jim Nash, Dannie Flesher, & Wax Trax! historical site
 Wax Trax! Records, the Denver record store

 Wax Trax! Revisited - Part One (Denver) and Part Two (Chicago)
 Black Box, a highly detailed discography of the label

Record labels established in 1978
Record labels disestablished in 1992
Music of Denver
Industrial record labels
Electronic music record labels
New wave record labels
Defunct companies based in Chicago
American independent record labels
Defunct record labels of the United States
American companies established in 1978
American companies disestablished in 1992

Wax Trax! Records


Martírio, o Sírio (), foi um monge, teólogo e bispo da Igreja do Oriente do século VII, que desertou de sua tendência "nestoriana" dominante para a "jacobita".

Nomenclatura
O nome siríaco nativo de Martírio era Sahdōnā (), significando "pequeno mártir". Em virtude da cultura helenizada do cristianismo sírio, também utilizava o nome aportuguesável como "Martírio" (; ), frequentemente corrompido para Turis (, sendo que "Mar" significa "senhor" ou "santo").

Biografia
Martírio nasceu por volta de 600 na aldeia de Halmom, perto de Bete Nuadra, ao norte de Nínive. Se juntou ao Mosteiro de Bete Abe em sua juventude e participou de uma delegação chefiada pelo católico Jesusiabe II para buscar a paz com o Império Bizantino após a derrota sassânida em uma guerra recente. Por volta de 635/40, foi logo consagrado como bispo de Maoze de Arevã. Parece que fazia parte de uma delegação ao oeste e estava envolvido em um debate com os monges de um certo mosteiro não-calcedoniano. Os monges, derrotados, sugeriram que seus oponentes vissem seu abade. Martírio aceitou e, após o segundo debate, declarou sua conversão. Foi logo acusado de heresia e deposto. Martírio primeiro encontrou refúgio em (ou foi exilado a) Nísibis, e depois em Edessa. Mais tarde, retornou à Igreja do Oriente, mas foi excomungado por Jesusiabe II, então permanecendo pelo resto de sua vida (possivelmente em segundo exílio) em Edessa, onde morreu por volta de 649.

Obras
Martírio foi o autor do volumoso "Livro da Perfeição" enquanto monge em Bete Abe, considerado o trabalho mais significativo do monaquismo siríaco oriental. Ele também deixou várias cartas para outros monges sobre regras monásticas, e muitas foram editadas em versões modernas.

Leitura adicional

Escritores do século VII
Escritores da Síria
Cristãos do Império Sassânida

Martírio, o Sírio


Songs About Jane is the debut studio album by American pop rock band Maroon 5. The album was released on June 25, 2002, by Octone and J Records. It became a sleeper hit with the help of five singles that attained chart success, led by "Harder to Breathe", "This Love", and "She Will Be Loved". This is the band's only album to feature founding drummer Ryan Dusick (excluding Kara's Flowers releases).

The album was re-released on October 14, 2003, becoming a huge international commercial success, while garnering a generally positive critical reception. It topped the album charts in Australia, France, New Zealand, the Republic of Ireland and the United Kingdom, and reached the top-ten in 17 other countries. At the end of 2004, the album reached the top-ten of the US Billboard 200 chart. It had sold nearly 2.7 million copies by the end of 2004, and over 5.1 million copies in the U.S. by August 2015. It has sold over 10 million copies worldwide as of 2007.

On June 5, 2012, the band released the album's 10th anniversary edition, to coincide with their fourth studio album Overexposed. The anniversary edition features demos of all the album tracks, plus other B-Sides and demos. It also features an EPK and behind the scenes footage of the album.

Background

All but one member of Maroon 5 had been members of a previous Los Angeles band called Kara's Flowers, which released an album called The Fourth World in mid-1997 on Reprise Records with little success, and had previously released the independent album We Like Digging?. Kara's Flowers left Reprise Records in 1999, and with the addition of guitarist James Valentine, the five-person band became known as Maroon 5.

The band played showcase gigs in New York City and Los Angeles. Singer and guitarist Adam Levine credited the interim with influencing the band's new style in an interview with VH1. "During the time between our record deals, I spent a lot of time in New York where I was exposed to an urban and hip-hop culture in a way that had never happened to me in L.A. It turned me on to an entirely new genre of music which has had a profound impact on my song writing."

The band signed with Octone Records, a New York independent label with distribution through BMG and an artist development deal with Clive Davis' J Records. The band recorded Songs About Jane at Rumbo Recorders in Los Angeles with producer Matt Wallace, who had also produced with Train, Faith No More, and O.A.R. Production was handled primarily by Wallace, with Mark Endert mixing with additional production for "This Love".

Eight of the songs on the album were either written or co-written by Levine and keyboardist Jesse Carmichael, while the former was living in New York. Many of the lyrics for the album are inspired by Levine's relationship with his ex-girlfriend, Jane Herman. Levine notes, "I saw this girl at a gas station, and I fell in love with her," he says. "I wrote a song about her and played it in the store where she worked. It was an awful song. But she found out about this relatively psychotic boy. She was my muse for years. . . . And then it kind of faded away." Levine also confirmed this, saying there was at least one line in every song about her.

Release and reception

The album has been released with the Copy Control protection system in some regions. After the release of the album in mid-2002, the band toured with Michelle Branch and Nikka Costa. They also toured with Matchbox Twenty and Sugar Ray during some of their shows in 2003. In March 2004, the album had reached the top 20 of the Billboard 200, and had reached the top 10 by the end of the year. Songs About Jane also eventually topped the UK and Australian album charts. Songs About Jane was the seventh best-selling album of 2004 in the U.S., with about 2.7 million copies sold. In Australia, the album did not chart on the End of Year Charts until 2004, where it reached No. 6. After constant touring, three years after the release of Songs About Jane, it received a Grammy for Best New Artist. The album reached 5.1 million sales in the United States in August 2015.

The album was generally well received by music critics. Christian Hoard of Rolling Stone praised the album for its "vaguely funky white-soul stylings, tunefulness and vocals" and mentioned "Must Get Out" and "This Love" as the album's standout tracks. AllMusic's MacKenzie Wilson called the album an "impressive rebirth" from Kara's Flowers' "indie outfit", stating: "Songs About Jane is love-drunk on what makes Maroon 5 tick as a band ... they've got grit and a sexy strut, personally and musically." Caroline Sullivan of The Guardian commented that the album "isn't as useless as one would hope ... Songs About Jane is pitched at the Busted market, for which their guitar-mashing and surging harmonies eminently qualify them." In The Village Voice, Mikael Wood wrote that while Adam Levine's "sexual politics occasionally lapse into casual senior-year cruelty", he "more often than not complicates the situation encouragingly." PopMatterss Jason Thompson, however, panned the album, criticizing Levine's likeness to Jay Kay of Jamiroquai. Calling the album "limp at best", he further added: "There's simply nothing here to get excited about. And what about that soul that these guys are boasting about, anyway?".

Songs

According to Billboard, as of 2022, Songs About Jane is one of the 15 best-performing 21st-century albums without any of its singles being number-one hits on the Billboard Hot 100.

The opening track and first single, "Harder to Breathe", released a month after the album released, slowly started to pick up airplay which helped spur sales of the album. "Harder to Breathe" also made the top 20 of the Billboard Hot 100 singles charts and the singles charts in the United Kingdom, Australia and New Zealand. In an interview with MTV News in August 2002, Maroon 5 vocalist Adam Levine, when asked behind the development of "Harder to Breathe", admitted that the song describes the band's frustration with their label, Octone Records, during the making of their debut album. The band thought they had enough material for a release, but when the label told them to keep writing, Levine wrote this song in frustration at the pressure. "That song comes sheerly [sic] from wanting to throw something. It was the 11th hour, and the label wanted more songs. It was the last crack. I was just pissed. I wanted to make a record and the label was applying a lot of pressure, but I'm glad they did."

The second track, "This Love", was also the second single from the album. It won the band their first Grammy Award, for Best Pop Performance by a Duo or Group with Vocals at the 2006 Grammy Awards. In March 2004 the song reached the top 10 of the Australian and United States singles charts. The single's accompanying music video proved to be popular as well, but had to be edited from its original version to avoid being banned from MTV. In an interview, Levine revealed that the song was written in the "most emotionally trying time" in his life. He also added, "I was in a relationship that was ending, but I was really excited on the other end because the band was about to go make the record and I was ecstatic to go in the studio. She was literally leaving town within days of me writing the lyrics to 'This Love', so I was in prime emotional condition to write a song with that kind of conflict." The demo of the song features a guitar solo.

"She Will Be Loved", the fourth track and third single from the album, also reached similar chart success as the band's previous hits, hitting No. 1 on the Mainstream Top 40 and Adult Top 40 charts, and topping the Australian and Belgian charts and peaking at No. 5 in the United States, the same chart position of previous single and breakthrough hit, "This Love". The song prompted many alternative radio outlets to remove Maroon 5 from their playlists, on the ground that the band's newer songs were too light for alt-rock audiences. These stations continued to play "Harder to Breathe" and "This Love", but Maroon 5's newer hits were played only on pop and adult contemporary stations. As of June 2014, the song has sold more than 3.5 million copies in the United States.

"Tangled", the fifth track, was never released as a single. It is another song about a broken relationship, but it's from the point of view of the abuser, instead of the abused. Levine was confessing about certain things that he's done in his love life that he may have regretted. Writers from Billboard rated the song low on their ranking of the album, saying "While 'Tangled' follows a similar formula to several Jane highlights, the energy here falls short, and could use some of the album's more poppier inflections... The intention is there, but the execution falls flat." Though it wasn't all negative, with some positive views: "Levine does hit some soaring notes as he sings lyrics of regret; so don't be surprised if you catch yourself mouthing the words."

The seventh track, "Must Get Out", was released as the fifth and final single from the album. Like many songs on the album, it was written by band members Adam Levine and Jesse Carmichael, while production and mixing was done by Matt Wallace. The band's guitarist James Valentine explained that the downtempo song emulates Andy Summers and The Police. Lyrically, "Must Get Out" expresses a tough period of a relationship, with a dreamy lyrical story, where the band "offers up clever imagery with 'I've been the needle and thread/Weaving figures eights and circles 'round your head' and frank confessions to today's problems, 'The city's made us crazy and we must get out'." The single failed to chart in the US, but made the Top 30 in the United Kingdom, Ireland and New Zealand.

"Sunday Morning", the eighth track, was released as the fourth single. It did not reach the chart success of the previous singles, but nevertheless became a hit song and garnered positive reviews from critics. Although the song only peaked at number 31 in the US, it topped the charts in Belgium and reached the top forty in Australia, Hungary, Ireland, the Netherlands, New Zealand, South Korea, and the UK. It was reported that this song was the one that got the band signed to Octone Records, with its executive Ben Berkman calling it "genius". Unlike many other songs on the album, the relationship Levine describes isn't full of the pain that's echoed through the rest of the album. Instead, it captures the sweet and tender moments that can outweigh the bad, like waking up next to the one you love on a cold, rainy day.

Outtakes

Two songs that did not make the cut for the album did release eventually, with "Woman" appearing on the Spider-Man 2 soundtrack, and Ragdoll appearing as a B-Side and on the deluxe editions. A demo version of "Woman" appeared from the album's 10th anniversary edition, was featured on the 2013 Victoria's Secret swimwear video. Another song, "That's Not Enough" was recorded for the album, but this recording has not been released. A demo for the song can be found online. The song "Wasted Years", contrary to popular belief, was not written for Songs About Jane, but instead for the band's eventual softmore album. The song first appeared on the live album Live – Friday the 13th, and then later the deluxe edition of Overexposed. A demo of the song similar to the demos featured on the 10th Anniversary edition of this album was recorded by Adam Levine and Sam Farrar, but has not been released.

Track listing

Most of the songs on the album were written by Adam Levine and Jesse Carmichael; the exceptions are noted. All songs on the original album were produced by Matt Wallace. Other producers are noted for the bonus tracks.

Personnel

Credits for Songs About Jane adapted from AllMusic and the album's liner notes.

Maroon 5

 Adam Levine – lead vocals, rhythm guitar
 Ryan Dusick – drums, backing vocals
 Jesse Carmichael – keyboards, backing vocals
 James Valentine – lead guitar
 Mickey Madden – bass guitar

Session musicians

 Bruce Smith – programming (tracks 1, 5)
 John O'Brien – programming (tracks 3, 8)
 Sam Farrar – programming (track 4)
 Rashida Jones – backing vocals (tracks 5, 9, 11)
 Mystic – backing vocals (track 8)
 Mark K. Schoenecker – horns (track 8)

Production

 Matt Wallace – production, mixing
 Mark Endert – additional production and mixing (track 2)
 Michael Barbiero – mixing (track 1)
 Mike Landolt – engineer
 Posie Muliadi – assistant engineer
 Danny Wright – assistant engineer
 Leon Zervos – mastering
 Cey Adams – art direction
 Gregg Gordon – illustrations
 Bobby Carmichael – photography
 Chris McCann – photography
 Neil Zlozower – photography

Charts

Weekly charts

Year-end charts

Decade-end charts

Certifications

Release history

References

External links

Songs About Jane at Discogs

2002 debut albums
J Records albums
Maroon 5 albums
Albums produced by Matt Wallace
Albums produced by Mark Endert
Albums produced by Russ Kunkel
A&M Octone Records albums
Blue-eyed soul albums
Alternative rock albums by American artists

Songs About Jane


{{Infocaseta Film
  | nume_film           =Îngeri cu fețe murdare
  | alte_nume           =Angels with Dirty Faces
  | imagine             = James Cagney and Pat O'Brien in Angels With Dirty Faces trailer.jpg
  | descriere_imagine   = James Cagney și Pat O'Brien în filmul Angels with Dirty Faces
  | rating              =
  | gen                 =Thriller
  | regizor             =Michael Curtiz
  | producător          = Samuel Bischoff
  | scenarist           = John WexleyWarren Duff Poveste de:  Rowland Brown
  | narator             =
  | rolurile_principale =James CagneyPat O'BrienThe Dead End KidsHumphrey BogartAnn SheridanGeorge Bancroft
  | muzica              = Max Steiner
  | dir_imag            = Sol Polito
  | montaj              = Owen Marks
  | studio              =
  | distribuitor        =Warner Bros.
  | premiera            =
  | premiera_ro         =
  | premiera_md         =
  | durată              = 97 de minute
  | țara                = Statele Unite
  | limba_originală     = engleză
  | dispromână          = dublat sau subtitrat
  | buget               = milioane $
  | încasări            = 1,7 milioane $
  | operator            =
  | sunet               =
  | scenografie         =
  | machiaj             =
  | costume             =
  | casting             =
  | premii              =
  | precedat_de         =
  | urmat_de            =
  | website             =
  | id_cinemagia        =3575
  | id_cinemarx         =
  | imdb_id             =0029870
  | id_rotten-tomatoes  =
  | id_allrovi          =
}} Îngeri cu fețe murdare (titlu original în limba engleză: Angels with Dirty Faces) este un film american din 1938 regizat de Michael Curtiz și produs de  Samuel Bischoff. Rolurile principale au fost interpretate de actorii James Cagney, Pat O'Brien, The Dead End Kids, Humphrey Bogart, Ann Sheridan și George Bancroft.

Prezentare

Distribuție
 James Cagney - gangsterul William "Rocky" Sullivan
 Pat O'Brien - părintele catolic Jerry Connolly, interpretat de William Tracy la vârsta adolescenței.
 The Dead End Kids - Soapy (Billy Halop), Swing, Bim, Pasty, Crab și Hunky
 Humphrey Bogart ca Jim Frazier, un avocat asociat crimei organizate. Îi datorează lui Rocky 100.000 de dolari.
 Ann Sheridan ca Laury Martin, iubita lui Rocky, interpretată de Marilyn Knowlden  la vârsta adolescenței.
 George Bancroft ca Mac Keefer, un om de afaceri și antreprenor municipal sociat cu Frazier.
 Emory Parnell ca ofițerul McMann

Producție
Filmările au început în iunie 1938 la studiourile Warner și s-au terminat în august.

Primire
Filmul a avut trei nominalizări la Premiile Oscar din 1939: pentru cel mai bun regizor - Michael Curtiz, pentru cel mai bun actor în rol principal - James Cagney și pentru cea mai bună poveste originală - Angels With Dirty Faces'' de Rowland Brown.

Note

Legături externe

Vezi și
Listă de filme noir

Filme din 1938
Filme americane
Filme în limba engleză
Filme regizate de Michael Curtiz
Filme thriller
Filme noir
Filme Warner Bros.
Filme polițiste
Filme creștine

Îngeri cu fețe murdare


La diócesis de Sacramento ( y ) es una circunscripción eclesiástica de la Iglesia católica en Estados Unidos. Se trata de una diócesis latina, sufragánea de la arquidiócesis de San Francisco. Desde el 3 de mayo de 2013 su obispo es Michael Charles Barber, de la Compañía de Jesús.

Territorio y organización
La diócesis tiene 110 326 km² y extiende su jurisdicción sobre los fieles católicos de rito latino residentes en el estado de California en los 20 condados de: Siskiyou, Modoc, Trinity, Shasta, Lassen, Tehama, Plumas, Glenn, Butte, Sierra, Nevada, Colusa, Sutter, Yuba, Placer, El Dorado, Amador, Sacramento, Yolo y Solano.

La sede de la diócesis se encuentra en la ciudad de Sacramento, en donde se halla la Catedral del Santísimo Sacramento.

En 2020 en la diócesis existían 102 parroquias.

Historia
El 10 de agosto de 1850 Peter Augustine Anderson, un misionero dominico enviado a California por su superior, el padre José Sadoc Alemany y Conill, celebró la primera misa en el norte de California en una casa particular de Sacramento. En la celebración también participó Peter Hardeman Burnett, el primer gobernador de California, quien entregó al padre Agustín un terreno en el que se construyó la primera iglesia católica en el norte de California. Fue el inicio de la misión en esta parte del país, que continuó en los años siguientes gracias a los misioneros enviados desde San Francisco, de cuyos obispos dependía la misión.

El 27 de septiembre de 1860, en virtud del breve Apostolici nostri muneris, el papa Pío IX erigió un vicariato apostólico en los territorios de misión con sede en Marysville y con territorio desmembrado del de la arquidiócesis de San Francisco; este nuevo distrito eclesiástico incluía el norte de California y el oeste de Nevada. El irlandés Eugene O'Connell, exprofesor del seminario All Saints de Dublín, fue nombrado primer vicario apostólico.

El 3 de marzo de 1868, con el breve Summi apostolatus, el papa Pío IX elevó el vicariato apostólico a diócesis, con el nombre de diócesis de Grass Valley, aunque el obispo O'Connell seguía residiendo en Marysville. Renunció en 1884 y fue sucedido en el obispado por Patrick Manogue, un exminero, anteriormente su obispo coadjutor con el título de Ceramo. La catedral fue dedicada a San Patricio.

La diócesis estuvo particularmente al servicio de los numerosos mineros que en aquellos años trabajaban en la región de Sierra Nevada en la llamada fiebre del oro de California. Sin embargo, a partir de 1886 el mercado del oro se redujo notablemente y la población se redujo significativamente.

El 28 de mayo de 1886, en virtud del breve Divinitus nobis del papa León XIII, la diócesis amplió considerablemente su territorio con los condados de Yolo, El Dorado, Amador, Calaveras, Alpine, Tuolumne, Mono, Mariposa y Esmeralda, y porciones de otros condados, todos los cuales pertenecían a la arquidiócesis de San Francisco.

A corto plazo, la diócesis pasó a denominarse con el doble nombre de diócesis de Grass Valley o de Sacramento, indicio del traslado de la sede episcopal a la capital del estado de California. Ya en 1886, el obispo Patrick Manogue comenzó a construir la nueva catedral, que fue inaugurada en junio de 1889.

Posteriormente la diócesis cedió otras porciones de territorio para la erección de nuevos distritos eclesiásticos:
 el vicariato apostólico de Utah y Nevada Oriental (hoy diócesis de Salt Lake City), el 23 de noviembre de 1886;
 la diócesis de Reno el 27 de marzo de 1931 mediante la bula Pastoris aeterni del papa Pío XI;
 las diócesis de Stockton y de Santa Rosa en California el 13 de enero de 1962 mediante la bula Ineunte vere del papa Juan XXIII; a la diócesis de Stockton cedió otra porción de territorio (el condado de Alpine) el 15 de septiembre de 1966.

Estadísticas
Según el Anuario Pontificio 2021 la diócesis tenía a fines de 2020 un total de 1 047 916 fieles bautizados.

|- align="right"
| 1950 || 202 475 || 809 900 || 25.0 || 146 || 126 || 20 || 1386 ||  || 32 || 274 || 68
|- align="right"
| 1966 || 221 514 || 1 495 400 || 14.8 || 264 || 194 || 70 || 839 ||  || 140 || 510 || 87
|- align="right"
| 1970 || 228 337 || 1 477 400 || 15.5 || 241 || 178 || 63 || 947 ||  || 118 || 435 || 89
|- align="right"
| 1976 || 222 461 || 1 618 300 || 13.7 || 230 || 165 || 65 || 967 || 1 || 129 || 351 || 90
|- align="right"
| 1980 || 240 570 || 1 872 000 || 12.9 || 257 || 181 || 76 || 936 || 1 || 120 || 327 || 91
|- align="right"
| 1990 || 360 000 || 2 530 400 || 14.2 || 248 || 178 || 70 || 1451 || 78 || 115 || 280 || 95
|- align="right"
| 1999 || 454 000 || 2 873 646 || 15.8 || 236 || 165 || 71 || 1923 || 102 || 29 || 191 || 98
|- align="right"
| 2000 || 454 600 || 2 876 357 || 15.8 || 256 || 191 || 65 || 1775 || 102 || 99 || 186 || 98
|- align="right"
| 2001 || 477 330 || 3 020 340 || 15.8 || 242 || 178 || 64 || 1972 || 115 || 96 || 184 || 98
|- align="right"
| 2002 || 500 097 || 3 125 610 || 16.0 || 241 || 179 || 62 || 2075 || 115 || 87 || 179 || 98
|- align="right"
| 2003 || 510 099 || 3 169 750 || 16.1 || 246 || 182 || 64 || 2073 || 110 || 89 || 170 || 98
|- align="right"
| 2004 || 520 301 || 3 229 945 || 16.1 || 246 || 192 || 54 || 2115 || 138 || 76 || 180 || 98
|- align="right"
| 2010 || 980 650 || 3 533 652 || 27.8 || 255 || 193 || 62 || 3845 || 148 || 88 || 161 || 105
|- align="right"
| 2014 || 987 727 || 3 550 864 || 27.8 || 286 || 223 || 63 || 3453 || 140 || 122 || 151 || 102
|- align="right"
| 2017 || 1 016 193 || 3 646 000 || 27.9 || 254 || 191 || 63 || 4000 || 149 || 86 || 132 || 102
|- align="right"
| 2020 || 1 047 916 || 3 753 096 || 27.9 || 292 || 227 || 65 || 3588 || 175 || 78 || 120 || 102
|- align="right"
|colspan=12 |<small>Fuente: Catholic-Hierarchy, que a su vez toma los datos del Anuario Pontificio.
|}

Episcopologio

 Eugene O'Connell † (28 de septiembre de 1860-29 de febrero de 1884 renunció)
 Patrick Manogue † (29 de febrero de 1884 por sucesión-27 de febrero de 1895 falleció)
 Thomas Grace † (27 de febrero de 1896-27 de diciembre de 1921 falleció)
 Patrick Joseph James Keane † (17 de marzo de 1922-1 de septiembre de 1928 falleció)
 Robert John Armstrong † (4 de enero de 1929-14 de enero de 1957 falleció)
 Joseph Thomas McGucken † (14 de enero de 1957 por sucesión-19 de febrero de 1962 nombrado arzobispo de San Francisco)
 Alden John Bell † (30 de marzo de 1962-11 de julio de 1979 retirado)
 Francis Anthony Quinn † (18 de diciembre de 1979-30 de noviembre de 1993 renunció)
 William Kenneth Weigand (30 de noviembre de 1993-29 de noviembre de 2008 renunció)
 Jaime Soto, por sucesión el 29 de noviembre de 2008

Notas

Referencias

Enlaces externos
 (en inglés) Ficha de la diócesis en www.gcatholic.org
 (en inglés) Ficha de la diócesis de Grass Valley en Catholic Hierarchy
 (en inglés) Ficha de la diócesis de Grass Valley en Gcatholic
 (en inglés) Historia de la diócesis en el sitio web de la diócesis de Sacramento

Diócesis de Sacramento


NGC 7751 je spiralna galaktika u zviježđu Ribama.

Izvori

Vanjske poveznice

  Hartmut Frommert: Revidirani Novi opći katalog
  Izvangalaktička baza podataka NASA-e i IPAC-a
  Astronomska baza podataka SIMBAD
   VizieR
 DSS-ova slika NGC 7751
  Auke Slotegraaf: NGC 7751 Deep Sky Observer's Companion
  NGC 7751 DSO-tražilica
  Courtney Seligman: Objekti Novog općeg kataloga: NGC 7750 - 7799

7751

NGC 7751


Dypsis utilis es una especie de palmera, endémica de Madagascar.

Descripción
Dypsis utilis es una  palma de montaña, estrechamente relacionada con Dypsis crinita, pero aún más grande en todas sus partes, y con las inflorescencias ramificadas a tres en lugar de a dos. Se ha visto cerca de Analamazaotra  y en Ranomafana. A veces citada como críticamente en peligro de extinción, esta puede que no sea tan rara como se pensaba originalmente.

Taxonomía

Dypsis utilis fue descrita por (Jum.) Beentje & J.Dransf. y publicado en Palms of Madagascar 364, en el año 1995.

Etimología
El nombre en latín significa "útil", una referencia a la piasava producido por las hojas y que antes se exportaban para la producción de cuerda.
Sinonimia
 Vonitra utilis Jum.

Referencias

Enlaces externos

utilis
Flora de Madagascar
Plantas descritas en 1995
Plantas descritas por Jumelle
Plantas descritas por Beentje
Plantas descritas por J.Dransf.

Dypsis utilis


Kvalifikationen til Europamesterskaberne i fodbold 2020 er en turnering, hvorfra man finder 20 af de 24 deltagere til EM i fodbold 2020. Turneringen løber fra 21. marts 2019 til november 2020. EM i fodbold 2020 slutspillet spilles i juni og juli 2021..
De afsluttende playoffkampe med deltagere, der har kvalificeret sig via UEFA Nations League 2018-19, spilles i perioden 26.-31. marts 2020.

I kvalifikationsturneringen deltager alle UEFA's medlemmer. Da der er tolv værtsnationer til denne slutrunde, er ingen hold forhåndskvalificeret, det er første gang siden 1976. Holdene fordeles i 10 grupper, heraf fem grupper med fem hold i hver og fem grupper med seks hold i hver, hvorfra top 2 i hver gruppe vil kvalificere sig til slutrunden. Derudover vil fire hold kvalificere sig via Nations League 2018-19. Der blev trukket lod til kvalifikationsturneringen 2. december 2018.

Der blev afsat ti spilledage i kvalifikationen på følgende datoer:
 21.-26. marts 2019
 7. - 11. juni 2019
 5-10 september 2019
 10. - 15 oktober 2019
 14. - 19. november 2019

Grupperne
Kampene vil finde sted fra 21. marts til 19. november 2019.

Gruppe A

Gruppe B

Gruppe C

Gruppe D

Gruppe E

Gruppe F

Gruppe G

Gruppe H

Gruppe I

Gruppe J

Play-offs

Teams that failed in the qualifying group stage may still qualify for the final tournament through the play-offs. Each league in the UEFA Nations League will be allocated one of the four remaining final tournament spots. Four teams from each league that have not already qualified for the European Championship finals will compete in the play-offs of their league. The play-off berths were first allocated to each Nations League group winner, and if any of the group winners had already qualified for the European Championship finals, then to the next best ranked team of the league, etc.

Holdudvælgelse

Lodtrækning

Gruppe A

Gruppe B

Gruppe C

Gruppe D

Samlet rangering
Den samlede rangering vil blive brugt til seedning til selve lodtrækningen til slutrunden.

Referencer

Europamesterskabet i fodbold 2020

Kvalifikation til EM i fodbold 2020


Veli Anssi Juutilainen (* 1. Oktober 1956 in Kangaslampi) ist ein ehemaliger finnischer Skilanglaufsportler und -trainer. Er ist fünffacher Weltmeister im Ski-Orientierungslauf.

Juutilainen arbeitete nach seiner Ausbildung zum Sporttrainer zwischen 1981 und 1984 als Skilanglauftrainer der spanischen Nationalmannschaft. Anschließend widmete er sich seiner eigenen Karriere im Ski-Orientierungslauf. 1984 gewann er als WM-Debütant völlig überraschend den Weltmeistertitel im Einzelwettkampf, ein Start in der finnischen Staffel war für ihn nicht vorgesehen. Bei der Weltmeisterschaft 1986 im bulgarischen Batak blieb er hinter dem Schweden Claes Berglund zurück, mit der Staffel gewann er Bronze. 1988 gewann er den Weltmeistertitel auf der Kurzdistanz, wurde Dritter auf der Langdistanz und holte in der Staffel mit Hannu Koponen, Juha Kirvesmies und Mikko Kosonen einen weiteren Titel. 1990 im schwedischen Skellefteå gewann er den WM-Titel auf der Langdistanz und wurde Zweiter mit der Staffel. In der Folgesaison sicherte er sich auch den Gesamt-Weltcup. Bei der Weltmeisterschaft 1991 blieb er in den Einzelwettkämpfen erstmals ohne Medaille, gewann aber dafür mit der finnischen Staffel mit Eero Haapasalmi, Stefan Borgman und Vesa Mäkipää seine fünfte WM-Goldmedaille. 1994 startete er 37-jährig noch einmal bei einer Weltmeisterschaft und gewann dabei Silber mit der finnischen Staffel, die lediglich hinter dem norwegischen Team zurückblieb.

Juutilainen wurde außerdem viermal Nordischer Meister der skandinavischen Länder und fünffacher Meister Finnlands. Verheiratet ist Juutailainen mit der dreifachen Ski-Orientierungslauf-Weltmeisterin Virpi Juutilainen (geborene Peltonen).

Platzierungen
Weltmeisterschaften: (5 × Gold, 3 × Silber, 2 × Bronze)

 1984: 1. Platz Einzel
 1986: 2. Platz Einzel, 3. Platz Staffel
 1988: 1. Platz Kurz, 3. Platz Lang, 1. Platz Staffel
 1990: 4. Platz Kurz, 1. Platz Lang, 2. Platz Staffel
 1992: 16. Platz Kurz, 5. Platz Lang, 1. Platz Staffel
 1994: 5. Platz Kurz, 29. Platz Lang, 2. Platz Staffel

Gesamt-Weltcup:

 Sieger 1991
 3. Platz 1989

Weblinks
 Ergebnisse der Ski-OL-Weltmeisterschaften Suomen Suunnistusliitto

Weltmeister (Ski-Orientierungslauf)
Ski-Orientierungsläufer (Finnland)
Finnischer Meister (Ski-Orientierungslauf)
Skilanglaufnationaltrainer (Spanien)
Finne
Geboren 1956
Mann

Anssi Juutilainen


Greiðsludráttur er þegar greiðsla er innt af hendi eftir gjalddaga eða aldrei innt af hendi án þess að það sé móttakanda um að kenna. Eftir atvikum gæti greiðsludráttur réttlætt skaðabætur til handa móttakanda og/eða jafnvel riftun viðkomandi samningsins.

Kröfuréttur
Lögfræði

Greiðsludráttur


Ivan Stojkov Kolev (Banovka, 15. rujna 1863. – Beč, 29. srpnja 1917.) je bio bugarski general i vojni zapovjednik. Tijekom Prvog svjetskog rata zapovijedao je 1. konjičkom divizijom na Rumunjskom bojištu.

Vojna karijera
Ivan Kolev je rođen 15. rujna 1863. u Banovki, selu u Besarabiji smještenom oko 25 km od Bolgrada koje su osnovali bugarski doseljenici iz Trakije. Osnovnu školu pohađa u rodnoj Banovki, da bi od 1875. školovanje nastavio u srednjoj školi u Bolgradu. Istu završava 1882. nakon čega je podnio molbu da radi kao učitelj u rodnoj Banovki, ali mu je molba odbijena. Umjesto toga, zapošljava se kao činovnik u obližnjem okrugu. Godine 1884. seli se u Sofiju gdje radi kao službenik u okružnom sudu.

Nakon izbijanja Srpsko-bugarskog rata u studenom 1885. kao dobrovoljac stupa u Studentsku legiju. Po završetku rata odlučuje se za vojnu karijeru te u siječnju 1886. počinje pohađati Vojnu školu u Sofiji. Iako je početno kao kadet trebao biti raspoređen u odjel topništva, tome se usprotivio želeći služiti u konjaništvu. Kao rusofil aktivno sudjeluje u svrgavanju princa Aleksanda Battenberga zbog čega je jedno vrijeme bio izbačen iz vojne škole. Istu ipak uspijeva završiti u rodu konjaništva u travnju 1887. čime je stekao čin potporučnika. Raspoređen je u 3. konjičku pukovniju smještenu u Plovdivu gdje je u svibnju 1890. promaknut u čin poručnika. Početkom 1892. počinje školovanje u Vojnoj akademiji u Torinu koju završava 1894. godine. U kolovozu te iste godine vraća se u Bugarsku gdje je unaprijeđen u čin konjičkog satnika.

Od 1897. zapovijeda eskadronom u 4. konjičkoj pukovniji, da bi nakon toga predavao vojnu povijest u Konjičkoj školi. U jesen 1898. sudjeluje u vojnim manevrima u Rumunjskoj, da bi 1900. bio imenovan časnikom za posebne zadatke u Konjičkom inspektoratu. Te iste godine, u veljači, unaprijeđen je u čin bojnika. Od 1901. obnaša dužnost starijeg pobočnika u Konjičkoj diviziji, da bi u svibnju 1902. bio imenovan pomoćnikom zapovjednika Gardijskog konjičkog eskadrona koji je 1904. reorganiziran u pukovniju. U veljači 1904. promaknut je u čin potpukovnika, te imenovan načelnikom stožera Konjičke inspekcije. U rujnu 1907. upućen je na dodatnu obuku u Austro-Ugarsku, točnije u 7. ulansku pukovniju smještenu u Pardubicama. U Bugarsku se vraća u listopadu 1908. kada je unaprijeđen u čin pukovnika, te imenovan zapovjednikom Gardijske konjičke pukovnije koju dužnost obnaša do početka Prvog balkanskog rata.

Na početku Prvog balkanskog rata imenovan je načelnikom stožera Utvrđenog područja Jambol, nakon čega od studenog 1912. privremeno obnaša dužnost načelnika stožera 3. armije. U svibnju 1913. postaje načelnikom stožera najprije 1. pričuvne armije, a nakon njenog preimenovanja načelnikom stožera 5. armije. Dužnost načelnika stožera 5. armije obnaša i tijekom Drugog balkanskog rata. Nakon završetka Balkanskih ratova vraća se na dužnost zapovjednika Gardijske konjičke pukovnije. U listopadu 1914. imenovan je zapovjednikom 10. egejske pješačke divizije, dok je u listopadu 1915. promaknut u čin general bojnika.

Prvi svjetski rat
U svibnju 1916. Kolev je imenovan zapovjednikom 1. konjičke divizije, a par dana nakon toga i glavnim inspektorom konjice. U tom svojstvu nastojao je poboljšati fizičku spremu i moral konjaništva uvodeći u konjičke postrojbe uporabu strojnica. U srpnju s 1. konjičkom divizijom ulazi u sastav 3. armije koja je držala položaje duž granice u Dobrudži. Nakon ulaska Rumunjske u rat na strani Antante i ulaska Bugarske u rat, Kolev s 1. konjičkom divizijom dobiva zadatak presijecanja komunikacije između Dobriča i Silistre, te zaštite desnog armijskog krila u napadu na Turtucaiau. Uspijeva 2. rujna zauzeti selo Karapelit, te u Bitci kod Karapelita odbiti rumunjski protunapad. Time je stvorena mogućnost da Dobrič bude okružen, što je primoralo rumunjske snage da napuste grad. Međutim, ubrzo rumunjske jedinice 5. rujna ponovno pokreću napad s ciljem zauzeća Dobriča, što uzrokuje Bitku kod Dobriča u kojoj bitci Kolev sa svojom divizijom u odlučujućem trenutku napada neprijateljski bok, čime omogućava bugarsku pobjedu. Nakon toga, sudjeluje u Prvoj bitci kod Kobadina u kojem su bugarske snage, nakon velikih gubitaka i iscrpljenosti, morale obustaviti svoje napade.

Bugarsko-njemačke snage ofenzivu su obnovile 19. listopada, nakon što su početkom mjeseca uspješno odbile rumnjski napad početkom mjeseca. U Drugoj bitci kod Kobadina 1. konjička divizija uspijeva probiti neprijateljske linije kod sela Topraisara. Navedeno je uzrokovalo opće povlačenje rumunjsko-ruskih snaga, što je dovelo do zauzimanja Constante. Tijekom studenog 1. konjička divizija je, temeljem naredbe novog zapovjednika 3. armije Stefana Nerezova strukturnim promjenama smanjena u svojoj veličini, čemu se Kolev protivio. Usprkos toga, 1. konjička divizija se nastavila boriti u Dobrudži gdje je 10. ožujka 1917. ušla u Tulceu.

Smrt
Borbe u Dobrudži narušile su Kolevljevo zdravlje. U svibnju 1917. otišao je u Beč na liječenje. Dok se nalazio na liječenju 28. srpnja 1917. promaknut je u čin general poručnika. Međutim, već idući dan je preminuo u 54 godini života. Njegovi posmrtni ostaci vraćeni su u Sofiju gdje je pokopan. Po Kolevu su nazvana dva sela u Bugarskoj i to General Kolevo u okrugu Varna i General Kolevo u okrugu Dobrič. Njegovim imenom nazvana je i jedna ulica u Dobriču gdje mu je podignut i spomenik.

Vanjske poveznice
     Ivan Kolev na stranici Bulgarianhistory.org
     Ivan Kolev na stranici Boinaslava.net
     Ivan Kolev na stranici Youtube.com

Izvori

Bugarski vojni zapovjednici u Prvom svjetskom ratu

Ivan Kolev


A Praia do Veludo é uma praia localizada no bairro Belém Novo, no extremo-sul de Porto Alegre, capital do estado brasileiro do Rio Grande do Sul.

É acessada pela Avenida Pinheiro Machado (em frente à praça) e se alonga paralelamente à Avenida Beira-Rio.

A praia costuma ser um dos poucos postos na cidade com condições de balneabilidade recomendadas a veranistas pela prefeitura municipal, que faz coletas regulares para averiguar a qualidade das águas do lago Guaíba pela medição dos níveis de coliformes.

Em março de 2022, a prefeitura realizou na praia do Veludo uma ação de conscientização do projeto Linda Orla Limpa, com a montagem de um estande para ensinar sobre reciclagem e a instalação de uma lixeira-garrafão de metal, chamada "Papa Resíduo", para a população usuária da praia destinar seu lixo reciclável., tendo mais de 550 pessoas participado do projeto.

Veludo
Belém Novo

Praia do Veludo (Porto Alegre)