Efectele adverse a sistemului nervos și a altor sisteme cauzate de poluare

    Ascocierea aerului poluat cu reacțiile adverse a sistemelor cardio-vascular, respectiv pulmonar au fost bine documentate de-a lungul anilor. Dezvoltarea normală a creierului este un proces complicat care implică proliferarea controlată a celulelor, migrarea neuronală de la locul lor de naștere până la locația lor finală și stabilirea de legături specifice între neuroni și țesuturile țintă.

    Toate aceste procese sunt strict controlate, dar sunt și influențate de mediu. Poluanții atmosferici pot afecta creierul la orice vârstă, dar creierul în curs de dezvoltare este deosebit de vulnerabil din cauza ratelor sale ridicate de proliferare și diferențiere neuronală, metabolismului imatur și a barierei hemato-encefalice imperfectă. În procesul de dezvoltare a embrionilor, placenta servește ca o barieră împotriva multor substanțe periculoase din mediul înconjurător, însă este posibil să nu fie protejată împotriva tuturor componentelor poluării aerului. Expunerea prenatală la poluanții atmosferici poate constitui, de asemenea, un factor de risc pentru tulburările neurologice, cum ar fi autismul și schizofrenia. Un risc crescut de schizofrenie este evident la persoanele care locuiesc în regiuni urbane. În ceea ce privește autismul s-a constatat că expunerea maternă la poluarea aerului în perioada prenatală poate fi, de asemenea, un factor de risc. S-a constatat o asociere între concentrațiile estimate de metale și solvenți din aerul înconjurător în jurul reședinței de naștere și autism. De asemenea, există o legătură între autism și apropierea rezidențială de autostrăzi în timpul celui de-al treilea trimestru de sarcina. (National Research Council (US) Committee on Neurotoxicology and Models for Assessing Risk.Washington (DC), 1992)

    Totuși, studiile recente au arătat că poluarea aerului afectează și sistemul nervos central (SNC) incluzând inflamarea cronică a creierului, activarea microgliilor, anormalități a substanței albe cerebrale, ajungându-se chiar la boli grave precum autism, IQ scăzut la copii, Parkinson, Alzheimer, scleroză multiplă etc. Modificări asupra SNC pot avea drept consecințe modificări și a sistemelor cardio-vascular și pulmonar, dar și vice-versa. Cercetările ne arata că diferiți compuși poluanți pot avea efecte asupra sistemului pulmonar, spre exemplu: agravarea astmului (Auerbach and Hernandez, 2012), cancer pulmonar (Pope et al., 2002) și exacerbează boala pulmonară obstructivă cronică (Eisner et al., 2010) etc. Tot aerul poluat poate cauza efecte adverse și asupra sistemului cardio-vascular afectând presiunea arterială (Auchincloss et al., 2008), structura si funcționalitatea cardiacă (Van Hee et al., 2009, Van Hee et al., 2010), cauzând chiar si ateroscleroză (Diez Roux, Auchincloss, 2008, Kaufman, 2010).

   După cum spuneam, inflamarea creierului, patologii SNC, deficit comportamental etc. pot avea ca și cauză inhalarea aerului poluat. De fapt, prelevarea post-mortem a identificat particule în creierul uman, deși cu compoziție și origine necunoscută (Calderon-Garciduenas et al., 2008b). De asemenea, s-a observat o relație semnificativă între expunerea la niveluri ridicate de evacuare a motorinei și creșterea creierului (cortexul frontal) măsurat prin electroencefalografie cantitativă (Cruts et al., 2008). Foarte important, studiile efectuate la om au demonstrat de asemenea că trăirea în condiții cu poluare ridicată a aerului este legată de scăderea funcției cognitive (Calderon-Garciduenas et al., 2008a, Power et al., 2011) scăderea dezvoltării neuropsihologice în primii 4 ani de viață (Morales et al., 2009). ), neuropatologie asemănătoare cu AD[1] și PD[2] (Calderon-Garcudenas et al., 2012, Morales, Julvez, 2011) și risc crescut de autism (Volk et al., 2011). Unele componente ale poluării aerului, cum ar fi manganul, au fost asociate cu patologia SNC, deoarece nivelurile ridicate de mangan în aer s-au dovedit a se corela cu creșterea riscului PD (Finkelstein și Jerrett, 2007).

Metalele grele și efectele lor adverse

    Printre metalele grele care au implicații grave asupra sănătății sunt arsenul, plumbul, cadmiul și mercurul. Numeroase studii au demonstrat că expunerea unui animal la concentrații excesive ale acestor elemente poate mări producția de radicali liberi care pot provoca stres oxidativ.

    Mercurul (Hg) este o substanță persistentă care provine din surse naturale și antropice. Hg care intră în oceanele noastre, lacurile și râurile este transformat în metil-mercur (MeHg) de către biota acvatica și de către bioacumulatele din rețeaua trofică acvatică, cum ar fi pestii și crustaceele. Oamenii și fauna sălbatică sunt expuși la MeHg în primul rând prin consumul de pești contaminați. La om, se știe că MeHg este neurotoxic. Sulfura de mercur este forma naturala a Hg. Concentrația de cinabar[3] variază foarte mult cu localizarea depozitelor. Hg poate fi eliberat în aer prin intemperii de piatră conținând minereu de Hg sau prin activități umane, în principal incinerarea și arderea combustibililor fosili. Hg este un poluant global, care, odată eliberat în aer, poate călători pe distanțe lungi și poate afecta locații îndepărtate. Contaminarea apei poate apărea din apa de scurgere, contaminată fie de surse naturale sau antropice. Sursele potențiale de expunere generală a populației la Hg includ inhalarea vaporilor de Hg din aerul înconjurător, ingestia apei potabile și a produselor alimentare contaminate cu Hg și expunerea la Hg din amalgamurile dentare și tratamentelor medicale. Aportul alimentar este una dintre cele mai importante surse de expunere non-ocupațională la Hg. Majoritatea Hg consumat în pește sau alte fructe de mare este forma de MeHg foarte absorbabilă. Variația substanțială a expunerii MeHg la om se bazează pe diferențele dintre frecvența și cantitatea de pește consumată și concentrația de Hg în pește. Expunerea la MeHg este o problemă majoră în rândul  consumatorilor de pește. Un spectru de efecte adverse asupra sănătății a fost observat după expunerea la MeHg, severitatea depinzând în mare măsură de amploarea dozei.

    Fetusul este considerat mult mai sensibil decât adultul. Expunerea prenatală interferează cu creșterea și migrarea neuronilor și are potențialul de a provoca leziuni ireversibile sistemului nervos central în curs de dezvoltare (EPA 1997a). Sugarii expuși in uter la MeHg s-au născut cu dizabilități severe, cum ar fi paralizia cerebrală, orbirea și surzenia. În primele luni de viață, sugarii, care au fost expuși în timpul sarcini la cantități reduse de pește, s-ar putea sa pară complet sănătoși, dar mai târziu ar putea prezenta deficite neurologice (deficitele IQ, tonusul muscular anormal, scăderea funcției motoare, și performanțele vizuo-spațiale).

    Expunerile care apar în timpul copilăriei și maturității pot, de asemenea, să dăuneze sistemului nervos central, după cum reiese din incidentele din Japonia, Irak și Statele Unite, în care primele semne de toxicitate apar adesea la câteva luni de la expirarea expunerii (EPA 1997b, Davis și colab., 1994). Există dovezi că MeHg influențează și alte sisteme. Expunerile umane la Hg organic au dus la simptome de poliurie și albuminurie (Jalili și Abbasi 1961; Cinca și colab., 1979). Autopsiile pacienților care au decedat după ingestia de alchil Hg au evidențiat nefrită și degenerare tubulară (Al Saleem 1976, Cinca și colab., 1979). Studiile pe animale au arătat că MeHg afectează tubulii proximali din rinichi. (Mitsumori et al., 1990) În decursul ultimului deceniu, cercetătorii au studiat efectele MeHg asupra funcției imune și a reglării presiunii sângelui.

Speranța moare ultima

  Chiar dacă poluarea mediului a atins un nivel extreme de ridicat, au fost utilizate mai multe tehnici pentru îndepărtarea și / sau recuperarea metalelor grele din mediile poluate. Unele proceduri convenționale pentru îndepărtarea și/sau recuperarea metalelor grele din soluție, includ procesele de adsorbție, oxidarea chimică sau reacțiile de reducere, de precipitare, tehnici electrochimice, recuperare prin evaporare, schimb de ioni, osmoză inversă și filtrarea nămolului. Majoritatea acestor metode sunt ineficiente atunci când concentrațiile de metal sunt în soluție sunt mai mici de 100 mg / l. În acest caz, este necesar să se evalueze alternativa tehnicii pentru o anumită procedură și o astfel de abordare ar trebui să fie adecvată și aplicabilă la condițiile locale și trebuie să poată îndeplini limitele admise stabilite.

Bio-remedierea este o tehnică inovatoare pentru eliminarea și recuperarea ionilor de metale grele din zonele poluate și implică utilizarea organismelor vii pentru a reduce și / sau recupera poluanții de metale grele în forme mai puțin periculoase, folosind alge, bacterii, ciuperci sau plante. Pentru a selecta cel mai adecvat biosorbant pentru o anumită situație specifică, din grupul de mari organisme, trebuie stabilite anumite condiții de mediu necesare pentru îndepărtarea metalelor grele . De asemenea, se poate acorda prioritate recuperării unei cantități mari de metal, în același timp atingând și concentrații scăzute de echilibru. Indiferent de caz, biosorbantul utilizat ar trebui să aibă o capacitate mare de absorbție. (Ayansina S. A., 2017) Trebuie dezvoltată o abordare durabilă pentru a selecta cel mai adecvat biosorbant, condițiile de funcționare și mecanismul eficient de îndepărtare a metalelor grele în efecte industriale, pentru a răspunde în mod satisfăcător provocărilor majore implicate. (Ayansina S. A., 2017)

Referințe:

(1)  Ayansina S. A., Olubukola O. B. A New Strategy for Heavy Metal Polluted Environments: A Review of Microbial Biosorbents Int J Environ Res Public Health. 2017 Jan;

(2)  Bechan S., Shweta S., Nikhat J. S. Biomedical Implications of Heavy Metals Induced Imbalances in Redox Systems, Biomed Res Int. 2014;  Aug 12

(3)  Block L.M, Elder A., Auten R.L, Bilbo S.D, Chen H., Chen JC., Cory-Slechta D.A., Costa D., Diaz-Sanchez D., Dorman D.C, Gold D., Gray K., Jeng H.A., Kaufman J.D, Kleinman M.T, Kirshner A., Lawler C., Miller D.S, Nadadur S., Ritz B, Semmens E.O,. Tonelli L.H, Veronesi B., Wright R.O, and Wright R., The Outdoor Air Pollution and Brain Health Workshop, Neurotoxicology. 2012 Oct; 33(5): 972–984.

(4)  Genc S1, Zadeoglulari Z, Fuss SH, Genc K.., The Adverse Effects of Air Pollution on the Nervous System, Kursad Genc J Toxicol. 2012;

(5)  Xiaohui X. Sandie U. H. and Rakshya B. A Review of Epidemiological Research on Adverse Neurological Effects of Exposure to Ambient Air Pollution., Fronties in public health din aug  2016, volumul 4.

(6)  National Research Council (US) Committee on the Toxicological Effects of Methylmercury. Washington (DC) Toxicological Effects of Methylmercury.: National Academies Press (US); 2000.

(7)  National Research Council (US) Committee on Neurotoxicology and Models for Assessing Risk.Washington (DC): (US);Environmental Neurotoxicology. National Academies Press 1992.
[1] Alzheimer.

[2] Parkinson.

[3] Sulfură de mercur (II).

Boli ale sistemului nervos

Acțiunea neurotoxinelor asupra sistemului nervos uman


Anabazis (lat. Anabasis), biljni rod od blizu 30 vrsta korisnih polugrmova od Mediterana do središnje Azije i Indije.

Pripada porodici štirovki, a poznatija vrsta je polugrm A. aphylla s jugoistoka europske Rusije i sjeverne Kine.

 Anabasis al-rawii Aellen & El-Hakeem & Weinert
 Anabasis aphylla L.
 Anabasis aretioides Moq. & Coss. ex Bunge
 Anabasis articulata (Forssk.) Moq.
 Anabasis brachiata Fisch. & C.A.Mey. ex Kar. & Kir.
 Anabasis brevifolia C.A.Mey.
 Anabasis calcarea (Charif & Aellen) Bokhari & Wendelbo
 Anabasis cretacea Pall.
 Anabasis ebracteolata Korovin ex Botsch.
 Anabasis ehrenbergii Schweinf. ex Boiss.
 Anabasis elatior (C.A.Mey.) Schischk.
 Anabasis eriopoda (Schrenk) Paulsen
 Anabasis eugeniae Iljin
 Anabasis ferganica Drobow
 Anabasis firouzii Akhani
 Anabasis gypsicola Iljin
 Anabasis haussknechtii Bunge ex Boiss.
 Anabasis jaxartica (Bunge) Benth. ex Iljin
 Anabasis lachnantha Aellen & Rech.f.
 Anabasis macroptera Moq.
 Anabasis oropediorum Maire
 Anabasis pelliotii Danguy
 Anabasis prostrata Pomel
 Anabasis salsa (Ledeb.) Benth. ex Volkens
 Anabasis setifera Moq.
 Anabasis syriaca Iljin
 Anabasis truncata (Schrenk) Bunge
 Anabasis turgaica Iljin & Krasch.
 Anabasis turkestanica Korovin ex Iljin

Izvori

Salsoloideae

Anabazis


Claude Marie Philibert Babey ( 1786 - 1848) fue un botánico y profesor francés .

Algunas publicaciones
  Flore Jurassienne: Ou, Description Des Plantes Vasculaires Croissant Naturellement Dans Les Montagnes Du Jura Et Les Plaines Qui Sont Au Pied, Réunies. Edición reimpresa de 1846 de 2.012 pp., por BiblioBazaar, 510 pp. ISBN 1148913645 2010

Fuentes
 Jean Dhombres (dir.) 1995. Aventures scientifiques. Savants en Poitou-Charentes du XVIe au XXe siècle. Les éditions de l'Actualité Poitou-Charentes (Poitiers) : 262 pp. ISBN 2-911320-00-X

Referencias

Enlaces externos

Escritores en francés del siglo XIX
Profesores de Francia
Botánicos de Francia del siglo XIX
Nacidos en Sena y Marne

Claude Marie Philibert Babey


Armenien nahm 2002 zum dritten Mal an Olympischen Winterspielen teil. Das Land entsandte neun Athleten nach Salt Lake City, welche in vier Disziplinen antraten. Eine Medaille konnte keiner der Sportler gewinnen.

Fahnenträger bei der Eröffnungsfeier war der Skifahrer Arsen Harutjunjan.

Übersicht der Teilnehmer

Bob
Männer
 Dan Janjigian, Yorgo Alexandrou
 Zweierbob: 33. Platz (3:18,11 min)

Eiskunstlauf
Paarlauf
 Artjom Snatschkow, Marija Krassilzewa
 20. Platz

Frauen, Einzel
 Julija Lebedewa
 27. Platz

Ski Alpin
Frauen
 Vanesa Rakedzhyan
 Riesenslalom: 47. Platz (3:03,71 min)
 Slalom: 29. Platz (1:59,12 min)

Männer
 Arsen Harutjunjan
 Slalom: Ausgeschieden

Skilanglauf
Frauen
 Margarita Nikoljan
 1,5 km Sprint: 58. Platz (4:13,55 min, Qualifikation)
 10 km klassisch: 56. Platz (38:16,4 min)
 15 km Freistil: Ausgeschieden
 5 + 5 km Jagdrennen: 69. Platz (Ausstieg nach klassischem Stil)

Männer
 Aram Hadschijan
 1,5 km Sprint: 62. Platz (3:24,89 min, Qualifikation)
 15 km klassisch: 66. Platz (46:42,9 min)
 10 + 10 km Jagdrennen: 71. Platz (Ausstieg nach klassischem Stil)
 30 km Freistil: 62. Platz (1:24:07,5 h)
 50 km klassisch: 71. Platz (2:48:48,1 h)

Weblinks

Armenien
Winterspiele 2002
Wintersport (Armenien)

Olympische Winterspiele 2002/Teilnehmer (Armenien)


Kütahya, Türkiye Cumhuriyeti'nin Ege Bölgesi'nde yer alan bir ilidir.

Kütahya ilinin nüfusu 576.688'dir. Bu nüfusun %78,3'ü şehirlerde yaşamaktadır (2020 sonu). İlin yüz ölçümü 11.632 km2'dir. İlde km2'ye 50 kişi düşmektedir.

2021 TÜİK verilerine göre 13 ilçe, 28 belediye, bu belediyelerde 222 mahalle, ayrıca 546 köy bulunmaktadır.

Tarihçe
Kuruluş tarihi kesin olarak tespit edilememekle beraber, tarihi MÖ 3000 yıllarına uzanmaktadır. Eski kaynaklara göre, Kütahya'nın antik çağlardaki adı Kotiaeon, Cotiaeum ve Koti şeklinde geçmektedir. İl topraklarına yerleşen en eski halk Friglerdir. MÖ 1200'lerde  Anadolu'ya gelen Frigler, Hitit İmparatorluğunun topraklarına girdiler ve bir devlet olarak örgütlendiler. MÖ 676'da Kimmerler, Frigya Kralı III. Midas'ı bozguna uğratarak Kütahya ve çevresine egemen oldular.

Alyattes'in Lidya Kralı olduğu dönemde Kimmer egemenliği yerini Lidya yönetimi aldı. MÖ 546'da Persler Lidya Ordusunun yenilgiye uğratarak Anadolu'yu istila etti. MÖ 334'te Biga Çayı yakınlarında Persleri yenilgiye uğratan İskender, yörede üstünlük kurdu. Büyük İskender'in MÖ 323'te ölümü ile Kütahya ve yöresi komutanlarından Antigonos'a geçti. MÖ 133'te Roma yönetimine girdi. Piskoposluk merkezi haline getirildi.

1071'de Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Alp Arslan'a yenilen Bizans İmparatoru Romanus Diogenes tutsaklık dönüşü Kütahya'ya getirildi ve gözleri kör edildi. 1078'de Anadolu Selçuklu Devletini kuran Kutalmışoğlu Süleyman Şah Kütahya'yı da ele geçirdi. 1097'de Haçlıların saldırısına uğradı. II. Kılıç Arslan kaybedilen topraklarla birlikte Kütahya'yı geri aldı. II. Kılıç Arslan'dan sonra taht kavgaları nedeniyle tekrar Bizans'ın eline geçen şehir, son olarak I. Alâeddin Keykubad zamanında (1233) Selçuklu topraklarına dahil oldu. 1277'de II. Gıyaseddin Keyhüsrev Kütahya yöresini Germiyanoğlu Süleyman Şah kızı Devlet Hatun'u Osmanlı Sultanı I. Murat'ın oğlu Yıldırım Bayezid'a verdi. (1381) Germiyanoğulları Beyliğinin toprakları Devlet Hatun'un çeyizi olarak Osmanlılara verildi. (Kütahya ve çevresi dahil) 1402 Ankara Savaşında, Bayezid'i ağır bir yenilgiye uğratan Timur, Kütahya'yı alarak II. Yakup Bey'e geri verdi. Kütahya daha sonra Osmanlılara geçti ve Sancak Merkezi oldu.

Osmanlılar zamanında Kütahya
1381'de Kütahya ve yöresinin Osmanlılar'a çeviz olarak verilmesiyle Yıldırım Bayezid burada vali olarak görev aldı. I. Murad Kosova Seferi'ne giderken, Anadolu'nun muhafazası için çeşitli yerlere valiler tayin ederken; Bayezid'in yerine de Sarı Timurtaş Paşa</u>'yı tayin etti. Kütahya, Yıldırım Bayezid'in Rumeli'ye geçtiği sırada 1391 senesinde Karamanoğulları tarafından istila edildiyse de Yıldırım, Gelibolu'dan geri dönüşünde Karamanoğulları'nı uzaklaştırdı. 1402'de Ankara Savaşı'ndan sonra Timurlenk tarafından Germiyanoğlu II. Yakub Bey'e iade edilen topraklar II. Yakub Bey'in ölümüne kadar Germiyanoğulları'nda kaldı. 1428'de II. Yakub Bey'in vasiyetiyle Kütahya ve tüm Germiyanoğulları toprakları nihai olarak Osmanlılar'a geçti ve valiliğine de Kara Timurtaş Paşa oğlu Umur Bey'in oğlu Osman Çelebi tayin edildi.

Kütahya, Fatih Sultan Mehmed zamanında İshak Paşa'nın tayinine kadar bir vilayet olarak idare edildi ve o zaman merkezi Ankara olan Anadolu Beylerbeyliği'ne bağlı bulundu. İshak Paşa 1451 senesinde Karaman ve Menteşeoğulları sıkıntılarını hallettikten sonra Kütahya'da kaldı ve bu tarihten itibaren 1826'da Anadolu Beylerbeyliği'nin ortadan kaldırılmasına kadar Kütahya, Anadolu Beylerbeyliği'nin merkezi oldu.

Anadolu Eyaleti; Kütahya, Saruhan (Manisa), Aydın, Kastamonu, Menteşe (Muğla), Bolu, Ankara, Karahisar-ı Sahip (Afyonkarahisar), Çangırı (Çankırı), Teke (Antalya), Hamit (Isparta-Burdur), Sultanönü (Eskişehir), Karesi (Balıkesir) ve Bursa Sancağı olmak üzere on dört sancağa ayrılmıştır.

Kanûni zamanında Anadolu Eyaleti'nin hası on yük akçe yani bir milyon akçe tutuyordu. Yine bu teşkilat gereğince Anadolu Eyaleti 299 zeamet ve 7166 tımara bölünmüş olup tımar ve zeamet askerleriyle beraber 17,000 donanımlı süvari içeriyordu.

Sultan II. Beyazıt'ın zamanında Şah İsmail yanlısı Şahkulu Kütahya'da ayaklandı. Bu isyan 1511 yılında bastırıldı.

Kütahya'da Celâli ayaklanmaları
Anadolu'daki Celâli ayaklanmaları keşmekeşleri içerisinde hükûmet Batı Anadolu'yu muhafaza için vezir Hafız Ahmed Paşa'yı Anadolu Eyaleti merkezi olan Kütahya'ya gönderdi (Ağustos 1601). Ahmed Paşa'nın Deli Hasan'a dayanacak kuvveti yoktu, bu yüzden Kütahya Kalesi'ne çekildi. Deli Hasan ve beraberindekiler Hafız Paşa'yı üç gün kadar Kütahya'da muhasara ederek sıkıştırdılarsa da şiddetli bir kışan ve karın çok fazla yağmasından dolayı muhasarayı kaldırmak mecburiyetinde kaldılar fakat kale haricindeki evleri yağmaladılar.

Can Mirza Paşa vakası
Anadolu Eyaleti valisi Can Mirza Paşa 1657 tarihinde Osmanlı Devleti'ne isyan eden Abaza Hasan Paşa'ya katıldığı için Kütahya halkı paşanın üç yüz kadar askerini katletmişler ve hükûmet tarafından Anadolu Eyaleti'ne tayin edilen Konakçı Ali Paşa'ya yardım etmişlerdir. Can Mirza Paşa Kütahya ahalisinden intikam almak için epey müddet şehri muhasara eylediyse de halkın fevkalâde gayretine binaen muvaffak olamamıştır fakat Kütahya'yı kurtarmak için hükûmet tarafından gönderilen askeri mağlup etmiştir. Buna rağmen şehri elde edememiştir.

Sahte mütesellim vakası
1788'de Ruslarla yapılan savaşlar sırasında vali ve sancak beylerinin seferde bulundukarı sırada kendi namlarına vilâyet ve sancağı idare eden mütesellimler yolsuzkluk ve rüşvetler ile halkı soymakta idiler. Savaş devam ettiği için bu rezalet de aynı oranda artmıştı. İşte bu savaş durumunda Kütahya'ya yedi-sekiz mütesellim gelip gitmiş ve her birinin zulüm ve haksızlıkları memleketi harap duruma düşürmüş; bunun haberi de kulaktan kulağa yayılarak İstanbul'a kadar gitmişti. Tam bu sırada Dersaadet sakinlerinden uçarı biri kendi gibi bir oğlan ve birkaç bişiyi daha kendine uydurup yanına alarak sahte emir ve senetlerle İstanbul'dan Kütahya'ya gitmiş ve emirlerini okutarak mütesellimliğini ilân etmiştir.

Mütesellimlerin sık sık değişmesi sebebiyle Kütahya halkı başta bu kişiyi mütesellim zannederek inanmışlar ve sonra elindeki emirlerin yazılış tarzından ve kendisinin münasebetsiz halinden şüpheye düşerek durumu İstanbul'a bildirmişlerdir. Mübaşir marifetiyle İstanbul'a çağrılan sahte mütesellim, kendisinin İstanbul'dan değil ordudan mütesellim olarak gönderildiğini söylediyse de foyası meydana çıkmıştır.

Acemoğlu vakası
Uşak voyvodası Acemoğlu Ahmed, zulmüne binaen voyvodalıktan azledilmiş ve idamı için Anadolu Eyaleti valisi Çandarlızâde İznikli Ali Paşa görevlendirilmişti. İdam edileceğini haber alan Acemoğlu kaçtığından bütün eşyası zabt ve müsadere edilerek kendisi de takibe alındı (1793).

Ali Paşa, Acemoğlu'nun arkasından kendi kardeşi Osman Bey'i gönderdiyse de Osman Bey Acemoğlu'na mağlup olduğundan Ali Paşa bizzat kendisi hareket ederek Banaz Kalesi'nde Acemoğlu'nu muhasara etti. Banaz'ın etrafı hendek ve su ile çevrili olduğu için muhasaranın bir müddet devam etmesi gerekiyordu. Vakit kış olduğundan Ali Paşa'nın maiyetindeki askerler bu durumu bahane ederek dağıldılar ve paşa az bir askerle meydanda kaldı. Ali Paşa bu müşkül vaziyet üzerine muhasarayı kaldırarak çekildi ve vaziyeti de İstanbul'a bildirdi.

Payitahttan gelen emirde ilk baharda Acemoğlu'nun hakkından gelinmesi üzere hazırlanması İznikli Ali Paşa'ya bildirildiyse de işi halledememiş olması devletçe olan şöhretini olumsuz etkilediğinden Karaman Eyalet valisi Azımzâde Abdullah Paşa ile yer değiştirmişlerdir. İznikli Ali Paşa gibi nüfuzlu ve kıymetli bir vezirin on beş bin asker, top ve cephane ile bu işi halledememiş olması devletin haysiyetine de dokunduğundan Acemoğlu meselesi, batı Anadolu'da nüfuzu olan Karaosmanoğulları'na  havale edildi.

Acemoğlu, sığındığı Banaz Kalesi'nde  iyice zor duruma düştü ve kurtulmaktan ümidini keserek bulunduğu mahalli terk ederek kaçtı ve Şaphane ile Simav arasındaki Köpenez Köyü'ne geldi. Acemoğlu burada Simav ve Gediz Voyvodası Nasuhoğlu Nasuh Ağa tarafından yakalanarak idam edildi ve başı önce Karaosmanoğulları'na oradan da İstanbul'a gönderilerek teşhir edildi.

Hacı Molla Süleyman Ağa'nın katli
Germiyanzâde Hacı Süleyman Ağa Kütahya eşrafından olup Kütahya mütesellimi iken halka zulümler ederek para almış ve şikâyet üzerine kendisinden yüz otuz bin küsur kuruş tahsil edilmesine karar verilerek bir mübaşir Kütahya'ya gönderilmişti. Hacı Molla bu paradan on dokuz bin kuruşunu vermiş ve geri kalanı için de kefaletle yükümlendirilmişti. Hacı Molla, kalan bu borcunu vermemek için her çareye baş vurmuş ve bu hal; aleyhdarları tarafından türlü türlü şekillerle İstanbul'a aksettirilmişti. Hacı Molla halkın nefretini kazanmış gaddar bir adam olduğu için halkın bu seferki şikâyeti etkili olmuştu.

Hacı Molla Süleyman Ağa, mütesellimliği zamanında bir hayli ocak söndürmüş bir şahıstı. Hatta memleket müftüsü Hoca Mehmed Efendi'yi aralarındaki soğukluğa binaen bir gece çiftliğinde öldürttüğü gibi Kütahya eşrafından Kapıcıbaşı Hasan Ağa'nın da katline teşebbüs etmiş ve bu haline binaen hükûmetçe idamı düşünülmüş fakat firar edip bir tarafa gizlenerek kendisini bir şekilde af ettirmişti. Hacı Molla son defaki vaziyeti dolayısıyla tek duramayarak etrafı karıştırmaya başladığından bu defa Kütahya halkı hep beraber bir olarak kendisini şikâyet etmişlerdir. Bunun üzerine 1814 Haziranı'nda öldürülmesine karar çıkarak durumu Anadolu Valisi'ne iletilmiştir.

Nasuhoğlu Nasuh vakası
Nasuh Ağa, Gediz ve çevresinin voyvodası idi. 1816 senesinde Hurşid Ahmed Paşa'nın Anadolu Eyaleti valiliği esnasında kendisinden şikayet olunarak Hurşid Paşa'nın kendisini yola getireceği sırada diğer bir vilâyete tayin edildiğinden Anadolu valiliği Sivas Valisi Alaaddin Paşa'ya verilmişti. Nasuhoğlu hakkında merkezi hükûmete iletilen şikayetlerin arkası kesilmediği için idamına karar çıkmış ve derhal işi düzeltmesi için Alaaddin Paşa'ya emir olunmuştu.

Sivas'tan Kütahya'ya gelmekte olan Alaaddin Paşa'yı ilk valiliğinde mütesellimi olmasından dolayı karşılama için Nasuh Ağa, oğlu ve yeğenlerini göndermişti. Alaaddin Paşa tedbirsizlik ederek bu karşılayıcıları durdurarak Kütahya Kalesi'ne gönderdiğinden bunu haber alan Nasuhoğlu akıbetini anlamış ve derhal asker ve zahire tedarikiyle kendisini müdafaaya karar vermiştir.

Beceriksiz bir vezir olan Alâaddin Paşa ahalinin nefretini kazanacak hallere teşebbüs ile gayrimeşru para toplamaya başlayarak İstanbul'dan bu hallere son vermesini tavsiye eden emirlere kulak asmayarak sermayesiz kârından vazgeçmediğinden ve Nasuh Ağa işini de yüzüne gözüne bulaştırdığından valilikten azledilerek rütbesi de kaldırılarak memleketi Sivas'ta ikamete memur edildi. Anadolu valiliğine Karahisar-ı Sahip mutasarrıfı mirimiran Hasan Paşa'ya vezirlik rütbesi de verilerek Nasuhoğlu işinin bitirilmesi emredildi.

Hasan Paşa altı bin asker, havan ve obüs topları ve saire ile Nasuhoğlu üzerine yürüdü ve Nasuhoğlu'nun Eğrigöz (Emet), Dağardı, Simav ve Demirci'de bulunan malları müsadere edilip kendisi de sıkıştırılarak kaçmaya teşebbüs ettiyse de yakalanıp idam edildi. Nasuhoğlu'nun firar etmeden evvel kıymetli eşyalarını Şaphane ve Sındırgı taraflarına gönderdiği haber alınarak Demirci'de bulunan zevcesi ve oğlu Süleyman çağrılarak mevzuu araştırılmıştır.

Nasuhoğlu Nasuh'un öldükten sonra bıraktıkları satılarak mevcudu on bir bin kuruş ve büyük-küçük hayvanların bedelleri yirmi dört bin kuruş tutmuştur ve zamanına göre epey bir servettir. Nasuhoğlu, Anadolu valilerinden Mustafa ve Alâettin Paşa'ya mütesellimlik ederek bu yüzden ve voyvodalıktan zengin olmuştur. Uşaklı Acemoğlu Ahmet'i yakalayan kişi Nasuh Ağa'dır.

Tepedelenli zâdelerin îdamı
Devlete karşı isyan eden meşhur Tepedelenli Ali Paşa'nın 1820 senesinde Yanya'da Hurşid Ahmed Paşa tarafından şiddetli muhasara ve tazyik edilmesi üzerine Ali Paşa'nın oğlu Veli Paşa ve onun oğulları mirimiran Mehmed Paşa ile Selim Sırrı Bey; Hurşid Ahmed Paşa'nın karargâhına ve Tepedelenli'nin diğer oğulları olan Ahmed Muhtar ve Salih Paşalar da İşkodra Mutasarrıfı Mustafa Paşa'ya sığınarak onların yalvarmasıyla idam edilmekten kurtulmuşlardı. Mültecilerden Veli Paşa ve oğulları Mehmed Paşa ile henüz 18 yaşında olan Selim Sırrı Bey Kütahya'da ikamete memur edilmişler, Ahmet Muhtar ve Salih Paşalar da Ankara'ya gönderilmişlerdi.

Tepedelenli ailesini tamamen söndürmeye karar veren meşhur Halet Efendi, Ali Paşa'nın evlatlarının sürgünde iken boş durmayıp babalarını kurtarmak için Yanya taraflarına adam gönderdiklerini, Arnavut askerini tehdit ve ahaliyi isyana teşvik ettiklerini; bu durumun da padişahın gazabını iyice artırdığını öne sürerek Tepedelenli oğullarının îdamına karar çıkarttırmıştır.

Ağustos 1821'de Kütahya vali kaymakamı Reşit Paşa, ansızın konaklarını basmak suretiyle Veli Paşa ve oğlu Mehmed Paşa'yı idam ederek başlarını İstanbul'a gönderdi ama küçük olan Selim Sırrı Bey öldürülmedi. Ankara'da bulunanlar da aynı akıbete düştüler. Mehmed Paşa'nın eşi, beşikte bıraktığı oğlu İbrahim Fehman Bey ve Selim Sırrı Bey İstanbul'a gönderildiler. Veli Paşa ve oğlu Mehmed Paşa'nın cesetleri Kütahya'da Saray Camii arkasındaki mezarlığa defnedilmiştir. Kabirleri geniş ve yüksek bir kısımda olup caminin tam arkasına tesadüf eder. Kitabesi yerinden düşmüştür.

Mısır ordusu işgali altında Kütahya
Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa Konya'da iken o sırada Anadolu Vali vekili olan Reşid Mehmed Paşa alelacele Konya'ya gelmiş, Mısır Ordusu ile şiddetli bir savaşa girerek Mısır Ordusu'nu bozmuş ise de hava karlı ve dumanlı olduğundan kendi askerleri zannıyla Mısır Ordusu arasına girerek esir olmuştur. Osmanlı Ordusu dağılmış ve hiçbir direnişle karşılaşmayan Mısır Ordusu Kütahya'ya kadar gelmiştir. Reşid Mehmed Paşa'nın esir olmasından dolayı Anadolu Valisi ve Karahisar-Menteşe Sancakları mutasarrıfı Mehmed Emin Rauf Paşa ikinci defa sadrazamlığa davet edilmiştir. Rauf Paşa, Kütahya'dan hareket ederken hükûmet işlerini devretmek üzere halkın itimat ettiği, şehrin ileri gelenlerinden olan Dürrîzade Hacı Reşid Ağa'yı mütesellim tayin ederek alelacele Mısır Ordusu gelmeden 1833'te Mart ayında İstanbul'a hareket etmiştir.

İbrahim Paşa Kütahya'ya gelir gelmez Kütahya'nın da diğer işgal olunan memleketler gibi Mısır'a ilhak edildiğini ve mütesellim Reşid Ağa'nın halkın güvendiği bir isim olmasından dolayı mütesellimlikte devam edeceğini ilan eden bir ilan ile Mısır ordusu karargâhından bir emirname gönderildi (Mart 1832).

Kütahya'da Macar ve Leh mülteciler
1848 Fransız Devrimleri Avrupa'nın her tarafına sirayet ederek hemen her yerde mutlak idareye karşı hareketler görülmüştü. Lajos Kossuth liderliğindeki Macarlar bir müdafaa komitesi teşkil ederek Avusturyalılar'ı Macaristan'dan çıkardılar. Bunun üzerine Macaristan'a savaş açan Avusturya ordusu Macar ordusu karşısında yenildi. Avusturya Ruslar'dan yardım istedi ve Macar ordusu teslim oldu, birçok Macar subayı idam edildi.

Bu olaylar üzerine binlerce Macar ve Leh Osmanlı'ya sığındı. Kütahya'ya sığınanlar arasında Lajos Kossuth ve eşi, Lajos Batthyány, birkaç general beraberinde elliye yakın Macar ve on kadar Leh bulunuyordu. Mültecilerle ilgilenmek üzere Süleyman Refik Bey isminde bir miralay memur edildi. Bir buçuk sene kadar Kütahya'da kalan tüm mülteciler Eylül 1851'de Gemlik'e sevk edildi ve yol masrafları ile ihtiyaçları için gerekli paralar verildikten sonra gemilerle Birleşik Krallık'a gönderildiler.

Avusturya Hükûmeti mültecilerin serbest bırakılmasını protesto ettiyse de ehemmiyet verilmedi. Osmanlı'nın bu tutumu Avrupa'da iyi fikirler uyandırdı ve Kırım Savaşı'nda bunun faydası görüldü.

19. yüzyılın ikinci yarısından sonra

Kütahya 1867'de Hüdavendigar Vilayetine bağlı bir sancak merkezi iken, II. Meşrutiyetten sonra bağımsız bir sancak oldu. Millî Mücadele yıllarında, Ocak 1921'de Çerkez Ethem düzenli ordu çatışmasına sahne olan Kütahya, 17 Temmuz 1921'de Kütahya-Eskişehir Muharebelerinde TBMM Batı Cephesi ordusunun yenilmesi üzerine Yunanların işgaline uğradı. Büyük Taarruz'a kadar işgal altında kalan Kütahya, 30 Ağustos 1922'de kurtuldu. Kütahya 8 Ekim 1923'te Vilayet durumuna getirilmiştir.

Kültür

Gelenekler

Kâbe Kâbe geleneği
Kütahya'da gerçekleştirilen folklorik bir olaydır.
Kaynağını Osmanlı Devleti'nde Surre Alayı'nın Kütahya'dan geçerken çocukların bu alaydan şeker, çikolata, para vs. istemesinden alan olay günümüzde de Ramazan aylarında yörede gerçekleştirilmektedir.

Küpecik geleneği

Küpecik, Kütahya'da Ramazan aylarında gerçekleştirilen folklorik bir olaydır. Kütahya'da uzun bir zamandan beri devam edegeln bir oyundur ve çocuklar tarafından Ramazan ayında oynanır. Çocuklar Küpecik tekerlemesini okuyup evleri gezerek para, şeker ve çikolata benzeri şeyler toplarlar. Küpecik geleneğinde, uygulamaya katılan çocuklar, akşamın sonuna kadar topladıkları para, çikolata, şeker gibi unsurları grup tarafından belirlenen başkan tarafından eşit ölçüde paylaşırlar. Dağıtım işlemi bittikten sonra ertesi gün için anlaşan çocuklar evlerine dağılırlar.

Doğu ve sünnet geleneği
Yeni doğan bebek üç günlük iken sağ kulağına ezan, sol kulağına ise kâmet okunarak çocuğa isim verilir. İsim verme işini evin en büyüğü yapar. Bebek on beş günlük olunca akrabalar ve yakınlardan toplanan başı tülbentli eski sırmalı bohçalar ile yatak yapılır. Anneanne beşik düzeni hazırlar, baba da büyük cevizli veya fındıklı lokum döktürür. Anne yemek yapar, ailece beşik götürülür. At arabası gelir, at süslenir; bebeğin beşiği kurulur, örtüleri örtülür, eşyaları konur, arabacı da onları götürür. Arkasından anne, baba ve kardeşler gider, beraberce yemek yenir, yakınlar bebeği görür, takılarını taktıktan sonra geri giderler. Daha sonra doğu mübarekesi başlar, gelin sabahlıklarını giyer, yatağa çıkar, bebek erkekse başına kırmızı kurdele; kız ise pembe kurdele bağlanır. Kayın valide baharatlı doğu şerbeti kaynatır, davetlilere büyük porselen fincanda sıcak olarak ikram edilir, arkasından yandan çarklı kahve verilir. Sonra çaylar ve lokum tutulur. Gelin, gelen bütün misafirler için yatağa çıkar ve bu gelenek kırk gün devam eder; gelin ve bebek kırk gün evden çıkmaz. Kırk günün sonunda gelin bebeğiyle beraber anneanneye gider. Akşam damat gelir, gelinin annesi hepsine bohça hazırlar ve hediyeler verilir.

Doğu için hazırlanan yatağın aynısı sünnette de yapılır. Sünnet evinde erkekler, komşu evinde bayanlar oturur. Sünnet çocuğu ve mahalle çocukları fayton ile gezdirilir. Eve gelindiğinde sünnet olacak çocuk faytondan inmez, babası gelip çocuğa ne istediğini sorar; söz alındıktan sonra çocuk arabadan iner. Çocuk indikten sonra hazır bulunan sünnetçi tekbirlerle sünneti yapar, sünnet merasimine gelenler çocuğa para verir, paralar sünnet şapkasına konur, sünnet çocuğu arada paraları sayarak avunur.

Kurban Bayramı geleneği
Kurbanlıklar iki, üç gün öncesinden alınır, bahçesi olanlar bahçesine koyar; bahçesi olmayanlar ise bahçesi olan komşularına bırakır, çocuklar kurbanlıkları besler ve bakar. Bayram sabahı namazdan sonra kurbanlar kesilir, önce ciğeri kavrulur, kahvaltı yapılır. Kurban eti yenesiye kadar başka bir şey yenmez. Mahallede nişanlı kızlar varsa onlara oğlan tarafından at arabasıyla kurbanlık süslenmiş, boyanmış, alnının ortasına gremse altın bağlanmış koç gönderilir. Bayramdan önce kızın annesi baklava yapıp hazırlar. Kesilen kurbanın bir budu kırmızı şılak bir kâğıtla süslenir, baklava tepsisi üzerine sırmalı bohça örtülür, at arabasıyla tepsi ve et düğün okuyucusu kadınla damat evine gönderilir. Götüren kadına bahşiş verilir. Daha sonra tepsi geriye boş gönderilmez, çikolata; badem şekeri ve çeşitli çerezlerle doldurularak kız evine iade edilir, gelin kız bunları arkadaşlarına dağıtır.

Evde kesilen kurban eti hemen parçalanıp mahalledeki hâli vakti yerinde olmayan fakirlere derhal dağıtılarak sofralarına yetiştirilir. Kurban etinden büyük bir tencere kavurma yapılır, bayram ziyaretine gelenlere ikram edilir. El öpmeye gelen kız çocuklarına ufak mendil, oğlan çocuklarına büyük mendil ile beraber yanında para verilir. Bu yüzden bayramdan önce kutu kutu mendil ve çorap alınır. Çocuklar aldıkları paraları bakkallarda, parklarda, panayırlarda harcarlar.

Kızlara dünür gelmesi
Kız isteme günü erken kalkılır, sabah erkenden işler bitirilir. Gelinlik kızı olan evlere çat kapı habersiz dünür gelir. Görücüler temiz odaya alınır. Görücüler önce kızın annesine bakar, konuşmasını, hareketlerini izlerle sonra evin düzenine, etrafa bakıp göz gezdirirler. Görücülük başka birisinin tavsiyesi üzerine olur. Kız temiz bir kıyafet giyer, önce el öper, sonra kahve ikram edip gider. Dünürcüler boşalan kahve fincanlarını ellerine tutarlar, anneye vermezler, tekrar görmek için kızın gelmesini beklerler. Kız beğenilirse kaş-göz işaretleriyle anlaşılarak kız istenir. Damat adayı kız isteme sırasında evde bulunmaz, nikâhtan önce kız evine gelmez, evlenecek kıza dışarıda uzaktan gösterilir.

Düğün gelenekleri
Mahallenin genç kızları ve yeni gelinler düğünlerde arkadaş dikişli, bazısı siyah çizgisi olan ince ipek çorak giyerler. Bu çoraplar teli kaçmasın diye özenle giyilir. Giyince arka çizgisinin düzgün olmasına dikkat edilir. Sonra başka düğünlerde giymek için saklanır. İpek çorap çok ince olduğu için bazen tel kaçar, tel kaçan çoraplar tamir ettirilip tekrar giyilir. Düğünlerde sivri burun, tığ topuk ayakkabı giyilir, topukları aşınınca tamirciye götürülür, tamirci topuğa çelik takar. Taş kaldırım sokaklarda bu topuklularla yürümek zor olduğu için taştan taşa sekerek dikkatli yürünür. İç çamaşırı olarak yazın ince, kışın kalın çiçekle pazenden dikolta dikilir. Yazın askılı, kışın omuzlu giyilir. Geceklikler de bu kumaşlardan dikilir. Hemen herkes giysisini evinde dikiş makinasında diker. Şalvarlar yazın Nazilli basmadan, pijamalar kışın pazenden dikilir.

Kırklar Sultan
Şehir merkezinde Sultanbağı mahallesi Kırklar Tepesi denilen mevkiide yemek yapılır. Adağı olan kişi bir gün önceden gelip Sultanbağı soğuk çeşme bahçesine çadır kurar. Bir koyun kesilir, ciğeri olduğu gibi kuşlar yesin diye ağaca asılır. Koyunun geri kalan etleri pişirilir, kemiklerinden ayrılır, etin suyuyla da ayrıca "Tutmaç Çorbası" adı verilen naneli bir çorba pişirilir. Kırklarda aş olduğunu duyanlar buraya gelir, mevlid okunur, mevlidden sonra kabını alan herkes çorbadan alır. Gelenler ufak maltızlarını yakarak çay demlerler, kahvaltılıklarla beraber çaylar içilir. Yemekten sonra orada bulunan ceviz ağaçlarına salıncaklar kurulur, ip atlanır top oynanır; büyükler sohbet eder. Bu gelenek yılda bir defa yapılır.

Müderris Bahçesi
İlkbaharda tellâl adı verilen kişi sokak sokak gezerek sokak başlarında durur, mahalleliyi mânilerle Müderris Bahçesi'ne davet ederdi. Nazilliler yellensin, gözlemeler tellensin, çarşamba günü hanımlar ve beyler Müderris'te eğlensin diye yüksek sesle bağırırdı. Müderris Bahçesi şimdiki Hamidiye Mahallesi'nde yamaçta, yeşillikler içerisinde çeşmeleri bulunan bir yerdi. Üst tarafında birçok su değirmeni bulunur, Aksu Çayı buradan geçerdi. Müderris günü herkes o bahçeye gider, yöresel bir yiyecek olan Gökçimen hamursuzu, haşhaşlı gözleme, un helvası yapılır; un helvasının içerisine ağaçların çiçekleri atılırdı. Baharın gelişi burada kutlanırdı. Günümüzde Müderris Bahçesi'nin büyük bir bölümü kalmamıştır.

Hıdırellez ve gavur küfürü

Kütahya'nın Fethi 6 Mayıs günü olduğu için hıdırellez aynı gün kutlanır be aynı gün ayrıca "gavur küfürü" yapılır. "Gavur küfürü" geleneği Hristiyanların Paskalya kutlamalarına karşı yapılan bir gelenek olup günümüzde kaybolmuşken hıdırellez ve Kütahya'nın Fethi kutlamaları her yıl 6 Mayıs günü yapılır.

Kış eğlenceleri
Kış eğlencelerinde erkekler bir evde toplanır, sohbet ederler, yorgunluk atarlar. Bazı evlerde çekme helva yapılır. Çekilen helvalar büyük bakır tepsiye yayılır, arasına yüzük konur. Tepsinin etrafına toplanılır, üç parmak arasına alınıp yenen helvanın içinden yüzüğün kime çıkacağı beklenir. Yüzük kime çıkarsa bir dahaki sefere onun evinde toplanılır.

Bayanlar bir komşu evinde çocukları ile toplanır. Gençler ve çocuklar bir köşede oturur, ağabey veya ablalarından biri onlara masal anlatır. Sonra fincana yüzük saklanır, fincan oyunu oynanır. "Yattı kalktı" oyunu oynanır, herkese bir meyve ismi verilir. Elma yattı armut kalktı denir, yatmayana ufak cezalar verilir. Bayanlar kendi aralarında sohbet eder, el işi dantel veya örgü işi yaparlar. Kuzinesi olan evlerde mısır kaynatılır, kuzine içerisine patates atılır, kabak kaynatılır, çaylar demletilir. Bahçesinde ağacı olanlar gelincik elması, yağ armudu, döngel gibi meyveler ikram eder.

Kıyafetler

Oyalar
Oyalar saf ipekten yapılır, ipek ince bükülür. İnce işçilikle yapılan oyalar kolalanmış gibi durur. Oyalar, "mırgı dânesi" denilen dânelere çekilir. Dânelerin kenarları yollu, sulu desen ve çiçek desenli olur. Çok ince olan bu dâneler iki kişi tarafından katlanır, cam kutulara konur. Yapılan her çeşit oyanın bir ismi olur. O isimlerden basıları: Zerrangadah, Züleha Sümbül, Üzerik Oyası, Meclis Kuruldu, Yıldız Oyası, Ay Çiçeği, Malak Sattıran, Çörekotu, Cimcik Oyası, Fermene Oyası, Fasulya Çiçeği, Hıyar Çiçeği, Kasımpatı Oyası, Beyaz Zambak, Kemerli Sümbül, Gönül Dolabı, Küpeli Oyası, Elifli Badem, Hanımeli Oyası, Menekşe Oyası, Şafak Yıldızı, Gül Oyası, Kestane Çiçeği, Yanı Kuzulu, Fakir Baktı Zengin Kaptı, Kiremit Sattıran, Tefebaşı Oyası, Açık Oturum, Ilıca Çiçeği, Cici Kızlar, Paşa Nişanı, Yedidağ Çiçeği, Torun Yumruğu, Belirgat Oyası, Sümbül Oyası, Vazo Oyası, Karanfil Oyası, Hanım Kirpiği Oyası, Mecnun Yuvası Oyası, Hercâi Menekşe Oyası, Çifte Sümbül Oyası, Yeni Dünya Oyası, Elti Eltiye Küstü Oyası, Kütahya Oyası, Selânik Oyası.

Yemekler
Kütahya'nın yemek kültürünün temelini buğday ürünleri, hamurlular ve süt ürünleri oluşturur.

Börek ve mantılar
Tereyağlı-yoğurtlu cimcik, kıymalı sini mantısı, tereyağlı-yoğurtlu kaçamak, bazlama, tereyağlı peynirli cevizli belirgat, haşhaşlı gözleme, suda haşlama mantı, mercimekli mantı, kulak aşı, mercimekli tosunum, tepside haşhaşlı katmer, kıymalı-peynirli-ıspanaklı şibit, sodalı hamursuz, Kütahya höşmerimi, şibitli tavuk tiridi, papatesli dolamber böreği, namaz lokması, Gökçimen hamursuzu, hamursuz, tahinli çörek, kıymalı su böreği, sarma hamur dolması, cevizli gelin çöreği.

Çorbalar
Sıkıcık, miyane, oğmaç, yoğurt çevirme çorbası (düğün çorbası), kızılcık tarhanası, tutmaç, tarhana, tekke, çene çarpan ve paça çorbası.

Dolmalar ve sarmalar
Ilıbada (labada) dolması, etli yaprak sarma, zeytinyağlı soğan dolması, etli lahana sarması.

Et yemekleri
Göveç (güveç), Kütahya usulü kavurma, küp eti, kuzu kaburga kebabı. Keşkek

Tatlılar
Hekmane erik hoşafı, güllaç, kaymak baklavası, Kütahya usulü höşmerim, pelûze, pestil, çekme helva, yufka tatlısı, su muhallebisi, gelincik şurubu (şerbeti).

Çinicilik
Kütahya'da ilk çini örnekleri 14. yüzyılın sonlarında görülmeye başlanırken çinide asıl ilerleme İznik'in çini sanatının zirvesinde olduğu 16. yüzyılın ikinci yarısından sonra başlar. Özellikle İstanbul'un çini ihtiyacını karşılamak için Kütahya'da çini atölyeleri kurulmuş, Osmanlı'nın gerileme dönemiyle beraber İznik'te çinicilik de aynı hızda gerilemeye başlamıştır. 18. yüzyılda çinicilik sanatının İznik'te tamamen kaybolmasıyla Kütahya bu alanda faaliyet gösteren tek yer olmuştur. Osmanlı'da çiniciliğin en güzel ve son örnekleri Hafız Mehmed Emin Efendi'nin elinden çıkmıştır.

Müzik
Kütahya'da musikinin başlangıcı 14. yüzyıla dayanır. Mevlevîhânelerin, tarihimizde çeşitli güzel sanatların özellikle de musikî sanatı ile ilgili eğitim yerleri olması kaynaklarda sıkça anılmıştır. Kütahya Mevlevîhânesi'nin de bu konuda aynı işlevi gördüğü buradan yetişen sanatkâr ve bestekârların musiki tarihimize mâl olmuş çalışmalarından anlaşılmaktadır.

Germiyanoğlu II. Yakub'un "Çöğür" denilen bir sazı da çok iyi çaldığı bilinmektedir.

Ahmet Yakupoğlu, akademide okuduğu yıllarda Neyzen Halil Dikmen'den "ney", yine Neyzen Nurullah Kılınç Bey ile Süleyman Erguner'den musiki dersleri aldı. Kütahya'ya döndükten sonra "Çini Beldesi" Kütahya'ya aynı zamanda "Neyzenler Beldesi" sıfatını kazandırmış, kırkın üstünde neyzen yetiştirmiştir.

Türk halk ozanı Hisarlı Ahmet ise halk müziği dalında birçok parçayı bestelemiş olup eserlerini Kütahya'ya mal etmiştir.

Coğrafya

Kütahya ilinin fizikî coğrafyası
Kütahya ili Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu Bölümü içinde yer alır. Ege Bölgesi'nin bu bölümü, İç Anadolu Bölgesi ile Asıl Ege Bölümü arasında bir eşik durumundadır. İç Anadolu çanağından Ege ovalarına, veya Güney Marmara havzalarından İç Anadolu'ya geçişte bu eşik aşılır. Eşiğin bariz karakteri, ortalama yükseltisi 1200 m. civarındaki yaylalardan ibarettir. Sahanın 3/4'ünden fazlasını 1000–1500 m. yükseltiler arasındaki dalgalı düzlükler teşkil eder. Bu sebepten saha, coğrafya dilinde "Kütahya Yaylaları" diye anılır. Bu yaylalar içinde, kabaca kuzeybatı-güneydoğu istikametinde açılmış çukur sahalar ile eşik üzerinde yükselen bir takım dağ ve tepe dizileri bölgeyi çeşitlendiren diğer yüzey şekilleridir.

Kütahya ili gerek fizikî coğrafya şartları gerek beşerî ve iktisadî coğrafya şartları bakımından Ege, Marmara ve İç Anadolu bölgeleri arasında bir geçiş teşkil eder. Bu üç bölgeden birine doğrudan doğruya bağlanamayacağı gibi, bunlardan müstakil olarak da düşünülemez. Nitekim, bölge sıcaklık şartları bakımından daha çok İç Anadolu Bölgesi'ne, karasallık derecesi bakımından Asıl Ege bölümüne, yağış rejimi, kuraklık devresinin süresi ve iklim tipi bakımından daha çok Marmara Bölgesi'ne yakınlık gösterir. Bitki örtüsü bakımından diğer üç bölgenin de özelliklerini taşıyan Kütahya ilinde jeomorfolojik karakter olarak, İç Anadolu karakteri hâkimdir. Buna karşılık toprakların dağılşı bakımından İç Anadolu'dan ayrılır ve Ege ile Marmara bölgelerine yakınlık gösterir. İrtifa kuşakları itibarıyla İç Anadolu Bölgesi ile olan münasebeti, İç Anadolu'nun hububat ziraati ve ekstansif hayvancılık karakterinin bu sahaya aksetmesini icap ettirir. Ancak bölgede toprakların işletme bakımından bölünüşü, İç Anadolu'dan farklıdır ve bu bakımdan saha daha çok Ege Bölgesi'ne benzer. Nihayet Kütahya Ovası ve çevresi ziraî nüfus çoğunluğu bakımından Asıl Ege Bölümü'ne, mesken şekilleri itibarıyla daha çok Ege ve Marmara Bölgeleri'ne yaklaşır. Yerleşme coğrafyası bakımından ise sahada İç Anadolu karakteri hâkimdir.

Kütahya ve çevresine bu farklı özellikleri, coğrafî mevkiî vermektedir. Sahip bulunduğu değişik fizikî ve beşerî şartlar, Ege, Marmara ve İç Anadolu bölgeleri arasında yer alan bu bölgeye ayrı bir coğrafi ünite karakterini kazandırmıştır. İçinde bulunduğu İç Batı Anadolu Bölümü gibi, sahaya şahsiyetini kazandıran bu değişik özelliklerdir. İç Batı Anadolu Bölümü'nün bir parçası olan Kütahya ve çevresi, kendisine bu farklı özellikleri kazandıran coğrafî mevkiî dolayısıyla, aynı zamanda stratejik bir mahiyete haizdir. Zira Kütahya, Ege, Marmara ve İç Anadolu Bölgeleri'ne hâkim durumda olan İç Batı Anadolu eşiği üzerinde yer alır. Bu eşik, diğer üç bölgeden gelen tabiî yolların birleştiği, diğer bir ifadeyle bu bölgelere giden yolların tevzi olunduğu bir yerdir. İç Batı Anadolu eşiği, Anadolu üzerinde kurulacak bir hakimiyette, veya Anadolu'nun müdafaasında tarih boyunca stratejik önemini daima muhafaza etmiştir.

İklim
Kütahya ve çevresinin iklimi Ege, Marmara ve İç Anadolu Bölgeleri arasında bir geçiş tipidir. Diğer bir ifadeyle iklim bakımından her üç bölgenin de özelliklerini taşır. Sıcaklık şartları daha çok İç Anadolu'yu andırmakla beraber, İç Anadolu Bölgesi'nde hâkim olan step ikliminin dışında kalır ve Ege ile Marmara Bölgesi gibi, kurak iklimlerle nemli iklimler arasındaki geçiş iklimi tipine girer.

Sıcaklığın dağılışı: Kütahya ve çevresinin kış mevsiminde en az soğuyan yerleri, yükseltisi 1000 m. nin altında olan Kütahya, Köprüören, Tavşanlı ve Aslanapa Ovaları'dır. Dağlık sahaların kuzey yamaçlarında sıcaklığın düşüşü, güney yamaçlara nispetle daha serindir. Kütahya Ovası ile Aslanapa Ovası arasında yer alan dağların güney yamaçlarından Aslanapa Ovası'na inişte sıcaklıkta bir artış görülür. Bu iki ova arasındaki Yellice, Bakırdağ ve Gümüşdağı bir alçak sıcaklık adacığı durumundadır.

Kütahya ve çevresinde sıcaklığın dağılışında dikey yönde görülen farklılık, kendinin sahanın doğusu ile batısı arasında da hissettirir. Emet dolaylarında sıcaklık artışı görülür. Aynı yükseltilerde sahanın doğusu ile batısı arasındaki farklı ısınma, bölgenin coğrafî mevkisinin bir neticesidir. Doğudan İç Anadolu'ya açık oluş, kış mevsiminde buraları İç Anadolu'nun karasal tesiri altına sokar. Bölgenin batı kesiminin kışın daha az soğuması ise, Marmara ve Ege denizlerine açık vadiler boyunca deniz tesirinin buralara kadar sokulmasının bir neticesidir.

Yaz mevsiminde Kütahya Ovası ve çevresinin en fazla ısınan yerleri Tavşanlı Ovası ile Porsuk vadisidir. Yaz aylarındaki yüksek sıcaklıklar bölgeye kuzeydoğudan Porsuk kanalıyla İç Anadolu tesirinin, kuzeybatıdan ise Kirmasti ve Adırnaz Vadileri yoluyla Ege ve Marmara tesirinin sokulmasıyla ilgilidir. Buna karşılık gerek İç Anadolu gerek Ege ve Marmara bölgelerinin tesir sahası dışında kalan Kütahya ve Köprüören Ovaları'yla bunları çevreleyen yaylaların 1000–1250 m. yükseltiye kadar olan kesimleri yazın biraz daha az ısınırlar. Anlaşılacağı üzere Kütahya ve çevresinin kışın en az soğuyan, yazın da en çok ısınan kesimleri ovalık sahalarla, bunları çevreleyen alçak yaylalardır.

Yağışın dağılışı: Kütahya ve çevresinde her taraf aynı şekilde yağış almaz. Yağışın farklı dağılışı üzerinde en büyük rolü yükselti oynar. Bölgenin en yağışlı kısımları, Kütahya'nın güneyinde uzanan Gümüşdağı, Yellice Dağı kuzeyde Yeşildağ ve batıda Türkmen Dağı'dır. Dağlık kısımlardan eteklere doğru yağış tedricen azalır. Yellice ve Gümüşdağı'nın güney eteklerinde yağıştaki azalma, kuzey eteğe nispetle daha fazladır. Bölgenin en az yağış alan yerleri olarak, alçak yaylalar kesimiyle ovalık sahaları dikkati çeker. Köprüören'den batıya doğru gidildikçe yağışlarda yine bir azalma görülür. Batı istikametinde yağıştaki bu azalma kısmen Tavşanlı ile Kütahya arasındaki yükselti farkından (Kütahya: 950, Tavşanlı: 850 m.) kısmen de Kütahya'nın gerisinde yükselen dağlık kütleden ileri gelir. Bu dağlık kütle Kütahya için bir yağmur duvarı teşkil eder. Tavşanlı'nın etrafı Kütahya'ya nispetle daha açıktır.

Bölgede en yağışlı ay Aralık, en kurak ay Ağustos'tur. Ağustos'tan itibaren yağışlar artmaya başlar ve en yüksek seviyeye Aralık-Ocak aylarında ulaşır. Mevsimlik yağışlar içinde en büyük paya %39 ile kış ayları sahiptir. İlkbahar yağışlarının oranı %29, Sonbahar yağışlarının ise %19'dur. En kurak mevsim yazdır. Bununla beraber %13'e varan yaz yağışları oranı bölgede yaz kuraklığının hafiflemiş olduğunu aksettirir. Bölgede yağışlar umumiyetle sağanak karakterinde değildir. Sağanak yağışlarının, bütün yağışlara oranı %3'ü bulmaz. Kar yağışlı günlerin yıllık ortalama sayısı 19 gündür. Kar en fazla Ocak, Şubat ve Mart aylarında yağar. Kışın sahanın karasal şartların tesirinde kalması dolayısıyla, kar kolay ortadan kalkmaz ve yılın ortalama 31 günü karla örtülü geçer.

Rüzgâr durumu: Kütahya Ovası ve çevresinde hâkim rüzgârlar kuzey kesimde (kuzey, kuzeydoğu, kuzeybatı) toplanmıştır. Bu kesimden esen rüzgârlar, bütün yönlerden esen rüzgârların yıl içinde %52'sini, ilkbaharda %51'ini, yazın %72'sini, sonbaharda %47'sini teşkil ederler. Bu husus, Türkiye'nin bütününü tesiri altında bulunduran yüksek ve alçak basınç merkezlerinin durumuyla ilgilidir. Türkiye senenin büyük bir kısmında, bilhassa yaz mevsiminde sahası genişlemiş ve Balkanlar'a kadar sokulmuş olan subtropikal yüksek basınç sahası ile, Basra Körfezi üzerinde teşekkül etmiş ve zaman zaman Anadolu içlerine kadar bir oluk şeklinde sokulan alçak basınç sahasının tesiri altındadır. Kışın ise basınç merkezlerinin durumu değişir. Bu mevsimde rüzgâr rejimini tayin eden Arabistan ve Afrika üzerindeki yüksek basınç sahaları ile Orta Avrupa üzerinden Karadeniz'e doğru seyreden gezici alçak basınçlardır. Kütahya Ovası ve çevresi de kışın bu sistem içine girdiğinden, kış mevsiminde bölgede güney yönlü rüzgârlar hakim duruma geçer.

Bölgede rüzgâr hızları şiddetli değildir. Kuzey kesimden esen rüzgârlar çoğunlukla hafif rüzgârlardır. Kütahya'da yaz ve bilhassa sonbahar rüzgâr bakımından sâkin geçer.

Yüzey şekilleri
İç Batı Anadolu eşiği üzerinde yer alan bu bölgenin yüzey şekilleri bakımından bariz karakterini, üzerinde bir takım dağ ve tepe dizilerinin yer aldığı muhtelif yükseltilerdeki yaylalar ile bunlar içinde gelişmiş ovalar teşkil eder. Gerek dağ ve tepe dizileri, gerek çukur sahalar, eşiğin umumi gidişine uygun olarak kuzeybatı-güneydoğu istikametinde uzanırlar. Kütahya yaylalarında farklı yükseltilerde iki kademe ayırt edilir. Bunlardan alçak yaylalar 1000-1250 metrelere, yüksek yaylalar ise 1250-1450 metrelere tekabül eder. Eşik üzerindeki başlıca dağ ve tepe dizileri, Kütahya Ovası'nın hemen güneyinde yarı kristalize kalker ve metamorfik şistlerden müteşekkil Yellice Dağı (1764 m.) ve Gümüşdağı (1901 m.); kuzeyinde serpantinlerden meydana gelmiş Yeşildağ (1533 m.); bölgenin batısında kısmen yarı kristalize kalker, mermer ve kısmen de volkanik elemanlardan müteşekkil Türkmen Dağı (1829 m.) güneyinde Murat Dağı (2312), Şaphane Dağı (2121 m.) ve batısında Eğrigöz Dağı (2181 m.) ve bunların uzantılarındaki tepelerdir. Alüvyonlarla kaplı Kütahya, Köprüören, Tavşanlı, Altıntaş, Aslanapa, Gediz, Simav ve Örencik Ovaları eşiğin alçak kısımlarını teşkil ederler. Gerek dağ ve tepe dizileri gerek çukur sahalar eşik üzerinde az yer tutarlar. Eşik büyük kısmıyla neojen yaylalarından müteşekkildir. Kütahya yaylaları Porsuk Nehri ve tâbileri ile Kocasu tarafından derince parçalanmıştır. Yaylanın yüzeyi ile Porsuk Nehri'nin tabanı arasında 100–150 m.lik seviye farkı vardır.

Kütahya Ovası deniz seviyesinden ortalama olarak 930 m. yükseklitktedir. Kuzeybatı ucu ile güneydoğu ucu arasındaki uzunluğu 25 km.dir. Bu istikamette ova, yer yer daralır ve genişler. Ovanın en fazla genişlediği yer Kütahya şehrinin kurulduğu yayla kenarı ile Porsuk Nehri'nin ovayı terk ettiği yer arasındadır. Burada ovanın genişliği 5,5 km. kadardır. İkizhöyük-Siner mahalleleri arasında genişlik 1 km.ye iner. Güneydoğuya doğru ova yeniden genişler ve Alayunt ile Ağaçköy arasında 3 km.yi bulur. 93 km2'lik bir saha kaplayan ova, bir taban seviyesi ovası olup eski ve yeni alüvyonlardan meydana gelmiştir. Eski alüvyonlar daha çok ovanın kuzeybatı ucunda bulunurlar. Felent Çayı eski alüvyonları parçalamış ve kenarlarında yüksekliği yer yer 50m.yi bulan taraçalar halinde kalmasına sebep olmuştur. Ovanın büyük kısmı ise yeni alüvyonlarla kaplıdır. Daha çok kum ve çakıllardan meydana gelen yeni alüvyonlar kenarda 5 m. orta kısımlarda ise 40 m. kalınlığa sahiptir. Kütahya Ovası'nın suları Porsuk ve tâbileri tarafından akıtılır. Porsuk'un kuzeybatıdan gelen kolu olan Felent Çayı, ovanın batı tarısını kabaca doğu-batı istikametinde kateder. Fenet Çayı, Enne ve Civli mahalleleri arasonda dar bir boğaz arasında akmakta ve Civli'den itibaren vadisini genişleterek ovaya girmektedir. Ovanın doğu yarısını ise Porsuk kuzeybatı-güneydoğu istikametinde kateder. Porsuk ovaya güneydoğudan dar bir boğaz içinde girer ve kuzeyde yine dar bir boğazla terk eder.

Kütahya Ovası batısındaki Yoncalı çukurluğundan hafif tepelik bir eşik ile ayrılır. Yoncalı çukurluğunun orta kısmında kuzey-güney yönünde uzanan kırık hattı boyunca yer yer sıcak çamur ve sıcak su kaynakları mevcuttur. Yoncalı ılıcası burada kurulmuştur. Yoncalı çukurluğu dar bir eşikle Köprüören çukurluğuna bağlanır. Deniz seviyesinden 1000 m. yüksekliğindeki Köprüören çukurluğu Felent Çayı'nca katedilir; bu çukurluğun kuzeyinde Kükürt, Ağızören ve Gümüşgölcük çukurları sıralanır. Köprüören alçak sahasından daha batıdaki Tavşanlı Ovası'na, volkanik tüflerin teşkil ettiği bir eşik aşılarak geçilir. Köprüören ve Kütahya Ovaları'ndan daha alçakta bulunan Tavşanlı Ovası'nın deniz seviyesinden yüksekliği 840 m. civarındadır.

Kütahya Ovası'nın güney kenarı, kuzey kenara oranla daha dik oluşu ile dikkati çeker. Ovadan kuzeydeki yaylalara tatlı bir eğimle geçildiği halde, güney kenarın bir kırık hattına tekabül etmesi sebebiyle, bu geçiş dik meyilledir. Ova tabanı ile yayla yüzeyi arasındaki fark güneyde 400–500 m. kuzeyde ise 200–250 m.dir. Kütahya Ovası'nın güney çerçevesi, kuzeye oranla dağların daha geniş yer kaplaması ile dikkati çeker. Güney çerçeveye dağlık vasfını kazandıran Gümüşdağ ve Yellice Dağı, Demirciören-Kütahya kırık hattı sebebiyle ovadan, arada dar bir yayl düzlüğü bırakarak, birden yükselirler ve kabaca kuzeybatı-güneydoğu istikametinde uzanırlar. Bu iki dağ kütlesi, Kütahya şehrinin güneybatısına tekabül eden esimde, eski Kütahya-Gediz yolunun geçtiği bir boyun noktası ile birbirinden ayrılırlar.

Yellice Dağı'nın kuzey mailesinde, ova ile dağ arasında dar bir sahada görülen yayla sathı, güney mailede daha geniş sahalar kaplar. Dağın güney eteklerinden başlayan yaylalar Aslanapa Ovası'na nkadar devam eder. Porsuk ve kolları tarafından oldukça derin bir şekilde parçalanmış olan bu yaylalar üzerinde kalkerlerden meydana gelmiş münferit tepeler yer alır.

Akarsular
Kütahya ve çevresi akarsu havzaları bakımından Marmara, Karadeniz ve Ege'ye bağlıdır. Bölgede dışa akışı olmayan yer yoktur. Sahanın suları Kirmasti, Kocasu (Adırnaz) ve Simav ve Emet suları Marmara Bölgesi'ne (Simav Çayı Sındırgı Çaygören Barajı'na, Emet Çayı Mustafakemalpaşa Çayı vasıtasıyla Uluabat Gölü'ne dökülür), Porsuk Çayı Sakarya Nehri vasıtasıyla Karadeniz'e, Gediz Nehri de Ege Denizi'ne dökülür. Akarsular içinde en büyük pay Porsuk Çayı'na aittir. Porsuk çayı ve kolları bu bölgenin yaklaşık olarak üçte ikisinin sularını boşaltır.

Bölgedeki akarasular umumiyetle kısa boylu akarsulardır. Bölgeye girdiği nokta ile terk ettiği nokta arasında yaklaşık 70 km. uzunluğa sahip olan Porsuk Çayı ve Kocasu haricinde, sahanın en uzun akarsuyu Felent Çayı'dır.

Akarsularda akımın en yüksek olduğu ay Mart, en az olduğu ay da Ağustos'tur. Bölgede akım üzerinde etkin olan yağışlardan çok sıcaklıktır. Zira akımın azamiye ulaştığı Mart ayı, bölgede yağışların Aralık ayından Nisan'a kadar devamlı bir alçalma gösterdiği devre içinde kalır. Mart ayında akımı artıran yağışlardan ziyade, sıcaklığın artmasına bağlı olarak karların erimesidir. Ağustos'taki akımın düşüklüğü ise, Ağustos'un en sıcak ay olması dolayısıyla, buharlaşmanın fazlalığı ve en kurak ay olması ile ilgilidir. Akarsuların beslenmesinde yer altı suyu da rol oynar.

Toprak çeşitleri
Kütahya ve çevresi, kahverengi orman toprakları, kireçsiz kahverengi orman toprakları, kahverengi topraklar, kestane rengi topraklar, rendzina toprakları ve alüvyal topraklar gibi çeşitli toprak tiplerine sahiptir. Bunlar içinde en yaygın olanı, bölge topraklarının üçte ikisini teşkil eden kahverengi orman topraklarıdır. Bu toprak tipi daha ziyade serin ve orta derecede nemli olan orman sahalarının topraklarıdır. Bölge, büyük kısmıyla böyle bir iklimin karakterlerini taşır.

Bitki örtüsü
Kütahya ili bitki örtüsü bakımında Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri'nin özelliklerini taşır. Bölgenin hâkim bitki topluluğu kuru ormanlar olmasına rağmen, Marmara yoluyla Karadeniz'in nemli tesirine açık kesimlerinde, bilhassa dağlık kesimlerin uzey mailelerinde ve vadi içlerinde yarı nemli bir bitki topluluğu; Ege ve Marmara yoluyla Akdeniz tesirinin sokulduğu kesimlerinde ve bu yerlerin bilhassa mahfuz vadi yamaçlarında Akdeniz birki örtüsünün bazı elemanları yer alır. Nihayet bölgenin hâkim bitki topluluğu olan kuru ormanları, İç Anadolu'nun step sahası dışında kalan yerlerinin kuru ormanları ile büyük bir benzerlik gösterir. Kütahya ili bitki örtüsünün bu çeşitliliği, birinci derecede iklimle ilgilidir. Zira bölge Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinde hüküm süren iklimlerin birbiri içine girdiği bir sahaya tekabül eder. Bununla beraber bazı kesimlerin bitki örtüsünü, birinci derecede toprak şartları tayin etmiştir. Örneğin orman örtüsünden mahrum olan Köprüören kuzeyindeki alçak yaylalar sahası, iklimden ziyade toprak şartlarının yarattığı bir step görünüşündedir.

Kütahya ilinin bitki ötüsünü, yarı nemli ormanlar sahası, kuru ormanlar sahası, Akdeniz maki elemanlarının sokulduğu kesimler ve toprak şartlarının yarattığı step sahası olarak gruplandırmak mümkündür. Bitki örtüsünü kuru ormanların teşkil ettiği yerler, dağlık kütlelerin 1500–1600 m. den yüksekteki kısımları haricinde, bölgenin bitki örtüsüyle kaplı yerlerinin hemen tamamında yaygındırlar. Buraları büyük kısmıyla Kütahya'nın yüksek yaylalar kesimine tekabül eder. Kuru ormanların hâkim ağaç cinslerini karaçam, meşe türleri (saçlı meşe, mazı meşesi, Lübnan Meşesi) ve ardıç türleri meydana getirir.

Yıllık yağış tutarı 600–800 mm.ler, Temmuz sıcaklıkları 17-19 derece arasında değişen yüksek yaylalar sahasında hüküm süren iklim şartlarına iyi intibak etmiş olan karaçam, kuru ormanların en yaygın elemanıdır. Kış sıcaklıkları, bu ağaç türünün yetişemeyeceği düşük değerlere erişemez. Bu sahaların hâkim toprak tipini de kahverengi orman toprakları teşkil eder.

Karaçam ormanları, bilhassa Yellice ve Gümüşdağı kütlelerini çevreleyen yüksek yaylalar üzerinde kesintisiz olarak devam ederler ve doğudaki yaylaları kaplayan aynı mahiyetteki ormanlarla birleşirler. Bölgenin kuzeyindeki Yeşildağ kütlesi ve eteğindeki yaylalar ve tepelik sahalar da karaçam ormanları ile kaplıdır. Bu ormanların alt katını ardıç çalılıkları teşkil eder. Doğudaki yüksek yaylalarda karaçam ormanları, araya sapsız meşelerin girmesiyle karışık orman karakterini kazanır.

Köprüören ve Kütahya ovaları ile Yeşildağ kütlesi güneyindeki tepelik saha arasında kalan yaylalar, bugün bitki örtüsünden tamamen mahrumdur. Ancak sahaya bu görünümü kazandıran iklim şartları değildir. Köy yoğunluğunun fazla olduğu bu sahada, bitki örtüsünün geniş ölçüde ortadan kaldırılmış olduğu muhakkaktır. Bununla beraber buranın step görünümünü kazanmasında zemini kaplayan kahverengi toprakların rolü de büyüktür.

Konum

Ekonomi
Türkiye'nin büyük kesiminde olduğu gibi Kütahya'da da geçimini sağladığı nüfus oranı bakımından tarım başta gelir. Kırsal nüfusun çoğunlukta olması da bunu gösterir.

Tarım
Kütahya'da tarımın ilk göze çarpan karakteri, ekim alanları içinde tahıla ayrılan sahaların fazla yer tutmasıdır. Ekim alanlarının çok büyük bölümü tahıl ekimine ayrılmıştır. Tahıl türleri arasında buğday birinci, arpa ikinci sırayı alır. Diğer tahıl ürünleri fazla önem taşımaz.

Baklagiller üretiminde Kütahya ili söz sahibi değildir. En fazla fasulye (merkez ilçede) ve nohut (Emet ilçesinde) ekilir.

Endüstri bitkileri arasında en çok şeker pancarı ekilir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında kurulan Uşak Şeker Fabrikası'nın o yıllarda Kütahya il sınırları içerisinde olması bu tarımı teşvik etmiştir. Daha sonra Kütahya'da da şeker fabrikasının kurulmasıyla pancar ekimi daha da hızlanmıştır. Şeker pancarından sonra en fazla ekilen endüstri bitkileri afyon kapsülü ile ayçiçeği ve kenevirdir. Fakat bunlar şeker pancarını çok geriden izlerler.

Kuru sebzelerden en fazla patates ekimine önem verilir. Tahıl üretiminde önde gelen Merkez ve Altıntaş ilçeleri bağcılık bakımından geri durumda, buna karşılık Emet, Gediz ve Simav ilçeleri ileri durumdadır. Meyve ağaçları sayısı ve üretimi bakımından elma başta gelir. İkinci sırada yer alan vişne, ilin ün yaptığı ürünler arasındadır. Ceviz ve kestane ağaçlarının çokluğu da kendini gösterir. Çilek yetiştiriciliği de gelişmiştir.

Yer altı kaynakları
Kütahya'da yaygın olan madenlerin başında linyit kömürü gelir. İlin kuzeyinde bulunan linyitlerin işletilmesi Kütahya-Balıkesir demir yolunun yapılması ile kolaylaşmıştır. İşletilen yataklardan biri Değirmisaz havzası olup aynı adlı istasyona 2,5 km uzaklıkta kalitesi iyi fakat rezervi az bir yakıttır. İkinci ve önemli yataklar Tavşanlı kuzeyinde Tunçbilek mevkiinde bulunur ki, işletmeye açıldıktan sonra 1943'te 15 km'lik bir demir yolu ile ana hatlar bağlanarak taşıma işleri kolaylaştırılmıştır. Bu yataklar Tunçbilek termik santralini besler. Seyitömer linyitleri biraz daha aşağı kaliteli olup ekskavatörle çıkartılabilir durumdadır.

Bor yatakları Emet ilçesinde bulunur. Şap (alunit) yatakları Gediz-Şaphane ilçelerinde bulunur.

Krom Türkiye'de ilk olarak Kütahya'nın kuzeybatısıyla Uludağ arasındaki yörede bulunmuş ve 1960'a doğru işletilmeye başlanmıştır. Daha sonraları buradaki ocaklar cevherin tükenmesi sonucunda terk edilmiştir. Günümüzde en önemli krom yatakları Tavşanlı ilçesinde bulunur.

Antimon yatakları Gediz-Hisarcık arası ile Simav-Tavşanlı arasında; Bakır-Kurşun-Çinko Simav, Emet, Merkez ve Domaniç'te; çimento ham maddeleri Tavşanlı sahasında; Demir Emet ve Simav'da; Diatomit Merkez ilçede; Feldspat Simav'da; Fluorit Tavşanlı'da; Gümüş Merkez ilçeye bağlı Gümüşköy'de; Jips (alçı taşı) Gediz-Çavdarhisar arasında; Kalsit merkez ilçede; Kaolin merkez ilçe, Altıntaş, Gediz, Emet, Hisarcık ve Tavşanlı'da; Kum-Çakıl Simav'da; Kükürt Simav'da; Manganez merkez ilçe, Emet ve Tavşanlı'da; Manyezit merkez ilçe ve Tavşanlı'da; Talk merkez ilçe ve Tavşanlı'da bulunur.

İlin yer altı zenginlikleri bakımından sıcak su kaynakları da Kütahya turizminde büyük rol oynamaktadır. Bu sıcak su kaynaklarından bazılarının çam ormanları içinde yer alışı bu turistik önemi daha da artırmaktadır. İlin büyük merkezlerine yakın olmaları nedeniyle Harlek ve Yoncalı Kaplıcaları daha fazla önem taşır.

Simav ilçesinde Eynal, Çitgöl ve Naşa alanlarında suyun çok yüksek sıcaklıklarda çıkması bu suyun kaplıca, kaplıca tesisi-sera-ilçe ısıtılması ve endüstriyel alanlarda kullanımına imkân vermiştir. Gediz ve Murat Dağı'ndaki sular da yüksek sıcaklıklarda olup kaplıca ve kaplıca tesislerinin ısıtılmasında kullanılır. Bunların haricinde Emet, Dereli, Tavşanlı Göbel, Hisarcık ve Şaphane'de de termal turizm ve ısıtma amaçlı kullanılan su kaynakları vardır.

Yönetim

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Kütahya Valisi, 1968-Adaklı doğumlu Musa IŞIN'dır. Ağustos 2023 tarihinde Merkez Valisi iken atanmıştır.

Kütahya Belediye Başkanı, 1959-Simav doğumlu Prof. Dr. Alim IŞIK (MHP), 31 Mart 2019 seçimlerinde %38,68 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Kütahya İl Genel Meclisi üye sayısı, 27 AK PARTİ, 1 CHP, 8 MHP ve 1 S.P. olmak üzere 37'dir. Kütahya Belediye meclisi ise 6 CHP, 11 AK PARTİ ve 14 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2018 Genel seçimleri sonucu, Kütahya'yı temsilen TBMM'e AKP'den 3 milletvekili (Ahmet Tan, İshak Gazel, Ceyda Çetin Erenler), CHP'den 1 milletvekili (Ali Fazıl Kasap) ve MHP'den 1 milletvekili (Ahmet Erbaş) seçilmiştir.

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2023 verileri )

Kütahya ili nüfusu: 580.701'dir. Bu nüfusun % 79,71'i şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 11.632  km2'dir. İlde  km2'ye 50 kişi düşmektedir. (Bu sayı Simav'da  268'dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 0,36 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez ilçe (% 1,78)- Aslanapa (-% 4,44)

06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 28 belediye, bu belediyelerde 222 mahalle ve ayrıca 546 köy vardır.

İlin yıllara göre nüfusları

Eğitim
İlde yükseköğretim kurumu olarak Kütahya Dumlupınar Üniversitesi ve Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi bulunmaktadır.

Spor

İl merkezinde 1966 yılında kurulmuş Kütahyaspor adlı faal bir spor takımı bulunmaktadır. Şu an da BAL'da mücadele etmekte olan kulüp, il içerisinde Mavi Şimşekler olarak da bilinmektedir.

Takım maçlarını merkezdeki 11.495 seyirci kapasiteli Dumlupınar Stadyumu'nda oynamaktadır.

2018-2019 Sezonu sonunda, Kütahya'nın Futbol BAL'daki 3 takımından vardı: Kütahyaspor, TKİ Tavşanlı Linyitspor, ligde kalırken, Kütahya Çamlıcaspor küme düşmüştür. Voleybol kadınlar 2. Liginde ise Kütahya Voleybol yer almıştır. Voleybol ve hentbol bölgesel liglerine 5 takımı katılmıştır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Kütahyaspor, 2. turda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Dumlupınar Stadyumu ve DPÜ Kapalı Olimpik Yüzme Havuzu'dur.

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Kütahya belediyesi
 Kütahya Valiliği* 360 Derece Panoramik Kütahya Projesi

Kütahya (il) tarihi

Kütahya (il)


Appignano (im lokalen Dialekt: Pignà, vollständig: Appignano di Macerata) ist eine italienische Gemeinde (comune) mit  Einwohnern (Stand ) in der Provinz Macerata in den Marken. Die Gemeinde liegt etwa 11 Kilometer nordwestlich von Macerata am Monocchia und grenzt unmittelbar an die Provinz Ancona.

Persönlichkeiten
 Franz von Marchia (* zwischen 1285 und 1290; † um 1344), mittelalterlicher Philosoph und Theologe, Angehöriger des Franziskanerordens.

Weblinks

Einzelnachweise

Ort in den Marken

Appignano


USS Shark (SS-314), a , was the sixth ship of the United States Navy to be named for the shark, a large marine predator.

Construction began in 1943 and commissioning occurred in 1944.  Following shakedown, Shark was deployed to the Pacific where she attacked ships and rescued downed airmen. Shark was sunk on its third patrol by a Japanese destroyer on 24 October 1944. In the engagement in which it was sunk, Shark torpedoed and sank the Japanese freighter . Arisan Maru was transporting captured Americans but carried no markings or flag indicating this. The Americans had no way of recognizing Arisan Maru was a prison ship.  The sinking of Arisan Maru is the greatest loss of American life in a single military sinking.

History
Her keel was laid down by the Electric Boat Company in Groton, Connecticut, on 28 January 1943. She was launched on 17 October 1943 (sponsored by Mrs. Lera Millard Thomas, the wife of Albert Thomas, the United States Congressman from the Eighth District of Texas), and commissioned on 14 February 1944.

Following shakedown off New London, Connecticut, Shark transited the Panama Canal and arrived at Pearl Harbor on 24 April 1944 for final training in the Hawaiian area. Her first war patrol commenced on 16 May 1944 and was conducted in waters west of the Mariana Islands as part of a coordinated attack group with submarines  and . Early on the morning of 2 June, Shark submerged ahead of an enemy convoy and fired a spread of torpedoes at a Japanese tanker. Although all missed the original target, the torpedoes continued on to hit and sink another enemy vessel, the 4,700-ton cargo ship, Chiyo Maru. After evading an ensuing depth charge attack, the submarine continued her patrol.

On 4 June, Shark began tracking another heavily escorted convoy, and, in maneuvering for attack, encountered a patrolling destroyer dead ahead. Upon failing in a maneuver for a "down-the-throat" shot, the submarine passed down the port side of the enemy at  and launched four torpedoes toward a heavily laden cargo ship. She was rewarded with four solid hits that quickly sent Katsukawa Maru to the bottom. After escaping from the aroused escort ships, Shark surfaced and continued the chase. She caught up with the convoy on the afternoon of 5 June, and after nightfall, let go a spread of six torpedoes which sank the 3,080-ton freighter Tamahime Maru and the 7,006-ton passenger-cargo ship Takoka Maru. Shark again evaded the escort ships, then surfaced near midnight, but was unable to catch up with the convoy. The remainder of the patrol was uneventful, and the submarine returned to Midway Island for refit on 17 June.

Shark put to sea on 10 July for her second war patrol, this time in the waters off the Volcano Islands and Bonin Islands. On 19 July, she launched four torpedoes at an enemy convoy, but they missed their mark as the convoy made a sharp "zig" away. On 1 August, Shark was again frustrated in an attack on a Japanese convoy when, while moving into firing position, three escorts forced her to take evasive action, allowing the convoy to escape. The following afternoon, the submarine set course for Iwo Jima where she took up lifeguard station in support of carrier airstrikes.

On the afternoon of 4 August, Shark rescued two airmen from a crashed  Curtiss SB2C Helldiver from AG19 piloted by William S. Emerson. She terminated her lifeguard duties on 19 August and touched at Midway Island before arriving at Pearl Harbor ten days later.

Shark was lost during her third war patrol, probably in the vicinity of Luzon Strait, while participating in a coordinated attack group with submarines  and .

On 24 October, Seadragon received a message from Shark stating that she had made radar contact with a single freighter, and she was going in to attack. This was the last message received from the submarine. She was reported as presumed lost on 27 November.

After making radar contact, Shark was in pursuit of a single freighter. At approximately 5:00 pm on 24 October 1944 in the Bashi Straits, South China Sea, latitude 20°46'N, longitude 118°18' E, the 6,886-ton Japanese freighter  was sunk. Arisan Maru carried no markings or flag to indicate that it was carrying Allied prisoners of war. The Americans had no way of recognizing Arisan Maru was a prison ship. The torpedo launched from Shark hit aft of midships causing Arisan Maru to split in two.

Naval records indicate that Shark was lost with all 87 hands in the same battle after having torpedoed Arisan Maru. "Regardless of the final count, the sinking of the Arisan Maru still represents the greatest loss of American life in a single military sinking."

Shark received one battle star for World War II service.

Japanese records examined after the war indicate that on 24 October 1944, in Luzon Strait,  made contact with a submerged submarine and dropped depth charges. After losing and regaining the contact, the destroyer dropped another 17 depth charges which resulted in "bubbles, heavy oil, clothes and cork" coming to the surface.

She was the second U.S. submarine named Shark to be sunk during the war.  was sunk in early February 1942.

Trivia
 The novel Up Periscope is about a US Navy submarine "USS Shark".

References

External links

 On Eternal Patrol: USS Shark

Balao-class submarines
World War II submarines of the United States
Lost submarines of the United States
Shipwrecks of the Philippines
Ships built in Groton, Connecticut
1943 ships
World War II shipwrecks in the Pacific Ocean
Warships lost in combat with all hands
Maritime incidents in October 1944
Submarines sunk by Japanese warships

USS Shark (SS-314)


Lubiniezky ist ein Einschlagkrater im Südwesten der Mondvorderseite am nordwestlichen Rand des Mare Nubium, nordwestlich des Kraters Bullialdus.
Der Krater ist weitgehend von den Laven des Mare überflutet, so dass nur noch ein Rest des Kraterrandes sichtbar ist.

Der Krater wurde 1935 von der IAU nach dem polnischen Astronomen Stanislaus Lubienietzki offiziell benannt.

Weblinks

 Lubiniezky auf The-Moon Wiki

Einzelnachweise

Einschlagkrater (Mond)

Lubiniezky (Mondkrater)


La temporada 2012 de la Serie A de Ecuador, cuyo nombre comercial fue «Copa Credife 2012», fue la quincuagésima cuarta (54.a) edición de la Serie A del fútbol profesional ecuatoriano. El torneo comenzó el 3 de febrero y finalizó el 16 de diciembre. Este campeonato fue organizado por la Federación Ecuatoriana de Fútbol.

El torneo estuvo conformado por tres etapas, de las cuales, las dos primeras se jugaron en el sistema de todos contra todos en las cuales participarían los doce clubes de fútbol de primera categoría. La tercera etapa debía consistir en la final a disputarse entre los ganadores de la primera y segunda etapa. Luego, conforme a las posiciones en la tabla acumulada, se repartieron tres cupos para la Copa Libertadores 2013 y cuatro para la Copa Sudamericana 2013.

El Barcelona Sporting Club se proclamó campeón por décima cuarta vez en su historia, siendo el equipo que más veces ha ganado este campeonato. Tras haber ganado la primera y segunda etapa, no hubo necesidad de la final en la tercera etapa, de acuerdo al sistema de competición de ese año.

Sistema de juego
El Campeonato Ecuatoriano de Fútbol se jugó con la misma modalidad que desde el 2010 de acuerdo a lo que decidieron el 6 de diciembre de 2011 los dirigentes en la sesión ampliada del Comité Ejecutivo de la Federación Ecuatoriana de Fútbol.

El 6 de diciembre de 2011 los dirigentes de los clubes que participaron en los campeonatos de Serie A y Serie B en conjunto con los directivos de la Federación Ecuatoriana de Fútbol analizaron las diferentes propuestas de sistema de campeonato en una sesión ampliada del Comité Ejecutivo. Se estableció el sistema de campeonato, aprobado por los dirigentes de las varias instituciones presentes, el mismo que finalmente fue aprobado en el Congreso Ordinario de la Federación Ecuatoriana de Fútbol en enero de 2012.

El Campeonato Ecuatoriano de Fútbol de 2012, según lo establecido, fue jugado por 12 equipos que se disputaron el título en tres etapas. En total se jugaron 44 fechas que iniciaron el 3 de febrero.

La primera etapa del campeonato consistió de 22 jornadas. La modalidad fue de todos contra todos, en donde el equipo que quedó en primer lugar obtuvo uno de los dos únicos cupos para la final del campeonato, así como clasificó a la Copa Sudamericana 2012 y Copa Sudamericana 2013, también obtuvo un cupo para la Copa Libertadores 2013. Además los equipos que se ubicaron en segundo y tercer lugar de esta etapa clasificaron a la Copa Sudamericana 2012.

La segunda etapa fue totalmente igual a la primera, siendo premiado el vencedor de esta etapa con el segundo cupo para la final del campeonato, así mismo clasificó a la Copa Libertadores 2013 y Copa Sudamericana 2013.

Los equipos que ocuparon los dos últimos puestos en la tabla acumulada de ambas etapas (44 jornadas) perdieron la categoría y jugarán en 2013 en la Serie B.

La tercera etapa consistió en dos fechas en donde se disputó un partido de ida y otro de vuelta entre los equipos que hayan logrado el primer lugar en las etapas primera y segunda del campeonato. De la misma manera y en las mismas fechas se disputó un repechaje para obtener un cupo en la Copa Libertadores 2013 entre los dos equipos de mayor puntaje en la tabla acumulada del campeonato que no hayan clasificado a la final del torneo; el ganador jugó Libertadores y el perdedor clasificó a la Copa Sudamericana 2013. El último cupo para la Copa Sudamericana 2013 salió del repechaje entre el quinto y sexto lugar en la tabla acumulada.

Equipos participantes

Equipos por provincias

Cambios de entrenadores

* En la Posición en la tabla, se indica la posición en la que el club se encontraba en la Primera o Segunda etapa respectivamente, más no su posición en la Tabla General o Acumulada.

Relevo anual de clubes

{|
|- style="vertical-align: top;"
|

|}

Primera etapa

Clasificación

Evolución de la clasificación
 Actualizado el 8 de julio de 2012

Resultados

 Los horarios corresponden a la hora de Ecuador (UTC-5)
Nota: Los horarios de los partidos se definen la semana previa a cada jornada.

{|class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:95%; text-align: center; width: 95%;"
!colspan="12" style="with: 100%;" align=center | Fecha 3
|-
!width="150"|Local
!width="70"|Resultado
!width="150"|Visitante
!width="165"|Estadio
!width="110"|Fecha
!width="50"|Hora
|-align=center
|Olmedo
|0 - 3
|bgcolor=#D0E7FF|Técnico Universitario
|Olímpico (Riobamba)
|rowspan="2"|24 de febrero
|19:15
|-align=center
|Macará
|bgcolor=#D0E7FF|0 - 0
|Deportivo Cuenca
|Bellavista
|20:00
|-align=center
|Manta
|bgcolor=#D0E7FF|0 - 0
|Emelec
|Reales Tamarindos (Portoviejo)
|rowspan="2"|25 de febrero
|14:00
|-align=center
|bgcolor=#D0E7FF|Independiente
|3 - 0
|El Nacional
|Rumiñahui
|18:00
|-align=center
|Deportivo Quito
|bgcolor=#D0E7FF|0 - 0|Liga de Quito
|Olímpico Atahualpa
|rowspan="2"|26 de febrero
|11:30
|-align=center
|Barcelona
|bgcolor=#D0E7FF|0 - 0|Liga de Loja
|Monumental
|16:00
|}

 Asistencia por equipos

La tabla siguiente muestra la cantidad de espectadores de local que acumuló cada equipo en sus respectivos partidos. Se asigna en su totalidad el mismo número a ambos protagonistas de un juego.

 Pos.=Posición; Asist.=Asistentes; P.J.=Partidos jugados.

 Segunda etapa
 Clasificación

 Evolución de la clasificación
 Actualizado el 21 de noviembre de 2012
{| class="wikitable sortable"
! width="150" align=center|Equipo / Fecha
!width=15|01
!width=15|02
!width=15|03
!width=15|04
!width=15|05
!width=15|06
!width=15|07
!width=15|08
!width=15|09
!width=15|10
!width=15|11
!width=15|12
!width=15|13
!width=15|14
!width=15|15
!width=15|16
!width=15|17
!width=15|18
!width=15|19
!width=15|20
!width=15|21
!width=15|22
|-
|Barcelona ||2||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||5||5||3||style="background:#90EE90"|1||2||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1
|-
|Emelec ||5||2||2||4||3||5||3||2||3||5||6||2||4||6||5||5||5||3||2||2||2||2
|-
|Liga de Quito ||3||3||4||2||4||4||6||5||2||4||5||3||style="background:#90EE90"|1||style="background:#90EE90"|1||2||3||3||4||5||4||3||3
|-
|Independiente ||style="background:#90EE90"|1||4||6||8||8||9||12||9||10||11||11||11||11||11||10||10||9||7||7||5||4||4
|-
|Técnico Universitario ||7||9||10||11||11||11||9||10||7||7||7||7||7||4||4||style="background:#90EE90"|1||2||2||3||3||5||5
|-
|Manta ||10||5||8||3||2||2||2||4||6||6||4||6||2||5||6||6||6||6||4||6||6||6
|-
|Macará ||4||7||3||6||5||3||5||3||5||3||2||style="background:#90EE90"|1||3||2||3||4||4||5||6||7||7||7
|-
|Liga de Loja ||12||11||12||10||9||10||10||11||11||10||10||9||10||10||11||12||12||12||11||11||8||8
|-
|Deportivo Cuenca ||11||6||9||9||10||8||8||8||9||9||9||10||9||9||8||8||8||10||8||8||9||9
|-
|Deportivo Quito ||8||12||11||12||12||12||11||12||12||12||12||12||12||12||12||11||11||11||9||9||10||10
|-
|El Nacional ||6||8||7||5||7||7||7||7||8||8||8||8||8||8||9||9||10||9||12||12||12||11
|-
|Olmedo ||9||10||5||7||6||6||4||6||4||2||3||4||6||7||7||7||7||8||10||10||11||12
|}

 Resultados
 Los horarios corresponden a la hora de Ecuador (UTC-5)Nota:''' Los horarios y partidos de televisión se definen la semana previa a cada jornada.

Tabla acumulada

Evolución de la clasificación

Tercera etapa

Clasificación a la Copa Sudamericana 2013

{{Partidos
|local = Liga de Loja
|resultado = 1:0' (1:0)
|visita = Independiente
|fecha = 8 de diciembre de 2012, 19:00|
|estadio = Estadio Reina del Cisne
|ciudad = Loja
|refe = Diego Lara
|asistencia = 5000
|goleslocal = Feraud
|golesvisita =
|reporte = http://www.teradeportes.com/futbol/ecuador/serie-a/1-0-la-garra-del-oso%C2%B4-doblego-a-independiente-en-l
}}

 Liga de Loja ganó la serie por un global de 2 - 0 y se clasificó como Ecuador 3 a Copa Sudamericana 2013; en tanto que Independiente lo hizo como Ecuador 4.

 Clasificación a la Copa Libertadores 2013

{{Partidos
|local = Liga de Quito
|resultado = 1:2''' (1:1)
|visita = Emelec
|fecha = 9 de diciembre de 2012, 11:30|
|estadio = Estadio Casa Blanca
|ciudad = Quito
|refe = Omar Ponce
|asistencia = 31 000
|goleslocal = Vitti
|golesvisita = De Jesús  Mondaini
|reporte = http://www.teradeportes.com/futbol/ecuador/serie-a/1-2-y-ya-lo-ve-y-ya-lo-ve-emelec-volvio-a-electriz
}}

 Emelec ganó la serie por un global de 3 - 1 y se clasificó como Ecuador 2 a la Copa Libertadores 2013 y a la Copa Sudamericana 2013; en tanto que Liga de Quito'' lo hizo como Ecuador 3 a la Copa Libertadores 2013.

Final

Goleadores

Véase también
 Serie B de Ecuador
 Segunda Categoría de Ecuador
 Copa Ecuador
 Campeonato de Reservas de Ecuador
 Temporada 2012 del fútbol ecuatoriano
 Federación Ecuatoriana de Fútbol
 Fútbol en Ecuador
 Deporte en Ecuador
 Lista de estadios de Ecuador
 Clásico del Astillero
 Superclásico de Quito
 Clásico Ambateño

Referencias

Enlaces externos

 Página oficial de la Federación Ecuatoriana de Fútbol
 Football-Lineups

2012
Deporte en Ecuador en 2012
Fútbol en 2012

Campeonato Ecuatoriano de Fútbol 2012


Bishnupur puede referirse a:
 Bishnupur, ciudad de la India en el estado de Bengala Occidental.
 Bishnupur, ciudad de la India en el estado de Manipur.
 Bishnupur, distrito de la India en el estado de Manipur.

Bishnupur


Månen over kirsebærtræerne er en japansk dramafilm instrueret af Naomi Kawase fra 2015.

Medvirkende
Masatoshi Nagase som Sentaro
Kirin Kiki som Tokue
Kyara Uchida som Wakana
Miyoko Asada som Ejer af dorayaki-bageri
Etsuko Ichihara som Yoshiko
Miki Mizuno

Eksterne henvisninger

Japanske film fra 2015
Film baseret på bøger

Månen over kirsebærtræerne


ටෙස්ට් තරග දෙකකට ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2021 අප්‍රේල් සහ මැයි මාසවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කිරීමට නියමිතය.  මෙම ටෙස්ට් තරගාවලිය 2019–21 අයිසීසී ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලියේ කොටසක් වනු ඇත.

පුහුණු තරගය

ටෙස්ට් තරගාවලිය

පළමු තරගය

දෙවන තරගය

බාහිර සබැඳි

 ESPN Cricinfo හි තරගාවලිය සම්බන්ධ මුල් පිටුව

බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය, 2020–21


أييوس باولوس (Άγιος Παύλος) هي مدينة في ثيسالونيكي في مقاطعة فوريا إلادا في اليونان.

يبلغ عدد سكانها حوالي 8630 نسمة.

أعلام

 جيورجوس كوداس

مراجع

أماكن مأهولة في سالونيك (وحدة إقليمية)
مدن اليونان
بولس الطرسوسي

أغيوس باولوس (ثيسالونيكي)


Sant'Andrea, auch Pieve di Sant'Andrea, ist eine Kirche in der toskanischen Stadt Pistoia. Sie ist bekannt für ihre romanische Fassade im Stil der toskanischen Protorenaissance und ihre Kanzel von Giovanni Pisano aus der Wende vom 13. zum 14. Jahrhundert. Sie war und ist auch Taufkirche, daher der italienische Zusatz Pieve. Namenspatron ist der heilige Andreas.

Lage
Die Kirche liegt im nördlichen Teil der Altstadt von Pistoia an der nach ihr benannten Via di Sant'Andrea, etwa 300 Meter nordwestlich der zentralen Piazza del Duomo.

Baugeschichte
Ein erster Kirchenbau an dieser Stelle geht zurück bis in das 8. oder 9. Jahrhundert. Der Bau wurde im 12. Jahrhundert, etwa um 1160 bis 1170, neu errichtet und seine Länge erheblich ausgeweitet. Die Kirche erhielt damit ihren bis heute sichtbaren romanischen Raumeindruck.

Fassade

Die Fassade der Kirche ist, dem Inneren entsprechend, dreiachsig gestaltet. Die Fläche wird von vier Säulen mit Kapitellen Korinthischer Ordnung gegliedert, die Blendbogenarkaden aus zwei verschiedenen Marmorarten tragen. Auch die unterhalb der Arkaden eingefügten, dreifach gestuften Rautenfelder folgen dieser Technik. In den beiden äußeren Achsen sind oberhalb der Türen abermals Blendarkaden eingezogen, die Fassade wird nach außen von Eckpilastern begrenzt. Oberhalb der Arkadenbögen folgt unterhalb des Gesimses eine Fläche mit Marmorrhomben. Die Fassade ist unvollendet und wird nach oben von einem schlichten Giebel mit einem Rundfenster abgeschlossen. Sie folgt in ihrer Gestaltung Vorbildern aus Pisa.

In die Fassade eingefügt sind im Türsturz des Hauptportals und unterhalb drei Flachreliefs. Es handelt sich um die Darstellungen Zug der Heiligen Drei Könige, Begegnung mit Herodes und Anbetung des Kindes.

Innenraum
Die Kirche ist der Grundstruktur nach eine Basilika, sie verfügt dementsprechend über drei Kirchenschiffe mit erhöhtem Mittelschiff. Die Hochwände des Mittelschiffs werden von Arkadenbögen auf Säulen getragen, die Kapitelle folgen abermals der Korinthischen Ordnung. Die Kirche verfügt über kein Querschiff. Das Mittelschiff läuft in eine halbrunde Apsis aus. Die Kirche ist nicht überwölbt, der Dachstuhl ist frei zu sehen. Auch die Gestaltung des Inneren entspricht pisanischer Bauweise in höchster Reinheit des Stiles.

Kanzel von Giovanni Pisano

Die prächtige gotische Kanzel des Giovanni Pisano, eventuell unter Mithilfe von Tino di Camaino, ist ein Hauptwerk mittelalterlicher italienischer Skulptur. Sie entstand 1298 bis 1301. Vom Aufbau her gestaltete Pisano ein Hexagon mit sechs Säulen aus Porphyr, die er mit Dreipässen verspannte, und einer mittleren Säule. Der Aufbau entspricht den Kanzeln, die er mit seinem Vater Nicola Pisano in Pisa und Siena anfertigte. Die Säulen ihrerseits sitzen abwechselnd entweder auf Plinthen mit Basis oder auf Atlanten und Löwen auf, die mittlere Säule wird von einer Gruppe aus Adler, Greif und Löwe gestützt. Die Kapitelle folgen der Korinthischen Ordnung, sie gelten als "vorzüglich" gemeißelt. Die Zwickel der Dreipässe enthalten Darstellungen von Propheten, auf den Ecken sind Sibyllen angefügt. Der Kanzelkasten besteht aus fünf Reliefs, es handelt sich um Darstellungen Verkündigung und Geburt, Anbetung der Könige und Gebot zur Flucht, Kindermord in Betlehem, Kreuzigung und Jüngstes Gericht. Die Figuren der Reliefs sind beinahe vollständig plastisch herausgearbeitet, die Darstellungen werden als mit "expressiver Dramatik" ausgestattet bewertet. In den Ecken des Kanzelkastens stellte Pisano Aaron, David, Jeremia, Jesaja sowie Engelfiguren dar.

Weitere Kunstwerke
Ebenfalls von Giovanni Pisano stammt ein hölzernes Kruzifix am ersten Altar der rechten Seite, ihm weiterhin unsicher zugeschrieben werden das Taufbecken, es befindet sich in linken Seitenschiff, und abermals ein Kruzifix am ersten Altar linkerhand.

Einzelnachweise

Literatur
 Heinz Schomann: Kunstdenkmäler in der Toskana. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1990, ISBN 3-534-06894-7.
 Klaus Zimmermanns: Toscana – Das Hügelland und die historischen Stadtzentren. 9. Auflage, Du Mont Buchverlag, Köln 1986, ISBN 3-7701-1050-1.
 Conrad Streit: Florenz – Toskana – Umbrien, Land der Etrusker, Walter-Verlag, Olten und Freiburg im Breisgau 1972 (Sonderausgabe für die Wissenschaftliche Buchgesellschaft Darmstadt)

Weblinks

 Commune Pistoia
 diocesi Pistoia

Pistoia, Andrea
Pistoia
Pistoia
Pistoia
Pistoia
Pistoia

Sant’Andrea (Pistoia)


Țânțarul comun sau țânțarul obișnuit, țânțarul domestic (Culex pipiens)  ca și musca, este unul dintre reprezentanții cei mai banali ai numeroaselor specii de culicide. Are o lungimea este de 3-6 mm,  cu corpul zvelt, este acoperit cu solzi fini, aurii, pe corp și pe picioare, cu trompa îndreptată înainte, palpii maxilari sunt cu mult mai scurți decât trompa la femelă, lungi cât trompa la mascul. Aripile nu sunt pătate. Marginea anterioară a tergitelor este brună, picioarele brune. Adultul în timpul repausului se așază paralel cu suprafața suportului, cu vârful abdomenului puțin înclinat spre suport. Emite un bâzâit constant, țiuitor, supărător, care în tăcerea nopții poate fi auzit perfect. Se înmulțește prin ouă, pe care femela le depune într-o pontă ce plutește pe suprafața apei.  Larvele se pot dezvolta în tot felul de ape, chiar și foarte murdare, unde, pentru a respira, stau atârnate cu capătul posterior de suprafața apei, fiind metapneuste. Femela se hrănește cu sângele pasărilor, mamiferelor, inclusiv omul. Masculul consuma suc și nectar vegetal. Este o specie comună în România și Republica Moldova.

Complexul Culex pipiens include 4 specii specii de țânțari: Culex pipiens L. , Culex quinquefasciatus Say, Culex australicus Dobrotworsky & Drummond și Culex globocoxitus Dobrotworsky, răspândite în întreaga lume, care sunt evoluționar strâns înrudite și greu de diferențiat morfologic. Există două subspecii recunoscute de Culex pipiens: Culex pipiens pipiens, răspândită în Lume Veche din nordul Europei până în zonele muntoase din Africa de Sud și Culex pipiens pallens, răspândită la est de Urali în Asia temperată. Mai mult decât atât, Culex pipiens are două bioforme - molestus și pipiens - care se deosebesc prin unele particularități biologice, inclusiv reproducerea și preferințele trofice.

Forma pipiens (Culex pipiens pipiens forma pipiens, forma rurală sau forma de exterior) este anautogenă (femela trebuie să se hrănească cu sânge pentru a depune ponta), eurigamă (pentru înmulțire necesită un teritoriu întins),  heterodinamă (intră în diapauză în timpul iernii) și ornitofilă (se hrănește cu sângele păsărilor), larvele populează habitate acvatice exterioare, dezvoltându-se în orice mică baltă pe sol, în locuri mlăștinoase, în apele uzate deversate necorespunzător, etc. din zonele rurale sau periurbane sau turistice. Adesea, densitățile larvelor sunt impresionante. Această formă înțeapă afară în aer liber, în principal păsările.

Forma molestus sau autogenicus (Culex pipiens pipiens forma molestus, forma urbană sau forma de interior, numită și țânțarul domestic, țânțarul de apartament) este autogenă (femela este capabilă să depună prima pontă fără a se hrăni cu sânge, dar când are posibilitatea să o facă, ea manifestă o puternică antropofilie), stenogamă (se poate împerechea în spații restrânse), homodinamă (rămâne activă în perioada de iarnă) și antropofilă (trăiește pe lângă așezările omenești, hrănindu-se cu sângele oamenilor), larvele populează acumulări de apă care se formează în interioare ca subsolurilor inundate ale multor blocuri din orașe, pivnițele inundate, canale de scurgere, apa fiind aici bogată în material organic, temperatura menținând-se destul de ridicată în tot timpul anului, ceea ce permite dezvoltarea permanentă a larvelor. Această formă trăiește în case sau apartamente și înțeapă noaptea în principal mamiferele și mai ales omul. Pătrunderea țânțarilor în apartamente se face prin ferestrele deschise, casa scării și prin canalele termice de la un bloc la altul, chiar și în cele cu subsoluri uscate.

Pe lângă disconfortul pe care îl produc prin înțepăturile lor, care uneori se complică cu o urticarie, acești țânțari pot transmite omului câțiva viruși, care provoacă boli deosebit de grave, și anume: virusul West Nile, virusul febrei Rift Valley, virusul encefalitei de Saint Louis.

Note

Bibliografie
 Octavian Ciolpan. Artropodele, vectori pentru agenții patogeni.  Universitatea din Bucuresti, Editura Ars Docendi, 2008
 Ionela Bîlbîe, Nicolae Botnariuc, Gabriela Nicolescu. Insecte vectoare și generatoare de disconfort. București, Editura Medicală, 1986
 V. Nitzulescu, I.  Gherman. Entomologie medicală. Editura Academiei Române 1990
 Mihail A. Ionescu, Matilda Lăcătușu. Entomologie. Editura Didactică și Pedagogică, București, 1971
 Vasile Gh. Radu, Varvara V. Radu. Zoologia nevertebratelor. Manual pentru uzul facultăților de biologie și al altor institute de învățămînt. Vol.  2. Moluște, artropode, echinoderme, chetognate și pogonophore. Editura Didactică și Pedagogică - București, 1967
 Norbert Becker, Dušan Petrić, Marija Zgomba, Clive Boase, Christine Dahl, Minoo Madon, Achim Kaiser. Mosquitoes and Their Control Norbert Becker. 2nd ed. Springer, 2010
 William H. Robinson. Urban Insects and Arachnids: A Handbook of Urban Entomology. Cambridge University Press, 2005
 H. Gaschen. Note sur Culex autogenicus en Suisse. Bulletin de la Société Entomologique Suisse. Band XXII, Heft 2, 30 Juli 1949
 Fadila Amraoui. Le moustique Culex pipiens, vecteur potentiel des virus West Nile et fièvre de la vallée du Rift dans la région du Maghreb. These de Doctorat, soutenue le 10 juillet 2012. L'universite Mohammed V-Agdal.
 Bosiljka Krtinić, Jasmina Ludoški, Vesna Milankov. Study on siphonal measurements and usefulness in delimitation of "rural" and "urban" ecotypes of Culex pipiens. Bulletin of Insectology 65 (1): 23-27, 2012
  European Centre for Disease Prevention and Control. Guidelines for the surveillance of native mosquitoes in Europe. Stockholm: ECDC; 2014.
 Alexander T. Ciota  and Laura D. Kramer. Vector-Virus Interactions and Transmission Dynamics of West Nile Virus. Viruses 2013, 5(12), 3021-3047
  Ramzi Bargaoui. Épidémiologie de la fièvre West Nile en Tunisie. Thèse pour obtenir le grade de Docteur de l'Université de Montpellier II, discipline : Virologie. Université de Montpellier II, 18 décembre 2012.
 H. Gaschen. Contribution à l'étude du Culex autogenicus en Suisse. Bulletin de la Société vaudoise des Sciences naturelles. Vol. 66 1955 N° 289
  Е.Б. Виноградова. Городские комары, или "Дети подземелья". Серия "Разнообразие животных". Вып. 2. Москва - Санкт-Петербург: Т-во научных изданий КМК. 2004. 96с.
  Е. Б. Виноградова, И. А. Захаров-Гезехус. Городской комар. Природа. 2003. №12. С. 3—9.
 Ганушкина Л.А., Дремова В.П. Комары р. Culex, характеристика отдельных видов, эпидемиологическое значение, контроль численности. Сообщение 1. Характеристика рода Culex, отдельных видов, эпидемиологическое значение. РЭТ-инфо. Номер: 4,  Год: 2006
 Дремова В.П., Ганушкина Л.А. Комары р. Culex, характеристика отдельных видв, эпидемиологическое значение, контроль численности. Сообщение 2. контроль численности комаров р. Culex в открытых и закрытых биотопах. РЭТ-инфо. Номер: 1,  Год: 2007

Legături externe

 Les moustiques d'Europe au 06 10 2011. Culex pipiens.
 Northern house mosquito (Culex pipiens). ARKive

Culex

Țânțarul comun


is the daily newspaper of the Japanese Communist Party in the form of a national newspaper. It was founded in 1928 and currently has both daily and weekly editions.

Akahata has journalists based in the capitals of ten countries around the globe.  They are Beijing, Berlin, Cairo, Hanoi, London, Mexico City, Moscow, New Delhi, Paris, and Washington, D.C.

Some of their journalism deals with activist politics, but they also do original reporting on a wide variety of political issues which are often untouched in Japan. Most Japanese newspapers publish the names of alleged criminals, but Akahata often declines to publish their names, unless they are related to organized crime or right-wing activities. They also go out of their way to avoid using polite terms for the Emperor of Japan; for example, the paper refers to the Emperor's Cup exclusively as "a Japanese soccer tournament". They refer to the Buraku Liberation League as the "Liberation" League, using scare quotes to convey their opposition to the group.

Japan Press Weekly is the newspaper's English edition.

Circulation over time
In 1959, Akahata had a daily circulation of around 40,000. By the end of 1960, as a result of recruitment drives conducted in conjunction with the 1960 Anpo Protests, circulation soared to around 100,000. By 1970, the newspaper had over 400,000 subscribers to its daily edition, and more than 1 million subscribers to its Sunday edition. In the early 1990s, daily subscribers were over 3 million. However, by 2007, daily circulation had fallen to around 1.6 million, and fell further to around 1.0 million by 2019.

See also
 List of newspapers in Japan
 Japanese media

References

Further reading

External links
 Shimbun Akahata
 Japan Press Weekly

Japanese Communist Party
1928 establishments in Japan
Japanese-language newspapers
Daily newspapers published in Japan
Newspapers established in 1928
Communist newspapers
Newspapers published in Tokyo

Shimbun Akahata


Akademski zbor Bazilike Srca Isusova u Zagrebu "Palma" ("Palma" je odmilica od Palmotićeve ulice), hrvatski je pjevački i crkveni zbor Bazilike Srca Isusova u Zagrebu.

Trenutni zborovođa je Franjo Klinar, orguljaš Ante Knešaurek, a duhovnik Damir Kočiš.

Nagrade
 Zlatna plaketa Natjecanja pjevačkih zborova u Zagrebu (1997., 1998., 2001., 2006., 2008., 2018.)
 Zlatno odličje Međunarodnoga natjecanja "G.P. da Palestrina" u Rimu (1998.)
 Zlatni lav Međunarodne smotre u Lavovu (1998.)
 prvo mjesto na Međunarodnom festivalu pjevačkih zborova u Ohridu (2009.)
 Zlatno priznanje Natjecanja hrvatskih pjevačkih zborova u KD Vatroslav Lisinski (2022.)
 Srebrna katedrala X. Festivala duhovne glazbe "Cro patria" u Splitu, za najbolju izvedbu nove duhovne skladbe (2005.)
 Srebrna diploma Natjecanja pjevačkih zborova u Zagrebu (2016.)
 Srebrna plaketa XIII. Međunarodnoga natjecanja pjevačkih zborova i vokalnih skupina "Zlatna lipa Tuhlja" (2022.)
 Brončana plaketa XI. Međunarodnoga natjecanja pjevačkih zborova u Zadru (2018.)
 nastup u završnici Festivala katedrala u Saint Quentinu (2006.)

Izvor: Mrežne stranice Zbora

Diskografija
 Hrvatska liturgijska glazba XX. st. (Kršćanska sadašnjost, 1995.)
 "JUDAS" a music opera by Antonio Vilard (1999.)
 U slavu Svetog Srca (Bazilika Srca Isusova u Zagrebu i Hrvatski katolički radio, 2002.)
 Koncert u prigodi 400. obljetnice dolaska isusovaca u grad Zagreb (1606. - 2006.) (Hrvatska pokrajina Družbe Isusove, 2006.)

Izvor: Mrežne stranice Zbora

Izvori

Glazba u Zagrebu
Hrvatski glazbeni sastavi
Crkvena glazba u Hrvatskoj

Akademski zbor Bazilike Srca Isusova u Zagrebu „Palma“