Al-Walid ibn Abd al-Malik ibn Marwan (;  – 23 February 715), commonly known as al-Walid I (), was the sixth Umayyad caliph, ruling from October 705 until his death in 715. He was the eldest son of his predecessor, Caliph Abd al-Malik (). As a prince, he led annual raids against the Byzantines from 695 to 698 and built or restored fortifications along the Syrian Desert route to Mecca. He became heir apparent in , after the death of the designated successor, Abd al-Malik's brother Abd al-Aziz ibn Marwan.

Under al-Walid, his father's efforts to centralize government, impose a more Arabic and Islamic character on the state, and expand its borders were continued. He heavily depended on al-Hajjaj ibn Yusuf, his father's powerful viceroy over the eastern half of the caliphate. During his reign, armies commissioned by al-Hajjaj conquered Sind and Transoxiana in the east, while the troops of Musa ibn Nusayr, the governor of Ifriqiya, conquered the Maghreb and Hispania in the west, bringing the caliphate to its largest territorial extent. War spoils from the conquests enabled al-Walid to finance impressive public works, including his greatest architectural achievement, the Great Mosque of Damascus, as well as the al-Aqsa Mosque in Jerusalem and the Prophet's Mosque in Medina. He was the first caliph to institute programs for social welfare, aiding the poor and handicapped among the Muslim Arabs of Syria, who held him in high esteem.

His reign was marked by domestic peace and prosperity and likely represented the peak of Umayyad power, though it is difficult to ascertain his direct role in its affairs. The balance al-Walid maintained among the elites, including the Qays and Yaman army factions, may have been his key personal achievement. On the other hand, the massive military expenditures of his rule, as well as his extravagant grants to the Umayyad princes, became a financial burden on his successors.

Early life
Al-Walid was born in Medina in , during the rule of Mu'awiya I (), the founder and first caliph of the Umayyad Caliphate. His father, Abd al-Malik ibn Marwan, was a member of the Umayyad dynasty. While Mu'awiya belonged to the Umayyads' Sufyanid branch, resident in Syria, al-Walid's family was part of the larger Abu al-As line in the Hejaz (western Arabia, where Mecca and Medina are located). His mother, Wallada bint al-Abbas ibn al-Jaz, was a descendant of Zuhayr ibn Jadhima, a famous 6th-century chief of the Banu Abs tribe. In 684, after Umayyad rule collapsed amid the Second Muslim Civil War, the Umayyads of the Hejaz were expelled by a rival claimant to the caliphate, Ibn al-Zubayr, and relocated to Syria. There al-Walid's grandfather, the elder statesman Marwan I (), was recognized as caliph by pro-Umayyad Arab tribes. With the tribes' support, he restored the dynasty's rule in Syria and Egypt by the end of his reign. Abd al-Malik succeeded Marwan and conquered the rest of the caliphate, namely Iraq, Iran, and Arabia. With the key assistance of his viceroy of Iraq, al-Hajjaj ibn Yusuf, Abd al-Malik instituted several centralization measures, which consolidated Umayyad territorial gains.

The war with the Byzantine Empire, which dated to the Muslim conquest of Syria in the 630s, resumed in 692 after the collapse of the truce that had been reached three years earlier. Annual campaigns were thereafter launched by the Umayyads in the Arab–Byzantine frontier zone and beyond. During his father's caliphate, al-Walid led the campaigns in 696, 697, 698 and 699. In his summer 696 campaign, he raided the area between Malatya (Melitene) and al-Massisa (Mopsuestia), while in the following year, he targeted a place known in Arabic sources as 'Atmar', located at some point north of Malatya. He also led the annual Hajj pilgrimage in Mecca in 698.

In 700 or 701, al-Walid patronized the construction or expansion of Qasr Burqu', a fortified Syrian Desert outpost on the route connecting Palmyra in the north with the Azraq oasis and Wadi Sirhan basin in the south, ultimately leading to Mecca and Medina. His patronage is attested by an inscription naming him as "the emir al-Walid, son of the commander of the faithful". According to the historian Jere L. Bacharach, al-Walid built the nearby site of Jabal Says, likely as a Bedouin summer encampment between his base of operations in al-Qaryatayn and Qasr Burqu'. Bacharach speculates that al-Walid used the sites, located in the territory of Arab tribes, to reaffirm their loyalty, which had been critical to the Umayyads during the civil war.

Caliphate
Toward the end of his reign, Abd al-Malik, supported by al-Hajjaj, attempted to nominate al-Walid as his successor, abrogating the arrangement set by Marwan whereby Abd al-Malik's brother, the governor of Egypt, Abd al-Aziz, was slated to succeed. Though the latter refused to step down from the line of succession, he died in 704 or early 705, removing the principal obstacle to al-Walid's nomination. After the death of Abd al-Malik on 9 October 705, al-Walid acceded. Al-Walid was physically described by the 9th-century historian al-Ya'qubi as "tall and swarthy ... snub-nosed ... with a touch of gray [sic] at the tip of his beard". He noted that al-Walid "spoke ungrammatically". To his father's chagrin, al-Walid abandoned speaking the classical Arabic in which the Qur'an was written but insisted that everyone in his company have knowledge of the Qur'an.

Al-Walid essentially continued his father's policies of centralization and expansion. Unlike Abd al-Malik, al-Walid heavily depended on al-Hajjaj and allowed him free rein over the eastern half of the caliphate. Moreover, al-Hajjaj strongly influenced al-Walid's internal decision-making, with officials often being installed and dismissed upon the viceroy's recommendation.

Territorial expansion

The renewal of the Muslim conquests on the eastern and western frontiers had begun under Abd al-Malik, after he neutralized the Umayyads' domestic opponents. Under al-Walid, the armies of the caliphate "received a fresh impulse" and a "period of great conquests" began, in the words of the historian Julius Wellhausen. During the second half of al-Walid's reign, the Umayyads reached their furthest territorial extent.

Eastern frontiers

Expansion from the eastern frontiers was overseen by al-Hajjaj from Iraq. His lieutenant governor of Khurasan, Qutayba ibn Muslim, launched several campaigns in Transoxiana (Central Asia), which had been a largely impenetrable region for earlier Muslim armies, between 705 and 715. Qutayba gained the surrender of Bukhara in 706–709, Khwarazm and Samarkand in 711–712, and Farghana in 713. He mainly secured Umayyad suzerainty through tributary alliances with local rulers, whose power remained intact. With Qutayba's death in 716, his army disbanded and the weak Arab position in Transoxiana allowed for the local princes and the Turgesh nomads to roll back most of Qutayba's gains by the early 720s. From 708 or 709, al-Hajjaj's nephew, Muhammad ibn al-Qasim, conquered Sind, the northwestern part of South Asia.

Western frontiers

In the west, al-Walid's governor in Ifriqiya (central North Africa), Musa ibn Nusayr, another holdover from Abd al-Malik's reign, subjugated the Berbers of the Hawwara, Zenata and Kutama confederations and advanced on the Maghreb (western North Africa). In 708 or 709, he conquered Tangier and Sus, in the far north and south of modern-day Morocco. Musa's Berber  (freedman or client; pl. ), Tariq ibn Ziyad, invaded the Visigothic Kingdom of Hispania (the Iberian Peninsula) in 711, and was reinforced by Musa in the following year. By 716, a year after al-Walid's death, Hispania had been largely conquered. The massive war spoils netted by the conquests of Transoxiana, Sind and Hispania were comparable to the amounts accrued in the Muslim conquests during the reign of Caliph Umar ().

Byzantine front
Al-Walid appointed his half-brother Maslama as governor of the Jazira (Upper Mesopotamia) and charged him with leading the war effort against Byzantium. Although Maslama established a strong power base in the frontier zone, the Umayyads made few territorial gains during al-Walid's reign. After a lengthy siege, the Byzantine fortress of Tyana was captured and sacked in . Al-Walid did not lead any of the annual or bi-annual campaigns, but his eldest son al-Abbas fought reputably alongside Maslama. His other sons Abd al-Aziz, Umar, Bishr and Marwan also led raids.

By 712, the Arabs solidified their control of Cilicia and the areas east of the Euphrates River and launched raids deep into Anatolia. After one such raid against Ancyra in 714, the Byzantine emperor Anastasios II () sent a delegation to negotiate a truce with al-Walid or decipher his intentions. The delegates reported back that al-Walid was planning a land and naval assault to conquer the Byzantine capital Constantinople. Al-Walid died in 715 and the siege was carried out under his successors, ending in 718 as a disaster for the Arabs.

Provincial affairs

Syria
Al-Walid entrusted most of Syria's military districts to his sons; al-Abbas was assigned to Homs, Abd al-Aziz to Damascus, and Umar to Jordan. In Palestine, al-Walid's brother Sulayman had been appointed by their father as governor and remained in office under al-Walid. Sulayman sheltered the deposed governor of Khurasan, Yazid ibn al-Muhallab, a fugitive from al-Hajjaj's prison, in 708. Despite his initial disapproval, al-Walid pardoned Yazid as a result of Sulayman's lobbying and payment of the heavy fine that al-Hajjaj had imposed on Yazid.

Egypt
Between 693 and 700, Abd al-Malik and al-Hajjaj initiated the dual processes of establishing a single Islamic currency in place of the previously used Byzantine and Sasanian coinage and replacing Greek and Persian with Arabic as the language of the bureaucracy in Syria and Iraq, respectively. These administrative reforms continued under al-Walid, during whose reign, in 705 or 706, Arabic replaced Greek and Coptic in the  (government departments) of Egypt. The change was implemented by al-Walid's half-brother, Abd Allah, the governor of Egypt and appointee of Abd al-Malik. These policies effected the gradual transition of Arabic as the sole official language of the state, unified the varied tax systems of the caliphate's provinces and contributed to the establishment of a more ideologically Islamic government. In 709, al-Walid replaced Abd Allah with his  (scribe), Qurra ibn Sharik al-Absi, who belonged to the same tribe as the caliph's mother. This was prompted either because of mounting complaints against Abd Allah's corruption, which was blamed for Egypt's first recorded famine under Islamic rule, or a desire to install a loyalist as governor. Qurra ibn Sharik served until his death in 715 and established a more efficient means of tax collection, reorganized Egypt's army and, on al-Walid's orders, restored the mosque of Fustat.

Hejaz
Al-Walid initially kept Abd al-Malik's appointee, Hisham ibn Isma'il al-Makhzumi, as governor of the Hejaz and leader of the Hajj pilgrimage. Both offices were of great prestige owing to the central religious importance of Mecca and Medina, the two holiest cities of Islam. Al-Walid dismissed him in 706 as punishment for flogging and humiliating the prominent Medinan scholar Sa'id ibn al-Musayyib for refusing to give the oath of allegiance to al-Walid as heir apparent during Abd al-Malik's reign. Although Hisham's act was in support of al-Walid, he considered it an abusive excess. According to the historian M. E. McMillan, other than al-Walid's "sense of righteous indignation", dynastic politics motivated his dismissal order. Hisham was the maternal grandfather of al-Walid's half-brother Hisham, who was a contender for the caliphal succession, which al-Walid coveted for his son Abd al-Aziz. Rather than leaving such a close relative of his brother Hisham at the helm of the Islamic holy cities, al-Walid installed his cousin Umar ibn Abd al-Aziz, who was the husband of al-Walid's sister Fatima and brother to al-Walid's wife Umm al-Banin, the mother of Abd al-Aziz. On al-Walid's orders, Umar had Hisham publicly humiliated, an unprecedented motion against a sacked governor of Medina, which set "a dangerous precedent", according to McMillan.

Umar maintained friendly ties to the holy cities' religious circles. He led the Hajj for at least four of the six years he was in office, with al-Walid's son Umar leading it in 707 and al-Walid leading it in 710, the only time he left Syria during his caliphate. Umar provided safe haven to Iraqis evading the persecution of al-Hajjaj. Umar informed al-Walid of al-Hajjaj's abuses, while al-Hajjaj advised the caliph to dismiss Umar for hosting Iraqi rebels. Al-Walid, wary of the Hejaz once again developing into a center of anti-Umayyad activity as it had during the Second Muslim Civil War, dismissed Umar in 712. He split the governorship of the Hejaz, appointing al-Hajjaj's nominees Khalid ibn Abdallah al-Qasri to Mecca and Uthman ibn Hayyan al-Murri to Medina. Neither was ever appointed to lead the Hajj, al-Walid reserving that office for Maslama and his own sons.

Balancing of tribal factions

As a result of the Battle of Marj Rahit, which inaugurated Marwan's reign in 684, a sharp division developed among the Syrian Arab tribes, who formed the core of the Umayyad army. The loyalist tribes that supported Marwan formed the Yaman confederation, alluding to ancestral roots in Yemen (South Arabia), while the Qays, or northern Arab tribes, largely supported Ibn al-Zubayr. Abd al-Malik reconciled with the Qays in 691, but competition for influence between the two factions intensified as the Syrian army was increasingly empowered and deployed to the provinces, where they replaced or supplemented Iraqi and other garrisons.

Al-Walid maintained his father's policy of balancing the power of the two factions in the military and administration. According to the historian Hugh N. Kennedy, it is "possible that the caliph kept it [the rivalry] on the boil so that one faction [would] not acquire a monopoly of power". Al-Walid's mother genealogically belonged to the Qays and he accorded Qaysi officials certain advantages. However, Wellhausen doubts that al-Walid preferred one faction over the other, "for he had no need to do so, and it is not reported" by the medieval historians. The Qays–Yaman division intensified under al-Walid's successors, who did not maintain his balancing act. The feud was a major contributor to the Umayyad regime's demise in 750.

Public works and social welfare

From the beginning of his rule, al-Walid inaugurated public works and social welfare programs on a scale unprecedented in the caliphate's history. The efforts were financed by treasure accrued from the conquests and tax revenue. He and his brothers and sons built way-stations and dug wells along the roads in Syria and installed street lighting in the cities. They invested in land reclamation projects, entailing irrigation networks and canals, which boosted agricultural production. Al-Hajjaj also carried out irrigation and canal projects in Iraq during this period, in a bid to restore its agricultural infrastructure, damaged by years of warfare, and to find employment for its demobilized inhabitants.

Al-Walid or his son al-Abbas founded the city of Anjar, between Damascus and Beirut, in 714. It included a mosque, palace, and residential, commercial, and administrative structures. According to the art historian Robert Hillenbrand, Anjar "has the best claim of any Islamic foundation datable before 750 … to be a city", though it was probably abandoned within forty years of its construction. In the Hejaz, al-Walid attempted to redress the hardships of pilgrims making the trek to Mecca by having water wells dug throughout the province, improving access through the mountain passes, and building a drinking fountain in Mecca. The historian M. A. Shaban theorizes that while al-Walid's projects in the cities of Syria and the Hejaz had a "utilitarian purpose", they were mainly intended to provide employment, in the form of cheap labor, for the growing non-Arab populations in the cities.

Welfare programs included financial relief for the poor and servants to assist the handicapped, though this initiative was limited to Syria, and only to the Arab Muslims there. As such, Shaban considered it "a special state subsidy to the ruling class".

Patronage of great mosques

Al-Walid turned the example of his father's construction of the Dome of the Rock in Jerusalem into a wide-scale building program. His patronage of great mosques in Damascus, Jerusalem and Medina underlined his political legitimacy and religious credentials. The mosque he founded in Damascus, later known as the Umayyad Mosque, was the greatest architectural achievement of his rule. Under his predecessors, Muslim residents had worshipped in a small  (prayer room) attached to the 4th-century Christian cathedral of John the Baptist. By al-Walid's reign, the  could not cope with the fast-growing Muslim community and no sufficient free spaces were available in Damascus for a large congregational mosque. In 705, al-Walid had the cathedral converted into a mosque, compensating local Christians with other properties in the city.

Most of the structure was demolished. Al-Walid's architects replaced the demolished space with a large prayer hall and a courtyard bordered on all sides by a closed portico with double arcades. The mosque was completed in 711. The army of Damascus, numbering some 45,000 soldiers, were taxed a quarter of their salaries for nine years to pay for its construction. The scale and grandeur of the great mosque made it a "symbol of the political supremacy and moral prestige of Islam", according to the historian Nikita Elisséeff. Noting al-Walid's awareness of architecture's propaganda value, Hillenbrand calls the mosque a "victory monument" intended as a "visible statement of Muslim supremacy and permanence". The mosque has maintained its original form until the present day.

In Jerusalem, al-Walid continued his father's works on the Temple Mount. There is disagreement as to whether the al-Aqsa Mosque, which was built on the same axis of the Dome of the Rock on the Temple Mount, was originally built by Abd al-Malik or al-Walid. Several architectural historians hold that Abd al-Malik commissioned the project and that al-Walid finished or expanded it. The earliest source indicating al-Walid's work on the mosque is the Aphrodito Papyri, which contain letters from December 708 – June 711 between his governor of Egypt, Qurra ibn Sharik, and an official in Upper Egypt discussing the dispatch of Egyptian laborers and craftsmen to help build the "Mosque of Jerusalem". It is likely that the unfinished administrative and residential structures that were built opposite the southern and eastern walls of the Temple Mount, next to the mosque, date to the era of al-Walid, who died before they could be completed.

In 706 or 707, al-Walid instructed Umar ibn Abd al-Aziz to significantly enlarge the Prophet's Mosque in Medina. Its redevelopment entailed the demolition of the living quarters of Muhammad's wives and the incorporation of the graves of Muhammad and the first two caliphs, Abu Bakr () and Umar. The vocal opposition to the demolition of Muhammad's home from local religious circles was dismissed by al-Walid. He lavished large sums for the reconstruction and supplied mosaics and Greek and Coptic craftsmen. According to Hillenbrand, the building of a large-scale mosque in Medina, the original center of the caliphate, was an "acknowledgement" by al-Walid of "his own roots and those of Islam itself" and possibly an attempt to appease Medinan resentment at the loss of the city's political importance to Syria under the Umayyads. In the words of McMillan, the mosque and the works benefitting the pilgrims to the holy cities "were a form of reconciliation ... a constructive counterweight to the political damage" caused by the Umayyad sieges of Mecca in 683 and 692 and assault on Medina during the civil war. Other mosques that al-Walid is credited for expanding in the Hejaz include the Sanctuary Mosque around the Kaaba in Mecca and the mosque of Ta'if.

Death and succession
Al-Walid died of an illness in Dayr Murran, an Umayyad winter estate on the outskirts of Damascus, on 23 February 715, about one year after al-Hajjaj's death. He was buried in Damascus at the cemetery of Bab al-Saghir or Bab al-Faradis and Umar ibn Abd al-Aziz led the funeral prayers.

Al-Walid unsuccessfully attempted to nominate his son Abd al-Aziz as his successor and void the arrangements set by his father, in which Sulayman was to succeed al-Walid. Relations between the two brothers had become strained. Sulayman acceded and dismissed nearly all of al-Walid's governors. Although he maintained the militarist policies of al-Walid and Abd al-Malik, expansion of the caliphate largely ground to a halt under Sulayman ().

Assessment and legacy
According to the historian Giorgio Levi Della Vida, "The caliphate of al-Walīd saw the harvest of the seed planted by the long work of ʿAbd al-Malik". In the assessment of Shaban:  Walīd I's reign (705–15/86–96) was in every way a direct continuation of his father's and was unruffled. Ḥajjāj remained in power, in fact he became more powerful, and the same policies were followed. The only difference was that the tranquillity of these years allowed Walīd to develop further the internal implications of the ʿAbdulmalik-Ḥajjāj policy.

The historian Gerald Hawting comments that the combined reigns of al-Walid and Abd al-Malik, tied together by al-Hajjaj, represented in "some ways the high point of Umayyad power, witnessing significant territorial advances both in the east and the west and the emergence of a more marked Arabic and Islamic character in the state's public face". Domestically, it was generally a period of peace and prosperity. Kennedy asserts that al-Walid's reign was "remarkably successful and represents, perhaps, the zenith of Umayyad power", though his direct role in these successes is unclear and his primary accomplishment may have been maintaining the equilibrium between the rival factions of the Umayyad family and military.

By virtue of the conquests of Hispania, Sind and Transoxiana during his reign, his patronage of the great mosques of Damascus and Medina, and his charitable works, al-Walid's Syrian contemporaries viewed him as "the worthiest of their caliphs", according to the 9th-century historian Umar ibn Shabba. Several panegyrics were dedicated to al-Walid and his sons by al-Farazdaq, his official court poet. The latter's contemporary, Jarir, lamented the caliph's death in verse: "O eye, weep copious tears aroused by remembrance; after today there is no point in your tears being stored." The Christian poet al-Akhtal considered al-Walid to be "the caliph of God through whose  rain is sought".

Al-Walid embraced the formal trappings of monarchy in a manner unprecedented among earlier caliphs. He resided at several palaces, including in Khunasira in northern Syria and Dayr Murran. The considerable wealth in his treasury allowed him to spend extravagantly on his relatives. Expectations of such grants among the growing number of Umayyad princes continued under his successors. Their generous stipends and costly private constructions were resented by "nearly everyone else" in the caliphate and were "a drain on the treasury", according to the historian Khalid Yahya Blankinship. More significant were the costs to equip and pay the armies driving the conquests. The substantial expenditures under both Abd al-Malik and al-Walid became a financial burden on their successors, under whom the flow of war spoils, on which the caliphal economy depended, began to diminish. Blankinship notes that the enormous losses incurred during the 717–718 siege of Constantinople alone "practically wiped out the gains made under al-Walid".

Family
Compared to his brothers, al-Walid had an "exceptional number of marriages", at least nine, which "reflect both his seniority in age … and his prestige as a likely successor" to Abd al-Malik, according to the historian Andrew Marsham. The marriages were intended to forge political alliances, including with potential rival families like those of the descendants of the fourth caliph, Ali (), and the prominent Umayyad statesman, Sa'id ibn al-As. Al-Walid married two of Ali's great-granddaughters, Nafisa bint Zayd ibn al-Hasan and Zaynab bint al-Hasan ibn al-Hasan. He married Sa'id's daughter, Amina, whose brother al-Ashdaq had been removed from the line of succession by Marwan and was killed in an attempt to topple Abd al-Malik. One of his wives was a daughter of a Qurayshite leader, Abd Allah ibn Muti, who was a key official under Ibn al-Zubayr. Among his other wives was a woman of the Qaysi Banu Fazara tribe, with whom he had his son Abu Ubayda.

Marsham notes al-Walid's marriage to his first cousin, Umm al-Banin, "tied the fortunes" of Abd al-Malik and her father, Abd al-Aziz ibn Marwan. From her al-Walid had his sons Abd al-Aziz, Muhammad, Marwan, and Anbasa, and a daughter, A'isha. From another Umayyad wife, Umm Abd Allah bint Abd Allah ibn Amr, a great-granddaughter of Caliph Uthman (), al-Walid had his son Abd al-Rahman. He also married Umm Abd Allah's niece, Izza bint Abd al-Aziz, whom he divorced.

Out of his twenty-two children, fifteen were born to slave concubines, including al-Abbas, whose mother was Greek. According to al-Tabari, the mother of al-Walid's son Yazid III () was Shah-i-Afrid (also called Shahfarand), the daughter of the Sasanian prince Peroz III and granddaughter of the last Sasanian king, Yazdegerd III (). She had been taken captive in the conquest of Transoxiana and was gifted to al-Walid by al-Hajjaj. The mother of his son Ibrahim () was a concubine named Su'ar or Budayra. His other sons by concubines were Umar, Bishr, Masrur, Mansur, Rawh, Khalid, Jaz, Maslama, Tammam, Mubashshir, Yahya, and Sadaqa.

In 744, around a dozen of al-Walid's sons, probably resentful at being sidelined from the caliphal succession, conspired with other Umayyad princes and elites under Yazid III to topple their cousin Caliph al-Walid II (). His assassination in April 744 sparked the Third Muslim Civil War (744–750). Yazid III acceded but died six months later, after which he was succeeded by his half-brother Ibrahim. The latter did not attain wide recognition and was overthrown in December 744 by a distant Umayyad kinsman, Marwan II (). Several descendants of al-Walid, progeny of his son Rawh, were executed during the Abbasid Revolution which toppled Umayyad rule in 750. Others from the lines of his sons al-Abbas and Umar survived, including the Habibi family, which attained prominence in the Umayyad emirate of al-Andalus after its establishment in 756.

Notes

References

Bibliography

Further reading

670s births
Year of birth uncertain
715 deaths
Arab Muslims
8th-century Umayyad caliphs
8th-century monarchs in Asia
8th-century monarchs in Africa
8th-century monarchs in Europe
People from Medina
Umayyad people of the Arab–Byzantine wars

Al-Walid I


دارا الأول، داريوس الأول (باليونانية: Δαρεῖος)(بالفارسية: داريوش یکم) كما يسميه الفرس بداريوش الكبير هو الملك الأخميني الثالث حكم من 521 ق.م إلى 486 ق.م صهر سميردس، وابن ويشتاسب، وحفيد أرساميس.

-عندما توفي قورش خلفه ابنه قمبيز , الذي احتل مصر وجعل من نفسه فرعوناً . وقد انتحر - كما كان متوقَّعاً - سنة 522 ق . م . وبعد سنة من ذلك , وإثر صراع على السلطة , أصبح داريوس، صهر قورش، ملكاً. وكان هذا العاهل العظيم شديد الشبه بقورش ، مصمماً على توسيع الإمبراطورية، ومهتماً بإدخال المشاريع الجديدة على الحكم والبلاد معاً . وكان أحدها بناء طريق طويل من أجل توفير سرعة الاتصال بين الأمبراطورية والبلدان الأخرى. وعُرف بطريق الملك العام، وامتد من مدينة أفسس على الساحل الغربي لآسيا الصغرى، إلى سوسا في أواسط فارس ، غير بعيد عن شمالي الخليج , وكان بطول 2400 كيلومتر.

وقسم داريوس مملكته عشرين منطقة عُرفت باسم مَرزُبانية - أي ولاية فارسية خاضعة لحكم مرزُبان - يعينَّ عادة من بين السكان المحليين.
وكان كل واحد من هؤلاء مسئولاً تجاه الملك بصفته رئيس الحكومة المركزية , مع تمتّعه بدرجة لابأس بها من حرية التقرير الذاتي , وكان داريوس يراقب بواسطة شرطته السرية هؤلاء الحكام مراقبة شديدة.

في السنة 490 ق . م . دخل داريوس الحرب مع الاثنيين لأنهم كانوا يساعدون اليونانيين الأيونيين في غرب آسيا الصغرى على الثورة. ولكن جيشاً عرمرماً بإمرة القائدين ارتفافرنيس ودايتس هُزم في ماراثون على يد القائد ملتيادس . غير أن ذلك لم يُثن داريوس عن المحاولة مجدداً، ولكنه في حملته التالية إلى اليونان، كانت نهايته.

اقترن تأسيس الإمبراطورية الأخمينية باسمه، فاستطاع أن يتغلب على الملك الميدي (كاوماتا) وكان ذلك عام 522 ق.م، ومنذ ذلك التاريخ بدأ عصر الأخمينيون وتوالي العديد من الملوك على حكم الإمبراطورية وخلفه ابنه خشایارشا الأول. في فترة حكمه أصدر داريوش أمر ببناء مجموعة قصور فارس برسيبوليس في شمال مدينة شيراز.

تولى داريوس الشاب ذو العشرين ربيعا مقاليد الحكم لفترة تزيد على جيل كامل، بدأها بتسجيل تاريخ بلاده على عمود ضخم، وتلى ذلك زواجه من أتوسا ابنة قورش وأرملة قمبيزيس. وكان إنجازه الثالث هو إعادة تنظيم الإمبراطورية مثل شق الطرق ورصفها لتسهيل المراسلات البريدية وتلقى الأخبار من جواسيسه بشكل سريع. ومن أهم أعماله التقسيم الإداري لولاياته التي وصلت إلى 20 ولاية بحيث ضم المستوطنات الأيونية إلى ولاية ليديا بآسيا الصغرى، كما سمح لليهود إتمام بناء الهيكل من جديد في عام 515 ق. م.

مات إثر مرض عام 486 ق.م ودفن في مكان يعرف ب نقش رستم قرب بلدة مرودشت في محافظة فارس والتي مركزها مدينة شيراز.

قبل أن يتوجه داريوش إلى مصر قضى ثلاث سنوات في التعرف على عادات المصريين ليتقرب منهم.

انظر أيضًا
 زكريا بن برخيا
 حروب ميدية
 مقبرة دارا الأول
 أتوسا

روابط خارجية

مراجع

حكام توراتيون في القرن 6 ق م
داريوس الميدي
ذو القرنين
فراعنة مصر الأخمينية
فرس في الحروب الفارسية اليونانية
ملوك الأخمينيون
ملوك القرن 5 ق م أخمينيون
ملوك القرن 6 ق م أخمينيون
ملوك الكتاب العبري
مواليد عقد 550 ق م
مؤسسو مدن
وفيات 486 ق م

دارا الأول


Carlos Bracamontes (* 14. Januar 1959 in Colima) ist ein mexikanischer Fußballtrainer und ehemaliger Fußballspieler, der im Mittelfeld agierte.

Leben

Spieler
Bracamontes absolvierte seinen ersten Einsatz in der mexikanischen Primera División am 21. September 1980 für die Coyotes Neza bei der 0:2-Auswärtsniederlage gegen die Atletas Campesinos. Auch in den beiden nächsten Spielen der Coyotes gegen Unión de Curtidores (0:0) und den Puebla FC (2:0) wirkte er mit, kam aber anschließend für den Rest der Saison 1980/81 zu keinen weiteren Einsätzen.

Gleich bei seinem ersten Einsatz in der darauffolgenden Saison erzielte er sein erstes Erstligator. Bei der 1:2-Niederlage beim Deportivo Toluca FC am 27. September 1981 gelang ihm der Führungstreffer in der achten Spielminute.

Sein letztes Erstligaspiel bestritt Bracamontes 19. Februar 1992 in Diensten der Tecos de la UAG auswärts bei den Cobras Ciudad Juárez.

Trainer
Nach seiner aktiven Laufbahn war Bracamontes zeitweise als Cheftrainer der Erstligavereine León FC und Dorados de Sinaloa tätig. Ferner trainierte er diverse Zweitligisten und gewann mit zwei von ihnen die Zweitligameisterschaft und die Berechtigung zum Aufstieg in die erste Liga: am Saisonende 1998/99 mit Unión de Curtidores und zwei Jahre später mit dem CF La Piedad.

Erfolge als Trainer
 Mexikanischer Zweitligameister: 1999, 2001

Quellen
 Spielerprofil bei Mediotiempo
 Trainerprofil bei Mediotiempo

Fußballspieler (CD Coyotes Neza)
Fußballspieler (Monarcas Morelia)
Fußballspieler (Club León)
Fußballspieler (CD Estudiantes Tecos)
Fußballtrainer (Club León)
Fußballtrainer (CF La Piedad)
Fußballtrainer (Dorados de Sinaloa)
Geboren 1959
Mexikaner
Mann

Carlos Bracamontes


Ümit Karan (d. 1 Ekim 1976, Almanya), Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör.

Kulüp kariyeri
Kariyerine, Almanya'da Berlin takımı Hertha Zehlendorfda başladı. Hertha Zehlendorf dan sonra Türkiyemspor Berlin'e gitti. Bunu takiben Süper Lig'e geçiş yaparak Gençlerbirliği'nde oynamaya başladı.

2001 yılında ise Galatasaray'a transfer oldu ve yine takımının şampiyonluğa erişmesinde büyük pay sahibi oldu. 2004-2005 sezonunun ikinci yarısında Galatasaray'ın antrenörü Gheorghe Hagi ile anlaşmazlıklar sonucu Borussia Mönchengladbach, Hannover 96 ve DSC Arminia Bielefeld ile sözleşme için masaya oturdu. Ancak Ümit Karan Bundesliga takımlarının tekliflerini geri çevirerek; son anda Büyükşehir Belediye Ankaraspor ile anlaştı. 2005 sezonunun sonuna kadar Ankaraspor için oynayan Ümit Karan, kiralık sözleşmesinin sona ermesiyle tekrar Galatasaray'a döndü.

2005-2006 sezonunda ise tekrar Galatasaray için oynamaya başlayan Ümit Karan, sezon içinde attığı 17 gol ile gol krallığına aday oldu. Ama geçirdiği sakatlık nedeniyle sezonu kapatarak gol krallığına da veda etmek zorunda kaldı. 2006-2007 sezonunun başında takımdaki yerini geri aldı ve Süper Ligi'ndeki 100. golünü 18 Eylül 2006'da Beşiktaş'a karşı kaydetmiştir. 2006-2007 sezonunda Galatasaray ile UEFA Şampiyonlar Ligi'nde sahaya 3 maçta kaptan olarak çıktı. İngiltere'de oynanan Liverpool-Galatasaray maçında attığı 2 golle dikkatleri üzerine çekti. Fakat takımını mağlubiyetten kurtaramadı. 2009-10 sezon başında Eskişehirspor'a bedelsiz olarak transfer oldu. 31 Mayıs 2012 tarihine kadar Eskişehirspor ile sözleşmesi bulunmaktaydı. 2011-2012 sezonundan itibaren Eskişehirspor'da sportif direktörlük görevine getirildi. Süper Lig'de 136 gole ulaşarak 2011 yılında futbol kariyerini noktaladı.

2020 Ağustosta Amatör futbola destek olmak istediğini belirten 43 yaşındaki Ümit Karan, Vefaspor'a sembolik olarak transfer olmuştur

Futbolculuk sonrası
2011-12 sezonu önce Eskişehirspor kulübünde Sportif Direktör olarak görev yapmıştır.

6 Ekim-3 Kasım 2016 tarihleri arası 2. Lig takımı Tepecikspor'un sportif direktörlüğünü yapmıştır.

Teknik direktörlük kariyeri
Ümit Karan Temmuz 2017'de, Amerika Birleşik Devletleri'nin Cosmopolitan 1. Ligi'nde mücadele eden ve yönetimi ağırlıklı olarak Malatyalı iş adamlarından oluşan Malatyaspor USA takımını çalıştırmaya başlamış ve Kasım ayında görevinden ayrılmıştır.

4 Ekim 2018'de Karan, Kuzey Makedonya'nın 1. Lig takımı Shkupi'nin teknik direktörü olma teklifini kabul etti. Beklentileri yerine getirmek için mücadele eden takımı ligde 9. sıradaydı. İlk oyununu 21 Ekim 2018 tarihinde yapan Shkupi, düşük performans gösterdiği rakibe karşı 2-1 kazandı. Üsküp merkezli kulüpten sorumlu ilk sezonunda ligi 4. sırada bitirmeyi başardı ve böylece takım tarihinde ilk kez UEFA Avrupa Ligi elemelerine katıldı. İskoçya'nın Glasgow Rangers ekibine karşı sahasında ilk maçta 0-0 berabere kalıp, deplasmanda 2-0 yenilerek elendiler. 26 Ağustos 2019'da Karan, görevini bıraktığını açıkladı. Son maçında Renova ile 2-2 berabere kalmıştır.

4 Eylül 2020 tarihinde Bölgesel Amatör Ligde yer alan Vefa'nın teknik direktörlüğüne getirildiği bildirilmiştir.

30 Aralık 2020 tarihinde, TFF 1. Lig takımlarından Menemenspor'un teknik direktörlüğüne getirilmiştir. Sezon sonu ise Menemenspor'dan ayrılmıştır.

Şike davası
Ümit Karan, 3 Temmuz 2011'de "Şike Yapmak" ve "Teşvik Primi vermek" iddialarıyla gözaltına alındı. Daha sonra savcılık tarafından ifadesi alınan Karan, tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi. Çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. Yaklaşık 5 ay Metris Cezaevinde tutuklu kaldıktan sonra Sporda Şiddet ve Düzensizliği Önleme Yasası'nda yapılan değişiklikten sonra tahliye edildi.

Mahkeme kararları
İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi, 2 Temmuz 2012 tarihinde Ümit Karan'ın "Teşvik Primi vermek" suçunu işlediğine hükmetti. Mahkeme, Ümit Karan hakkında "Spor kulüplerinde ve federasyonlarda görev yapmaktan yasaklama" ve "Stadyumlara giriş yasağı" kararları verdi.

Ayrıca Ümit Karan Türkiye Futbol Federasyonu tarafından yapılan sportif yargılamada "Müsabaka sonucunu etkilemeye teşebbüs" gerekçesiyle 2 yıl müsabakalardan men cezası ile cezalandırıldı.

17 Ocak 2014 tarihinde Yargıtay 5. Ceza Dairesi, hakkındaki mahkeme hükmünü bozmuştur.

Millî takım kariyeri
16 kez Türkiye A millî takımına çağrılan Ümit Karan, 10 maçta forma giymiş ve 3 gol atmıştir.

Özel hayatı
2005 yılından bu yana Zeynep Karan ile evlidir. Çiftin, Ümit Can isminde bir oğlu vardır.

Futboldan men edildikten sonra işletmecilik yapmaya başlamıştır. Acun Ilıcalı'nın davetiyle Survivor Ünlüler-Gönüllüler 2013 yarışmasında ünlüler takımında yarışmaya katılmış ve 3. olmuştur.

İstatistikleri

Millî takım istatistikleri

Millî takım golleri
NOT: Evsahibi olarak Türkiye baz alınmıştır.

Başarıları

 Gençlerbirliği
 Türkiye Kupası: 2000-01
 Galatasaray
 Süper Lig: 2001-02, 2005-06, 2007-08
 Türkiye Süper Kupası: 2008

Katıldığı yarışmalar
 2013 - Survivor Ünlüler-Gönüllüler - Üçüncülük
 2018 - Survivor 2018 - Onikincilik
 2022 - Maske Kimsin Sen? - Gözcü

Kaynakça

Dış bağlantılar

 TFF Resmi İnternet Sitesi - Futbolcu Ümit Karan Proffili

1976 doğumlular
Berlin doğumlu futbolcular
Türk asıllı Almanlar
Türk erkek futbolcular
Galatasaray SK futbolcuları
Gençlerbirliği SK futbolcuları
Ankaraspor futbolcuları
Eskişehirspor futbolcuları
Türkiyemspor Berlin futbolcuları
Türkiye millî futbol takımı futbolcuları
Süper Lig 100'ler kulübü futbolcuları
Yaşayan insanlar
Forvet futbolcular
Süper Lig futbolcuları
Türk teknik direktörler
1. Lig teknik direktörleri
Menemen FK teknik direktörleri
Survivor yarışmacıları
24 Erzincanspor teknik direktörleri
Uşakspor teknik direktörleri

Ümit Karan


Uruguay Hava Kuvvetleri Uçuş 571 ya da And Dağları uçak kazası, havacılık tarihinde özel yeri olan bir uçak kazası. 13 Ekim 1972 tarihinde 45 kişiyi taşıyan bir uçak And Dağları'na çarpıp düşmüş, hayatta kalan 16 kişi ancak 23 Aralık 1972 günü kazanın üzerinden iki aydan uzun bir süre geçtikten sonra kurtarılabilmiştir.

Kaza ve kurtarma çalışmaları
13 Ekim 1972 Cuma günü, bir Uruguay Hava Kuvvetleri twin turboprop Fairchild FH-227D uçağı, Uruguay'ın Montevideo şehrindeki Stella Maris Koleji'nin "Old Christians" isimli ragbi takımını And Dağları üzerinden geçen bir uçuşla Şili'nin Santiago şehrinde yapacakları karşılaşmaya götürüyordu.

Yolculuk bir gün önce 12 Ekim'de Carrasco Uluslararası Havaalanı'nda başlamıştı ancak fırtınalı dağ havası yüzünden, uçak geceyi geçirmek üzere Arjantin'in Mendoza şehrine inmişti. 13 Ekim öğleden sonra yolculuğa devam etmek üzere havalanan uçak kısa süre sonra dağlardaki bir geçidin üzerinden uçmaya başlamıştı. Uçağın pilotu Santiago'daki hava kontrol görevlilerine Şili'nin Curicó şehri üzerinde olduğunu bildirmiş ve iniş için gereken izni almıştı. Daha sonra bunun ölümcül bir hata olduğu ortaya çıkacaktır.

Hâlâ dağların üzerinden seyretmesine rağmen bulut örtüsünün içinden geçerek alçalmaya başlayan uçak kısa süre sonra isimsiz bir zirveye çarptı. Sonraları Cerro Seler adı verilen, Glaciar de las Lágrimas (Gözyaşları Buzulu) olarak da bilinen zirve, Şili ile Arjantin arasındaki uzak dağlık sınırda Cerro Sosneado ve Tinguiririca Volkanı arasında yer alıyordu. 4.200 metrelik rakımda zirveye çarpan uçağın sağ kanadı koparak geriye doğru fırladığında kuyruk üzerindeki dikey dengeleyiciyi kopararak gövde üzerinde arkada kocaman bir delik açılmasına neden olmuştur. Az sonra ikinci bir zirveye çarpan uçağın sol kanadı da kopunca geriye yalnızca havada ilerleyen bir gövde kalmıştır. Yere çakılan gövde dağın dik bir eğiminden kayarak bir kar yığınına takılarak durabilmiştir.

İlk günler

Kırk beş yolcudan on ikisi kaza esnasında ya da hemen sonra, beşi ertesi sabah ve biri de yaralarına yenik düşerek sekizinci gün ölmüştür. Geride kalan 27 kişi dondurucu soğuk altında dağların yüksek rakımında hayatta kalmanın çok zor olduğu koşullarla karşı karşıya kaldı. Şartların gerektirdiği hiçbir teçhizata sahip değillerdi. Yirmi dört yaşındaki Adolfo "Fito" Strauch, pilot kabinindeki güneş siperliklerinden yararlanarak birkaç güneş gözlüğü yapmıştı ancak, kar körlüğünü engellemek için dağcı gözlükleri, soğuktan koruyacak giysileri ve buzda yürüyebilmek için kramponları yoktu. Daha da kötüsü hiçbir tıbbi gerecin olmamasıydı. Aralarında bulunan Tıp birinci sınıfta okuyan iki öğrenci uçaktan kalanlarla kırık çıkıklar için derme çatma ateller yapmak zorunda kalmıştır.

Arama
Üç ülkeden arama ekipleri kaybolan uçağı aramaya başladılar. Ancak beyaz olan uçak, karın içinde kaldığından gökyüzünden görülemiyordu. Sekiz gün sonra arama çalışmaları durduruldu. Uçakta transistörlü küçük bir radyo bulan çocuklar dağdaki on ikinci günlerinde aramaların durdurulduğunu haber aldılar. Kurtulanlarla yapılan röportajlara dayanarak yazılmış olan Alive: The Story of the Andes Survivors adlı kitapta Piers Paul Read aramaların durdurulduğunu öğrendikten sonra geçenleri şöyle aktarır:

Roy'un etrafında toplananlar haberi duyduktan sonra ağlamaya ve dua etmeye başladılar. Batıda yükselen dağlara doğru sakince bakan Parrado dışında hepsi ağlıyordu. Gustavo [Coco] Nicolich uçaktan çıkıp geldiğinde suratlardaki ifadeden ne olduğunu anlamıştı. Bavullardan ve ragbi formalarından yapılmış olan duvardaki delikten tırmanarak loş tünelin ağzında çömeldi, hüzünlü gözlerle ona bakanlara "Hey çocuklar" diye bağırdı, "iyi haberler var! Az önce radyodan duyduk. Aramayı durdurmuşlar.". Uçağın içinde bir sessizlik olmuştu. İçinde bulundukları çıkmaz durumun ümitsizliğini idrak ettikçe ağladılar. Paez kızgınlıkla Nicolich'e bağırdı: "Allah aşkına bunun neresi iyi haber?". "Çünkü" dedi Nicolich, "Buradan kurtulmak bize kaldı." Tek başına bu çocuğun cesareti herkesin umutsuzluğa kapılmasını önlemişti. (88-9, ilk baskı)

Yiyecek ve içecek
Hayatta kalanların elinde sadece birkaç çikolata, çerez ve birkaç şişe şarap vardı. İlk günlerde, zaten az olan yiyecek stoklarını aralarında azar azar paylaşarak idare etmeye çalıştılar. Fito karı eriterek su elde etmenin bir yolunu buldu.

Ne kadar az pay etseler de, stoklar kısa sürede tükendi. Karla kaplı dağlık arazide ne bir doğal bitki örtüsü vardı ne de herhangi bir hayvan yaşıyordu. Hayatta kalabilmek için, ölen arkadaşlarının cesetlerini yemeye karar verdiler. Bu, kolay alınmış bir karar değildi, ölenlerin çoğu hem sınıf arkadaşları hem de yakın dostlarıydı. Nando Parrado 2006 yılında yayımlanan Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home adlı kitabında bu kararı şöyle yorumlar:

Yüksek rakımda vücudun kalori ihtiyacı astronomiktir… açlıktan ölüyorduk ve yiyecek bulma umudumuz da kalmamıştı, ama açlığımız o kadar arttı ki yine de aramaya devam ettik… tekrar tekrar uçağın gövdesinde kalmış kırıntıları aradık durduk. Bavulların deri kısımlarını koparıp yemeye çalıştık. Bu maddelerdeki kimyasalların bize yarardan çok zarar vereceğini bile bile… Koltuk oturaklarını saman buluruz ümidiyle parçaladık ama içinden sadece yenmesi mümkün olmayan koltuk süngeri çıktı. Tekrar tekrar aynı sonuca varıyordum kafamda: Eğer üstümüzdeki elbiseleri yemeyeceksek burada alüminyumdan, plastikten, buz ve kayadan başka hiçbir şey yoktu. (94-95)

Piers Paul Read'in  Alive kitabında önemle üzerinde durduğu gibi yolcuların hepsi Katolikti. Read'e göre bazıları yaptıklarını Hristiyanların Eucharist ayinine denk gördü. Bazıları başlarda çekingen davrandıysa da hayatta kalmanın başka bir yolu olmadığını anlayarak birkaç gün içinde fikirlerini değiştirdiler.

Çığ
İlk başta hayatta kalanların sekizi uçağın enkazında uyurken üzerlerine düşen bir çığ sonucu 29 Ekim gecesi hayatını kaybetti.

Zor kararlar
Çığdan sonra çocukların bazısı, hayatta kalabilmenin tek yolunun dağları tırmanarak aşmak ve yardım aramak olduğunda ısrar ettiler. Yardımcı pilotun Curico'yu geçtiklerini belirtmesi nedeniyle Şili topraklarının, batıda yalnızca birkaç mil ötede olduğunu düşünüyorlardı. Grubun içinde en sağlıklı ve güçlü olanlar her yöne doğru yaptıkları ufak yürüyüşlerle hem uçağın kopan kuyruğunu hem de kaza anında kaybolan arkadaşlarını araştırdı. Böyle bir yürüyüş sonucunda altı kişinin cesedini, daha yüksek bir rakımda buldular. Yürüyüşlere katılmak isteyenler, bu kadar yüksek rakımda yürümenin ve amansız geçen soğuk gecelere dayanmanın zorluğu karşısında bundan vazgeçtiler.

Birkaç denemeden sonra Nando Parrado, Roberto Canessa ve Antonio "Tintin" Vizíntin'den oluşan son bir grup kuruldu. Roberto Canessa'nın ısrarıyla ilk önce Parrado ile birlikte kuyruğu bulmak için doğuya doğru gitmeye karar verdiler. Bu denemelerinde uçağın kuyruğunu buldular. Kuyruğun içinde birkaç bavul bulunuyordu. Çok az yemek artığı, bir çizgi roman, giysi ve sigara buldular. Tintin'in bulduğu, boruların çevresine sarılmış yalıtım malzemesi, daha sonra kurtulmalarını sağlayan önemli bir nokta olacaktı.

Telsiz
Kazadan hemen sonra uçağın kokpitindeki telsizi kullanmak için bir girişimde bulunmuşlardı ama telsizi çalıştıracak güç kaynakları yoktu. Kazadan kurtulan ancak daha sonra çığ altında kalarak ölen uçağın bakım görevlisi, uçağın akülerinin kaybolan kuyruk bölümünde olduğundan söz etmişti.

Kuyruğu bulunca akülerin yerini de tespit ettiler ancak uçağın gövdesine taşınamayacak kadar ağır olduğunu fark edince telsizi kuyruğun yanına getirmeye karar verdiler. Geriye dönen çocuklar, hayatta kalanların en gençlerinden Roy Harley'nin gönülsüz de olsa yardım etmesini sağladılar. Harley aralarında elektronikten anlayan tek kişiydi. Birkaç gün süren uğraşının ardından Harley ve Canessa telsizi çalıştıramayacaklarına karar verip geri döndüler. Telsizin akü ile değil, uçak motorunun ürettiği güçle çalıştığını bilmiyorlardı.

Uyku tulumu
Artık tek kurtuluş yolunun batıya doğru dağları aşmak olduğunun farkına varmışlardı. Ancak geceleri hayatta kalmanın bir yolunu bulmadan tırmanmaya çalışmak olanaksızdı. İşte bu noktada uyku tulumu fikri ortaya atıldı.

Nando Parrado, Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home adlı kitabında otuz dört yıl sonra şunları yazacaktı:

İkinci büyük zorluk, özellikle de gün batımından sonra soğuktan kendimizi korumaktı. Yılın bu zamanlarında gündüzleri hava sıcaklığı donma derecesinin üzerine çıkabiliyordu ancak geceleri bizi öldürecek kadar soğuk oluyordu. Ayrıca artık açık yamaçlarda sığınacak bir yer bulamayacağımızı da biliyorduk. Uzun geceleri donmadan geçirebilmenin bir yolunu bulmalıydık ve uçağın kuyruk bölümünden kurtardığımız yalıtım malzemeleri bize çözüm yolunu gösterdi… yolculuk hakkında fikirlerimizi paylaşırken bu yalıtım parçalarını birbirine dikerek büyük ılık bir battaniye yapabileceğimizi fark ettik. Sonra da bu battaniyeyi ikiye katlayıp kenarlarını diktiğimizde, üç kişinin içine girip soğuktan kendini koruyabileceği büyük yalıtılmış bir uyku tulumu yapabileceğimizi anladık. Üç kişinin vücut sıcaklığı ve yalıtkan malzemenin yardımıyla en soğuk gecelerin bile üstesinden gelebilecektik.

Carlitos bu işi üstüne aldı. Daha küçük bir çocukken annesinden dikiş dikmeyi öğrenmişti. Annemin makyaj çantasında bulduğum dikiş setini kullanarak hemen işe koyuldu… daha hızlı çalışabilmek için bize de dikiş dikmeyi öğretti ve hepimiz sırayla işe koyulduk… Carlitos, Coche, Gustavo [Zerbino] ve Fito içimizdeki en hızlı ve en iyi terzilerdi. (170-1)

Uyku tulumu tamamlandıktan ve hayatta kalanlardan Numa Turcatti yaraları nedeniyle öldükten sonra, daha önceleri kararsız olan Canessa da yola çıkmanın doğru olacağına kanaat getirdi ve üç yolcu 12 Aralık'ta tırmanmaya başladılar.

12 Aralık

12 Aralık 1972'de, kazanın üstünden iki ay geçtikten sonra Parrado, Canessa ve Vizintín tırmanmaya başladılar. Önde giden Parrado'yu diğerleri sık sık yavaşlaması için uyardı. Hâlâ çok soğuk olmasına rağmen, uçağın kuyruğundan çıkardıkları yalıtım malzemesi ile yaptıkları uyku tulumu sayesinde geceleri hayatta kalabildiler.

Tırmanışlarının üçüncü gününde, Parrado diğer ikisinden önce dağın tepesine ulaştı. Orada gördüğü, kelimenin tam manasıyla nefesini kesti. Göz alabildiğince dağlar uzanıyordu önünde. Uzaklarda küçük bir "Y" görünce dağdan çıkışın buradan olduğunu düşündü ve umudunu kaybetmedi. Tırmanışlarının planladıklarından daha fazla enerji gerektireceğini anlayınca ve yiyecek stokları da azalınca Parrado ve Canessa, Vizintín'i kaza mahalline geri gönderdiler. Geri dönüş sadece üç saat sürdü.

Kurtarma ve geri dönüş

Parrado ve Canessa birkaç günlük yürüyüşün sonunda kar çizgisinin bitimine ulaştı. Dokuzuncu gece dinlenmek için durakladılar. Parrado ateş yakmak için çalı çırpı toplarken Canessa'nın dikkatini, nehrin öte yakasında at üzerinde bir adama benzer bir karaltı çekti ve Parrado'ya nehrin kenarına inmesi için bağırdı. Önce Canessa'nın hayal gördüğünü sanmışlardı ancak sonunda üç atlıyı gördüler. Aralarındaki nehre rağmen Nando ve Canessa durumlarını adamlara anlatmaya çalıştılar. Atlıların içindeki Şilili Huaso Sergio Catalan "yarın" diye bağırarak cevap verdi. Kurtarılacaklarını anlamışlardı ve nehrin kenarında uyumak için yerleştiler. Ertesi gün geri dönen atlılar bir taşa kâğıt ve kalem bağlayarak delikanlılara attılar. Parrado uçak kazası hakkında bir not yazarak taşı onlara geri attı. Catalan, at üzerinde çok uzun bir yol katederek yardım aramaya gitti ve sonunda helikopterlerle bir kurtarma ekibi geldi. Nando helikopterlerle birlikte dağlara, diğer hayatta kalanların yerini göstermek için geri döndü. 13 Ekim Uruguay Hava Kuvvetleri Uçuş 571 kazasından sağ kurtulanların olduğu haberi uluslararası basına da sızdığından yöre gazeteci akınına uğradı.

Dağda kurtarma
Kaza yerinde kalanlar Parrado ve Canessa'nın yardım bulduğunu ertesi gün radyodan öğrendi. Aynı gün, 22 Aralık 1972'de öğleden sonra iki arama kurtarma görevlisi ve Parrado'yu taşıyan helikopter  bölgeye ulaşarak hayatta kalanların yarısını helikoptere aldı. Kurtarma görevlileriyle birlikte geride kalanlar, geceleyin And Dağları'nda uçuşun zorluğu nedeniyle ertesi sabah gelecek olan helikopteri bekledi. İkinci helikopter 23 Aralık günü gün doğarken kaza mahalline ulaştı ve kazadan kurtulan on altı kişinin tamamı kurtarılmış oldu. Kurtulanlar Santiago'daki hastanelere götürülerek, yükseklik hastalığı, dehidratasyon, soğuk çarpması, kırık kemikler, iskorbüt ve kötü beslenme nedeniyle tedavi gördüler.

Kötü haber
Kazazedeler, yanlarında taşıdıkları peynirleri yiyerek hayatta kalmayı başardıklarını söylediler. Diğer detayları aileleriyle paylaşmayı planlamışlardı. Ancak kaza yerinde çekilen fotoğraflar basına sızdırıldı ve sansasyon yaratmak üzere hazırlanmış yazılarla kamuoyunun önüne neredeyse atıldılar.

Kazadan kurtulanlar 28 Aralık günü Montevideo'da Stella Maris Koleji'nde bir basın toplantısı yaparak son 72 gün başlarına gelenleri anlattılar.  (Daha sonraki yıllarda iki kitabın yayımlanmasına, iki filmin çekilmesine ve bu olay hakkındaki resmî web sitesinin hazırlanmasına da yardımcı oldular).

Kazada ölenlerden geriye kalanlar, kaza mahallinden yarım mil ötedeki bir taş yığının altına gömüldü. Mezarın tam ortasına demir bir haç kondu. Uçağın gövdesinden geriye kalanlar maceraperestlerin ilgisini çekme ihtimaline karşı yakıldı.

Kitaplar

Alive: The Story of the Andes Survivors (1974)
Kurtarılmalarından iki yıl sonra yazılan ilk kitap, Alive: The Story of the Andes Survivors, kurtulanlarla ve aileleriyle röportaj yapan Piers Paul Read tarafından yayımlanmıştır. Önemli bir başarı kazanan bu kitap hâlâ popülerliğini korumaktadır. Kitabın açılışında, kazadan kurtulanlar, niçin bu kitabın yazılmasını istediklerini şöyle belirtir:

Bu kitabın yazılmasına ve dağda olanlar hakkında çıkan söylentilere karşı doğrunun bilinmesine karar verdik. Çektiklerimizin ve dayanışmamızın öyküsü olan bu kitabı ölen dostlarımıza ve en çok ihtiyaç duyduğumuz anda sevgi ve anlayışla bizi kucaklayan ailelerine adıyoruz.

Miracle in the Andes (2006)
Kurtulmalarından otuz dört yıl sonra Nando Parrado Vince Rause ile birlikte Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home adlı kitabını yayımladı. Olumlu tepkiler alan kitabının başında Parrado kamuoyunun olaya tepkisini şöyle anlatır:

Aslında hayatta kalıp kurtulmamız ulusal bir gurur konusu olmuştu. Başımızdan geçen çetin olaylar görkemli bir macera olarak kutlanıyordu. ...Dağlarda yaşadıklarımızın görkemle yakından uzaktan alakası olmadığını onlara nasıl anlatacağımı bilemiyordum. Orada yalnızca çirkinlik ve korku ve ümitsizlik ve masum insanların ölümünü izlemenin yarattığı düşkünlük vardı. Aynı zamanda, konunun yalnızca hayatta kalmak için ne yemek zorunda kaldığımızla ilgili yaratılan sansasyon ile de sarsıldım. Kurtarılmamızdan kısa süre sonra Katolik Kilisesi'nin resmî yetkilileri Kilise doktrinine göre ölülerin etini yiyerek günah işlemediğimizi açıkladı. Roberto'nun da dağda dediği gibi, eğer kendimizin ölmesine izin verseydik günah işlemiş olacağımızı dünyaya duyurdu. Beni asıl rahatlatan, ölen arkadaşlarımızın ailelerinin bize olan desteklerini kamuoyuna açıklamalarıydı. Tüm dünyaya, hayatta kalabilmek için yaptıklarımızı anladıklarını ve kabul ettiklerini bildirdiler… onların bu jestine rağmen birçok gazete, pervasızca bu olaydan yararlanmak amacıyla, sadece beslenme şeklimize odaklandı. Hatta bazı gazeteler ön sayfalarında dehşet verici görüntülerin üzerine korkunç başlıklar attı. (247-8)

Filmler
Survive: Supervivientes de los andes (1976)

Meksika yapımı filmin yönetmeni René Cardona'dır. Clay Blair'in 1973'te yazdığı Survive isimli kitaptan uyarlanmıştır.

Alive: The Miracle of the Andes (1993)
Alive: The Miracle of the Andes, farklı eleştiriler aldı. Filmin yönetmeni Frank Marshall'dı ve Piers Paul Read'in Alive: The Story of the Andes Survivors adlı kitabını temel alıyordu. Filmin başrolünde Ethan Hawke yer almıştı ve film John Malkovich tarafından anlatılıyordu.

Nando Parrado filme teknik danışmanlık yaptı. Carlitos Páez ve Ramon "Moncho" Sabella filmin çekimi için yeniden hazırlanan uçak gövdesini ziyaret ederek setin tarihsel doğruluğunu sağlamak için yardımcı oldular ve oyunculara olayların nasıl geliştiğini anlattılar.

Alive: 20 Years Later (1993)
Alive: 20 Years Later Jill Fullerton-Smith'in yazıp yönettiği ve yapımcılığını üstlendiği belgesel film. Martin Sheen anlatıcı olarak yer almıştır. Belgesel, kazadan kurtulanların yirmi yıl sonraki yaşantılarını inceliyor ve Alive: The Miracle of the Andes filminin yapımına katılımlarını anlatıyor.

Resmî web sitesi (2002)
2002 yılında olayın 30. yıl dönümü nedeniyle kurtulanlar için resmî bir internet sitesi   kuruldu. Viven! El Accidente de Los Andes başlığını taşıyan site İspanyolca ve İngilizce versiyonlara sahiptir.  .

Kurtulan onaltı kişi
 José Pedro Algorta, 21
 Roberto Canessa, 19
 Alfredo "Pancho" Delgado, 24
 Daniel Fernandez, 26
 Roberto "Bobby" François, 20
 Roy Harley, 20
 José Luis "Coche" Inciarte, 24
 Alvaro Mangino, 19
 Javier Methol, 38
 Carlos "Carlitos" Páez, 18
 Nando Parrado, 22
 Ramon "Moncho" Sabella, 21
 Adolfo "Fito" Strauch, 24
 Eduardo Strauch, 25
 Antonio "Tintin" Vizíntin, 19
 Gustavo Zerbino, 19

Ölenler
24 yolcu ve beş mürettebatın tamamı dağda öldü:

 Francisco "Panchito" Abal, 21
 Gaston Costemalle, 23
 Rafael Echavarren, 22
 Albay Julio César Ferradás, 39, Pilot
 José Guido Magri, 23
 Alexis "Alejo" Hounié, 20
 Yarbay Dante Lagurara, 41, Yardımcı pilot
 Filipe Maquirriain, 22
 Mrs. Graciela Mariani, 43
 Julio Martínez Lamas, 24
 Teğmen Ramon Martínez, 30, Yönbulucu
 Daniel Maspons, 20
 Juan Carlos Menéndez, 22
 Mrs. Liliana Methol, 34
 Mrs. Esther Nicola, 40
 Dr. Francisco Nicola, 40
 Gustavo "Coco" Nicolich, 20
 Arturo Nogueira, 21
 Mrs. Eugenia Parrado, 50
 Susana "Susy" Parrado, 20
 Marcelo Pérez, 25
 Enrique Platero, 22
 Çavuş Ovidio Ramirez, 26, Kabin görevlisi
 Çavuş Carlos Roque, 24, Bakım görevlisi
 Daniel Shaw, 24
 Diego Storm, 20
 Numa Turcatti, 24
 Carlos Valeta, 18
 Fernando Vasquez, 20

Resim galerisi

Kaynakça

Kitaplar
 2006: Parrado, Nando (Vince Rause ile). Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home.
 2005: Read, Piers Paul. Alive: Sixteen Men, Seventy-two Days, ve Insurmountable Odds -- The Classic Adventure of Survival in the Andes (yeniden basım)
 1974: Read, Piers Paul. Alive: The Story of the Andes Survivors (ilk baskı)

Makaleler
 Dowling, Claudia Glenn. "Still Alive." Life Magazine (Şubat 1993): 48-59.

Filmler
 1993: Alive: The Miracle of the Andes
 1993: Alive: 20 Years Later (belgesel)

Dış bağlantılar
 Viven! El Accidente de Los Andes (Resmî websitesi) İspanyolca ve İngilizce
 Röportajlar
 Konferanslar

Arjantin'deki havacılık kazaları ve olayları
Yamyamlık olayları
1972'de Arjantin
1972'de havacılık kazaları ve olayları
Fairchild F-27 içeren kazalar ve olaylar
1972'de Uruguay

Uruguay Hava Kuvvetleri'nin 571 sefer sayılı uçuşu


Mirceștii în pastel este un film românesc din 1964 regizat de Radu Hangu.

Prezentare

Note

Legături externe

Vezi și
 1964 în film

Filme românești
Filme în limba română
Filme din 1964
Filme dramatice românești

Mirceștii în pastel


Belarusça veya Beyaz Rusça (беларуская мова - belaruskaya mova), Rusça ile beraber Belarus'un resmî dili. Hint-Avrupa dil ailesinin Slav dilleri grubunun Doğu Slav dilleri alt grubuna dahil olup toplam konuşan sayısı yaklaşık 7 milyondur. Mevcut Anayasa (Madde 17) uyarınca Belarus Cumhuriyeti'nde Rusça ile birlikte iki resmî dilden biridir. Ek olarak, Rusya, Litvanya, Letonya, Polonya ve Ukrayna'nın bazı bölgelerinde bu ülkelerdeki Belaruslu azınlıklar tarafından konuşulmaktadır.

Belarusçanın iki farklı standardı mevcuttur. İlki Narkamaŭka da denilen 1933 yılından beri kullanılmakta olan resmî form; ikincisi Taraškevica da denilen 1918-1933 arasında kullanılmış olan klasik formdur. Klasik form, resmî formdan temel olarak yazım konusunda ayrılsa da morfoloji ve sözcük dağarcığı bakımından da farklılık gösterir. Resmî form Rusçaya, klasik form da Lehçeye yakın olduğundan birinin diğerine tercih edilmesinde bireylerin politik görüşleri ve millî duyguları rol oynayabilir.

1999 yılında yapılan nüfus sayımında, Beyaz Rusça yaklaşık 3.686.000 Belarus vatandaşı (nüfusun % 36.7'si) tarafından "evde konuşulan bir dil" olarak belirtildi. Belarusluların yaklaşık 6.984.000'i (%85.6) Beyaz Rusçayı "anadilleri" olarak ilan etti. Ethnologue gibi diğer kaynaklar, rakamı yaklaşık 2,5 milyon aktif konuşmacı olarak gösterdi. Belarus hükûmeti tarafından 2009 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Belarusluların %72'si evde Rusça konuşurken, Belarusça aktif olarak Belarusluların yalnızca %11.9'u tarafından kullanılmaktadır. Belarusluların yaklaşık %29,4'ü Belarusça yazabilir, konuşabilir ve okuyabilirken, %52,5'i sadece okuyup konuşabilmektedir. UNESCO Dünya Dilleri Tehlike Atlası'na göre Belarus dilinin savunmasız olduğu belirtilir.

Dilin adı
Belarusçanın hem çağdaş hem de tarihsel olarak konulmuş bir dizi ismi vardır.

Resmi adı (romanize)

 Belarusian (aynı zamanda Belarusan, (; Belarussian) - "Belarus" ülkesinin adından türetilmiştir, Belarus Dışişleri Bakanlığı tarafından yurtdışında kullanılması resmi olarak onaylanmıştır (1992) ve o zamandan beri tanıtılmaktadır.

Tarihsel

 Byelorussian (aynı zamanda Belorussian, Bielorussian) - Belarus ülkesinin Rusça dilindeki adından ("Byelorussia" Kiril: Белоруссия) türetilmiştir. Bu isim SSCB döneminde (1922–1991) ve daha sonra Rusya Federasyonu'nda resmi olarak (Rusçada) kullanıldı.
 Beyaz Rusça veya Beyaz Rutence (ve diğer dillerdeki karşılıkları) - Kelimenin tam anlamıyla, birleşik Belarusça kelimesinin parçalarının kelime kelime çevirisidir. Dile atıfta bulunan "Beyaz Rutence" terimi, en az 1921'den beri İngilizce metinlerde yer almaktadır.

Alternatif isimler

 Büyük Litvanca (вялікалітоўская (мова)) - 1960'lardan beri Yan Stankyevich tarafından önerilen ve kullanılan, "Moskovitlerin Belarus topraklarını çağırma geleneğiyle ilgili isme sahip olmanın azalan geleneğinden" ayrılmayı ve "Belarus devletinin büyük geleneğine" ait olmayı amaçladı.
 Krivitsa, Krivichanskaya, Krivskaya (крывіцкая/крывічанская/крыўская (мова) - Lehçe: język krewicki) Belarus ulusunun oluşumunun temellerindeki ana kabilelerden biri olan Slav kabilesi Krivichi'nin adından türetilmiştir. 19. yüzyılda Belarusça-Lehçe konuşan yazarlar Jaroszewicz, Narbut, Rogalski, Jan Czeczot tarafından yaratılmış ve kullanılmıştır. Vacłaŭ Łastoŭski tarafından güçlü bir şekilde desteklenmiştir.

Alfabe
Belarus alfabesi, ilk olarak Eski Kilise Slavcası için bir alfabe olarak kullanılan Kiril alfabesinin bir çeşididir. Modern Belarusça alfabesinin formu 1918'de tanımlanmıştır ve otuz iki harften oluşmaktadır. Bundan önce Belarusça; Belarus Latin alfabesiyle, Belarus Arap alfabesi ile (Lipka Tatarları tarafından) ve İbrani alfabesi ile (Belarus Yahudileri tarafından) yazılmıştır.

Diğer dillerle olan ilişki
Belarusça, Rusça ve Ukraynaca dilleri arasında yüksek derecede karşılıklı anlaşılırlık vardır. Doğu Slavcası içinde, Belarus dili en çok Ukraynaca ile yakından ilgilidir.

Notlar

Kaynakça

Dış bağlantılar

 Ethnologue report for Belarusian
 English-Belarusian dictionaries, in Lacinka
 Łacinka.org (Belarusça)
 Metrica of GDL
 Statutes of GDL
 pravapis.org - Belarusian language (Belarusça)
 Fundamentals of Modern Belarusian
  Belarusan English Dictionary from Webster's Online Dictionary

Estonya'daki diller
Letonya'daki diller
Rusya'daki diller

Belarusça


Die Zwillingsbrüder Gert & Uwe Tobias (* 1973 in Brașov (deutsch: Kronstadt), Rumänien) sind deutsche zeitgenössische Künstler.

Leben
Die Brüder Tobias studierten in den Jahren 1998 bis 2002 an der Hochschule für Bildende Künste Braunschweig. Bereits während der Studienzeit zeigten sie ihre Werke in verschiedenen Ausstellungen.

Seit 2010 werden die Künstler hauptsächlich durch die Berliner Galerie Contemporary Fine Arts (Nicole Hackert & Bruno Brunnet) vertreten.

Das Zwillings-Künstlerpaar lebt und arbeitet in Köln.

Werk
Das Werk des Duos umfasst schwerpunktmäßig großformatige, sehr farbintensive Holzschnitte und sogenannte Schreibmaschinenzeichnungen, also Bilder, die aus mittels einer Schreibmaschine geschriebenen Lettern zusammengesetzt sind. Immer wieder werden Motive aus dem Geburtsland der Künstler aufgegriffen, auch Folklore und Volkskunst stehen im Mittelpunkt vieler Werke.

Preise und Auszeichnungen
 2004: Peter Mertes Stipendium, Bonner Kunstverein, Bonn
 2007: HAP-Grieshaber-Preis
 2007: Kunstpreis der Cologne Fine Art and Antiques, Köln
 2009: Grafikpreis des Landes Nordrhein-Westfalen

Ausstellungen
 2016: Gert & Uwe Tobias – Grisaille, Pinakothek der Moderne – Staatliche Graphische Sammlung München
 2013: Gert und Uwe Tobias, Kunstmuseum Ravensburg.
 2013: Gert und Uwe Tobias, Whitechapel Gallery, London, England.
 2012: Gert & Uwe Tobias – Dresdener Paraphrasen, Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Kupferstich-Kabinett
 2012: Gert & Uwe Tobias, Kunstverein Hamburg, Hamburg
 2011: Gert & Uwe Tobias, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag, Niederlande.
 2010: Gert & Uwe Tobias. Zeichnungen und Collagen, Wilhelm-Hack-Museum, Ludwigshafen am Rhein.
 2010: Gert & Uwe Tobias, Contemporary Fine Arts, Berlin.
 2010: Gert and Uwe Tobias, Nottingham Contemporary, Nottingham, England.
 2009: Gert & Uwe Tobias, Museum Franz Gertsch, Burgdorf, Basel-Land, Schweiz.
 2009: Zurück nach Vorwärts zu, Kunsthalle Wien, Projektraum, Wien.
 2009: La Conserva, Centro de Arte Contemporaneo Ceuti, Ceuti, Murcia, Spanien.
 2008: Gert & Uwe Tobias, Kunstmuseum Bonn, Bonn.
 2008: Kunsthalle Emden, Emden.
 2007: Projects 86, Museum of Modern Art, Manhattan, New York City, USA.
 2007: Udstillingsplakate, Bergen Kunsthall, Gallery No. 5, Bergen, Norwegen.
 2007: If you Build it, they will come, Brukenthal-Museum, Sibiu (dt.: Hermannstadt), Rumänien.
 2007: Made in Germany – Aktuelle Kunst aus Deutschland, Sprengel-Museum, Hannover und Kunstverein Hannover.
 2007: Nichts brennt an, nichts kocht über, Kunstverein Heilbronn.
 2006: Hammer Projects, Hammer Museum, Los Angeles, Kalifornien, USA.
 2006. Palais des Beaux arts, Brüssel, Belgien.
 2005: Roswitha meets Dionysos, The Breeder, Athen, Griechenland.
 2005: 10 Yers!, Galerie Michael Janssen, Köln.
 2003: Bis ans Ende der Welt, Kunstverein Konstanz, Konstanz.
 2001: Neue Besen kehren gut, Städtische Galerie Wolfsburg, Wolfsburg.

Literatur
 Rhoda Eitel-Porter: "Gert & Uwe Tobias". Print Quarterly, XXX, no. 3, September 2013, S. 361–365
 Michael Hering: Gert & Uwe Tobias – Dresdener Paraphrasen, Hatje Cantz, Ostfildern 2012, ISBN 978-3-7757-3454-7.
 Doede Hardeman (ed.): Gert & Uwe Tobias. Ausstellung im Gemeentemuseum Den Haag, Snoeck, Köln 2011, ISBN 978-90-8910-264-5.
 Alexander B. Eiling: Gert & Uwe Tobias. Contemporary Fine Arts, Berlin 2010, ISBN 978-3-931355-58-6.
 Alexander B. Eiling: Gert & Uwe Tobias. Zeichnungen und Collagen. Kerber, Bielefeld 2010, ISBN 978-3-86678-371-3.
 Veit Görner/Kristin Schrader (Hrsg.): Gert & Uwe Tobias. Snoeck, Köln 2009, ISBN 978-3-940953-09-4.

Weblinks
 Biografie der Künstler bei artnet.de
 Gert & Uwe Tobis bei artfacts.net

Einzelnachweise

Bildender Künstler (Deutschland)
Absolvent der Hochschule für Bildende Künste Braunschweig
Deutscher
Künstlerduo
Zwillinge

Gert & Uwe Tobias


Zephyrinus is  a Latin masculine name (derived from the Greek , the name of the west wind).   The name has related forms in modern languages:
 Zéphyrin or Zéphirin (French); feminine: Zéphyrine
 Zephyrin or Zephirin (German); feminine Zephryine
 Zeferino (Italian); feminine: Zeferina
 Ceferino, Zeferino or Seferino (Spanish); feminine: Ceferina, Zeferina or Seferina

The name can refer to the following:

People

Men
 Pope Zephyrinus (died 217), pope and saint
 Zepherinus Joseph (born 1975), Saint Lucia athlete
 Zéphyrin or Zepherin Ferrez (1797–1851), French-Brazilian sculptor and engraver
 Zéphirin Diabré (born 1959), Burkina Faso politician
 Zéphirin Gerbe (1810–1890), French naturalist
 Zephyrin Engelhardt (1851–1934), German Franciscan and historian
 Zéphyrin Camélinat(1840–1932), French communist and political activist
 Zéphyrin Toé (1928–2013), Burkina Faso bishop
 Louis-Zéphirin Joncas (1846–1903), Canadian journalist and politician
 Louis-Zéphirin Moreau (1824–1901), German bishop

Women
 Marie Zéphyrine of France (1750–1755), French princess
 Princess Amalie Zephyrine of Salm-Kyrburg (1760–1841), German princess

See also
 Ceferino, a given name
 Rosa 'Zephirine Drouhin', a rose
 Zeferino, a given name
 Zephyrina Jupon, a type of skirt

Zephyrinus


Stînca Mare este un monument al naturii de tip geologic sau paleontologic în raionul Glodeni, Republica Moldova. Este amplasat la 2 km est de satul Cobani. Are o suprafață declarată de 105 ha, dintre care doar 16,34 ha s-au conservat ca monument geologic. Obiectul este administrat de Primăria satului Cobani.

Descriere

Stânca propriu-zisă are o lungime de  m, lățime de 100 m și o înălțime relativă de 40 m. Este înconjurată din trei părți de râul Camenca, care o delimitează de terenurile agricole din preajmă, și se află la 5 km distanță de defileul Butești.

Formațiunile recifale de la Cobani sunt menționate în lucrările geologului rus  la sfârșitul secolului al XIX-lea. Ele constituie ultimul segment al șirului de toltre din zona Prutului de mijloc.

Stînca Mare este unicul recif care s-a păstrat din aria protejată de 105 ha. Ea reprezintă un corp recifal alungit, alcătuit din roci de vârstă badeniană în partea inferioară și calcare volhiniene în partea superioară. Este constituită din organisme marine coloniale cu schelet calcaros (alge, foraminifere, briozoare, corali), cochilii de moluște (cercetate de geologul N. A. Ianakevici în anii 1960) și resturi împrăștiate ale scheletelor altor animale. Grotele din pereții recifului și din zona adiacentă nu au beneficiat de studiere detaliată, dar se cunoaște că aici au locuit oameni în epoca de piatră. Reciful este un loc prielnic pentru plante calcifile (ferigușa, școaldina, acul pămîntului, urechelnița, schiverechia, văvalnicul) și mai multe vietăți rare și exotice de origine mediteraneană (șarpele cu abdomenul galben, șarpele lui Esculap, pescărușul albastru, acvila țipătoare mare și acvila țipătoare mică, egreta mare ș.a.).

Statut de protecție
În 1988, stânca a fost la un pas de a fi distrusă și a fost salvată prin intervenția ecologiștilor. Obiectivul a fost luat sub protecția statului prin Legea nr. 1538 din 25 februarie 1998 privind fondul ariilor naturale protejate de stat. Deținătorul funciar al monumentului natural este Primăria comunei Cobani.

Aria prezintă interes științific pentru biologi, geologi și geografi. Are valoare peisagistică, instructivă și turistică, iar populația locală folosește acest loc pentru recreere.

Pentru a întări statutul de protecție, este necesară marcarea hotarelor ariei protejate și instalarea unui panou informativ.

Galerie de imagini

Referințe

Bibliografie

Legături externe

Monumente ale naturii de tip geologic sau paleontologic din Republica Moldova
Raionul Glodeni

Stînca Mare


Buzul, dağ zirvelerinde yaz kış erimeyen ve yer çekiminin etkisiyle yer değiştiren büyük kar ve buz kütlesidir. Eğimli arazilerde yıllar boyunca biriken kar kütlesinin önce buzkar, sonra da buza dönüşmesiyle oluşur. Buzullar okyanuslardan sonra dünya üzerindeki ikinci büyük su deposu ve en büyük tatlı su deposudur, tatlı suyun % 98,5'ini oluştururlar. Hemen hemen her kıtada buzullara rastlanır. Dünya'nın belirli bölgeleri, bütün yıl erimeyen ve "buzul" adını alan buzlarla kaplıdır. Bunlar kutup bölgeleriyle yüksek dağların tepeleridir. Buzul oluşabilecek bölgenin deniz yüzeyinden yüksekliği, enlemin artmasıyla azalır. Ekvator yakınlarında 0° enlem çevresinde buzullara rastlamak için Runewenzorilerin 4.400 m yüksekliğine çıkmak gerekirken, Alplerde (45°) 2500 m'ye, Norveç'te (60°) 1500 m'ye çıkmak yeterlidir. Kutupta buzullara deniz yüzeyinde rastlanır.

Buzullarla taşınan kayalar ve çökeltilerle oluşan uç, yanal, yer ve orta buzultaşları, buzul teknesi (U şekilli vadiler), buzyalağı (buz sirki) buzullarla ilgili jeolojik yüzey şekilleridir.

Buzulların oluşumu ve yapısı

Buzulu oluşturan kar sürekli olarak donma ve erimeye maruz kalır ve taze yağan kar tanelerinden bir çeşit taneli kar olan buzkar (névé) hâline dönüşür. Üzerindeki buz ve kar katmanlarının basıncı altında bu taneli kar daha da yoğun olan eski kara (firn) dönüşür. Yıllar süren bir dönemden sonra eski kar katmanları daha da sıkışarak buzulu oluşturan buza dönüşür. Buzulların kendine özgü mavimsi renginin nedeni gökyüzünün de mavi görünmesini açıklayan Rayleigh saçılımıdır.

Buzulun alt katmanları basınç nedeniyle erimeye maruz kalır ve buzulun tamamı bir akışkan gibi hareket eder. Buzullar akışkan gibi hareket etmek için eğime ihtiyaç duymaz, birikme bölgelerinde sürekli yağan karın birikmesi bu hareketi sağlar. Buzulların üst katmanları kırılgandır ve zaman zaman yarıklar (crévasse ve Bergschrund) oluşturur. Bu yarıklar nedeniyle gerekli güvenlik önlemi alınmadan buzulun üzerinde gitmek tehlikelidir. Eriyen buzul suları, buzulun içinden ve altından tüneller kazarak akar ve buzulun hareketini kolaylaştırır.

Kar yağışının çoğunu alan en üst kısma "birikme bölgesi" denir. Genel kural olarak buzulun yüzey alanının %60-70 arası birikme bölgesi sayılır. Buradaki buz kalınlığı bölgedeki kayanın aşırı erozyona uğramasına neden olacak kadar büyük bir kuvvetle aşağı doğru baskı uygular. Buzul bölgeden gittikten sonra kalan kâse ya da amfiteatr biçimindeki bu çöküntüye buzyalağı ya da sirk adı verilir.

Buzulun diğer ucuna, bittiği yere, çökelti ya da aşınma bölgesi adı verilir. Bu bölgede eriyerek kaybolan buz, kar  yağışıyla birikenden daha fazladır. Aynı zamanda buzul çökelleri bu bölgede ortaya çıkar. Buzulun yok olana kadar inceldiği bölgeye buzul cephesi denir.

Her iki bölgenin birleştiği yüksekliğe denge hattı denir. Bu yükseklikte yeni kar yağışı ile biriken buzun miktarı, aşınma ile kaybedilen buzun miktarına eşittir. Birikme bölgesinin aşağı doğru olan aşındırma kuvvetleri ile aşınma bölgesinin çökel bırakma yatkınlığı birbirini dengeler. Ancak yanal erozyon kuvvetleri dengelenmediğinden, akarsuların oyduğu v şeklindeki akarsu vadileri buzullar tarafından u şekilli buzul vadilerine dönüşür.

Bir buzulun "sağlığından" söz edilirken birikme bölgesinin alanı aşınma bölgesinin alanıyla kıyaslanır. Sağlıklı buzulların birikme bölgesi daha geniş olur. Doğrusal olmayan birçok bağlantı, birikme ve aşınma arasındaki ilşkiyi belirler.

Küçük Buz Çağı'nın ardından 1850 yıllarında dünya buzulları oldukça önemli oranda geri çekildi. Bu gerilemenin ana sebebi sanayi Devrimi'nden sonra dünya üzerinde giderek artan oranda karbondioksit (CO2) üretilmesi ve bu karbondioksidin karbonik asit üretmek için gereksinimi olan suyu doğrudan buzullardan almasıdır. Avrupa'daki Alp Dağları buzullarının yakınlarında kurulan fabrikalar oldukça önemli oranda yakıt tüketmiş ve yanma sonucu ortaya çıkan bu karbondioksidi atmosfere bırakmıştır. 1980'lerden itibaren hızlanan bu geri çekilme, küresel ısınma ile bağlantılandırılmaktadır.

Buzulların oluşabilmesi, bulundukları enleme ve iklime bağlıdır. Kutup bölgelerinde buzullar deniz seviyesinde iken, Alp Dağları'nda 2.700 - 3.500 m yüksekliktedir. Dönencelerin arasında ise buzullarla daha yükseklerde karşılaşılabilir. Bir buzulun oluşması ve devamlılık sağlaması için yağış olması ve yağarak biriken buzun aşınarak kaybolan buzdan fazla olması gerekir. Çok soğuk iklimlerde bile yeterince yağış almayan bölgelerde birikme olmayacağından, buzullar da oluşmaz. Dördüncü zaman'daki (kuvaterner) buz çağlarında Sibirya'nın büyük çoğunluğu, orta ve kuzey Alaska ve Mançurya'nın tamamı bu durumdaydı. Günümüzde de Antarktika'nın McMurdo Kuru Vadileri'ndeki ve And Dağları'nın 19°S ile 27° enlemleri arasındaki bölümünde, aşırı kurak Atacama Çölü'nün üzerindeki alanda da bu nedenle buzullara rastlanmaz. And Dağları'nın bu bölgesi deniz yüzeyinden 6.700 m yüksekte olmasına rağmen, soğuk Humboldt akıntısı yağışı tamamen engeller. Ek bilgi:
Dünyadaki tüm buzullar erirse deniz seviyesinin 7m ile 12 metre artacağı tahmin edilmektedir.

Buzulların hareketi

Buzullar, içeriden ve dışarıdan olmak üzere iki şekilde hareket eder. Buz, kalınlığı 50 metreyi geçene dek oldukça kolay kırılan bir katı madde gibi davranır. 50 metreden daha derinde oluşan basınç, buzun "plastik" hale gelmesine ve akmasına neden olur. Buzulu oluşturan buz, üst üste birikmiş molekül katmanlarından oluşur. Bu katmanlar arasındaki bağlar görece zayıftır. Stres iç bağ kuvvetlerini aştığında katmanlar birbirinin üzerinde kaymaya başlar.

İkinci hareket şekli de temelden kaymadır. Buzulun tamamı, eriyen suların yarattığı kaydırıcı etkiyle birlikte üzerinde bulunduğu ortamın üzerinde kayarak ilerler. Buzulun tabanına doğru basınç arttıkça buzun erime noktası da azalır, dolayısıyla buz erimeye başlar. Buz ile kaya arasında hareket sonucu oluşan sürtünme ve dünyanın içinden gelen jeotermal ısı da erimeye yardımcı olur. Ilıman buzullar genellikle bu şekilde hareket eder.

Kırılma bölgesi ve yarıklar
Görece daha sert ve kırılgan olan buzulun ilk 50 metresi kırılma bölgesini oluşturur. Bu bölgede buzun tamamı bir arada hareket eder. Birbiri üzerinde kayan katmanlar yoktur, aksine bu bölgedeki buz bütün olarak alttaki plastik şekilde akan buzun üzerinde kayar. Buzulun üzerinden geçtiği arazideki düzensizlikler bu bölgede kırılmalara neden olur. Oluşan yarıklar 50 metre derinliğe kadar inebilir. Bu derinlikte plastik akışla karşılaşan yarıklar daha fazla ilerlemez.

Kolayca fark edilmeyen yarıklar nedeniyle buzulları gezmek tehlikelidir.

Buzul hareketinin hızı
Buzul yer değiştirmesinin hızını, kısmen sürtünme belirler. Sürtünme nedeniyle buzulun altı, üstünden daha yavaş yer değiştirir. Dağ buzullarında ayrıca vadinin yanlarında oluşan sürtünme de kenarların merkeze göre daha yavaş hareket etmesine neden olur. 19. yüzyılda yapılan deneylerle bu kanıtlanmıştır. Bir dağ buzuluna hat şeklinde çakılan kazıklar izlenmiş ve öncelikle ortadaki kazıkların daha uzağa gittiği gözlemlenmiştir.

Ortalama hız değişiklik gösterir. Bazı buzullar o kadar yavaş hareket eder ki, buzulların yarattığı çizikler arasında ağaçlar bile yetişir. Bazı buzullar ise günde birkaç metre hızla hareket eder. Uydu fotoğrafları Antarktika'daki Byrd Buzulu'nun yılda 750 - 800 metre hareket ettiğini gösterir, bu da günde yaklaşık 2 metre demektir.

Birçok buzulun, buzul dalgası adı verilen çok hızlı hareket ettikleri dönemler vardır. Bu buzullar birdenbire hızlanana kadar normal hızda hareket eder. Buzul dalgası sırasında normal hızlarının 1.000 katı hıza ulaşan buzullar, bu dönem geçtikten sonra normal hızlarına dönerler.

Buzul aşındırması

Kayalar ve çökeltiler, değişik sebeplerle buzulların yapısına eklenir. Buzullar araziyi başlıca iki yöntemle aşındırır: Çizme  ve parçalama.

Kayayatağının kırık yüzeyinden akarak geçen buzul, kaya parçalarını yerinden kaldırarak buzun içine katar. Bu sürece kaya parçalama denir. Buzulun altındaki su, kaya çatlaklarının arasına girer ve bunu izleyen donma neticesinde genişleyen buz, kayaları parçalayarak kayayatağından ayırır. Buz hâline gelerek genişleyen su, kaldıraç kolu görevi görerek kayaları ayırır. Bu süreç sonunda her çeşit kaya ve çökelti buzulun bir parçası haline gelir.

Zımparalama, buzun ve içindeki kayaların kayayatağı üzerinde kayarak zımpara kağıdı gibi davranması ve altındaki yüzeyi pürüzsüz hâle gelene kadar zımparalaması sürecidir. Toz haline gelen kaya parçalarına kaya unu denir ve 0,002 ile 0,00625 mm. büyüklüğündeki kaya taneciklerinden oluşur. Kaya ununun fazla olduğu zamanlarda, karıştığı erime sularının rengi grileşir.

Buzul aşınmasının bir başka görünür özelliği buzul çiziğidir. Buzulun alt kısmında büyük kaya parçaları olduğunda, bunların kayayatağında uzun çizikler yaratması sonucu oluşur. Bu çiziklerin yönleri dikkate alındığında buzul hareketinin yönü de belirlenebilir.

Bir buzulun aşındırma hızı değişkendir ve dört önemli faktöre bağlıdır:
 Buzul hareketinin hızı,
 Buzulun kalınlığı,
 Buzulun alt kısmında bulunan kaya parçalarının şekli, miktarı ve sertliği, ve
 Buzulun altında bulunan arazi yüzeyinin görece kolay aşınabilmesi.

Buzulda biriken maddeler genellikle aşınma bölgesinin sonuna kadar taşınır ve orada bırakılır. Buzul çökelleri başlıca iki farklı tiptedir:
 Buzul tili: Doğrudan buzuldan bırakılan çökelti. Buzul tilinin içinde en küçükten en büyüğe kadar değişik kaya ve malzeme bulunabilir. Buzultaşları (moren) oluşturan temel yapı da budur.
 Akarsu çökeli ve tortul kayaçlar: Bunlar suyla biriken çökeltilerdir. Büyük parçalar küçük parçalardan ayrılacak şekilde katmanlar halinde birikir.

Buzul tili içinde bulunan ve yüzeyde bırakılan büyük kaya parçalarına eratik bloklar denir. Bunlar küçük çakıl taşından büyük kaya parçalarına kadar değişik boyutlarda olur. Buzulla birlikte uzun mesafe katettikleri için, üzerinde bulundukları kayalardan daha farklı tipte olabilirler. Eratik blokların bulundukları düzen, geçmişteki buzul hareketleri hakkında ipuçları verir.

Buzulların oluşturduğu yerşekilleri

Buzultaş (Moren)
Buzultaşar, buzulun getirip bıraktığı ve geri çekildikten sonra yüzeyde kalan taş oluşumlarıdır. Bu oluşumlar genellikle buzul tilinin doğrusal yığınlar halinde toplanması şeklinde görülür. Buzul tili ince tozumsu bir madde içinde küçüklü büyüklü taş ve kaya parçalarının bir araya gelmesinden oluşur. Buzultaşlara verilen moren adı Fransızca kökenlidir ve Alp  tepelerinde buzulların getirdiği tortul kayaçları adlandırmak için Fransız dağ köylüleri tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Buzultaşların değişik tipleri bulunur ve buzulun oluştukları yere göre adlandırılır:

 Uç buzultaşı: Buzul cephesinin hemen önünde oluşur. Birikme bölgesinden taşınan buza eş miktarda buzun eriyerek kaybolduğu yerde oluşur.
 Bitiş buzultaşı: Buzulun ulaştığı en uç noktada taşıyıp geri çekilirken bıraktığı yığına verilen addır.
 Yanal buzultaşı: Genellikle dağ tipi buzulların açtıkları vadilerin yan kısımlarında oluşan tortul çökeltilerdir.
 Orta buzultaşı: Yine dağ tipi buzullarda oluşan buzultaş tipidir. İki buzul birleşip tek buzul oluşturduğunda bunların yanal buzultaşları birleşerek ortada daha koyu bir bölüm oluşturur.
 Yer buzultaşı: Buzulun altında bulunan ve buzul geri çekilirken ardında bıraktığı, arazi üzerinde dalgalı yapıdaki buzul tili oluşumudur.

Drumlin

Drumlinler genelde buzul tilinden oluşan aerodinamik şekilli asimetrik tepeciklerdir. Yükseklikleri 15 ila 50 metre arasında değişir, uzunlukları ise bir kilometreye kadar erişir. Tepeciklerin dik kısmı buz akış yönüne doğru bakar, daha uzun eğimli kısmı buz akış yönünü izler.

Drumlinler drumlin sahası denen gruplar halinde bulunur. Bu sahaya bir örnek, New York eyaletinin Rochester şehrinin doğusunda görülebilir. Bu alanda yaklaşık 10.000 drumlin olduğu tahmin edilmektedir.

Drumlinleri oluşturan süreç tam olarak anlaşılmamış olsa da, şekillerine bakarak bunların eski buzulların plastik deformasyon bölgeleri olduğu söylenebilir. Buzulların ilerleyerek eski buzulların bıraktığı çökeltileri değiştirmesiyle birçok drumlin oluştuğu düşünülmektedir.

Buzul vadisi
Buzlanmadan önce dağ vadileri suyun aşağı doğru aşındırmasıyla oluşan V şekline sahip olurlar. Buzlanma sırasında bu vadiler genişler, derinleşir ve U şekilli buzul vadileri oluşur. Derinleşme ve genişlemenin yanı sıra; buzul, aşınma nedeniyle vadiyi daha pürüzsüz hale getirir. Bu nedenle vadi boyunca uzanan arazi çıkıntıları yok olur, yerine tıraşlanmış yamaçlar oluşur.

Ana buzul hattına bağlanan küçük buzul kolları bulunur. Bu küçük buzul kolları, yeri aşındırırken ana buzul kadar derine inemezler. Dolayısıyla buzullar geri çekildikten sonra, bu kolların oluşturduğu vadiler buzulun oluşturduğu çöküntüden daha yukarıda kalır. Bu oluşuma "asılı vadiler" denir.

Zımparalama ve parçalanmadan etkilenmiş arazinin bazı kısımlarında çöküntüler suyla dolup paternoster göllerini oluşturur. Hristiyanların kullandığı tesbih tanelerine benzedikleri ve tesbih gibi, ipe benzeyen ince kanallarla birbirlerine bağlandıkları için Latince babamız anlamına gelen sözcükten bu adı almışlardır.

Buzulun başladığı yerde corrie adı verilen ve sirke benzeyen buzyalakları bulunur. Kâse şeklinde olan buzyalaklarının üç tarafı dik yamaçlarla kapalıdır ancak dördüncü taraf vadiye açılır. Buzyalaklarında buz birikir. Önceleri dağın yan yüzlerinde düzensiz arazi şekilleri olarak başlayan oluşum buzun ilerlemesiyle büyüyerek buzyalağı haline gelir. Buzul eridikten sonra buzyalakları genelde tarn adı verilen küçük dağ göllerine dönüşür.

Bir sırtla birbirinden ayrılan iki buzul varsa, zamanla iki buzyalağı arasındaki bu sırt aşınarak aret şekline dönüşür. Bu oluşum zamanla dağ geçidine dönüşebilir.

Buzullar aynı zamanda yüksek enlemlerde görülen fiyordların ve yarların oluşumuna da neden olur.

Aret ve buzul boynuzu
Keskin kenarları olan dar sırtlara "aret" denir. Üç ya da daha fazla aretin birleşmesiyle piramidimsi zirve şeklinde ve çok dik kenarları olan "buzul boynuzları" oluşur.

Her iki yüzey şekli de aynı süreçten geçerek, buzyalaklarının parçalanma yoluyla genişlemesi ve buzun çalışması sonucu oluşur. Buzul boynuzları tek bir dağı çevreleyen buzyalakları yüzünden oluşur. Aretler de benzer şekilde oluşur ancak buzyalakları bir daire içinde değil de karşılıklı olarak bir sırtın iki yakasında bulunur. Aynı zamanda iki paralel buzulun birbiriyle çarpışmasından da oluşabilir. Bu şekildeki buzul dilleri aşınma yoluyla sırtları kazarak vadi duvarlarını zımparalar.

Hörgüçkaya
Buzulun yolu üzerinde bulunan bazı kaya oluşumları "hörgüçkaya" diye bilinen küçük tepecikler şeklinde aşınır. Buzul aşınması yoluyla oluşan bu tepecikler, uzun yuvarlağımsı, asimetrik ve hörgüç şeklinde kaya yatağının şekillenmesiyle oluşur. Buzulun geldiği yöne doğru tatlı bir eğimle inen kayaların, buzulun gittiği yöne doğru olan eğimleri ise oldukça diktir. Buzulun geldiği taraftaki yüzey aşınırken, diğer taraftan kaya parçaları koparılarak buzla beraber taşınır. Bu yüzdeki kaya, suyun etkisi, çatlaklardaki buzlanma ve yapısal stres nedeniyle parçalanır.

Tortul çökelti katmanlaşması
Aşınma bölgesinden akan su, buzuldan uzaklara giderken beraberinde ince aşınmış çökeltileri de götürür. Akan suyun hızı azaldıkça, askı halindeki bu maddeleri taşıma yetisi de azalır. Yavaş yavaş bu maddeler su tarafından tortu halinde bırakılarak alüvyon düzlüğü oluşturur.

Alüvyon vadilerinde ortaya çıkan bir oluşum da kazan adı verilen havuzcuklardır. Buzulların yarattığı çukurlar buzul tillerinde de oluşur. Büyük bir parça buz bu tilin içinde sıkışıp, buzul geri çekildikten sonra eridiğinde çökelti içinde delik şeklinde oluşumlar bırakır. Bir kilometre çapında bir buzulun erimesi için yaklaşık 30 yıllık bir zaman gerekmektedir.

Bu şekilde oluşan çöküntülerin çapı genelde 2 km'yi geçmese de, ABD'nin  10.000 göl ülkesi diye bilinen Minnesota eyaletinde bu şekildeki bazı çöküntüler 10 ila 50 metre derinliğe sahip olup 50 km çapa ulaşırlar.

Kama ve esker
Bir buzul boyut olarak kritik noktaya ulaştığında akışı durur ve buz sabit hale geçer. Bu esnada erimeyle oluşan su buzulun üstünden, içinden ve altından akmaya ve gerisinde tortul çökeltiler bırakmaya devam eder. Buz eridikçe arkasında bu tortuların oluşturduğu sütun, teras ya da öbek şeklinde çökeltiler bırakır. Bu çökeltiler genel olarak buz ile temas halindeki çökeltiler olarak bilinir.

Sütun ya da höyük şeklindeki çökeltilere kama denir. Bazı kamalar, erime suyunun buzulun içindeki açıklıklardan bıraktığı tortularla oluşur. Diğer bir deyişle kama, erime suyunun buzulun dışına doğru yarattığı deltalarda tortu bırakmasıyla oluşur.

Buzul, bir vadiyi işgal edince vadinin kenarlarında teras ya da kamalar oluşturabilir.

Uzun ama genelde dar olan, yılankavi şekildeki çökelti tipine esker denir. Buzul eridikten sonra geride erime suyunun taşıyarak bıraktığı kum ve çakılın oluşturduğu sırt şeklidir. Bu sırtların bazıları 100 m yüksekliğe sahiptir ve uzunlukları da 100 km yi geçebilir.

Lös çökelleri
Çok ince buzul çökeltileri ya da kaya unu, çoğunlukla çıplak yüzeylerden rüzgârlarla alınıp asıl alüvyon biriken alandan ötelere taşınır. Rüzgârla taşınan lös çökelleri Çin'in bazı bölgeleri ve ABD'nin ortabatısında görüldüğü gibi yüzlerce metre derinliğe sahip olabilir.

Buzul tipleri

Buzullar başlıca ikiye ayrılır:

 Dağ buzulları (ya da Alp tipi buzullar): Dağlarda ve dağlık alanlarda bulunan buzullar.
 Kıtasal buzullar (ya da  örtü buzulları): Buz Çağı'ndan kalma ve kıtaların geniş alanlarına yayılan buzullar.

Dağ buzulları tipleri

Vadi buzulu

Buzul olarak adlandırılan oluşumların klasik bir biçimidir: Karın üzerine çıkan zirvenin hemen altında besleme havzası görevi yapan buzyalağı ve bir vadinin tüm genişliğini kaplayan ve ırmak şeklinde uzanan bir buzdili ile akarsuya dönüşen buzul cephesi.

Bir vadi buzulu bir veya daha fazla birikme bölgesinden oluşabilir. Komşu buzullarla birleşerek akan buz kütlesi daha da büyüyebilir.

Vadi buzullarına örnekler:
 Fransa'daki Mer de Glace (Buz denizi),
 İsviçre'deki Aletsch Buzulu,
 Alaska'daki Bering Buzulu.

Yamaç buzulu
Genelde bir dağın yamacında bulunan küçük buzullardır. Tek bir birikme bölgesinden ve bazen de küçük bir hareket bölgesinden oluşur. Bu buzullarda aşınma bölgesi ile nadiren karşılaşılır. Buzuldan kütle kaybı ya uçunum ile  ya da buz bacalarının (serakların) düşmesi ile olur. Buz bacalarının düştüğü yerde buzul oluşumları ortaya çıkabilir.

Yamaç buzullarına örnekler:
 Fransa'da Ailefroide Buzulu,
 Fransa - Pelvoux'da La Momie Buzulu,
 Fransa'da Grande Casse (Büyük Yarık)'taki Grands Couloirs Buzulu.

Sonradan oluşan buzul
Yamaç buzullarındaki buz bacalarının düşmesi sonucu ortaya çıkan ve çok yer kaplamayan buzul tipleridir. Aslında bunlar yamaç buzullarının aşınma bölgesi sayılabilir. Vadi buzulu oluşturamayacak kadar küçük olan bu buzullarda hem uçunum hem de yüzeyden erime görülebilir.

Buzyalağı (Sirk) buzulu
Bir buzyalağının tamamını kaplayan ve burada sabit duran buzul biçimidir. Aslında bir vadi buzulunun birikme bölgesidir. Bir birikme bölgesi, dar bir hareket bölgesi ve aşınma bölgesi bulunur.

Buzyalağı buzuluna örnekler:
 Fransa'da Arsine Buzulu,
 Avusturya - Jochdohle'de Stubaier Buzulu.

Dağeteği (Piedmont) buzulu
Bir dağ sırasının eteğindeki düzlüğe ulaşan vadi buzulunun bir çeşididir. Birikme ve hareket bölgesi klasik yapıdadır ancak aşınma bölgesi ya parça parça yayılır ya da tek bir buzul parçası olarak düzlüğü kaplar. Buzul parçasının önünde bir sandur düzlüğü oluşabilir. Bu düzlükte drumlin (hörgüçlü kaya), esker, kama, kazan, eratik blok ve buzultaş gibi buzul oluşumlarına rastlanır.

Dağeteği buzullarına örnekler:
 Alaska'da Malaspina Buzulu,
 İzlanda'da Vatnajökull'un bazı buz dillerinin son kısmı.

Kıyı buzulu
Bir buzulun dillerinden birinin denize ya da okyanusa ulaşmasıdır. Böyle bir buzul deniz seviyesinde yıllık ortalama sıcaklığın donma sıcaklığına yakın olmasını gerektirdiği için, bu duruma ancak yüksek enlemlerde rastlanır. Fiyortlara dökülen bu tür buzullara Norveç ve Alaska'da rastlanır.

Kıyı buzullarına örnekler:
 Norveç'te Svartisen Buzulu'nun Engabreen buzul dili, Atlas Okyanusu'na 20 metre mesafede durmaktadır.
 Alaska'da 39 km. uzunluğunda Brady Buzulu Büyük Okyanus'ta Taylor Körfezi'ne dökülür.
 Şili'de Brüggen Buzulu Büyük Okyanus'ta Eyre Fiyortu'na dökülür.
 Alaska'da Chenega Buzulu Büyük Okyanus'ta Prens William Boğazı'na dökülür.

Doruk buzulu (Yerel buzul şapkaları)
İnlandsis buzullarının özelliklerini paylaşırlar. Geniş bir yüzeye sahip, rastgele biçimlenmiş, kayalık katmanın büyük bir eğimde olmadığı ve geniş buzul cepheleriyle ya da buzullarla buzun tahliye edildiği kalın buzullardır. Aslında, genellikle dağların ya da yanardağların zirvelerinde bulunan küçük inlandsistirler. Eski buzul çağlarından kalan buzul kalıntılarıdır.

Doruk buzullarına örnekler:
 Tanzanya'da Klimanjaro'daki Furtwängler Buzulu,
 Alaska'da Sanford Dağı buz takkesi.

Kaya buzulu
Kaya buzulunun; kaya parçalarının arasına sızan suyun donması, oluşan kütleyi eğim doğrultusunda hareket ettirmesi ile oluştuğu kabul edilir. Yavaş hareket ederler. Bazı canlı kaya buzullarının boşluklarında duru buz görülür. Bu buzlar; yağmur suyunun sızması, eriyen buz yalağı buzulundan, yeraltı sularından oluşabilmektedir. Hareket hızı üst kısma göre alt kısımda daha yavaştır. Bazı kaya buzulları hareket etmez.

Kıtasal buzul tipleri
Yayıldıkları alan çok geniş ve kalınlıkları fazla olduğu için, arazi şekilleri biçimlerini etkilemez. Muazzam büyüklükte buz yığınlarından oluşurlar. Üst kısımları genelde çok az eğimli bir düzlüktür, ara sıra ataklarla bölünürler. Parçalı ya da bütün olarak akar ve buz akıntıları oluştururlar.

Buzul şapkaları
Genişliği 50.000 km²'den daha az olan kıtasal buzul tipidir.

Buzul şapkasına örnekler:
 İzlanda'da Vatnajökull buz takkesi,
 Kerguelen Adaları'nda Cook Buzulu (Fransa),
 Svalbard'da Austfonna Buzulu (Norveç).

İnlandsis (Kutupsal buzul şapkası)
50.000 km²'den daha geniş, kıtasal buzul tipidir. Bunlarda buz halinde bulunan su miktarı çok önemlidir. Eğer Grönland'daki buz erirse dünya denizleri 6 metre yükselir. Antarktika'daki buz erirse, bu yükselme 65 metreye kadar çıkabilir.

Dünya'da iki tane inlandsis vardır:
 Grönland inlandsisi
 Antarktika inlandsisi

Sıcaklıklarına göre buzullar
Buzullar sıcaklıklarına göre de sınıflandırılır. Bu sınıflandırma buzulların yüksekliği ve bulundukları enleme bağlı olduğu kadar, altlarında volkanik hareketlilik olup olmamasına da bağlıdır:

 Ilıman buzul (eş sıcaklıklı) yıl boyunca yüzeyin hemen altında (10 ila 20 m derinliğe kadar) erime noktasında bulunan buzullardır. Dağların (Himalayalar, Alpler ve Kayalık Dağları gibi) alçak ve orta yüksekliklerinde bulunurlar.
 Soğuk buzullar (ya da Kutup buzulları) ise tabandaki sıcaklığın yıl boyunca −30 °C'nin altında olduğu ve buzulun her zaman donma noktasının altında bulunduğu buzullardır. Kutuplarda ve dağların zirvelerinde bulunan bu tür buzullarda kütle kaybı genellikle uçunum yoluyla oluşur.
 Kutupaltı (çok sıcaklıklı) buzullarında tabandaki sıcaklık yıl boyunca −30 °C'nin altındadır. Ancak çok sıcak olan aylarda karın toplanma bölgesindeki sıcaklığı erime noktasını geçebilir. Dolayısıyla iç akaçlama bulunsa da taban erimesi yok denecek kadar azdır.

Sıcaklığa göre sınıflandırma çeşitlilik gösterdiği için, erime durumunu tanımlamak üzere buzulların değişik bölümleri kullanılır. Yaz aylarında bile erime olmayan bölüme kuru kar bölgesi denir. Yüzey erimesi bulunan ve genellikle eriyip tekrar donmuş buz lensleri ve buz tabakaları olan bölüme süzülme bölgesi denir. Önceki yaz sonundan beri toplanan karın 0 °C'ye geldiği yere ıslak kar bölgesi denir. Ekleme buz bölgesi ise çok fazla erime ve donma olan ve buz lenslerinin tek bir kütle oluşturacak şekilde kaynamış olduğu bölümdür.

Turizm

Buzullar önemli birer turist cazibe noktasıdır. Buzullara gitmenin değişik nedenleri vardır:
 Manzara,
 Yazın kayak yapabilmek,
 Buz mağaraları,
 Buz tırmanışları,
 Dağcılık,
 Motorlu araçlarla ya da yaya olarak buz üzerinde trekking.

Kıtalara göre büyük buzullar

Dünya dışındaki buzullar

Güneş sisteminde yalnız Dünya üzerinde değil diğer gezegen sistemlerinde de buzullar bulunur:
 Mars üzerinde kutuplardaki buz şapkalarının dışında da buzulların izlerine rastlanmıştır. Hatta kutuplara yakın bölgelerdeki bazı kraterlerin çatlaklarında hâlâ bazı buzulların bulunduğu sanılmaktadır.
 Jüpiter'in doğal bir uydusu olan Ganymede'nin yüzeyi su buzu ve silikatlardan oluşur.
 Jüpiter'in diğer iki uydusu olan Callisto ve Europa'nın yüzeyleri de su buzundan oluşmuştur.

Ayrıca bakınız
 Türkiye'nin buzulları
 Buzul morfoloji

Notlar

Dış bağlantılar
 Perito Moreno Buzulu'nda belli periyotlarda olan büyük bir parçalanma videosu. (Youtube)

Kaynakça
 Axis 2000 Büyük Ansiklopedi - Milliyet Hachette. 1999 Doğan Kitapçılık. Cilt 3, s.56-57 "Buzullar" maddesi.
 Théma Larousse Tematik Ansiklopedi - Milliyet. 1993-1994 Milliyet Gazetecilik. Cilt 3, s.146-147 "Buzullar ve göller" maddesi.
 "Türkiye'nin Güncel Buzulları ve Geç Kuvaterner Buzul Çökelleri", Attila Çiner, Türkiye Jeoloji Bülteni Cilt 46, Sayı 1, Şubat 2003.
 M. Tekin Yürür, Hacettepe Üniv. Jeoloji Müh. Bölümü Ders Notları
 Kemal Gürbüz, Çukurova Üniv. Jeoloji Müh. Bölümü Ders Notları
 Türkiye'deki Buzulları (İngilizce, pdf)

Buzul


Franz Kuhschmalz (auch Franz Resel, Franz Kuhschmalz von Ermland; † 10. Juni 1457 in Breslau) war von 1424 bis 1457 Fürstbischof von Ermland und von 1455 bis 1457 Weihbischof in Breslau.

Leben
Franz Kuhschmalz, dessen Eltern aus Schlesien nach Ermland eingewandert sind und vermutlich aus Kuhschmalz im Fürstentum Neisse stammten, wurde vielleicht schon in Ermland geboren. Er selbst nannte sich jedenfalls zunächst Franz Resel, was wahrscheinlich auf seinen Geburtsort Rößel verweist.

Er studierte in Leipzig, wo er den akademischen Grad eines Baccalaureus erwarb. Es ist nicht bekannt, wann er zum Priester geweiht wurde. 1412 war er an der Juristischen Fakultät der Karlsuniversität Prag immatrikuliert und 1414 oder 1415 promovierte er in Wien zum Doktor der Rechte. Anschließend war er Privatsekretär des Hochmeisters Michael Küchmeister. Beim Konzil von Konstanz gehörte er einer Gesandtschaft an, die die Rechte des Deutschen Ordens gegenüber den Ansprüchen des polnischen Königs Władysław II. Jagiełło vertreten sollte. Seit 1418 hielt er sich wieder im Deutschordensstaat auf. 1419 wurde er Domherr von Dorpat und 1420 Dompropst am Frauenburger Dom.

Nach dem Tod des ermländischen Bischofs Johannes Abezier wählte das Domkapitel am 13. Februar 1424 Franz Kuhschmalz einstimmig zu dessen Nachfolger. Nach der päpstlichen Bestätigung vom 8. April d. J. wurde er Ende Juli in der Stadtpfarrkirche von Heilsberg in Anwesenheit des Hochmeisters zum Bischof geweiht. Die Konsekration erfolgte durch Johann Marienau von Kulm und Gerhard Stolpmann von Pomesanien. Bald nach der Weihe berief er K. Petrus Steinbutt zu seinem Offizial. 1427 nahm er für seinen Sprengel die neue Landesordnung des Ordenslandes an, ergänzte sie jedoch um einige Artikel, die den Dienst der Prußen regelten. Im selben Jahr wurde auf seinen Vorschlag in Elbing eine Synode der Kirchenprovinz Riga abgehalten. 1437/38 nahm er im Auftrag des Rigaer Erzbischofs Henning Scharpenberg am Konzil von Basel teil. In seinem Bistum veranlasste er eine Visitation, deren Ergebnisse 1444 bekannt gemacht wurden. Darin werden neben Prußen und Deutschen erstmals auch Polen genannt. Es waren Siedler aus Masowien, die nach den Verwüstungen der vorausgegangenen Kriege in größerer Anzahl ins Land geholt wurden. 1449 hielt er in Heilsberg eine Synode ab, die vor allem das sittenlose Leben des Klerus anprangerte. Außerdem fasste sie den Beschluss, dass die Pfarrer in Gemeinden mit deutscher und prußischer Bevölkerung sich einen einheimischen (also prußischen) Kaplan halten sollten. Wo dies nicht möglich war, sollte für die Predigten ein Dolmetscher eingesetzt werden. Bereits um die Mitte des 14. Jahrhunderts war im Heilsberger Schloss eine Schule für zwölf Knaben gegründet worden, die den prußischen Klerus ausbilden sollte. Sie ging während der Amtszeit des Franz Kuhschmalz wegen des Dreizehnjährigen Kriegs nach 1454 ein.

Auch als Bischof beriet Franz Kuhschmalz politisch und juristisch weiterhin die Hochmeister, für die er auch diplomatische Dienste übernahm. Er war ein führender Vertreter der Politik des Deutschen Ordens, die gegen die Stände gerichtet war. Diese schlossen sich 1440 im Preußischen Bund zusammen. Trotzdem wandte er sich gegen die Versuche des Hochmeisters Konrad von Erlichshausen, das ermländische Domkapitel dem Orden zu inkorporieren. 1453/54 führte er am Hof Kaiser Friedrichs III. den Prozess gegen den Preußischen Bund, der noch vor der Rückkehr des Bischofs den Krieg gegen den Deutschen Orden begann. Da sich der Aufruhr auch in das Bistum Ermland ausbreitete, suchte Bischof Kuhschmalz Zuflucht in der Marienburg. Im Frühjahr 1455 floh er nach Breslau, zu dem er bereits Kontakte unterhielt. Bereits 1444 nach der Resignation des Bischofs Konrad von Oels war er vom Breslauer Domkapitel als dessen Nachfolger ausersehen worden, lehnte jedoch ab. Während seines Breslauer Exils wurden ihm unter Bischof Peter II. Nowag zahlreiche weihbischöfliche Handlungen übertragen. Überliefert sind u. a. am 28. September 1455 die Weihe der von Johannes Capistranus gegründeten Kirche zu St. Bernhardin, in der er Weihnachten 1455 zweimal ein Pontifikalamt hielt. Er starb am 10. Juni 1457 in Breslau. Sein Leichnam wurde im Breslauer Dom beigesetzt.

Literatur
 Hans-Jürgen Karp: Kuhschmalz, Franz († 1457). In: Erwin Gatz: Die Bischöfe des Heiligen Römischen Reiches 1448–1668, ISBN 3-428-08422-5, S. 398.
 Joseph Jungnitz: Die Breslauer Weihbischöfe. Verlag von Franz Goerlich, Breslau 1914. S. 56f.

Domherr (Dorpat)
Bischof von Ermland
Weihbischof in Breslau
Römisch-katholischer Bischof (15. Jahrhundert)
Deutscher
Geboren im 14. oder 15. Jahrhundert
Gestorben 1457
Mann

Franz Kuhschmalz


An Chusquea wilkesii in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni William Munro. An Chusquea wilkesii in nahilalakip ha genus nga Chusquea, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Chusquea

Chusquea wilkesii


A contabilidade consultiva é um modelo de negócios em que o contador utiliza seus conhecimentos adquiridos em seus anos de experiências profissionais para poder ajudar a administração e gestão de uma empresa na melhor tomada de decisão, atuando de forma mais próxima desses setores, não apenas fazendo a parte burocrática da contabilidade .

Além disso, é um movimento que busca ressignificar o papel do contador na sociedade, passando a atuar como um conselheiro estratégico proativo.  .

O modelo é uma tendência da contabilidade atual e tem transformado a maneira como profissionais e empresas do ramo prestam seus serviços, executam seus processos e atendem aos seus clientes. A contabilidade consultiva é um conjunto de soluções tecnológicas desenvolvidas para os escritórios de contabilidade, que visam a otimização dos processos, como plataformas online, softwares de gestão, aplicativos e outros recursos .

Sistemas de informação

Contabilidade consultiva