Valtteri Viktor Bottas (Nastoli, Finska, 28. kolovoza 1989.) je finski vozač Formule 1. Vozi za momčad Alfa Romeo Racing Orlen F1 team. Godine 2008. osvojio je naslove u Eurocup Formuli Renault 2.0 i Sjevernoeuropskoj Formuli Renault 2.0, a 2011. naslov u GP3 seriji. U Formuli 1 je upisao devet pobjeda, a 2019. i 2020. je osvojio titulu viceprvaka.

Početak utrkivanja

Karting
Bottas je počeo voziti karting sa šest godina, a 2001. započinje natjecanje u raznim kategorijama kartinga. U prvoj godini osvaja jedanaesto mjesto u Finnish Cup - Raket prvenstvu, a u prvenstvu Finnish Championship ICA Junior 2002. i 2003. osvaja peto i četvrto mjesto u ukupnom poretku vozača. U istom prvenstvu 2004. osvaja svoj prvi naslov u kartingu. Iste godine osvaja i titulu viceprvaka u Viking Trophy - ICA Junior prvenstvu. Godine 2005. za momčad Kohtala Sports, osvaja naslov prvaka u Viking Trophy - ICA kategoriji i treće mjesto u Finnish Championship ICA prvenstvu. Sljedeće 2006. vozi svoju posljednju godinu u kartingu, te osvaja tri naslova u prvenstvima WSK International Series Formula A, Finnish Championship ICA i Finnish Championship Formula A, te titulu viceprvaka u NEZ Championship ICA kategoriji.

Formula Renault
Bottas se 2007. i 2008. natjecao u tri kategorije Formule Renault.

Sjevernoeuropska Formula Renault 2.0

Valtteri je debitirao u jednosjedu 2007. kada je vozio Sjevernoeuropsku Formulu Renault 2.0. Vozio je bolid Tatuus FR2000 za momčad Koiranen Bros. Motorsport, a momčadski kolega mu je bio Joonas Kostiainen. Sezona koja je započela 28. svibnja na Zandvoortu, a završila 21. listopada na Hockenheimringu, sadržavala je osam runda, gdje su se na svakoj od njih vozile dvije utrke. Na prvoj utrci prve runde na Zandvoortu, Bottas osvaja prve bodove, a na drugoj utrci na istoj stazi i prvo postolje. Na drugoj utrci druge runde na Oscherslebenu osvaja drugo postolje, a u kvalifikacijama i na prvoj utrci treće runde na Assenu, dolazi do prvog pole positiona i trećeg postolja. Nakon pete runde na Nürburgringu, Bottas dobiva novog momčadskog kolegu Daniela Ahoa, koji dolazi u momčad umjesto Kostiainena. Na prvoj utrci šeste runde, još jednom na Oscherslebenu, Bottas upisuje prvo i jedino odustajanje u sezoni, a na drugoj utrci na istoj stazi dolazi do još jednog postolja. Na posljednjoj osmoj rundi na Hockenheimringu, Finac ostvaruje dvije pobjede. S osvojenih 279 bodova, završava na 3. mjestu ukupnog poretka vozača.

Nakon završetka sezone Sjevernoeuropske Formule Renault 2.0, Bottas se krajem 2007. natjecao u Formula Renault UK Winter Series prvenstvu. Sezona se sastojala od dvije runde, na kojima su se vozile po dvije utrke. Prva runda vožena je na stazi Donington 2. i 3. studenog, dok je druga runda vožena na stazi Croft 9. i 10. studenog. Bottas je upisao tri pobjede i jedno 2. mjesto, no pošto je nastupao kao gostujući vozač, nije mogao osvajati bodove.

Eurocup Formula Renault 2.0

Formula 3

Sljedeće godine prelazi u Formulu 3 Euroseries. Iste godine sudjeluje i na četiri utrke britanskog prvenstva Formule 3. U siječnju 2009., potvrđen je kao testni i rezervni vozač Williamsa. Godine 2011. natjeće se u Grand Prix 3 seriji. Nakon teškog početka sezone, pobijedio je na posljednje četiri utrke sezone i osvojio naslov prvaka pobjedom na pretposljednjoj utrci. Iste godine Williams je potvrdio Bottasa kao testnog i rezervnog vozača za 2012. čime su mu jamčili najmanje 15 nastupa na treninzima petkom.

Formula 1
U Formuli 1 debitirao je 2013. za momčad Williams F1 Team. Za Williams je vozio do 2017. godine  kada je svojom sjajnom vožnjom osigurao svoje mjesto u Mercedesu. U Mercedesu se zadržao do 2022. godine. S Mercedesom je ostvario 10 pobjeda i 67 postolja. Godine 2022. Bottas prelazi u Alfa Romeo. S Alfom je potpisao višegodišnji ugovor. U prvoj sezoni s Alfom osigurao je sjajno 6. mjesto u konstruktorskom prvenstvu, a 10. u vozačkom prvenstvu.

Williams (2013. − 2016.)

2013.

2014.

2015.

2016.

Mercedes (2017. − 2021.)

2017.

2018.

2019.

2020.

2021.

Alfa Romeo (2022. – danas)

2022.

Rezultati u Formuli 1

Pobjede u Formuli 1

Izvori

Vanjske poveznice
 Valtteri Bottas.com - Official website
 Valtteri Bottas - Driver Database
 Valtteri Bottas - Stats F1

Finski vozači Formule 1

Valtteri Bottas


ගෞරි ඛාන්  (උපත ගෞරි චිබ්බර් ; 1970 ඔක්තෝබර් 8) ඉන්දීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදිකාවක සහ ඇදුම් නිර්මාණ සිල්පියක වේ. ඇය රෙඩ් චිලිස් එන්ටටෙන්මන්ට් නමැති චිත්‍රපට නිෂ්පාදන හා බෙදා හැරීමේ සමාගමේ සම-සිමිකාරියක වන අතර ඇගේ සැමියාද එයට සම්බන්ධවී සිටී. ඇයගේ ස්වාමියා ඉන්දීය ප්‍රකට නළු ෂාරුක් ඛාන්වේ.

ඉන්දියානු කාන්තා චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන්

ගෞරි ඛාන්


Enhedsgrå 1-3 er en dansk dokumentarfilm fra 1993, der er instrueret af Jørgen Michaelsen.

Handling
Jørgen Michaelsen er en markant repræsentant for halvfemsernes reflekterende, ny-konceptuelle kunst, der ikke ønsker at betragte kunstværket som markedsvare eller dekorativt objekt, men snarere ser det som bærer af et udsagn om kunstens værensbetingelser - og dermed om folks iagttagelse og opfattelse af verden. Han udfolder sig med intellektuel vellyst gennem et sprogligt overskud, der tilsyneladende er videnskabeligt tørt. Men bag den ordtunge teori anvendes en ofte løssluppen humor som redskab til at formulere kunstnerens skarpe standpunkter. Som i denne tre-akters video, der i et højt gearet rap beretter om, hvorfor han, inspireret af filosoffen Baruch de Spinoza, valgte at male hele sin lejlighed grå.

Referencer

Eksterne henvisninger

Danske film fra 1993
Dokumentarfilm fra Danmark

Enhedsgrå 1-3


Ostatci novovjekovnog brodoloma mletačkog broda nalaze se u Viškoj vali, kod grada Visa.

Opis dobra
Na poziciji u blizini prolaza između otočića Host i rta na kojem je tvrđava sv. Juraj, na dubini od 50 metara na ravnom pješčanom dnu, 2014. i 2015. godine pronađeni su i potvrđeni ostaci brodoloma. Na površinskom sloju dna uočen je jedan brončani top, osam željeznih topova, topovske kugle i veliki broj nalaza koji pripadaju brodskoj opremi. Nalazi koji su vidljivi na površini dna rasprostranjeni su na površini približnih dimenzija 20 x 8 metara. Njihov položaj na dnu ukazuje da je brod nakon potonuća najvjerojatnije legao kobilicom na dno. Stanje in situ nedvosmisleno potvrđuje da je riječ o intaktnom lokalitetu novovjekovnog mletačkog brodoloma na kojem nije bilo devastacija i koji zbog svog položaja unutar viške uvale nije oštećen ribarskim alatima niti na bilo koji način devastiran. Za pretpostaviti je da se ispod pijeska nalazi potpuno očuvani donji dio broda sa svim nalazima.

Zaštita
Pod oznakom Z-6815 zaveden je kao nepokretno kulturno dobro - arheologija, pravna statusa zaštićena kulturnog dobra, klasificirano kao "podvodna arheološka zona/nalazište".

Izvori

Zaštićene podvodne arheološke zone i nalazišta u Splitsko-dalmatinskoj županiji
Vis
Ostatci novovjekih brodoloma u Hrvatskoj

Novovjekovni brodolom u Viškoj vali


الطرماح بن الحكيم بن الحكم شاعر قحطاني من قبيلة طيء وهو شاعر الخوارج توفي سنة 125 هـ (742-743م) ونزل بلاد الشام التي ولد فيها ومن ثم انتقل إلى الكوفة وصاحب فيها الشاعر الكميت وكان يعتنق مذهب الشراة وهي نحلة من نحل الخوارج، اشتهر هذا الشاعر بهجائه المقذع الذي سلطه على الجميع عامة وعلى بني تميم خاصة. وكان قد قال فيهم أفحش ما قالته العرب في الهجاء ومن هذا قوله في قصيدة يرد فيها على الفرزدق نسيل التمائم:

يعتبر بعض النقاد البيت الأخير أقذع ما قالته العرب.

وقال أيضاً:

وقال في مدح نفسه:

طالع كذلك
 الهجاء.

المراجع

شعراء العصر الأموي
شعراء باللغة العربية
شعراء شاميون في القرن 8
قحطانيون
وفيات 125 هـ
بنو طيء

الطرماح بن الحكيم


Jablonové este o comună slovacă, aflată în districtul Malacky din regiunea Bratislava. Localitatea se află la , se întinde pe o suprafață de  și în 2017 număra 1.285 de locuitori.

Istoric
Localitatea Jablonové este atestată documentar din 1206.

Note

Legături externe

Localități din Slovacia

Jablonové, Malacky


Die Route nationale 745, kurz N 745 oder RN 745, war eine französische Nationalstraße, die von 1933 bis 1973 zwischen Fontenay-le-Comte und Mazières-en-Gâtine verlief. Ihre Länge betrug 42 Kilometer.

Weblinks
 Route nationale française 745 auf WikiSara (französisch)

745

Route nationale 745


කබීර් බේඩි (උපත 16 ජනවාරි 1946) යනු ඉන්දියානු රූපවාහිනී සහ චිත්‍රපට නළුවෙකි. ඔහුගේ වෘත්තිය ඉන්දියාව, එක්සත් රාජධානිය සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල් ඇතුළු මහාද්වීප තුනක පැතිර පවතියි. ඔහු ප්‍රධාන වශයෙන්ම චිත්‍රපට, රූපවාහිනී සහ වේදිකා යන ක්ෂේත්‍රවල කටයුතු කරයි. ඔහු වඩාත් ප්‍රකට වූයේ ටාජ් මහල්: ඇන් එටර්නල් ලව් ස්ටෝරි චිත්‍රපටයේ ෂා ජහාන් අධිරාජයාගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි. යුරෝපය තුළ ඔහු වඩාත් ප්‍රචලිත වූයේ සැන්ඩෝකන් සුප්‍රකට රූපවාහිනී කෙටි කතාමාලාවේ මුහුදු කොල්ලකරුවාගේ චරිතය සහ 1983 ජේම්ස් බොන්ඩ් චිත්‍රපටයක් වූ ඔක්ටොපසිහි ගෝබින්දා නැමැති දුෂ්ට චරිතය නිරූපණය කිරීම නිසායි. ඉතාලිය තුළ ද ජනප්‍රිය මොහුට චතුර ලෙස ඉතාලි බස හැසිරවිය හැක. ඉන්දියාව පාදක කරගත් කබීර් බේඩි වාසය කරන්නේ මුම්බායිහි ය. 2017දී, ඔහු තෙලිඟු ඓතිහාසික චිත්‍රපටයක් වූ ගෞතමීපුත්‍ර සාතකර්ණි චිත්‍රපටයේ නාහපාන නැමැති බටහිර ක්ෂත්‍රප පාලකයාගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය.

චරිතාපදානය

මුල්කාලීන දිවිය
බේඩි බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයෙන් ඉන්දියාවේ නිදහස දිනා ගැනීම වෙනුවෙන් සටන් වැදුණු සික් පවුලක, උපන් දරුවන් තිදෙනකු අතුරින් අයෙකි.  ඔහුගේ පියා වූ බාබා ප්‍යාරේ ලාල් සිං බේඩි පන්ජාබි සික් කතුවරයකු සහ දාර්ශනිකයකු විය. ඔහුගේ මව වූ ෆ්‍රේඩා බේඩි එංගලන්තයේ ඩර්බිහි උපන් බ්‍රිතාන්‍ය කාන්තාවකි. ඇය ප්‍රකට වූයේ ටිබෙට් බුදු දහම වැළඳගෙන පැවිදි වූ ප්‍රථම බටහිර කාන්තාව ලෙසිනි. කබීර් බේඩි සිය අධ්‍යාපනය හදාළේ උත්තරඛාන්ද්හි නයිනිතාල්හි ෂර්වුඩ් විද්‍යාලයෙනි. ඔහු සිය උපාධිය හදාළේ දිල්ලියේ ශාන්ත ස්ටීවන් කොලීජියෙනි.

පෞද්ගලික දිවිය
බේඩි සිව් වරක් විවාහ වී ඇති අතර, ඔහුට දරුවන් තිදෙනකු වේ. පූජා, සිද්ධාර්ත් (මියගිය) සහ ඇඩම් එම දරුවන් තිදෙනා වේ. පළමුව ඔහු ඕදිසි නර්තන ශිල්පිනියක වූ ප්‍රොතිමා බේඩි සමග විවාහ විය. ඔවුනගේ දියණිය වන පූජා බේඩි සඟරා/ පුවත්පත් තීරු ලේඛිකාවකි. ඔවුන්ගේ පුත්‍රයා වූ සිද්ධාර්ත් එක්සත් ජනපදයේ කාර්නෙජී මෙලන් විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලද අතර, දිගු කාලයක සිට භින්නෝන්මාදයෙන් පෙළුණු ඔහු 1997 සියදිවි හානි කරගන්නා විට වයස 26කි.

ප්‍රොතිමා සමග ඔහුගේ විවාහය දෙදරා යාමත් සමග, ඔහු පර්වීන් බාබි සමග ප්‍රසිද්ධියේ සම්බන්ධයක් පැවැත්වී ය. ඔවුන් කිසිදින විවාහ වූයේ නැත. පසුව ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයක් ඇති මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පිනියක වූ සුසෑන් හම්ෆ්‍රීස් සමග විවාහ විය. ඔවුනගේ පුත්‍රයා වන ඇඩම් ජාත්‍යන්තර මෝස්තර නිරූපණ ශිල්පියකු වන අතර, හෙලෝ? කෝන් හේ! චිත්‍රපටය ඔස්සේ ඔහු හින්දි සිනමාට ද පිවිසියේ ය. මෙම විවාහය ද දික්කසාදයකින් කෙළවර විය.

1990 දශකයේ, බේඩි රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි නිවේදිකාවක වූ නිකී බේඩි හා විවාහ විය. ඔවුනට දරුවන් නොවූ අතර, 2005දී ඔවුහු දික්කසාද වූහ. ඉන් පසුව බේඩි බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයක් සහිත පර්වීන් දුසාන්ජ් සමග සම්බන්ධයක් පැවැත්වී ය.

2016 ජනවාරි 15 දින එනම්, ඔහුගේ 70වන උපන්දිනයට දිනකට පෙර කබීර් සිය දිගු කාලීන පෙම්වතිය වූ 41 හැවිරිදි පර්වීන් දුසාන්ජ් හා විවාහ විය. කපීර් බේඩි මියන්මාර රජයට එරෙහි අරගලවලට සහාය දක්වන අතර, එක්සත් රාජධානියේ බුරුම ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයකු ද වේ.මීට අමතරව රොටරි ඉන්ටර්නැෂනල් සවුත් ඒෂියා සංගමයේ ඉගැන්වීම් වැඩසටහන සහ ඉන්දියාවේ හා දකුණු ආසියාවේ සමස්ත සාක්ෂරතා මෙහෙයුම සඳහා සන්නාම තානාපතිවරයකු ලෙස කටයුතු කරයි.

වෘත්තිය
කබීර් බේඩි සිය වෘත්තිය ඇරඹූයේ ඉන්දියානු වේදිකාව තුළින් වන අතර, අනතුරුව ඔහු හින්දි චිත්‍රපට සමග සම්බන්ධ විය. හොලිවුඩ් චිත්‍රපට වෙනුවෙන් දායක වූ ප්‍රථම ඉන්දියානු අන්තර්ජාතික නළුවන්ගෙන් අයකු ලෙස ද බේඩි සැලකේ.

වේදිකා රංගනය
වේදිකා නළුවකු ලෙස කබීර් ෂේක්ස්පියර්ගේ ඔතලෝ මෙන්ම, ඓතිහාසික ඉන්දියානු රජකු පිළිබඳ කියැවෙන ටුඝ්ලක්, ද වල්චර්ස් වැනි වේදිකා නාට්‍යවල රංගනයෙන් දායක වී තිබේ. ලන්ඩනයේ දී ඔහු ෂැෆ්ටස්බරි රඟහලේ දී එම්. එම්. කේයිගේ නවකථාවේ බටහිර අන්ත සංගීතමය අනුවර්තනයක් වූ ද ෆා පැවිලියන්ස් සඳහා ද දායක විය. 2011දී කබීර් ජෝන් මරල් නම් කැනේඩියානු නාට්‍ය රචකා යිසින් රචිත 'තාජ්' වේදිකා නාට්‍යයේ ෂා ජහාන් අධිරාජයාගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. මෙය ටොරන්ටෝවේ ලුමිනේටෝ උත්සවය සඳහා ඉදිරිපත් විය. 2013දී මෙම නාට්‍යය නැවත සලකා බැලීමට ලක්වූ අතර, කැනඩාවේ සති 8ක් බහු-නගර සංචාරයක් සඳහා ද යොදාගැනිණි.

චිත්‍රපට වෘත්තිය
ජේම්ස් බොන්ඩ් චිත්‍රපටයක් වන ඔක්ටොපසි තුළ ඔහු රොජර් මුවර් සමග අවසානය තෙක්ම සටන් වදින දුෂ්ට චරිතයක් වූ ගෝබින්දාගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. කබීර් 60කට අධික ඉන්දියානු චිත්‍රපට සංඛ්‍යාවක රංගනයේ යෙදී ඇත. ඓතිහාසික වීරකථා චිත්‍රපටයක් වූ ටාජ් මහල්: ඇන් එටර්නල් ලව් ස්ටෝරි තුළ කබීර් විසින් ෂා ජහාන් අධිරාජයාගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී. ඔහු විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළ සෙසු හින්දි චිත්‍රපට අතර රාජ් ඛෝස්ලාගේ කච්චේ ධාගේ, රාකේෂ් රෝෂන්ගේ ඛූන් භාරි මාන්ග් සහ ෆාරා ඛාන්ගේ මේන් හූන් නා යන චිත්‍රපට ප්‍රධාන වේ.

කබීර් බේඩි රිතික් රෝෂන් (කයිට්ස්), ගෝවින්දා (ෂෝමෑන්), සහ අක්ෂේ කුමාර් (බ්ලූ) සමග චිත්‍රපට රූගත කොට ඇත. මීට අමතරව ඔහු දීපා මෙහ්තාගේ චිත්‍රපටයක් වූ කාමගාත මාරු චිත්‍රපටයේ රංගනයේ යෙදුණේ අමිතාබ් බච්චන් සහ ජෝන් ඒබ්‍රහම් සමග ය. ඔහු වසන්තබාලන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ අරවාන් චිත්‍රපටයේ ද රැඟුවේ ය.

කබීර් කොලුම්බියා පික්චර්ස් විසින් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ රුසියානු යුද්ධය අලලා නිර්මිත ද බීස්ට් ඔ‍ෆ් වෝ චිත්‍රපටයේ ද රංගනයේ යෙදුණේ ය. මෙය අධ්‍යක්ෂණය කළේ කෙවින් රෙනෝල්ඩ්ස් විසිනි. මීට අමතරව ඔහු ඩේවිඩ් ඩි ඩොනැටෙලෝ සම්මානලාභී මාර්කෝ පොන්ටිගේ Andata Ritorno නම් ඉතාලි චිත්‍රපටය සමග ද සම්බන්ධ විය.

රූපවාහිනී වෘත්තිය
කබීර් ඇමරිකානු රූපවාහිනිය තුළ ද චරිත නිරූපණය කොට ඇති අතර, හෝල්මාර්ක්ගේ අප්‍රිකානු වීර කතාවක් වන ෆෝර්බිඩ්න් ටෙරිටරි, සහ කෙන් ෆොලට්ගේ ඔන් වින්ග්ස් ඔෆ් ඊගල්ස් මෙන්ම රෙඩ් ඊගල් කතාමාලාවන්ට ඔහු දායක වී ඇය. ඔහු NBC නාළිකාවේ ද ලොස්ට් එම්බයර් කතාමාලාවේ ෆ්‍රයර් සෑන්ඩ්ස් නම් චරිතය නිරූපණය කළේ ය. මීට අමතරව කබීර් ඩයිනාස්ටි, මර්ඩර්, ෂී රෝට්, මැග්නම් පී. අයි., හන්ටර්, නයිට් රයිඩර් සහ හයිලෑන්ඩර්: ද සීරීස් යන කතාමාලා සඳහා ද සිය රංගන දායකත්වය සැපයී ය.

යුරෝපය තුළ, ඔහුගේ විශිෂ්ටතම සාර්ථකත්වය වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේ විසූ සරාගී ආසියානු කොල්ලකරුවකුගේ ප්‍රේමයක් පිළිබඳ කියැවෙන සැන්ඩෝකන් නැමැති ඉතාලි-ජර්මන්-ප්‍රංශ රූපවාහිනී කතාමාලාවයි. මෑතක දී, කබීර් ඉතාලි රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ RAI ටීවී නාළිකාවේ Un Medico in Famiglia කතාමාලාවේ ද රංගනයේ යෙදුණේ ය.

වසරකට අධික කාලයක් කබීර් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුණු ද බෝල්ඩ් ඇන්ඩ් ද බියුටිෆුල් කතාමාලාව රටවල් 149ක බිලියනයකට අධික පිරිසක් නරඹා ඇත. මෙය ලොව දෙවන වඩාත් නැරඹූ රූපවාහිනී වැඩසටහන වේ.

ඉන්දියානු රූපවාහිනියේ ඔහු සතුව ඔහුගේම සිනමා සංවාද වැඩසටහනක් වන"Director's Cut" නැමැති කොටස් 13කින් යුත් විශේෂ වැඩසටහන තුළින් රටේ ප්‍රමුඛ අධ්‍යක්ෂකවරුන් සමග සම්මුඛ සාකච්ඡා ඉදිරිපත් කෙරෙයි. රූපවාහිනියේ ඔහු ලද සාර්ථකත්වය 2013දී ඉන්දියාවේ හෙඩ්ලයින්ස් ටුඩේ සහ ආජ් තක් යන පුවත් කාළිකාවන්හි සම්මාන ලද වැඩසටහන් වූ "Guns and Glory: The Indian Soldier" සහ "වන්දේමාතරම්" තුළින් පෙනේ.

ඉන්දියානු බයිබල් රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන 'බයිබල් කි කහානියා' තුළ බේඩි විසින් යොවුන් සහ වියපත් ඒබ්‍රහම්ගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී.

ගුවන්විදුලි වෘත්තිය
2007දී ඔහු RAI රේඩියෝ2 නාළිකාවෙන් විකාශය වූ "Chat" වැඩසටහනේ සැන්ඩෝකන් චරිතය නිරූපණය කළේ ය. 2012දී ඔහු රේඩියෝ වන් වෙනුවෙන් ඉන්දියාවේ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයේ ශූරයන් වෙනුවෙන් 'Women of Gold' සහ 'Men of Steel' යන වැඩසටහන් මෙහෙයවී ය.

රචනය

ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා සහ ටෙහෙල්කා වැනි පුවත්පත්වල රටේ සමාජ සහ දේශපාලන විෂයයන් පිළිබඳ දායකත්වයක් සපයන රචකයෙකි, බේඩි. මීට අමතරව ඔහු ඉන්දියානු ජාතික රූපවාහිනියේ එවැනි විෂයයන් පිළිබඳ විවාදයන්ට ද සහභාගී වේ.

සුබසාධන

2017 පෙබරවාරි මස, අනර්තර්ජාතික සංවර්ධන සංවිධානයක් වූ Sightsavers වෙනුවෙන් බේඩි නව 'සන්නාම තානාපති' ලෙස කටයුතු කරන බැව් නිවේදනය කෙරිණි. මෙහි කටයුතු භාර ගනිමින් බේඩි පැවසූයේ, "වර්තමානයේ ඉන්දියාව තුළ අක්ෂි සෞඛ්‍යය පිළිබඳ පුළුල් දැනුවත්භාවයක් පවතියි. සයිට්සේවර්ස් විසින් සුවිසල් රටක ජනයාට අක්ෂි ප්‍රතිකාර ක්ෂේත්‍රයේ ලද ජයග්‍රහණයන් වෙත මග පෙන්වයි" යනුවෙනි.

සම්මාන සහ නිර්දේශ
1982 සිට, කබීර් සල රූ කලා සහ විද්‍යා ඇකඩමියේ (ඔස්කා සම්මාන ප්‍රදානය කරන) සහ ස්ක්‍රීන් ඇක්ටර්ස් ගිල්ඩ් යන මණ්ඩලවල සාමාජිකයෙකි.

යුරෝපය සහ ඉන්දියාව තුළ ඔහු චිත්‍රපට, වෙළඳ දැන්වීම් සහ ජනප්‍රියතා සම්මාන ගණනාවක් දිනා ඇත.

ඉතාලි ජනරජයේ ජනාධිපතිගේ ආඥාව අනුව, 2010 ජූනි 2 දින කබීර් බේඩි හට නිල වශයෙන් නයිට් පදවියක් ප්‍රදානය කෙරිණි.

චිත්‍රපට නාමාවලිය

රූපවාහිනිය

ගුවන් විදුලි

හඬකැවීම් චරිත

සජීවී ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට

කථන

සාමාජිකත්වය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 විශේෂ තොරතුරු – "ගෝලීය ඉල්ලීම – කබීර් බේඩි" වේදිකා‍ව මත
 1976 සැන්ඩෝකන් කෙටි කතාමාලාවේ පින්තූර
 2007 කබීර් බේඩි සමග කෙළින් සම්මුඛ සාකච්ඡාව
 2001 ඔක්තෝබර් ෆිල්ම්ෆෙයාර් සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාවක්
 1999දී ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි සම්මුඛ සාකච්ඡාවක්
 කබීර් බේඩි 2013 තාජ් රඟහල් සංචාරය පිළිබඳ සාකච්ඡා කරමින්

1946 උපත්
ඉංග්‍රීසි සික්වරුන්
ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවන්
ඉන්දියානු හඬ නළුවන්
ජීවත්වන්නෝ
ඉන්දියානු සික්වරුන්
පන්ජාබි ජනයා
ඉතාලියේ ඉන්දියානු ප්‍රවාසිකයින්
දිල්ලි විශ්වවිද්‍යාලීය උපාධිධාරීන්

කබීර් බේඩි


මුල් කාලීන ජනපදවල දුර්වලතා
දැන් එක්සත් ජනපදය නම් ප්‍රදේශයේ ස්පාඤ්ඤය විසින් ජනපද කිහිපයක් ආරම්භ කරන ලදී. මෙම මුල් උත්සාහයන් කීපයක් අසාර්ථක විය. 1526 දී ලූකස් වස්කේ ඩි අයිලෝන් (Lucas vazquez de Ayllon) විසින් වර්තමානයේ ජොර්ජියා නැතහොත් දකුණු කැරොලිනා නම් ප්‍රදේශයෙහි මිගුවෙල් ඩි ගුවාඩලුප් නම් ජනපදය ආරම්භ කරන ලදී. එය පැවතුණේ සුලු කාලයක් පමණි. සමහර විට මෙම සිද්ධිය වැදගත් ලෙස පෙනී යන්නේ එක්සත් ජනපදයේ වර්තමාන සීමාවන් තුළ අප්‍රිකානු වහලුන් ප්‍රථම වතාවට සේවයේ යෙදවු අවස්ථාව ලෙසයි. පැන්ෆිලෝ ඩි නර්වාඑස් 1528 දී ෆ්ලොරිඩාවෙහි ජනපදයක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කළේය. නර්වාඑස් ගවේෂණ චාරිකාව ව්‍යසනයකින් කෙළවර වූ අතර හතර දෙනෙකු පමණක් 1536 දී මෙක්සිකෝවට ගියහ. බටහිර ෆ්ලොරිඩාවෙහි පෙන්සකෝලා නම් ස්පාඤ්ඤ කොළණිය 1561 දී සුළි සුළඟකින් විනාශ විය. 1570 දී ආරම්භ කරන ලද ඇජසන් (Ajacan) මීසම ඊළඟ වසරේ අසාර්ථක විය.

ප්‍රංශය විසින් ජනපද කීපයක් ඇති කරන ලද නමුත් කාළගුණික හේතු, ලෙඩ රෝග හෝ අනිකුත් යුරෝපීය බලවතුන් සමග සිදු වූ සටන් නිසා ඒවා අසාර්ථක විය. ප්‍රංශ භට කණ්ඩායම් වලින් සැදුණු කුඩා කණ්ඩායම් 1562 දී චාර්ලිස් ෆොර්ට් ගොඩනැංවීම පිණිස දකුණු කැරොලිනාවෙහි පැරිස් දූපතේ රඳවනු ලැබූහ. ප්‍රංශයෙන් නැවතත් අවශ්‍ය පහසුකම් නොලැබුණි. අවුරුද්දකට පසු එය අතහැර දමන ලදී. වර්තමාන ෆ්ලොරිඩාවේ ජැක්සන් විල් නමින් වර්තමානයේ හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයේ 1564 දී කැරොලින් කොටුව ස්ථාපිත කළ නමුත් එය පැවතියේ අවුරුද්දක් පමණි. ශාන්ත ඔගස්ටින් වෙතින් පැමිණි ස්පාඤ්ඤවරුන් එය විනාශ කරන ලදී. 1604 දී මේන් හි ශාන්ත ක්‍රොයික්ස් දූපත කෙටි කලක් පැවතුනු ප්‍රංශ කොලණියක් විය. එය නිතර නිතර ලෙඩ රෝග වසංගතවලට ගොදුරු විය. සමහර විට එය ශීතාද රෝගය විය හැක. 1685 දී ශාන්ත ලුවි බලකොටුව ටෙක්සාස්හි ආරම්භ කළ නමුත් 1688 වන විට එයද නැතිවී ගියේය.

ඉංග්‍රිසින් වඩාත් අසමත් වූ අවස්ථා ලෙස සටහන් වන්නේ "Lost colony of roanoke" (1587 - 90) නම් වූ මේන් හි කැරොලිනා සහ පොප්හැම් ජනපදවල සිද්ධියයි. ඇමෙරිකාවේ බිහිවුණු පළමු ඉංග්‍රිසි දරුවා වූ වර්ජිනියා ඩෙයා බිහිවී ඇත්තේ ඉහත කී රොනොක් ජනපදයෙහිය - ඇගේ ඉරණම ද අප්‍රකටය

ස්පාඤ්ඤ ජනපද

ෆ්ලොරිඩාව

ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාවෙහි කුඩා ජනාවාස කීපයක් පිහි‍ෙටවු නමුත් ඒවායින් බොහොමයක් ඉතා ඉක්මණින්ම අතහැර දමනු ලැබිනි. මෙයින් ඉතා වැදගත්ම ජනපදය වූයේ 1565 දී පිහිටවනු ලැබූ "සෙන්ට් ඔගස්ටින් ෆ්ලොරිඩා" වයි. එය නොකඩවා කෙරුනු පහර දිම් වලට සහ ගිණී තැබීම් වලට නිරන්තරයෙන්ම ගොදුරු වු අතර පදිංචිකරුවන් බොහෝ දෙනෙක් මැරුම් කෑහ. මිෂනාරිහු 1655 වන විට 26000 ක ස්වදේශික පිරිසක් තම ආගමට හරවා ගත්හ. එහෙත් 1656 දී ඇතිවූ කැරැල්ල සහ 1659 දී ඇති වූ වසංගත රෝගයක් නිසාත් ජනපද විනාශ විය. කුඩා මුරපොල වලට පමණක් නොව සෙන්ට් ඔගස්ටින් වෙත පවා කොල්ලකරුවෝ නිර්දය ලෙස පහර දුන්හ. බ්‍රිතාන්‍යයෝ සහ ඔවුන්ගේ ජනපද නොකඩව‍ා ස්පාඤ්ඤය සමගද එහි ජනපද හා මුරපොළ වල් සමග ද නොකඩවා සටන් කළහ. 1702 දී සහ 1704 දී දකුණු කැරොලිනාව මහා පරිමාණ ආක්‍රමණයක් දියත් කළ අතර එය ස්පාඤ්ඤ මිෂනාරි ක්‍රියාකාරකම් සාර්ථක ලෙස විනාශ කළේය. සෙන්ට් ඔගස්ටින් විනාශ නොවි ඉතිරි වූ නමුදු, ඉංග්‍රිසින් හා එක් වූ 'යමසි' (Yamasi) වැනි ඉන්දියන් වරු ෆ්ලොරිඩාව පුරා වහලුන් සොයා ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවූයේ ප්‍රදේශයේ ස්වදේශික ජනතාවගෙන් බොහො දෙනෙකු ඝාතණය කරමින් හෝ වහලුන් ලෙස අල්ලා ගනිමිනි. 1740 දි සෙන්ට් ඔගස්ටින් අල්ලා ගන්නා ලදි. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආහාර මූලාශ්‍රය වූයේ ගංඟා වලින් අල්ලා ගත් මාලු සහ දඩයම් කර ගත් සතුන්ය.

බ්‍රිතාන්‍යයින් සහ ස්පාඤ්ඤවරු දශක කිහිපයක් තිස්සේ එකිනෙකාට පසමිතුරුව සිටියහ. ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාවේ පැවති සටන් ලෝක ව්‍යාප්ත අරගලයක කොටසක් විය. 1700 මැද භාගයේදි ආක්‍රමණික සෙමිනොල්ස්  (Seminoles) වරු ඉතිරිව සිටි ස්වදේශික ඉන්දියන්වරු ඝාතණය කළහ. බ්‍රිතාන්‍යයින් 1763 දී ෆ්ලොරිඩාවේ බලය අල්ලා ගන්නා විට එහි ස්පාඤ්ඤවරු 3000 ක් පමණ සිටියහ. ඉතා ඉක්මණින් ඔව්හු සියලු දෙනාම පාහේ ඉවත් වූහ. 1783 දී ස්පාඤ්ඤයට නැවත බලය අල්ලා ගැනීමට හැකිවූ නමුදු ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩ‍ාවට නැවතත් පදිංචිය පිණිස මිනිසුන් හෝ මිෂනාරි යැවීමක් නොකළේය. 1819 දී එක්සත් ජනපදය එහි පාලන බලය තම අතට ගත්තේය.

කැලිෆෝර්නියා (1765 – 1821)

ස්පාඤ්ඤ ගවේශකයින්  1500 වර්ෂවල සිට1700 වර්ෂයේ මැද භාගය දක්වා කැලිෆෝර්නියා වෙරළ දිගේ යාත්‍රා කළ නමුත් ජනාවාස පිහිටුවීමක් සිදු නොවීය.

18 වෙනි ශත වර්ෂයේ අන්තිම කාර්තුවේදී පමණ කැලිෆෝර්නියාවේ පළමු යුරෝපීය  ජනපද බිහිවීම ආරම්භ වුනේය. රුසියාවෙන් සහ (සමහර විට) බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ශාන්තිකර වෙරලේ ලොම් සඳහා ඇති කරන සතුන් සම්බන්ධයෙන් දක්වන ලද උනන්දුවට ප්‍රතිචාරයක් දැක්වීමක් වශයෙන් ස්පාඤ්ඤය තම හමුදාවන්ද ගව පට්ටිකරුවන්ද එක් කර ගනිමින් දකුණු සහ මධ්‍යම කැලිෆෝර්නියා වෙරල දිගේ කතෝලික ධර්මදූත ව්‍යාපාරයන් කිහිපයක් දියත් කළේය. ෆ්රැන්සිස්කන් පූජකයෙකු වූ ජුනිපේරො සෙරා 1769 දී සැන් ඩියෙගෝ ඩි අල්කාලා සමග ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු දාමය ආරම්භ කළේය. මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක මෙහෙයුමට ප්‍රත්‍යන්ත දේශවල පිහිට වූ මධ්‍යස්ථාන කීපයක්ද ඇතුලත් විය. ඒවායේ අරමුණ වූයේ ඒ ප්‍රදේශයේ සිටි මුල් ජන්ම පිරිස ක්‍රිස්තියානියට හරවා ගැනීමයි. මෙම තත්වය ස්පාඤ්ඤ වරුනට අමතර වාසියක් වූයේ එම ප්‍රදේශය සම්බන්ධයෙන් ඔවුනට තිබූ පැරණි හිමිකමයි. මෙම චාරිකාවන් මගින් යුරෝපීය තාක්ෂණය, සත්ව පාලනය, කෘෂිකර්මය, එම ප්‍රදේශවලට හඳුන්වා දුන් අතර, ප්‍රදේශවාසීන් ඔවුනගේ සුලු වැඩ කටයුතු සඳහා යොදවා ගන්නා ලදි. ඉතා චාම් සහ සාමකාමී අතීතයක සිත් ගන්නා බොහෝ සළකුණු මාවත් සහ මීසම් ගොඩනැගිලි සඳහා  තිබුනේය. "මීසම් පුනරුත්ථාපන ක්‍රමය"  ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය ව්‍යාපාරයකි.

19 වෙනි ශත වර්ෂයේ මුල් කාර්තුවේදී මිෂනාරිවරුන්, සතුන් ඇතිකරන්නන් සහ හමුදා භටයින්ගෙන් දකුණු හා මධ්‍යම කැලිෆෝර්නියා වෙරල තීරය සෙමෙන් සෙමෙන් එහෙත් නොකඩවා ජනාවාස විය.1820 වන විට ධර්ම දූත චාරිකා දාමයක් මගින් ස්පාඤ්ඤ බලය සටහන් විය. මේවා සැන්දියාගෝ වලින් ආරම්භ වී අද කාලයේ සැන්ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ෙබාක්ක නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශය දක්වා ව්‍යාප්ත වෙමින් මීසම් වල සිට සැතපුම් 20 සිට 50 දක්වා රට අභ්‍යන්තරයට පැතිරුනේය. මෙම කලාපයට පිටතින් 200000 සිට 250000 පමණ ස්වදේශික අමෙරිකානුවන් ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික ජීවිතය ගත කරමින් සිටියහ. 1819 දී අත්සන් කරන ලද ඇඩම් - ඔනිස් ගිවිසුම මගින් ස්පාඤ්ඤ අයිතිවාසිකම් වල උතුරු සීමාව 42 වැනි සමාන්තර රේඛාවට ගැලපෙන ලෙස ලකුණු කරන ලදි. එය අද කාලයේ  කැලිෆෝනියා ජනපදයේ උතුරු මායිම ලෙස ස්ථිරව දැක්වේ. ස්පාඤ්ඤවරු (පසුව මෙක්සිකානුවෝ) විශාල ඉඩම් කොටස් පවරමින් කැලිෆෝර්නියාව ජනාවාස කිරීමට දිරි දුන්නෝය. මේවා පසු කලෙක ගව සහ බැටලුවන් ඇති කරන ගෙවිපලවල් විය. 1840 වන විට ස්පාඤ්ඤ ජනගහණය 10,000 ක් පමණ විය.

බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද
කාරණා කීපයක් මුල් කරගෙන 17 වෙනි සියවස ආරම්භයේදී එංගලන්තය ඔවුන්ගේ ප්‍රථම (සාර්ථක) උත්සාහය ආරම්භ කළේය. මෙම කාල සීමාව තුල ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණවල තර්ජනය යටතේ ප්‍රොතෙස්තන්ත යුද ලෝලීත්වය සහ එළිසබෙත් රැජින කෙරේ තිබුණු භක්ත්‍යාදරයද නිසා පණ පෙවුනු ජාති මාමක හැඟීම් ඇති විය. කෙසේ වෙතත් මෙම කාලයේ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක් නිර්මාණය කිරීමට ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව නිල වශයෙන් උත්සාහයක් ගෙන තිබුනේ නැත. ඒ වෙනුවට සුලු වශයෙන් සහ විවිධාකාර ක්‍රමයන් යොදා ජනපද ආරම්භ කිරීමේ ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක විය. වෙළඳ ව්‍යාපාර, ජනගහණය අධික වීම, සහ ආගම නිදහසේ ඇදහීමට තිබුණු ආශාව වැනි ප්‍රායෝගික හේතු ඒ ඒ විෂයයන්ට අදාළ භූමිකාවන් රඟ පෑවේය.

දඬුවම් වලට භාජනය වූ ජනපදිකයින්

1610 දශකයේ සහ අමෙරිකානු විප්ලවය සිදු වුණු කාලය තුල බ්‍රිතාන්‍යය විසින් ඇස්තමේන්තු ගත කළ අපරාධවලට දඬුවම් නියම කළ පුද්ගලයින් 50000 ක් බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකන් ජනපද වලට නැව් මගින් යවනු ලැබූහ. මේෆ්ලවර් (Mayflower) ළඟාවීම පළමු සිරකරුවන්ගේ පැමිණීම පෙරදාතම කළේය.

චෙසපීක් බොක්ක ප්‍රදේශය

පළමුවැනි ජේම්ස් විසින් ලන්ඩන් සහ ප්ලිමත් සමාගම් වලට 1606 දී දුන් පවරාදීම්. කහ පාටින් යුත් ප්‍රදේශය සමාගම් දෙකට පවරා දෙන ලදි.මෙයින් එක සමාගමක්වත් සැතපුම් සියයක් තුල ඔවුනොවුන්ගේ ජනාවාස ඉදි නොකළ යුතුය යන කොන්දේසිය මත පැවරීම සිදු කරන ලදි. ජේම්ස්ටවුන් ප්‍රදේශය 'J' අකුරෙන් පෙන්වා ඇත.

ජේම්ස්ටවුන්

චෙසපීක් බොක්කේ කුඩා ගඟක් අසළ 1607 දී පිහිටුවන ලද පළමු සාර්ථක ජනපදය "ජේම්ස්ටවුන්" වෙයි. මේ සඳහා මුදල් සැපයීම සහ සම්බන්ධීකරණය කරන ලද්දේ ලන්ඩන් වර්ජිනියා කොම්පැණි නම් වූ  සමාගමයි. එය රත්‍රන් සෙවීම අරමුණු කර ගත් ඒකාබද්ධ කොටස් සමාගමක් විය. අධික මරණ සංඛ්‍යාවත්, ලෙඩ රෝග සහ ආහාර හිඟයට අමතරව ඉන්දියන්වරු සමග කෙරුණු සටන්ද හේතුවෙන් එහි පළමු අවුරුදු කීපය අති දුෂ්කර විය. රත්‍රන් ලැබුනේද ස්වල්ප වශයෙනි. මෙම දුෂ්කරතාවයන්ගෙන් කොළණිය යාන්තමට මිදුනේ දුම්කොළ වගාව දෙසට යොමු වීමෙනි. 17 වෙනි ශත වර්ෂය අවසාන භාගයේදී පමණ වර්ජිනියාවේ අපනයන ආර්ථිකය විශාල ලෙස දුම්කොළ මත පදනම් විය. අලුත් ධනවත් පදිංචිකරුවෝ විශාල ඉඩම් ලබා ගැනීම සඳහා පැමිණියහ. ඔවුහු විශාල ලෙස වගා කරමින් වහලුන් සහ සේවකයින් පිටරටින් ගෙන්වූහ.  1676 දී බේකන්ගේ කැරැල්ල ආරම්භ විය. එහෙත් එය රාජකීය නිලධාරීන් විසින් මැඩ පවත්වන ලදි. බේකන්ගේ කැරැල්ලෙන් පසු අප්‍රිකානු වහලුන් වෙනුවට ඉංග්‍රීසි සහ අයර්ලන්ත සේවකයින් ගෙන්වා ගන්නා ලදි. ඔවුන් වර්ජිනියාවේ ප්‍රධාන කම්කරු බලකාය විය.

ආරම්භයේ සිටම ජනපද පාලනය කළ යටත් විජිත සභාව විසුරුවා හරින ලදි. එහෙත් 1630 දී නැවත පිහිටුවන ලදි. එය රාජකීය ආණ්ඩුකාරයෙකු සමග බලය බෙදා ගන්නා ලදි. වඩා ප්‍රාදේශීය මට්ටමක් මත ආණ්ඩු බලය පළාත් බද (County) උසාවි වලට පවරනු ලැබීය. වාණිජ වගාවන් කරන්නන් හැටියට චෙසපීක් වගාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පැවතියේ වෙළඳාම මතයි. නාවික පහසුකම් ගඟ මාර්ගයෙන් ලෙහෙසියෙන්ම ලැබීම නිසා කුඩා නගර කීපයක් පමණක් බිහි වූ අතර විශාල නගර වර්ධනය නොවිය. වැවිලිකරුවෝ කෙළින්ම බ්‍රිතාන්‍යයට නැව් ගත කළහ. උපරිම මරණ සංඛ්‍යාව සහ ඉතා තරුණ ජනගහණය ජනපදය තුල මුල් කාලයේ දැකිය හැකි විශේෂ ලක්ෂණයක් විය.

මධ්‍යම ජනපද
වර්තමානයේ නිව්යෝර්ක්, නිව්ජර්සි, පෙන්සිල්වේනියා සහ ඩෙලවෙයා යනාදී නම් වලින් හැඳින්වෙන රාජ්‍ය්‍යන් අඩංගු වූ මධ්‍යම ජනපද, ආගමික, දේශපාලනික, ආර්ථික සහ ජනවාර්ගික ආදී විවිධත්වයන් විශාල ප්‍රමාණයක ලක්ෂණ විදහා දැක්විය. බොහෝ ඕලන්ද සහ අයර්ලන්ත සංක්‍රමණිකයෝ ලෝංග් අයිලන්ඩ් සහ කනෙක්ටිකට් වල මෙන්ම එම ප්‍රදේශයේද පදිංචි වුහ. මෙම සංක්‍රමණයන්ටපෙන්සිල්වේනියා ලන්දේසීන්ද ඇතුළත් වූහ.

පහළ දකුණ

දකුණු ප්‍රදේශ ජනපද තුළට චෙසපීක් කලාපයේ වගා ජනපද වර්ජිනියා, මේරිලන්ඩ්, සහ (සමහර වර්ග කිරීම් මගින් ඩෙලවෙයාර් ද) සහ පසුව උතුරු සහ දකුණු කැරොලිනා සහ ජෝර්ජියාව වශයෙන් බෙදුණු පහළ දකුණු ප්‍රදේශ ද ඇතුළත් විය.

කැරොලිනා ජනපදය

වර්ජිනියාවේ දකුණේ ඉංග්‍රිසි ජනපද ඇති කිරීමේ පළමු ප්‍රයත්නය වූයේ කැරොලිනා පළාතයි. එය පෞද්ගලික වැඩ පිළිවෙලක් විය. ඒ සඳහා මුදල් ආයෝජනය කරන ලද්දේ ඉංග්‍රිසි වංශාධිපති ඉඩම් හිමියන් පිරිසකි. ඔවුන් 1663 දී කැරොලිනා ජනපද වලට රාජකීය අධිකාරිය පත්‍රයක් ඉල්ලා තිබුනේ දකුණේ නව ජනපද, ජේම්ස්ටවුන් මෙන්ම ඉතා ලාභ උපදවන ස්ථානයන් වේ යැයි අපේක්ෂාවෙනි. 1670 වන තෙක් කැරොලිනාව ජනාවාසයක් නොවීය. ඒ වන විටත් පළමු ප්‍රයත්නය අසාර්ථක  වී තිබුනේය. ඊට හේතුව වූයේ දකුණට සංක්‍රමණය වීමට පෙළඹවීමක් නොවූ හෙයිනි. පසුව ඉහත කී වංශාධිපතිහූ ඔවුන් ළඟ ඉතිරිව තිබු ප්‍රාග්ධන එක් කොට එම ප්‍රදේශයට ජනාවාස ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට එම මුදල් යෙදවූහ. මෙම ව්‍යාපෘතියේ නායකත්වය දැරුවේ ජෝන් වෙස්ට් නැමැත්තාය. මෙම ව්‍යපෘතිය මගින් ආරක්ෂිත මෙන්ම සාරවත් භූමි ප්‍රදේශයක් තෝරා ගන්නා ලදි. එය පසුව චාර්ල්ස්ටන් නම් වූ ප්‍රදේශයයි. (මුල් නම - චාර්ල්ස් ටවුන් = එංගලන්තයේ දෙවැනි චාර්ල්ස් නමින්) මෙසේ ප්‍රධාන භූමියේ ඉංග්‍රිසි ජනපද පිහිටුවීම ආරම්භ විය. දකුණු කැරොලිනාවේ මුල්ම පදිංචිකරුවන් ආහාර ද්‍රව්‍ය, මුව හම් සහ ඉන්දියානු සහ කැරිබියානු වහලුන් වෙළඳාම වැනි ලාභ දායි වෙළඳ ව්‍යපාර පිහිටුවා ගත්හ. ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් බාර්බඩෝස් හි ඉංග්‍රිසි ජනපද වලින් පැමිණියේ අප්‍රිකානු වහලුන් ද සමගිනි. බාර්බඩෝස් දිවයින, උක් වගාවන් වලින් යුත් ධනවත් දූපතක් විය. එය වතු වැවිලි ක්‍රමයට කෘෂිකර්මාන්ත කටයුතු වල අප්‍රිකානුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් යෙදවූ පැරණිම ජනපද වලින් එකක් විය. බටහිර අප්‍රිකාවේ වී වගා කරන පෙදෙස් වලින් පැමිණි අප්‍රිකානු ජාතිකයින් මාර්ගයෙන් 1690 ගණන් වලදි වී වගාව හඳුන්වා දෙන ලදි. පැරණි යටත් විජිත කාල සීමාව මුලුල්ලේම උතුරු කැරොලිනාව ප්‍රත්‍යන්ත දේශයක්ව පැවතුනි.

පළමුවෙන් උතුරු කැරොලිනාව දේශපාලනික වශයෙන් බෙදුනේය. එහි ජනවාර්ගික සංයුතියට මුල් පදිංචි කරුවන්ද බාර්බඩෝස් වලින් පැමිනි ධනවත් වහල් හිමි ඉංග්‍රිසි පදිංචි කරුවන් කණ්ඩායමක් සහ හ්‍යු ගුනොට්ස් නම් ප්‍රංශ භාෂාව කථා කරන ප්‍රෙතෙස්තන්තවාදින් පිරිසක් ද ඇතුලත් වූහ. විලියම් රජුගේ යුද්ධය සහ ඈන් රැජිණගේ යුද්ධය නම් වූ යුගවල නොකඩවාම වාගේ පැවති දේශසීමා යුද්ධ වැවිලිකරුවන් හා වෙළඳුන් අතර ආර්ථික සහ දේශපාලනික විභේදනයකට බල පෑවේය. 1715 දී යමසි යුධ ව්‍යසනය දශක ගණනාවක දේශපාලන කැළඹිලි තත්වයකට හේතු විය. 1729 වන විට ඉඩම් හිමිකාර රජය බිඳ වැටි තිබුනි. හිමිකරුවෝ ජනපද දෙකම බ්‍රිතාන්‍ය රජයට විකුණා දැමූහ.

නව එංගලන්තය

පිල්ග්‍රිම්ස්

පිල්ග්‍රිම්ස් යනු කුඩා ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකායකි. එංගලන්තය සහ නෙදර්ලන්තය එහි මූලස්ථානය විය. මින් එක් කණ්ඩායමක් මේෆ්ලවර් හි නැගී යාත්‍රා කොට පැමිණ සුලු කලකට නිව්යෝර්ක් හි නැවති අනතුරුව මැසචුසෙට්හි පැලපදියම් වූහ. මේෆ්ලවර් ගිවිසුම සකස් කිරීමෙන් පසු ඔවුහු 1620 දී ප්ලිමත් කොළනිය නම් ජනපදය පිහිටවූහ. ඉහත ගිවිසුමෙන් ඔවුනට ස්වයං පාලනය සඳහා පුළුල් බලතල ලැබුනි. මෙම ප්ලිමත් ජනපදය පසුව මැසචුසෙට්ස් බේ ජනපදය සමග ඒකාබද්ධ විය. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන නායකයා විලියම් බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ් විය. කනෙක්ටිකට් ජනපදය ඉංග්‍රිසි ජනපදයක් වූ අතර එය පසුව එක්සත් ජනපදයේ කනෙක්ටිකට් ප්‍රාන්තය විය. මුලින්ම රිවර් (River) ජනපදය ලෙස හැඳින් වූ එම ජනපදය 1636 මාර්තු 3 දින ප්‍යුරිටන් ප්‍රභූන් වෙනුවෙන් වූ ක්ෂේමස්ථානයක් ලෙස සකස් කරන ලදි. නැරැගැන්සෙට් සැකෙම් කැනොනිකස් (Narragansett sachem Canonicus) විසින් පරිත්‍යාග කරන ලද භූමියේ දේවධර්මධරයෙකු, බැප්ටිස්ට් දේශකයෙකු සහ භාෂාවේදියෙකු වූ රොජර් විලියම්ස් විසින් 1630 දී Providence plantation ආරම්භ කරන ලදි. මැසචුසෙට් නිව් ජනපදයේ ආගමික හිරිහැර වලින් මිදි පලා යන රොජර් විලියම් ඔහුගේ අනුගාමික පදිංචිකරුවන් සමග සැමවිටම සමාන අයිතිවාසිකම් දිය යුතු යයි කියන ව්‍යවස්ථාවක් මත "හෘදය සාක්ෂියේ නිදහස" සහ  "සිවිල් දේවල්" පාලනය සඳහා එකඟ විය.

ප්‍යුරිටන් නිකායිකයින්

පිල්ග්‍රිම්ස් වරුන්ට වඩා විශාල කණ්ඩායමක් වූ ප්‍යුරිටන්වරු 400 ක් පදිංචිකරුවන් සමග 1629 දී මැසචුසෙට් බේ කොළනිය ආරම්භ කළහ. නව ලෝකයේ නව පිරිසිදු දේවස්ථානයක් නිර්මාණය කරමින් එංගලන්ත පල්ලිය හැඩ ගැස්වීම අපේක්ෂා කළ ප්‍යුරිටන් වරුන් නම් මෙම කණ්ඩායමයි. අවුරුදු 2 ක් තුල අතිරේක පදිංචිකරුවන් 2000 ක් පැමිණයහ. ප්‍යුරිටන්වරු ආගමික පැත්තට අතිශයින් නැඹුරු වූ සමාජයීය වශයෙන් එකට බැඳුනු, දේශපාලනික වශයෙන් නව අදහස් ඇති සංස්කෘතියක් නිර්මාණය කළ අතර අද ද එක්සත් ජනපදයේ පැවතෙන්නේ එයයි. මෙම නව භූමිය ගැලවුම්කාරයින්ගේ දේශයක් වේ යයි ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තුව විය. සැබෑ ආගමක් අපේක්ෂාවෙන් ඔව්හු එංගලන්තයෙන් පිටමංවී පැමිණ මුලු යුරෝපයටම ආදර්ශයක් වන පරිදි දැඩි ආගමික භක්තියෙන් යුතු සාධාරන රාජ්‍යයක් නැතහොත් සාන්තුවරයන්ගේ දේශයක් ඇ‍ෙමරිකාවේ ඇති කිරීමට උත්සාහ ගත්හ. ආගමික සාධාරණත්වය රාජ්‍යයේ සහ පල්ලියේ වෙන් වීම සහ එංගලන්ත පල්ලිය සමග සබඳතා නැවැත්වීම ආදිය ගැන දේශනා කළ රොජර් විලියම් රටින් පිටුවහල් කරන ලදුව රෝඩ් අයිලන්ඩ් ජනපදය ආරම්භ කළේය. පසුව එය ප්‍යුරිටන් ප්‍රජාවෙන් වෙන් වූ අනෙක් ආගමික සරණාගතයින් සඳහා ක්ෂේම ස්ථානයක් විය. මෙපරිදිම ඈන් හචින්සන් නම් ඇන්ටිනොමියනිස්ම් දේශිකාව ද රෝඩ් දිවයින වෙත පිටුවහල් කරනු ලැබීය.

ප්‍යුරිටන් නිකායික නව එංගලන්තය ආර්ථික වශයෙන් එහි මුල් ආරම්භකයන්ගේ බලාපොපොරොත්තු මල්ඵල ගැන්වූයේය. චෙසපික් කලාපයේ තිබූ මුදල් ඉලක්ක කර ගත් වගා ක්‍රමය ප්‍යුරිටන් ආර්ථිකයට වෙනස් විය. තනි තනි වගාකරුවන් ඔවුන්ගේ ඉලක්කය විය. මෙම වගා කරුවන් ඔවුන්ට සෑහෙන තරම් ආහාර භෝග නිෂ්පාදනය කොට ඔවුන්ට අවශ්‍ය, එහෙත් නිෂ්පාදනය කර ගත නොහැකි භාණ්ඩ සඳහා ඔවුන්ගේ අතිරික්තය හුවමාරු කර ගත්හ. නිව් එංගලන්තයේ තිබුණූ ආර්ථික ස්ථාවරය සහ ජීවන තත්වය චෙසපික් ප්‍රදේශයට වඩා උසස් විය. අනෙක් අතට සුළු වැටුපක් දීම නැතහොත් ආහාර සැපයීමේ ක්‍රමය මත නවාතැන් සැපයිය හැකි ඕනෑම කෙනෙකුට අවුරුද්දක කාලයට නගරයේ දිළිඳු පවුල් කුලියට දීමේ හැකියාව නිව් එංගලන්තයේ නගර ප්‍රධානින්ට තිබුනේය. ගොවිතැන් සංවර්ධනය සමග නව එංගලන්තය ඉතා වැදගත් වාණිජ සහ නැව් තැනීමේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. දකුණු ප්‍රදේශයේ සහ යුරෝපය අතර කෙරෙන වෙළඳ ගණුදෙනුවල ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස එය සේවා සැපයුවේය.

බ්‍රිතාන්‍ය කොළණිවල ඒකාබද්ධ වීම
පොදු ආරක්ෂාවක්

ජනපද වාසීන්ට බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියන් ලෙස ඔවුන්ගේ හවුල් අනන්‍යතාවය මතක් කර දුන් එක් අවස්ථාවක් වූයේ 1740 - 48 කාලයේ යුරෝපයේ ඇතිවූ ඕස්ට්‍රියානු අනුප්‍රාප්තික යුද්ධයයි. මෙම සටන පිළිබඳ තොරතුරු ජනපද තුළට ගලා ආවේය. එහිදි එය හැඳින්වූයේ "ජෝර්ජ් රජුගේ යුද්ධයයි" යනුවෙනි. බොහෝ සටන් යුරෝපයේදී සිදු විය. බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද හමුදා ප්‍රංශ කැනඩාවට පහර දුන්හ.

ආරක්ෂාව ව්‍යාප්තිය සහ ඉන්දියානු කටයුතු නිරීක්ෂණය කරන මහා කවුන්සිලයක් මගින් ජනපද ඒකාබද්ධ විය යුතු යයි බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් 1754 වර්ෂයේ ඇල්බෙනි කොංග්‍රසයේදී යෝජනා කළේය. යටත් විජිත නීති සම්පාදක මණ්ඩලය මගින් සහ දෙවැනි ජෝර්ජ් රජු විසින් සැලසුම ප්‍රතික්ෂේප කල අවස්ථාවේදි පැහැදිලි වූ කරුණක් වූයේ උතුරු ඇමෙරිකාවේ ජනපද ඒකාබද්ධ වීමක් කරා ගමන් කරමින් සිටින බවයි.

ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු සටන්

ඉන්දියන් යුද්ධ කාලයේ - ජොර්ජ් වොෂින්ටන්
"හත් අවුරදු යුද්ධය" යනුවෙන් හැඳින්වුනු මහා යුරෝපීය යුද්ධයේ ඇමෙරිකානු ව්‍යාප්තිය ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධය විය. (1754 - 1763)

යුද්ධය හඳුන්වන ලද්දේ "ප්‍රංශ සහ ඉන්දියන්" වශයෙනි. මක්නිසාද කියතොත් බ්‍රිතාන්‍යයන් සහ ප්‍රංශ ජාතිකයින් එකිනෙකාට එරෙහිව දශක ගණනක් තිස්සේ සාර්ථකව ගැටෙන්නට සැලැස්වූ ඉරොක්වා කල්ලිය (Iroquois Confederacy) බ්‍රිතාන්‍ය වැඩි බලයක් අත් කර ගනිමින් සිටින බව දැක සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රංශ ජාතිකයින්ගේ පැත්ත ගත් හෙයිනි. මෙම ප්‍රයත්නය සාර්ථක නොවුනු අතර ප්‍රංශ ජාතිකයින් පරාජයට පත් විය. 1763 පැරිස් ගිවිසුමේදි ප්‍රංශය විසින් ඔවුන්ගේ විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරුණු උතුරු ඇමෙරිකන් ආධිපත්‍ය බ්‍රිතාන්‍යයට පවරා දෙන ලදී.

ඕනෑම ප්‍රයත්නයක් දරා ප්‍රංශයට එරෙහි යුද්ධය ජය ගත යුතු යයි ජේෂ්ඨ විලියම් පිට් තීරණය කළ අවස්ථාවේදී බ්‍රිතාන්‍යයේ උතුරු ඇමෙරිකානු ජනපදිකයින්ට ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධය යන්න අලුත් වැදගත් කමක් පෙනුණේය. "ලෝක යුද්ධයක්" යනුවෙන් නම් කළ හැකි ස්ථානවලින් එකක් ලෙස ප්‍රථම වතාවට ඇමෙරිකාව පත් විය. යුද්ධ කාලයේදි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව සහ නිලධාරීන් ඇමෙරිකානු ජීවිත කෙරෙහි වැඩි වශයෙන් සැළකිල්ලක් දැක්වීමෙන් පැහැදිලි වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය කොළණි යනු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කොටස් වන බවයි. (මෙම කොළණි හෙවත් ජනපද වලට මුල් ජනපද දහතුනද ඇතුලත් විය. මේවා සියල්ල පසුව එක්සත් ජනපදය බිහිවීමට පදනම විය) යුද්ධය නිසා වෙනත් මාර්ග වලින්ද ඇමෙරිකන් එක්සත් භාවය පිළිබඳ හැඟීම වැඩි විය. එය කිසිදාක තම ජනපදයෙන් පිටතට නොගියා යයි සිතිය හැකි පිරිමි මහාද්වීපය පුරා ගමන් කර වීමට සැළැස් විය. ඒ යන අතර වාරයේ විවිධාකාර එහෙත් ඇමෙරිකන් පසු බිම සහිත තවත් මිනිසුන් සමග එකට එක් වී සටන් කිරීමට සිදු විය. යුද්ධය පැවති මුලු කාලය පුරාම බ්‍රිතාන්‍ය නිලධාරීහු ඇමෙරිකන්වරුන් යුද්ධය සඳහා පුහුණු කළ අතර එය පසු කාලයේ ඇමෙරිකන් විප්ලවයට රුකුලක් විය. (මෙසේ පුහුණුව ලත් එක් සුවිශේෂ පුද්ගලයෙකු වූයේ ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්ය) ආණ්ඩුවේ නීති සම්පාදකයින්ට සහ නිලධාරින්ටද යුද්ධය සඳහා මහත් පරිශ්‍රමයක් දරමින් සහභාගි වීමට සිදු විය. මහද්වීපය පුරා පැතිරුණු යුද්ධය වෙනුවෙන් එසේ කිරිමට සිදු වූ ප්‍රථම අවස්ථාව එය විය හැකිය. බ්‍රිතාන්‍යයේ සහ ජනපද වාසීන් පොදු සතුරෙකු වෙනුවෙන් එක් වී සටන් කර ජයග්‍රහණය කළහ. තම මව් රට‍ට ජනපද වාසින්ගේ තිබුණු පක්ෂපාතිත්වය පෙර කිසිදාක නොතිබුණූ තරමට දැඩි විය. කෙසේ වෙතත් වෙන්වීම ආරම්භ වෙමින් තිබුනි. බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති වූ ජේෂ්ඨ විලියම් පිට් ජනපදවල හමුදා යොදා ගෙන බ්‍රිතාන්‍යයෙන් බදු මුදල් ආධාර ලබා ගෙන ජනපද තුල යුද්ධ කිරීමට තීරණය කළේය. මෙය යුද්ධ කාලීන සාර්ථක උපක්‍රමයක් වූ නමුත් යුද්ධය අවසාන වූ පසු දෙපැත්තම කල්පනා කළේ යුද්ධය විසින් අනිත් පාර්ශවයට වඩා තමනට විශාල විනාශයක් ගෙන ආ බවයි. යුරෝපයේ අනික් හැම රටකටම වඩා අධික ලෙස බදු ගෙවූ බ්‍රිතාන්‍ය ජනතාව කොළණි විසින් රාජකීය භාණ්ඩාගාරයට ගෙවන්නේ සුලු බදු ප්‍රමාණයක් පමණක් බව කේන්තියෙන් පෙන්වා දුන්හ. තමන්ගේ වුවමනාවට වඩා යුරෝපීය අවශ්‍යතාවයක් වෙනුවෙන් තමන්ගේ දරුවන් යුද්ධ කොට මිය ගිය බව ජනපද වාසීහු පිළිතුරු දුන්හ. ජනපදිකයින්ගේ නුසුදුසු විනයානුකූල නොවූ හැසිරීම් රටාව නිසා එම සෙබලුන් දුබල වුණු බව බ්‍රිතාන්‍යය කියා සිටියේය. මෙම අරගලය පසුව සිදුවු ඇමෙරිකන් විප්ලවය නැමැති සිදු වීම් දාමයේ එක් පුරුකක් විය.

බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට බැඳීම

ජනපද එකිනෙකට බොහෝ වෙනස් වූවද ඒවා එතෙක් නමට පමණක් සීමා නොවූ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය.

සමාජීය වශයෙන් බොස්ටන්, නිව්යෝර්ක්, චාර්ල්ස්ටන්, සහ ෆිලඩෙල්පියා ආදි නගර වල යටත් විජිත ප්‍රභූවරු තමන් බ්‍රිතාන්‍යයන් සේ පෙනී සිටියහ. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් කෙදිනකවත් එංගලන්තයට ගොස් නොතිබුනේ වී නමුදු ඇඳුම් වලින්, නැටුම් සහ ආචාර සමාචාර විධි වලින් බ්‍රිතාන්‍යයන් අනුකරණය කළහ. මෙම පිරිස ජෝර්ජියන් ක්‍රමයට විශාල මන්දිර තැනූහ. තෝමස් චිපන්ඩේල්ගේ ගෘහ උපකරණ මෝස්තර අනුකරනය කළ අතර යුරෝපයේ බුද්ධිමත් පිරිස අනුගමනය කළ අවබෝධතා ඥාණය ලබා ගැනීම වැනි කාර්යයන්ටද සහභාගි වූහ. එහි ඔවුන්ගේ බොහෝ දෙනෙකුට යටත් විජිත ඇමෙරිකාවේ වරාය ආශ්‍රිත නගරයන් ඇත්තටම බ්‍රිතාන්‍ය නගරයක් විය.

ජනපදවල දේශපාලන ව්‍යුහයේ බොහෝ අංශයන් විවිධාකාර ඉංග්‍රිසි දේශපාලනික සම්ප්‍රදායයන් මත හැඩ ගැසුනි. මෙයින් කොමන්වෙල්ත්මන් සහ 19 සියවසේ ලිබරල් වාදින්ගේ සම්ප්‍රදායයන් වඩාත් කැපී පෙනුනේය. ජනපදවල පාලන ක්‍රම ඒ කාලයේ බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යවස්ථාව ආදර්ශයට ගෙන සකස් කළ ඒවා බව බොහෝ ඇමෙරිකානුවන්ට පෙනි ගියේය. ඒ අනුව රජුට අනුරූපව ජනපද වල ආණ්ඩුකාරයාද එංගලන්ත පාර්ලිමේන්තුවට කොළනි සභාද (Coloniol assembly) බ්‍රිතාන්‍ය සාමී මණ්ඩලයට ආණ්ඩුකාර කවුන්සිලයද අනුරූප විය. ජනපදවල නීති සංග්‍රයන්ද ඉංග්‍රිසි නීතියට එක එල්ලේම සමාන විය. ඇත්තෙන්ම ඉංග්‍රීසි පොදු නීතිය (Common Law) පවතින්නේ කැනඩාවෙහි පමණක් නොවේ. එය වර්තමාන එක්සත් ජනපදයේ ද ව්‍යවහාර වේ. කල්යාමේදී මෙම දේශපාලන ආදර්ශයන් අර්බුදයට ලක් විය. විශේෂයෙන් දේශපාලන නියෝජනය සහ ඇමෙරිකානු විප්ලවයට මුල් වූ නව පරපුර අතර එකඟතාවයක් නොතිබුණි.

වෙනස් කම්වලට වඩා බොහෝ සමාන යයි ජනපදවාසීන් තේරුම් ගත් තවත් කරුණක් වූයේ විශාල ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය භාණ්ඩ ආනයනයයි. 17 වෙනි සියවසේ අග සහ 18 වෙනි සියවසේ මැද භාගය වන විට බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකයේ සීඝ්‍ර වර්ධනයක් වෙමින් පැවතුනි. එරටට පාවිච්චි කර අවසාන කළ නොහැකි තරම් ද්‍රව්‍ය බ්‍රිතාන්‍යයේ කුඩා කම්හල් විසින් නිපදවමින් තිබුනේය. තමන්ගේ භාණ්ඩ වලට හොඳ වෙළඳ පොළක් සෙවු බ්‍රිතාන්‍යයෝ උතුරු ඇමෙරිකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද ඒ සඳහා සුදුසු යයි තේරුම් ගෙන ඒ ප්‍රදේශවලට කෙරෙන තමන්ගේ අපනයන වෙළඳාම 1740 සහ 1770 කාලය තුල 360% කින් වැඩි කළේය. බ්‍රිතාන්‍ය වෙළඳුන් ඉතා නොමසුරුව ණය පහසුකම් ආදිය ප්‍රදානය කළ හෙයින් ඇමෙරිකානුවන් විශාල ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය බඩු මිළට ගත්හ. නෝවාස්කෝශිකාවේ සිට ෆ්ලොරිඩාව දක්වා සියලුම බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියෝ ඉංග්‍රිසි ජාතිකත්වයේ පොදු අනන්‍යතාවය පෙන්වමින් බ්‍රිතාන්‍ය  නිෂ්පාදනයන් මිළ දී ගත්හ.

යටත්විජිතවාදී දිවි පැවැත්ම

නව එංගලන්තය
නව එංගලන්තය ජනාවාස කිරීමේදි ප්‍යුරිටන්වරු ගොවියන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ පවුල් වලින් සැදුම් ලත් ස්වයං පාලන ආගමික සංවිධාන නිර්මාණය කළහ. ඉහළ පෙලේ දේශපාලනඥයින් පිරිමි පදිංචි කරුවන්ට හෝ ඉඩම් හිමියන්ට ඉඩම් දුන්හ. ඔව්හු පසුව ඒවා ඔවුනොවුන් අතර බෙදා ගත්හ. විශාල ඉඩම් කොටස් සමාජයේ ඉහළ පැළැන්තියේ අයට දුන් නමුත් සෑම සුදු මිනිසෙකුටම තම පවුලේ අවශ්‍යතාවය පිරිමැසීමට සෑහෙන ඉඩම් තිබුනි. එමෙන්ම තවත් වැදගත් කරුණක් වූයේ සෑම සුදු මිනිසෙකුටම නාගරික සභාවේදි කථා කිරීමේ අයිතිය තිබීමයි. නාගරික සභාව බදු අය කළේය. පාරවල් තැනුවේය. නගරයේ කටයුතු කර ගෙන යාමට නිලධාරින් තෝරා ගත්තේය.

ප්‍යූරිටන්වරු විසින් ආරම්භ කරන ලද පෙර කී දේවස්ථානයට නව එංගලන්තයේ සියලු නිවැසියන් සම්බන්ධ නොවූහ. එයට හේතුව දෙවියන් වහන්සේ විසින් පාපයෙන් ගලවා ගැනීම සඳහා තෝරා ගන්නේ විශේෂිත මනුෂ්‍යයින් සුලු පිරිසක් පමණක්ය යන ප්‍යුරිටන් විශ්වාසයයි. ඒ වෙනුවට දේවස්ථානයේ සාමාජිකයන් ඉදිරියේ කැමැත්තෙන් පරික්ෂාවක් පිණිස ඉදිරිපත් වන අයට එහි සාමාජිකත්වය සිමා විය. ඔවුන් හඳුන්වන ලද්දේ 'තෝරා ගනු ලැබු' නැතහොත් 'සාන්තුවරු' වශයෙනි. එමෙන්ම මෙම පිරිස නව එංගලන්ත ජනපදයේ ජනගහණයෙන් 40% කට අඩු පිරිසක් විය.

ගොවිපල ජීවිත
නව එංගලන්තයේ වැඩි දෙනෙකු ගොවියෝ වූහ. මෙම කුඩා ගොවි පවුල් මෙන්ම ඉංග්‍රිසි පවුල් තුල ද දේපළ හා බිරිඳ සම්බන්ධ සම්පූර්ණ බලය පුරුෂයා සතු විය. විවාහ වූ විට ස්ත්‍රියට ඇයගේ විවාහයට පෙර තිබූ නම ද පෞද්ගලික අනන්‍යතාවයද අහිමි විය. එයින් අදහස් වූයේ ඇයට දේපළ අයිති කර ගත නො හැකි බවත්, නඩු කිමට මෙන්ම වැන්ඳඹුවක් වූ පසුව වුව ද දේශපාලන කටයුතුවල යෙදිය නොහැකි බවත්ය. සෞඛ්‍ය සම්පන්න දරුවන් බිහි කර ඔවුන් බලා කියා ගැනීමත් ස්වාමි පුරුෂයාට උදව් කිරිමත් ස්ත්‍රී පක්ෂයට පැවරුණු කාර්යභාර්ය විය. බොහෝ ගැහැණු මෙම කාර්යයන් කර ගෙන ගියහ. 18 වෙනි සියවසේ මැද භාගයේදි ගැහැණු සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ වයස අවුරුදු විස්සේ දී විවාහ ජීවිතයට ඇතුලු වූ අතර දරුවන් හයේ සිට අට දක්වා ප්‍රමාණයක් බිහි කළහ. මොවුන් ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වැඩි හිටි වියට පත් වන තෙක් ජීවත් වූහ. ලොම් නූල් කැපීම, ස්වීටර් සහ මේස් ගෙතීම, ඉටි පන්දම් සහ සබන් නිපදවීම, කිරි වලින් බටර් නිෂ්පාදනය වැනි තම පවුලේ අයට අවශ්‍ය බොහෝ ද්‍රව්‍ය ගොවිපලවල ස්ත්‍රීන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලදි.

දිගු කාලීන ආර්ථික වර්ධනය

බොහෝ නව එංගලන්ත දෙමාපියන් ඔවුන්ගේ පුතුන්ට ඔවුන්ගේම ගොවිපලවල් ආරම්භ කිරීමට උදව් කළහ. පුතුන් විවාහ වූ විට පියවරු ඔවුනට තෑගි වශයෙන් ඉඩම් ද, සත්ව පාලනය කිරිමට අවශ්‍ය සතුන් ද, නැතහොත් ගොවි උපකරණ ආදිය දුන් අතර දියණියන්ට ගේ දොර උපකරණ ගොවිපලවලට අවශ්‍ය සතුන් නැතහොත් මුදල් දුන්හ. විවාහ යෝජනා වැනි විධිමත් ක්‍රම විවාහ සම්බන්ධයෙන් බොහෝ විට භාවිතා නොවීය. සාමාන්‍යයෙන් ළමයින් කාළේ ඔවුන් දන්නා අඳුනන තමන්ගේ වත් පොහොසත්කම්වලට සහ ආගමට ගැලපෙන සහකාරිය සොයා ගැනීමය. දරුවන්ගේ විවාහය සම්බන්ධයෙන් නිෂේධ බලය දෙමාපියන් සතු විය.

ප්‍රදේශයේ ගස් බහුලව තිබුණු බැවින් නව එංගලන්තයේ ගොවි පවුල් සාමාන්‍යයෙන් දැවයෙන් කරන ලද නිවාස වල ජීවත් වූහ. සාම්ප්‍රදායික නව එංගලන්ත නිවසක් මහල් එකහාමාරක උසකින්ද ශක්තිමත් විශාල හතරැස් දැවයෙන් කෙරුණු රාමුවකින්ද යුක්ත විය. මේවා ආවරණය කිරීමට දැව හෝ පුවරු යොදා ගන්නා ලදි. විශාල උදුනක් ද සහිතව දුම් කවුලුවක් නිවසේ මැද තිබුනි. එය ඉවුම් පිහුම් කටයුතු වලට මෙන්ම ශීත කාලයේ නිවාස උණුසුම් කිරීමටද ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදි. පහළ මාලයේ එක පැත්තක ශාලාවක්ද සාමාන්‍ය පොදු කටයුතු සඳහා වූ කාමරයකින්ද යුක්ත විය. පවුලේ අය වැඩ කළේත් කෑම කෑවේත් මෙම පොදු කාමරයෙහිය. ශාලාවට යාබදව ඇතුලු සාලයක් විය. මෙය අමුත්තන්ගේ හා විනෝද වීමට යොදා ගත් අතර නිවෙස් අගනාම ලී බඩුද දෙමාපියන් නිදන ඇඳද එහි තිබුනේය. ළමයින් උඩු මහලේ කුඩා කාමරයේ නිදා ගත්හ. ශාලාවේ එක පැත්තක හෝ එසේ නැතිනම් නිවසේ පසු පස තැනූ කුඩා මඩුවක මුලු තැන් ගෙය විය. මෙම ජනපද වාසි පවුල් වල සංඛ්‍යාව වැඩි වීම නිසා කුඩා නිවස නිතරම කලබලකාරී විය. පෞද්ගලිකත්වයක් නොතිබුණි.

18 වෙනි ශත වර්ෂය වන විට මෙම ජීවන ක්‍රමය අර්බුදයට ලක් වෙමින් තිබුනේ ප්‍රදේශයේ ජනගහනය එක් පරම්පරාවක් තුළ දෙගුණයකින් තරම් වැඩි වූ බැවිනි. එය 1700 දී 100000 ක්ද 1725 දී 200000 ක්ද වූ අතර 1750 වන විට 3,50,000 ක් විය. මෙසේ වුයේ ගොවිපල නිවාසවල ළමයින් සංඛ්‍යාව අධික වීමයි. බොහෝ දෙනෙකු ජීවත් වූයේ අවුරුදු හැට දක්වා පමණි. මැසචුසෙට් කනෙක්ටිකට් සහ රෝඩ් අයිලන්ඩ් හි ජනපද වාසීන් ඔවුන්ගේ ඉඩම් ගොවීන් අතර තව දුරටත් බෙදීම නොකඩවා කර ගෙන යාම නිසා ඉතිරි වූ ඉඩම්  පවුලක වුවමනා පිරිමැසිමට ප්‍රමාණවත් නොවීය. නිදහස්  ගොවිජනතාවගේ සමාජයක් යන ආදර්ශය මෙම ජනගහනය වැඩි වීම හෙතුවෙන් නව එංගලන්ත ජනපදය තුළ තර්ජනයට ලක් විය.

සමහර ගොවීන් මැසචුසෙට්හි සහ කනෙක්ටිකට් ප්‍රාන්තවලින් ගොවිපලවල් ඇති කිරීම සඳහා ඉඩම් ප්‍රතිපාදන ලබා ගත්හ. නැතහොත් නිව් හැම්ප්ෂයර්වල විශාල ව්‍යපාරිකයන්ගෙන් ඉඩම් මිළදී ගත්හ. පසුව 'වර්මොන්ට්' ලෙසින් හැදින්වුනේ මෙම නිව් හැම්ප්ෂයර් ප්‍රදේශයයි. අනෙකුත් ගොවීහු කෘෂිකර්මාන්තයේ විවිධ ක්‍රම අත්හදා බැලූ අය වූහ. ඔවුහු රෙඩ් ක්ලවර් (Red Clover) සහ තිමති ග්‍රාස් (Timothy - grass) වැනි පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් අධික ඉංග්‍රිසි තණ කොළ වර්ග වැවූහ. මේවා සතුන්ට ද අලවගාවට ද වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් සැපයීය. මෙයින් නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය ඉහල ගිය අතර එය කුඩා ගොවිපලවලට වාසිදායක විය. ඔවුහු තමන්ගේ සතුන් සහ තණ බිම් එකිනෙකාට ණයට දුන්හ. නූල් කැපීම පුලුන් පිරවූ ඇති රිලි සහ ඉරිඟු ඇට නෙලීම වැනි කාර්යයන්හිදි ඔවුහු එක් වී වැඩ කළහ. පිටින් පැමිණි නව කෘෂිකාර්මික ක්‍රමවේදයන් සහ ආර්ථික සහයෝගීතාවය යන කරුණු නව එංගලන්තයේ සාමාන්‍ය ගොවි සමාජ 19 වෙනි ශත වර්ෂය දක්වා සුරක්ෂිතව පවත්වා ගෙන යාමට හේතු වූ නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාකාරකම් විය.

නාගරික ජීවිත
ලුණු පෙට්ටි ආකාරයේ නිවාස - 1650 න් පසු නිව් එංගලන්තයේ ආරම්භ කරන ලදී.

1750 වර්ෂය වන විට ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පැවති ගොවිපල ආශ්‍රිත ජනතාවට විවිධාකාර ශිල්පීන්, සාප්පු හිමියන් සහ වෙළෙඳුන් තමන්ගේ සේවාවන් සැපයූහ. කම්මල්කරුවෝ, කරත්ත රෝද සාදන්නන්, වඩු කාර්මිකයින් යනාදීහු ගම්බද පෙදෙස්වල තමන්ගේ සේවා ස්ථාන පිහිටුවා ගත්හ. ගොවිපල ප්‍රජාවට අවශ්‍ය දේවල් නිෂ්පාදනය හා අලුත් වැඩියාවන් ඔවුන් අතින් සිදු විය. වෙළෙඳුන් විසින් රෙදි, ලෝහ උපකරණ සහ ජනෙල් වීදුරු වැනි ඉංග්‍රීසි නිෂ්පාදන මෙන්ම සීනි සහ උක් පැණි ආදි බටහිර ඉන්දීය නිෂ්පාදන විකිණීම සඳහා අලෙවි සැල් පිහිටුවන ලදි. සාප්පු හිමිකරුවෝ ඔවුන්ගේ ආනයනික භාණ්ඩ විකුණා මුදල් වෙනුවට ධාන්‍ය සහ වෙනත් ප්‍රාදේශීය නිෂ්පාදන, ලී සෙවිලි තහඩු, පීප්ප නිෂ්පාදනය කිරීමට යොදා ගන්නා ලෑලි, සහ පොටෑෂ්ද ලබා ගත්හ. මෙම ප්‍රාදේශීය වෙළඳ ද්‍රව්‍ය අත්ලාන්තික් වෙරළ දිග පිහිටි කුඩා සහ මහ නගර වෙත නැව් ගත කරන ලදී. ව්‍යාපාර ගැන උනන්දුවක් තිබූ ඇතැම්හු බඩු ගැල් ගෙන යන මාවත්හි අශ්ව ඉස්තාල සහ තෑබැරුම්ද පිහිටුවූයේ මෙම ප්‍රවාහන ක්‍රමයේදී සේවා සැපයීම සඳහාය.

මෙම නිෂ්පාදන ද්රව්යයන් බොස්ටන්, මැසචුසෙට්හි සලෙම් කනෙක්ටිකට්හි නිව් හැවන් සහ රෝඩ් දිවයිනේ නිව්පෝර්ට් සහ ප්රොවිඩන්ස් යනාදි වරායන් ආශ්රිත නගර වලට ප්රවාහනය කිරීමෙන් පසු වෙළඳුන් විසින් ඒවා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වෙත අපනයනය කරන ලදි. එහිදී එම ද්රව්ය උක්පැණි (මොලෑසස්) සීනි, රත්රන් කාසි සහ විනිමය බිල් පත් සඳහා හුවමාරු කෙරුනි. නැවත මෙම ඉන්දීය දූපත් වල භාණ්ඩ නිව් එංගලන්තයේ කර්මාන්ත ශාලා වෙත ගෙන යන ලදී. එහිදී අමු සීනි කැට බවට පත් කෙරුනි. සීනි සහ උක් යුෂ වලින් 'රම්' නැමති මත් පැන් නිෂ්පාදනය සිදු විය. රත්රන් සහ විනිමය බිල්පත් එංගලන්තය වෙත යවන ලදී. එහිදී ඒවා නිෂ්පාදිත භාණ්ඩ සමග හුවමාරු කර එම නිෂ්පාදන භාණ්ඩ නැවතත් ජනපද කරා නැව් ගත කරන ලදි. මේවා සීනි සහ රම් සමග ගොවීන්ට විකුණන ලදී.

තවත් නිව් එංගලන්තයේ වෙළඳුන් පිරිසක් අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ බහුලව තිබුණු මත්ස්ය සම්පතෙන් ප්රයෝජන ගැනීමේ අරමුණ ඇතිව මාලු ඇල්ලීමේ යාත්රාවන් විශාල ප්රමාණයක් වෙනුවෙන් මුදල් යෙදවූහ. එයින් අල්ලා ගත් මැකරල් සහ කොඩ් මත්ස්යයින් බටහිර ඉන්දීය දූපත් වලට සහ යුරෝපයට ප්රවාහනය කරන ලදී. සමහර වෙළෙන්දෝ උතුරු නව එංගලන්තයේ ගංගා සහ වෙරළ ආශ්රිතව පැතිරි තිබුණු දැව සම්පතෙහි අධික සේ ලාභ ලැබූහ. එම වෙළඳුන් නැව් කර්මාන්තයට සහ ගොඩනැගිලි තැනීමට අවශ්ය තුනි ලැලී නිෂ්පාදනය කරන ලී මෝල හිමියන් සඳහා මූල්ය අධාර සැපයූහ. නිව් එංගලන්තයේ සිටි සියගණනක් නැව් නිෂ්පාදකයින් මූදූ යාත්රා (නැව්) තනමින් ඒවා බ්රිතාන්ය සහ ඇමෙරිකානු වෙළඳුන්ට විකිණූහ.

බොහෝ වෙළඳුන්, කෘෂි කර්මාන්තයේ නියැලෙන්නට අවශ්ය දෑ සැපයීමෙන් අධික ලෙස ධනවතුන් බවට පත් වූහ. ඔවුහු වරාය ආශ්රීත නගරවල ඉහළ සමාජයේ වැජඹෙන්නන් බවට පත් වූහ. සාමාන්ය ගම්බද ගොවිජනතාවට මෙන් නොව මොවුහු එංගලන්තයේ උසස් පැළැන්තිය පිළිබිඹු කරන්නෝ වූහ. ඔවුන් ජෝර්ජියන් ක්රමයට අති ශෝභන මහල් නිවාස තැනවූහ. මෙම ජෝර්ජියානු නිවාස වල මැද ප්රධාන දොරටුවේ සිට දෙපැත්තට සමාන ගණනකින් යුක්තව ජනෙල් යොදා තිබුණි. නිවස අභ්යන්තරයේ පැසේජයක් තිබුණු අතර, පුස්තකාලය කෑම කාමරය, සාලය, ප්රධාන නිදන කාමර ආදී වශයෙන් වෙනස් ආකාරයේ කාමර පැසේජය දෙපස තිබුනි. ගැමි සුළු ගොවින්ගේ නිවෙස්වල බහු කාර්ය කාමර මෙන් නොව මෙම කාමර විශේෂිත කාරණා සම්බන්ධයෙන් වෙන වෙනම සකස් කළ ඒවා විය. මෙම ජෝර්ජියානු නිවෙස්වල පිරිමි ප්රධාන වශයෙන් පුස්තකාලය වැනි ඇතැම් කාමර පාවිච්චි කළ අතර ගැහැණු බොහෝ විට මුලු තැන් ගෙය පාවිච්චි කළහ. මේවායේ නිදන කාමර දෙමාපියන්ගේ සහ දරුවන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය රැකෙන පරිදි දෙවැනි තට්ටුවේ පිහිටුවා තිබුනේය.

සංස්කෘතිය හා අධ්‍යාපනය

ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය නව එංගලන්තය පුරාම ව්‍යාප්තව තිබුණි. මුල් කලීන ප්‍යුරිටන් පදිංචිකරුවෝ බයිබලය ඉගෙනිම අත්‍යවශ්‍ය බව විශ්වාස කළහ. එබැවින් කුඩා කාලයේදීම ළමයින් කියැවීම පිණිස උගන්වන ලදී. සෑම නගරයක්ම ප්‍රාථමික පාසලක් සඳහා ගෙවිය යුතු බව දන්වා තිබුණි. මෙම නීතිය නිසා එංගලන්තයේ බොහෝ ළමයි යම් ආකාරයක විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලත් අය වූහ. සියයට 10 ක ප්‍රමාණයක් ද්වීතියක පාසැල් අධ්‍යයනය ලැබීමේ වරප්‍රසාද ලත් අතර විශාල නගර වල භාෂා පාසැල් සඳහා අරමුදල් ලබා ගත්හ. බොහෝ පිරිමි ළමයි ඔවුන්ගේ පියවරුන්ගෙන් පුහුණුව ලබා ගත් අතර ශිල්පීය දැනුම ලබා ගත්තේ ශිල්පීන් යටතේ ආධුනිකයන් ලෙසින් පුහුණු වීමෙනි. ගැහැණු ළමයි සුලු පිරිසක් විධිමත් පාසැල් වලට ගියහ. ඉතිරි බොහෝ අය නිවසේදීම කිසියම් අධ්‍යාපනයක් ලදහ. එසේ නැතහොත් ස්ත්‍රීන් විසින් නිවෙස්වලම උගන්වන (Dame school නමින් හැඳින්වෙන) පාසැල් වලින් කියවීමේ හා ලිවීමේ මූලික හැකියාව ලබා ගත්හ. 1750 වන විට නව එංගලන්තයේ සියයට අනූවක් පමණ ගැහැණූ සහ සියයට සීයක්ම වාගේ පිරිමින් ද කියවීමේ හා ලිවීමේ හැකියාව ලබා සිටියහ. නව එංගලන්තයේ බොහෝ දේවස්ථාන දේවගැතිවරුන් පුහුණු කිරීමේ විද්‍යාල පිහිටුවන ලදී. මේ අතර ප්‍යුරිටන්වරු උසස් අධ්‍යනය ලැබීම සඳහා උසස් අධ්‍යයන ආයතන ආරම්භ කළහ. 1636 දී ආරම්භ කළ හාවර්ඩ් අධ්‍යයන ආයතනය 1701 දී ආරම්භ කරන ලද සේල් කොලිජිය ද එවැනි ආයතන විය. පසුව බැප්ටිස්ට් සභාවේ අය 1764 දී බ්‍රවුන් විශ්ව විද්‍යාල අසල රොඩ් අයිලන්ඩ් කොලෙජ් නම් විද්‍යාපීඨය ද තවත් සභාවක දේව ගැතිතුමෙකු 1769 දී ධාර්ට්මත් විද්‍යාපීඨය ද ආරම්භ කළේය. උසස් අධ්‍යනයට හිමිකම් ඇත්තේ ධනවතුන්ට පමණයි කියන්නට මෙන් එම අධ්‍යාපන ආයතනට ස්ත්‍රී පක්ෂය නොමැතිව පිරිමි අය කීප දෙනෙක් පමණක් ඇතුළත් වූහ.

නව එංගලන්තය අගනා ශාස්ත්‍රීය කෘතින් බොහෝමයක් නිර්මාණයන් කළේය. සත්‍ය වශයෙන් කියතොත් අනිකුත් ජනපද සියල්ලේම එකතුවට වඩා වැඩි නිර්මාණ ප්‍රමාණයක් නව එංගලන්තයේ නිර්මාණය විය. මෙම කෘතිවලින් බොහොමයක් ඉතිහාස කථා, ආගමික දේශන, පෞද්ගලික සටහන් ආදිය විය. ඒවා ලියන ලද්දේ දේවගැතිවරුන් විසින් හෝ ආගමික විශ්වාසයන්ගෙන් උද්‍යෝගීමත් වූ අය විසිනි. බොස්ටන් දේවගැතිවරයෙකු වූ කොට්න් මාතර් "මැග්නේලියා ක්‍රිස්ටි ඇමෙරිකා" නම් (ඇමෙරිකාවෙහි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ මහා ක්‍රියාවන්) කෘතිය පළ කළේය. ඒ අතර ජොනතන් එඩ්වර්ඩ් 1754 දී (A careful and strict Enquiry Into) නම් දාර්ශනික කෘතිය ලිවේය. එමෙන්ම සංගීතයද ආගමික තේමාවලින් යුක්ත විය. ඒ මන්ද යත් නව එංගලන්තයේ දැඩි ආගමික විශ්වාසයන් විසින් ආගමික නැඹුරුවක් නොමැති හෝ ලෞකිකත්වයට නැඹුරු වූ කලා කෘති තහනම් කරන ලද බැවිනි. මෙයට නාට්‍යයද ඇතුලත් විය.

ආගම
ක්‍රිස්තියානි ආගම් චාරිත්‍ර, වාරිත්‍ර, විධික්‍රම යනාදිය භාවිතා කිරීමේ නිදහස සොයා සමහර සංක්‍රමණිකයන් මුල් යුගයේ අමෙරිකාවට පැමිණියාහ. මේවා එකල යුරෝපයේ තහනම් කර තිබුණු අතර එසේ කරන්න‍න්ට වදහිංසා පමුණුවනු ලැබිණ. එහි රාජ්‍ය ආගමක් නොතිබීමත් ප්‍රෙතෙස්තන්තවරුන්ට ප්‍රධාන බල අධිකාරියක් නොමැති වීමත් හේතුවෙන් ජනපද වල ආගමික කටයුතු වල ස්වරූපය විවිධ විය.

ආගමික පුරුදු තහවුරු කිරිමට ගත් උත්සාහයන් හැඳින්වූයේ "මහා පිබිදීම" යනුවෙනි. ඊසාන දිග ප්‍රොතෙස්තන්ත පුනරුත්ථාපන ව්‍යාපාරයක් හැඳින්වීම පිණිස එම විවාද සම්පන්න යෙදුම භාවිතා විය. 1730 සහ 1740 දශක වලදි මෙය සිදු විය. පිල්ග්‍රම්වරුන්ගේ දැඩි දේවධර්ම මූලයන් කරා ආපසු යාමද සහ ෆියර් ඔෆ් ගොඩ් (දෙවියන්ට ඇති බිය - ogod) නැවත නව ජීවනයක් ලබා දීමද අපේක්ෂා කළ මැසචුසෙට් දේශකයෙකු වූ ජොනතන් එඩ්වර්ඩ් එම ව්‍යපාරය ආරම්භ කිරීමට මුල් විය. ඉංග්‍රිසි දේශකයෙකු වූ ජෝර්ජ් වයිට්ෆීල්ඩ් සහ තවත් සංචාරක දේශකවරු එම ව්‍යපාරය නොකඩවා ඉදිරියට ගෙන ගියහ. ඔව්හු ජනපද පුරා යමින් පුදුමාකාර අන්දමින් ආවේගශිලිව දේශනා පැවැත්වූහ. එඩ්වර්ඩ් සහ ඒ සමාන දැඩි ආගමික භක්තියක් යුත් අනෙකුත් දේශකයින් තමන් "නව ආලෝකය" ලෙස හඳුන්වා ගත්හ. එය "පැරණි ආලෝකය" නම් කණ්ඩායම සමග වෙනස් වීමක් පෙන්නුම් කළාක් මෙනි. "මෙම පැරණි ආලෝක" කණ්ඩායම නව කණ්ඩායමේ ව්‍යාපාරය අනුමත ෙනාකළහ. ඔවුන්නොවුන්ගේ මත වාදයන් ප්‍රචලිත කිරීම පිණිස දෙපාර්ශවයම අධ්‍යාපන ආයතන කොලිජි ආදිය පිහිටවූහ. ප්‍රින්ස්ටන් සහ විලියම් කොලෙජ් ආදි ආයතන ඒවාට ඇතුළත් විය. මහා පිබිදීම ප්‍රථම වැදගත් ඇමරිකානු සිදුවිමක් ලෙස නම් කරනු ලැබීය.

මේ හා සමාන අභ්‍යන්තර කොටස් කෙරෙහි විහිදුනු ආගමික ව්‍යපාරයක් ජර්මන් සහ ඕලන්ද රෙපරමාදු අයගෙන් ස්වල්ප දෙනෙකු අතරේද ඇති විය. 1770 දශකයේදි බැප්ටිස්ට්වරු (ඔවුන්ම ආරම්භ කළ බ්‍රවුන් විශ්ව විද්‍යාලය තිබුණු) උතුරේද, දකුණේද සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වූහ. දකුණේදි ඇංග්ලිකන් ආයතනයේ කලින් ප්‍රශ්න වලට භාජනය නොවූ සදාචාර අධිකාරිය ඔවුන්ගේ අභියෝගයන්ට ලක් විය.

මධ්‍ය - අත්ලාන්තික් ප්‍රදේශය
නිව් එංගලන්තය මෙන් නොව මධ්‍ය අත්ලාන්තික් ප්‍රදේශය එහි ජනගහණය වර්ධනය කර ගත්තේ නව සංක්‍රමණිකයන්ගෙනි. 1750 වන විට නිව් යෝර්ක්, නිව් පර්සි සහ පෙන්සිල්වේනියා ජනපද වල ඒකාබද්ධ ජනගහණය 300,000 ක් පමණ වන තෙක් ඉහල ගොස් තිබුනේය. 1750 වන විට ස්කොට් - අයර්ලන්ත ජාතිකයන් 60000 ක්ද ජර්මන් ජතිකයන් 50000 ක්ද බ්‍රිතාන්‍ය උතුරු අමරිකාවේ ජීවත් වීම සඳහා පැමිණියහ. ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙකු පදිංචි වූයේ මධ්‍ය අත්ලාන්තික් ප්‍රදේශයේය. පෙන්සිල්වේනියා ජනපදයේ නිර්මාතෘ විලියම් පෙන් ඔහුගේ ආගමික නිදහස සහ ඉඩම් සින්නක්කර හිමිකාරීත්වය ආදි ප්‍රතිපත්ති මගින් ආගමනිකයන් ආකර්ශනය කර ගත්තේය. සින්නක්කර ක්‍රමය මගින් ගොවීන්ට ඉඩම් නොමිලේ මෙන්ම බදු වලින් තොරවද ලැබුනේය. ප්‍රථමයෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් ආගමනිකයන් ගලා ආවේ අයර්ලන්තයෙනි. ඔවුන් ස්කොට් - අයිරිෂ් ජාතික ප්‍රෙස්බිටේරියන්වරුද ඇතැමෙක් අයර්ලන්ත කතෝලිකයන්ද වූහ. දෙවැනි ප්‍රධාන ආගමික පිරිස් පැමිණියේ ජර්මනියෙනි. ඔවුන් ආගමික යුද්ධ සහ ජර්මනියේ සහ ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති ආර්ථික ගරා වැටීම් තත්වය හේතුවෙන් එසේ පැමිණියහ.

ජීවන ක්‍රම

මධ්‍ය කොළණිවල (ජනපද) ගොඩනැගිලිවල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය එහි ජනතාවගේ විවිධත්වය පිළිබඳ පිළිබිඹුවක් විය. ඇල්බෙනි හා නිව්යෝර්ක් සිටි යෙහි ගොඩනැගිලි වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් උස් ගේබල් සහ ගඩොලින් කළ බාහිර කොටස් වලින් යුක්ත වූ අතර ඕලන්ද පල්ලි අටපට්ටම් හැඩයෙන් යුක්ත විය. පෙන්සිල්වේනියාවේ ජර්මන් සහ වේල්ස් ජාතිකයන් කැපූ ගල් උපයෝගි කර ගනිමින් ඔවුන්ගේ මව් බිමේ පැවති ක්‍රම අනුගමනය කරමින් ගොඩනැගිලි ඉදි කළ අතර ඒ ප්‍රදේශයේ බහුලව තිබුණු දැව සම්පත ගැන අවධානය යොමු නොකළහ. මීට එක් උදාහරණයක් නම් පෙන්සිල්වේනියාවේ ජර්මන් ටවුන් නගරයයි. එහි ගොඩනැගිලි වලින් 80% ක ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණයෙන්ම ව‍ාගේ ගලින් නිම කරන ලද්දේය. අනික් අතට ස්කොට් - අයර්ලන්ත ජාතිකයන් අමෙරිකාවේ බහුලව තිබුනු දැව සම්පත තෝරා ගත් අතර ඔව්හු ලී කොට යොදා ශක්තිමත් නිවෙස් තැනූහ.

ලී බඩු වල මෝස්තරවලට ද ජන වාර්ගික සංස්කෘතික ලක්ෂණ බලපෑවේය. ගම්බද එක්තරා ක්‍රිස්තියානි නිකායක සාමාජිකයින් මේස, පුටු, අල්මාරි යනාදි ලී බඩු වල චාම් සැහැල්ලු බව අපේක්ෂා කළ අතර අත්‍යාලාංකාර මෝස්තර යෙදිමෙන් බැහැර වූහ. එහෙත් ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් එවැනි අලංකාර ගෘහභාණ්ඩ පාවිච්චි කළහ. ඉහත විස්තර කල ක්‍රිස්තියානි නිකායිකයින්ගේ (Quakers) සහ බ්‍රිතාන්‍ය වෙළඳුන්ගෙන් ලත් මහා ධනස්කන්දය නිසා පිලඩෙල්පියා නගරය ලී බඩු වෙළඳාමෙහි ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් විය. පිලඩෙල්පියා අල්මාරි, කැබිනෙට්ටු නිෂ්පාදකයින් ශෝබන ලාච්චු සහිත උස් අල්මාරි තැනූහ. ජර්මන් ශිල්පීහු ඉතා සංකීර්ණ කැටයම් සහිත මෝස්තර ඔවුන්ගේ අල්මාරි සහ වෙනත් ගෘහ උපකරණවල යොදා මල් සහ කුරුල්ලන්ගේ රූපද සිතුවම් කළහ. ජර්මන් කුඹල්කරුවෝද ජෝගු, පිඟන්, මුට්ටි ආදි නිෂ්පාදන දාමයක් ඉතා අලංකාර සහ සම්ප්‍රදායික මෝස්තර ඇතුළත් කරමින් නිෂ්පාදනය කළහ.

ස්ත්‍රී පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේදි ජනවාර්ගික වශයෙන් එය විවිධාකාර ස්වරූපයන් ගත්තේය. නව එංගලන්තයේ පියුරිටන් පදිංචිකරුවන් අතරේ තිබුණු සිරිතක් නම් ඔවුන්ගේ බිරින්දෑවරු ඔවුන් සමග ගොවි බිම් වල වැඩ නොකිරීමයි. එසේ වුවද පෙන්සිල්වේනියාවේ ජර්මන් ජනාවාස වල බොහෝ ගැහැණු ගොවිබිම් වල සහ අශ්ව ගාල් වල වැඩ කළහ. ජර්මන් සහ ඕලන්ද ආගමනිකයෝ ඔවුන්ගේ දේපළ පාලනය පිළිබඳව ගැහැණුන්ට අවස්ථාව සලසා දී තිබුනේය. මෙය එකල ඉංග්‍රිසි නීතියෙන් අවසර දී නොතිබුනු කරුණකි. ඉංග්‍රිසි ජනපද වාසි බිරියන්ට මෙන් නොව ජර්මන් සහ ඕලන්ද බිරින්දෑවරුන් ඔවුන්ගේම රෙදි පිළි සහ වෙනත් දෑ අයිති කර ගෙන තිබුණු අතර ඔවුන්ගේ විවාහය සමග ගෙන ආ දේපළ නිෂ්කාෂණය කිරීම සඳහා ලිඛිතව කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීමේ හැකියාව ද සළසා තිබුණේය.

ගොවිපලවල්
කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ ජනවාර්ගික වශයෙන් විවිධ වෙනස් කම් තිබුණි. උදාහරණයක් වශයෙන් ජර්මන් ගොවියෝ ඔවුන්ගේ නගුල් ඇදිමට අශ්වයින්ට වඩා ගවයින් යොදා ගැනීමට කැමැත්ත දැක්වූහ. ස්කොට් - අයර්ලන්ත ජාතිකයන් ඌරන් සහ ඉරිඟු මත පදනම් වූ ගොවි පල ආර්ථිකයක් නිර්මාණය කළහ. අයර්ලන්තයේදි ස්කොට් - අයර්ලන්ත ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ කුඩා ඉඩම් කැබලි වලින් උපරිම අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින් ඉතා මහන්සි වී වැඩ කළහ. අමෙරිකාවේ ජනපද වලදි ඔවුන්ගේ අරමුණ යොමු වූයේ මිශ්‍ර වගාවන් වෙතයි. මෙම උපක්‍රමය ක්‍රියාවේ යොදවමින් ඕව්හු මනුෂ්‍ය පරිභෝජනය සඳහා මෙන්ම සතුන්ගේ කෑම සඳහාද ඉරිඟු වගා කළහ. විවිධාකාර වූ පසු බිම් සහිතව පැමිනි නොයෙක් අතින් බුද්ධිමත් වූ ගොවීන් ඔවුන්ගේ ගොවි බිම් වලින් උපරිම ප්‍රථිපල නෙලා ගැනීමට නව ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කළහ. 1750 කාලයේදි මෙම නව ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කළ ගොවීන් අත් දෑකැති සහ ලොකු දෑකැති වෙනුවට තිරිඟු, බාර්ලි වැනි වගාවන්හි අස්වැන්න නෙලීමට ක්‍රැඩ්ල් දෑකැති භාවිතා කළහ. මෙම උපකරණය ලී කූරුවලින් යුක්ත වූ අතර අස්වනු එකතු කිරීමේදි ඉතා පහසු උපකරණයක් විය. මෙම උපකරණයෙන් පෙරට වඩා තුන් ගුණයක් වේගයෙන් වැඩ කළ හැකි විය. ගොවීහු ඔවුන්ගේ ගොවි බිම් සාරවත් කිරීම පිණිස ගොම වැනි පොහොරද හුණුද එකතු කරමින් ශෂ්‍ය මාරු ක්‍රමද අනුගමනය කළහ.

1720 ට කලින් මධ්‍ය අත්ලන්තික් ප්‍රදේශයේ බොහෝ ජනපද වාසීහූ කුඩා පරිමාණයේ ගොවිතැන් කටයුතු කළ අතර ආනයනික නිෂ්පාදන ලබා ගැනීම සඳහා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වලට ඉරිඟු, තිරිඟු සහ පිටි විකුණා මුදල් උපයා ගත්හ. නිව්යෝර්ක් හි ආරම්භ කරන ලදුව යුරෝපයට ආනයනය කළ ලොම් ඇඳුම් ව්‍යාපාරයෙන් එම කලාපයට මහත් ධනස්කන්දයක් ලැබුනේය. 1720 න් පසු ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිටි සඳහා ලැබුණු ඉල්ලීම් හේතු කොට ගෙන මධ්‍ය අත්ලාන්තික් ප්‍රදේශයේ වගා කටයුතු වල ප්‍රබෝධයක් ඇති විය. යුරෝපයේ ඇති වූ අධික ජනගහනය හේතුවෙන් පිටි සඳහා ඉල්ලුම අධික විය. 1770 වන විට තිරිඟු බූසලයක මිළ 1720 දී තිබුනාට වඩා දෙගුණයක් විය. ගොවීන් ඔවුන්‍ගේ හණ සහ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය පුලුල් කළේ ඒ වන විට අයර්ලන්තයේ හණ රෙදි නිෂ්පාදනයට හණ සඳහා විශාල ඉල්ලුමක් තිබුනු බැවිනි. බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වලින්  ධාන්‍ය සඳහා හොඳ ඉල්ලුමක් තිබුනේය.

ළඟදී පැමිණි ඇතැම් ආගමනිකයන් ගොවි බිම් මිළ දී ගෙන ඉහත කී අපනයන වෙළඳාමෙහි කොටස් කරුවන් බවට පත් වූහ. එහෙත් බොහෝ ජර්මන් සහ ස්කොට් - අයර්ලන්ත ආගමනිකයන්ට කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලදී කුලී කරුවන් ලෙස වැඩ කිරීමට බල කරනු ලැබීය. වෙළෙන්දෝ සහ ශිල්පීහු ආදීන්ද මෙම නිවාසද නොමැති වූ කම්කරුවන් රෙදි සහ වෙනත් දෑ නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා යොදා ගත්හ. ව්‍යාපාරිකයෝ වැඩි වශයෙන් ලොම් සහ හණ ආදිය ගොවීන්ගෙන් මිළ දී ගෙන අලුතින් පැමිණෙන ආගමනිකයන් රැකියා සඳහා බඳවා ගත්හ. මොවුන් අයර්ලන්තයේදි සහ ජර්මනියේදි රෙදි පිළි කර්මාන්තයන්හි නියැලුනු පුද්ගලයෝ වූහ. විශාල පරිමාණයේ වගාකරුවන් සහ වෙළෙන්දෝ ධනවතුන් වූ අතර කුඩා පරිමාණ ගොවියෝ සහ ශිල්පීන් තම එදිනෙදා වියදම් පමණක් පියවා ගත් පිරිසක් වූහ. 1750 වන විට මධ්‍ය අත්ලාන්තික් ප්‍රදේශයේ ජනවාර්ගික පසු බිම හා ධනය ආදී පැතිවලින් කොටස්වලට බෙදුනේය.

දකුණු ජනපද
දකුණු ජනපද වල ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉහළින් සිටියේ දකුණු කැරොලිනා, වර්ජිනියා සහ මෙරිලන්ඩ් ජනපද වල වහලුන් හිමි ධනවත් වැවිලිකරුවන්ය. මෙම වැවිලිකරුවන්ට අති විශාල වතු යායවල් තිබුණු අතර ඒවායේ වැඩ කරන ලද්දේ අප්‍රිකානු වහලුන්ය. 1750 දී දකුණේ ජණගහනය වූ (650,000) හය ලක්ෂ පනස් දාහෙන් 250000 ක් නැතහොත් සියයට 40 ක් වහල්ලු වූහ. වැවිලිකරුවෝ සාමාන්‍ය සුළු ඉඩම් හිමි ගොවීන් සහ කුලීකරුවන් අතර ඉහලින් වැජඹීම සඳහා ඔවුන්ගේ ධනය පාවිච්චි කළහ. ඡන්ද කාලවලදී ඔවුහු ගොවීන්ට රම් තෑගි කළ අතර ජනපද නීති වල පාලනය සඳහා බදු පහත හෙළන බවට පොරොන්දු වූහ.

වැවිලි

1720 දශකයේ බොහෝ දුෂ්කරතා විඳිමින් ඇතැම් විට අහාර හිඟයෙන් පෙළෙමින් ආරම්භ කරන ලද වතු වගාවේ දෙවැනි පරම්පරාව ජෝර්ජියන් පන්නයට විශාල මන්දිර තැනීම ආරම්භ කළහ. අසුන් පිට නැගී මුවන් දඩයමේ ගියහ. දකුණු ජනපදවල ධනවත් ස්ත්‍රීහු බ්‍රිතාන්‍ය සංස්කෘතිය හා මුසු වූහ. ඔවුන් බ්‍රිතාන්‍ය සඟරා කියවූහ. බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ ඇඳුම් ඇන්දාහ. අලංකාර සැන්දෑ තේ පැන් සාදයන් පැවැත් වූහ.

විවාහ වීමෙන් පසු ගැහැණුන් කළ යුතු ප්‍රධාන කරුණ වූයේ දරුවන් බිහි කිරීම සහ පවුල් වෙනුවෙන් කැපවීමයි. කාර්ය බහුල නැව් තොටු නගරයක් වූ චාර්ල්ස්ටන් හි "ටවුන් හවුස් " නම් නිවාස වල ජීවත් වූ ධනවත් වී වගාකරුවන් ගෙන් යුක්ත දකුණු කැරොලිනාව මෙම කාර්යයන්හිදී ඉතා සාර්ථක විය. වර්ජිනියාවේ ජේම්ස් නදිය ඉවුර දිගේ දුම් කොළ වගා බිම්වල සහ මේරිලන්ඩ් හි ඇනාපොලිස් වැනි නගරවල  ක්‍රියාකාරී සමාජ උත්සව පැවැත්වීම ද නොකඩවා සිදු විය.

වහල්ලු

දකුණේ ඉන්ඩිගෝ, දුම් කොළ ආදී කර්මාන්තයන්හි සහ කුඹුරුවල වැඩ කළ අප්‍රිකානු වහල්ලු ගෙන එන ලද්දේ බටහිර සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාවෙනි. මොවුන් අන්තිම දිළින්දන් වූ අතර යාන්තමට දිවි ගැට ගසා ගැනීමට තරම් ආදායමක් ලද්දෝ වූහ. මෙම අඩු ආදායම් තත්වය එක්සත් ජනපදයේ දකුණු පෙදෙස්වල තවමත් පවතී. යටත් විජිත යුගය තුළ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවත ආ වහල් සේවය අතිශයින් අමානුෂික හා දුෂ්ඨ විය. ඔවුන්ට නීතිමය අයිතියක් නොතිබුණි. 1700 දී 9600 ක් පමණ වහල්ලු චෙසපීක් කලාපයේද සිය ගණනක් කැරොලිනාවේද සිටියහ. ඊළඟ දශක පහ තුළ තවත් අප්‍රිකානුවන් 170,000 ක් පමණ පැමිණියහ. 1750 වන විට බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකාවේ සහ කැරොලිනාවේ 250,000 කට වඩා වහල්ලු සිටියහ. ඔවුන් මුලු ජන ගහණයෙන් සියයට 60 ක් පමණ විය. පූර්ව කොළණි යුගයේ ප්‍රථම ජන සංඝණනයේදී 697,681 ක් වහලුන් හා 59,527 ක් නිදහස් කලු ජාතිකයින් සිටි බව වාර්තාවේ. මොවුන් එකතුව ගත් කළ මුළු රටේ ජණගහනයෙන් 20% ක් පමණ විය. දකුණු කැරොලිනාවේ බොහෝ වහල්ලු අප්‍රිකාවේ උපන් අය වූහ. වර්ජිනියාවේ සහ මෙරිලන්ඩ් හි භාගයක් එම ජනපදවල උපත ලබා ඇත.

ආශ්‍රිත
http://en.wikipedia.org/wiki/Colonial_America

ඇමරිකානු ඉතිහාසය

එක්සත් ජනපදයේ යටත්විජිතවාදී ඉතිහාසය


Benjamin Henrichs (fæddur 23. febrúar 1997) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir RB Leipzig á láni frá Monaco. Faðir hans er þýskur og móðir hans er frá Gana.

Titlar
Þýskaland:
FIFA Confederations Cup: 2017 (Gull)

Tenglar
 https://int.soccerway.com/players/benjamin-henrichs/290354/
 https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-as-monaco-loan-benjamin-henrichs-to-rb-leipzig/

Þýskir knattspyrnumenn
 Fólk fætt árið 1997

Benjamin Henrichs


Muhammed Hüsnü Said Mübarek (4 Mayıs 1928, Minufiye - 25 Şubat 2020, Kahire), Mısırlı asker ve siyasetçi. 1981-2011 yılları arasında Mısır cumhurbaşkanı. 2011'in Ocak ayında başlayan yaygın halk gösterilerinden sonra, önce 10 Şubat 2011 tarihinde yetkilerini yardımcısı olan Ömer Süleyman'a devretti, ertesi gün de görevinden istifa etti.

Kahire'deki Mısır Askerî Akademisi'ni (1949) ve Bilbays'taki Havacılık Akademisi'ni bitirdi (1950). Sovyetler Birliği'nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri konusunda öğrenim gördü. Mısır Hava Kuvvetleri'nde çeşitli görevler üstlendikten sonra 1966-69 arasında Hava Akademisi komutanlığını yürüttü. 1972'de Enver Sedat tarafından hava kuvvetleri komutanlığına getirildi. Ekim 1973'te İsrail'le yapılan Yom Kippur Savaşı'nın ilk günlerinde Mısır Hava Kuvvetleri'nin elde ettiği başarılarda önemli rol oynadı. Ertesi yıl mareşal oldu.

Nisan 1975'te devlet başkanı yardımcılığına atandı. Fas, Cezayir ve Moritanya arasında Batı Sahra'nın (İspanyol Sahrası) geleceğiyle ilgili anlaşmazlıkta arabuluculuk yaptı.

Devlet başkanlığı
6 Ekim 1981'de Enver Sedat'ın bir suikast sonucunda öldürülmesi üzerine devlet başkanı oldu. Bu görevde öteki Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye çalıştı. 1982'de Lübnan'ı işgal eden İsrail'le yakınlaşma politikasından uzaklaştı. 1987'de altı yıllık ikinci bir dönem için, oyların yüzde 97'sini alarak devlet başkanlığına yeniden seçildi. 1989'da, Enver Sedat döneminde İsrail'le yaptığı barış antlaşması yüzünden Arap Birliği'nden çıkarılmış olan Mısır tekrar birliğe kabul edildi, merkezi de Kahire'ye taşındı.

1990-91'deki Körfez Bunalımı ve onu izleyen Körfez Savaşı sırasında Arap ülkeleri, İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü arasında başlıca aracı işlevini üstlendi. Suudi Arabistan'ın, uluslararası kuvvetlerin desteğine başvuru kararının desteklenmesinde öteki Arap ülkelerine öncülük etti.

Enver Sedat'a yapılan suikastın ardından Mısır Devlet Başkanlığına ve Ulusal Demokratik Parti'nin liderliğine seçilen Mübarek; 1987, 1993, 1999 ve 2005 yıllarında yapılan ve muhalefetin katılımının kısıtlandığı seçimlerde arka arkaya dört kez göreve seçildi.

26 Haziran 1995'te, Afrika Birliği Örgütü Zirvesi için gerçekleştirdiği Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa seyahati sırasında kendisine suikast girişiminde bulunuldu. İstihbarat raporlarına göre girişim, el-Kaide ile birlikte hareket eden ve Mısır'da faaliyet gösteren İslam Cemaati ile Mısır İslam Cihadı tarafından gerçekleştirilmiş ve Sudan hükûmeti ile ülkenin istihbarat servisleri tarafından desteklenmişti.

Protestolar ve istifası
2011 yılında Tunus'ta başlayan Arap dünyası protestolarının 25 Ocak 2011'de Mısır'da da başlaması üzerine 10 Şubat 2011'de yetkilerinin çoğunu yardımcısı Ömer Süleyman'a devretti, 11 Şubat 2011'de ise görevini orduya ve anayasa mahkemesine devrederek istifa etti. İstifa ettikten kısa bir süre sonra tutuklandı ve yargılanmaya başlandı. Bir süre idamla yargılanmıştır. 2 Haziran 2012 günü yardımcısı ile birlikte ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış, oğulları ile yargılanan birkaç kişi ise beraat etmiştir. Kısa süre sonra Mübarek'in idam edilmesini isteyen göstericiler, Mübarek'in yargılandığı mahkeme önünde polisle çatışmışlardır. Yaşanan gelişmeler üzerine Mübarek depresyona girmiştir.

Mısır'ın en üst düzeydeki temyiz mahkemesi tarafından 2 Mart 2017'de hakkında beraat kararı verildi. 24 Mart 2017'de serbest bırakıldı.

Ölümü
Hüsnü Mübarek 25 Şubat 2020'de başkent Kahire'deki Kahire askerî hastanesinde, 91 yaşında yaşamını yitirdi. Kahire'nin dışındaki bir aile mezarlığında askerî cenaze töreni düzenlendi.

Kaynakça

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

1928 doğumlular
Mısır devlet başkanları
Mısır başbakanları
Bağlantısızlar Hareketi Genel Sekreterleri
1973 Arap-İsrail Savaşı'nda kişiler
2020 yılında ölenler
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Nişanı sahipleri
Altın Kartal Nişanı sahipleri
Mısırlı tutuklular ve hükümlüler
Cinayete teşebbüsten hüküm giyen kişiler
Kahire'de ölenler

Hüsnü Mübarek


Computerethik ist ein Teilgebiet der Technikethik und korreliert mit der Informationsethik im Bereich der angewandten Ethik, der sich mit dem Studium und der Analyse der Auswirkungen von Computertechnologien auf die Gesellschaft und das menschliche Leben beschäftigt, sowie durch Computer und Computernetzwerke hervorgerufene, erschwerte oder modifizierte ethische Probleme zu lösen versucht.

Abgrenzung, Aufgaben und Methoden
In ihrem Grundgedanken auf Norbert Wieners Bemühen um eine Kybernetik in den 1940er-Jahren zurückgehend, erhielt die Computerethik ihren heute gängigen Namen in den 1970ern durch Walter Maner. Zu unterscheiden ist sie in ihrer obigen Definition von dem synonym benannten Begriff einer Computerethik, die sich als Berufsethik mit der Anwendung, Erstellung und Ausarbeitung von Verhaltensregeln für Programmierer und IT-Spezialisten befasst.
Prinzipiell ist sie von ihr nahe liegenden Disziplinen wie der Internet- bzw. Cyberethik, der Ethik der Massenmedien oder der Ethik der Bibliotheks- und Informationswissenschaften zu unterscheiden. In der Praxis sind die Interdependenzen zwischen diesen Gebieten jedoch stark ausgeprägt, nicht immer ist das Verhältnis zweier Disziplinen zueinander klar. So wird die Internetethik das eine Mal als Nachbar-, das andere Mal als Unterdisziplin der Computerethik aufgefasst.

Die Computerethik als eigenständige Disziplin gründet in der Annahme, dass die Computertechnologie ein "Grundsatzvakuum" (nach James H. Moors englischem Terminus policy vacuum) mit sich gebracht habe, das sich im Versagen alter Handlungsmuster, Prinzipien und Regeln zur Handlungsorientierung zeige.
Zentrale Aufgabe der Computerethik ist die Beseitigung dieses Vakuums durch Entwicklung eines neuen Systems aus Prinzipien, Regeln und Praktiken, in dem die Computertechnologie ihre Berücksichtigung und Integration findet. Brennpunkt dieser Bemühungen sind Schutz und Realisierung der Grundwerte des menschlichen Lebens – Selbsterhaltung, Gesundheit, Freiheit, Sicherheit, Bildung, Selbstentfaltung, Chancen etc. – oder zumindest die Vermeidung ihrer Beeinträchtigung. Dazu erfordert sie eine Auseinandersetzung mit den Auswirkungen der Computertechnologie auf solche Werte sowie eine Analyse der Beziehungen zwischen Tatsachen, Konzepten, Handlungsgrundsätzen und Werten, sodass die Arbeit der Computerethik über Identifizierung, Klärung und Vergleich ethisch relevanter Fälle hinaus auch die Anwendung von wissenschaftlichen Theorien und Methoden der verschiedensten wissenschaftlichen Bereiche und Disziplinen erfordert. Erst im Anschluss an die Identifizierung des Grundsatzvakuums, der Eliminierung von damit einhergehenden Begriffsverwirrungen (nach Moors englischem Terminus "conceptual muddle") und der Entwicklung eines tieferen Verständnisses für den Zusammenhang zwischen Computer und Individuum bzw. Gesellschaft könnten zur Lösung der Fälle anerkannte Gesetze, Regeln und Praktiken wiederbelebt oder ggf. neue formuliert werden.

Zur Relevanz, Einmaligkeit und Tragweite computerethischer Fragestellungen

Bringt der Computer überhaupt den Bedarf nach einer eigenen Ethik mit sich, d. h. wird durch ihn tatsächlich ein Grundsatzvakuum und ein Mangel an Handlungsorientierung hervorgerufen? Und wenn ja, worin gründet diese ethische Relevanz des Computers?
Die Angemessenheit einer eigenen Computerethik betreffende Überlegungen nehmen zumeist ihren Ausgangspunkt von der Auffassung, dass das Verhältnis zwischen Computern und Mensch/Gesellschaft über das einer bloßen Zweck-Mittel-Beziehung hinausgehen würde. Dies würde bedeuten, dass der Computer nicht nur alte Handlungsweisen erleichtert oder effizienter macht, sondern eine Transformation der menschlichen Tätigkeiten und Beziehungen selbst, zum Beispiel durch gänzlich neue Handlungsoptionen, mit sich zieht. Die Prophezeiung Norbert Wieners, die Computertechnologie würde schließlich eine "zweite industrielle Revolution" nach sich ziehend zu einer Überholung der Gesellschaft führen, ist auch für viele heutige Computerethiker Hintergrund ihrer Bemühungen.
James H. Moor geht in seinen Überlegungen zu einer Begründung der Computerethik über eine bloße Konstatierung dieses Potentials hinaus und bietet in seinen Überlegungen zum Wesen der Computertechnologie eine Antwort auf die Frage, warum es durch den Computer zu einer solchen Transformation der Gesellschaftsordnung kommt und warum diese Transformation von solch ethischer Brisanz ist: Mit der Erfindung des Computers als einer "logisch formbaren" (logical malleable) Technologie, die auf Grund der universellen Anwendbarkeit der Logik anscheinend uneingeschränkte Einsatzmöglichkeiten in sich berge, sei dem Menschen eine Fülle an Handlungsmöglichkeiten eröffnet worden, an die zuvor noch nicht zu denken war. Weil der Mensch zuvor noch nicht die Möglichkeit hatte, so zu handeln, habe er sich auch noch nicht Gedanken darum gemacht, wie diese Möglichkeiten zu nutzen seien oder ob überhaupt von ihnen Gebrauch gemacht werden soll. Da die Computertechnologie diesen Mangel an Richtlinien mit sich gebracht habe, müsse es auch einen eigenen Zweig der Ethik geben, in der sie besondere Berücksichtigung erfährt.

Von welcher Art und wie tiefgreifend die Auswirkungen der Computertechnologie auf das individuelle Leben und die Gesellschaft nun sind und wie einmalig die mit ihr zusammenhängenden Probleme, ist jedoch ebenso Gegenstand von Diskussionen wie die Frage danach, welche Tragweite den Untersuchungen und Ergebnissen der Computerethik zugesprochen werden können.
Walter Maner und James H. Moor, die die Auffassung einer Einmaligkeit der computerethischen Probleme vertreten, stellt sich zum Beispiel Deborah Johnson entgegen, die in ihnen nur die Modifikation alter Probleme sieht, auf die die Computertechnologie ein neues Licht geworfen habe, und die Verortung der Computerethik in der Kategorie der Bereichs- oder Berufsethiken konfrontiert Krystyna Górniak-Kocikowska mit Überlegungen, in der der Computerethik das Potential zu einer neuen globalen Ethik, die sich in ihrer Bedeutung mit den großen ethischen Theorien der Aufklärung vergleichen lässt, zugetraut wird.

Problemfelder
Durch die Ausbreitung der Computertechnologie eröffnet sich der Computerethik ein breites Anwendungsgebiet. Zu ihren Themenfeldern gehören:

 Verhaltensrichtlinien für Programmierer und IT-Spezialisten
 Computer und Sicherheit
 Computerkriminalität
 "Geistiges Eigentum" und Eigentum an Software
 Privatsphäre und Anonymität
 Computer und Verantwortung
 Netzwerke, virtuelle Gemeinschaften und Globalisierung
 Technikabhängigkeit
 Verteilungsgerechtigkeit
 Demokratie und Partizipation
 Computer und Bildung
 Automatisierung und Arbeit
 Be- und Enthinderung
 Bioelektronik
 Roboterethik

Institutionen, Tagungen und Zeitschriften

Institutionen

Institute
 Research Center on Computing and Society (RCCS), Southern Connecticut State University, USA
 Oxford University Research Group on the Philosophy of Information, University of Oxford, UK
 Center for Digital Ethics and Policy, Loyola University Chicago, USA
 The Online Ethics Centre, Case Western Reserve University, USA
 Alexander von Humboldt Institut für Internet und Gesellschaft, Humboldt-Universität zu Berlin, DE
 The Berkman Center for Internet & Society at Harvard Law School, USA
 Rob Kling Center for Social Informatics, Indiana University, USA
 Institute of Network Cultures, Amsterdam University of Applied Sciences (Hogeschool van Amsterdam), NL
 Center for Internet and Society, Stanford Law School, USA

Verbände und Zentren

 Electronic Frontier Foundation
 Association for Computing Machinery ACP/Special Interest Group on Computers and Society SIGCAS
 Computer Professionals for Social Responsibility
 Forum InformatikerInnen für Frieden und gesellschaftliche Verantwortung
 Gesellschaft für Informatik Fachgruppe Informatik und Ethik
 International Society for Ethics and Information Technology
 International Center for Information Ethics

Regelmäßige Tagungen
 Computer Ethics: Philosophical Enquiry CEPE
 Computers, Freedom and Privacy
 ETHICOMP

Zeitschriften
 Ethics and Information Technology
 International Review of Information Ethics
 The International Journal of Technology and Human Interaction
 The ETHICOMP Journal

Weblinks
 Homepage des Research Center on Computing and Society der Southern Connecticut State University mit frei zugänglichem englischsprachigen Materialien zum Thema Computerethik
 Homepage der Zeitschrift International Review of Information Ethics mit frei zugänglichem englischsprachigen Material

Literatur

Allgemeines
 T. Bynum: Computer and Information Ethics. In: Edward N. Zalta (Hrsg.): The Stanford Encyclopedia of Philosophy. (Spring 2011 Edition). Abgerufen am 18. Februar 2012
 J. H. Moor: What is Computer Ethics. In: Metaphilosophy. Volume 16, Nr. 4, 1985, S. 266–275.
 M. J. van d. Hoven: Information Technology and Moral Philosophy. Philosophical Explorations in Computer Ethics. Diss., Rotterdam 1995.
 T. Forester, P. Morrison: Computer Ethics: Cautionary Tales and Ethical Dilemmas in Computing. MIT Press, Cambridge, MA 1990.
 B. Friedman (Hrsg.): Human Values and the Design of Computer Technology. Cambridge University Press, Cambridge 1997.
 D. G. Johnson: Computer Ethics. Englewood Cliffs/New Jersey 1985.
 D. Johnson, H. Nissenbaum (Hrsg.): Computing, Ethics & Social Values, Englewood Cliffs. Prentice Hall, Upper Saddle River NJ 1995.
 A. Kastendiek: Computer und Ethik statt Computerethik. Münster 2003.
 J. M. Kizza: Social and Ethical Effects of the Computer Revolution. McFarland 1996.
 W. Maner: Starter Kit in Computer Ethics. Helvetia Press and the National Information and Resource Center for Teaching Philosophy, Hyde Park, NY 1980.
 J. A. Perrolle: Computers and Social Change: Information, Property, and Power. Wadsworth, Belmont, CA 1987.
 R. Spinello: Case Studies in Information and Computer Ethics. Prentice-Hall, Upper Saddle River, NJ 1997.
 J. van den Hoven, J. Weckert: Information Technology and Moral Philosophy. Cambridge University Press, Cambridge 2008.
 N. Wiener: Cybernetics: or Control and Communication in the Animal and the Machine. Technology Press/John Wiley & Sons, New York 1948.
 N. Wiener: The Human Use of Human Beings: Cybernetics and Society. Houghton Mifflin, Boston. (Second Edition Revised. Doubleday Anchor, New York, NY 1954).
 N. Wiener: God & Golem, Inc.: A Comment on Certain Points Where Cybernetics Impinges on Religion. MIT Press, Cambridge, MA 1964.

Computerethik als Berufsethik
 T. W. Bynum, S. Rogerson (Hrsg.): Computer Ethics and Professional Responsibility. Introductory Text and Readings. Blackwell Publishers, Cambridge, MA 2003, ISBN 1-85554-845-3.

Computer und Verantwortung
 K. G. Coleman: Computing and Moral Responsibility. In: Edward N. Zalta (Hrsg.): The Stanford Encyclopedia of Philosophy. (Summer 2011 Edition)

Computernetzwerke und Globalisierung
 R. Capurro: Ethik im Netz. Stuttgart 2003.
 R. Capurro, J. Frühbauer, Th. Hausmanninger (Hrsg.): Localizing the Internet. Ethical Aspects in Intercultural Perspective. München 2005.
 R. Capurro, Th. Hausmanninger (Hrsg.): Netzethik. Grundlegungsfragen der Internetethik. München 2002.
 R. Spinello: CyberEthics: Morality and Law in Cyberspace. Jones and Bartlett, Sudbury, MA 2000.
 R. Spinello, H. Tavani (Hrsg.): Readings in CyberEthics. 2. Auflage. Jones and Bartlett, Sudbury, MA 2004.

Geistiges Eigentum und Eigentum an Software
 Richard Stallman Why Software Should Be Free.
 R. Spinello, H. Tavani (Hrsg.): Intellectual Property Rights in a Networked World: Theory and Practice. Idea Group/Information Science Publishing, Hershey, PA 2005.

Bibliographien
 H. Tavani (Hrsg.): Computing, Ethics, and Social Responsibility: A Bibliography. Computer Professionals for Social Responsibility Press, Palo Alto, CA 1996.

Anderes
 R. Capurro, P. Grimm (Hrsg.): Computerspiele. Neue Herausforderungen für die Ethik? Stuttgart 2009.

Einzelnachweise

Informatik und Gesellschaft
Bereichsethik
Technikfolgenabschätzung
Technikphilosophie

Computerethik


The siamang (,  ; Symphalangus syndactylus) is an arboreal, black-furred gibbon native to the forests of Indonesia, Malaysia, and Thailand. The largest of the gibbons, the siamang can be twice the size of other gibbons, reaching  in height, and weighing up to . It is the only species in the genus Symphalangus. Fossils of siamangs date back to the Middle Pleistocene.

Two features distinguish the siamang from other gibbons. First, two digits on each foot—the second and third toes—are partially joined by a membrane, hence the specific name syndactylus, from the Ancient Greek σύν, sun-, "with" + δάκτυλος, daktulos, "finger". Second, a large gular sac (throat pouch), found in both males and females of the species, can be inflated to the size of the siamang's head, allowing it to make resonating calls.

Two subspecies of the siamang  are the nominate Sumatran siamang (S. s. syndactylus) and the Malaysian siamang (S. s. continentis, in Malay peninsula). Otherwise, the Malaysian individuals are only a population. The siamang occurs sympatrically with other gibbons; its two ranges are entirely within the combined ranges of the agile gibbon and the lar gibbon.

The siamang can live to around 40 years in captivity.

While the illegal pet trade takes a toll on wild populations, the principal threat to the siamang is habitat loss in both Indonesia and Malaysia. The palm oil production industry is clearing large swaths of forest, reducing the habitat of the siamang, along with those of other species, such as the Sumatran tiger.

Description

The siamang has long, dense, shaggy hair, which is the darkest shade of all gibbons. The ape's long, gangling arms are longer than its legs. The average length of a siamang is 90 cm; the largest they have ever grown is 150 cm. The face of this large gibbon is mostly hairless, apart from a thin mustache.

Distribution and habitat
The siamang inhabits the forest remnants of Sumatra Island and the Malay Peninsula, and is widely distributed from lowland forest to mountain forest—even rainforest—and can be found at altitudes up to 3800 m. It lives in groups of up to six individuals (four individuals on average) with an average home range of 23 hectares. Their day ranges are substantially smaller than those of sympatric Hylobates species, often less than 1 km. The siamang's melodious singing breaks the forest's silence in the early morning after the agile gibbons' or lar gibbons' calls. The siamangs in Sumatra and the Malay Peninsula are similar in appearance, but some behaviors differ between the two populations.

Ecology and behavior
Siamangs have an ecology and relationship between two types of gibbons that share the same habitat. Those include the Agile gibbon and Lar gibbon. Both of the gibbons that live with the siamangs are Hylobates rather than Symphalangus. The behavior of a siamang is easily described. When two siamangs meet, they often have a bond with each other. They might also communicate by using their throat pouches and shouts to communicate when they fell excited, relaxed, trying to mate, or threatened. If siamangs use loud sounds, they also use body language to communicate. They use sign language or pointing to make others aware of what they need or what they want to do.

Diet
The siamang eats mainly various parts of plants. The Sumatran siamang is more frugivorous than its Malayan relative, with fruit making up to 60% of its diet. The siamang eats at least 160 species of plants, from vines to woody plants. Its major food source is figs (Ficus spp. The siamang prefers to eat ripe rather than unripe fruit, and young rather than old leaves. It eats flowers and a few animals, mostly insects. When the siamang eats large flowers, it eats only the corollae (petals), but it eats all parts of smaller flowers, with the small fruit collected in its hand before being consumed. When it eats big and hard seeds or seeds with sharp edges, it peels out the fruit flesh and throws away the seed. Although its diet consists of substantial portions of fruit, it is the most folivorous of all members of Hylobatidae. As it is also the largest gibbon, it fits well with the general primate dietary trend in which larger primates tend to be more folivorous.

Demography and population
A group of siamangs normally consists of an adult dominant male, an adult dominant female, with offspring, infants, and sometimes a subadult. The subadult usually leaves the group after attaining the age of 6–8 years; subadult females tend to leave the group earlier than subadult males. Siamang gestation period is between 6.2 and 7.9 months; after the infant is born, the mother takes care of the infant for the first year of its life. Siamang males tend to offer more paternal care than do other members of the family Hylobatidae, taking up a major role in carrying an infant after it is about 8 months old. The infant typically returns to its mother to sleep and nurse. The infant begins to travel independently from its parents by its third year of life.

Siamangs are generally known to have monogamous mating pairs, which have been documented to spend more time in close proximity to each other, in comparison to other gibbon species. Both monogamous and polyandrous groups, though, are found in South Sumatra. In studying these populations, infants belonging to monogamous groups were found to receive more overall male care than infants in the polyandrous groups. This reduced care is most likely due to reduced certainty of paternity in these groups.

Habitat disturbance affects siamang group composition; it is varied in age-sex structure between intact forest and burnt, regrown forest. The burnt, regrown forest population contained more adult and subadults than the intact forest population, which had more infants, small juveniles, and large juveniles. Infant survival rates in burnt, regrown forest groups are lower than in intact forest groups. The number of individuals in the latter is higher than in the former. The siamang in disturbed forests live in small groups and have a density lower than in intact forests because of lack of food resources and trees for living.

In the 1980s, the Indonesian population of the siamang in the wild was estimated to be 360,000 individuals. This figure may be less in the 21st century: Bukit Barisan Selatan National Park is the third-largest protected area (3,568 km2) in Sumatra, of which roughly 2,570 km2 remain under forest cover inhabited by 22,390 siamangs (in 2002 censuses). In Sumatra, the siamang prefers to inhabit lowland forest between 500 and 1000 m above sea level.

Behavior
The siamang tends to rest for more than half of its waking period from dawn to dusk, followed by feeding, moving, foraging, and social activities. It takes more rest during midday, taking time to groom others or to play. During resting time, it usually uses a branch of a large tree, lying on its back or belly. Feeding behaviors, foraging, and moving are most often in the morning and after resting. Grooming is one of the most important social interactions among family members. Grooming takes place between adults earlier in the day; the adults groom the juveniles later in the day. Adult males are the most involved in grooming.

In the dry season, the size of the siamang's daily range is larger than in the rainy season. The siamang in southern Sumatra spends less time foraging than siamangs in other places, as it eats a diet higher in fruit. It thus  consumes more nutrients, which results in less time needed for food acquisition. A siamang may spend an entire day in a single fruiting tree, moving out when it wants to rest and returning to feed.

Siamangs are a very social species of primates and exhibit a variety of tactile and visual gestures, along with actions and facial expressions to communicate and increase social bonds within their family group. They are also territorial, and interact with other family groups by making loud calls to let other groups know where their territory is. The calls may be asynchronous, where they are not directed at a particular neighbouring group, or simultaneous group calls may take place across the territory boundary. Males are known to chase one another across the boundary.

Grooming frequency between males and females has been found to correlate to copulation frequency, as well as bouts of aggression. Pairs copulate over four to five months at intervals of two to three years. The peak of their reproductive activity is often during the time when fruit is most abundant. Dorsoventral copulation is the most common type in siamangs, where the female is squatting and the male hangs by his arms and grips the female with his legs, whereas ventroventral copulation, where both primates are suspended, occurs only one in 60 times on average.

Role of calling

The siamang starts its day by calling in the early morning; it calls less after midday, with the peak of the calls around 9:00 to 10:00 am. Most of the siamang's calls are directed to its neighbours rather than to those inside its home range. This means the siamang's calling is in response to disturbances and to defend its territory. Calls in the late morning typically happen when it meets or sees another siamang group. The edge of the siamang's home range, which may overlap another, is often the place where calling is made. Counter (co-response) calling occasionally happens near the border or in the overlap area. Calls are numerous when fruit is more abundant rather than when it is less available. Branch shaking, swinging, and moving around the tree crowns accompany the calling. This movement might be to show the other groups where they are.

The siamang prefers calling in the living, tall, and big trees, possibly where another group is easy to see. Besides that, such trees can support siamang movement. Calling trees are usually near feeding trees, but sometimes they call in the feeding trees.

Mated pairs produce loud, well-patterned calling bouts, which are referred to as duetting. These calls advertise the presence and status of a mated pair. Newly formed pairs spend more time singing than an established pair. Advertising the presence of a strong bond is advantageous in territorial defense. Siamang duetting differs from other species because it has a particularly complex vocal structure. Four distinct classes of vocalizations have been documented: booms, barks, ululating screams, and bitonal screams. Females typically produce long barks and males generally produce bitonal screams, but both sexes have been known to produce all four classes of vocalizations.

Seeding
As a frugivorous animal, the siamang disperses seeds through defecation as it travels across its territory. The siamang can carry seed while digesting, and defecate between  from the seed resource, which supports the forest's regeneration and succession.

Threats and conservation
As an arboreal primate whose survival absolutely depends on the forest, the siamang faces population pressure due to habitat loss, poaching, and hunting.

Habitat loss

A major threat to the siamang is habitat fragmentation due to plantations, forest fire, illegal logging, encroachment, and human development. Firstly, palm-oil plantations have removed large areas of the siamang's habitat in recent decades. Since 2002, 107,000 km2 of oil palm have been planted, which has replaced much rainforest in Indonesia and Malaysia, where the siamang originally lived. Secondly, in the second decade of the 21st century, forests in the Malay peninsula have been destroyed due to illegal logging. Sixteen out of the 37 permanent forest reserves in Kelantan, in the Malay peninsula, where most of the siamangs live, have been encroached upon by illegal loggers. Thirdly, forest encroachments change forest cover into cultivated land; for example, the rising price of coffee in 1998 encouraged people in Sumatra to replace the forest with coffee plantations. Fourthly, development in many areas requires infrastructure, such as roads, which now divide conservation areas and have caused forest fragmentation and edge effects.

Poaching and hunting
Unlike other parts of Asia, primates are not hunted for their meat in Indonesia. They are hunted for the illegal pet trade, with hunters preferring infant siamangs. Poachers often kill the mothers first, since siamang females are highly protective of their infants, and removing the infant without first killing the mother requires more effort. Most siamangs on the market are infants, which often die during transportation.

Conservation
Siamang can be found in at least 11 protected areas:
Indonesia
 Bukit Barisan Selatan National Park
 Gunung Leuser National Park
 Kerinci Seblat National Park
 Langkat Barat Wildlife Reserve
 Way Kambas National Park
Malaysia
 Fraser's Hill Reserve
 Gunong Besout Forest Reserve
 Krau Wildlife Reserve
 Ulu Gombak Wildlife Reserve
Thailand
 Hala Bala Wildlife Sanctuary

References

External links

Siamang photos
Siamang songs
Gibbon Conservation Center
Primate Info Net Symphalangus syndactylus Factsheet
http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-siamang.html

Gibbons
Fauna of Sumatra
Fauna of Southeast Asia
Mammals of Indonesia
Mammals of Malaysia
Mammals of Thailand
Primates of Southeast Asia
Primates of Indonesia
Species endangered by the pet trade
Mammals described in 1821
Taxa named by Thomas Stamford Raffles

Siamang