Flotasyon veya yüzdürme yöntemi, üretilecek cevherin su sevme (hidrofilik) ve su sevmeme (hidrofobik) özelliklerini kullanarak sıvı içerisinde kabarcık oluşturarak suda yüzmesi veya batması ile diğer malzemelerden ayrılmasını sağlayan bir zenginleştirme yöntemidir.

Genelde sülfürlü cevherlerin ayrıştırılmasında kullanılır. Dünyada flotasyon özellikle bakır, kurşun ve çinko cevherlerinin zenginleştirme yöntemlerinden biridir. Örnek: porfirik bakır cevherlerinde (hem oksitli hem sülfürlü) flotasyon ile sülfürlü ve oksitli olarak ayırmak mümkündür.

Yüzdürme işlemi sadece suyla yapılamadığından flotasyon için malzeme içine reaktifler eklenir. Bunlar sırası ile pH ayarlayıcı, bastırıcı, canlandırıcı, toplayıcı (kollektör), köpürtücüdür. Bu zenginleştirme yöntemi gravite ile yapılamayan zenginleştirme için uygulanır. Madencilik sektöründe önemli bir zenginleştirme yöntemidir.

Flotasyon ile zenginleştirmede verimli bir proses için, tane iriliğinin en fazla 45 mesh olması gerekmektedir. Flotasyonun uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların aynı anda oluşması gerekmektedir:

 Cevherdeki minerallerden birisi havaya karşı yüzey gerilime sahip olmalıdır.
 Hidrofobik mineraller hava kabarcıklarıyla taşınabilmelidirler.
 Flotasyon sıvısı, yüzey gerilimini aktif yapan maddeler içermelidir.

Hidrofobi ve Hidrofili

Hidrofobi ve hidrofili tanımları, flotasyon için en önemli özelliklerdir. Flotasyonda kolay yüzen taneciklere hidrofobik (su sevmeyen) denir. Eğer mineral taneciği hidrofobik değilse ve yine de yüzdürülmek isteniyorsa, yüzey kimyasının reaktiflerle değiştirilmesi gerekir. Bu taneciklerinin yüzmesinin sebebi; yüzey kimyasının doğal özelliği sayesinde, hava kabarcıklarına kolayca tutunması ve yüzeye çıkmasıdır. Bu da, tanecik ile kabarcık arasındaki adhezyon kuvvetinden kaynaklanır. Hidrofilik özellikteki minerallerde ise, hava ile tanecik arasında adhezyon kuvveti çok düşük olduğundan veya hiç olmadığından, tanecik kabarcığa tutunamamakta ve sonuç olarak batmaktadır.

Flotasyon Reaktifleri

 Toplayıcılar (Kollektörler)
 Düzenleyiciler
 pH Düzenleyiciler
 Aktifleştiriciler
 Bastırıcılar
 Koruyucular
 Kuvvetlendiriciler
 Köpürtücüler

Toplayıcılar (Kollektörler)

Kollektörlerin esas görevi, minerali hidrofobik yapmaktır. İki grupta toplanabilirler:

 Anyon Aktif Grubu
 Katyon Aktif Grubu

Temel olarak; anyon aktif grubu sülfür flotasyonunda, katyon aktif grubu ise oksit flotasyonunda kullanılır.

Ksantat (Xanthates)

Ksantatlar genelde sülfürlü minerallerin flotasyonunda kullanılır. Ksantatlar asidik ortamda hidrolize olurlar ve bu nedenle alkali ortamda etkili olurlar. Ticari isimlerinden bazıları: KEX, NaEX, NaIPX, KAX.

Ditiofosfatlar (Dithiophosphates)

Ksantatların kullanıldığı cevher tiplerinde tercih edilir. Bu toplayıcı ksantatlarla beraber kullanılırsa, flotasyon veriminde artış sağlanabilir. Ksantatların aksine, asidik ortamda kullanılabilirler. Sıvı halde satılırlar.

Yağ Asitleri

Endüstriyel hammaddelerin (metalik olmayan) flotasyonunda tercih edilir.

Düzenleyiciler

pH Düzenleyiciler
Flotasyonun ortamının pH'ını değiştirmek amacıyla kullanılırlar. Minerallerin yüzdürülüp batırılmasında pH önemli bir değişken olduğundan, flotasyon işlemi boyunca kontrol edilmeli ve düzenlenmelidir. pH'ı düşürmek için genelde sülfürik asit(H2SO4), yükseltmede ise sodyum hidroksit tercih edilir.

Aktifleştiriciler
Bazı durumlarda, kollektörler mineral taneciklerinin yüzeyini değiştirmek için yeterli olmaz. Bu gibi durumlarda, mineral kazanım verimini arttırmak için aktifleştiriciler kullanılır.

Bastırıcılar (Pasifleştiricler)
Bu tür reaktifler, belli minerallerin yüzey kimyasını değiştirmek için kullanılır. En önemli pasifleştiricilerden biri siyanürdür.

Canlandırıcılar
Belirli bir süre için pasifleştirilmiş mineralleri yeniden kazanmada kullanılır. Aktifleştiricilere göre daha zayıftır.

Köpürtücüler
Flotasyonda temel olan köpük, sadece su ile elde edilememektedir. Köpük için köpürtücülerin kullanılması şarttır. Esas görevleri yüzey gerilimini azaltmaktır. Bu şekilde, oluşan kabarcıklar bozulmadan, istenilen tanecikleri yukarı taşıyacak ve birikecektir. En önemli köpürtücülerden birisi çam yağıdır.

Kolon Flotasyonu

Flotasyon teknolojisindeki en önemli gelişme, şüphesiz ki kolon flotasyonudur. Bu kolonların verimliliği, klasik flotasyondan hücresine göre çok daha yüksektir ve bu sebeple, endüstride kullanım alanı bulmuştur. Kolonlar temel olarak iki bölümden oluşmaktadırlar. Kabarcıklar üretilip kolonun altından beslenir. Malzeme ise, genelde kolonun yüksekliğinin 2/3'nden kolona beslenir. Malzeme ile taneciklerin karşılaştığı bölge, toplama bölgesidir. Kolonun altından gelen kabarcıklar orta bir bölgede bu taneciklerle buluşurlar. Bu noktada yüzey kimyası uygun olan tanecikler, kabarcıklarla yüzeye taşınırken, kabarcıklara tutunamayan tanecikler, kolonun altına çöker. İkinci bölge ise; kolonun üstünde, köpüğün biriktiği köpük bölgesidir. Köpük bölgesi sürekli olarak, ters akımlı olarak yıkanır. Bu şekilde, köpüklerle ile beraber yükselmiş gang mineralleri yıkanarak uzaklaştırılır.

Flotasyon kolonlarını, klasik flotasyon hücrelerinden ayıran en önemli özellikler:
 Köpük bölgesindeki yıkama suyu
 Mekanik karıştırmanın olmaması
 Kabarcık üretici bir sistemin varlığı

Avantajları ise şu şekildedir:
 Klasik flotasyon hücrelerine göre verimi daha yüksektir.
 Düşük yatırım maliyeti
 Düşük işletme maliyeti
 Basit tasarım sayesinde kararlı çalışma
 Tesiste az yer işgal etmesi

Dezavantajları:
 Yüksekliğinin tesislerde sorun çıkarması
 Kabarcık üreticinin bakımı
 Yıkama suyu maliyeti

Metalurji
Madencilik

Flotasyon


An Fimbristylis dauciformis in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Ethirajalu Govindarajalu. An Fimbristylis dauciformis in nahilalakip ha genus nga Fimbristylis, ngan familia nga Cyperaceae. Ginklasipika han IUCN an species komo nangangarat-an. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Fimbristylis

Fimbristylis dauciformis


Die Liste der denkmalgeschützten Objekte in Diakovce enthält die drei nach slowakischen Denkmalschutzvorschriften geschützten Objekte in der Gemeinde Diakovce im Okres Šaľa.

Denkmäler

Legende

Einzelnachweise

!
Diakovce


Olaylar
 Hadrianus Roma İmparatoru oldu.

Doğumlar

Ölümler
 8 Ağustos - Trajan, Roma İmparatoru (d. 53)
 tarihi bilinmeyen
 Tacitus, Roma'da yaşamış hatip, avukat, senatör ve tarihçi (d. 56)

117


Macomer (sardisk: Macumère) er en by og en kommune (comune) i provinsen Nuoro i regionen Sardinien i Italien. Byen ligger i 563 meters højde og har 10.128 indbyggere (2016). Kommunen har et areal på 122,77 km² og grænser til kommunerne Birori, Bolotana, Bonorva, Borore, Bortigali, Scano di Montiferro, Semestene og Sindia.

Referencer

Henvisninger

Kommuner i provinsen Nuoro

Macomer


Die Liste der denkmalgeschützten Objekte in Zbehy enthält das eine nach slowakischen Denkmalschutzvorschriften geschützte Objekt in der Gemeinde Zbehy im Okres Nitra.

Denkmäler

Legende

Einzelnachweise

!
Zbehy


සංචරණය යන්න අතීතයේ පටන් සිදුවන්නකි.එදා ස්ථානයකින් ස්ථානයකට පැමිණීම තරම් සංචරණය සරල දෙයක් වුවද නව ලොවතුලදී එය කර්මාන්තයක්  ලෙස ගත්කල එය වඩාත් සංකීරණ වී ඇත. නව ගොලීයකරණය හමුවේ සංචාරක කර්මාන්තයද එකතැන් වන කර්මාන්තයක් නොවී නව ප්‍රවණතා මගින් ඉදිරියට පැමිණ ඇත.එබැවින් සංචාරක කර්මාන්තයද අතීතයේ පටන් දියුණු වෙමින් මෙම යුගය වනවිටදී අනිකුත් ක්ෂේත්‍රයන් සමග සම්බන්දවී ඉදිරියට යන කර්මාන්තයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.
      අතීතයේදී සංචරණය පටු සීමාවන්ට කොටු වූ දෙයකි. එය කර්මාන්තයක් ලෙස දියුණු වී නොතිබූ අතර සංචාරකයා දේශීය හා විදේශීය ස්ථානයන්ට ගොස් තම නිවාඩුව ගතකර නැවත පැමිණීම තරම් එය සීමා සහිත විය.එදා සංචාරකයා විදේශ රටකට පැමිණියේ එරට ඇති දේශගුණය විදගනීම හා ඒ ඒ රටවල උරුමයන් බලාගැනීම වැනි සම්ප්‍රදායික අරමුණු සදහාය .නමුත් මෙම සාම්ප්‍රදායික කම තුලින් ඇත්වී වර්තමානයේ එය නව ප්‍රවණතා අනුව ඉදිරියට යාමක් දක්නට ලැබේ.වර්තමාන සංචාරකයා පැමිණෙනුයේ ඉහත කී සාම්ප්‍රධායික කරනා සදහා නොවන අතර ඔහුට ආවේනික වින්දනය සොයා ඔහු පැමිණෙනු ඇත.එබැවින් ඔහුගේ අපේක්ෂා ඉටු කිරීම සදහා සංචාරක කර්මාන්තය සාම්ප්‍රදායික රාමු තුලින් ඉදිරියට පැමිණිය යුතු වේ.එබැවින් හුදු නරබුම් සංචාරයකට සේවා සැපයීමෙන් ඈත් වී සංචාරක කර්මාන්තයේ නියෙලෙන්නන් විවිධාන්ගීකරණය වූ සංචරණ ප්‍රවණතා අනුව සේවා සැපයීමට වගබලා සිටී. එසේ නව ප්‍රවනතාවන් මෙලෙස දැක්විය හැකිය.

ත්‍රසයජනක සංචරණය
ත්‍රසයජනක සංචරණය ලෙස හදුන්න්වනු ලබන්නේ ජීවිත අවදානමක් එක්කරමින් තම සංචරණ කටයුතු සිදුකිරීමයි .මෙහිදී සාමාන්‍ය ජනයා අත්හදා බැලීමට බියක් දක්වන ඇග කිලිපොලා යන අද්දැකීම් විදීම මෙහිදී සිදුවේ .මෙහිදී සංචාරකයා වින්දනය මෙන්ම පෞර්ෂ වර්ධනයක්ද අපේක්ෂා කරනු ලැබයි .මෙහිදේ ගිරිදුර්ග තරණය bungee jump ලෙස හදුන්වනු ලබන ඇදෙන කබා මගින් උස් ස්ථානයක සිට පැනීම ,කදු පහලට බයිසිකල් පැදීම ,වේගවත් ජල පහරක් හරහා පහලට ඔරු පැදීම බිත්ති නැගීම,පැරෂුට් ආධාරයෙන් අහසේ සිට පැනීම ආදිය මෙහිදී සිදුකරනු ලබයි .එසේම සංචාරක ආයතන මගින් cable car මාධ්‍ය යොදාගනු ලබන්නේද මෙම ත්‍රස්යජනක අද්දැකීම සංචාරකයාට ලබාදීම පිණිසයි.මෙහිදී සංචාරකයාගේ ආරක්ෂාව හා ප්‍රථමාධාර ලබාදීම වර්ධනය හා කඩිනම් කිරීමට සංචාරක කර්මාන්තයේ නියලී සිටින්නන්ගේ වගකීම වී තිබේ .මෙහිදී කොටස් කීපයකට වර්ගකොට මෙම ත්‍රස්යජනක සංචරණය නව ප්‍රවණතා හදුන්ව දිය හැකිය .
       කදු ශිඛර නැගීම
       සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කරන  නව ක්‍රීඩාවක් ලෙස  කදු ශිඛර නැගීම හදුනාගත හැකිය.මෙම නැගීම සිදුවන ස්ථානකීපයක් වේ. ගල් කදු නැගීම, ගොඩනැගිලි නැගීම, ගැබුරු පතල් බැසීම,හුණු කදු නැගීම,තරගයට නැගීම,හිමකදු නැගීම,ගිරිපව් නැගීම,කණු නැගීම,ගස් නැගීම ආදිය දැක්විය හැකිය.පහත සදහන් ස්ථාන මෙම ක්‍රීඩාව සදහා සංචාරක ආකර්ශනය ලැබී ඇත.
         පර්වත නැගීම සදහා සුප්ප්‍රසිද්ද ස්ථාන ලෙස අලෙස්කවේ Ozark Mountains,දකුණු අප්‍රිකාවේ  Rocklands,ස්විස්ටර්ලන්තයේ Ticino, ප්‍රංශයේ Fontainebleau, හදුනාගත හැකිය.හිමකදු නැගීම සදහා සංචාරකයන් නිතර පැමිණෙන ස්ථාන ලෙස කොලරාඩෝ Ouray,අලෙස්කවේ Valdez,නොර්වේ Rjukan,ස්ව්ස්ටර්ලන්තයේ The Alps,කැනඩාවේ Rocky Mountains ආදිය හැදින්විය හැකිය.
සැඩසුල් හරහා ඔරු පැදීම
ගංගා ආශ්‍රිත සැඩසුල් පවතින හැරුම් ස්ථාන, කුඩා ඇලි සහිත ප්‍රදේශ ,අදිවෙගයෙන් පෙන නංවමින් ජලය ගලයන ගල් පර පවතින ස්ථාන හා ගං මෝය ආශිතව කුඩා වේගවත් බෝට්ටු පැදීම සංචාරකයා සිදුකරනු ලබයි.සංචාරක  ආකර්ෂණයට ලක්වී ඇති ප්‍රධාන ත්‍රසයජනක ජලරල් පවතින තැන් කෙපයක් වේ .චිලී රාජ්‍යයේ futaleufu river,ඇමරිකාවේ කැලිෆෝර්නියාවේ cherry creek, සිම්බාබ්වේ zambezi river,ඉක්වධෝරේ rio upano, උගන්ඩාවේ වික්ටෝරියා නයිල් ආදී ස්ථාන හදුනාගෙන තිබේ .
බයිසිකල් ආශයෙන් දුෂ්කර ස්ථානය තරණය
සංචාරකයා  සංචාරක වාහන ආශය කරගනිමින් ස්ථාන කරා යාම හැරදමා සිය බයිසිකලය  ආධාරයෙන් එම සහන කරා යාමේ නව ප්‍රවනතාවයක් වේ.මෙහිදී දුෂ්කර කදු තරණය, නෙරුම් සහිත පල්ලම් මාර්ග තරණය ආදී ත්‍රසයජනක ක්‍රියාවන් බයිසිකලය ආධාරයෙන් සිදුකරනු ලබයි .සංචාරකයන් කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් මෙම සංචරණයට එක්වීම දක්නට ලැබේ .
Bangee juming
උස් ස්ථානයක එල්ලා ඇති දිග ඇදෙන සුළු කබායක් ආධාරයෙන් එය දෙපාවල බැද උස් මුදුනේ සිට පැනීම මෙහිදී සිදුකරනු ලබයි. මෙහිදී සංචාරකයා උස් කුළුණු මත සිට පැනීම,පාලම් වල සිට ගංගා මතට පැනීම සිදුකරයි .විවිද රටවල මෙම ක්‍රීඩාව සදහා අයකිරීම් හා උස ප්‍රමාණය මෙසේය .මෙම ත්‍රසයජනක ක්‍රීඩාව සදහා ඇමරිකාව හොදම ප්‍රසිද්දියක් දරන රට වන අතර අඩි 1200 සිට අඩි 100 දක්වා මෙම පැනීම සිදුකරනු ලබයි.මේ සදහා අයකිරීම ඩොලර් 40 සිට ඩොලර් 325 දක්වා වේ .ඇමරිකාව තුල මෙම ක්‍රීඩාව සිදුකරන ස්ථාන වන්නේ Royal George Bridge, Golden Gate Bridge,Rio Grande Bridge,Navajo Bridge,Crooked River Bridge,Northern California Bridges ආදියි.Bangee juming සදහා ලොව ජනප්‍රියම ස්ථානයන් වන්නේ Bloukrans River Bridge ,සිම්බාබ්වේ Victoria Falls Bridge,නේපාලයේ Bhote Khosi ,Great Canadian ,
Ice skating
හිමමත ලිස්සායාම ලොව පවතින ප්‍රධානම ත්‍රසයජනක ක්‍රීඩාවක් වේ .මෙම ක්‍රීඩාවේ නිරත වීම පිණිස සංචාරණයේ යෙදෙන බොහෝ පිරිස් හිම කදු වෙත සංචරණය කිරීම සංචාරක කර්මාන්තයේ සුලබ කටයුත්තක් වේ.හිමපතනය පවතින රටවල හා කෘතිමව හිම මාර්ග සකසා සංචාරකයාට ක්‍රීඩාවේ නිරත වීමට ඉඩ ලබාදීම සංචාරක වියපාරිකයන් කටයුතු කරයි .මෙම ක්‍රීඩාව සදහා බහුල වශයෙන් ඉන්දියාවේ kufei ඉන්දියාවේම Narkanda ස්ථාන යොදාගනී .kufei හි ක්ලොමීටර් 10 පමණ ලිස්සායමක් තිබෙන අතර Narkanda  හි දී එය කිලෝමීටර් 64ක් වේ.
මීට අමතරව ත්‍රසයජනක සංචාරණයේ විශේෂිත අවස්ථා පහත ලෙස වර්ගකර දැක්වීම සිදුකල හැකිය.
1 ආබාදිත පුද්ගලයන් සදහා වූ ත්‍රසයජනක සංචරණය
මෙහිදී සමාන්‍ය පුද්ගලයන් සිදුකරන ත්‍රසයජනක ක්‍රියා යන අර්ථය එහි ගැබ් නොවේ . සමාන්‍ය පුද්ගලයන් සිදු කරන කිමිදීම කදු නැගීම යන අවස්ථා ආබාදිත පුද්ගලයන් සිදු කිරීම මෙහි අර්ථයයි .මෙය ත්‍රසයජනක සංචරණයේ නව ප්‍රවනතාවක් ලෙස දැක්විය හැකිය.
2 ආපදා තත්වයන් නැරබීම
මෙහිදී යම් ආපදා තත්වයක් නැරබීමට යාම සිදුකරනු ලබයි .කාලගුණික හා දේශගුණික තත්වයන් හමුවේ සිදුවී ඇති ආපදා තත්වයක් නැරබීම මෙහි අර්ථය වේ .නාය යාම්,ගිනිකදු පිපිරීම්,ජල ගැලුම් මෙහිදී සංචාරකයාගේ අනුබුඋතින් බවට පත්වේ.
3 ස්වාදීශියන් හමුවීම
මෙය සාමාන්‍ය සංස්කෘතික සංචාරයක් නොවන අතර මෙහිදී සිදුවන්නේ සංචාරකයන් නිතර නොයන නොදියුණු භයානක මිනිසුන් සොයා යාමයි
4 හුදකලා වූ වනාන්තර තුල සංචරණය
මෙය පරිසර සංචරණයට ඇතුලත් නොවන අතර මෙහිදී සිදුවන්නේ යම් අවධානමක් සහිතව සමාන්‍ය සංචාරකයන් නොයන වනාන්තර ආදියෙහි කෙරෙන සංචාරයයි

කුෂිකාර්මික සංචරණය
කුෂිකර්මික සංචරනයෙදී ගොවිපලක අද්දැකීම් ලබාගැනීම සංචාරකයාගේ අරමුණ වේ . මෙය ග්‍රාමීය සංචරණය හා එක්ව පවතින සංචරණ ක්‍රමයකි .මෙහිදී ගොවිපල නැරබීම,ගොවියාගේ අද්දැකීම් ක්‍රියාකාරකම් වලට සහභාගී වීම ,මාළු බෑම ,නැවුම් එළවලු පලතුරු මිලදීගැනීම මෙහිදී සංචාරකයා සිදුකරනු ලබයි . කාබනික නිෂ්පාදන සදහා සමීප වීම මෙහිදී සිදුවෙන ලබයි.සමහර සංචාරකයන් හොටෙල් වල නවතිනවාට වඩා ග්‍රාමීය ගොවිපල තම සංචරණ කාලසීමව් නැවතීමට රුචිකත්වයක් දරයි.මෙහිදී සංචාරකයා ගොවිපලී රැදී සිටින අතරතුර වගාව බලාගැනීම සතුන්ට අහාර ලබාදීම ආදියද,මී මැසි පාලනයද ,ගොපල්ලෙකු ලෙස එමකලය ගතකිරීම වැනි අද්දැකීම් ඔවුන් අපේක්ෂා කරනු ලබයි .ඒකදේශික ආහාරයන්ට විශේෂ කැමැත්තක් දක්වන්නන් මෙම සංචරණයට බෙහෙවින් ඇදී එම දක්නට ලැබෙයි. එසේම ඒ ආශ්‍රිත සංකෘතියට අනුගත වවීමත් එය අධ්‍යනය කිරීමත්  ඔවුන් බලාපොරොත්තු වෙයි.මෙහිදී ගොවිපල නිකේතනයන් තුලදී විවිධ කුෂිකර්මික අද්දැකීම ලබාදීමට සංචාරක ආයතන කටයුතු කරනු ලබයි .නව ප්‍රවනතාවක් ලෙස තමන් ආහාරයට ගන්නා ආහාර සකෙසෙන ආකාරය පිළිබද දැනුමක් ලබා ගැනීමට මිනිසුන් කැමතිය. එය පදනම් කරගනිමින් සංචාරකයා ආකර්ෂණය කරගැනීමට කෘෂි ප්‍රදර්ශන පැවැත්වීම සිදුකරනු ලබයි.

උරුම සංචරණය
ලෝක උරුමයන් වන ඒ ඒ රටවල උරුමයන් නැරබීමට සංචාරකයා යොමුවීම සංචාරක ප්‍රවනතාවක් වේ .උරුමයන් ආකාර දෙකකට වෙන්කර දැක්විය හැකිය.එනම් මිනිසා නිපදවනු ලැබූ උරුමයන් හා සොබාවික උරුමයන් මෙයට අදාල වේ . රටක ඉතිහාසයට  සම්බන්ද ස්පර්ෂිත ස්ථාන මිනිසා නිපදවනු ලැබූ උරුමයන් වේ .එනම් ඉතිහාසගත් සිද්දියක් සිදුවූ ස්ථානයක් ,පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුක්තවන්නා වූ මාලිගා ,ඉතිහාසගත පුද්ගලයන් ඉපදුනු මියගිය ස්ථාන ,කෞතුකාගාර ,ස්මාරක ,ආගමික ස්ථාන ,ආරක්ෂක පව්රු ආදී වූ ඉතිහාසගත ශාක්ෂි උරුමයන් වේ .එසේම සොබාවික උරුමයන් වන වනාන්තර ,පර්වත ,පොකුණු ආදිය  නරබීමද  උරුම සංචරණය යටතේ සංචාරකයා සිදුකරනු ලබයි.

ගෘහස්ත සංචරණය
කෙටිකාලීන නිවාඩුවක් පිණිස කෙටි සංචාරයක දීම මේ යටතේ සංචාරකයා සිදිකරනු ලබයි . දවසක් හෝ සතියක් ඇතුලත තම සංචාරය නිම කිරීම ඔහු සිදුකරනු ලබයි . මෙම සංචරණය තමරටේ හෝ වෙනත් රටක සිදුකරයි .ඒ ඒ රටවල සංචරණය කිරීම තුලින් එම රටේ සංස්කෘතිය, ආහාරපාන ,දේශගුණය විදීම මගින් තම කෙටිකාලීන නිවාඩුව ගතකිරීම මේ යටතේ සිදුවේ .

පාරසරික සංචරණය
පරිසරයට සංවේදී වෙමින් පරිසර හානියකින් තොරව පරිසරය ආරක්ෂාකරමින් සොබාදහම විදීම පාරසරික සංචරණය වේ .මෙය වගකීම් සහිත සංචාරක වියාපාරයක් ලෙස හැදින්වේ . ශබ්ද දුෂණයෙන් හා වායු දුෂණයෙන් තොර වූ ග්‍රාමීය හා හරිත පරිසරයක් ආශ්‍රය කරමින් මෙම සංචරණය සිදුවේ . මෙහි ආධායම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ කරා වියපත වීම සිදුවන අතර සංස්කෘතික පද්දතීන්ට හානි නොවන පරිදි දැකබලා ගැනීම අධ්‍යනය කිරීම සිදු කරයි .සංචාරකයා සංස්කෘතියට ගරුකිරීම නිසා ඒවාට දීර්ග කාලීන රැකවරණයක් අපේක්ෂා කෙරේ.ජලාශ,ගංගා ,වනාන්තර ,දියඇලි ,දුපත්  නැරබීම මෙම සංචරනයේදී සිදුකරනු ලබයි .මෙහිදී පාරසරික වස්තුන්ට අගය කිරීමක් වටිනාකමක් ලබාදෙමින් සොබාදහමත් සමග මිත්‍රශීලී අයෙකු ලෙස සංචරනයෙදී තම හැසිරීම ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි .පාරසරික හා සංස්කෘතික ලක්ෂණ එලෙසම ආරක්ෂා වන ලෙසද එය සමාජ වගකීමක් යන පණිවිඩය ලබා දෙමින් මෙම සංචරණය සිදුකරයි..

සෞඛ්‍ය සංචරණය
තම ශරීර සෞඛ්‍ය  හා සනීපාරක්ෂාව වෙනුවෙන් කෙරෙන සංචරණය සෞඛ්‍ය සංචරණය ලෙස හදුන්වනු ලබයි. මෙම සංචාරයේදී සංචාරකයාගේ අරමුණ වන්නේ තම සනීපරක්ෂවයි.ලොව ප්‍රධානම වෛද්‍ය ක්‍රමය වන්නේ බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමයි. නමුත් මෙය බිහිවීමට බොහෝ පෙර කාලයේ ආසියාතික කලාපයේ ,මැදපෙරදිග,අප්‍රිකානු කලාපයේ ,දකුණු ඇමරිකානු කලාපයේ විවිද ස්වාභාවික වෛද්‍ය ක්‍රම දක්නට ඇත.මෙයින් සමහරක් බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය අභිබවා යාම දක්නට ලැබෙයි.එහෙයින් සංචාරකයා මෙම ක්‍රමවේද අත්හදා බැලීමට කටයුතු කරයි.මෙම වෛද්‍ය ක්‍රමය පවතින රටවලට සංචරණය කරනු ලබන සංචාරකයන් බහුතරයක් මෙම ක්‍රමය අත්හද බලනු ලබන්නේ මෙම ක්‍රමය රසායන ද්‍රව්‍ය නොපවතින ස්වබාවික ක්‍රමයක් වන බැවිනි .එසේම ඇතැම් රෝග පාලනය මිස නිට්ටාවට සුව කිරීමට බටහිර ක්‍රමය සමත් නොවීමත් ඉන් ඇතිවන අතුරු අබාද මෙම සම්ප්‍රදායික ක්‍රමය තුල නොවීමත් නිසාය.එසේම බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය නොදියුණු රටවල ඇතැම් සංචාරකයන් තම රට තුලදී කරගත නොහැකි බටහිර ප්‍රතිකාර ,පරීක්ෂණ ,අභ්‍යස කරගැනීම සදහා බටහිර  වෛද්‍ය ක්‍රමය දියුණු රටවලට සංචාරය කිරීම දක්නට ලැබෙන නව ප්‍රවණතාවයකි.නව යුගය තුලදී සෞඛ්‍ය සංචරණය තුලින් ආසියානු සහ මද පෙරදිග රටවල් සදහා විශාල අදායමක් ලැබී තිබේ.
ඉරානය
සෞඛ්‍ය සංචරණය සදහා ඉරානය  බලා 2006 දී 15000 පැමිණ තිබෙන අතර ඔවුන්ගෙන් ලැබූ මුළු ආදායම ඩොලර් මිලියන 40 කි.ඉරානය තවත් රටවල් 12 සමග එක වී helth tuorism සදහා ඒකාබද්ද  වී තිබෙන අතර ඒ සදහා පැමිණි සංචාරකයන් ප්‍රමාණය 3000 වේ
ජෝර්දානය
සෞඛ්‍ය සංචරණය  සදහා 2008 දී ජෝර්දානයට පැමිණි සංචාරක ප්‍රමාණය 25000 වන අතර ඉන් ලැබූ අදායම ඩොලර් බිලියනයකි.
චීනය
සෞඛ්‍ය සංචරණය  ඉතා දියුණු රටක් වන චීනය ස්නායුවේදය ,හර්ද වේදය,විකලාංග චිකිත්සාව ,ආදී රෝග බොහොමයකට දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය මගින් ප්‍රතිකාර ක්‍රම සොයාගෙන ඇති අතර සෞඛ්‍ය සංචරණයචීනය තුල දියුණු වීමට ප්‍රදාන හේතුව වන්නේ චීන  වෛද්‍ය ක්‍රමය හා බටහිර  වෛද්‍ය ක්‍රමය එක් කොට චීනය තුල  සෞඛ්‍ය අභ්‍යාස ලබාදීමයි.හොන්කොන් රාජ්‍ය මේ සදහා වෙනම රෝහල් 36 පිහිටුවා ඇත.
ඉන්දියාව
ඉන්දියාව තුල 2012 වසරේදී  30% කින් සංචාරක ව්‍යාපාරයට සහය දක්වා තිබෙනු යේ සෞඛ්‍ය සංන්චරණයයි .
දකුණු කොරියාව
සෞඛ්‍ය සංචරණය සදහා දකුණු කොරියාවද විශාල ප්‍රසිද්දියක් උසුලන අතර සෞඛ්‍ය ආවරණ ,පිලිකා නිවාරණ ක්‍රම,ඉන්ද්‍රිය බද්ද කිරීම්,කශේරුකා සැත්කම්,අක්ෂි විද්‍යා ආදිය සදහා වැඩි වශයෙන් සංචාරකයින් පැමිණෙන අතර 2008 වසරේදී ඉන් ලබා ඇති ආදායම 27480 කි.2015 දී ඔවුන් අපේක්ෂා කරන අදායම වන්නේ 140000 කි
අභ්‍යවකාශ සංචරණය
දැනට ලොව පවතින සීමිත පිරිසකට පමණක් සිදුකල හැකි මිල අදික සංචරණ ක්‍රමයක් ලෙස  අභ්‍යවකාශ සංචරණය ලෙස හැදින්විය හැක.මෙම සංචරණය රුසියානු අභ්‍යවකාශ සංචරණ පවත්වාගෙන යන ආයතනයක් මගින් ක්‍රයාත්මක කරනු ලබයි.මෙහිදී සංචරකයට ගගනගාමීන් සමග තම සංචරණය සිදුකිරීමට සංචාරකයාට හැකිවේ.එක සන්චාරණයක් සදහා සංචාරකයකුට දැරීමට සිදුවන මුදල වන්නේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන  20-30 අතර ගණනකි.දැනට සංචාරකයන් 7 දෙනෙකු සංචාරක සමගම විසින් අභ්‍යකාශ ගත කොට ඇත . අභ්‍යවකාශ සංචාරණයේ ප්‍රථම සංචාරකයා වීමේ වාසනාව ලබා ඇති සංචාරකයා වන්නේ ඇමරිකානු ජාතික ඩෙනිස් ටිටෝ ය.ඔහු 2001 අප්‍රේල් මස 28 වන දින අභ්‍යවකාශයට යොමුකර ඇත. දැනට අභ්‍යකාශ ගතකොට ඇති ඉතිරි සංචාරකයන් වන්නේ
දකුණු අප්‍රිකානුජාතික . Mark Shuttleworth දෙවන සංචාරකයා ලෙස 2002 අප්‍රේල් 25 වන දින දින  11 සංචාරයක නිරත විය.
ඇමරිකානු ජාතික  Gregory Olsen විසින් තෙවන සංචාරකයා ලෙස 2005 ඔක්තෝම්බර් 1දින  දින 11 සංචාරයක නිරත විය .
ඇමරිකානු ජාතික  Anousheh Ansari විසින්  තෙවන සංචාරකයා ලෙස සැත්තැම්බර් 18 වන දින දින 12 චාන්චාරයක නිරත විය.
මීට අමතරව හංගේරියානු ජාතික Charles Simonyi ,බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික . Richard Garriott,කැනේඩියානු ජාතික  Guy Laliberté ද අභ්‍යවකාශ සංචාරකයන් වේ.

විවාහය හා මදුසමය සදහා සංචරණය
සමහර සංචාරකයන් තම විවාහ උත්සවය හා තම මදුසමය වෙනත් රටක ඒ සංස්කෘතියට අනුව කිරීමට කැමතිවේ එබැවින් එම විවාහ සංචරණය මෙම ක්ෂේත්‍රයේ නව ප්‍රවනතාවක් වේ .ඔවුන් එම කාලය තුල එරට සංකෘතියට අනුව ඇදුමෙන් සැරසී එම සංකෘතික  වතාවලට සහභාගී වී එම ආහාර ගෙන එම ගෝත්‍රයේ අය මෙන් හිරීම සිදුකරනු ලබයි.මෙය ඉන්දියාව වැනි රටවල ඉතා ඉහල මට්ටමෙන් සිදුවේ.ලොව වැඩි වශයෙන් විවාහ උත්සව සදහා සංචරණය කරන පුද්ගලයන් සිටින රටවල් වන්නේ  United States, United Kingdom ,Germany,Italy, France ,Scandinavia වැනි රටවල්ය.එම සංචාරකයන් විවාහය සදහා සංචරණය වන ප්‍රධාන රටවල්  වන්නේ Hawaii, Caribbean, Mexico, Sri Lanka, යන රටවල්ය . travelchannel දක්වන ආකාරයට ලොව ප්‍රධානම හා හොදම පැකේජයන් දක්වන ආයතන මෙසේය.
1 මෙක්සිකෝවේ  Camino Real Acapulco Diamante
2 ලාස් වෙගස්හි The Bellagio Hotel
3 කැනඩාවේ Fairmont Chateau Lake Louise
4 ෆ්ලොරොඩාහි Walt Disney World
5ඉන්දුනීසියාවේ amankila
6 ඉතාලියේ Grand Hotel Florence

7 ඇමරිකාවේ වර්ජිනියා දුපතේ
8 ප්‍රංශ පොලොනියාවේ Hilton Bora Bora Nui Resort & Sp
9 ප්ලාම් බීච් හි Hyatt Regency Aruba Beach Resort & Casino
10 හවායිහි
Four Seasons Resort Hualalai

මෙහිදී  සන්ච්රකයින් අපේක්ෂා කරනු ලබන්නේ තම නිදහස හා ඉහල තෘප්තියක්ය.තම මදුසමය ජීවිතයේ අමරණීය මතකයක් ලෙස තබාගැනීම ඔවුන්ගේ මුලික අදහසයි.එබැවින් මෙම වියාපාරයේ යෙදී සිටින්නන්ට සිදුවී තිබෙන්නේ සංචාරකයන්ගේ මෙම අවශ්‍යතාවන් සපරීමයි .
දිළිදුකම පිටුදැකීමේ සංචාරය
මෙය සංචාරක චාරිකාවක් නොවන අතර මෙය ඒ ඒ රජයන් විසින් දුප්පත්කම නැති කෙරීම සදහා දුප්පතුන් සංචාරක කර්මාන්තයට සම්බන්ද කිරීම මෙහිදී සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී දුප්පත් ජනතාවගේ ඉඩම් සංචාරක කර්මාන්තයට යොමු කිරීම,කර්මාන්තයට අවශ්‍ය ශ්‍රමය ඔවුන්ගෙන් ලබාගැනීම ,සංචාරකයන්ට අලවිකලහැකි සමරු භාණ්ඩ සෑදීම,කුඩා සංචාරක වියාපාර ඇරබීම ආදිය සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී උදාහරණ ලෙස AFRICAN PRO-POOR TOURISM DEVELOPMENT CENTRE  අප්‍රිකානු කලාපය තුල සිදු කරන වියපෘති දැක්විය හැකිය.ඔවුන් පහත දක්වන ආයතන අප්‍රිකානු කලාපයේ පිහිටවා එහි ක්‍රියාකාරකම් වලට එම කලාපයේ දුප්පත් ජනයා ඍජුව සබ්බන්ද කර ඔවුන්ට එම වියාපෘති මගින් දිලිදු කම නැති කිරීමට කටයුතු කර ඇත.එම වියපෘති මෙසේය.
Lewa Downs හි වනාන්තර වල කැලිකසල පිරිසිදු කිරීම්
Kimana සමාජය
Mwaluganje හි අලි සංරක්ෂණය
Kuku Field හි අධ්‍යාපන ආයතනය
Ngomongo හි ගම්මානය
Kiamaina  ගොවිපල
Shanzu සම්ප්‍රදායික වැඩපල
Masai Mara වන විද්‍යා වියපෘති
Masai Mara හි වන විද්‍යා වියාපෘතිය
Il Ngwesi සමුහ ගොවිපල
Elsamere ආරක්ෂණ මද්‍යස්ථානය

ආබාදිත පුද්ගලයන් සදහා වූ සංචරණ

අනෙකුන් හා සසදන විටදී ආබාදිත පුද්ගලයන්ට සංචරණය ඉතා දුරස්ථ මාතෘකාවකි .නමුත් Accessible Tourism වලදී සිදුකරනු ලබනු යේ එම පුද්ගලයන්ටද ඒ ඒ ස්ථානයන්ට පහසුවෙන් ලගා වීමට ඉඩ හසර ලබාදීමයි.මෙම සංචරණය Darsy හා Dickson විසින් 2009 වසරේදී හදුන්ව දෙනු ලැබීය .මෙහිදී ඔවුන් සදහා සැපයිය යුතු විශේෂ පහසුකම් වේ.ලගාවිය හැකි ස්ථාන පිලිබදව ඔවුන් දැනුවත් කිරීම,සුවිසේෂි ගමන ගමන පහසුව ලබාදීම,නවාතැන් වලදී අදාළ පහසුකම් ලබා දීම,අදාල ස්ථානයන්ට ඔවුන් සමග කටටයුතු කළහැකි පිරිස් යෙදවීම,යා මට පහසු මංමාවත් කඩ ප්‍රසිද්ද ස්ථාන සෑදීම ආදිය සැපයිය යුතු වේ.

ක්‍රීඩා  සංචරණය

ලොව පුරා සිටින ක්‍රීඩා ලෝලීන් ක්‍රීඩා කිරීමට හා තරග නැරබීම සදහා කරන සංචරණය ක්‍රීඩා සංචරණය ලෙස හදුන්වනු ලබයි.විවිධ කාලයන්හිදී ලොව පුරා ක්‍රීඩා ලෝලීන් අතර එම කාලයේ පවතින ක්‍රීඩා තරගාවලි පිලිබදව උමතුවන් ඇතිවේ.ලෝක පාපන්දු තරගාවලිය,ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල ,ලෝක ක්‍රිකට් තරගාවලිය,හිම ක්‍රීඩා තරග ,තුරගතරග  ආදිය මේවට උදාහරණ ලෙස හදුන්වා දිය හැකිය. එසේම ලොව ක්‍රීඩා ලෝලීන් තරග නැරබීම සදහා පමණක් නොව ඇතැම් තරග වලට සහභාගී වීමද සිදුකරනු ලබයි.එසේ ඔවුන් සදහා වූ තරග වන්නේ හිම ක්‍රීඩා ,බයිසිකල් පැදීම,කදු නැගීම,බෝට්ටු පැදීම ආදියයි.

මේ ආදී වශයෙන් ගත් කල නුතනයේ සංචරණ ක්‍රියාවලිය සංකීරණ වී ඇත. ඒ අනුව බලන කල වර්තමානයේදී විවිද මාර්තෘකා ඔස්සේ සංචරණ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට යමක් ඇතිවී තිබේ .අද සංචාරකයාගේ නැරබුම් කරේය වලිය එදා මෙන් ගොඩ බිම පමණක් නොවේ. අද සංචරනයෙදී සංචාරකයා මුහුදු පතුල නැරබීම, අභ්‍යවකාශය නැරබීම,පොලොව අභයන්තරය නැරබීම ආදී වශයෙන් සංකීරණ වී තිබේ .එසේම සංචාරකයා බලාපොරොත්තුවන අද්දකීම්ද බොහොමයක් සංකීරණ වී ඇති ආකාරයද  දක්නට ලැබෙන්නකි.අද සංචාරකයා ගුරුත්වාකර්ෂණය තොර පරිසරයක් විද ගැනීමට,අහසේ පියාසර කිරීමට, හිමයේ යාත්‍රා කිරීමට,කදු නැගීම ආදී වූ සංචරනයන්ද එසේම අනෙකුත් ත්‍රසයජනක අද්දැකීම විදීමද ඔහු විසින් සිදුකරනු ලබයි.මෙයට ප්‍රධානම කරණය වන්නේ තාක්ෂණික
දියුණුව හරහා මිනිසාට ලංවිය හැකි ස්ථානයන්ගේ පුළුල් වීමයි .වර්තමාන තත්වය මෙසේ වන විට අනාගත සංචරණ ප්‍රවණතා පිලිබදව අපට පූර්ව නිගමනයන්ට යා හැකිය.දැනට අභ්‍යකාශසංචරණයන් සිදුකරන ආයතන ප්‍රකාශකර සිටිනුයේ 2020 වන විටදී 2000 පමණ සංචාරකයින් ප්‍රමාණයක් අභ්‍යවකාශ ගතකරන බවයි .එබැවින් යම් යුගයකදී සංචාරකයා ග්‍රහලොවක සංචරණය සදහාද කටයුතු කරනු ඇත.මේ අනුව බලන කල දක්නට ලැබෙන කරුණක් වන්නේ සංචාරක කර්මාන්තය එය සම්බන්ධ වන ක්ෂේත්‍රයන්ගේ දියුණුවට සාපේක්ෂව ඉදිරියට යනබවයි.ඒ අනුව පෙනෙන්නට ඇති කරුණක් වන්නේ ලොව නව ප්‍රවණතා අනුව සංචාරක කර්මාන්තයද නව ප්‍රවණතා විවරකරගන්න බවයි.

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
සංචාරක සංවර්ධන ප්‍රවේශ ,ආචාර්ය D.A.C සුරංග සිල්වා  සහ පියල්  ගුරුගේ

සංචාරණයේ නව ප්‍රවණතා


Hrvatski športski klub Sarajevo je bivši hrvatski nogometni klub iz Sarajeva, BiH.

Povijest
Slavija je bila prvi športski klub osnovan u Sarajevu, 1908. godine kao  Đački sportski klub (ĐSK) Sarajevo.
Glavni pokretači osnivanja bili su učenici sarajevske gimnazije. Prvu službenu utakmicu Slavija je odigrala tek 1911. godine protiv selekcije austrijskih vojnika, i pobijedila 4:2.
Godine 1913. hrvatski dio članova napušta Slaviju i formirao je Hrvatski športski klub Sarajevo, dok su preostali promijenili ime Slaviji u Srpski sportski klub Sarajevo. HŠK Sarajevo je kratko djelovao još do Prvoga svjetskog rata.

Izvori

Nogometni klubovi u Sarajevskoj županiji
Hrvatski nogometni klubovi u Bosni i Hercegovini
Nogomet u Sarajevu

Hrvatski športski klub Sarajevo


X Factor 2016 var 9. sæson af talentkonkurrencen X Factor, der havde premiere den 8. januar 2016 på DR1 . Dommertrioen bestod af Remee, Mette Lindberg og Thomas Blachman. Værten som skulle styre X Factor 2016 hed Sofie Linde Lauridsen, som afløste Eva Harlou. Mette Lindberg blev ny dommer som afløser for Lina Rafn.

Konkurrencens forløb

Dommertrioen bestod af komponist Thomas Blachman, der havde været med i otte sæsoner i alt, sangerinden Mette Lindberg, der var ny dommer, og musikproducer Remee, der havde været med i seks sæsoner i alt. Værten hed Sofie Linde Lauridsen.

Udvælgelsen af finalisterne foregik via auditions der fandt sted i København og Aarhus.

Som noget nyt i liveshows-programmerne havde DR indført at de to sangere der havde fået færrest stemmer, og dermed endte i farezonen, skulle synge en "Save me song". I de tidligere sæsoner havde deltagere i farezonen skulle synge deres sang én gang til. Konceptet med "Save me song" havde hidtil været brugt i andre landes udgaver af X Factor.

Præmien i X Factor 2016 var indspilningen af en EP i London, hvor én af sangene ville blive skrevet af Julian Bunetta og John Ryan, der tidligere havde arbejdet med One Direction, John Legend og Jason Derulo. Desuden ville der blive optaget en musikvideo instrueret af Michael Sauer Christensen, der tidligere havde arbejdet med Nik & Jay og Burhan G.

Finalister
 – Vinder
 – Andenplads
 – Trejdeplads
 – Udstemt

Live shows

Statistik
Farvekoder:

Live shows

Uge 1 (19. februar)
 Tema: Signatur-sange

Dommerne stemte ud
 Lindberg: Sarah Glerup
 Remee: Jacob Bering
 Blachman: Jacob Bering

Uge 2 (26. februar)
 Tema: Skandinavien
 Gæsteartist: Julie Bergen ("All Hours")

Dommerne stemte ud
 Remee: Sarah Glerup
 Blachman: The Competition
 Lindberg: Sarah Glerup

Uge 3 (4. marts)
 Tema: Sange fra deltagernes fødselsår

Dommerne stemte ud
 Lindberg: The Competition
 Remee: Mads Christian
 Blachman: The Competition

Uge 4 (11. marts)
 Tema: Radiohits (sange der har ligget i top 10 på den danske airplay-hitliste i perioden 2010-2016)

Dommerne stemte ud
 Lindberg: Nægtet at vælge i mellem to af sine deltager
 Blachman: Mads Christian
 Remee: Mads Christian

Uge 5 (18. marts)
 Tema: David Bowie sange
 Gæsteartist: Emilie Esther ("Inescapable")

Dommerne stemte ud
 Lindberg: Clifforth & Hein
 Remee: Alex Benson
 Blachman: Clifforth & Hein

Uge 6 (25. marts)
 Tema: Seervalg; audition sange
 Gæsteartist: Citybois ("Purple light") og ("Hot body")

Uge 7 (1. april)
 Tema: Frit valg; duet med gæsteartist; vindersingle
 Gæsteartist: Phlake ("Angel Zoo") og ("Pregnant")
 Gruppeoptrædener: "Never Forget You" (MNEK og Zara Larsson; fremført af Alex Benson, Reem Hamze, og Embrace); "Thank You for the Music"/"Watch me (whip/nay nay)" (ABBA og Silentó); fremført af X Factor 2016-deltagere) "History" (One Direction; fremført af X Factor 2016-finalisterne)

Afsnit og seertal

Referencer

Eksterne henvisninger
 X Factor på DRs hjemmeside

2016 (Danmark)
Begivenheder i 2016

X Factor 2016 (Danmark)


طريق الملك خالد يقع غرب مدينة الرياض في المملكة العربية السعودية، ويعتبر مخرج1 وهو طريق سريع يبدأ من مبنى وزارة الخارجية قرب شارع التخصصي إلى مخرج طريق الملك سلمان.

التقاطعات
يمر من خلاله بعض الطرق:
 طريق المعذر
 طريق الأمير تركي بن عبد العزيز الأول
 شارع أم الحمام
 الطريق السريع 40 (طريق مكة)
 طريق العروبة
 طريق الملك عبد الله
 طريق الإمام سعود بن عبد العزيز بن محمد
 طريق الدائري الشمالي
 طريق الإمام سعود بن محمد بن مقرن
 طريق الملك سلمان (طريق المطار)

المصادر

شوارع في الرياض

طريق الملك خالد


Hans Dernschwam (* 1494 in Brüx, Böhmen; † 1568/69 in Schattmannsdorf, Habsburgermonarchie) war ein Fugger-Kaufmann.

Er war vor allem im heutigen Ungarn und der heutigen Slowakei tätig und nahm von 1553 bis 1555 auf eigene Kosten an der Reise einer Delegation von König Ferdinand I. zu Sultan Süleyman I. nach Konstantinopel und weiter nach Amasya teil. Darüber verfasste er ein umfangreiches Tagebuch.

Leben
Hans Dernschwam, geboren 1494, gestorben um 1568/69 vermutlich in Schattmannsdorf, dem heutigen Častá in der Slowakei, war Sohn einer angesehenen und wohlhabenden Patrizierfamilie in Brüx in Böhmen, dem heutigen tschechischen Most.

Als Dreizehnjähriger begann er 1507 sein Studium in Wien in der Artistenfakultät, wechselte nach Leipzig und schloss es dort 1510 als Baccalaureus ab. Er war um 1513 einige Zeit in Rom und stand von 1514 bis 1517 im Dienst des italienischen Humanisten Girolamo Balbi (Hieronymus Balbus) (1450–1535). Ab 1520 reiste er viel in Ungarn und den benachbarten Ländern und sammelte dabei römische Inschriften.

1525 trat Dernschwam in die Dienste von Anton Fugger (1493–1560), und war für diesen vor allem im Bergbau und Erzhandel tätig. In den massiven Konflikten mit dem ungarischen König und den Magnaten vertrat Dernschwam erfolgreich die Interessen des Hauses Fugger. In Neusohl/ Banska Bystrica war er in den 1530er und 1540er Jahren als Faktor tätig und kaufte in dieser Zeit ein Landgut in Častá (Schattmansdorff) in der heutigen Slowakei. In dieser Zeit ließ er sich auch eine Gedenkmünze fertigen, die das einzige erhaltene Porträt Dernschwams darstellt. Um 1547–1548, im Alter von Anfang 50, quittierte er den Dienst bei den Fuggern, nach Franz Babinger (1923, Nachdruck 1986, Beleg 1, S. XXIII) vor allem aus Abscheu gegen die Finanzgeschäfte mit dem Kaiserlichen und Königlichen Hof.

1553, mit 59 Jahren, schloss er sich auf eigene Kosten einer Gesandtschaft des Königs Ferdinand I. an, die Sultan Süleyman I., "dem Prächtigen", den Jahreszins überbringen und mit ihm über einen neuen Waffenstillstand verhandeln sollte. Leiter der Gesandtschaft waren zu Beginn der Bischof von Fünfkirchen Antun Vrančić (Antonius Verantius) und der Generalkapitän der Donauflotte Franz Zay. 1555 übernahm der hochrangige habsburgische Diplomat Ogier Ghislain de Busbecq die Leitung. Die Gesandtschaft reiste zunächst im Frühsommer 1553 von Wien nach Konstantinopel. Dort wurden die Mitglieder der Gesandtschaft etwa eineinhalb Jahre eher als Gefangene behandelt denn als Diplomaten im modernen Verständnis. Auf Befehl des Sultans reiste die Delegation dann im März 1555 weiter zu dessen Kriegslager in Amasya. Nach (erfolglosen) Verhandlungen mit dem Sultan kehrte der größte Teil der Delegation, unter ihnen auch Dernschwam, zurück nach Wien und traf dort schließlich am 11. August 1555 ein. Über diese Reise hat Dernschwam ein ausführliches Tagebuch verfasst, auf das unten näher eingegangen wird.

Über Dernschwams weiteren Lebensweg ist wenig bekannt. Aus urkundlichen Belegen schließt Babinger, dass sich Dernschwam überwiegend in den sogenannten ungarischen Bergstädten, insbesondere in Neusohl (Banska Bystrica) und Kremnitz (Kremnica) aufhielt und seine letzten Lebensjahre wahrscheinlich in Kremnitz verbrachte. Dort war er bis 1567 als Oberzimenter (Münzmeister) für das Eichamt tätig. Er starb wohl um die Jahreswende 1568/69 in Častá (Schattmansdorff). Im Februar 1569 verkaufte sein Neffe Dernschwams berühmte humanistische Bibliothek, die etwa 2.000 Bände umfasste, für 500 Gulden an die Hofbibliothek in Wien.

Tagebuch der Delegationsreise 1553–1555 nach Konstantinopel und Amasya
Dernschwam hat sein Tagebuch auf Frühneuhochdeutsch mit gelegentlichen lateinischen Einschüben verfasst.
Es umfasst im Original etwa 815, in der Regel halbseitig beschriebene, Seiten mit zahlreichen Zeichnungen und lateinischen sowie griechischen Inschriften. Das Tagebuch enthält, wie Hattenhauer/Bake zu Recht betonen, thematisch und stilistisch zwei deutlich unterschiedliche, jedoch in der Textfolge miteinander verflochtene Teile.

Einerseits ist es ein klassisches Tagebuch mit konkreten, chronologisch geordneten Berichten und Beobachtungen. Dernschwam hält seine Beobachtungen und Erlebnisse an den Reise- und Aufenthaltstagen detailliert fest, insbesondere zu geografischen Gegebenheiten, den Örtlichkeiten, der Bauweise, den Sitten und Gebräuchen der Einwohner, einschließlich der Ess- und Trinkgewohnheiten, der Kleidung, der religiösen Gebräuche, des Verhältnisses von Männern und Frauen und ähnliches. Als langjährig erfahrener Kaufmann notiert er auch Preise von Nahrungsmitteln und Gütern sowie Arbeitsweisen in der Landwirtschaft und im Handwerk. Während des eineinhalbjährigen Aufenthalts in Konstantinopel beschäftigt sich Dernschwam u. a. ausführlich mit den noch vorhandenen byzantinischen, aber auch mit den türkischen Bauten.
Konstantin Jireček, ein Kenner der europäischen Reiseberichte über das Osmanische Reich, betont Dernschwams "Reichhaltigkeit des Materials". An innerem Wert würden alle früheren und späteren Reiseberichte von dessen gewissenhaft von Tag zu Tag gemachten Aufzeichnungen übertroffen. Dernschwam zeichnet aber nicht nur seine konkreten Reisebeobachtungen auf, sondern er behandelt immer wieder, und das geht über übliche Tagebuchaufzeichnungen weit hinaus, übergreifende Fragestellungen. So beschäftigt er sich etwa mit der Rechts- und Wirtschaftsverfassung des Osmanischen Reiches, mit der Lage der gefangen genommenen oder im Rahmen der sog. Knabenlese ausgehobenen und in der Folge versklavten Europäer, mit den Juden oder mit dem Verhältnis des Islam zu den christlichen Religionen, wobei er scharf und oft auch polemisch zwischen Katholiken und Protestanten unterscheidet. Dabei kommt Dernschwam etwa in Fragen der Wirtschaftsverfassung durchaus zu weitsichtigen Urteilen, wenn er kritisiert, dass es im Osmanischen Reich keinen Bürgerstand und keine städtische Selbstverwaltung, insgesamt keine freie Entfaltung des Einzelnen in seinem Beruf und Stand gebe und alles dort sklavisch dem Befehl des Sultans und seiner Kadis unterworfen sei.

Gleichzeitig finden sich aber auch Fehlurteile und bei bestimmten Themen eine für den heutigen Leser oft schwer erträgliche Darstellung. Dies gilt besonders für seine häufig wiederholten pauschalen Urteile über die türkischen Männer, ihre Frauen, die Papisten und die Juden. Hier folgt er unbekümmert den Denkschablonen seiner Welt, wie man sie auch in den gegen die Türken gerichteten christlichen Streitschriften der Zeit findet, und bedient sich dabei oft einer heute nur schwer zumutbaren, groben Ausdrucksweise, die allerdings für das 16. Jahrhundert dem "Zeitalter des Grobianismus" nicht untypisch war. Hattenhauer/Bake weisen darauf hin, dass bei Bewertung dieser Passagen der persönliche Charakter des Tagebuchs zu berücksichtigen sei. Dernschwam habe seinen Text als private Aufzeichnung verfasst, die er nicht redigiert hat und in dieser Form gewiss nicht für eine Veröffentlichung vorgesehen hatte, doch mache ebendies zugleich den besonderen Wert der Quelle aus.

Literatur

 Marianna D. Birnbaum: The Fuggers, Hans Dernschwam, and the Ottoman Empire. In: Südost-Forschungen, Band 50 (1991), S. 119–144.
 Johannes Fouquet: Die Antike am Wegesrand. Der Humanist und Fuggerfaktor Hans Dernschwam auf einer Reise ins innere Kleinasien. In: Derselbe u. a. (Hrsg.): Argonautica. Festschrift für Reinhard Stupperich. Scriptorium, Marsberg/Padberg 2017, S. 327–338.

Weblinks

Einzelnachweise

Kaufmann
Geboren 1494
Gestorben im 16. Jahrhundert
Mann

Hans Dernschwam


Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (, MIT, ), Cambridge, Massachusetts'te bulunan özel bir araştırma üniversitesi. Enstitü, Charles Nehri boyunca bir milden (1,6 km) daha fazla, kentsel bir kampüse ve bir kara hibe, bir deniz hibe ve uzay hibesine sahiptir. Enstitü ayrıca MIT Lincoln Laboratuvarı, Bates Merkezi ve Haystack Gözlemevi gibi bir dizi büyük, kampüs dışı tesisin yanı sıra Broad ve Whitehead Enstitüleri gibi kendine bağlı laboratuvarları da içerir.

Amerika Birleşik Devletleri'nin yükselen sanayileşmesinin etkisiyle 1861'de kurulan MIT, bir Avrupa politeknik üniversite modelini benimsedi; uygulamalı bilim ve mühendislikte ilerlemek için laboratuvarlı eğitimine çok önem verdi. O zamanlardan beri Massachusetts Teknoloji Enstitüsü, modern bilim, mühendislik, matematik ve teknolojinin birçok yönünün geliştirilmesinde kilit bir rol oynamıştır. Günümüzde yenilikçiliği ve akademik başarıları ile tanınan üniversite, teknoloji ile mühendislik alanlarında dünyanın en iyi üniversitesi seçilmiştir. Ağustos 2018 itibarıyla, mezunları, öğretim üyeleri ya da araştırmacıları tarafından 91 Nobel Ödülü, 25 Turing Ödülü, 8 Fields madalyası kazanılmıştır. QS Dünya Üniversite Sıralamaları'na göre 2022 yılında dünyadaki en iyi üniversite seçilmiştir.

Ekim 2019 itibarıyla 96 Nobel Ödülü sahibi, 26 Turing Ödülü sahibi ve 8 Fields Madalyası sahibi öğretim üyesi ve araştırmacı, MIT'in bünyesinde çalışmıştır. Ayrıca MIT, 58 Ulusal Bilim Madalyası sahibi, 29 Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası sahibi, 50 MacArthur Fellows üyesi, 73 Marshall akademisyeni, 48 Rhodes akademisyeni, 41 astronot, ve 16 ABD Hava Kuvvetleri'ne bağlı MIT Baş Bilimcisini de bünyesinde çalıştırmaktadır. Okulun aynı zamanda güçlü bir girişimci kültürü vardır. MIT, Amerikan Üniversiteleri Birliği'nin bir üyesidir.

Geçmiş

MIT, 1861'de kuruldu ve 1865'te, Boston kentinin merkezinde kiralık bir binada eğitime başladı. 1916 yılında Boston şehrinin ortasından geçen Charles nehrinin karşı yakasında bulunan Cambridge semtinde bulunan şimdiki kampüsüne yerleşti.  1900 yılında aynı şehirde bulunan dünyaca ünlü Harvard Üniversitesi'yle birleşmesi düşünüldü fakat bu öneri MIT mezunlarından gördüğü tepki üzerine gerçekleşmedi. Enstitünün önemi özellikle II. Dünya Savaşı sırasında yaptığı bilimsel ve askeri buluşlar dolayısıyla arttı. Soğuk Savaş yıllarında ABD hükûmetinden aldığı fonlarla araştırmaların hızını arttırdı. 21. yüzyıla girerken hem kendi içinde yapılan buluşlarla, hem de mezunlarının kurduğu bilim ve teknolojiye dayanan başarılı firmalarla önemini korumaya devam etmektedir.

Yapısı
MIT, içinde 26 bölüm bulunduran beş fakülteye (school) ve bir koleje (college) ayrılır:

 Mimarlık ve Planlama Okulu (School of Architecture and Planning): Mimarlık (Architecture), Yayımcılık Bilim ve Sanatları (Media Arts and Sciences), Kentleşme Bilimi ve Planlama (Urban Studies and Planning)
 Mühendislik Okulu (School of Engineering): Uçak ve Uzay Bilimleri (Aeronautics and Astronautics), Biyoloji Mühendisliği (Biological Engineering Division), Sayısal ve Sistem biyolojisi (Computational and Systems Biology), Kimya Mühendisliği (Chemical Engineering), İnşaat ve Çevre Mühendisliği (Civil and Environmental Engineering), Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği (Electrical Engineering and Computer Science), Mühendislik Sistemleri Bölümü (Engineering Systems Division), Malzeme Bilimleri ve Malzeme Mühendisliği (Materials Science and Engineering), Makine Mühendisliği (Mechanical Engineering), Nükleer enerji mühendisliği (Nuclear Engineering)
 Edebiyat, Sanat ve Sosyal Bilimler Okulu (School of Humanities, Arts, and Social Sciences): Antropoloji (Anthropology), Karşılaştırmalı Yayımcılık Bilimleri (Comparative Media Studies), Ekonomi (Economics), Yabancı Diller ve Edebiyat (Foreign Languages and Literatures), Tarih (History), İnsan Bilimleri(Humanities), Dil bilim ve Felsefe (Linguistics and Philosophy), Edebiyat (Literature), Müzik ve Tiyatro (Music and Theatre Arts), Siyasal Bilimler (Political Science), Bilim, Teknoloji ve Toplum (Science, Technology, and Society), Yazı ve İnsan Bilimleri (Writing and Humanistic Studies)
 İşletme (Business) Okulu (Alfred P. Sloan School of Management)
 Doğa Bilimleri Okulu (School of Science): Biyoloji (Biology), Beyin ve Algılama Bilimleri (Brain and Cognitive Sciences), Kimya (Chemistry), Yer, Atmosfer ve Gezegen Bilimleri - Jeoloji (Earth, Atmospheric, and Planetary Sciences), Matematik (Mathematics), Fizik (Physics)
 Sağlık Bilimleri ve Teknolojisi Koleji (The Whitaker College of Health Sciences and Technology): Ayrıca Harvard MIT Sağlık Bilimleri ve Teknolojisi Bölümü (Harvard-MIT Division of Health Sciences and Technology) olarak da bilinir.

Dünya Çapında Ağ Birliği (W3C)

Evrensel web standartlarını oluşturan ve sürümlerini gerçekleştiren World Wide Web Consortium'un merkezi bu üniversitenin kampüsü içerisinde faaliyet göstermektedir.

Başkanları
 1862 : William Barton Rogers
 1870 : John Daniel Runkle
 1879 : William Barton Rogers
 1881 : Francis Amasa Walker
 1897 : James Crafts
 1900 : Henry Smith Pritchett
 1907 : Arthur Amos Noyes
 1909 : Richard Cockburn Maclaurin
 1920 : Elihu Thomson
 1921 : Ernest Fox Nichols
 1922 : Elihu Thomson
 1923 : Samuel Wesley Stratton
 1930 : Karl Taylor Compton
 1948 : James Rhyne Killian
 1959 : Julius Adams Stratton
 1966 : Howard Wesley Johnson
 1971 : Jerome Wiesner
 1980 : Paul E. Gray
 1990 : Charles M. Vest
 2004 : Susan Hockfield
 2012 : L. Rafael Reif
 2023 : Sally Kornbluth

Ünlü Mezunlar Galerisi

Kaynakça

Dış bağlantılar

 M.I.T, Ana sayfa

Massachusetts'teki üniversiteler
Cambridge, Massachusetts
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki teknik üniversiteler
1861'de Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar
1861'de kurulan üniversiteler

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü


Solucan deliği (Einstein-Rosen köprüsü veya Einstein-Rosen solucan deliği), uzayzamandaki farklı noktaları birbirine bağlayan kurgusal bir yapıdır ve Einstein alan denklemlerinin özel bir çözümüne dayanır.

Solucan delikleri ilk olarak 1916 yılında Ludwig Flamm tarafından ileri sürülmüştür. Flamm, Einstein'ın Genel Görelilik Teorisi denklemlerini elden geçirirken, beyaz delik adını verdiği, kara deliklerin tam tersi özellikteki bir gök cisminin teorik olarak mümkün olabileceğini fark etmiştir. Bir beyaz delik ile bir kara delik arasında bir köprü kurulabileceğini düşünmüştür.

1935 yılında Albert Einstein ve Nathan Rosen, Genel Görelilik kuramını kullanarak uzay-zaman içerisinde köprülerin varolduğu önermesinde bulunmuşlardır.

Solucan deliğinin görsel tasviri
Solucan delikleri, uzayı bükerek iki farklı nokta arasında kestirme yollar oluşturan yapılardır. Bir solucan deliğinin bir tünele/boğaza bağlı en az iki ağzı vardır. Solucan deliğinden geçilebilirse, diğer ağıza ulaşılarak uzayda yolculuk yapılabilir.

Solucan delikleri, Einstein'ın Genel Görelilik Teorisi ile tutarlıdır. Fakat gerçekliği henüz kanıtlanmamıştır. Negatif kütleli bir solucan deliği etrafından geçen ışığı yer çekimiyle etkilemesiyle tespit edilebilir. İlk solucan deliklerinin, mikroskobik seviyede yaklaşık 10–33  santimetrede var olduğu kabul ediliyordu. Fakat, evren genişledikçe, bazılarının da çok daha büyük boyutlara genişlemiş olması oldukça muhtemeldir.Genel Göreliliğin bazı çözümleri; solucan deliğinin her iki ağzında da bir kara delik bulunduğunu öngörüyor. Ancak, "ölmek" üzere olan bir yıldızın çöküşüyle doğal olarak oluşan bir kara deliğin kendisi bir solucan deliği oluşturmaz.

Birçok bilim insanı, solucan deliklerinin yalnızca dördüncü bir uzaysal boyutun izdüşümü olduğunu varsayar.

Bir solucan deliği, milyarlarca ışık yılı veya daha fazlası gibi son derece uzun mesafeleri, birkaç metre gibi kısa mesafeleri, farklı evrenleri veya zamandaki farklı noktaları birbirine bağlayabilir. İki nokta arasındaki mesafeyi kısaltan ve seyahati kolaylaştırabilen tüneller olarak tanımlanabilir.

Solucan deliğini kavramak için, uzayı iki boyutlu bir düzlem gibi düşünebiliriz. Solucan deliği, bu düzlem üzerinde yalnızca birer delik gibi gözükecektir. Halbuki 2 boyutlu düzlemin altında, 3 boyutlu bir silindir köprü olarak yer almaktadır. Bu tünelin ucu, 2 boyutlu varsayılmış uzay üzerinde herhangi bir noktada bir delik görünümünde ortaya çıkacaktır. Gerçek bir solucan deliği, bu anlatıma benzer olabilir.

Basit bir örnek vermek gerekirse, kağıt üzerinde birbirine uzak iki nokta işaretleyin. Daha sonra kağıdınızı, işaretlediğiniz iki nokta üst üste gelecek şekilde katlayın. İki nokta arası mesafeyi kağıdın açık halinde giderseniz herhangi bir tünelden yararlanmamış olursunuz. Fakat, noktaların üst üste geldiği kısım iki nokta arası oluşmuş bir tüneldir. Eğer bu tünelden geçilebilirse, uzayda size çok uzak olan bir noktaya kısa ve pratik bir şekilde ulaşmış olursunuz. Örnekte bahsedilen tünel, solucan deliğidir.

Terminoloji
1928 yılında, Alman matematikçi, filozof ve teorik fizikçisi Hermann Weyl elektromanyetik alan enerjisinin kütle analizi ile bağlantısını kurarak maddenin solucan deliği hipotezini önerdi. Hipotezinde "tek boyutlu tüpler" terimini kullandı. Hermann Weyl "solucan deliği" terimini kullanmadı.

Amerikalı teorik fizikçi John Archibald, Wheeler Weyl'in çalışmalarından esinlenerek "solucan deliği" terimini, Charles Misner'ın ortak yazarı olarak bulunduğu bir makalede ortaya atmıştır.:"Bu analiz kişiyi durumları düşünmeye zorlar ... Net bir kuvvet çizgisi akısının olduğu yerde, topologların çok bağlantılı alanın "kolu" dediği şey aracılığıyla, ve fizikçiler belki de daha canlı bir şekilde "solucan deliği" olarak adlandırdıkları için mazur görülebilecekler." —  Charles Misner and John Wheeler in Annals of Physics

Solucan Deliği Teorisinin Geliştirilmesi

Schwarzschild Solucan Delikleri
Keşfedilen ilk solucan deliği çözüm yöntemi, ebedi bir kara deliği tanımlayan Schwarzschild ölçüsünde bulunacak olan Schwarzschild Solucan Deliği'dir.  Ancak bu yöntemde, herhangi bir şeyin bir uçtan diğer uca hızlıca geçmesiyle solucan deliğinin çökmesi beklenmektedir. Çökmenin gerçekleşmemesi için iki yönlü geçiş yapılabilen solucan deliklerinde, henüz keşfedilememiş negatif yoğunluğa ve büyük bir negatif basınca sahip egzotik parçacıkların var olmasını gerektirmektedir. Fizikçiler daha sonra teorik modellerine göre geçilebilir mikroskobik solucan deliklerinin mümkün olabileceğini ve herhangi bir egzotik madde gerektirmediğini yani mikroskobik solucan deliklerinde çökme olmayacağını bildirdi. Bu tür solucan delikleri eğer mümkünse bilgi aktarımıyla sınırlı olabilir.

Einstein-Rosen Köprüsü
Einstein-Rosen köprüleri olarak da bilinen Schwarzschild solucan delikleri, adını Albert Einstein ve Nathan Rosen'den almıştır. Einstein alan denklemlerine vakum çözümleri olarak modellenebilen uzay alanları arasındaki bağlantılardır ve bunlar artık yüksüz ve dönüşsüz, sonsuz bir kara deliği tanımlayan Schwarzschild metriğinin maksimum genişletilmiş versiyonunun içsel parçaları olarak anlaşılmaktadır. Burada, "maksimum genişletilmiş" uzay zamanın herhangi bir "kenar" içermemesi gerektiği fikrini ifade eder: serbest düşen bir parçacığın olası herhangi bir yörüngesi için bu yolu parçacığın geleceğine veya geçmişine keyfi olarak devam ettirmek mümkün olmalıdır.

Bu gereksinimi karşılamak için, parçacıkların olay ufkuna dışarıdan düştüklerinde girdikleri kara delik iç bölgesine ek olarak, yörüngelerini tahmin etmemize izin veren ayrı bir beyaz delik iç bölgesi olması gerektiği ortaya çıktı. Dışarıdan bir gözlemcinin olay ufkundan uzağa yükseldiğini gördüğü parçacıklar ve maksimum uzatılmış uzay zamanının iki ayrı iç bölgesi olduğu gibi, bazen iki farklı "evren" olarak adlandırılan iki ayrı dış bölge de vardır ve ikinci evren, iki iç bölgedeki bazı olası parçacık yörüngelerini tahmin etmemize izin verir. Bu, iç kara delik bölgesinin her iki evrenden düşen parçacıkların bir karışımını içerebileceği anlamına gelir ve böylece bir evrenden düşen bir gözlemci diğerinden düşen ışığı görebilir, aynı şekilde iç beyaz delik bölgesi her iki evrene de kaçabilir. Dört bölgenin tamamı Kruskal-Szekeres koordinatlarını kullanan bir uzay-zaman diyagramında görülebilir.

Bu uzay zamanında, sabit zamanlı bir hiper yüzeyde hepsi aynı zaman koordinatına sahip olan bir nokta kümesi, yüzeydeki her noktanın uzay benzeri bir ayrıma sahip olduğu bir nokta kümesi olacak şekilde koordinat sistemleri bulmak mümkündür. Bunlar, "uzay benzeri yüzey" olarak adlandırılır. O sırada uzayın eğriliğini gösteren bir "gömme diyagramı" çizilir, gömme diyagramı "Einstein-Rosen köprüsü" olarak bilinen iki dış bölgeyi birbirine bağlayan bir tüp gibi görünecektir. Schwarzschild metriği, dış gözlemcilerin perspektifinden sonsuza dek var olan idealleştirilmiş bir kara deliği tanımlar. Çöken bir yıldızdan belirli bir zamanda oluşan daha gerçekçi bir kara delik, farklı bir metrik sistem gerektirir. Düşen yıldız maddesi bir kara deliğin geçmişinin diyagramına eklendiğinde, diyagramın diğer evrene karşılık gelen kısmı ile birlikte beyaz delik iç bölgesine karşılık gelen diyagramın parçasını kaldırır.

Einstein-Rosen köprüsü, Ludwig Flamm tarafından 1916'da, Schwarzschild'in çözümünü yayınlamasından birkaç ay sonra 1935 yılında Einstein ve Nathan Rosen tarafından yeniden keşfedildi. Bununla birlikte, 1962'de John Archibald Wheeler ve Robert W. Fuller, bu tür bir solucan deliğinin, aynı evrenin iki parçasını birbirine bağlarsa kararsız olacağını ve bir dış bölgeden diğer dış bölgeye düşen ışık veya ışıktan daha yavaş bir parçacık için çok hızlı bir şekilde sıkışacağını gösteren bir makale yayınladılar.

Genel göreliliğe göre, yeterince kompakt bir kütlenin yerçekimsel çöküşü, tekil bir Schwarzschild kara deliği oluşturur. Einstein-Cartan-Sciama-Kibble yerçekimi teorisi, düzenli bir Einstein-Rosen köprüsü oluşturur. Bu teori, afin bağlantının simetrisinin bir kısıtlamasını kaldırarak ve onun antisimetrik kısmı olan burulma tensörünü dinamik bir değişken olarak dikkate alarak genel göreliliği genişletir. Burulma, doğal olarak maddenin kuantum mekaniği ve açısal momentumunu açıklar. Burulma ve Dirac spinörleri arasındaki minimum bağlantı, fermiyonik maddede son derece yüksek yoğunluklarda önemli olan itici bir spin-spin etkileşimi oluşturur. Böyle bir etkileşim, kütleçekimsel tekilliğin oluşumunu engeller. Bunun yerine, çökmekte olan madde muazzam fakat sınırlı bir yoğunluğa ulaşır ve köprünün diğer tarafını geri teper.

Schwarzschild solucan delikleri her iki yönde de geçilemez olsa da, bunların varlığı Kip Thorne'a Schwarzschild solucan deliğinin boğazını, egzotik maddeyle açık tutarak yaratılan, geçilebilir solucan deliklerini hayal etmesinde ilham kaynağı oldu.

Yolculuk Yapılabilen Solucan Delikleri
Solucan deliklerinin iki uç noktası birbirinden farklı hareketlere sahip ve farklı kütleçekim alanları dahilinde ise, Einstein'ın Özel Görelilik Teorisi devreye girer ve "tünelin" iki ucunun senkronizasyonunun bozulmasına neden olur. Senkronizasyonun bozulması sonucunda, solucan deliğinin iki ucu birbirinden farklı zamanlar içerisinde yer alır. Bu da zamanda yolculuğu mümkün kılabilen bir yapı oluşturur.

Gerekli koşulların sağlanmasıyla Stephen Hawking, Kip Thorne gibi birçok fizikçi yolculuk yapılabilen solucan delikleri yapısının oluşmasının mümkün kılınabileceğini savundu.

Genel görelilik ve kuantum mekaniği bağlamında bir solucan deliği oluşturacağı teorik olarak tahmin edilen bilinen tek doğal süreç, Leonard Susskind tarafından ER = EPR varsayımında ortaya konmuştur. Kuantum köpük hipotezi bazen Planck ölçeğinde küçük solucan deliklerinin kendiliğinden ortaya çıkıp kaybolabileceğini öne sürmek için kullanılır. Bu tür solucan deliklerinin kararlı versiyonları karanlık madde adayları olarak önerilmiştir.

Lorentzian Çapraz Geçişli Solucan Delikleri, evrenin bir bölümünden aynı evrenin başka bir bölümüne çok hızlı bir şekilde her iki yönde de seyahat etmeye izin verir veya bir evrenden diğerine seyahat etmeyi sağlar. Genel görelilikte geçilebilir solucan deliklerinin olasılığı ilk kez Homer Ellis tarafından 1973 tarihli bir makalede ve bağımsız olarak K. A. Bronnikov'un 1973 tarihli bir makalesinde gösterilmiştir.

Egzotik Madde
Egzotik Madde istenilen şeklin verilebileceği bir kil hamuru gibidir. Solucan deliği oluşturabilir ve içerisinden geçebilirsiniz. Evrende boş uzayın enerjisi olarak tanımlanan Casimir etkisi haricinde egzotik madde bulunmamaktadır.

Casimir etkisinde iki iletken levha alıp bunları mutlak sıfırda birbirine çok yaklaştırırsınız. Levhaların arasındaki kuantum salınımlarının sayısı, levhaların dışındaki salınımlardan daha az olur. Bu fark, levhalar arası negatif basınç enerjisi oluşmasına sebep olur. Üretilen negatif enerji, levhaları birbirine doğru çeker ve bu çekim solucan deliği oluşmasını sağlar. Teoride Casimir etkisi sayesinde solucan deliği oluşturmak mümkündür.

Işık Hızından Daha Hızlı Seyahat
Solucan delikleri, ışık hızının herhangi bir zamanda yerel olarak aşılmamasını sağlayarak, ışıktan daha hızlı seyahat edilmesini sağlayabilir. Solucan deliği içerisinden geçerek, deliğin diğer ucundaki uzay noktasına yolculuk yapmak; uzayın içinde doğrudan gidiş yolunu kullanan bir ışıktan daha hızlı şekilde istenilen noktaya ulaşılmasını sağlayabilir.

Solucan Delikleri ile Seyahat

Zaman Yolculuğu

Solucan delikleri, uzay-zaman düzleminin kara delikler gibi büyük kütleli cisimlerce muazzam miktarda bükülmesi ile, uzayda bulunan ve seyahati çok uzun ışık yılı alacak mesafede iki ucunun, uzayın bükülerek bir araya gelmesi ile kestirme yol oluşturulan yapılardır. Sadece iki mekanı değil, iki zamanı da birbirine bağlayabilirler. Bir solucan deliği, uzay-zamanda bulunan bir anla daha önce gerçekleşmiş bir anı birbirine bağlayabilir. Bu şekilde teoriye göre zaman yolculuğu, solucan delikleri aracılığıyla mümkün kılınabilir.

Solucan Deliği ve Karadelikler
Karadeliklerin en dip noktası kabul edilen yerde hacim sıfırdır ve yoğunluk ise;  formülünden dolayı sonsuzdur ve bilim insanları hacmin "0" olmasından yola çıkarak karadeliğin dibinin inanılmaz güçlü bir vakum etkisi ile her şeyi yok ettiğini düşünürler; yani karadeliklerin dibinde zaman ve mekân parametreleri bildiğimiz ve kabul ettiğimiz sistemin oldukça dışındadır.

Bu da bizi şu soruya yöneltir: İki kara deliğin farklı boyutlarda bağlanması ile vakum etkisinden yararlanılarak bir uzay gemisi bir karadeliğin içine girip öbür karadelikten çok kısa bir zamanda dışarıya çıkarak başka bir alt uzaya seyahat edebilir mi?

Bu sorunun cevabı ise Günümüz teknolojisinde, bu kadar yüksek bir çekim gücüne karşı koyabilecek ve bu baskıya dayanabilecek düzeyde uzay araçları üretemediğimizden dolayı hayır.

Kara deliklerin (Blackhole) bilimsel olarak renginin neden kara (Black) oldukları konusundaki temel dayanak ise sahip oldukları inanılmaz kütle, yoğunluk ve çekim kuvvetinden dolayı ışığı bile bükebilecek ve içine çekebilecek güçte olmalarıdır. Bu yüzden hiçbir ışık kara deliklerin dışına çıkamaz, bu da onlardan bize herhangi bir ışığın ulaşamaması, dolayısıyla karanlık olması anlamına gelir.

Bildiğimiz en yüksek hızın ışık hızı (yaklaşık 1.079.252.850 km/saat) olduğunu da hesaba katarsak karadeliklerin bu kadar yüksek hızlarda gidebilen ışığı engelleyebilecek ve ondan daha hızlı bir şekilde başka bir yere doğru çekebilecek güçte olmaları Einstein-Rosen köprüsünün gerçekte var olabilme olasılığını muazzam ölçüde artırmaktadır ve zaten solucan deliğinin mantığının temelinde de aynı şekilde ışıktan daha yüksek bir hızda boyutlar arası transfer yatmaktadır. Bu teoriyi yıllar boyu öğrenmiş olduğumuz temel fiziğin ve onun bütün kurallarının tamamen dışarısına itmeyip bunu modern fiziklebağdaştırarak açıklayabilen Nathan Rosen ve Albert Einstein, gelecekte teknolojinin yardımıyla solucan delikleri yaratılıp uzayda istenilen noktaya şu anki teknolojiden çok daha hızlı bir şekilde ulaşılabileceğini ortaya sürmüştür. Modern fizik aksini kanıtlayamadığı için de bu teori günümüzde hâlâ geçerliliğini korumaktadır.

Dipnotlar
 Burada geçen solucan İngilizce solucan anlamındaki "worm" kelimesinden gelmektedir. Fakat İngilizcede worm aynı zamanda elma kurdu gibi kurtçukları da içermektedir. Wormhole ismindeki worm aslında bir elma kurdunu temsil eder. Ayrıca karadelikler zaman mekanı bükmez delip geçebilir. Bu yüzden kütleçekim kuvveti çok fazladır. Karadelik özelliği kazanılması için solucan deliğinin boyun kısmının her yerinin uzunluğunun aynı olması gerekir. Yani zaman mekanıyla 90 derecelik açı yapması gerekir. Eğer öyle olmazsa maddeyi içine almaz eğiminin rasyonel olduğundan dolayı yer çekimiyle ezip yörüngeden fırlatır.

Ayrıca karadelik olması durumu sadece karadeliğin boyun kısmının genişliğinin her yerde aynı olması demektir. Boyun kısmının eğimi rasyonel bir sayı olursa karadelik gibi yüksek çekim kuvveti yaratmaz, sadece yerçekimiyle ezip (mekanik ufalama yapıp) yörüngeden fırlatır.Bazı bilim insanları solucan delikleri ile zamanda yolculuk yapılabileceğini düşünmektedir.

Kaynakça

Kara delikler
Genel görelilik
Varsayımsal nesneler
Çokkatlılar
Egzotik maddeler
Zamanda yolculuk

Solucan deliği


Actinostachys, biljni rod iz porodice Schizaeaceae. Postoji desetak vrsta (17) raširenih po tropskoj Aziji, Americi, Madagaskaru i Queenslandu

Vrste
 Actinostachys balansae (Fourn.) C.F.Reed
 Actinostachys confusa (Selling) C.F.Reed
 Actinostachys digitata Wall.
 Actinostachys inopinata (Selling) C.F.Reed
 Actinostachys intermedia (Mett.) C.F.Reed
 Actinostachys laevigata (Mett.) C.F.Reed
 Actinostachys macrofunda Bierh.
 Actinostachys melanesica (Selling) C.F.Reed
 Actinostachys minuta Amoroso & Coritico
 Actinostachys oligostachys Bierh.
 Actinostachys pennula Hook.
 Actinostachys plana (Fourn.) C.F.Reed
 Actinostachys simplex Amoroso & Coritico
 Actinostachys spirophylla (W.Troll) C.F.Reed
 Actinostachys subtrijuga C.Presl
 Actinostachys tenuis (Fourn.) C.F.Reed
 Actinostachys wagneri (Selling) C.F.Reed

Izvori

Schizaeales

Actinostachys


Limba aari (cunoscută și sub numele de: ari, ara, aro sau aarai) este o limbă omotică din Etiopia.

Vocabular
 laqimiu? - Cum te simți?
 noqá - apă
 waakí - bovină
 zémma - dimineață
 isimana - frate
 gurdá - gard
 sónqa - sărut
 tóoni - gunoi
 wókka - topor
 Enani - soră
 abiya - tată
 emiya - mamă
 hanna - tu
 etsimi - mâncare
 fecha - tărâm
 kiee - soț
 ekina - varză
 hami - teren agricol

Bibliografie
 Richard Hayward (1990). "Notes on the Aari Language", Omotic Language Studies, Richard Hayward (editor), pp. 425–493. London: SOAS.

aari

Limba aari


Frank Thomas may refer to:

Arts and entertainment
Frank M. Thomas (1889–1989), American actor, father of Frankie Thomas
Frank Thomas (animator) (1912–2004), American animator for Walt Disney
Frank Thomas (comics) (1914–1968), American cartoonist, creator of The Eye and Fantom of the Fair
Frankie Thomas (1921–2006), American actor and author
Frank Thomas (lyricist) (1936–2017), French songwriter
Frank Thomas (musician) (1943–2020), American singer, songwriter and guitarist
Frank J. Thomas (printer), American photographer, typographer, and printer

Sports
Frank Thomas (English cricketer) (1877–1924), English cricketer
Frank Thomas (American football) (1898–1954), American football player and coach
Frank Thomas (Australian footballer) (1905–2001), Australian rules footballer who played with Hawthorn and Sturt
Frankie Thomas (cyclist) (1907-?), Australian cyclist
Frank Thomas (Barbadian cricketer) (1924–2010), Barbadian cricketer
Frank Thomas (outfielder) (1929–2023), American baseball player
Frank Thomas (designated hitter) (born 1968), American baseball Hall of Fame player

Others
Frank Thomas (bishop) (1930–1988), English prelate of the Roman Catholic Church

See also
Francis Thomas (disambiguation)
Franklin Thomas (disambiguation)

Frank Thomas


Arlette Testyler (1933-), juive française, dont la famille est originaire de Pologne, survit à la Rafle du Vélodrome d'Hiver et l'internement au camp de transit de Beaune-la-Rolande, témoin de la Shoah.

 Charles Testyler (1927-2018) à Paris), français d'origine polonaise, survivant de la Shoah. Avec son épouse, Arlette Testyler, témoin de la Shoah.

Homonymie de patronyme
Patronyme juif

Testyler


Biskra Vilayeti, Cezayir'in kuzeydoğusunda yer alan bir vilayet.

21.094 km² yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 692.000'dir. Vilayetin merkezi de Biskra şehridir.
Birçok kez el değiştiren kent 1552 yılında kesin olarak Osmanlı Devleti'nin eline geçmiştir.
1844 yılında Fransızların eline geçene kadar Osmanlıların Cezayir'de en güneydeki garnizonları Biskra'daydı.

Spor

 Complexe Sportif d'El Alia

Dış bağlantılar
 Biskra (fr)

Biskra (il)


هذه تصفيات بطولة أمم أوروبا لكرة القدم للسيدات 2005 أقيمت في الفترة من 26 مارس 2003 إلى 27 نوفمبر 2004.

مرحلة المجموعات

المجموعة 1

المجموعة 2

المجموعة 3

المجموعة 4

ربع النهائي

روابط إضافية
 Tables & results at RSSSF.com

كرة القدم للسيدات في 2003
كرة القدم للسيدات في 2004
بطولة أمم أوروبا للسيدات 2005
تصفيات بطولة أمم أوروبا للسيدات
كرة القدم الأوروبية في 2003–04

تصفيات بطولة أمم أوروبا للسيدات 2005


Ilmaste ist ein Dorf (estnisch küla) in der Landgemeinde Sonda (Sonda vald). Es liegt im Kreis Ida-Viru (Ost-Wierland) im Nordosten Estlands.

Das Dorf hat vier Einwohner (Stand 1. Januar 2009). Es liegt nordöstlich des Dorfes Sonda (Sonda alevik).

Einzelnachweise

Ort in Estland
Sonda
Geographie (Lüganuse)

Ilmaste


An Panicum clandestinum in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Carl von Linné. An Panicum clandestinum in nahilalakip ha genus nga Panicum, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Panicum

Panicum clandestinum


est une série télévisée d'action post-apocalyptique turque en  de , créée par Jason George et diffusée depuis le  sur la plateforme Netflix.

Il s'agit de la série dérivée de la série belge  et, toujours, de l'adaptation du roman polonais  ({{langue|pl|Starość aksolotla}}, 2015) de Jacek Dukaj.

Synopsis

Distribution

Production

Développement et attribution des rôles

Tournage
Le tournage a lieu à Izmir et Balıkesir, ainsi qu'à Ayvalik, au bord de la mer Égée, Foça, Istanbul et l'île de Cunda, en Turquie.

Fiche technique

 Titre original et français :
 Création : Jason George
 Réalisation : Umut Aral et Tolga Karaçelik
 Scénario : Jason George, Atasay Koç, Cansu Çoban et Sami Berat Marçalı
 Musique : Ahmet Bilgiç
 Direction artistique : Süleyman Iyisu et Firat Yunluel
 Décors : Firat Yunluel
 Costumes : n/a
 Photographie : Burak Kanbir
 Montage : Aziz Imamoglu, Özcan Vardar, Cicek Kahraman et Barkin Yesiltepe
 Casting : Olgu Caglar
 Production : Diloy Gülün et Onur Güvenatam
 Production exécutive : Jason George
 Production associée : Selim Yildirim
 Société de production : OGM Pictures
 Société de distribution : Netflix
 Pays de production :
 Langues originales : turc, allemand, anglais
 Format : couleur - 4K (Ultra HD)
 Genre : action post-apocalyptique, drame
 Durée :
 Nombre d'épisodes : 7
 Nombre de saison : 1
 Date de diffusion : Monde :  sur Netflix

Épisodes
Les  de  ne contiennent aucun titre en turc.

Accueil

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes

 Marine turque

Bibliographie
 .

Liens externes

Série télévisée créée en 2022
Série télévisée turque des années 2020
Série télévisée en production
Série télévisée d'action
Série télévisée de science-fiction
Série télévisée dramatique de Netflix
Série télévisée tournée en Turquie
Série télévisée se déroulant en Turquie
Série télévisée maritime
Spin-off de série télévisée
Série télévisée en turc
Série télévisée en allemand
Série télévisée en anglais
Adaptation d'un roman polonais à la télévision

Yakamoz S-245


Heteracantha depressa es una  especie de coleóptero adéfago de la familia Carabidae y el único miembro del género monotípico Heteracantha. Habita en Oriente Próximo.

Referencias

Enlaces externos
 Heteracantha en ION
 Nomenclator Zoologicus

Harpalina
Taxones descritos por Gaspard Auguste Brullé

Heteracantha


Le sous-secrétaire d'État parlementaire pour l'Écosse () est un poste ministériel subalterne (de rang de sous-secrétaire d'État parlementaire) dans le gouvernement du Royaume-Uni, soutenant le secrétaire d'État pour l'Écosse. Le poste est également connu sous le nom de secrétaire d'État adjoint pour l'Écosse.

Le poste a d'abord été créé en tant que sous-secrétaire parlementaire à la santé pour l'Écosse en 1919, avant de devenir le sous-secrétaire d'État parlementaire pour l'Écosse en 1926. Des postes supplémentaires de sous-secrétaire parlementaire ont été ajoutés en 1940 et 1951, et un Ministre d'État poste créé en 1951. En 1969-1970, l'un des postes de sous-secrétaire a été remplacé par un autre ministre d'État. De 1974 à 1979, il y avait deux ministres d'État et trois sous-secrétaires, pour revenir à un seul ministre d'État en 1979. En 1997, le deuxième poste de ministre d'État a été rétabli et un quatrième poste de sous-secrétaire a été brièvement ajouté à partir d'août 1998.

À la suite de la dévolution en 1999, le nombre de ministres a été réduit. Il y a actuellement deux sous-secrétaires pour soutenir le secrétaire d'État, et il n'y a pas de ministre d'État .

Sous-secrétaire parlementaire à la santé pour l'Écosse (1919–1926)

Sous-secrétaire d'État parlementaire pour l'Écosse (1926–aujourd'hui)

Ministre d'État pour l'Écosse (1951–2008)
 2 novembre 1951: Comte de Home
 7 avril 1955: Thomas Galbraith
 23 octobre 1958: Lord Forbes
 22 octobre 1959: Jack Nixon Browne
 20 octobre 1964: George Willis
 7 janvier 1967: Dickson Mabon (jusqu'au 19 juin 1970)
 13 octobre 1969: Lord Hughes (jusqu'au 19 juin 1970)
 23 juin 1970: Lady Tweedsmuir
 7 avril 1972: Lord Polwarth
 8 mars 1974: Bruce Millan (jusqu'au 8 avril 1976)
 8 mars 1974: Lord Hughes (jusqu'au 8 aout 1975)
 8 aout 1975: Lord Kirkhill (jusqu'au 15 décembre 1978)
 14 avril 1976: Gregor Mackenzie (jusqu'au 4 mai 1979)
 7 mai 1979: William Murray (8e comte de Mansfield)
 13 juin 1983: Hamish Gray
 10 septembre 1986: Simon Arthur (4e baron Glenarthur)
 13 juin 1987: Ian Lang (jusqu'au 28 November 1990)
 13 juin 1987: Lord Sanderson de Bowden (jusqu'au 7 septembre 1990)
 7 septembre 1990: Michael Forsyth
 14 avril 1992: Lord Fraser de Carmyllie
 6 juillet 1995: Lord James Douglas-Hamilton
 6 mai 1997: Henry McLeish (jusqu'au 29 June 1999)
 6 mai 1997: Brian Wilson (jusqu'au 28 juillet 1998)
 28 juillet 1998: Helen Liddell (jusqu'au 17 mai 1999)
 29 juillet 1999: Brian Wilson
 26 janvier 2001: George Foulkes (jusqu'au 29 mai 2002)
 juillet 2007: David Cairns (16 septembre 2008)

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 Vice-Premier ministre d'Écosse

Liens externes
 Site officiel

Ministre du gouvernement écossais
Gouvernement de l'Écosse


El Campeonato Sub-19 femenino de la AFC 2011 fue la sexta instancia del Campeonato Asiático Sub-19 de la Mujer. El torneo se llevó a cabo en Vietnam. Los 3 primeros equipos de la fase final del grupo clasificaron para la Copa Mundial Femenina de Fútbol Sub-20 de 2012.

Primera ronda de calificación

Grupo A

Grupo B

Segunda ronda de clasificación

Ronda Final
La ronda final se jugará con el Sistema de todos contra todos del 3 al 13 de noviembre de 2011 en Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam.

Véase también
Campeonato Sub-16 femenino de la AFC 2011

Enlaces externos
 Official site

Campeonatos de fútbol entre selecciones femeninas de la AFC
Fútbol en 2011
Deporte en Vietnam en 2011

Campeonato Sub-19 femenino de la AFC de 2011


Lakota ( ), also referred to as Lakhota, Teton or Teton Sioux, is a Siouan language spoken by the Lakota people of the Sioux tribes. Lakota is mutually intelligible with the two dialects of the Dakota language, especially Western Dakota, and is one of the three major varieties of the Sioux language.

Speakers of the Lakota language make up one of the largest Native American language speech communities in the United States, with approximately 2,000 speakers, who live mostly in the northern plains states of North Dakota and South Dakota. Many communities have immersion programs for both children and adults.

The language was first put into written form by European American missionaries around 1840. The orthography has since evolved to reflect contemporary needs and usage.

History and origin
The Lakota people's creation stories say that language originated from the creation of the tribe. Other creation stories say language was invented by Iktomi.

Phonology

Vowels
Lakota has five oral vowels, , and three nasal vowels,  (phonetically ). Lakota  and  are said to be more open than the corresponding cardinal vowels, perhaps closer to  and . Orthographically, the nasal vowels are written with a following , , or ; historically, these were written with ogoneks underneath, . No syllables end with consonantal .

A neutral vowel (schwa) is automatically inserted between certain consonants, e.g. into the pairs ,  and . So the clan name written phonemically as  has become the place name Ogallala.

Consonants

The voiced uvular fricative  becomes a uvular trill () before  and in fast speech it is often realized as a voiced velar fricative . The voiceless aspirated plosives have two allophonic variants each: those with a delay in voicing , and those with velar friction , which occur before , , , , and  (thus, ,  is phonetically ). For some speakers, there is a phonemic distinction between the two, and both occur before . No such variation occurs for the affricate /tʃʰ/. Some orthographies mark this distinction; others do not. The uvular fricatives  and  are commonly spelled  and .

All monomorphemic words have one vowel which carries primary stress and has a higher tone than all other vowels in the word. This is generally the vowel of the second syllable of the word, but often the first syllable can be stressed, and occasionally other syllables as well. Stress is generally indicated with an acute accent: , etc. Compound words will have stressed vowels in each component; proper spelling will write compounds with a hyphen. Thus , literally "metal-white", i.e. "silver; money" has two stressed vowels, the first a in each component. If it were written without the hyphen, as , it would imply a single main stress.

Phonological processes

A common phonological process which occurs in rapid speech is vowel contraction, which generally results from the loss of an intervocalic glide. Vowel contraction results in phonetic long vowels (phonemically a sequence of two identical vowels), with falling pitch if the first underlying vowel is stressed, and rising pitch if the second underlying vowel is stressed: kê: (falling tone), "he said that", from ; hǎ:pi (rising tone), "clothing", from . If one of the vowels is nasalized, the resulting long vowel is also nasalized: čhaŋ̌:pi, "sugar", from .

When two vowels of unequal height contract, or when feature contrasts exist between the vowels and the glide, two new phonetic vowels,  and , result: iyæ̂:, "he left for there", from ; mitȟa:, "it's mine", from .

The plural enclitic =pi is frequently changed in rapid speech when preceding the enclitics =kte, =kiŋ, =kštó, or =na. If the vowel preceding =pi is high/open, =pi becomes [u]; if the vowel is non-high (mid or closed), =pi becomes [o] (if the preceding vowel is nasalized, then the resulting vowel is also nasalized): hi=pi=kte, "they will arrive here", [hiukte]; yatkáŋ=pi=na, "they drank it and...", .

Lakota also exhibits some traces of sound symbolism among fricatives, where the point of articulation changes to reflect intensity: , "it's yellow", , "it's tawny", , "it's brown". (Compare with the similar examples in Mandan.)

Orthographies, standardization, and teaching materials
Several orthographies as well as ad hoc spelling are used to write the Lakota language, with varying perspectives on whether standardization should be implemented. In 2002, Rosebud Cultural Studies teacher Randy Emery argued that standardization of the language could cause problems "because the language is utilized diversely. If standardization is determined to be the approach... then the question is whose version will be adopted? This will cause dissent and politics to become a factor in the process."

Also in 2002, Sinte Gleska University rejected a partnership with the European-owned Lakota Language Consortium. Sinte Gleska uses the orthography developed by Albert White Hat, which on December 13, 2012, was formally adopted by the Rosebud Sioux Tribe per Tribal Resolution No. 2012–343. This resolution also banned the Lakota Language Consortium and its "Czech orthography" from the reservation and its educational system. This ban was a response to a series of protests by community members and grassroots language preservation workers, at Rosebud and other Lakota communities, against the Lakota Language Consortium (LLC). Despite its name, the LLC is an organization formed by two Europeans. Concerns arose due to the LLC's promotion of their New Lakota Dictionary, websites and other Internet projects aimed at revising and standardizing their new spelling of the Lakota language. "Lakota first language speakers and Lakota language teachers criticize the "Czech orthography" for being overloaded with markings and – foremost – for the way it is being brought into Lakota schools"; it has been criticized as "neocolonial domination." Sonja John writes that "The new orthography the Czech linguist advocates resembles the Czech orthography – making it easier for Czech people to read. The Europeans predominantly use the internet to give the impression that this "Czech orthography" is a Lakota product and the standard for writing Lakota." "The Rosebud Sioux Tribe was the first of the Lakota tribes to take legal action against the self-authorizing practices the LLC committed by utilizing names of Lakota language experts without their consent to obtain funding for their projects." Rosebud Resolution No. 2008–295 goes further and compares these actions to what was done to children taken from their families by the residential schools.

In 2006 some of the Lakota language teachers at Standing Rock chose to collaborate with Sitting Bull College, and the Lakota Language Consortium (LLC), with the aim of expanding their language curriculum. Teachers at Standing Rock use several different orthographies. Language activists at Standing Rock also refer to it as simply the "SLO" or even "Suggested Lakota Orthography." Tasha Hauff writes,

In 2013 Lakota teachers at Red Cloud Indian School on Pine Ridge Indian Reservation discussed their use of orthography for their K-12 students as well as adult learners. The orthography used at Red Cloud "is meant to be more phonetic than other orthographies... That means there are usually more 'H's than other versions. While many orthographies use tipi... Red Cloud spells it thípi." He continues, "the orthography also makes heavy use of diacritical marks... that is not popular among some educators and academics".  Delphine Red Shirt, an Oglala Lakota tribal member and a lecturer on languages at Stanford University, disagrees and prefers a Lakota orthography without diacritical marks. "I'm very against any orthography that requires a special keyboard to communicate," she said. First language speaker and veteran language teacher at Red Cloud, the late Philomine Lakota, had similar concerns with the orthography, and argues against changing the spelling forms she learned from her father. However, she did consider that, a shared curriculum could "create consistency across the region and encourage the long-term viability of the language. However, Philomine is also cognizant that it will take more than a school curriculum to preserve the language." She added, "In order for a language to survive, it can't simply be taught from the top. A language is a living thing and students need to breathe life into it daily; talking with friends, family and elders in Lakota".

In 2018, at the Cheyenne River Indian Reservation, Lakota speaker Manny Iron Hawk and his wife Renee Iron Hawk discussed opening an immersion school and the difficulties around choosing an orthography to write Lakota; Mr. Iron Hawk voiced support for the LLC (SLO) Orthography, saying it was accessible to second language learners, but know not all agreed with him. Others in the community voiced a preference for the tribe creating their own orthography. While Mr. Iron Hawk supports this approach, Renee Iron Hawk also expressed a sense of urgency, saying "We should just use what we have, and then fix and replace it, but we need to start speaking it now". The Iron Hawks both agreed that too much time has been spent arguing over which orthography to use or not use, and not enough time is spent teaching and speaking the language.

On May 3, 2022, the Tribal Council of the Standing Rock Sioux, in a near-unanimous vote, banished the Lakota Language Consortium (and specifically, LLC linguist Jan Ullrich and co-founder Wilhelm Meya) from ever again setting foot on the reservation. The council's decision was based on the LLC's history with not only the Standing Rock community, but also with at least three other communities that also voiced concerns about Meya and the LLC, "saying he broke agreements over how to use recordings, language materials and historical records, or used them without permission."

LLC alphabet

The "Standard Lakota Orthography" as the LLC calls it, is in principle phonemic, which means that each character (grapheme) represents one distinctive sound (phoneme), except for the distinction between glottal and velar aspiration, which is treated phonetically.

Lakota vowels are a, e, i, o, u; nasal vowels are aŋ, iŋ, uŋ. Pitch accent is marked with an acute accent: á, é, í, ó, ú, áŋ, íŋ, úŋ on stressed vowels (which receive a higher tone than non-stressed ones)

The following consonants approximate their IPA values: b, g, h, k, l, m, n, ŋ, p, s, t, w, z. Y has its English value of . An apostrophe, ', is used for the glottal stop.

A caron is used for sounds, other than , which are not written with Latin letters in the IPA: č , ǧ , ȟ , š , ž . Aspirates are written with h: čh, kh, ph, th, and velar frication with ȟ: kȟ, pȟ, tȟ. Ejectives are written with an apostrophe: č', ȟ', k', p', s', š', t'.

The spelling used in modern popular texts is often written without diacritics. Besides failing to mark stress, this also results in the confusion of numerous consonants:  and  are both written s,  and  are both written h, and the aspirate stops are written like the unaspirates, as p, t, c, k.

All digraphs (i.e. characters created by two letters, such as kh, kȟ, k') are treated as groups of individual letters in alphabetization. Thus for example the word  precedes  in a dictionary.

Curley alphabet
In 1982, Lakota educator Leroy Curley (1935-2012) devised a 41-letter circular alphabet.

Grammar

Word order

The basic word order of Lakota is subject–object–verb, although the order can be changed for expressive purposes (placing the object before the subject to bring the object into focus or placing the subject after the verb to emphasize its status as established information). It is postpositional, with adpositions occurring after the head nouns: , "at the store" (literally 'store at'); , "around the house" (literally 'house=the around') (Rood and Taylor 1996).

Rood and Taylor (1996) suggest the following template for basic word order. Items in parentheses are optional; only the verb is required. It is therefore possible to produce a grammatical sentence that contains only a verb.
(interjection) (conjunction) (adverb(s)) (nominal) (nominal) (nominal) (adverb(s)) verb (enclitic(s)) (conjunction)

Interjections

When interjections are used, they begin the sentence or end it. A small number of interjections are used only by one gender, for instance the interjection expressing disbelief is  for women but  for men; for calling attention women say  while men use . Most interjections, however, are used by both genders.

Conjunctions

It is common for a sentence to begin with a conjunction. Both  and  can be translated as and;  is similar to English but. Each of these conjunctions joins clauses. In addition, the conjunction  joins nouns or phrases.

Adverbs, postpositions and derived modifiers

Lakota uses postpositions, which are similar to English prepositions, but follow their noun complement. Adverbs or postpositional phrases can describe manner, location, or reason. There are also interrogative adverbs, which are used to form questions.

Synonymity in the postpositions  and

To the non-Lakota speaker, the postpositions  and  sound like they can be interchangeable, but although they are full synonyms of each other, they are used in different occasions. Semantically (word meaning), they are used as locational and directional tools. In the English language they can be compared to prepositions like "at", "in", and "on" (when used as locatives) on the one hand, and "at", "in", and "on" (when used as directionals), "to", "into", and "onto", on the other. (Pustet 2013)

A pointer for when to use  and when to use  can be determined by the concepts of location  (motionless) or motion; and space vs. time. These features can produce four different combinations, also called semantic domains, which can be arranged as follows (Pustet 2013):

 space / rest: "in the house" [thípi kiŋ él] (This sentence is only describing location of an object, no movement indicated)
 space / motion: "to the house [thípi kiŋ ektá] (This sentence is referring to movement of a subject, it is directional in nature)
 time / rest: "in the winter" [waníyetu kiŋ él] (This sentence refers to a static moment in time, which happens to be during winter)
 time / motion: "in/towards the winter" [waníyetu kiŋ ektá] (Pustet 2013) (This sentence is delegated to time, but time which is soon to change to another season)

Summed up, when a context describes no motion,  is the appropriate postposition; when in motion,  is more appropriate. They are both used in matters of time and space.

Nouns and pronouns

As mentioned above, nominals are optional in Lakota, but when nouns appear the basic word order is subject–object–verb. Pronouns are not common, but may be used contrastively or emphatically.

Lakota has four articles:  is indefinite, similar to English a or an, and  is definite, similar to English the. In addition,  is an indefinite article used with hypothetical or irrealis objects, and  is a definite article used with nouns that have been mentioned previously.

Demonstratives

There are also nine demonstratives, which can function either as pronouns or as determiners.

Verbs

Verbs are the only word class that are obligatory in a Lakota sentence. Verbs can be active, naming an action, or stative, describing a property. (In English, such descriptions are usually made with adjectives.)

Verbs are inflected for first-, second- or third person, and for singular, dual or plural grammatical number.

Morphology

Verb inflection

There are two paradigms for verb inflection. One set of morphemes indicates the person and number of the subject of active verbs. The other set of morphemes agrees with the object of transitive action verbs or the subject of stative verbs.

Most of the morphemes in each paradigm are prefixes, but plural subjects are marked with a suffix and third-person plural objects with an infix.

First person arguments may be singular, dual, or plural; second or third person arguments may be singular or plural.

Examples: máni "He walks." mánipi "They walk."

Example: waŋwíčhayaŋke "He looked at them" from waŋyáŋkA "to look at something/somebody".

Subject and object pronouns in one verb
If both the subject and object need to be marked, two affixes occur on the verb. Below is a table illustrating this. Subject affixes are marked in italics and object affixes are marked in underline. Some affixes encompass both subject and object (such as čhi- ...). The symbol ∅ indicates a lack of marking for a particular subject/object (as in the case of 3rd Person Singular forms). Cells with three forms indicate Class I, Class II, and Class III verb forms in this order.

1 The affix čhi- covers cases where I-subject and you-object occurs in transitive verbs.
2 Class II and Class III verbs have irregular yal- and yan- respectively.
3 These prefixes are separated when uŋ(k)- must be prefixed while ni- et al. must be infixed.
Example: uŋkánipȟepi "We are waiting for you" from apȟé "to wait for somebody".
4 uŋ(k)- precedes all affixes except wičha-. In the last column, verbs which require uŋ(k)- to be prefixed are more complex because of competing rules: uŋ(k)- must be prefixed, but must also follow wičha-. Most speakers resolve this issue by infixing wičhauŋ(k) after the initial vowel, then repeating the initial vowel again.
Example: iwíčhauŋkičupi "We took them" from ičú "to take something/somebody".
5 Since the suffix -pi can appear only once in each verb, but may pluralize either subject or object (or both), some ambiguity exists in the forms: uŋ- ... -pi, uŋni- ... -pi, and uŋya-/uŋl-/uŋn- ... -pi.

Enclitics

Lakota has a number of enclitic particles which follow the verb, many of which differ depending on whether the speaker is male or female.

Some enclitics indicate the aspect, mood, or number of the verb they follow. There are also various interrogative enclitics, which in addition to marking an utterance as a question show finer distinctions of meaning. For example, while he is the usual question-marking enclitic, huŋwó is used for rhetorical questions or in formal oratory, and the dubitative wa functions somewhat like a tag question in English (Rood and Taylor 1996; Buchel 1983). (See also the section below on men and women's speech.)

Men's and women's speech
A small number of enclitics (approximately eight) differ in form based on the gender of the speaker. Yeló (men) ye (women) mark mild assertions. Kštó (women only according to most sources) marks strong assertion. Yo (men) and ye (women) mark neutral commands, yetȟó (men) and nitȟó (women) mark familiar, and ye (both men and women) and na mark requests. He is used by both genders to mark direct questions, but men also use hųwó in more formal situations. So (men) and se (women) mark dubitative questions (where the person being asked is not assumed to know the answer).

While many native speakers and linguists agree that certain enclitics are associated with particular genders, such usage may not be exclusive. That is, individual men sometimes use enclitics associated with women, and vice versa (Trechter 1999).

Ablaut
All examples are taken from the New Lakota Dictionary.

The term "ablaut" refers to the tendency of some words to change their final vowel in certain situations. Compare these sentences.

 Šúŋka kiŋ sápa čha waŋbláke.
 Šúŋka kiŋ sápe.
 Šúŋka kiŋ sápiŋ na tȟáŋka.

The last vowel in the word "SápA" changed each time. This vowel change is called "ablaut". Words which undergo this change are referred to as A-words, since, in dictionary citations, they are written ending in either -A or -Aŋ. These words are never written with a final capital letter in actual texts. Derivatives of these words generally take the ablaut as well, however there are exceptions.

There are three forms for ablauted words: -a/-aŋ, -e, -iŋ. These are referred to as a/aŋ-ablaut, e-ablaut, and iŋ-ablaut respectively. Some words are ablauted by some and not others, like "gray" hóta or hótA. Ablaut always depends on what word follows the ablauted word.

A/aŋ-ablaut

This is the basic form of the word, and is used everywhere in which the other forms are not utilized.

E-ablaut

There are two cases in which e-ablaut is used.
 Last word in the sentence
 Followed by a word which triggers e-ablaut

1. Last word in sentence
Examples
Héčhiya yé He went there. (e-ablaut of the verb yÁ)
Yúte She ate it. (e-ablaut of the verb yútA)
Thípi kiŋ pahá akáŋl hé. The house stands on a cliff. (e-ablaut of the verb hÁŋ)

2. Followed by a word which triggers e-ablaut
There are three classes of words which trigger e-ablaut

 various enclitics, such as ȟča, ȟčiŋ, iŋčhéye, kačháš, kiló, kštó, któk, lakȟa, -la, láȟ, láȟčaka, ló, séčA, sékse, s'eléčheča, so, s'a, s'e, šaŋ, šni, uŋštó
 some conjunctions and articles, such as kiŋ, kiŋháŋ, k'éaš, k'uŋ, eháŋtaŋš
 some auxiliary verbs, such as kapíŋ, kiníča (kiníl), lakA (la), kúŋzA, phiča, ši, wačhíŋ, -yA, -khiyA

Examples

Škáte šni. He did not play. (enclitic)
Škáte s'a. He plays often. (enclitic)
Škáte ló. He plays. (enclitic (marking assertion))
Okȟáte háŋtaŋ... If it is hot... (conjunctive)
Sápe kiŋ The black one (definite article)
Glé kúŋze. He pretended to go home. (auxiliary verb)
Yatké-phiča. It is drinkable. (auxiliary verb)

Iŋ-ablaut

The iŋ-ablaut (pronounced i by some) occurs only before the following words:

 ktA (irrealis enclitic)
 yetȟó (familiar command enclitic)
 na, naháŋ (and)
 naíŋš (or, and or)
 yé (polite request or entreaty enclitic)

Examples

Waŋyáŋkiŋ yetȟó. Take a look at this, real quick.
Yíŋ kte. She will go.
Skúyiŋ na wašté. It was sweet and good.
Waŋyáŋkiŋ yé. Please, look at it.

Phrases

"Háu kȟolá", literally "Hello, friend", is the most common greeting, and was transformed into the generic motion picture American Indian "How!", just as the traditional feathered headdress of the Teton was "given" to all movie Indians. As háu is the only word in Lakota which contains a diphthong, , it may be a loanword from a non-Siouan language.

Language revitalization efforts

Assimilating Indigenous peoples into the expanding American society of the late 19th and early 20th centuries depended on suppression or full eradication of each tribe's unique language as the central aspect of its culture. Indian residential schools in the US and Canada that separated Indigenous children from their parents and relatives enforced this assimilation process with beatings and other forms of violence for speaking tribal languages(Powers). The Lakota language survived this suppression. "Lakota persisted through the recognized natural immersion afforded by daily conversation in the home, the community at reservation-wide events, even in texts written in the form of letters to family and friends. people demonstrated their cultural resilience through the positive application of spoken and written Lakota." (Powers)

Even so, employment opportunities were based on speaking English; a Lakota who was bilingual or spoke only English was more likely to be hired.

In 1967, the Red Cloud Indian School at Pine Ridge began offering Lakota language classes. This was over two decades before the Native American Languages Act of 1990.

In the mid-1970s the Rosebud Reservation established their Lakota Language and Culture department at the Sinte Gleska University under the chairmanship of Ben Black Bear, Jr., who employed textbooks and orthography developed by the Colorado University Lakota Project (CULP). A few years later Black Bear was replaced as a chair of the department by Albert White Hat who discontinued the use of the Colorado University textbooks. In 1992 White Hat published a textbook with his own orthography, for use at all levels of language learning on Rosebud. Sinte Gleska University now uses the orthography developed by Albert White Hat.

In 2002 Sinte Gleska University rejected the Lakota Language Consortium invitation to support their organization. Rosebud Cultural Studies teacher Randy Emery spoke to the Lakota Journal, stating, "The Lakota Language Consortium has created the misleading impression that Sinte Gleska University is one of the schools that supports their organization," and that the LLC had circulated a document to this effect with other misleading information about the state of the language, "The (LLC) documentation strongly implies that there are no fluent speakers younger than the elder age group and the presentation implies that the Lakota cannot deal with the problem themselves; therefore outside help must be brought in to lead the program. This appears to us as a sugar coated attack on sovereignty".

In 2008, the Red Cloud School at Pine Ridge launched their Lakota language curriculum for K-12 students. In November 2012, the incoming president of the Oglala Sioux Tribe, Bryan Brewer, announced that he intended "to lead a Lakota Language Revitalization Initiative that will focus on the creation and operation of Lakota language immersion schools and identifying all fluent Lakota speakers." A Lakota language immersion daycare center is scheduled to open at Pine Ridge. Also in 2012, Lakota immersion classes were provided for children in an experimental program at Sitting Bull College on the Standing Rock Reservation, where children speak only Lakota for their first year. Tom Red Bird is a Lakota teacher at the program who grew up on the Cheyenne River Reservation. He believes in the importance of teaching the language to younger generations as this would close the gap in the ages of speakers. In 2014, it is estimated that about five percent of children age four to six on Pine Ridge Indian Reservation speak Lakota. Language Revitalization efforts continued to be strengthened by the establishment of several independent, grassroots Lakota language immersion schools and camps, such as those at the Dakota Access Pipeline protests camps at Standing Rock in 2016.

On May 3, 2022, the Standing Rock Sioux Tribal Council passed Resolution Number 150-22, which, along with banishing the LLC, contains provisions to protect the Nation's intellectual property rights and data sovereignty.

Lakota Language Education Program (LLEAP)
In 2011, Sitting Bull College (Fort Yates, North Dakota, Standing Rock) and the University of South Dakota began degree programs to create effective Lakota language teachers. By earning a Bachelor of Arts in education at the University of South Dakota or a Bachelor of Science in education at Sitting Bull College, students can major in "Lakota Language Teaching and Learning" as part of the Lakota Language Education Action Program, or LLEAP.

LLEAP is a four-year program designed to create at least 30 new Lakota language teachers by 2014, and was funded by $2.4 million in grants from the U.S. Department of Education. At the end of the initial phase, SBC and USD will permanently offer the Lakota Language Teaching and Learning degree as part of their regular undergraduate Education curriculum. The current LLEAP students' tuition and expenses are covered by the grant from the U.S. Department of Education. LLEAP is the first program of its kind, offering courses to create effective teachers in order to save a Native American language from going extinct, and potentially educate the 120,000 prospective Lakota speakers in the 21st century.

Government support
In 1990, Senator Daniel Inouye (D-HI) sponsored the Native American Languages Act in order to preserve, protect, and promote the rights and freedoms of Native people in America to practice, develop and conduct business in their native language. This law, which took effect on October 30, 1990, reversed over 200 years of American policy that would have otherwise eliminated the indigenous languages of the United States. This legislation gave support to tribal efforts to fund language education programs.

Self-study external links
Some resources exist for self-study of Lakota by a person with no or limited access to native speakers. Here is a collection of selected resources currently available:

Additional print and electronic materials have been created by the immersion program on Pine Ridge.

Lakota: A Language Course for Beginners by Oglala Lakota College () (with companion 15 CDs/Tapes) (high school/college level)
Reading and Writing the Lakota Language by Albert White Hat Sr. () (with companion 2 tapes) (high school/college level)
University of Colorado Lakhota Project: Beginning Lakhota, vol. 1 & 2 (with companion tapes), Elementary Bilingual Dictionary and Graded Readings, (high school/college level)
Lakota Dictionary: Lakota-English/English-Lakota, New Comprehensive Edition by Eugene Buechel, S.J. & Paul Manhart ()
English-Lakota Dictionary by Bruce Ingham, RoutledgeCurzon,
A Grammar of Lakota by Eugene Buechel, S.J. (; professional level)
The article by Rood & Taylor, in (professional level)
Dakota Texts by Ella Deloria (a bilingual, interlinear collection of folktales and folk narratives, plus commentaries). (University of Nebraska Press, ; professional level) (Note: the University of South Dakota edition is monolingual, with only the English renditions.)
 A "Lakota Toddler" app designed for children ages 2–9 is available for the iPhone.
Matho Waunsila Tiwahe: The Lakota Berenstain Bears. DVD of 20 episodes of The Berenstain Bears, dubbed in Lakota with fluent Native speakers.

Lakota influences in English

Just as people from different regions of countries have accents, Lakota who speak English have some distinct speech patterns. These patterns are displayed in their grammatical sequences and can be heard through some phonological differences. These unique characteristics are also observed in Lakota youth, even those who only learned English.

Notes

References

Palmer, Jessica Dawn. The Dakota Peoples: A History of Dakota, Lakota, and Nakota through 1863.Jefferson, NC: McFarland, 2008. .
Rood, David S. and Allan R. Taylor. (1996). Sketch of Lakhota, a Siouan Language. Handbook of North American Indians, Vol. 17 (Languages), pp. 440–482. Washington DC: Smithsonian Institution. Online version.

 Henne, Richard B. "Verbal Artistry: A Case for Education." ANTHROPOLOGY & EDUCATION QUARTERLY no. 4 (2009): 331–349.

Further reading
Buechel, Eugene. (1983). A Dictionary of Teton Sioux. Pine Ridge, SD: Red Cloud Indian School.
 DeMallie, Raymond J. (2001). "Sioux until 1850". In R. J. DeMallie (Ed.), Handbook of North American Indians: Plains (Vol. 13, Part 2, pp. 718–760). W. C. Sturtevant (Gen. Ed.). Washington, D.C.: Smithsonian Institution. .
 de Reuse, Willem J. (1987). "One hundred years of Lakota linguistics (1887-1987)". Kansas Working Papers in Linguistics, 12, 13–42. Online version.
 de Reuse, Willem J. (1990). "A supplementary bibliography of Lakota languages and linguistics (1887-1990)". Kansas Working Papers in Linguistics, 15 (2), 146–165. (Studies in Native American languages 6). Online version.
 Parks, Douglas R.; & Rankin, Robert L. (2001). "The Siouan languages". In Handbook of North American Indians: Plains (Vol. 13, Part 1, pp. 94–114). Washington, D.C.: Smithsonian Institution.
Trechter, Sarah. (1999). "Contextualizing the Exotic Few: Gender Dichotomies in Lakhota". In M. Bucholtz, A.C. Liang, and L. Sutton (Eds) Reinventing Identities (pp. 101–122). New York: Oxford University Press.

External links

Lakota Language Reclamation Project - "Open sourcing the People's language for all Lakota and Dakota people and our allies"
 Red Cloud Indian School Lakota Language Project
Niobrara Wocekiye Wowapi: The Niobrara Prayer Book (1991) Episcopal Church prayers in Lakota
Our Languages: Lakota (Saskatchewan Indian Cultural Centre)
Swadesh vocabulary lists for Lakota and other Siouan languages (from Wiktionary)
Systemic racism in linguistics - comparison of different Lakota translations and orthographies

+
Indigenous languages of the North American Plains
First Nations languages in Canada
Indigenous languages of Minnesota
Indigenous languages of Montana
Subject–object–verb languages
Native American language revitalization
Western Siouan languages
Articles containing video clips

Lakota language