Abhazya (Abhazca: Аҧсны Apsnı; Gürcüce: აფხაზეთი Apkhazeti), Gürcistan'ın kuzeybatısında, Karadeniz'in doğusunda yer alan tarihsel bölgedir. Abhazya adı bölgenin asli unsuru olan Abhazlar'dan gelmektedir, tarihsel bölge dışında, de facto Abhazya Cumhuriyeti ile Gürcistan'a bağlı Abhazya Özerk Cumhuriyeti'ni de ifade etmektedir.

Abhazya Cumhuriyeti, SSCB lideri Stalin'in Gürcistan'a bağlama politikası sayesinde hukuka aykırı bir şekilde Gürcistan'a bağlı özerk cumhuriyet haline getirilmiştir 1992'de bölgeyi ele geçiren Abhazlar 1994 yılında Gürcistan'dan  bağımsızlığını ilan etmesiyle ortaya çıkmıştır. De facto bağımsız olan Abhazya Cumhuriyeti, Rusya, Nikaragua, Venezuela, Nauru, Suriye gibi bazı devletler ve Güney Osetya, Transdinyester ve Dağlık Karabağ gibi de facto bağımsız devletler tarafından tanınsa da, başta Gürcistan olmak üzere, Birleşmiş Milletler üyesi devletlerin büyük çoğunluğu ve Birleşmiş Milletler teşkilatı tarafından tanınmamaktadır.

Abhazya Özerk Cumhuriyeti ise, Sovyetler Birliği içinde önce Abhazya Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti  olarak eşit bir devlet sayılmış sonrasında ülkenin önde gelen aileleri çeşitli suikastlere uğradıktan sonrasında Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçası haline getirilerek Abhaz Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak yeniden yapılandırılmıştır. Bugün de Birleşmiş Milletler ve - birkaç devlet dışında, Türkiye Cumhuriyeti dahil -  BM üyesi devletlerin büyük çoğunluğu tarafından Gürcistan'ın bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Abhazya Cumhuriyeti Türkiye ile düşük hacimli deniz ticareti yapmaktadır Abhazya Türkiye'den araba, ev eşyası ve teknolojik aletler ithal etmektedir, Türkiye'ye ise Abhazya'dan balık, tarım mahsulleri, taş ve çakıl gibi dolgu amaçlı inşaat malzemeleri ithal etmektedir. (Bkz  ve Bkz )

Abhazya Cumhuriyeti'nin yönetim merkezi Sohum olup, Gürcistan yanlısı Abhazya Özerk Cumhuriyeti'nin "sürgündeki" hükûmeti ise, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'tedir.

Abhazya adı eski Abazgia bölgesinden, bir kabule göre de bu bölgenin halklarından biri olan Abhazlardan gelir. Abhazya 8.600 km²'lik bir alanı kapsar.

Bölgede 220.000'i aşkın kişi yaşamaktadır. (2003 sayımı)

Tarih

Erken dönem
Batı Kafkasya'da en eski yerleşmeye ilişkin arkeolojik buluntular yaklaşık MÖ 4000-3000 yıllarına tarihlenir. Bugünkü Abhaz (Apsua) tarihçiler bu kalıntıların en eski "proto-Abhaz" kabilelerine ait olduğunu savunmakta ve Karadeniz kıyısındaki bugünkü Abhaz cumhuriyetinin köklerinin çok eski olduğunu ileri sürmektedirler.

Bugünkü Abhazya toprakları MÖ 1. binyılda (MÖ 9.-6. yüzyıllar) eski Kolhis (Kolha) krallığının bir parçasıydı. Bu toprakların MÖ 63 yılında Lazika'nın bir parçası oldu. Antik Yunan tacirler Karadeniz kıyısında limanlar kurdular ve Dioscurias adıyla kurulan Sohum da bu limanlardan biriydi. Roma İmparatorluğu MS 1. yüzyılda Lazika topraklarını ele geçirdi ve Lazika'nın bağımsızlığını yeniden kazandığı 4. yüzyıla değin bölgeyi yönetimi altında tuttu. Ama ardından Lazika Bizans İmparatorluğu'nun denetimi altına girdi. Bizans imparatoru I. Justinianus döneminde, 6. yüzyılda Abhazya nüfusu Hristiyanlığı kabul etti. Abhazya, 7. yüzyılda Bizans'a bağlı bir prenslik haline geldi.

735'te Gürcü krallıklarına karşı Arap generali Mervan tarafından büyük bir sefer başlatıldı. Araplar 736 yılında Abhazya'ya çekilmiş Gürcü prenslerinin -Miriani ve Arçil kardeşler- peşindeydiler. Dizanteri ve seller gibi afetler ile birlikte Arkhon I. Leon ve İberyalı ve Lazikalı müttefiklerinin inatçı direnişi işgalcileri geri çekilmeye zorladı. I. Leon daha sonra Mirian'ın kız kardeşi ile evlendi ve bir varis, II. Leon 770'li yıllarda Lazika'yı elde etmek için bu hanedan birliğini kullandı. Muhtemelen bu yeni devlet Lazika'nın (Gürcü kaynaklarında Egrisi) ardılı kabul edilerek bazı çağdaş Gürcü (Gürcü Kralları'nın Hayatı, Leonti Mroveli) ve Ermeni (Ermenistan Tarihi, Hovannes Drashanakerttsi) kroniklerinde Egrisi (Lazika) olarak ifade edilmeye devam etti.

Arap Halifeliğine karşı başarılı savunma ve doğuda yeni toprak kazanımları, Abasgia prenslerine Bizans İmparatorluğu'ndan daha fazla özerklik talep etmeleri için yeterli güç verdi. 778 dolaylarında Prens II. Leon, Hazarların da yardımıyla Bizans İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti ve ikametgâhını Kutaisi'ye taşıdı. Bu dönemde Gürcüce, okuryazarlık ve kültür dili olarak Yunanca'nın yerini almıştır.

Batı Gürcistan Abhazya krallığı 850 ile 950 yılları arasında gelişti ve bu, Abhazya ve doğu Gürcü devletlerinin 10. yüzyılın sonunda ve 11. yüzyılın başında Kral III. Bagrat tarafından yönetilen tek bir Gürcü monarşisi, Gürcistan Krallığı çatısı altında birleşmesi ile sona erdi.

12. yüzyılda Kral Kurucu Davit, Otağo'yu Abhazya'nın bir eristavisi (prens) olarak atadı ve daha sonra Şervaşidze Hanedanı'nın (Çaçba olarak da bilinir) kurucusu oldu.

1240'larda Moğollar Gürcistan'ı sekiz askeri-idari tümene böldüler, çağdaş Abhazya toprakları Tsotne Dadiani tarafından yönetilen tümenin bir parçasını oluşturuyordu.

16. yüzyılda, Gürcistan Krallığı'nın küçük krallıklara ve prensliklere bölünmesinden sonra, Şervaşidze Hanedanı tarafından yönetilen Abhazya Prensliği (resmiyette İmereti Krallığı'nın vasalı) ortaya çıktı. Osmanlı donanmasının Sohum kalesini işgal ettiği 1570'lerden beri Abhazya, Osmanlı İmparatorluğu ve İslam etkisi altına girdi. Osmanlı yönetimi altında, Abhaz seçkinlerinin çoğunluğu İslam'ı seçti. Prenslik bir dereceye kadar özerkliğini korudu.

Çarlık Rusyası ve Sovyet dönemi
Çarlık Rusyası Kafkasya'ya yayılmaya başlamasıyla birlikte bölgenin bazı küçük halklarıyla çatışmalar içine girdi. Küçük ölçekli ama uzun zamana yayılan savaşların sonunda Rusya, 1801-1864 arasında bütün Gürcistan'ı ele geçirdi. Abhazya 1810 yılında bir feodal prenslik olarak Rusya'nın korumasına alındı. 1812 Bükreş Antlaşması gereğince, Osmanlı Devleti Abhazya üzerindeki bu Rus egemenliğini tanıdı. Aynı antlaşmaya göre, Abhazya'nın kuzeyinde sınır olan Bzıb Irmağı ile daha kuzeydeki Kuban Irmağına değin uzanan Karadeniz'deki Çerkesya kıyılarının denetimi Osmanlı Devleti'ne bırakıldı, Bzıb Irmağından güneydeki Poti'ye kadar uzanan Karadeniz kıyılarının denetimi de Rusya'ya verildi. 1813'te İran'ı da yenen Rusya, Karadeniz'den Hazar Denizi'ne uzanan geniş bir alanda Güney Kafkasya'ya yerleşmiş oldu. Rusya, 1861 yılı idari ve sosyal reform programı çerçevesinde 1864'te Abhaz Prensliği'ni lağvetti, feodal ayrıcalıklara ve köleliğe son verdi ve bölgeyi Sohum okrugu adı altında ilhak etti. Sohum okrugu, daha sonra Kutaisi iline bağlandı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, 1877'de Abhazya'ya şaşırtma amaçlı bir Osmanlı çıkartması yapıldı, sayıları dört bin olarak bilinen bir Abhaz nüfus, ayaklanarak Osmanlıları destekledi. Dört ay gibi kısa bir süre içinde Abhazya'yı boşaltan Osmanlılar, beraberlerinde Müslüman Abhaz nüfusun çoğunluğunu da götürerek deniz yoluyla Türkiye'ye çekildiler. Bunun bir sonucu olarak Müslüman Abhazlar azınlık durumuna düştüler. Abhazlardan boşalan yerlere de Rus, Gürcü, Ermeni ve Rum kolonlar yerleştirildi. Türkiye'ye götürülen Abhazlar ise, çoğunlukla Batı Karadeniz illeri (Düzce, Sakarya vb.) ile Orta Karadeniz illerine (Sinop, Samsun vb.) yerleştirildiler.

Çağdaş Abhaz tarihçiler Abhazya'ya Gürcü, Rus, vb'nin dışarıdan getirilerek yerleştirildiğini yazıyorlar. Gürcü tarihçiler de Gürcüler, Megreller ve Svanlar gibi Güney Kafkas kökenli halkların eski çağlardan beri Abhazya'nın yerlisi olduklarını yazıyorlar. Gürcüler, Çerkesler ve Abazalar gibi bir Kuzey Kafkas halkı olan Abhazların bölgeye kuzeyden göç ederek geldiklerini öne sürüyorlar. Karşılıklı iddialar sürüyor. 20. yüzyılın başında Abhazların bölgede bir azınlık olması da bir başka olgudur. 1911 tarihli Encyclopædia Britannica'daki maddede Sohum-kale (Sohum) nüfusunun 43.000 olduğu, bu nüfusun üçte ikisinin Kartvelilerden, üçte birinin Abhazlardan oluştuğu yazmaktadır. Olabilir, çünkü 1877'de Merkezi Sohum yöresi, Türkiye'ye göç nedeniyle Abhaz nüfusundan tamamen boşalmış durumdaydı.

1917 Ekim Devrimi'nden sonra Abhazya, 1921'de Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adı altında bağımsız bir Sovyet cumhuriyeti oldu. Daha sonra, Abhazya 1922'de egemenlik hakkı saklı kalmak üzere ve eşitlik temeli üzerinden Gürcistan ile bir birlik kurdu ve Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti içinde yer aldı. Stalin rejimi, 1931'de Abhazya'nın egemenliğine son verdi, statü indirimiyle Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ni Abhazya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adı altında Gürcistan'a bağladı. 1936'da Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti de Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan biçiminde üçe bölünerek dağıldı. Abhazya ise, doğrudan Moskova'ya bağlı bir birlik cumhuriyeti olan Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu dönemde Abhazya'ya yönelik Gürcü, Ermeni ve Rus yerleşimleri devletçe desteklendi. Gürcü sayısı 1989'da 250.000'e yaklaştı, Rus sayısı da 75.000'i buldu.

Stalin'in ölümünden sonra Abhazya'da Abhazlara daha geniş yetkiler ve yönetimde daha çok temsil hakkı tanındı. Sovyet yönetimi, küçük cumhuriyetlerin ve ulusal toplulukların edebiyat ve kültür yönlü çalışmalarını bir ölçüde destekliyordu. Abhazlar kendi özerk cumhuriyetlerinde sayıca azınlık (% 17-18) olmalarına karşın önemli ölçüde siyasal gücü ve bürokrasiyi kontrol ediyorlardı. Abhazlara tanınmış olan kota ve haklar, Abhazları Gürcülere karşı bir denge unsuru olarak elde tutmayı amaçlayan bir stratejik politikaya dayanıyordu. Abhazlara tanınmış olan hakların bir benzeri, Gürcü tarafın görüşüne göre, Sovyetler Birliği'nin hiçbir başka özerk cumhuriyeti halkına tanınmamıştı. Bu durum, yani Rusların Abhazlar yoluyla Abhazya'yı elde tutma niyeti, Gürcüler ile Rus ve Abhazların karşı karşıya gelmelerinin asıl nedenidir. Zviad Gamzahurdiya yönetimince, öteden beri yazışma dili Rusça olan Abhazya ve Güney Osetyaya, yeni bir yazışma dili olarak Gürcüce'nin dayatılması, Gürcü olmayan çoğunluğun (Rus, Ermeni, Rum, vb.) tepkisine ve bardağın taşmasına yol açtı. Abhazya ve Güney Osetya, kendi parlamentolarında aldıkları kararlarla bağımsızlıklarını ilan ettiler.

Abhazya savaşı
Sovyetler Birliği'nin çözülmeye başladığı 1980'lerin sonlarında, Gürcistan'ın bağımsızlığa doğru yol aldığı süreçte, Abhazlar ile Gürcüler arasındaki gerilim iyice yükseldi. Pek çok Abhaz muhalif, Gürcistan'ın bağımsızlığını kazanması halinde Abhazya'nın da bağımsızlığını ilan etmesi hakkı bulunduğunu, bağımsız Gürcistan'da "Gürcüleştirme" politikalarının gündeme geleceğini ileri sürdü. Özerk cumhuriyetin nüfusunun %48'ini oluşturan Gürcülerin özerk cumhuriyette üniversiteleri yoktu ve üniversite talebinde bulunmalarıyla başlayan gösterilerde, 16 Temmuz 1989'da 16 Gürcü öldürüldü ve 137 kişi de yaralandı. Ardından Sovyet ordusu kontrolü sağlamak için Sohum'a girdi. Bu olayın paramiliter grubun bir provokasyonu olduğu da iddia edildi.

Gürcistan, Zviad Gamzahurdiya liderliğinde 6 Nisan 1991'de bağımsızlığını ilan etti ve Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin 1921 tarihli anayasasına döndüğünü duyurdu. Pek çok Abhaz bunun Abhazya'nın özerkliğinin kaldırılması anlamına geldiğini ileri sürdü. Oysa 1921 tarihli anayasada Abhazya özerk bir cumhuriyet olarak tanınıyordu. 23 Temmuz 1992'de, Abhazya parlamentosu çoğunluğun oylarıyla bağımsızlığını ilan etti. Ardından düzensiz Gürcü birlikleri faşist bir politika ile, Karkaraşvili komutanlığında Abhazya'ya girdi ve Gürcü yönetimi bölgenin büyük bölümünü kontrol altına aldı, parlamentoyu da kapattı.

Abhazya'nın tek müttefiği olan "Kafkas Halkları Konfederasyonu" şemsiyesi altında bir araya gelen Çerkesler, Çeçenler, Rus Kazaklar ve Osetler, Abhaz güçleri Gürcülere karşı savaş başlattılar. Abhaz subayların yönetimindeki askeri birlikler, Eylül'de Gürcüleri yenilgiye uğrattı. Sonunda Gürcistan topraklarında bir Abhaz-Gürcü cephesi oluştu. 3.000 kişinin öldüğü savaş sonrasında Abhaz birlikleri Temmuz 1993'te, Sohum'u elinde tutan Gürcülere karşı saldırıya geçti. Gürcüler ağır kayıplar verdiler ve Sohum 27 Eylül'de Abhaz yönetiminin eline geçti. Bu savaşta binlerce insan öldü ve 10.000 kişi de kayboldu. Abhazya'dan 250.000'den fazla Gürcü göç etti.

Yakın dönem
2004 yılından sonra Gürcü hükûmeti kontrolündeki Kodori Vadisi'nin yukarı kesimlerinde Abhaz milislerin faaliyetlerinde artış yaşanmıştır. 2008 yılındaki Gürcü-Oset Savaşında Rus destekli Abhaz güçlerinin başlattığı operasyonla Yukarı Kodor Vadisi'nde kontrol Abhaz milislerin eline geçmiştir. Gürcistan, Rusya ile olan tüm ilişkileri kesmiştir. Abhazya ve Güney Osetya bağımsızlığını ilan etmiştir. Ne var ki, Rusya ve dışındaki üç devlet dışında bağımsızlıklarını kimse tanımamıştır. Günümüzde Abhazya ve Güney Osetya, Rusya denetimindeki de-facto bir bölgeye dönüşmüştür.

2014 yılında yüzlerce kişinin protestosu sonucunda Abhazya Cumhurbaşkanı Aleksandr Ankvab istifa etmek zorunda kalmıştır. 27 Mayıs'ta ofisi basılmış ve Ankvab, Sohum'dan memleketi Gudauta'ya kaçmıştır. 1 Haziran'da görevinden istifa etmiştir. Gösterileri darbe girişimi olarak nitelemiştir. Gösterilerin sebebi olarak Abhazya'daki Gürcülere yönelik verilen hakların Abhazları rahatsız etmesi olarak gösterilmiştir. Ukrayna'da tansiyonun yükseldiği dönemde yaşanan bu olayın arkasında Rusya'nın olduğu iddia edilmiştir.

Siyasal statü

1990'ların başındaki savaşın ardından Sohum'a egemen olan ve ayrılma yanlısı güçler 1994 yılında bağımsızlığını ilan etmiş, ama Abhazya Cumhuriyeti adını taşıyan bu yönetim bazı ülkeler tarafından tanınmıştır. Rusya, Nikaragua, Venezuela, Nauru, Vanuatu, Suriye ile birlikte de facto bağımsız ülkeler Güney Osetya ve Transdinyester ülkenin bağımsızlığını tanıyan ülkeler olmuştur. İlerleyen süreçte Vanuatu ve Tuvalu gerçekleştirdikleri bu tanıma işlemlerini geri çekmişlerdir.

Gürcistan'ın merkezi yönetiminin desteğindeki özerk yönetim ise, bölgenin eski statüsünün korunmasından yanadır. Abhazya Cumhuriyeti Hükümeti'nin yönetim merkezi Sohum'dur.

Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Avrupa Birliği Konseyi gibi uluslararası örgütler Abhazya'yı Gürcistan'ın bir parçası olarak tanımakta ve anlaşmazlığın her iki tarafın barışçı yollarla çözümlemesini istemektedir. Bununla birlikte, bugünkü nüfusunun büyük bölümü Abhazya'yı egemen bir devlet olarak kabul etmektedir.

Ekonomi

Başlıca gelir kaynağı turizmdir. Abhazya tam anlamıyla bir turizm cennetidir.Doğal güzelliği sayesinde ülkeye yurt dışından çok fazla sayıda turist çekmektedir. Kimi insanlar Abhazya için; İnsanın ölmeden önce kesinlikle görmesi gereken yerlerden biri olduğunu söyler. Tkuarçal bölgesinde dünyanın en iyi kömürleri üretilmektedir. Tarihte de İpek Yolunun denize açılan kapısı olan Abhazya, zengin kömür havzasına ve değerli mermer yataklarına sahiptir. Abhazya'daki ağaç çeşitliği nedeniyle bu zamana kadar önemli bir gelir kaynağı olan ağaç ürünleri sektörü, son zamanlarda ormanların koruma altına alınmasıyla askıya alınmıştır.

Kültür

Kültürlerine son derece düşkün olan Abhazlarda kadına önem başta gelen değerlerdendir. Abhazlarda kadının yeri erkekler kadar önemlidir. Abhaz kadını erkekler gibi at biner, misafir geldiğinde erkeklerle oturabilir, en az erkekler kadar söz söyleme ve düşünce özgürlüğü hakkına sahiptir. Abhazlar, Çerkesler'deki Xabze gibi, kendi kültürlerine "Apsuara" derler.  Abhazların ataları, MÖ III. binyıl da Batı Kafkasya'da megalitik kültürün yaratıcıları olarak kabul edilir (megalitler - devasa taş bloklardan oluşan binalar). MÖ 1. binyılın başlangıcında metal bilimi konusunda uzmanlaştılar ve MÖ 8.-7. yüzyıllarda, demiri üretme ve işlemede dünyada bir ilk oldular.

Nüfus

Abhazya nüfusunun kesin mevcut boyutu belirsizdir. 2003 yılında yürütülen nüfus sayımına göre 215.972 kişi olarak kaydedildi fakat bu Gürcü yetkililer tarafından doğru olmadığı söylenmekteydi. Gürcistan İstatistik Bölümü Abhazya'nın nüfusunun 2003 yılından 2005 yılına kadar 179.000 ve 178.000 bin olduğu tahmin ediliyordu.

Britannica Ansiklopedisi 2007 yılında nüfusun 180.000 olacağını, Uluslararası Kriz Grubu ise 2006 yılında Abhazya'nın toplam nüfusunun 157.000 ve 190.000 arasında olmasını tahmin etmekteydi.

Abhazya nüfusu 1992-1993 savaşlarında yarıya indi (1989 yılında 525.061 idi).

2011 yılında yapılan son nüfus sayımına göre Abhazya'nın 240.705'lik nüfusu vardı.

Abhazya etnik nüfusu'da 1992-1993 Savaşı'ndan sonra büyük ölçüde değişmeye başladı. Şu anda Abhazya nüfusu ağırlıklı olarak Abhazlar oluşturmakta ve nüfusun geri kalanını azınlık halinde olan Gürcüler (çoğunlukla Megreller), Hemşinliler (Ermeniler) ve Ruslar oluşturur. Savaş öncesinde Gürcüler etnik nüfusun %45.7'sini oluşturuyordu, ancak 1993 yılından itibaren birçok Gürcü, Rus ve Ermeni etnik temizliğe uğramış ve göç etmek zorunda kalmıştır.

Yüzey şekilleri ve iklim
Abhazya, Kuzeybatı Kafkasya'da Karadeniz'in kuzey kıyılarında 8.600 km²'lik bir alanı kapsar. Kafkas Dağları Abhazya'yı kuzey ve kuzeydoğuda, Rusya Federasyonu içindeki Çerkesya topraklarından ayırır. Abhazya'nın doğusunda Gürcistan yer alır. Güney ve güneybatısı Karadeniz'le çevrelenmiştir.

Abhazya'nın büyük bölümü (yaklaşık % 75) dağlardan oluşur. Nüfusun büyük bölümü kıyı kesimlerinde, düz alanlarda ve alçak kesimlerde yerleşmiştir. Büyük Kafkas Dağları bölgeyi kuzeyden tamamen kuşatır. Dağların yüksekliği pek çok yerde 4.000 m civarındadır. İklimi genel olarak ılımandır.

Başlıca kentler

 Sohum
 Gagra
 Gali
 Gudauta
 Oçamçıre
 Tkvarçeli
 Pitsunda

Ayrıca bakınız
 Güney Osetya ve Abhazya'nın bağımsızlıklarının uluslararası tanınması
 Tanınmayan devletler listesi
 Abhazya'daki resmî bayramlar
 Abhaz Silahlı Kuvvetleri
 Abhazya epigrafisi

Kaynakça
16. https://abaza.org/tr/abhazlar-ve-abazinler-eshsiz-bir-ulusal-kyultyuryun-tashyyycylary  12 Şubat 2021 tarihinde Abhaz sitesinden arşivlendi (Türkçe) Kültür bölümünde

Dış bağlantılar
 BBC Abhazya Raporu
 Abhazya Başkanlık Sitesi

Fotoğraflar

Gürcistan'ın Özerk Cumhuriyetleri
Kafkasya
Rusça konuşan bölgeler ve ülkeler
Gürcistan'da ayrılıkçılık
Abhazya
Batı Asya
Eski Sovyet ülkeleri

Abhazya


Domuzumsular (Suina ya da Suoidea), bir çift toynaklılar alt takımı.

Ortak özellikleri, topuktabanlılardan ve gevişgetirenlerden daha az gelişmiş olan daha ilkel bir sindirim sistemine sahip olmalarıdır. Midelerinin sırf iki ya da üç kesesi vardır ve gevişgetirme yetenekleri yoktur.

Bu alt takıma eskiden domuzgiller (ya da 'eski dünya domuzları') ve pekarigillerin (ya da 'yeni dünya domuzları') yanı sıra su aygırıgiller familyaları aitti.

Kaynakça

John Edward Gray tarafından adlandırılmış taksonlar

Domuzumsular


Ba-awa is a variant of the game of mancala originating in Ghana. Although played in some of the same regions as Oware, it is simpler and in traditional societies is considered a game for women and children. Ba-awa is related to games j'erin and obridjie played in Nigeria. It is also similar to mancala game anywoli played at the Ethiopian-Sudanese border.

Rules
These are the rules as used by the Twi, an Akan people from Ghana.

Equipment
The Ba-awa board has six pits in front of each player, and (optionally) one pit at each end which stores captured seeds.

The only pieces are 48 undifferentiated seeds or other small objects.

Setup
Typically, several games are played in a row.

At the beginning of the first game four seeds are placed in each pit except the end pits.  Subsequent games also begin with four seeds in each pit, however the ownership of the pits may have changed.

Object
The nominal object of a match is to gain control of all the pits on the board; however, this is so hard the game is usually only played to ten or eleven pits.

Sowing
Players take turns moving the seeds.  On a turn, a player chooses one of the pits under their control.  The player removes all seeds from this pit, and distributes them in each pit counter-clockwise from this pit, in a process called sowing.  Seeds are not distributed into the end scoring pits.  If the last seed ends in an occupied pit, then all the seeds in that pit including the last one are resown starting from that pit.  These multiple turns continue until the sowing process ends, either in an empty pit or a capture of four seeds.

Capturing
If at any time during sowing, a pit has exactly four seeds, all four are immediately captured and removed from play.  There can be many such captures during sowing.  Also, if the last pit sown into then has four seeds, these four seeds are captured and the sowing process ends.

End of the game
When there are just eight seeds left on the board, the player who began the game takes these and the game ends.  In the next game, each player begins with a pit for each four seeds captured.  Since captures are always made in multiples of four, this will be even.

Traditional mancala games
Ghanaian culture

Ba-awa


The Office of Special Plans (OSP), which existed from September 2002 to June 2003, was a Pentagon unit created by Paul Wolfowitz and Douglas Feith, and headed by Feith, as charged by then–United States Secretary of Defense Donald Rumsfeld, to supply senior George W. Bush administration officials with raw intelligence (unvetted by intelligence analysts, see Stovepiping) pertaining to Iraq.  A similar unit, called the Iranian Directorate, was created several years later, in 2006, to deal with intelligence on Iran.

Allegations of manipulation of intelligence

In an interview with the Scottish Sunday Herald, former Central Intelligence Agency (CIA) officer Larry C. Johnson said the OSP was "dangerous for US national security and a threat to world peace. [The OSP] lied and manipulated intelligence to further its agenda of removing Saddam. It's a group of ideologues with pre-determined notions of truth and reality. They take bits of intelligence to support their agenda and ignore anything contrary. They should be eliminated."

Seymour Hersh writes that, according to an unnamed Pentagon adviser, "[OSP] was created in order to find evidence of what Wolfowitz and his boss, Defense Secretary Donald Rumsfeld, wanted to be true—that Saddam Hussein had close ties to Al Qaeda, and that Iraq had an enormous arsenal of chemical, biological, and possibly even nuclear weapons (WMD) that threatened the region and, potentially, the United States. [...] 'The agency [CIA] was out to disprove linkage between Iraq and terrorism,' the Pentagon adviser told me. 'That's what drove them.  If you've ever worked with intelligence data, you can see the ingrained views at C.I.A. that color the way it sees data.' The goal of Special Plans, he said, was 'to put the data under the microscope to reveal what the intelligence community can't see.'"

These allegations are supported by an annex to the first part of Senate Intelligence Committee's Report of Pre-war Intelligence on Iraq published in July 2004.  The review, which was highly critical of the CIA's Iraq intelligence generally but found its judgments were right on the lack of an Iraq-al Qaeda relationship, suggests that the OSP, if connected to an "Iraqi intelligence cell" also headed by Douglas Feith which is described in the annex, sought to discredit and cast doubt on CIA analysis in an effort to establish a connection between Saddam Hussein and terrorism.  In one instance, in response to a cautious CIA report, Iraq and al-Qa'eda: A Murky Relationship, the annex relates that "one of the individuals working for the [intelligence cell led by Feith] stated that the June [2002] report, '...should be read for content only – and CIA's interpretation ought to be ignored.'"

In 2004, Mother Jones published an investigative report by Jason Vest and Robert Dreyfuss about the Office of Special Plans. In a February 2004 interview with FAIR Dreyfuss said that the Bush administration had already decided to invade Iraq but needed a reason that would satisfy the US public and the Congress so "they picked on this "Iraq is a threat" argument. He said the OSP "took these piles and piles of information, with thousands of little data bits, and they picked out the ones that supported the case for going to war, and they discarded all the rest".

Douglas Feith called the office's report a much-needed critique of the CIA's intelligence. "It's healthy to criticize the CIA's intelligence", Feith said. "What the people in the Pentagon were doing was right. It was good government." Feith also rejected accusations he attempted to link Iraq to a formal relationship with Al Qaeda. "No one in my office ever claimed there was an operational relationship", Feith said. "There was a relationship."

In another instance, an "Iraqi intelligence cell" briefing to Rumsfeld and Wolfowitz in August 2002 condemned the CIA's intelligence assessment techniques and denounced the CIA's "consistent underestimation" of matters dealing with the alleged Iraq–Al-Qaeda co-operation. In September 2002, two days before the CIA's final assessment of the Iraq-al Qaeda relationship, Feith briefed senior advisers to Dick Cheney and Condoleezza Rice, undercutting the CIA's credibility and alleging "fundamental problems" with CIA intelligence-gathering. As reported in the conservative British newspaper The Daily Telegraph, "Senator Jay Rockefeller, senior Democrat on the [Senate] committee, said that Mr Feith's cell may even have undertaken 'unlawful' intelligence-gathering initiatives."

In February 2007, the Pentagon's inspector general issued a report  that concluded that Feith's office "developed, produced, and then disseminated alternative intelligence assessments on the Iraq and al Qaida relationship, which included some conclusions that were inconsistent with the consensus of the Intelligence Community, to senior decision-makers." The report found that these actions were "inappropriate" though not "illegal." Senator Carl Levin, Chair of the Senate Armed Services Committee, stated that "The bottom line is that intelligence relating to the Iraq–al-Qaeda relationship was manipulated by high-ranking officials in the Department of Defense to support the administration's decision to invade Iraq. The inspector general's report is a devastating condemnation of inappropriate activities in the DOD policy office that helped take this nation to war." At Senator Levin's insistence, on April 6, 2007, the Pentagon's Inspector General's Report was declassified and released to the public.

Feith stated that he "felt vindicated" by the report. He told the Washington Post that his office produced "a criticism of the consensus of the intelligence community, and in presenting it I was not endorsing its substance."

Feith also said the inspector general's report amounted to circular logic: "The people in my office were doing a criticism of the intelligence community consensus", Feith said. "By definition, that criticism varied. If it didn't vary, they wouldn't have done the criticism."

Alleged unlawful activities
Journalist Larisa Alexandrovna of The Raw Story reported in 2006 that the OSP "deployed several extra-legal and unapproved task force missions" in Iraq both before and after the beginning of combat. The teams operated independently of other operations, occasionally causing confusion on the battlefield.  The teams appear to have had a political rather than military mission; specifically, to find Iraqi intelligence officers willing to come up with evidence of WMD in Iraq whether or not such weapons actually existed:

"They come in the summer of 2003, bringing in Iraqis, interviewing them", [a source close to the UN Security Council] said. "Then they start talking about WMD and they say to [these Iraqi intelligence officers] that 'Our President is in trouble. He went to war saying there are WMD and there are no WMD. What can we do? Can you help us?'"

According to the United Nations source, the intelligence officers did not cooperate with the OSP forces because they were aware that forged WMD evidence "would not pass the smell test and could be shown to be not of Iraqi origin and not using Iraqi methodology."

Indictment for espionage

Lawrence Franklin, an analyst and Iran expert in the Feith office, has been charged with espionage, as part of a larger FBI investigation (see Lawrence Franklin espionage scandal). The scandal involves passing information regarding United States policy towards Iran to Israel via the American Israel Public Affairs Committee. Feith's role is also being investigated.

According to The Guardian, Feith's office had an unconventional relationship with Israel's intelligence services:

Allegations have also been made that Pentagon employees in the Feith office have been involved in plans for overthrowing the governments of Iran and Syria.

When Former NSA Chief General Michael Hayden testified before the Senate Hearing on his nomination as Director of Central Intelligence in May 2006, he was questioned by Senator Carl Levin (D-MI) on the pressure exerted by the Office of Special Plans on the intelligence community over the question of Hussein's links to al-Qaeda.  Hayden explained that he was not comfortable with the OSP's analysis:

I got three great kids, but if you tell me go out and find all the bad things they've done, Hayden, I can build you a pretty good dossier, and you'd think they were pretty bad people, because that was what I was looking for and that's what I'd build up. That would be very wrong. That would be inaccurate. That would be misleading.

He also acknowledged that after "repeated inquiries from the Feith office" he put a disclaimer on NSA intelligence assessments of Iraq/al-Qaeda contacts.

See also
 Office of Public Diplomacy
 Oversight of United States covert operations
 Abram Shulsky
 Team B—a group formed by the CIA in May 1976 to evaluate classified intelligence on the Soviet Union

References

External links

 Kwiatkowski, Karen (March 10, 2004).  The New Pentagon Papers.  Salon.com.
 Office of Special Plans at SourceWatch
 Pentagon Office Home to Neo-Con Network, Jim Lobe, antiwar.com, August 7, 2003.
 Agents of Influence, Robert Dreyfuss in The Nation (September 2004)
 Detailed timeline of the Office of Special Plans, Center for Cooperative Research
 Paul Wolfowitz's Fatal Weakness, Juan Cole (May 2007)
 Office of Special Plans officeofspecialplans.com – political satire site (archived)

Iraq War
Causes and prelude of the Iraq War
George W. Bush administration controversies
Defunct United States intelligence agencies

Office of Special Plans


Asteroit kuşağı, Güneş Sistemi'nde Güneş merkezli ve kabaca Jüpiter ile Mars gezegenlerinin yörüngeleri arasındaki uzayı kaplayan torus şeklinde bir bölgedir. Bu bölgede asteroit veya küçük gezegen olarak adlandırılan çok sayıda katı ve düzensiz şekillerde gök cisimleri bulunur. Tanımlanan nesneler çok farklı boyutlarda olabilir, fakat gezegenlerden çok daha küçüklerdir ve birbirlerinden ortalama olarak bir milyon kilometre (veya altı yüz bin mil) uzaklıklarda bulunurlar. Bu asteroit kuşağı, Güneş Sistemi'ndeki diğer asteroit popülasyonlarından ayırt edilebilmesi için ana asteroit kuşağı veya ana kuşak olarak da adlandırılır.

Asteroit kuşağı, Güneş Sistemi'ndeki bilinen en küçük ve en içteki çöküntü çemberidir. Diğer bölgelerdeki küçük Güneş Sistemi cismi sınıfları; Dünya'ya yakın cisimler, centaurlar, Kuiper kuşağı cisimleri, dağınık disk cisimleri, sednoidler ve Oort bulutu cisimleridir. Ana kuşak kütlesinin yaklaşık %60'ı, Ceres, Vesta, Pallas ve Hygiea adlı dört büyük asteroitte bulunur. Asteroit kuşağının toplam kütlesinin, Ay'ın kütlesinin yaklaşık %3'ü kadar olduğu tahmin edilmektedir.

Asteroit kuşağında cüce gezegen olabilecek kadar büyük tek cisim olan Ceres'in çapı yaklaşık 950 km iken Vesta, Pallas ve Hygiea'nın ortalama çapları 600 km'den azdır. Geriye kalan cisimler bir toz parçası büyüklüğüne kadar çeşitlilik gösterir. Asteroit malzemesi o kadar seyrek dağılmıştır ki birçok mürettebatsız uzay aracı sorunsuz bir şekilde aralarından geçmiştir. Buna rağmen büyük asteroitler arasında çarpışmalar meydana gelir ve benzer yörünge özellikleri ve bileşimlere sahip asteroit aileleri oluşabilir. Kuşak içindeki bireysel asteroitler, spektrumlarına göre kategorize edilir ve çoğunluğu karbonlu (C-tipi), silikatlı (S-tipi) ve metal zengini (M-tipi) olmak üzere üç temel gruba ayrılır.

Asteroit kuşağı, ilkel güneş bulutsusundan, öngezegenlerin daha küçük öncülleri olan bir grup gezegenimsiden oluşmuştur. Bununla birlikte Mars ile Jüpiter arasında, Jüpiter'den kaynaklanan kütleçekimsel tedirginlik nedeniyle gezegen oluşturabilecek yığılma engellenmiş ve çarpışan gezegenimsiler ile çoğu yeni oluşmaya başlamış olan öngezegenler, aktarılan kinetik enerjiyle parçalanmıştır. Sonuç olarak, asteroit kuşağının orijinal kütlesinin %99,9'u Güneş Sistemi'nin tarihindeki ilk 100 milyon yıl içinde kaybedilmiştir. Bazı kırıntılar, sonunda iç Güneş Sistemi'ne girmenin bir yolunu bulmuş ve iç gezegenlerle göktaşı çarpışmalarına yol açmıştır. Asteroit yörüngeleri, Güneş etrafındaki dönüş periyotları Jüpiter ile yörüngesel rezonans oluşturduğunda kayda değer ölçüde tedirginlik yaşamaya devam ediyor. Bu yörünge mesafelerinde, diğer yörüngelere doğru sürüklenirken bir Kirkwood boşluğu oluşur.

Gözlem tarihi

1596 yılında, Johannes Kepler, Mysterium Cosmographicum adlı eserinde "Mars ile Jüpiter arasına bir gezegen yerleştiriyorum" diye yazarak orada bir gezegenin bulunabileceğini tahmin etmişti. Kepler, Tycho Brahe'nin verilerini analiz ederken Mars ve Jüpiter'in yörüngeleri arasında, o dönemdeki gezegen yörüngelerinin bulunması gerektiği yer konusundaki mevcut modeline uymayacak kadar büyük bir boşluk olduğunu düşündü.

1766 yılında Wittenberg'li gökbilimci Johann Daniel Titius, Charles Bonnet'in Contemplation de la Nature adlı eserinin çevirisine eklenen anonim bir dipnotta, gezegenlerin düzeninde görünen bir desene dikkat çekti. Bu desen bugün Titius-Bode yasası olarak bilinir. 0'dan başlayarak sayısal bir dizi oluşturulur, ardışık olarak 3, 6, 12, 24, 48, vb. eklenir ve her sayıya dört eklenip 10'a bölünürse bu, bilinen gezegenlerin yörüngelerinin astronomik birimlerle ölçülen yarıçaplarına oldukça yakın bir tahmin üretir. Tek koşul, Mars (12) ve Jüpiter (48) yörüngeleri arasında bir "kayıp gezegen" (dizideki 24'e karşılık gelen) fikrinin kabul edilmesidir. Titius dipnotunda, "Ama Rabbimiz Mimar, o alanı boş bırakmış olabilir mi? Hiç de değil." dedi. William Herschel 1781 yılında Uranüs'ü keşfettiğinde, gezegenin yörüngesi bu yasaya neredeyse mükemmel bir şekilde uyuyordu ve bu da bazı gökbilimcilerin Mars ve Jupiter yörüngeleri arasında bir gezegenin olması gerektiği sonucuna varmalarına neden oldu.

1 Ocak 1801 tarihinde Sicilya Palermo Üniversitesi'nde astronomi başkanı olan Giuseppe Piazzi, bu desen tarafından öngörülen yarıçapa sahip bir yörünge üzerinde hareket eden küçük bir cisim keşfetti. Sicilya'nın hasat tanrıçası ve koruyucusu olan Roma tanrıçasından esinlenerek ona "Ceres" adını verdi. Piazzi başlangıçta bu gök cismini bir kuyruklu yıldız olarak düşünmüş olsa da, bir komaya (saça) sahip olmaması gezegen olabileceği yönünde şüpheye düşürdü. Bu şekilde, yukarıda belirtilen desen o dönemin sekiz gezegeninin (Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Ceres, Jüpiter, Satürn ve Uranüs) yarı büyük eksenlerini öngörüyordu. Ceres'in keşfiyle eş zamanlı olarak, Franz Xaver von Zach'ın daveti üzerine ilave gezegenler bulmak amacıyla "göksel polis" olarak adlandırılan 24 gökbilimciden oluşan gayri resmi bir grup oluşturuldu. Arama çabalarını, Titius-Bode yasasının bir gezegen olması gerektiğini tahmin ettiği Mars ve Jüpiter arasındaki bölgeye odakladılar.

Yaklaşık 15 ay sonra, göksel polis üyelerinden Heinrich Olbers aynı bölgede ikinci bir gökcismini, Pallas'ı keşfetti. Diğer bilinen gezegenlerin aksine Ceres ve Pallas, teleskopla en yüksek büyütmeyle bile disk haline gelmeyip ışık noktaları olarak kalmışlardı. Hızlı hareketlerinin dışında, yıldızlardan ayırt edilemez bir görünüme sahiplerdi.

Bu nedenle 1802 yılında William Herschel, Ceres ve Pallas'ın farklı bir kategoriye yerleştirilmesini önerdi ve onlara "asteroitler" adını verdi. Bu ad, Grekçede "yıldız-benzeri" anlamına gelen "asteroeides" kelimesinden gelir. Ceres ve Pallas'ın bir dizi gözlemi tamamlandıktan sonra Herschel şu sonuca vardı:

Bu iki yıldıza gezegenlerin ya da kuyruklu yıldızların adı verilemez... Onlar o kadar çok küçük yıldızlara benziyorlar ki, neredeyse onlardan ayırt edilemiyorlar. Bu nedenle, "yıldız-gibi" görünümleri nedeniyle onlara isim olarak "Asteroitler" adını alıyorum, ancak doğalarını daha iyi ifade eden başka bir isim ortaya çıkarsa bu ismi değiştirme özgürlüğümü saklı tutuyorum.

1807'ye gelindiğinde bölgede iki yeni gök cismi daha ortaya çıktı: Juno ve Vesta. Keşif çalışmalarının büyük bir kısmının gerçekleştiği Lilienthal'ın Napolyon Savaşları sırasında yanmasıyla, bu ilk keşif dönemi sona erdi.

Herschel'in bu terimi kullanmasına rağmen bu cisimleri birkaç on yıl boyunca gezegenler olarak adlandırmak ve keşif sıralarını temsil eden sayıları isimlerine eklemek yaygın bir uygulama olarak kaldı (1 Ceres, 2 Pallas, 3 Juno, 4 Vesta). 1845 yılında gökbilimciler beşinci bir gök cismini (5 Astraea) tespit ettiler ve kısa bir süre sonra hızlıca yeni cisimler bulunmaya başlandı. Onları gezegenler arasında saymak giderek daha zor hale gelmişti. Sonunda bu cisimler gezegen listesinden çıkarıldı (ilk olarak 1850'lerin başlarında Alexander von Humboldt tarafından önerildi) ve Herschel'in terimi olan "asteroitler" yavaş yavaş yaygın olarak kullanılmaya başlandı.

1846 yılında Neptün'ün keşfi bilim insanlarının gözünde Titius-Bode yasasının itibarını sarstı, çünkü Neptün'ün yörüngesinin tahmin edilen konumla hiçbir ilgisi yoktu. Bugüne kadar bu yasa için bilimsel bir açıklama yapılmamış olup, gökbilimcilerin genel görüşü bu yasayı bir tesadüf olarak değerlendirir.

"Asteroit kuşağı" ifadesi, 1850'lerin başlarında kullanılmaya başladı, fakat bu terimi ilk olarak kimin kullandığını belirlemek zordur. İlk İngilizce kullanım, Alexander von Humboldt'un Cosmos adlı eserinin 1850 tarihli çevirisinde (Elise Otté tarafından) görünüyor: "[...] ve 13 Kasım ve 11 Ağustos civarında düzenli olarak görünen kayan yıldızlar, muhtemelen Dünya'nın yörüngesini kesen ve gezegen hızıyla hareket eden bir asteroit kuşağının parçasını oluşturuyor gibi görünüyor." Başka bir erken kullanım ise Robert James Mann'ın A Guide to the Knowledge of the Heavens adlı eserinde yer alıyor: "Asteroitlerin yörüngeleri, uzaya yayılmış geniş bir kuşakta yer alır, [...]" Amerikalı gökbilimci Benjamin Peirce de bu terimi benimsemiş ve desteklemiş gibi görünüyor.

1868'in ortalarına gelindiğinde 100'den fazla asteroit keşfedilmişti ve 1891 yılında Max Wolf tarafından astrofotoğrafçılığın tanıtılması keşif hızını daha da artırdı. 1921 yılına kadar toplam 1.000 asteroit bulunmuştu, 1981'de 10.000 ve 2000 yılına kadar ise 100.000 asteroit keşfedilmişti. Modern asteroit araştırma sistemleri artık giderek artan sayıda yeni küçük gezegenlerin yerini belirlemek için otomatik araçlar kullanıyor.

22 Ocak 2014 tarihinde Avrupa Uzay Ajansı (ESA) bilim insanları, asteroit kuşağının en büyük cismi olan Ceres üzerinde, ilk kez kesin bir şekilde su buharının tespit edildiğini açıkladı. Bu tespit, Herschel Uzay Gözlemevi'nin uzak kızılötesi yetenekleri kullanılarak yapıldı. Bu bulgu beklenmedikti çünkü genellikle asteroitlerin değil, kuyruklu yıldızların "jetler ve tüyler oluşturdukları" düşünülür. Bir bilim insanına göre, "kuyruklu yıldızlar ile asteroitler arasındaki hatlar giderek daha da belirsizleşiyor."

Köken

Oluşum
1802 yılında Olbers, Pallas'ı keşfettikten kısa bir süre sonra Herschel'e, Ceres ve Pallas'ın bir zamanlar Mars-Jüpiter bölgesini işgal eden çok daha büyük bir gezegenin parçaları olduğunu (varsayımsal gezegen Phaeton) ve bu gezegenin birkaç milyon yıl önce içsel bir patlama veya bir kuyruklu yıldız çarpışmasına maruz kaldığını öne sürdü. Oddesa'lı gökbilimci K. N. Savchenko ise Ceres, Pallas, Juno ve Vesta'nın patlamış gezegenin parçaları değil, etrafa savrulmuş uyduları olduğunu savunmuştur. Bir gezegeni yok etmek için gereken büyük enerji miktarı, kuşağın düşük toplam kütlesi ile (bu, Dünya'nın uydusu Ay'ı yaklaşık %4'ü kadardır) bu hipotezleri desteklemez. Ayrıca asteroitler arasındaki önemli kimyasal farklılıklar, aynı gezegenden geldikleri teorisini açıklamayı zorlaştırıyor.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Dış bağlantılar

 NASA'nın Güneş Sistemi Araştırmasındaki Asteroitler Sayfası

 Plots of eccentricity vs. semi-major axis and inclination vs. semi-major axis at Asteroid Dynamic Site

Ana kuşak asteroitler

Asteroit grupları ve aileleri
Güneş Sistemi

Asteroit kuşağı


La Chute de Sparte est un film québécois dramatique sorti en 2018. Réalisé et scénarisé par Tristan Dubois, il est basé sur un roman de Biz, membre du groupe de musique Loco Locass.

Synopsis
L'histoire suit la vie de Steeve Simard, un adolescent introverti, qui commence sa dernière année d'école secondaire.

Fiche technique
Source : IMDb et Films du Québec
 Titre original : La Chute de Sparte
 Titre international : The Fall of Sparta
 Réalisation : Tristan Dubois
 Scénario : Tristan Dubois et Biz, d'après le roman de Sébastien Fréchette (Biz)
 Musique : Nadia Essadiqi (La Bronze), Mathieu Farhoud-Dionne (Chafiik), Sophie Lupien
 Direction artistique : André Chamberland
 Décors : Marie-Eve Crépeau
 Costumes : Sophie Lefebvre
 Maquillage : Fanny Vachon
 Coiffure : André Duval
 Photographie : Daniel Villeneuve
 Son : Simon Goulet, Louis Dutil, Christian Rivest, Carole Gagnon,
 Montage : Hubert Hayaud
 Effets spéciaux : Jonathan Legris
 Distribution des rôles : Nathalie Boutrie
 Production : Sonia Despars, Marc Biron
 Sociétés de production : Parallaxes Media
 Distribution : Parallaxes Media (Canada), Filmoption International (à l'international)
 Budget :  $ CA
 Pays de production :
 Langue originale : français
 Format : couleur — format d'image : 2,35:1
 Genre : Drame
 Durée :
 Dates de sortie :
 France :  (première au Festival de Cannes 2018)
 Canada :  (première québécoise au cinéma Impérial)
 Canada :  (sortie en salle au Québec)
 Belgique :  (Festival international du film francophone de Namur
 Canada :  (DVD)
 Classification :
 Québec : Visa général (Déconseillé aux jeunes enfants)

Distribution
  : Steeve Simard
 Jonathan St-Armand : Virgile Chèrenfant
 Lili-Ann De Francesco : Véronique Plourde
 Karl Walcott : Maxime Giroux
 Simon Duchesne : Christophe Latreille
 Marianne Farley : Isabelle Simard, mère de Steeve
 Gabriel Sabourin : François Simard, père de Steeve
 Devon O'Connor : Mathieu St-Amour
 Amélie Glenn : Chloé Castelnérac, professeur de français
 Jean-Marc Généreux : Paulin, professeur de chimie
  : Walker
 Gabriel Tremblay : Savard
  : Frédérick, professeur d'éducation physique
 Jean-Charles Lajoie : annonceur - football (voix)
 Marc Trottier : Gabriel St-Amour, père de Mathieu
 Frantzy Samedi : Bimalo
 Widemir Normil : père de Virgile

Production

Développement
Les auditions ont lieu avec 174 personnes pour dix rôles. Au début, les personnages de Virgile et Maxime étaient différents, mais le jeu des acteurs Karl Walcott et Jonathan St-Armand convainquirent Dubois de les inclure.

Tournage
Le tournage a lieu à l'école secondaire Calixa-Lavallée à Montréal-Nord, même si les lieux de l'action sont à Saint-Lambert.

Accueil

Accueil critique
Le film est bien reçu au Québec pour la diversité culturelle et raciale des personnages, que note Antoine Robert, de Radio-Canada.

Références

Voir aussi

Articles connexes
 La Chute de l'empire américain, autre film québécois sorti en 2018.

Liens externes

Film québécois sorti en 2018
Film dramatique québécois
Film en français québécois
Film tourné à Montréal
Film se déroulant au Québec
Adaptation d'un roman québécois au cinéma
Film se déroulant dans une école secondaire au Québec

La Chute de Sparte


NGC 360 este o galaxie spirală situată în constelația Tucanul. A fost descoperită în 2 noiembrie 1834 de către John Herschel.

Note

Vezi și
 NGC 359
 NGC 361

Legături externe
 NGC 360 pe spider.seds.org
 NGC 360 pe WikiSky

Galaxii spirale
Obiecte NGC
Constelația Tucanul
Obiecte astronomice descoperite în 1834
Obiecte astronomice descoperite de John Herschel

NGC 360


Helmold af Bosau (født ca. 1120, død efter 1177) var en saksisk historiker fra det 12. århundrede og en præst i Bosau nær Plön. Han var en ven af de to biskopper i Oldenburg in Holstein, Vicelin (døde 1154) og Gerold (døde 1163), som gjorde meget for at kristne de polabiske slaver.

Liv og gerning
Helmold blev født i nærheden af Goslar. Han voksede op i Holsten og modtog sin undervisning i Braunschweig fra Gerold, den senere biskop i Oldenburg (1139-42). Senere kom han under ledelse af Vicelinus, vendernes apostel, først i augustinerklosteret Faldera, senere kendt som Neumünster (1147-53). Han blev diakon omkring 1150 og blev endelig sognepræst i 1156 i Bosau ved Großer Plöner See.

Chronica Slavorum
Ved biskop Gerolds tilskyndelse skrev Helmold sin Chronica Slavorum, en historie om erobringen og konverteringen af de polabiske slavere under Karl den Stores tid (ca. 800) til 1171. Formålet med denne krønike var at demonstrere, hvordan kristendommen og den tyske nationalitet gradvist fik fodfæste blandt venderne, især i den østlige del af Holsten. Som et øjenvidne giver han en klar beskrivelse på flydende latin af Vicelins missionsarbejde, om oprettelsen af bispesædet i Oldenburg, om overførslen af dette bispesæde til Lübeck, da tysk handel på sidstnævnte sted var blevet vigtigere end i den tidligere by, om spredningen af tysk indflydelse blandt venderne, den nådeløse undertrykkelse og udryddelse af disse og om indkaldelsen til deres lande af udenlandske bosættere, hovedsagelig westfalere og hollændere. Værket er opdelt i to dele: den første dækker en periode, der afsluttes med året 1168, mens den anden fortsætter til år 1171. Denne anden del blev senere skrevet til 1172.

Helmold var en kritisk historiker, der beskylder Henrik Løve for "pengegriskhed" og kritiserede de vendiske korstog. Han sagde, at blandt tropperne i Henrik Løves hær under venderkorstogene var der "kun tale om penge, aldrig om kristendommen" og missionens omvendelse af slaverne.

Helmold som kilde
Helmold udnyttede sit kendskab til den tidligste periode fra Adam af Bremens kirkehistorie og de saksiske krøniker, der vedrører Henrik IV, foruden Willehads liv, skildringen af Ansgars liv og måske også Vicelis liv, men de resuméer, han lavede af disse optegnelser er upålidelige. Han er dog den vigtigste kilde til information for sin egen tids historie, hvor hans redegørelse hviler på Vicelins og Gerolds mundtlige oplysninger. Hans informationskilder bliver mærkbart tyndere efter sidstnævntes død i 1163. Hans troværdighed blev alvorligt betvivlet i det 19. århundrede (især Sehirren: Beiträge zur Kritik holsteinischer Geschichtsquellen, Leipzig 1876) på grund af hans modsætningsforhold til ærkebiskopperne i Bremen og hans partiskhed for Oldenburg-Lübecks biskop, men der er ikke grundlag for at antage, at han gjorde sig skyldig i en forsætlig forfalskning af fakta.

Henrik Løve, hertug af Sachsen, var Helmolds protektor. Krøniken blev fortsat frem til 1209 af abbed Arnold i Lübeck.

Udgivelser
Krøniken blev først udgivet i 1556 i Frankfurt og senere i Monumenta Germaniae Historica: Scriptores, XXI (1868), 11-99, og i "Script. Rer. Germ."

Litteratur

 E. Engel: "Helmold" (i: Karl Obermann, Heinrich Scheel, Helmuth Stoecker u.a. (Hrsg.): Biographisches Lexikon zur Deutschen Geschichte. Von den Anfängen bis 1917. Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin 1967, S. 204f.)
 Hans-Joachim Behr: "Helmold von Bosau" (i: Horst-Rüdiger Jarck, Dieter Lent u. a. (Hrsg.): Braunschweigisches Biographisches Lexikon – 8. bis 18. Jahrhundert. Appelhans Verlag, Braunschweig 2006, , S. 335 f.)
 Wilfried Ehbrecht: "Helmold v. Bosau" (i: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 4, Artemis & Winkler, München/Zürich 1989, , Sp. 2124 f.)
 Klaus-Joachim Lorenzen-Schmidt, Ortwin Pelc (Hrsg.): Schleswig-Holstein Lexikon. Wachholtz Verlag, Neumünster 2006 , S. 256 f.
 Max Manitius: Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Dritter Teil (Band) unter Paul Lehmanns Mitwirkung: Vom Ausbruch des Kirchenstreits bis zum Ende des zwölften Jahrhunderts. München 1931, S. 493–498 (HdAW 9.2.3).
 Bernhard Schmeidler: Helmold und seine Cronica Slavorum. In: Zeitschrift des Vereins für Lübeck. Geschichte und Altertumskunde. Schmidt-Römhild, Lübeck 14.1912, S. 185ff.
 Heinrich Felix Schmid: Die slavische Altertumskunde und die Erforschung der Germanisation des deutschen Nordostens. In: Zeitschrift für slavische Philologie. Winter, Heidelberg 1.1924, S. 396–415; 2.1925, S. 134–180.
 Volker Scior: Das Eigene und das Fremde. Identität und Fremdheit in den Chroniken Adams von Bremen, Helmolds von Bosau und Arnolds von Lübeck. Berlin 2002, . (Rezension).

Eksterne henvisninger
 Præsten Helmolds Slaverkrønike i oversættelse ved theol.kand. P. Kierkegaard; Kjøbenhavn 1881
 Krøniken på tysk

Historikere fra middelalderen
Kronikører
Personer fra Tyskland
Middelalderhistorikere

Helmold af Bosau


Walter Liese (* 31. Januar 1926 in Berlin; † 24. Februar 2023) war ein deutscher Holzforscher und Holzbiologe.

Leben
Walter Liese wuchs in Eberswalde als Sohn des Professors für Forstbotanik Johannes Liese (1891–1952) auf. Nach Arbeits- und Kriegsdienst im Zweiten Weltkrieg studierte er Forstwirtschaft an der Albert-Ludwigs-Universität Freiburg und der Georg-August-Universität Göttingen in Hann.Münden. Er promovierte 1951 im Alter von 25 Jahren bei Herbert Zycha. Zwischen 1951 und 1963 war er zunächst wissenschaftlicher Assistent an der Forstlichen Versuchsanstalt Nordrhein-Westfalen, arbeitete ein Jahr in der Holzschutzindustrie und ging 1953 als wissenschaftlicher Assistent an das Forstbotanische Institut der Universität Freiburg, wo er sich 1957 habilitierte und zum Dozenten ernannt und 1959 außerplanmäßiger Professor am Forstbotanischen Institut der Ludwig-Maximilians-Universität München wurde.

1963 wurde Walter Liese ordentlicher Professor für Holzbiologie an der Universität Hamburg und in Personalunion Leiter des Instituts für Holzbiologie und Holzschutz der Bundesforschungsanstalt für Forst- und Holzwirtschaft, sowie für fünf Jahre deren Direktor. 1991 wurde er emeritiert.

Walter Liese hat in seiner Zeit in Hamburg mehr als 40 Doktorarbeiten und 75 Diplomarbeiten betreut. Weiterhin war er als Gastwissenschaftler sowie als Technischer Berater mit über 100 Einsätzen in 30 Ländern weltweit tätig. "Reisen in Entwicklungsländer zur Förderung der technischen Zusammenarbeit führten Liese in so viele Länder, daß man sich leichter täte, die wenigen aufzuzählen, die er noch nicht besucht hat", so Horst Schulz.

Walter Liese starb am 24. Februar 2023 im Alter von 97 Jahren. Zu seinem Tode veröffentlichte der Internationale Verband Forstlicher Forschungsanstalten (IUFRO), die International Bamboo and Rattan Organization (INBAR) und Argentina Forestal Nachrufe. Weiterhin erschienen Nachrufe durch Salleh Mohd. Nor (IUFRO-Präsident 1991–1995), Wulf Killmann und Victor Teplyakov.

Wissenschaftliche Themengebiete
Walter Liese forschte über eine Reihe von Themen, vor allem über die Anatomie von Holz und Rinde, Holzqualität, Wundreaktionen von Bäumen und Baumpflegemethoden, Mikromorphologie der Holzzerstörung, Physiologie holzzerstörender Pilze, Holzschutz und Lagerschäden an Rundhölzern, Bambus und Rattan mit etwa 500 wissenschaftlichen Publikationen mit 10 Büchern als Autor und Herausgeber.

Seit der Emeritierung 1991 widmete sich Liese vor allem der Forschung über Bambus, das "Holz des armen Mannes" und reiste über 20 mal unter anderem nach China, Costa Rica, Ghana, Kolumbien, Thailand, Vietnam, Malaysia, Indonesien und Indien. In dieser Zeit publizierte er rund 150 wissenschaftliche Arbeiten über Bambus und Rattan sowie Baumpflege. Außerdem veröffentlichte er u. a. mit Kollegen Bücher über die Anatomie des Bambus, Bambus-Konservierung und Baumpflege, darunter Bamboo: The Plant and its Uses (2015).

Wissenschaftliche Ämter und Mitwirkung an Zeitschriften (Auswahl)
 Präsident des Internationalen Verbandes Forstlicher Forschungsanstalten (IUFRO) von 1977 bis 1981, lange Zeit Vertreter Deutschlands im International Council

(teilweise ehemaliger) Mitherausgeber von:
 Holz als Roh- und Werkstoff
 Wood Science and Technology
 Forstwissenschaftliches Centralblatt
 Cellulose: Chemistry, Technology
 Journal of Tropical Forest Science
 Journal of Bamboo and Rattan
 World Bamboo and Rattan

Ehrungen
Walter Liese erhielt Ehrendoktortitel der Universität Sopron (1986), Technische Universität Zvolen in der damaligen Tschechoslowakei (1987), Universität Istanbul/Türkei (1987), Poznań/Polen (1991) und Ljubljana/Slowenien (1994). Er ist Professor der Universität Nanjing und Ehrenmitglied wissenschaftlicher Akademien in Indien, Italien, Frankreich, Polen sowie erhielt wissenschaftliche Ehrungen in China, DDR, Deutschland, Finnland, Ghana, Großbritannien, Indien, Malaysia, Philippinen, Polen, Slowakei, Ungarn, Taiwan und USA. Weiterhin wurde Liese 2009 in Bangkok durch die World Bamboo Organization als "World Bamboo Pioneer" ausgezeichnet. Zudem war er Ehrenmitglied des Bundes Deutscher Holzwirte.

Literatur
 Horst Schulz: Professor Dr. Dr. h.c. mult. Walter Liese – 65 Jahre, in: Holz als Roh- und Werkstoff 49 (1991), S. 75–84 (Heute: European Journal of Wood and Wood Products)
 Olaf Schmidt: Walter Liese 75 years young, in: Holzforschung 55 (2001), S. 104–105
 Dieter Eckstein, Uwe Schmitt: Trees and wood for life: Walter Liese 80 years old, in: Wood Science and Technology Volume 40, Number 1, 2–3
 Dirk Dujesiefken, Dietger Grosser, Thomas Kowol, Gerd Wegener: Professor Dr. Walter Liese – Der Wegebereiter für eine baumbiologisch orientierte Baumpflege in Deutschland, in: Jahrbuch der Baumpflege 2006, 9–10.

Weblinks

 Seite über Liese beim Johann Heinrich von Thünen-Institut

Einzelnachweise

Forstwissenschaftler
Hochschullehrer (Universität Hamburg)
Hochschullehrer (Ludwig-Maximilians-Universität München)
Holzwissenschaftler
Herausgeber
Person (Holzwirtschaft)
Person (Eberswalde)
Ehrendoktor der Universität Istanbul
Ehrendoktor der Adam-Mickiewicz-Universität Posen
Ehrendoktor der Universität Ljubljana
 Ehrendoktor der Westungarischen Universität
Ehrendoktor einer Universität in der Slowakei
Mitglied der Polnischen Akademie der Wissenschaften
Deutscher
Geboren 1926
Gestorben 2023
Mann

Walter Liese


C-Tran (stylized as C-TRAN), more formally the Clark County Public Transit Benefit Area Authority, is a public transit agency serving Clark County, Washington, United States, including the cities of Battle Ground, Camas, Vancouver, Washougal, and Yacolt.  Founded in 1981, C-Tran operates fixed route bus services within Clark County, as well as paratransit services for qualified persons with disabilities (C-Van) and a dial-a-ride service in Camas, Ridgefield, and La Center (The Connector).  C-Tran also provides express commuter services between Clark County and Downtown Portland, Oregon and regional services to the Parkrose/Sumner and Delta Park MAX Light Rail stations (in northeast and north Portland), and Oregon Health and Science University. In , the system had a ridership of , or about  per weekday as of .

C-Tran operates four transit centers: Vancouver Mall, Fisher's Landing in east county, 99th Street at Stockford Village, and Mill Plain near Camas, as well as three park and rides: Salmon Creek, Evergreen, and Andresen.  Twenty-nine transit routes operate to serve the approximately 350,000 residents of Clark County, while C-Tran's 108 transit coaches and 52 paratransit coaches travel over

History

Pre-2000

The Clark County public transportation benefit area was approved by 55 percent of voters on November 4, 1980, along with a 0.3 percent sales tax, and formally established on January 1, 1981. The agency branded itself as "C-Tran" and took over the Vancouver Transit System on July 6, 1981. The Vancouver system was originally established in May 1969 and was supplemented by Tri-Met express service from Portland that began in 1976. The Tri-Met service continued under contract after C-Tran was established and gradually phased out.

Service increases and reorganization in 2000
On July 1, 2000, C-Tran opened a transit center facility in Fisher's Landing, replacing the Evergreen Transit Center (now Evergreen Park & Ride) as its east county hub. Along with the opening of Fisher's Landing Transit Center, many lines serving east Clark County and the Vancouver Mall area were rerouted and had their frequency increased.  Fisher's Landing Transit Center links eastern Vancouver with Camas, Washougal and Parkrose (in northeast Portland, Oregon).  Around the same time, C-Tran changed its transfer design to conform with that of TriMet, allowing C-Tran riders to use its transfer to ride on any route in any direction (unlike previously, in which C-Tran transfers were marked with the route number to prevent riders from using it to make a round trip or a stop-over).  The "Day Code" on a C-Tran transfer (and today, C-Tran Day Pass) is identical to that of TriMet, consisting of two letters out of the eight-letter pool: M, J, I, E, X, D, B and C.

Clark County Proposition 1 (2004)
In November 2004, a ballot initiative known as Proposition 1 was defeated by a simple majority of voters. While 46.33% of eligible voters, or 73,959 ballots, approved this measure to increase the Clark County sales tax by 0.3% (from the current 7.7%) to continue the funding of the public transportation, 53.67% (85,684 votes) rejected the proposition.

The Proposition 1 was intended to provide continued funding sources for C-Tran after the 1998 statewide repeal of Washington motor vehicle registration tax.

As a result of the lost revenue, effective September 25, 2005, C-Tran could have reduced its services by 46%, effectively eliminating about a half of currently existing bus and paratransit services.  The planned service reduction would have eliminated all services to the north beyond Salmon Creek Park & Ride, including commuter services to Ridgefield; all services to the east beyond Fisher's Landing Transit Center, discontinuing all Camas and Washougal services including the Connector; end all Vancouver-Central Portland express bus services; and drastically reduced the frequency of surviving routes (except for the 165-Parkrose Express, whose services would be increased).

Vancouver–Central Portland commuter lines would have been replaced by 205 – Interstate 5 Shuttle, 234 – Salmon Creek Shuttle and 257 – BPA Shuttle, all of which would have terminated at TriMet's Delta Park/Vanport MAX Station.

In addition to major downsizing of services, C-Tran proposed closing two park and ride lots, reducing service center hours, ending service day at 8 pm weekdays and ending most weekend runs.  As a result, C-Tran intended to also lay off a large number of employees.

To make up lost revenues, the C-Tran board of directors also considered a fare increase, elimination of free transfers and termination of reciprocal fare agreement with TriMet.

Most of these service reductions were avoided after C-Tran passed a special ballot measure in September 2005.  C-Tran still operates all commuter lines to and from downtown Portland's Transit Mall.

New fare structure and 2005 service reductions
In May 2005, as the first phase of the two-part service reduction strategy, C-Tran introduced a new fare structure.  Under this scheme, the previously All-Zone commuter services between Portland, Oregon and Clark County with the sole exception of the 165 – Parkrose Express were designated "Premium" routes (i.e., Routes 105, 114 that originate in Portland as "105–114", 134, 157, 164, 177 and 190 are all Premium services).  No regular monthly or all-day passes from either TriMet or C-Tran were accepted on the Premium buses, unless a passenger purchased a $105 Premium pass (which is also valid as an All-Zone pass in C-Tran, Portland Streetcar and TriMet). A single-ride fare on a Premium bus became $3.  Fares on Premium buses were collected as passengers board, and previously-allowed free rides within Portland's Fareless Square between Portland State University and the Pearl District were eliminated.

C-Tran issues and accepts All-Zone transfers upon request. Passengers who use a C-Zone fare must pay each time they board the bus or purchase a Day Pass, either a C-Zone day pass valid only on C-Tran Local and Limited routes or a GoAnywhere Express Day pass which is also valid on TriMet and the Portland Streetcar. Pursuant to the fare reciprocity agreement, C-Tran and TriMet continue to honor each other's All-Zone fare instruments.

C-Tran would have been forced to eliminate nearly half of all its transit services effective September 25, 2005 if additional funding had not been secured; however, a second ballot measure was passed that allowed for the preservation of current service levels (at that time), and additional service to be added to smaller cities such as Ridgefield and La Center. These changes helped return service to its pre-2000 levels.

C-Tran redistricting and new C-Tran benefit area ballot measure
On June 1, 2005, the boundaries of the Clark County Public Transit Benefit Area were reduced from the whole Clark County to the area including only the cities of Vancouver, Camas, Washougal, Ridgefield, La Center, Battle Ground and Yacolt, as well as the unincorporated areas surrounding Vancouver.  This was done so that, unlike in the failed 2004 Proposition 1, only those who would benefit from C-Tran services will vote on any future ballot measure to secure new funding for the transit service.

C-Tran proposed a special election in September 2005 to decide on whether residents within the new C-Tran benefit area would pay an additional 0.2% (from 7.7% to 7.9% in Vancouver) sales tax to maintain the current C-Tran service level.

The measure passed by a wide majority. The agency continues to operate, and now with fresh funding, is expanding.

2010s

After studies that had first taken place in 2008, plans were approved and finalized in 2012 for construction of a bus rapid transit line, eventually named The Vine (see section below).  It opened for service in January 2017.  In 2016–2017, C-Tran built a new transit center at Vancouver Mall, to replace an existing transit center on the mall's north side (opened in 1985) with a larger facility on the mall's south side.  The new Vancouver Mall Transit Center opened in January 2017, on the same date that the Vine service began operating.

In June 2017, C-Tran hired Shawn M. Donaghy as its next Chief Executive Officer, and is under contract through June of 2027. He replaced Jeff Hamm, who retired after more than 10 years as the agency's chief executive. The agency was named the North American Transit System of the Year in 2019 by the American Public Transportation Association.

The agency moved its administrative worldwide headquarters in 2019 to a standalone building on NE 51st Circle in Vancouver, WA. This building was formerly the Gifford Pinchot Forestry Office.

Service

C-Tran operates seven days a week. Sunday and holiday services are reduced, with trips to and from Portland being less frequent, and some express and limited routes may not run. Local service starts at about 6:15 am and ends about midnight. Weekday express and limited service to Portland begins at 5:20 am with the last trip to Vancouver at 7 pm. On weekends, there is no service to Portland excluding the 60 (Delta Park Limited) to Delta Park/Vanport MAX Station and Jantzen Beach and the 65 (Parkrose Limited) to Parkrose/Sumner Transit Center. Weekend service on route 60 starts at about 6:30 am and the last trip from Delta Park/Vanport departs at midnight. Weekend service on route 65 starts at about 8:30 am with the last trip to Vancouver departing at about 6:40 pm. The Connector, a dial-a-ride service, runs from 5:30 am to 7:30 pm on weekdays.

C-Tran operates 17 local routes along with "C-Van" paratransit and The Connector, a dial-a-ride service. Most routes can be expected to run every 15 to 70 minutes. The most-used routes are The Vine and the 37 (Mill Plain/Fisher's).

C-Tran operates three express routes to the Portland Transit Mall. A ride on all these buses require an express fare, and transfers issued on these routes are valid for travel on all C-Tran and TriMet routes. In addition, C-Tran operates three limited-stop routes; the 41 serves Fisher's Landing Transit Center and Downtown Vancouver. Route 60 serves TriMet's Delta Park/Vanport MAX Station, while route 65 connects to TriMet's Parkrose/Sumner Transit Center.

The Vine

The Vine is a bus rapid transit service along Fourth Plain Boulevard and Fort Vancouver Way between downtown Vancouver and Vancouver Mall. Ten new low-floor, articulated, hybrid buses provide service every 10–15 minutes in mixed traffic to curbside stations. The Vine replaced routes 4 and 44, which collectively carried over 6,000 trips daily. Among the project's expected benefits were that transit signal priority and off-board fare collection would increase the speed of the bus by about ten minutes compared to existing service. Studies on the corridor began in 2008, and funding for the $53 million project was approved in July 2014, with 80% federal money, 6% state, and 14% local. A full funding grant agreement for $38.5 million from the Federal Transit Administration was signed on September 10, 2015.

Construction began with a groundbreaking ceremony held at the planned downtown terminus on August 24, 2015, and finished in January 2017. A grand opening ceremony was held on January 7, 2017, and it officially opened on January 8, 2017. The original line on Fourth Plain was later renamed the Green Line.

In 2018, C-Tran proposed the Mill Plain BRT, a new bus line to the Vine system that connects downtown Vancouver to the newly constructed Mill Plain Transit Center via Mill Plain Blvd. Service started on October 1, 2023, as the Red Line.

Fares

Effective November 20, 2022, C-Tran cash fares are as follows:

 Local fares are valid only within Clark County and are not eligible for transfers.
 Regional fares are valid on all non-Express C-Tran & TriMet buses, MAX Light Rail, WES Commuter Rail and Portland Streetcar and are eligible for transfers upon request.
 Regional and Express fares are required for cross-river travel to Parkrose, Jantzen Beach and Delta Park.
 Express fares are valid on Express C-Tran routes, in addition to Regional benefits. Express fares are required for travel to/from Downtown Portland, Marquam Hill and the Lloyd District on express routes and are eligible for transfers upon request.
 Express fare exception: Honored passengers (Seniors and those with disabilities), and Medicare card holders can save 50% off Express cash fares by riding the 105 from 9 am–3 pm, weekdays only. Must present ID at boarding.
 Regional Day Pass is only available for sale on board a C-Tran bus or through Tri-Met.
 Youth (18 and under): Beginning October 1, 2022 anyone who is 18 years and younger can ride C-Tran Local services for free including fixed-route, C-Van paratransit (certain restrictions apply), The Current microtransit and Vanpool services. Additional charges apply if transferring to Regional and Express service, or to other transit systems.

Fare agreement with TriMet
C-Tran began issuing transfers again on September 1, 2007. In order to make travel between C-Tran and TriMet's systems easier, certain C-Tran fares are valid on TriMet, and vice versa. The following are the easiest reciprocal fares to use...

C-Tran fares on TriMet

C-Tran issues transfers for its Regional and Express fares. All C-Tran Regional and Express regular or discounted fares and transfers are valid as Regional fares on any and all of TriMet's buses, MAX trains, WES and the Portland Streetcar. A C-Tran Express Day Pass is valid as a TriMet All-Day ticket. The WSUV/Clark College BackPASS is not valid on TriMet. The express fares are valid on the Portland Aerial Tram.

TriMet fares on C-Tran

TriMet fares are valid as Regional fares on C-Tran except for the Portland Public Schools Student Pass (it can be used as proof of age for youth fares) or TriMet Lift.  A TriMet All-Day ticket is valid as a C-Tran day pass.

TriMet tickets and passes are accepted on C-Tran Local and Limited routes; TriMet fares are not accepted on C-Tran Express routes or C-Van; Unvalidated TriMet fares are same as cash, and upgrades are not available.

TriMet accepts C-Tran Regional and Express tickets and passes on all fixed route, WES, and MAX services; C-Tran fares are not valid on TriMet Lift (paratransit).

Only C-Tran express fares and passes are valid on C-Tran's express routes to downtown Portland.

Unvalidated C-Tran/TriMet fares

Effective September 1, 2014, C-Tran and TriMet no longer accepted each other's unvalidated tickets or day passes. Passengers had to start their trip on the system that issued their unvalidated fare.

Express punch cards were provided with an Express transfer that allows for continued travel on TriMet, through the date and time indicated. Regional and Express day passes may be used on TriMet, once they have been validated by a C-Tran operator.

TriMet Hop Fastpass

Starting in July 2017, TriMet implemented a shared pass system called Hop Fastpass that is valid for TriMet, C-Tran, and Portland Streetcar fares. The system uses contactless cards and smartphone payments.

Fleet

C-Tran has several "community buses" that are wrapped in photographs and designs to reflect local communities in Clark County. They debuted in 2019 and include seven city wraps and an eighth for unincorporated Clark County.

Current fixed-route bus fleet

Current C-Van paratransit bus fleet

References

External links

 C-Tran
 C-Tran-TriMet fare reciprocation policy

Bus transportation in Washington (state)
Bus transportation in Oregon
Transportation in Clark County, Washington
Transportation in Vancouver, Washington
Transit agencies in Washington (state)
1981 establishments in Washington (state)

C-Tran (Washington)


An Habenaria petelotii in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni François Gagnepain. An Habenaria petelotii in nahilalakip ha genus nga Habenaria, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Habenaria

Habenaria petelotii


Professor James Moriarty er en fiktiv karakter, der er ærkefjende til Sherlock Holmes i nogle af Arthur Conan Doyles bøger. Sherlock Holmes beskriver Moriarty som "Forbrydelsernes Napoleon", et tilnavn, Doyle kan have lånt fra virklighedens Adam Worth. Han bliver af nogle anset for at være den første superskurk.

Sherlock Holmes
Litterære personer
Fiktive skurke

Professor Moriarty


Stevarcija (stjuarcija, lat. Stewartia), biljni rod iz porodice čajevki (Theaceae). Postoji 22 priznsate vrste uresnog drveća i grmlja rasprostranjenog u istočnoj i jugoistočnoj Aziji i američkim državama Tennessee i Alabama.

Cijeli rod, u Hrvatskoj poznat kao hartija (Hartia), uklopljen je u stevarciju, i njegov je sinonim.

Vrste

 Stewartia acutisepala P.L.Chiu & G.R.Zhong
 Stewartia calcicola T.L.Ming & J.Li
 Stewartia cordifolia (H.L.Li) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia crassifolia (S.Z.Yan) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia densivillosa (Hu ex Hung T.Chang & C.X.Ye) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia laotica (Gagnep.) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia malacodendron L.
 Stewartia medogensis J.Li & T.L.Ming
 Stewartia micrantha (Chun) Sealy
 Stewartia monadelpha Siebold & Zucc.
 Stewartia obovata (Chun ex Hung T.Chang) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia ovata (Cav.) Weath.
 Stewartia pseudocamellia Maxim.
 Stewartia pteropetiolata W.C.Cheng
 Stewartia rostrata Spongberg
 Stewartia rubiginosa Hung T.Chang
 Stewartia serrata Maxim.
 Stewartia sichuanensis (S.Z.Yan) J.Li & T.L.Ming
 Stewartia sinensis Rehder & E.H.Wilson
 Stewartia sinii (Y.C.Wu) Sealy
 Stewartia tonkinensis (Merr.) C.Y.Wu ex J.Li
 Stewartia villosa Merr.
 Stewartia yunnanensis Hung T.Chang

Vanjske poveznice

Sinonimi
 Cavanilla Salisb.
 Hartia Dunn
 Malachodendron Mitch.

Izvori

Čajevke

Stevarcija


Les Canadiens de Montréal sont une franchise de la Ligue nationale de hockey depuis sa création  en 1917. Avant cela, l'équipe évolue dans l'Association nationale de hockey dès 1909
Cette page répertorie les Capitaines et Assistant-capitaines de l'équipe depuis cette première saison.

Capitaine et Assistants-capitaine par saison

Références

Liste des capitaines des Canadiens de Montréal


Zygnematales, red od oko 1200 vrsta parožina. Podijeljen je na dvije porodice.

Porodice
 Mesotaeniaceae Oltmanns
 Zygnemataceae Kützing

Izvori

Vanjske poveznice

Zygnematophycidae

Zygnematales