Tonbridge School is a public school (English fee-charging boarding and day school for boys 13-18) in Tonbridge, Kent, England, founded in 1553 by Sir Andrew Judde (sometimes spelled Judd). It is a member of the Eton Group and has close links with the Worshipful Company of Skinners, one of the oldest London livery companies.

There are currently around 800 boys in the school, aged between 13 and 18. The school occupies a site of  on the edge of Tonbridge, and is largely self-contained, though most of the boarding and day houses are in nearby streets. Since its foundation the school has been rebuilt twice on the original site. For the academic year 2019/20, Tonbridge charges full boarders up to £14,035 per term and £10,529 per term for day pupils, making it the 4th and 6th most expensive HMC boarding and day school respectively.

The headmaster is James Priory who began his tenure at the school in 2018.

The school is one of only a very few of the ancient public schools not to have turned co-educational, and there are no plans for this to happen.

History

Foundation

The school was founded in 1553 by Andrew Judde, being granted its royal charter by Edward VI. The first headmaster was the Revd John Proctor, a fellow of All Souls College, Oxford. From 1553 until his death in 1558, Judde was the sole governor of the school, and he framed the statutes that were to govern it for the next 270 years. On Judde's death, the school was passed to the Skinners' Company, after a dispute with Judde's business partner Henry Fisher.

For the next hundred years few details of the school survive apart from rare records in the Skinners' Company books. Headmaster Proctor died in 1558, and was succeeded by a series of headmasters, usually clergy and always classical scholars. They included the Revd William Hatch (1587–1615), the first Old Tonbridgian headmaster. According to the Skinners' records, the Revd Michael Jenkins (1615–24) was appointed because "he was the only one who turned up". During his time as headmaster, the school received a series of generous endowments from Thomas Smythe, the first governor of the East India Company and son of Andrew Judde's daughter Alice.

Second hundred years

Very little written material relating to the school over the next century survives. Numbers fluctuated between 40 and 90, and the school obtained a new refectory and a new library. However, from 1680 numbers declined, and for a few years the examiners reported that there were no candidates fit for university study. In 1714, the Reverend Richard Spencer, of King's College, Cambridge, was made headmaster. He was an immediate success and very popular, and by 1721 numbers had risen to over seventy. The governors raised Spencer's salary to 30 guineas, and several of his pupils went on to successful careers. These included a future Lord Mayor of London, a vice-chancellor of Cambridge University, and George Austen, father of Jane Austen.

The first Old Tonbridgian dinner was held on 8 June 1744. The year before this, however, Spencer had resigned, and the headmastership was bestowed upon the Reverend James Cawthorn. Cawthorn persuaded the governors to build a new library at the south end of the school in 1760, and it survives today as the headmaster's house and the Skinners' Library. In 1765, the townspeople of Tonbridge asked the question of free education, and governors' legal team decided that the parishioners' children, provided they could write competently and read Latin and English perfectly, had the right to learn at the school paying only the sixpence entry fee.

In 1772, classical scholar Vicesimus Knox was made headmaster, but he reigned for a mere six years. During his tenure, numbers dropped to only seventeen. His son and namesake, Vicesimus Knox, was to take his father's place in 1779. School numbers under the young Knox rose to 85, and pupils began to arrive from all over England and also from abroad.

19th century

Knox retired in 1812, and was succeeded by his younger son, Thomas. The period of Knox's headmastership was one of national economic and political change, but at the school the greatest change was the increasing importance of cricket. John Abercrombie was the school's first cricket blue (for Cambridge) in 1839. In 1818, a nationwide commission visited Tonbridge to investigate on behalf of the reforming government. Over the next few years, a new scheme for the school was prepared and approved by the Lord Chancellor. New buildings were agreed upon by the governors, and a new dining room and dormitories were built. The school also bought the Georgian building on the High Street to the north of the new junior school, and it was renamed Judde House. This was the school's second boarding house, with the original buildings serving to house boys of the larger School House. In 1826, the governors bought the field which now contains the Head cricket ground, and the patches to the north and south of it, later to be called the Upper and Lower Hundreds. In 1838, Knox took the decision to level the Head, a considerable project, using labour and earth from the new railway workings in the town. The labourers often engaged in fights with the boys, as they were lodged nearby. The Head became the focal point of the school and was regarded as one of the most beautiful cricket grounds in the south of England. Thomas Knox died shortly after the completion of his cricket pitch, in 1843, whilst preparing to preach in the parish church. His death brought to an end the 71-year reign of the Knox family.

World wars

Tonbridge lost a great many former pupils in both world wars; 415 Old Tonbridgians and three masters died in the Great War, and a further 301 OTs died in the line of duty between 1939 and 1945.
Eric Stuart Dougall was awarded a posthumous Victoria Cross to go with his Military Cross in Belgium during the closing stages of World War I.
James Brindley Nicolson became the only RAF fighter pilot to be awarded the Victoria Cross during the course of the Battle of Britain after climbing back into his burning Hawker Hurricane to engage a Messerschmitt 110 over the skies of Southampton.
Harold Newgass was awarded the school's only George Cross during World War II after defusing an enemy mine over two days.

Post-war years

Lawrence Waddy took over as headmaster in 1949. The Tonbridge he inherited was still a largely Victorian institution; fagging and ritual caning were still in place, and sport was considered more important than academia. Over the next 40 years personal fagging was abolished (ending in 1965), and the intellectual life of the school was revitalised (particularly under the headmastership of Michael McCrum). McCrum, headmaster from 1962 to 1970, abolished the right of senior boys to administer corporal punishment, taking over for himself the duty of administering routine canings. First year socials were set up with nearby girls' schools such as Benenden School and Roedean School. Boaters (known at the school as "barges"), straw hats worn by boys, were no longer compulsory uniform after a major town-gown fight in the 1970s. The headmaster until 2005 was Martin Hammond.

In 2005 the school was one of fifty leading independent schools found guilty of running an illegal price-fixing cartel, exposed by The Times, which had allowed them to drive up fees for thousands of parents. Each school was required to pay a nominal penalty of £10,000 and all agreed to make ex-gratia payments totalling three million pounds into a trust designed to benefit pupils who attended the schools during the period in respect of which fee information was shared. Jean Scott, the head of the Independent Schools Council, said that independent schools had always been exempt from anti-cartel rules applied to business, and were following a long-established procedure in sharing the information with each other, and that they were unaware of the change to the law (on which they had not been consulted). She wrote to John Vickers, the OFT director-general, saying, "They are not a group of businessmen meeting behind closed doors to fix the price of their products to the disadvantage of the consumer. They are schools that have quite openly continued to follow a long-established practice because they were unaware that the law had changed."

Houses

There are twelve houses at Tonbridge School: seven boarding and five day houses. Each house has its own house colours. The houses, in order of foundation, are:

Each house contains approximately 65 pupils. The names are drawn from the location of the house itself (e.g. Park House, Parkside, School House (originally located in the main school building) and Hill Side), or are names of benefactors, headmasters and others who have left their mark on the school over the years (e.g. Smythe House, named after Sir Thomas Smythe (see also Smythe Library), Judd House, named after the founder of the school, Whitworth and Welldon, both named after headmasters of the school, and Cowdrey House, named after Colin Cowdrey, arguably the most famous Tonbridge alumnus). The only exceptions are Ferox Hall, which takes its name from the Latin for ferocious, and Manor House which was named by a former housemaster.

Chapel

The Chapel of St Augustine of Canterbury occupies a central position in the school next to the old buildings and Orchard Centre. The chapel is collegiate in layout with twelve blocks of pews and seats corresponding to the respective Houses. The focal point of the chapel is the stone high altar and there are two pulpits, one each on the north and south sides of the chapel. The narthex or outer lobby of the chapel is also the school war memorial. In addition the names of all Old Tonbridgians who died in the first or second world wars are displayed in stone or ironwork. In September 1988 it was severely damaged by fire with almost all objects in the building being destroyed except a 15th-century stone sculpture. Restoration took seven years to complete and the chapel was reconsecrated by the Bishop of Rochester in October 1995.

Sport

The school has produced a number of international rugby players throughout the history of rugby union. In 1871, in the first ever international rugby match, Tonbridge was represented by two players, J.E. Bentley and J.H. Luscombe. These players were also members of a team called the Gipsies Football Club, a London-based rugby football club for Old Tonbrigians founded in 1868. This club produced four other internationals including England captain Francis Luscombe, and was also one of the founding members of the Rugby Football Union.

Tonbridge alumni who have gone on to represent the England cricket team include Kenneth Hutchings, Colin Cowdrey, Roger Prideaux, Chris Cowdrey, Richard Ellison, Ed Smith and Zak Crawley. All seven also played for Kent County Cricket Club and there is a long association between the school and Kent with a number of other Old Tonbridgians playing first-class cricket for the county side. Former Kent professionals who have coached the school cricket team include Alan Dixon, whom Richard Ellison credits for developing his swing bowling abilities, and John Knott.

Music

The school has a strong musical tradition: around half the boys take regular music lessons and over 80 achieve grade 7 or above. About 12 music scholarships are awarded every year. Tonbridge is also a "Steinway School", meaning that over 90% of pianos are designed or built by Steinway & Sons.

The school chapel holds regular concerts for the various orchestras including a large symphony orchestra for the most accomplished players, conducted by the director of music. The chapel is also home to an internationally respected 4-manual tracker-action pipe organ with 67 speaking stops and 4,830 pipes, built by Marcussen & Søn in 1995.

List of headmasters
 Nicholas Grey, 1650s
 Revd J. I. Welldon, 1843–1875
 Revd T. B. Rowe, 1875–1890
 Revd Joseph Wood, 1890–1898
 Revd C. C. Tancock 1898–1907
 C. Lowry, 1907–1922
 H. N. P. Sloman, 1922–1939
 E. E. A. Whitworth, 1939–1949
 Revd L. H. Waddy, 1949–1962
 Michael McCrum, 1962–1970
 R. M. Ogilvie, 1970–1975
 C. H. D. Everett, 1975–1989
 J. M. Hammond, 1990–2005
 T. H. P. Haynes, 2005–2018
 J. E. Priory, 2018–

Notable staff

Jonathan Arscott – cricketer
Ewart Astill – Master in charge of Cricket
George Austen – 18th century Second master and father of Jane Austen
Logie Bruce Lockhart, Scottish rugby international and headmaster of Gresham's School
James Cawthorn – headmaster 1743–61 and poet
Derek Chadwick
Hilary Davan Wetton – former Director of Music
Clive Dytor – former chaplain
Martin Hammond – Headmaster (1990–2005)
James Hodgson, cricketer and headmaster of Bedford School
John Inverarity – former Australia cricketer, briefly taught maths at Tonbridge after retiring from cricket
John Johnston - headmaster of Highgate School from 1908 to 1936 and early promoter of the study of aeronautics
Vicesimus Knox – 18th century Headmaster
William Langford (1875-1957) - first-class cricketer and later coach
The Reverend John Langhorne – (1836–1911), classics master and house master from 1860 to 1877.
Tony Little – a former assistant master at Tonbridge, Headmaster of Eton College
Michael McCrum – academic and historian, Headmaster (1962–70)
Robert Maxwell Ogilvie
Paul Parker – retired cricketer, now Classics and Modern Languages teacher
Sir Anthony Seldon – vice-chancellor and headmaster, formerly head of history and general studies (1989–93)
Jonathan Smith – novelist and writer, former head of English
D. C. Somervell – historian and author
Haldane Campbell Stewart – Director of Music (1898–1918), organist and choirmaster at Magdalen College, Oxford, cricketer for Kent.
David Walsh (cricketer), retired cricketer, historian and former second master
Andy Whittall – Director of School Development, retired Zimbabwe cricketer, former teacher/coach and Housemaster of Ferox Hall

Notable Old Tonbridgians

Former pupils are known at the school as Old Tonbridgians (OTs) and can join an organisation called the Old Tonbridgians' Society.

Arms

See also
 Eton Group
 List of English and Welsh endowed schools (19th century)
 List of SR V "Schools" class locomotives
 Public school (United Kingdom)
 Worshipful Company of Skinners

References

Further reading

External links

 Official website
 Tonbridge School on Ofsted
 The Worshipful Company of Skinners
 Profile at the Good Schools Guide

Private schools in Kent
Member schools of the Headmasters' and Headmistresses' Conference
Boys' schools in Kent
Boarding schools in Kent

Racquets venues
Schools in Tonbridge
Educational institutions established in the 1550s
1553 establishments in England
Schools with a royal charter
Schools cricket

Tonbridge School


La Biblioteca Cotton o Cottoniana (Cotton Library o Cottonian Library) fue una colección privada de Sir Robert Bruce Cotton M. P. (1571–1631), anticuario y bibliófilo inglés, que incluía libros, manuscritos, monedas y medallas. La utilizaron los principales eruditos de la época, entre los que se encontraban Francis Bacon, Walter Raleigh y James Ussher. Richard James ejerció como su bibliotecario.

A la biblioteca de Sir Robert se agregaron más tarde numerosos libros y artefactos procedentes de la disolución de los monasterios, colección conocida como la Biblioteca del Rey o Biblioteca Regia (King's Library o Regius Library), y formó la base de lo que hoy es la Biblioteca Británica. El conjunto se convirtió en el mayor recurso único conocido de literatura en inglés antiguo e inglés medio. Varios trabajos muy conocidos, como Beowulf, el poema Perla y los Evangelios de Lindisfarne, sobreviven hoy solo gracias a la biblioteca de Sir Robert.

Historia

Formación de la colección
A principios del  hasta los registros oficiales del Estado y los papeles importantes se conservaban pobremente, y a menudo eran retenidos en manos privadas, desatendidos o destruidos por los funcionarios. Sir Robert recopiló y almacenó cien volúmenes de papeles oficiales, lo que en la práctica estableció un precedente en el derecho inglés. En 1622, la casa de Sir Robert estaba con su biblioteca justo al norte del Parlamento. Strype se refiere así a la mansión Cotton: «en el pasaje que va de Westminster Hall al patio del Palacio Viejo, un poco más allá de las escaleras que suben a la capilla de San Esteban, hoy el Parlamento [es decir, en el presente la Cámara de los Comunes], está la casa de la antigua y noble familia Cotton, donde se conserva una muy estimable biblioteca de volúmenes manuscritos, tomados tanto del país como del extranjero». Sir Christopher Wren describió la casa en su época como «en una condición muy ruinosa». La biblioteca era un recurso valioso y el lugar de reunión tanto de anticuarios y eruditos como de políticos, incluyendo a los líderes de la oposición, como Pym, Selden, Wentworth o Sir Edward Coke.

Una prueba de tal importancia era muy valiosa en aquel tiempo, en el que la política del reino se dirimía históricamente entre el rey y el Parlamento. Sir Robert supo que su biblioteca era de vital interés público y, aunque permitió libremente su consulta, le hizo objeto de hostilidad por parte del Gobierno. El 3 de noviembre de 1629 fue arrestado por difundir un panfleto tachado de sedicioso (en realidad había sido escrito quince años antes por Robert Dudley) y la biblioteca fue clausurada con ese pretexto. Cotton fue liberado el 15 de noviembre, y se le levantaron los cargos al siguiente mayo, pero la biblioteca permaneció clausurada hasta la muerte de Sir Robert; siendo restaurada a su hijo y heredero Sir Thomas Cotton, en 1633. La narración moderna más prolija, aunque incompleta, de estos hechos es la proporcionada por D. S. Berkowitz en 1988.

Donación de la biblioteca
El nieto de Sir Robert, Sir John Cotton, donó la biblioteca a la nación de Gran Bretaña. Su historia temprana se resume en el texto introductorio de las Actas del Parlamento 12 y 13 Gul. III c.7 de 1700/1, que establecen mediante estatutos un régimen fiduciario para la Biblioteca Cottoniana:

A partir de estos estatutos, se nombraron fiduciarios para la biblioteca, que la trasladaron desde la ruinosa Cotton House. Primero fue a Essex House, en el Strand, pero temiendo el riesgo de un incendio fue de nuevo trasladada a Ashburnham House, un poco al oeste del Palacio de Westminster.

El incendio de Ashburnham House

El 23 de octubre de 1731 se produjo un incendio en Ashburnham House, en el que se perdieron numerosos manuscritos, mientras que otros papeles resultaron chamuscados o dañados por el agua. En total se perdió o dañó la cuarta parte de la colección. El bibliotecario, Dr. Bentley, escapó de las llamas con el valiosísimo Codex Alexandrinus bajo el brazo, una escena presenciada y más tarde descrita a Lady Charlotte Sundon por Robert Freind, director de la Westminster School.  El portavoz Onslow, como uno de los fiduciarios estatutarios de la biblioteca, dirigió y supervisó personalmente un notable programa de restauración para los medios de su tiempo. El informe publicado de su trabajo resulta de importancia fundamental en la bibliografía sobre la biblioteca. Afortutadamente, se habían hecho copias de algunos de los manuscritos perdidos (aunque no de todos), y muchos de los dañados pudieron ser restaurados de forma satisfactoria en el .

Fondos

Clasificación
Sir Robert Cotton organizó su biblioteca mediante una referencia a la estantería, estante y posición de un determinado volumen. Cada estantería de la biblioteca estaba coronada por el busto de un césar de la Antigua Roma, por lo que su notación se componía de:
 el nombre de un césar para la estantería;
 una letra mayúscula para el estante, comenzando por la A para el estante superior de cada estantería;
 un número romano para el volumen entre los contenidos en el estante.
De ese modo, los dos manuscritos más famosos de la biblioteca se denominan, por ejemplo, «Cotton Vitellius A.xv» y «Cotton Nero A.x». Para el día a día de Sir Robert eso significaba «bajo el busto de Vitelio, en el estante superior, el decimoquinto volumen», para el Liber Monstrorum del manuscrito de Beowulf; o «ve al busto de Nerón, estante superior, décimo tomo» para el manuscrito que contenía todos los trabajos del poeta Pearl. En la Biblioteca Británica aún se catalogan esos valiosos tomos por las referencias de Cotton.

De este esquema de clasificación se apartaba ligeramente la estantería dedicada al emperador Augusto, que estaba dedicada a planos y otros elementos de gran formato.

Manuscritos notables
Se pueden destacar los siguientes manuscritos notables del contenido de la biblioteca:
Augustus
ii.106 — Carta Magna: ejemplificación de 1215.
Caligula
A.ii — «Un pistilo de Susan» («A Pistil of Susan», poema probablemente de Huchoun, fragmento).
A.ix — Brut, de Layamon (versión larga).
A.xv — Crónica de la mesa de Pascua (Easter Table Chronicle).
Claudius
B.vi — Génesis Cotton (fragmento).
D.ii — Leges Henrici Primi, un manuscrito iluminado de un tratado legal del , copiado hacia 1310.
D.iv, folios 48-54 — De Iniusta Vexacione Willelmi Episcopi Primi (perdida la introducción y parte de la conclusión).
Cleopatra
A.ii — Vida de Santa Módena (Life of St. Modwenna).
Domitian
A.viii — Epítome bilingüe de Canterbury (Crónica anglosajona F).
A.ix — «Fragmento cotoniano» del Epítome bilingüe de Canterbury (Crónica anglosajona H), escrito en runas futhorc.
Faustina
A.x — «Glosas adicionales al glosario de la Gramática de Aelfrico» (Ælfric o Aelfrico de Eynsham).
Galba
A.xviii — Salterio de Athelstan.
Julius
A.x — Martirologio en inglés antiguo.
E.vii — Vidas de santos, de Aelfrico de Eynsham.
Nero
A.x — Perla (Pearl) y Sir Gawain y el Caballero Verde (Sir Gawain and the Green Knight).
D.iv — Evangelios de Lindisfarne.
Otho
A.xii — La batalla de Maldon (The Battle of Maldon, destruido por el incendio de 1731).
B.x — María de Egipto (Mary of Egipt, fragmentario).
B.x, folio 165 — «Poema rúnico anglosajón» (destruido por el incendio de 1731).
B.xi, folio 2 — Fragmento de una copia (Crónica anglosajona G, A² o W) de la Crónica de Winchester (Crónica anglosajona A).
C.i — De creatore et creatura, de Aelfrico de Eynsham.
C.v — Evangelios de Otho-Corpus (fragmentarios).
C.xiii — Brut, de Layamon (versión breve).
Tiberius
A.vi — Crónica de Abingdon I (Crónica anglosajona B).
A.xiii — Cartulario de Hemming.
B.i — Crónica de Abingdon II (Crónica anglosajona C).
B.iv — Crónica de Worcester (Crónica anglosajona D).
B.v — Labores de los meses (Labours of the Months).
C.ii — Historia ecclesiastica gentis Anglorum, de Beda el Venerable.
Titus
D.xxvi — Breviario de Aelfwino.
Vespasian
A.i — Salterio Vespasiano.
D.xiv — De duodecim abusivis, de Aelfrico de Eynsham.
Vitellius
A.xv — «Códice Nowell», que contiene Beowulf y el poema Judit.

Referencias

Bibliografía adicional

Bibliotecas de Londres
Literatura medieval de Reino Unido
Inglaterra en el siglo XVII

Biblioteca Cotton


ඊගා (සිංහල: මැස්සා) යනු කේ. වී. විජයේන්ද්‍ර ප්‍රසාද් විසින් රචනා කරන ලද, ඔහුගේ පුත් එස්. එස්. රාජමෞලි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ 2012 ඉන්දියානු ද්වීභාෂා ෆැන්ටසි චිත්‍රපටයකි. මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ කෝරපති රංගනාථ සායිගේ වරාහි චලන චිත්‍රම් ආයතනය විසිනි.  මිලියන 260 සිට 400 දක්වා වූ ඇස්තමේන්තුගත අයවැයක් ඇතිව නිපදවූ මෙය තෙලිඟු සහ දෙමළ භාෂාවලින් සමගාමීව නිර්මාණය විය. මින් දෙමළ ප්‍රභේදය නාන් ඊ (මම, මැස්සා) ලෙස නම්කෙරිණි. චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ සුදීප්, නානි, සහ සමන්තා රුත් ප්‍රභූ විසිනි. මෙහි ධ්වනිපථය සහ ස්වර ලිපි එම්. එම්. කීරවානි විසින් නිමවන ලදී. මෙහි ඡායාරූපකරණ අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස කේ. කේ. සෙන්තිල් කුමාර් කටයුතු කළ අතර, චිත්‍රපටය සංස්කරණය කරන ලද්දේ කෝටගිරි වෙන්කටේස්වරා රාඕ විසිනි. මෙහි තෙලිඟු සහ දෙමළ ප්‍රභේද සඳහා පිළිවෙලින් ජනාර්ධන් මහාඍෂි සහ ක්‍රේසි මෝහන් විසින් දෙබස් රචනා කරන ලදී.

ඊගාහි කථන විලාසය පියකු විසින් සිය දියණියට නින්දට යාමට පෙර පවසන කථාවක ආකාරයෙන් යුතු ය. මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන නානි සිය අසල්වැසි බින්දු හට පෙම් කරයි. බින්දු වෙත ආකර්ෂණය වන ධනවත් ව්‍යාපාරික සුදීප් නානිව මරා දමන්නේ ඔහු තමන්ට බාධාවක් ලෙස සලකමිනි. නානි ගෙමැස්සකු ලෙස යළි උපත ලබන අතර, ඔහු බින්දුව ආරක්ෂා කරමින් සිය මරණය වෙනුවෙන් පළිගන්නට උත්සාහ දරයි.

චිත්‍රපටය පිළිබඳ අදහස පහළ වූයේ 1990 දශකයේ ප්‍රසාද් විසින් මිනිසකුගෙන් පළිගන්නට උත්සාහ දරන මැස්සකු පිළිබඳ පවසමින් රාජමෞලිට විහිළු කළ අවස්ථාවකයි. මරියාද රාමණ්ණා (2010) චිත්‍රපටය අවසන් කිරීමෙන් පසුව රාජමෞලි මෙම සංකල්පය පිළිබඳ සිය අවධානය යොමු කළේ ය. ප්‍රසාද් එය තිර පිටපතක් ලෙස ගොඩනැගී ය. චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදන කටයුතු 2010 දෙසැම්බර් 7 දින හයිදරාබාද්හි රාමනායිදු ස්ටූඩියෝස්හි දී ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය 2011 පෙබරවාරි 22 දින ඇරඹි අතර, එය 2012 පෙබරවාරි තෙක් සිදු විය. ඊගාහි දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග සහ ඩිජිටල් අතරමැදි කටයුතු මෙහෙයවන ලද්දේ පිළිවෙලින් මකුට VFX සහ අන්නපූර්ණ ස්ටූඩියෝස් ආයතන විසිනි.

චිත්‍රපටයේ ප්‍රභේද දෙක සමග ඊචා ලෙස මලයාලම් හඬකැවූ ප්‍රභේදය 2012 ජූලි 6 දින ලොව පුරා සිනමාහල් 1,100 පමණ ප්‍රදර්ශනය වීම ඇරඹිණි. ප්‍රධාන නළු නිළියන්ගේ රංගනය, රාජමෞලිගේ අධ්‍යක්ෂණය සහ දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග විචාරක පැසසුමට ලක් විය.  බිලියන 1.25 ඉක්මවූ ආදායමක් හිමි කරගත් ඊගා චිත්‍රපටය වසරේ ඉහළම ආදායම් ලබන තෙලිඟු චිත්‍රපට අතුරින් එකක් විය. මෙහි හින්දි හඬකැවූ ප්‍රභේදය මක්ඛි යන නාමයෙන් 2012 ඔක්තෝබර් 12 දින මුදාහැරුණු නමුත් සෙසු චිත්‍රපට මෙන් එය ආර්ථික වශයෙන් එතරම් සාර්ථක වූයේ නැත. ඊගා ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන දෙකක් (හොඳම තෙලිඟු වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සහ හොඳම විශේෂ ප්‍රයෝග), ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන පහක්, සහ දකුණු ඉන්දියානු අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන තුනක් හිමි කරගෙන ඇත. මෙම චිත්‍රපටය ටොරන්ටෝ ආෆ්ටර් ඩාර්ක් චිත්‍රපට උළෙල, ෂැංහයි අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙල, සහ මැඩ්‍රිඩ් අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලවල්හි දී ප්‍රදර්ශනය කොට තිබේ.

කථාපුවත
නිදා ගැනීමට නොහැකි වන ලාබාල දැරියක ඇගේ පියාගෙන් තමන්ට නින්දට යාමට කථාවක් කියාදෙන මෙන් ඉල්ලා සිටියි. මුලින් මඳක් පැකිළුණ ද ඔහු ඇයට නානි නම් ගෙමැස්සකුගේ කථාව කියා දෙයි.

නානි යනු ගිනිකෙලි පිළියෙල කිරීමේ විශේෂඥයකු වන තරු‍ණයෙකි. ඔහු සිය අසල්වාසිනිය වන බින්දු හට පෙම් කරයි. බින්දු ක්ෂුද්‍ර කලා ශිල්පිනියක වන අතර ඇය ප්‍රොජෙක්ට් 511 නම් රාජ්‍ය-නොවන සංවිධානයක (NGO) කටයුතු කරයි. බින්දු ද නානිට පෙම් කරන නමුත් ඇය ඒ වග නොපෙන්වයි. සිය NGO සඳහා මූල්‍ය ආධාර ලබාගැනීම පිණිස බින්දු ධනවත්, බලවත් ව්‍යාපාරිකයකු වන සුදීප්ගේ කාර්යාලය වෙත යයි. ඔහු ඇයට ආකර්ෂණය වේ. ඇයව මිතුරු කරගැනීමේ අරමුණින් ඔහු  මිලියන 1.5ක මුදලක් පිරිනමා ඇගේ විශ්වාසය දිනා ගනියි. නානි තමන්ට බාධාවක් ලෙස දකින සුදීප් ඔහුව මරාදමන්නට සැලසුම් කරයි. එක් රැයක නානි බින්දුහට ඇගේ ක්ෂුද්‍ර කලාකෘතියක් නිර්මාණයට උපකාර කරයි. මෙම නිර්මාණය පැන්සල් තුඩකින් තැනූ මාල පෙත්තකි. නැවත නිවස වෙත පැමිණෙන අතරතුර සුදීප් නානිව පැහැරගෙන ඔහුව මරාදමන්නේ එම මරණය අනතුරක් ලෙස පෙනෙන අයුරිනි. මෙම අනතුර පිළිබඳ නොදන්නා බින්දු මියයමින් සිටින නානි හට දුරකථනයෙන් අමතා ඔහුට විවාහ යෝජනාවක් කරයි; මියයාමට පෙර නානිට ඇසෙන අවසන් වදන් එයයි. අනතුරුව ඔහු ගෙමැස්සකු ලෙස උපත ලබන අතර ඔහුට සිය පෙර ආත්මය පිළිබඳ මතක නැත.

මැස්සාගේ මතකය යළි ඉස්මතු වන්නේ ඔහු සුදීප් සහ බින්දුව මුණගැසීමෙන් පසුවයි. සුදීප්, දැඩි කම්පාවට පත්ව සිටින බින්දුහට තමන් සමග නව දිල්ලියේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා හමුවීමට පැමිණෙන මෙන් පවසන්නේ ඇගේ NGO පිළිබඳ ආකර්ෂණීය ඉදිරිපත් කිරීමක් කළහොත් ඔහු ඇයට ජාතික මට්ටමේ පිළිගැනීමක් ලබාගැනීමට උපකාර වන බව පවසමිනි. ගුවන් තොටුපළට යන අතරතුර මැස්සා සුදීප්ගේ වාහනය අනතුරට පත්වීමට සලස්වයි. අනතුරුව මැස්සා වා-පළිහ මත "මම නුඹව මරා දමනවා" යනුවෙන් සටහන් කරයි. මේ හේතුවෙන් සුදීප් පීඩනෝන්මාදී තත්ත්වයට පත්වෙයි. සිය නිදන කාමරයට වී නානි පිළිබඳ සිතමින් වැළපෙන බින්දු දකින මැස්සා තමන් නානි බව ඇයට ඒත්තු ගන්වන්නේ ඇගේ කඳුළු බිඳුවලින් මේසය මත ලිවීමෙනි. නානි මරණයට පත්වූ අයුරු මැස්සා ඇයට හෙළි කරයි. සුදීප්ගෙන් පළිගන්නට ඔවුහු දෙදෙන ඉටාගනිති. මැස්සා පිළිබඳ සුදීප්ගේ සිත තුළ පවතින බිය හේතුවෙන් ඔහුගේ වෘත්තීමය සහ පෞද්ගලික දිවියේ නොයෙකුත් ගැටලු ඇතිවෙයි. සිදුවීම් මාලාවකින් පසුව ඔහුගේ සියලු මුදල් ගිනිබත් වන්නේ ඔහුව දිළිඳු තත්ත්වයට ඇද දමමිනි.

සුදීප් මන්ත්‍රකරුවකුගෙන් දැනගන්නේ නානි මැස්සකු ලෙස යළි උපත ලබා ඇති බවත්, මැස්සා පළිගැනීමට තැත් කරන බවත් ය. සුදීප් නානිව මරාදැමීමට උත්සාහ කළ ද, මැස්සා පලායන්නේ පරිපථ ලුහුවීමක් ද සිදුකරමිනි. මේ හේතුවෙන් මන්ත්‍රකරු මියයන අතර, සුදීප් සිහි විසඥ වේ. නානි සහ බින්දු සිතන්නේ සුදීප් මියගොස් ඇති බවයි. නමුත් ඔහුගේ ව්‍යාපාර සහායකයා විසින් සුදීප්ව බේරාගනියි. බින්දු ද මැස්සාට උපකාර කරන බව වටහා ගැනීමෙන් පසු සුදීප් වියරු වෙයි.  බිලියන 7ක රක්ෂණ මුදලක් ලබාගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් සුදීප් සිය ව්‍යාපාර සගයාව මරාදමයි.

සුදීප් බින්දුව සිය නිවස වෙත රැගෙන යන අතර, නානි ඔවුන් පසුපසින් පැමිණෙයි. නානි ඉඳිකටුවක් ආධාරයෙන් සුදීප්ට දැඩි ලෙස තුවාල සිදු කරයි. නමුත් නානිගේ පියාපතක් කඩා දමන සුදීප් එම ඉඳිකටුවෙන්ම ඇන නානිට මාරාන්තික තුවාල සිදුකරයි. දැල්වෙන ගිනිකූරක ගිනිදැල්ල තුළින් පනින නානි කොකාගස්වා තිබූ තුවක්කුව තුළට ගමන් කරයි. එවිට එය පත්තු වේ. සුදීප් පසුකොට යන උණ්ඩය ඔක්සිජන් සිලින්ඩරයක් තුළට කිඳාබසියි. සිලින්ඩරය පුපුරා යන්නේ සුදීප්ව මරණයට පත් කරමිනි. මැස්සාගේ පියාපත රැගෙන යන බින්දු එයින් සුරයක් තනයි. එක් දිනෙක රැකියාව බලායන අතරතුර සන්ධ්‍යාවේ ඇයට ඝෝෂාවක් ඇසෙයි. නැවතත් මැස්සකු ලෙස උපත ලබාසිටින නානි සිය පැමිණීම එත්තු ගැන්වීමට ඔහුට ඉඳිකටුවකින් අනියි.

මැස්සකු පිළිබඳ සිය පියා ඉදිරිපත් කළ කථාව අසා දැරිය විමතියට පත් වේ.

චරිත නිරූපණය
සුදීප්, සුදීප් ලෙස
නානි, නානි ලෙස
සමන්තා රුත් ප්‍රභූ, බින්දු ලෙස
ආදිත්‍යා, සුදීප්ගේ ව්‍යාපාර සහකරු ලෙස
තාගුබෝතු රමේෂ්, බින්දුට පෙම්කරන සොරා ලෙස (තෙලිඟු ප්‍රභේදය)
සන්තානම්, පොට්ටු ගෝවින්දන්; බින්දුට පෙම්කරන සොරකු ලෙස (දෙමළ ප්‍රභේදය)
චන්ද්‍ර සේඛර්, තන්ත්‍රා ලෙස; මන්ත්‍රකරුවෙකි.
නොයෙල් සීන්, නානිගේ මිතුරා ලෙස
ශ්‍රීනිවාසා රෙඩ්ඩි, සුදීප්ගේ පෞද්ගලික සහායකයා ලෙස
සිවන්නාරායාණ නාරිපෙඩ්ඩි, දේවාලයේ පූජක ලෙස
දේවදර්ශිනී, බින්දුගේ ඥාති සොයුරිය ලෙස
හංස නන්දිනී, කලා ලෙස (පසුබිම් නිරූපණය)
ක්‍රේසි මෝහන්, මලයාලි පශුවෛද්‍යවරයා ලෙස (පසුබිම් නිරූපණය, දෙමළ ප්‍රභේදය)

නිෂ්පාදනය

සම්භවය, තිර පිටපත සහ නළුවරණය

චිත්‍රපටයේ සංකල්පය බිහි වූයේ 1990 දශකයේ පසු කාලයේ තිර රචක කේ. වී. විජයේන්ද්‍ර ප්‍රසාද්ගේ මනසේ ය. එම කාලයේ ඔහු සිය පුත්‍රයා වූ එස්. එස්. රාජමෞලි සමග සංවාදයක දී මිනිසකුගෙන් පළිගන්නට උත්සාහ කරන ගෙමැස්සකු පිළිබඳ විහිළුවක් සිදුකොට ඇත. ප්‍රසාද් පසුව මෙම අදහස 1830 දශකය පසුබිම් වන ඉංග්‍රීසි-භාෂා චිත්‍රපටයක් සඳහා උචිත තිර පිටපතක් ලෙස සංවර්ධනය කළේ ය. මෙම කථාවෙහි සිය පවුල වහල් භාවයෙන් මුදා ගැනීමට උත්සාහ දරන අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු තරුණයකු මැස්සකු වී නැවත උපදින අයුරු ගොඩනැංවිණි. මරියාද රාමණ්ණා (2010) චිත්‍රපටය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු, රාජමෞලි වෙනත් චිත්‍රපටවලින් වෙනස් වන සුවිශේෂී චිත්‍රපටයක් අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට අදහස් කරමින් සිටියේ ය. අනුතරුව ඔහු ඊගා ද්වීභාෂා චිත්‍රපටයක් ලෙස තෙලිඟු සහ දෙමළ භාෂාවලින් තැනීමට තීරණය කළේ ය. මෙහි දී සෑම දර්ශනයක්ම, කථාබහක්ම එක් එක් භාෂාවට ඒක වරක් බැගින් දෙවරක් රූගත කිරීමට සිදු විය. මෙහි දෙමළ ප්‍රභේදය වූ නාන් ඊ චිත්‍රපටය රාජමෞලිගේ දෙමළ සිනමාව තුළ කුළුඳුල් අධ්‍යක්ෂණය විය. මෙම චිත්‍රපටය ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ සුරේෂ් ප්‍රොඩක්ෂන්ස්හි දග්ගුබාති සුරේෂ් බාබු විසිනි.

සිය වෘත්තියේ ප්‍රථම වරට රාජමෞලි විසින් පිටපත ලියා නිමවීමෙන් පසුව නළුවරණය සිදුකරන ලදී. එයට හේතුව කථාවේ මෙම චරිත වෙනුවෙන් උචිත නළුවන් තෝරාගැනීමක් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය වීමයි. මෙහි කථා නායකයා වන නානි ප්‍රධාන නළු නිළියන් තිදෙනා අතුරින් ප්‍රථමයෙන්ම තෝරාගත් චරිතයයි. ඔහු සිය රූගත කිරීම් දින 25ක් ඇතුළත් සම්පූර්ණ කළේ ය. දෙවනුව සමන්තා රුත් ප්‍රභූ මෙහි ප්‍රධාන නිළියගේ චරිතය සඳහා තෝරාගැනිණි. රාජමෞලි විසින් මැස්සාගේ මිනිස් විරුද්ධවාදියාගේ චරිතය සඳහා සුදීප්ව තෝරාගත්තේ රාන් (2010) චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ රංගන ප්‍රතිභාව දැකීමෙනි. චිත්‍රපටයේ නානිගේ මිතුරාගේ චරිතය සඳහා නොයෙල් සීන්ව තෝරාගැනිණි. සිය දුෂ්ට චරිතය සඳහා සුදීප් ආභාසය ලබාගත්තේ 1983 කන්නඩ චිත්‍රපටයක් වූ භක්ත ප්‍රලාද චිත්‍රපටයෙනි; ඔහු විසින් නිරූපණය කළ චරිතය එදිරිවාදී චරිතයකට වඩා "නරක පුද්ගලයකු"ගේ චරිතයක් විය යුතු යැයි ඔහු අදහස් කළේ ය.

පිටපත පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලද්දේ රාජමෞලිගේ සොහොයුරා වූ එස්. එස්. කාංචි විසිනි. මෙහි තෙලිඟු සහ දෙමළ ප්‍රභේද සඳහා දෙබස් රචනා කරන ලද්දේ පිළිවෙලින් ජනාර්ධන් මහාඍෂි සහ ක්‍රේසි මෝහන් විසිනි. මෙය ඔවුන් රාජමෞලි සමග කටයුතු කළ ප්‍රථම අවස්ථාව විය. ආරම්භයේ දී චිත්‍රපටයේ ඡායාරූපකරණ අධ්‍යක්ෂක ලෙස ජේම්ස් ෆවුල්ඩ්ස් තෝරාගැනිණි. නමුත් පසුව ඒ වෙනුවට කේ. කේ. සෙන්තිල් කුමාර් සම්බන්ධ කරගැනුණේ නිර්මාණාත්මක වෙනස්කම් සහ න්‍යායපත්‍රයේ ඇතිවූ මතගැටුම් හේතුවෙනි. එම්. එම්. කීරවානි විසින් චිත්‍රපටයේ ධ්වනිපථය සහ ස්වර ලිපි නිර්මාණය සිදුකරන ලදී. කෝටගිරි වෙන්කටේස්වරා රාඕ චිත්‍රපටය සංස්කරණය කළේ ය. රවීන්දර් රෙඩ්ඩි මෙහි කලා අධ්‍යක්ෂකවරයා වූ අතර, රාජමෞලිගේ බිරිඳ වූ රාමා මෙහි ඇඳුම් නිර්මාණය සිදුකළා ය.

චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදන කටයුතු නිල වශයෙන් 2010 දෙසැම්බර් 7 දින හයිදරාබාද්හි දී උත්සවාකාරයෙන් ආරම්භ විය. චිත්‍රපටයේ මුල් ප්‍රභේදය මාස හයකට අධික කාලයක් පුරා රූගත කෙරුණු අතර, ඒ සඳහා ආසන්න වශයෙන්  මිලියන 110ක වියදමක් දැරීමට සිදු විය. නිර්මාණයේ ගුණාත්මකභාවය මඳ යැයි රාජමෞලිට හැඟුණු හෙයින් එහි කටයුතු නැවත ආරම්භ කෙරිණි. චිත්‍රපටයේ අවසන් අයවැය  මිලියන 260 සහ  මිලියන 400 අතර අගයයක් ගන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරේ.

රූගත කිරීම සහ පශ්චාත්-නිෂ්පාදනය

ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය 2011 පෙබරවාරි 22 දින හයිදරාබාද්හි දී ආරම්භ විය; චිත්‍රපටයෙන් සියයට අනූවක් පමණම රූගත කෙරුණේ නගරයේ රාමනායිදු ස්ටූඩියෝස්හි දී ය. 2011 මාර්තුවේ මුල් කාලයේ ෂාම්ෂාබාද් අසල අම්මපල්ලිහි ශ්‍රී සීතා රාමචන්ද්‍ර ස්වාමි දේවාලයේ දී ජවනිකාවක් රූගත කෙරිණි. පළමු රූගත කිරීම් කාර්ය සටහනේ දී නානි, සමන්තා සහ සුදීප් සිටින දර්ශන රූගත කෙරුණු අතර, එය මාර්තු 16 වන විට අවසන් විය. අප්‍රේල් මස වනවිට රූගත කිරීම් අඩාළ වූයේ චිත්‍රපට සේවකයින් සහ නිෂ්පාදකයින් අතර පැවති කම්කරු මතභේදයක් හේතුවෙනි. මෙම වර්ජනය දිගටම පැවතියහොත් ඊගා හයිදරාබාදයෙන් ඉවතට ගෙනයාමට රා‍ජමෞලි සලකා බලමින් සිටියේ ය. 2011 සැප්තැම්බර් මුල් කාලයේ කෝකපේට්හි දී රූගත කිරීම් ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. 2012 පෙබරවාරි වන විට ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය අවසන් වීම සහ පශ්චාත්-නිෂ්පාදන කටයුතු ආරම්භ වීම සිදු විය.

රාජමෞලි අනුව, ජවනිකාවක් රූගත කිරීමට පෙර චිත්‍රපට කණ්ඩායම විසින් සෑම දිනයකම කථාපුවරුවේ (storyboard) 3D වීඩියෝවක් සලකා බලා ඇත. එක් එක් ජවනිකාව රූගත කිරීමෙන් පසුව, සංස්කරණය සහ ප්‍රති-පටිගතකිරීම් කටයුතු සිදුකරන ලද්දේ සරල greyscale සජීවීකරණය ආධාරයෙනි. ඇරී ඇලෙක්සා කැමරාවක්, මූලික කාච (prime lens), සහ ස්කෝර්පියෝ හා ස්ට්‍රාඩා දොඹකර ද ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණයේ දී භාවිතා විය. මහේක්ෂ ඡායාරූපකරණයේ දී ඒෂණ (probe) කාචයක් සහ අති-තීව්‍රතා ආලෝකකරණයක් භාවිතා විය. සෙන්තිල් කුමාර්හට f8.0ක අවම f-stop අගයයක් සහිත විශේෂ කාචයක් භාවිතා කිරීමට සිදු විය; පුළුල් කැමරා විවර‍ය සඳහා අපේක්ෂිත දර්ශන ලබාගැනීමට ඉහළ-තීව්‍රතාවකින් යුත් ආලෝකකරණයක් භාවිතා කිරීමට සිදු විය. වෘත්තීමය විභේදනයට ආසන්නතම විභේදනයක් ලබාගත හැකි කුඩාම කැමරාව වූ GoPro කැමරා ඔහු විසින් භාවිතා කරන ලදී. අතිශයින් මන්දිත චලන රූගත කිරීම සඳහා Phantom Cam භාවිතා විය. ඇතැම් දර්ශන තත්පරයට රූපරාමු 2,000ක ශීඝ්‍රතාවෙන් රූගත කෙරිණි.

ඩිජිටල් අතරමැදි (DI) කටයුතු හයිදරාබාද්හි අන්නපූර්ණ ස්ටූඩියෝස්හි දී සිදු විය. උස්-අන්ත DI පද්ධතියක් ආනයනය කෙරුණු අතර, මෙම ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීමට මාස හයක් ගත විය. ඊගාහි සමන්තාට හඬකැවූ ගායිකා චින්මායිට මෙම කටයුත්ත තරමක් අපහසු වූයේ මෙම සිනමා පටවල සජීවීකරණය කළ මැස්සාගේ රුව ඇතුළත් නොවූ හෙයිනි. මෙහි හින්දි හඬකැවූ ප්‍රභේදය වන මක්ඛි සඳහා දෙබස් රචනා කිරීමට රාජමෞලි විසින් අනුජ් ගුර්වාරා සම්බන්ධ කරගන්නා ලදී. හින්දි හඬකැවීම් ද හයිදරාබාද්හි දී ආරම්භ වූ අතර, ගුර්වාරා විසින් චිත්‍රපටයේ නානි සඳහා ද හඬකවන ලදී. අජේ දේව්ගන් සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන කාජල් සිය දරුවාට නිදන වේලාවේ චිත්‍රපටයේ කථාව කියන දෙමාපියන් ලෙස රංගනයේ යෙදෙමින්, මක්ඛිහි ආරම්භක නාමාවලි දර්ශනයේ දී ඔවුන්ගේ හඬ මුසු කරන ලදී. චිත්‍රපටයේ අවසාන නම්පෙළ හා සම්බන්ධ දර්ශනවල මැස්සා විසින් දේව්ගන්, සල්මන් ඛාන්, සහ අක්ෂේ කුමාර්ගේ රංගනයන් අනුකරණය කරනු දැක්වේ.

දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග

මකුට VFXහි ආර්. සී. කමලකන්නන් සහ පීට් ඩ්‍රේපර් විසින් ඊගාහි දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග මෙහෙයවන ලදී. රාහුල් වේණුගෝපාල් චිත්‍රපටයේ පසුතල අධීක්ෂක සහ මැට් සිතුවම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ ය. පසුකලෙක රාජමෞලිගේ බාහුබලි: ද බිගිනිං වෙනුවෙන් කටයුතු කළ වී. ශ්‍රීනිවාස් මෝහන් මෙම චිත්‍රපටයේ කෙටි ජවනිකාවක් සඳහා දායකත්වය සපයා ඇත. මැස්සාගේ රුව නිර්මාණය මාස හතරක් තුළ සිදු කිරීමට රාජමෞලි සැලසුම් කොට තිබුණ ද, එයට මාස දාහතරක් ගත විය.

සජීවීකරණ හා සම්බන්ධ කටයුතුවලින් සියයට අනූවක් පමණම සිදුවූයේ හයිදරාබාද්හි ය. සෙසු සියයට දහයක පමණ කොටස එක්සත් ජනපදයේ දී සම්පූර්ණ කෙරිණි. ඉන්දු-ආසියානු පුවත් සේවාවේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක දී ඩ්‍රේපර් පැවසූයේ මැස්සාව සැලසුම් කිරීමට තමන් විශේෂඥයින් දහතුන් දෙනකු සහ සජීවීකරණ ශිල්පීන් රැසකින් සමන්විත කණ්ඩායමක් සමග කටයුතු කළ බවයි. චිත්‍රපටයේ මැස්සාගේ ඇස්වලට උගේ මුහුණෙන් සියයට 80ක පමණ ප්‍රමාණයක් අයත් වූ නිසා රාජමෞලි සිතූයේ එය වඩාත් හැඟීම් දනවන ආකාරයෙන් නිර්මාණය කළ යුතු බවයි. මෙයට නිදසුනක් ලෙස ඔහු 1986 පික්සර් ඇමරිකානු කෙටි චිත්‍රපටයක් වූ Luxo Jr. දැක්වී ය. පළමු සජීවීකරණ ශිල්පීන් කණ්ඩායම විසින් නිර්මාණය කොට තිබූ මැස්සාගේ රුව සම්බන්ධයෙන් රාජමෞලි සෑහීමකට නොවූ අතර, ඔහු මැස්සාගේ සවිස්තර අංග ප්‍රතිනිර්මාණය කරවන ලදී. ප්‍රබල කාච උපයෝගී කර ගනිමින් චිත්‍රපට කණ්ඩායම ශීතකරණයක තැන්පත් කළ බෝතලයක වූ සිහි විසඥ කළ මැස්සන් පිරිසක් රූගත කළේ දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ ය. එම දර්ශන විශාල කිරීමෙන් පසුව, රාජමෞලි විසින් මැස්සන්ගේ මුහුණේ පෙනුම වෙනස්කොට තිරය ඉදිරියේ එම මුහුණට ආයාචනාත්මක ස්වරූපයක් ගෙනදුන්නේ ය. ඩ්‍රෙපර්, සංකල්ප සිත්තරුන් තිදෙනකු, නිරූපණ ශිල්පීන් තිදෙනකු, ඡායිත නිර්මාණ ශිල්පීන් දෙදෙනකු, කේශ සහ රෝම අලංකරණ ශිල්පීන් දෙදෙනකු සහ සජීවීකරණ ශිල්පීන් කිහිප දෙනකු ඇතුළු පුද්ගලයින් ගණනාවකින් සැදුම් ලත් කණ්ඩායම මාස දෙකක් තුළ මැස්සාගේ රුව සජීවීකරණය කළහ. මැස්සාගේ හිස සහ රෝම සැලසුම් කරන ලද්දේ උගේ දේහය සහ පියාපත් හැඩගැන්වීමෙන් පසුව ය. මෙම ක්‍රියාවලිය ඉක්මන් කරමින් මැටි ආකෘති භාවිතයෙන් මැස්සාගේ රුව වැඩිදියුණු කරන ලදී. සුදීප් සහ මැස්සා සිටින දර්ශන සජීවීකරණයේ දී ශිල්පීන්ට නොයෙකුත් දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණදීමට සිදුවූයේ මැස්සාගේ හැඟීම් නිරූපණයේ දී මුහුණට වඩා උගේ සිහින් පාද හැසිරවීම භාවිතා කිරීමට සිදුවීම නිසායි.

ඇතැම් විශේෂ ප්‍රයෝග ඉන්දියාව තුළ සැලසුම් කළ නොහැකි විය. මේ නිසා මකුට VFX ආයතනය ආමේනියාව, චීනය, ඉරානය, ඊශ්‍රායලය, රුසියාව, එක්සත් රාජධානිය සහ එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල සජීවීකරණ විශේෂඥයින්ගේ සහාය ලබාගත්තේ ය. සමාගමේ සාමාජිකයින් 30කින් යුත් කණ්ඩායම රංගන න්‍යායන් සහ කෘමි ආකෘති පිළිබඳ පුහුණු වැඩසටහනකට ද සහභාගී වූහ. ආසන්න වශයෙන් මිනිත්තු 90ක පමණ කාලයක් පුරා පරිගණක-ජනිත රූපකරණය භාවිතා කළ පළමු ඉන්දියානු චිත්‍රපටය ද ඊගා ය. චිත්‍රපටය තුළ සජීවී-ක්‍රියාදාම සජීවීකරණ දර්ශන 2,234ක් ඇතුළත් විය. 2012 ජූනි මැද වන විට, රාජමෞලි විසින් දර්ශන 1,970ක් අනුමත කොට තිබිණි. අවසන් ප්‍රභේදය අපේක්ෂිතව පැවති දර්ශන 226ක් අනුමත වීමෙන් පසුව චිත්‍රපට ඒකකයට පෙන්වන ලදී. දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග සඳහා වැය වූ පිරිවැය  මිලියන 70ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කෙරිණි.

තේමා

චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන තේමාව පළිගැනීමයි. මරාදැමුණු මිනිසකුගේ ආත්මය මැස්සකු ලෙස පුනරුත්පත්තිය ලබා සිය ඝාතකයාගෙන් පළිගන්නට උත්සාහ දරයි. රාජමෞලි මෙය සහ ඩේවිඩ් ක්‍රෝනන්බර්ග්ගේ The Fly (1986) චිත්‍රපටය අතර යම් සමානතාවන් දුටුවේ ය. එහි සිදුවන්නේ විද්‍යාඥයකු සිය පරීක්ෂණයක් වැරදීමෙන් මැස්සකු බවට පත්වීමකි. නමුත් ඊගා යනු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටයකට වඩා "සමාජ-ෆැන්ටසි"යකි. අන්නපූර්ණ අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට පාසල සහ මාධ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ (AIFSM) පැවති රැස්වීමක දී, ඔහු මැස්සා සහ සුදීප් අතර ඇතිවන සටනින් දුබල මැස්සා ජයගැනීම ගොලියාත් පරදා ඩේවිඩ් ලද ජයග්‍රහණයට මෙන්ම 1983 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ දී ඉන්දියාව ලද විජයග්‍රහණයට සමාන කළේ ය. ක්‍රේසි මෝහන් විසින් චිත්‍රපටය අපුර්ව සගෝදරර්ගල් (1989) නම් පළිගැනීමේ චිත්‍රපටය සමාන කොට තිබේ. එම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය වූ අප්පු (කමල් හාසන්) කුරු මිනිසෙකි.

ද හින්දු පුවත්පතේ මාලතී රංගරාජන්හට මෝහන් පැවසූයේ චිත්‍රපටයේ පිටපත Stuart Little (1999) සහ ෂ්රෙක් (2001) වැනි චිත්‍රපටවලට තරමක් සමාන වුවත්, මැස්සකු විසින් යම් තැනැත්තකුට හිංසා කිරීම නැවුම් අදහසක් බවයි. දෙමළ චිත්‍රපට ඉතිහාසඥයකු මෙන්ම නළුවකු ද වන මෝහන් වී. රාමන්ට අනුව, නාන් ඊ චිත්‍රපටයේ නල්ල නේරම් (1972) සහ නීයා (1979) වැනි සතුන් කේන්ද්‍ර කරගත් චිත්‍රපටවල මෙන් ප්‍රධාන මිනිස් චරිතයක් ඇතුළත් නොවේ. චිත්‍රපට විචාරක භාරද්වාජ් රංගන් දකින්නේ ඊගාහි ප්‍රධාන චරිතය යතාර්ථවාදී, වෝල්ට් ඩිස්නි සමාගම විසින් නිර්මිත සජීවීකරණ චිත්‍රපටවලට පරස්පර එකක් බවයි. මිඩ් ඩේ පුවත්පත විසින් ඊගා විවාහ දිනයේ අනතුරකට ලක්ව කැරපොත්තකුව නැවත උපත ලබන මිනිසකු පිළිබඳ කියැවෙන Cockroach (2010) නම් ඕස්ට්‍රේලියානු කෙටි චිත්‍රපටයට සමාන කරයි.

චිත්‍රපටයේ ද්විතීයික තේමාව මරණයෙන් මතු ප්‍රේමයේ පැවැත්ම පිළිබඳ වේ. රංගන් ඊගා චිත්‍රපටය හොල්මන් චිත්‍රපටයක් වැනි යැයි පවසන්නේ මියගිය ප්‍රධාන චරිතය අර්බුදකාරී ආත්මයක් ලෙසින් සිය ප්‍රියයන් අතරට පැමිණෙන හෙයිනි. ද නිව් ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි මාලිනී මන්නාත් සඳහන් කරන්නේ සුදීප් බින්දු‍ට සමීප වීමට දරන උත්සාහය මැස්සා විසින් ව්‍යර්ථ කරන දර්ශනය Ghost (1990) චිත්‍රපටය සිහිගන්වන බවයි. මායන්ක් ෂේඛර් ප්‍රධාන නළු නිළි දෙපළ අතර සම්බන්ධතාව විවේචනය කරමින් පවසා ඇත්තේ රහසින් පසුපස යාම ප්‍රේමනීයත්වයේ ස්වරූපයක් බවයි. මාලතී රංගරාජන් පැවසූයේ ආකෘතික චිත්‍රපටවල දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන නිළිය කෙරෙහි ආශාවක් ඇරඹුණු විගස දුෂ්ටයා වීරයාට තර්ජනය කරනු වෙනුවට මෙම චිත්‍රපටයේ ආරම්භයේ දීම දුෂ්ටයා විසින් වීරයාව මරාදැමීම වැනි "දැඩි පියවරක්" අනුගමනය කොට ඇති බවයි.

තන්ත්‍රවාදය භාවිත කිරීම පිළිබඳ අදහස් දක්වමින්, ද නිව් ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි කෘති ග්‍රෝවර් පවසන්නේ මන්ත්‍රකරුගේ මරණය භස්මාසුරට සමාන බවයි. ඉන්දියානු පුරාණෝක්තිවේදයේ එන මෙම අසුරයා ශිවගෙන් වරමක් තබාගන්නේ සිය අතින් කිසිවකුගේ හිසක් ස්පර්ශ කළහොත් එම පුද්ගලයා අළු වී යන පරිදි ය. භස්මාසුර ශිවගේ හිස ස්පර්ශ කිරීමට උත්සාහ දරන විට විෂ්ණු මෝහිනීගේ වේශය මවාගෙන එතැනට පැමිණෙයි. භස්මාසුර තමන්ගේම හිස ස්පර්ශ කරන විට ඔහු අළු වී යයි. මාලතී රංගරාජන් අනුව, චිත්‍රපටයේ තන්ත්‍රවාදී තේමා කළු මායාවන් බී. විට්ටලාචාර්ය අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට සිහි ගන්වයි.

සංගීතය

ඊගා සහ නාන් ඊහි ධ්වනිපථය ගීත පහකින් (මින් එකක් චිත්‍රපටයේ තේමා ගීතයේම ප්‍රතිසංකලනයකි) සමන්විත අතර එය නිර්මාණය කරන ලද්දේ එම්. එම්. කීරවානි විසිනි. කීරවානි පැවසූයේ චිත්‍රපටයේ පළිගැනීමේ තේමාව සහ ප්‍රධාන චරිතය (මැස්සා) විශ්වීය සංකල්ප නිසා ඔහුට තිබූ "එකම අභියෝගය" නම් එහි සංගීතය තුළ "සුවිශේෂි වාර්ගික හෝ ප්‍රාදේශික ලක්ෂණ" ඇතුළත් නොවීමට වග බලාගැනීම බවයි. මැස්සන් විසින් නැගූ ගුමුගුමු නාදය මෙහි ස්වර නිර්මාණය තුළට ඇතුළත් කළ ඔහු, දර්ශනයේ ඇති භාවාත්මක ස්වරූපය අනුව එය උස් පහත් කරලීම සිදුකළේ ය. නාන් ඊහි ධ්වනිපථය වෙනුවෙන් ගීත රචනය සඳහා රාජමෞලි මදන් කාර්කි සම්බන්ධ කරගත්තේ එන්තිරන් (2010) චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ නිර්මාණ දැකීමෙනි. එසේම සෑම ගීතයක්ම චිත්‍රපටයේ ගලායාමේ දී වැදගත් වන ආකාරය ඔහු පැහැදිළි කළේ ය. රාජමෞලි දර්ශන කිහිපයක් නිරූපණය කොට පෙන්වූ අතර එය කාර්කිට ගීත රචනය සඳහා පහසුවක් විය.

ඊගාහි ධ්වනිපථය හයිදරාබාද් නගරාශ්‍රිත ගාචිබෞලිහි බ්‍රහ්ම කුමාරිස් ඇකඩමියේ ශාන්ති සරෝවාර්හි ප්‍රවර්ධන උත්සවයක දී මුදාහැරුණේ 2012 මාර්තු 30 දින ය. නාන් ඊ සඳහා වූ ධ්වනිපථය චෙන්නායිහි සත්‍යම් සිනෙමාහි ප්‍රවර්ධන උත්සවයක දී අප්‍රේල් 1 දින මුදාහැරිණි. ඊගාහි ධ්වනිපථය iTunes ඔස්සේ නිකුත් කිරීම අප්‍රේල් 3 තෙක් ප්‍රමාද කෙරුණේ චෞරත්ව සහ නීතිවිරෝධී බාගැනීම් වැළැක්වීම පිණිසයි.

ද හින්දු පුවත්පත වෙනුවෙන් රචනා කරමින් සංගීතා දේවී දන්දූ මෙම ධ්වනිපථය හැඳින්වූයේ, "මියුරු... පසුබිම් සංගීතයෙන් පැහැදිළිව වෙනස්, ඈඳුම් රහිතව සන්සුන්භාවයේ සිට විනෝදකාමී සහ ස්පන්දන විලාසයෙන් ගලායන බවයි". ද හින්දු පුවත්පතේ තවත් විචාරකයකු වූ එස්. ආර්. අශෝක් කුමාර්  විසින් විජේ ප්‍රකාශ්ගේ "කොන්ජම් කොන්ජම්" පරිවර්තනය අගයකොට ඇත. "ඊඩා ඊඩා"හි වයලීන භාවිතය අගය කළ කුමාර් "ලවා ලවා" ගීතය "හොඳ ගීතයක්" බව පැවසී ය. ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියාහි කාර්තික් පසුපුලේති රචනාකොට තිබුණේ කීරවානි "සිය උපරිම දායකත්වය ලබාදෙන්නේ [රාජමෞලි]ට පමණක් බැව් පෙනෙන බවයි", ඔහු මෙම ධ්වනිපථය හැඳින්වූයේ "හොඳම ඒවායින් එකක්" ලෙසයි.

මුදාහැරීම

ඊගා, සමග නාන් ඊ සහ ඊචා චිත්‍රපට 2012 ජූලි 6 දින සිනමාහල් 1,100ක පමණ මුදාහැරිණි. තමිල් නාඩු රජය විසින් නාන් ඊ මත 30%ක විනෝදාස්වාද බදු පනවන ලදී. ඊගාහි හින්දි හඬකැවූ ප්‍රභේදය මක්ඛි යන තේමාවෙන් 2012 ඔක්තෝබර් 12 දින මුදාහැරිණි. මීට අමතරව චිත්‍රපටය චීන සහ ස්වාහිලි භාෂාවන්ට හඬකවා පිළිවෙලින් Kungfu Housefly සහ ඉන්සි යන තේමාවන්ගෙන් නම්කරන ලදී. මින් දෙවනුවට සඳහන් චිත්‍රපටය, "කිසාසි චා ම්විෂෝ" (මැස්සා: අවසන් පළිගැනීම) යන උද්‍යෝග පාඨය සමග මුදාහැරිණි. ඉන්සි චිත්‍රපටය ටැන්සානියාව, කෙන්යාව, උගන්ඩාව, රුවන්ඩාව, බුරුන්ඩි සහ කොංගෝ ජනරජයේ මුදාහැරුණේ ඊගා අප්‍රිකාව තුළ මුදාහැරුණු ප්‍රථම තෙලිඟු චිත්‍රපටය බවට පත් කරමිනි.

බෙදාහැරීම
තෙලිඟු ප්‍රභේදය සඳහා බෙදාහැරීමේ අයිතීන්  මිලියන 340කට අලෙවි කෙරිණි. PVP සිනෙමා විසින් නාන් ඊහි බෙදාහැරීමේ අයිතිය හිමි කරගත්තේ  මිලියන 50ක මුදලක් ගෙවීමෙනි. ඉන්දියාවෙන් පිට, 14 රීල්ස් එන්ටර්ටේන්මන්ට් ආයතනය විසින් ඊගා සහ නාන් ඊ බෙදාහරින ලද්දේ ෆිකස් සමග අනුබද්ධව ය. රිලයන්ස් එන්ටර්ටේන්මන්ට් ආයතනය විසින් මක්ඛිහි බෙදාහැරීමේ අයිතීන් හිමි කරගන්නා ලදී.

චෞරත්වය
ඊගා මුදාහැර සතියකට පසුව, එය චෞරත්ව ප්‍රභේදයක් මුදාහැර ඇත; චිත්තූර් දිස්ත්‍රික්කයේ වරදයියාපාලෙම් තියටරයේ දී කිසිවකු විසින් එය නීතිවිරෝධී ලෙස රූගත කොට තිබිණි. චෞරත්ව පිටපත්වල වෝහාරික දියසලකුණු විමර්ශනයක දී මේ සඳහා කැම්රෙකෝඩරයක් භාවිතා වී ඇති බව නිර්ණය කෙරිණි. ඩිජිටල් දියසලකුණුකරණය හේතුවෙන් විමර්ශකයින් හට නාන් ඊ චෞරත්වය සිදුවූ ස්ථානයේ ප්‍රභවය ලෙස කොයිම්බතෝර්හි සිනමාශාලාවක් හඳුනාගත හැකි විය.

රාජමෞලි අනුව, චෞර පිටපත අන්තර්ජාලයට මුදාහැර සතියක් ඇතුළත ඊගා නීත්‍යානුකූල නොවන අයුරින් 655,000 වරක් බාගෙන ඇත. රාජමෞලි පැවසූයේ මෙම අන්තර්ගතය නිරතුරුවම බාගත් නේවාසික-නොවන ඉන්දියානුවන්ගේ IP ලිපින ඇතුළත් දත්තසමුදායක් සංක්‍රමණ බලධාරීන් වෙත යොමුකළ බවත්, එය ඔවුන්ගේ එක්සත් ජනපද නේවාසික බලපත්‍ර අයදුම්පත් කෙරෙහි බලපෑ හැකි බවත් ය. ප්‍රති-චෞරත්ව ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් අන්තර්ජාලයේ නාන් ඊහි චෞර ප්‍රභේද ඇතුළත් සබැඳි 2,000කට අධික ප්‍රමාණයක් ඉවත් කෙරිණි.

ගෘහස්ථ මාධ්‍ය
නාන් ඊහි චන්ද්‍රිකා රූපවාහිනී අයිතීන් සන් ටීවී වෙත  මිලියන 33.5ක මුදලකට අලෙවි කෙරුණේ වාර්තාගත ආදායමක් ද සමගිනි. මෙය රාජමෞලි මුලින් අපේක්ෂා කළ අගයයටත් වඩා ඉහළ අගයයකි. මක්ඛිහි රූපවාහන විකාශන අයිතීන් ස්ටාර් ගෝල්ඩ් නාළිකාවට අලෙවි කෙරුණේ  මිලියන 80 මුදලකටයි. ස්ටාර් ගෝල්ඩ් සාමාන්‍ය කළමනාකරු හේමාල් ජවේරි අනුව, මක්ඛිහි රූපවාහිනී පළමු ප්‍රදර්ශනය තුළින් 3.5ක ඇගයුම් ප්‍රතිශතයක් අපේක්ෂා කොට තිබිණි; වෙළඳ විශ්ලේෂක ශ්‍රීධර් පිල්ලෛ පැවසූයේ එහි නිරූපණය "ආශ්චර්යවත්" බවයි.

2012 නොවැම්බර් මස, ආදිත්‍ය මියුසික් වෙතින් ඊගා චිත්‍රපටය ඉංග්‍රීසි උපසිරැසි සහිතව බ්ලූ-රේ ආකාරයෙන් නිකුත් කරන ලද්දේ DTS-HD MA 5.1 සිසාළ ධ්වනිය සමගිනි. මෙම නිකුතුව සමග චිත්‍රපටය නිර්මාණය කළ අයුරු විස්තර වන පැය දෙකක DVD තැටියක් ද ඇතුළත් විය.

පිළිගැනීම

බොක්ස් ඔෆීස්
ව්‍යාපාර විශ්ලේෂක කෝමල් නහ්තා අනුව, ඊගා එහි පළමු ප්‍රදර්ශන දිනයේම දකුණු ඉන්දියාව තුළ  මිලියන 170ක ශුද්ධ ආදායමක් ලබා ඇත. එහි ආරම්භක සති අන්තයේ දී, එක්සත් ජනපදය තුළ මෙය සිනමාහල් 31කින් US$ 538,996ක සමස්ත ආදායමක් උපයාගත්තේ ය. එනම් සිනමාශාලාවකින් $17,387ක සාමාන්‍ය ආදායමක් හිමි විය. දින දහයක් ඇතුළත, නාන් ඊ තමිල් නාඩුවේ සිනමාහල් 208ක් තුළ  මිලියන 130ක සමස්ත ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය. මෙහි දෙවන සති අන්තයේ දී, ඊගා එක්සත් ජනපදය තුළ සිනමාහල් 42කින් $253,334ක දළ ආදායමක් උපයා ගත්තේ, දින දහයක් ඇතුළත එරටින් $913,046ක සම්පූර්ණ ආදායමක් හිමි කරගනිමිනි. ඒ වනවිට, නාන් ඊ එක්සත් ජනපදය තුළ $14,259ක සමස්ත දළ ආදායමක් උපයාගෙන තිබිණි. නාන් ඊ සති තුනක් ඇතුළත තමිල් නාඩු බොක්ස් ඔෆීස් ක්ෂේත්‍රය තුළ  මිලියන 180ක් උපයාගත්තේ ය. මෙය ද්වීභාෂා, තෙලිඟු-දෙමළ චිත්‍රපටයක් තැබූ වාර්තාගත ආදායමකි. 2012 අගෝස්තු මුල් කාලය වන විට, තෙලිඟු සහ දෙමළ ප්‍රභේදවල සංයුක්ත ආදායම  මිලියන 570ක් විය.

බැංගලෝර් මිරර් පුවත්පත අනුව, 2012 අගෝස්තු වන විට චිත්‍රපටය ලොව පුරා  බිලියන 1.15ක දළ ආදායමක් උපයාගෙන තිබිණි. මෙහි අවසන් දළ ආදායම  බිලියන 1.25 සිට 1.3 දක්වා වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරිණි. ඊගා එක්සත් ජනපදය තුළ ආසන්න වශයෙන් $ මිලියන 1.08ක දළ ආදායමක් උපයාගෙන තිබිණි. මෙය එරට ඉහළම ආදායම් ලද තෙලිඟු චිත්‍රපටවලින් එකක් විය. දින 50ක් ඇතුළත  මිලියන 246.6ක් සහ  මිලියන 85ක බෙදාහරින්නාගේ ආදායමක් උපයාගැනීමෙන් පසුව මෙය තමිල් නාඩුවේ ඉහළම ආදායම් ලබන ද්වීභාෂා චිත්‍රපටය ලෙස නම්කෙරිණි. මෙම චිත්‍රපටය අරුන්දතී (2009) චිත්‍රපටයේ දෙමළ හඬකැවූ ප්‍රභේදය උපයාගෙන තිබූ  මිලියන 65ක බෙදාහරින්නාගේ ආදායම් වාර්තාව අභිබවා ගියේ ය.

ඉන්දු-ආසියානු පුවත් සේවාව සඳහන් කොට තිබුණේ 2012 වර්ෂයේ ඉහළම ආදායම් ලද තෙලිඟු චිත්‍රපටය ඊගා වූ බවයි. නමුත් බැංගලෝර් මිරර් පුවත්පත සඳහන් කළේ එය බොක්ස් ඔෆීස් ආදායම් අතින් දෙවන-ඉහළම (ගබ්බර් සිං) ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බව ය. ඩෙකෑන් හෙරල්ඩ් පුවත්පත අනුව, 2012 වසරේ පාඩු නොලබා, යහපත් ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර හිමි කරගැනීමට සමත් වූ විශාල පිරිවැයක් දරා තැනූ එකම චිත්‍රපට යුගල ඊගා සහ ජුලායි වේ. මක්ඛි දුර්වල ප්‍රතිචාර ලද අතර අවසානයේ බොක්ස් ඔෆීස් අතින් අසාර්ථක විය. රාජමෞලි පැවසූයේ මක්ඛි ඉදිරිපත් කිරීම දුර්වල අයුරින් සිදුවූ නිසා එය ප්‍රේක්ෂකයන් වෙත ළඟා නොවූ බවයි. මෙම අසාර්ථකත්වය නිසා ඔහු සිය පසුකාලීන බාහුබලි: ද බිගිනිං චිත්‍රපටයේ හින්දි හඬකැවූ ප්‍රභේදය චිත්‍රපට නිෂ්පාදක කරන් ජොහාර්ව සම්බන්ධ කරගත්තේ ය. ඔහු ජොහාර්ව සැලකූයේ "මගහැරුණු එක් පුරුකක්" ලෙසයි.

විචාරක ප්‍රතිචාරය
ද හින්දු පුවත්පත වෙනුවෙන් භාරද්වාජ් රංගන් රචනාකොට තිබුණේ, මිනිස් වීර චරිතයකින් තොරව මිනිස් දුෂ්ටයකු සහ වීරවරියක සමග ප්‍රේක්ෂකයා "විනෝදකාමී, භාවාත්මක, ක්‍රියාදාමවලින් යුත්, ප්‍රේමනීය කථාවක් දිගේ රැගෙන යයි. මෙහි මඳක් ගුප්ත බවක් ඇත". මීට අමතරව ද හින්දු වෙනුවෙන්, මාලතී රංගරාජන් රචනාකොට තිබුණේ, "අපි [රාජමෞලිගේ] කල්පනාමාත්‍රයෙහි අරුමය අත්විඳිමු. එම පරිකල්පනය මගින් අපගේ ක්‍රියාදාම වීරවරුන් මෙන් මැස්සාව ද අදෘශ්‍යමානභාවයට පත්කොට ඇත". ද ටෙලිග්‍රාෆ් පුවත්පතේ කරිෂ්මා උපධ්‍යායි මෙම චිත්‍රපටය හැඳින්වූයේ "පළමු රූපරාමුවේ සිට අවසානය තෙක්ම ජයග්‍රාහකයකු" බවයි. රාජමෞලිගේ තිර රචනය අගය කළ ඇය එම රචනය මගින් "මෙහි අභූතභාවය යතාර්ථයක් ලෙස පෙනෙන අයුරින් ඔහු ඔබ වෙත විසිකරන ඕනෑම දෙයක් පිළිගැනීමට ඔබව පොළඹවයි" යනුවෙන් ලියා ඇත.  ට්විච් ෆිල්ම්හි ජේ. හර්ටාඩෝ ඊගා යනු "වසරේ හොඳම, වඩාත්ම උන්මාදනීය සහ වඩාත්ම නිර්මාණාත්මක චිත්‍රපටය" බව පවසයි. රාජමෞලිගේ තිර රචනය, දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග සහ සුදීප්ගේ නිරූපණය අගය කළ ඔහු සුදීප්ගේ රංගනය "නියම ප්‍රහසනයක්" බව පැවසී ය. ඉන්දු-ආසියානු පුවත් සේවාවේ වී. එස්. රාජපූර් ඊගා වෙත තරු පහෙන් හතරක් ලබාදෙමින් මෙහි රංගනයන් සහ සංගීතය පැසසී ය. දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග විශේෂයෙන් අගය කළ රාජපූර් පැවසූයේ මුළු කණ්ඩායම විසින් දරන ලද දැඩි කැපවීම "තිරය මත පැහැදිළිව දැකගත හැකි බවයි". Sify විචාරකයකු ඊගා පිළිබඳ පවසා තිබුණේ එය "පලායිත, චිත්‍ර කථාවක් බඳු ෆැන්ටසියක්" බවත් එය "ඔබව සැබෑ ගැටලුවක් සේම හෘදයාංගම අත්දැකීමකට රැගෙන යන බවයි".

Rediff.comහි රාධිකා රාජමණි ඊගා වෙත තරු පහෙන් හතරක් ලබාදුන්නා ය. මෙහි දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග, නිරූපණයන් සහ සිනෙමාරූපණය අගය කළ ඇය පැවසූයේ සුදීප් "තිරයේ නැරඹීමට තරම් අගනා" බවයි. ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියාහි කාර්තික් පසුපුලාති සහ එම් සුගාන්ත් යන දෙදෙනාම ඊගාට තරු පහෙන් හතරක් ලබාදුන්හ. පසුපුලේති පැවසූයේ එමගින් "වාරයේ හෝ ඇතැම්විට දශකයේ ලොමුදැහැ ගන්වන සංත්‍රාසයක් ගෙනදෙන" බවයි. සුගාන්ත් පැවසූයේ එය "වානිජ චිත්‍රප‍ට නිර්මාණකරණයේ අනර්ඝ කෘතියක් බවයි. එය සෑම අතින්ම ලද සුදුසුකම් නොලද විජයග්‍රහණයකි". CNN-නිව්ස්18හි රජීව් මසාන්ද් චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් හතරක් ලබාදෙමින් එහි සංකල්පය පැසසූ අතර, ඔහු තවදුරටත් පැවසූයේ සුදීප් ඔහුගේ චරිතය "සැබෑ චිත්‍ර කථා පොතක ආකාරයෙන්" සහ "කාටූන්මය පැහැයකින්" යුතුව නිරූපණය කරන බවයි. බොලිවුඩ් හුංගාමා වෙනුවෙන් ලියමින් සුභාෂ් කේ. ජා ඊගාහි "තියුණු ග්‍රහණයකින් යුත් කථන විලාසය" අගය කළ අතර, එය "චංචල කථා පුවතකින්" මුවාවී ඇතැයි පැවසී ය. ඔහු තවදුරටත් රචනා කළේ, "ධෛර්යවන්ත, ප්‍රයෝගකාරී සහ නියම චිත්‍රපටයක් වන මෙය යුගයේ විනෝදාස්වාදීම නිර්මාණය බවයි". හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් වෙනුවෙන් රචිත සිය විචාරයෙහි අනූපමා චොප්රා මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් හතරක් ලබාදෙමින් මෙය හැඳින්වූයේ "යා යුතුම පිස්සු රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක්" බවත් සහ "[ඇය] වසර ගණනාවකින් දැක ඇති වඩාත් ආගන්තුකම චිත්‍රපටය" බව ය. ඩේලි නිව්ස් ඇන්ඩ් ඇනලයිසිස්හි ශබානා අන්සාරි සිය විචාරය තුළ ඊගා වෙත තරු පහෙන් තුනක් ලබාදෙමින් මෙහි සජීවීකෘත මැස්සා "උදාර අදහස්" ඇති "නව-යුගයේ ඉන්දියානු වීරයකු" බව පැවසුවා ය.

ද නිව් ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි කෘති ග්‍රෝවර් රචනා කළේ මනා සැකැස්මක් අන්තර්ගත නොවූවත්, ඊගා සතුව සාධනීය දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග සහ සංස්කරණයක් පවතින බවයි. ඇය තවදුරටත් පැවසූයේ මැස්සාගේ උපතින් පසු චිත්‍රපටය "දරුවන් සඳහා වන බොළඳ සජීවීකරණ චිත්‍රපටයක්" බවට පත්වන බවයි. මක්ඛි වෙනුවෙන් දෛනික් භාස්කර්හි මායන්ක් ෂර්මා පැවසූයේ චිත්‍රපටයේ විභව්‍යභාවයට ඔබ්බෙන් එහි තර්කය පැතිරී ඇති බවයි.

ඇගයුම්

60වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ දී ඊගා හොඳම තෙලිඟු වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සහ හොඳම විශේෂ ප්‍රයෝග යන සම්මාන හිමි කරගත්තේ ය. පසුව එය ආන්ධ්‍රා ප්‍රදේශ් රජය වෙතින් පිරිනමන බී. නාගි රෙඩ්ඩි අනුස්මරණ සම්මානය හිමි කරගත්තේ ය. 60වන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන දකුණ උළෙලේ දී ඊගා නිර්දේශ හතක් සහ සම්මාන පහක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය. මෙම සම්මාන අතරට හොඳම චිත්‍රපටය - තෙලිඟු, හොඳම අධ්‍යක්ෂක - තෙලිඟු, සහ හොඳම සහාය නළුවා - තෙලිඟු (සුදීප්) යන සම්මාන ඇතුළත් විය.

සමන්තා ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නිළිය සම්මානය තෙලිඟු සහ දෙමළ යන ප්‍රවර්ගයන්ගෙන් දිනාගත්තේ පිළිවෙලින් ඊගා සහ නීතානේ එන් පොන්වසන්තම් චිත්‍රපටවල ඇගේ රංගනය වෙනුවෙනි. මෙලෙසින් ඇය භාෂා දෙකෙන්ම එකම වර්ෂයක දී මෙම සම්මාන දෙකම හිමි කරගත් දෙවන ඉන්දියානු නිළිය (1993දී තේවර් මගන් සහ අංකුරම් චිත්‍රපට වෙනුවෙන් හොඳම නිළිය සම්මානය ලද රේවතීට පසුව) බවට පත්වූවා ය. 2වන දකුණු ඉන්දියානු අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ දී, ඊගා නිර්දේශ හතක් සහ සම්මාන තුනක් හිමි කරගත්තේ ය. මෙම සම්මාන තුන වූයේ හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම සිනෙමාරූපණය සහ ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නළුවා යන සම්මානයයි. රවීන්දර් රෙඩ්ඩි 2013 බ්‍රසීලයේ ෆැන්ටස්පෝආ අන්තර්ජාතික මනඃකල්පිත චිත්‍රපට උළෙලේ දී හොඳම කලා අධ්‍යක්ෂක සඳහා සම්මානය හිමි කරගත්තේ ඊගා වෙනුවෙන් ඔහු දැක්වූ දායකත්වය නිසායි. 2013 නොවැම්බරයේ අටවන වාර්ෂික ටොරන්ටෝ ආෆ්ටර් ඩාර්ක් චිත්‍රපට උළෙලේ දී මෙම චිත්‍රපටය හොඳම නියම චිත්‍රපටය, සමූහයක් සමග නැරඹිය හැකි හොඳම චිත්‍රපටය සහ හොඳම දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග ඇතුළු සම්මාන නවයක් දිනාගත්තේ ය. 2013 7වන විජේ සම්මාන උළෙලේ දී සුදීප් හොඳම දුෂ්ටයා සම්මානය හිමි කරගත්තේ නාන් ඊහි ඔහුගේ රංගනය වෙනුවෙනි. 2012 නන්දි සම්මාන උළෙලේ දී ඊගා සම්මාන අටක් හිමි කරගත් අතර, මෙහි දී හොඳම අධ්‍යක්ෂක, හොඳම දුෂ්ටයා සහ හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂක යන සම්මාන පිළිවෙලින් රාජමෞලි, සුදීප් සහ එම්. එම්. කීරවානි හිමි කරගත්හ.

චිත්‍රපටයේ තෙලිඟු ප්‍රභේදය ලොව පුරා චිත්‍රපට උළෙලවල් ගණනාවක දී ප්‍රදර්ශනය කොට ඇත. 2012 දෙසැම්බරයේ දී, එය වාර්ෂික චෙන්නායි අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි. ලේ'එස්ට්‍රේන්ජ් සහ සන්ඩෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙවල්වල ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙය 2013 කෑන්ස් සිනමා උළෙලේ Marché du Film අංශයෙන් සහ ෂැංහයි අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ දී පැනොරාමා අංශයෙන් තිරගත වූ එකම තෙලිඟු චිත්‍රපටය බවට මෙය පත් විය.

ඊගා මැඩ්‍රිඩ් අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ දී නිර්දේශ හයක් හිමි කරගත් එකම තෙලිඟු චිත්‍රපටය වන අතර, එය ප්‍රථම ඉන්දියානු හොඳම චිත්‍රපට නිර්දේශිතය ද වේ. චිත්‍රපට උළෙලේ 2013 ප්‍රභේදයේ නාමයෝජනා අතරට හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම සහාය නළුවා (සුදීප්) සහ හොඳම සිනෙමාරූපකයා (සෙන්තිල් කුමාර්) යන නිර්දේශ ඇතුළත් විය. මෙම චිත්‍රපටයට 2013 දකුණු කොරියාවේ බුචොන් අන්තර්ජාතික මනඃකල්පිත චිත්‍රපට උළෙල සඳහා ආරාධනාවක් ද හිමි වූ අතර, 2013 ඔක්තෝබරයේ පැවති 18වන බුසන් අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ ප්‍රදර්ශනය කළ පස්වන විදේශ-භාෂා චිත්‍රපටය ද මෙයයි.

උරුමය

ඊගාහි රංගනය වෙනුවෙන් සුදීප් ජාතික ගෞරවාදරයට පාත්‍ර විය; රජිනිකාන්ත් ඔහුට පැවසූයේ, "මේ වන තෙක් මා සිතා සිටියේ හොඳම දුෂ්ටයා මමයි කියා. නමුත් ඔබ ඒ අතින් මා අභිබවා ගියා" යනුවෙනි. ඔහුගේ රංගනය අක්කිනේනි නාගාර්ජුනා, මහේෂ් බාබු, සහ රාම් ගෝපාල් වර්මා ඇතුළු ප්‍රකට පුද්ගලයින් විසින් ද අගය කරන ලදී; වර්මා පැවසූයේ තමන් සුදීප්ගේ හැකියාව හඳුනාගත්තේ ඊගා නැරඹීමෙන් පසුව බවත්, "බොහෝදෙනකු චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ රංගනය ඇගයුම් සඳහා පාදක කරගන්නේ, මැස්සා සමග ඔහුගේ හැඟීම් ප්‍රකාශයට ගරු කරමිනි. නමුත් එතැන මැස්සකු ඇතැයි මනසින් මවාගෙන රංගනයේ යෙදීම කෙතරම් අපහසුදැයි අධ්‍යක්ෂකවරයකු ලෙස මා හට වටහා ගත හැකියි" යනුවෙනි. නාන් ඊ චිත්‍රපටයේ සුදීප්ගේ රංගනය චිත්‍රපට නිර්මාණ ශිල්පී චිම්බු දේවන්ව විස්මයට පත්කළ නිසා දේවන් ඔහුව සිය පුලි (2015) චිත්‍රපටයේ එදිරිවාදියා‍ගේ චරිතයට සම්බන්ධ කරගත්තේ ය.

2012 CII මාධ්‍ය සහ රසවින්දන සමුළුවේ දී ඉන්දියානු සිනමාවේ ශතසංවත්සරය පිළිබඳ කථා කරමින් චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවකු වන ශේඛර් කපූර් පැවසූයේ අන්තර්ගතය සහ කථාව අතින් ප්‍රාදේශික සිනමාවන් හින්දි සිනමාව අභිබවා යන බවයි. මෙයට උදාහරණ ලෙස ඔහු ඊගා චිත්‍රපටය දැක්වී ය. කපූර් පැවසූයේ තමන් එහි කථාව සහ තාක්ෂණය භාවිතා කොට තිබූ ආකාරය හේතුවෙන් විස්මයට පත්වූ බවයි. ඔහු මෙය "හොලිවුඩ් සුපිරිවීර චිත්‍රපටයකට දෙවැනි නොවන" බව පැවසී ය. ෂාරුක් ඛාන් හැඳින්වූයේ ඊගා යනු "විස්මිත නියම" චිත්‍රපටයක් බවත්, එය දරුවන් සමග "නැරඹිය යුතුම" චිත්‍රපටයක් බවත් ය. ලාවන්‍යා ත්‍රීපති තමන් භාලේ භාලේ මගදිවෝයි (2015) චිත්‍රපටයේ නානි සමග කටයුතු කිරීමට පාදක වූ හේතු තුනක් ලෙස ඊගාහි නානිගේ රංගනය දැක්වූවා ය.

භීමනේනි ශ්‍රීනිවාස රාඕගේ ප්‍රහසන චිත්‍රපටයක් වන සුඩිගඩු (2012) තුළ ඊගා දෙවරක්ම ප්‍රහසනයට ලක් කෙරේ; එහි ආරම්භක නාමාවලියේ දී දැරියක සිය පියාට නින්දට යාමට කථාවක් පවසන හෙන් ඉල්ලයි. එසේම මෙහි කථා නායකයා පාතාල රැජිනකහට මැස්සාගේ ඉඳිකටුව ඇතුළු රාජමෞලි විසින් නිර්මාණය කළ ආයුධ යොදාගෙන ඇයව මරාදමන බවට තර්ජනය කරන දර්ශනයක් ද වේ. 2012 දෙසැම්බරයේ දී, ඊගා සහ සුදීප් රාධිකා රාජමණිගේ Rediff.comහි "2012 ඉහළම තෙලිඟු චිත්‍රපට පහ" සහ "2012 හොඳම තෙලිඟු නළුවන්" ලැයිස්තුවල මුල් ස්ථානයෙහි විය; ඇයට අනුව, සුදීප් චිත්‍රපටය තුළ "අමතක නොවන" සලකුණක් තබා ඇති අතර, කථාවේ දුෂ්ටයා ලෙස ඔහු පිළිබඳ "විශිෂ්ට වාර්තාවක්" අපට මවා පෙන්වයි. Reddifහි ශෝභා වොරියර් විසින් සුදීප් "2012 ඉහළම දෙමළ නළුවන්" ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් කොට ඇත. ඔහුගේ රංගනය "විශිෂ්ට වන අතර, දෙමළ සිනමාවේ වෙනත් කිසිදු නළුවකුටත් වඩා උසස්" බවත් එය "වසරේ හොඳම රංගනය ලෙස හැඳින්විය යුතු" බවත් ඇය රචනා කොට ඇත. රාධිකා රාජමණි ඇගේ "2012 ඉහළම තෙලිඟු අධ්‍යක්ෂකවරුන්" ලැයිස්තුවේ රාජමෞලිට ප්‍රථම ස්ථානය ලබා දී ඇත. මෙය 2013 ජනවාරියේ දී ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි.

2015 අගෝස්තුවේ දී ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියාහි පූජා දරාඩේ විසින් ඊගා ඇය විසින් සැකසූ "මියයාමට පෙර නැරඹිය යුතු තෙලිඟු චිත්‍රපට" ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කොට ඇත; ඇය පැවසූයේ එය "උසස් ගුණාත්මයකින් යුත් බවත්, නිර්මාණශීලීත්වය සාධනීය අයුරින් කෙසේ යොදාගත හැකි ද යන්න ඉන් පෙන්වන බවයි". 2016 අප්‍රේල් මස ද හින්දු පුවත්පත සමග පැවති සාකච්ඡාවක දී, දෙමළ නළු සූරියා පැවසූයේ සාගර සංගමම් (1983), ඊගා, බාහුබලි: ද බිගිනිං, සහ මනම් (2014) වැනි චිත්‍රපටය වඩා ගතානුගතික චිත්‍රපටවලට වඩා බොහෝ කල් මතකයේ රැඳී පවතිනු ඇති බවයි.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

2010 දශකය තුළ දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
2010 දශකයේ තෙලිඟු-භාෂා චිත්‍රපට
2012 චිත්‍රපට
එම්. එම්. කීරවානිගේ චිත්‍රපට ස්වර ලිපි නිර්මාණ
කෘමීන් පිළිබඳ චිත්‍රපට
පුනරුත්පත්තිය පිළිබඳ චිත්‍රපට
පළිගැනීම පිළිබඳ චිත්‍රපට
එස්. එස්. රාජමෞලි අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
පරිගණක-ජනිත රූ භාවිතා වන චිත්‍රපට
ඉන්දියානු ෆැන්ටසි චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
බහුභාෂා චිත්‍රපට
දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට
හින්දියෙන් හඬකැවුණු තෙලිඟු-භාෂා චිත්‍රපට
තෙලිඟු-භාෂා චිත්‍රපට

ඊගා


Kaktüs Caryophyllales takımının 1750 kadar bilinen türüne ve yaklaşık 127 cinsine sahip Cactaceae bitki familyasının bir üyesidir.
"Kaktüs" kelimesi Latince aracılığıyla, Theophrastus tarafından kimliği kesin olmayan dikenli bir bitki için kullanılan Antik Yunanca (yunanca:κάκτος, okunuşu:kaktos) kelimesinden türemiştir.

Kaktüsler çok çeşitli şekil ve boyutlardadır. Çoğu kaktüs, en azından biraz kuraklığa maruz kalan habitatlarda yaşar. Birçoğu, dünyanın en kurak yerlerinden biri olan Atacama Çölü 'nde bulunsa bile, aşırı derecede kuru ortamlarda yaşarlar. Kaktüsler suyu korumak için birçok uyum gösterirler. Hemen hemen tüm kaktüsler sukulent dir, yani kalınlaşmış, etli kısımları suyu depolamak için uyarlanmıştır. Diğer birçok sulu meyvenin aksine, gövde, bu hayati sürecin gerçekleştiği çoğu kaktüsün tek parçasıdır. Çoğu kaktüs türü gerçek yapraklarını kaybetmiş, yalnızca oldukça değişmiş yapraklar olan dikenler kalmıştır. Dikenler, otoburlara karşı savunmanın yanı sıra, kaktüse yakın hava akışını azaltarak ve biraz gölge sağlayarak su kaybını önlemeye yardımcı olur. Yaprakların yokluğunda, büyümüş gövdesi fotosentez yapar.
Kaktüsler Amerika'nın güneyindeki Patagonya 'dan kuzeyindeki batı Kanada 'ya  olmak üzere - Afrika'da ve Sri Lanka'da yetişen Rhipsalis baccifera haricinde genelde Amerika kıtasına özgüdür.

Kaktüs dikenleri areole denilen, oldukça küçültülmüş bir dal türü olan özel yapılardan üretilir. Areoller, kaktüslerin belirleyici bir özelliğidir. Dikenlerin yanı sıra, areoller genellikle boru şeklinde ve çok boyutlu çiçek açarlar. Pek çok kaktüsün kısa büyüme mevsimi ve uzun uyku dönemleri vardır ve yer yüzeyine ulaşan suyu hızla emen geniş ama nispeten sığ bir kök sisteminin yardımıyla herhangi bir yağmura hızlı tepki verebilir. Kaktüs gövdeleri genellikle nervürlü veya yivlidir bu da yağmurdan sonra hızlı su emilimi için kolayca genişlemelerine ve büzülmelerine ve ardından uzun kuraklık sürelerine imkan verir. Diğer sukulent bitkiler gibi kaktüslerin çoğu da fotosentezin bir parçası olarak "crassulacean asit metabolizması" (CAM) adı verilen özel bir mekanizmayı kullanır. Karbondioksitin bitkiye girdiği ve suyun çıktığı terleme, fotosentezle aynı anda gündüzün değil geceleyin olur. Bitki aldığı karbondioksidi malik asit olarak depolar, onu gün ışığı dönene kadar tutar ve ancak o zaman fotosentezde kullanır. Terleme daha soğuk, daha nemli gece saatlerinde gerçekleştiği için su kaybı çok azalır.

Daha küçük kaktüslerin çoğu suyu depolamak için mümkün olan en büyük hacmi ve terleme kaynaklı su kaybını azaltmak için de olası en az yüzey alanını birleştiren küre şeklinde gövdeleri vardır.
En uzun kaktüsün boyu  olarak ölçüldü. Serbest duran kaktüs Pachycereus pringlei 'nin kaydedilen maksimum yüksekliği  ve en kısası Blossfeldia liliputiana olgunken sadece yaklaşık  dir. Tam büyümüş bir saguaronun (Carnegiea gigantea) bir yağmur fırtınasında  kadar su emebildiği söylenir.

Birkaç türün görünüşü en azından yüzeysel olarak familyanın çoğundan çok farklıdır. Leuenbergeria, Rhodocactus ve Pereskia cinslerinin bitkileri çevrelerinde büyüyen diğer ağaçlara ve çalılara benzer. Kalıcı yaprakları vardır ve daha yaşlı olduklarında kabukla kaplı gövdeleri vardır. Areolleri onları kaktüsler olarak tanımlar ve görünüşlerine rağmen onların da su tasarrufu için birçok uyumu vardır. "Leuenbergeria" tüm kaktüslerin evrimleştiği atalardan kalma türlere yakın kabul edilir.

Tropikal bölgelerdeki diğer kaktüsler ormana tırmanıcı ve epifit (ağaçlarda büyüyen bitkiler) olarak büyür. Sapları genellikle düz, neredeyse yaprak benzeri görünümlü, daha az dikenli veya iyi bilinen Noel kaktüsü veya Şükran Günü kaktüsü (Schlumbergera cinsi) gibi dikensizdir.

Kaktüslerin çeşitli kullanımları vardır: birçok türü süs bitkisi olarak, diğerleri yem veya yiyecek için (özellikle meyveleri) yetiştirilir. Cochineal, bazı kaktüslerde yaşayan ve kırmızı boya yapmakta kullanılan bir böceğin ürünüdür.

Hem Eski hem de Yeni Dünya 'daki sukulentler - bazıları Euphorbiaceae (euphorbias) gibi - kaktüslere çarpıcı benzerlik gösterir ve bu yanlış olabilir ama yaygın kullanımda "kaktüs" olarak adlandırılır.

Çölde yetişen Saguaro en büyük kaktüslerden biridir. Yetişkinleri genellikle 12 metre boya ulaşır, nadiren de 15 metreyi aşanları bulunur.

Kaktüsler çok yağış ve su istemeyen bitkilerdir. Genellikle çöllerde ve sıcak iklimlerde yetişirler. Kökleri çok uzun ve kalındır. Bu özellikleri ve yapraklarının diken şeklinde olması onları diğer bitkilerden ayırır. Kaktüslerin eni ve boyu iyi beslendiği takdirde oldukça uzundur.

Bazı kaktüslerin dikenleri zehirli olabileceği gibi, her şekilde deriye battığında ince dikenleri yüzünden can acıtabilirler ve çıkarılmaları duruma göre zor olabilir. Tüm kaktüs çeşitleri diken bulundurmaz ve peyote gibi dikensiz kaktüs türleri de vardır.

Morfoloji

1,500 ila 1,800 kaktüs türü çoğunlukla iki "çekirdek kaktüs" grubundan birine girer: opuntias (alt familya Opuntioideae) ve "kaktoidler" (alt familya Cactoideae). Bu iki grubun çoğu üyesi kaktüsler olarak kolayca tanınır. Fotosentez'in ana organları olan etli sukulent gövdeleri vardır. Yaprakları ya yoktur ya da küçük veya geçicidir. Genellikle derinden etli çiçek tablası (çiçek kısımlarının büyüdüğü sap kısmı) içine gömülü çanak yaprakları ve yaprakların altında çiçekler ile tohumlukları bulunur.

Tüm kaktüslerin areole'leri vardır—iğneler, normal sürgünler ve çiçekler üreten kısacık ara düğümleri olan çok özelleşmiş kısa sürgünler.

Kalan kaktüsler üç ağaç benzeri cins, Leuenbergeria, Pereskia ve Rhodocactus (hepsi daha önce Pereskiaya yerleştirilmişti) ve çok daha küçük olan Maihuenia olarak sadece iki gruba ayrılır. Bu iki grup diğer kaktüslerden oldukça farklıdır, ki bu da bir bütün olarak kaktüslerin herhangi bir tanımının sıklıkla onlar için istisnalar yapması gerektiği anlamına gelir. İlk üç cinsin türleri yüzeysel olarak diğer tropik orman ağaçlarına benzer. Olgunlaştıklarında, kabuk ile kaplanabilen odunsu gövdeleri ve fotosentez aracını sağlayan uzun ömürlü yaprakları vardır. Çiçekleri, üst tohumluklara (yani çanak yaprakların ve taç yaprakların bağlanma noktalarının üzerinde) ve daha çok yaprak üreten areollere sahip olabilir.

İki "Maihuenia" türü etli fakat fotosentetik olmayan gövdelere ve belirgin sukulent yapraklara sahiptir.

Büyüme yapıları
Kaktüsler, açık ve basit kategorilere ayrılması zor olan çok çeşitli büyüme alışkanlıkları gösterir.

 Ağaçsı kaktüsler
Ağaç benzeri (ağaçsı) olabilirler, yani genellikle tepesinde bir ila birçok dalla az ya da çok odunsu gövde vardır. Leuenbergeria, Pereskia ve Rhodocactus cinslerinde dallar yapraklarla kaplı olduğundan bu cinslerin türleri kaktüs olarak tanınmayabilir. Diğer kaktüslerin çoğunda, dallar daha çok kaktüs benzeri, yaprakları ve kabuğu çıplaktır ve Pachycereus pringlei veya daha büyük opuntia'lardaki gibi dikenlerle kaplıdır.

Bazı kaktüsler ağaç boyutunda olabilir ancak daha büyük Echinocactus platyacanthus örnekleri gibi dalları olmayabilir.
Kaktüsler ayrıca çalı olarak da tanımlanabilir, Stenocereus thurberi örneği gibi birkaç gövdesi yerden veya çok aşağıdan çıkan dallardan gelir.

 Sütunlu kaktüsler
Daha küçük kaktüsler sütunlu olarak tanımlanabilir. Gövde ve dallara çok net bir bölünme olmaksızın dallanabilen veya ayrılmayan dik, silindir biçimli gövdelerden oluşurlar. Sütunlu formlar ile ağaç benzeri veya çalı formları arasındaki sınırın tanımlanması zordur. Örneğin Cephalocereus senilis türünün giderek daha küçük örnekleri sütunluyken daha yaşlı ve daha büyük örnekler ağaç benzeri olabilir.

Bazı durumlarda, "sütunlar" dikey yerine yatay olabilir. Böylece, Stenocereus eruca toprak boyunca büyüyen, aralıklarla köklenen gövdelere sahiptir.

 Küresel kaktüsler
Sapları daha da küçük olan kaktüsler küresel (veya küre) olarak tanımlanabilir. Sütunlu kaktüslerden daha kısa, daha top şeklindeki gövdelerden oluşurlar. Küresel kaktüsler Ferocactus latispinus gibi yalnız olabilir veya gövdeleri büyük höyükler oluşturabilen kümeler oluşturabilir. Bir kümedeki gövdelerin tümü veya bir kısmı ortak bir kökü paylaşabilir.

 Diğer formlar
Diğer kaktüsler oldukça farklı bir görünüme sahiptir. Tropik bölgelerde, bazıları orman tırmanıcıları ve epifitler olarak yetişir. Sapları genelde yassıdır, görünüşte neredeyse yaprak benzeridir, daha az dikeni vardır veya hiç dikeni yoktur. Tırmanıcı kaktüsleri çok büyük olabilir; bir Hylocereus örneğinin kökten en uzak gövdeye kadar  uzunluğunda olduğu bildirildi. Rhipsalis veya Schlumbergera türleri gibi epifitik kaktüsler genellikle aşağı doğru sarkar ve yerden yüksek ağaçlarda büyüdükleri yerlerde yoğun kümeler oluşturur.

Gövdeler

Yapraksız, dikenli gövde, kaktüslerin çoğunun (ve en büyük alt familya olan Cactoideae'ye ait olanların hepsinin) karakteristik özelliğidir.

Gövde genelde suludur, yani suyu depolamak için uyarlanmıştır. Gövdenin yüzeyi pürüzsüz olabilir (bazı "Opuntia" türlerinde olduğu gibi) veya genellikle tüberkül adı verilen çeşitli türlerde çıkıntılarla kaplı olabilir. Bunlar, Mammillaria cinsindeki küçük "tümsekler"den belirgin, meme ucu benzeri şekillere ve neredeyse Ariocarpus türündeki yapraklara benzeyen çıkıntılara kadar değişir.

Gövde ayrıca kaburgalı veya yivli olabilir. Bu kaburgaların belirginliği, gövdenin ne kadar su depoladığına bağlıdır: dolduğunda (bir kaktüsün kütlesinin %90'ı su olabilir), kaktüs kısa olduğunda kaburgalar şişmiş gövdede neredeyse görünmez olabilir. Su azaldığında ve gövdeler büzüldüğünde kaburgalar çok görünür olabilir.

Çoğu kaktüsün gövdesi yeşilin bir tonudur, genellikle mavimsi veya kahverengimsi yeşildir. Bu tür gövdeler klorofil içerir ve fotosentez yapabilir; ayrıca stoma (gazların geçişine izin vermek için açılıp kapanabilen küçük yapılar) vardır.

Kaktüs gövdeleri genellikle gözle görülür şekilde mumludur.

Areoleler

Areole'ler kaktüslere özgü yapılardır. Değişken olmakla birlikte, genellikle, dikenlerin çıktığı gövdelerde yünlü veya tüylü alanlar olarak görünürler. Çiçekler de areollerden çıkar. Tüm kaktüslerin atasına benzer olduğuna inanılan Leuenbergeria cinsinde areoller yaprakların aksillerinde (yani yaprak sapı ile gövde arasındaki açıda) bulunur. Yapraksız kaktüslerde, areoller genellikle yaprak tabanlarının olması gereken gövde üzerindeki yükseltilmiş alanlardadır.

Areoleler, son derece özelleşmiş ve çok yoğun sürgünler veya dallardır. Normal bir sürgünde, yaprak veya çiçek taşıyan düğümler gövde uzunluklarıyla (boğum arası) ayrılır. Bir areolde düğümler birbirine çok yakındır, tek bir yapı oluştururlar. Areol dairesel olabilir, oval bir şekle uzatılabilir veya hatta iki parçaya ayrılabilir; iki parça bir şekilde (örneğin gövdedeki bir oluk ile) gözle görülür şekilde bağlantılı olabilir veya tamamen ayrı görünebilir (dimorfik bir areol). Gövdenin tepesine yakın olan kısım daha sonra çiçek diğer kısım ise dikenler üretir.
Areoller genellikle, areole tüylü veya yünlü bir görünüm veren, bazen sarı veya kahverengi gibi belirgin bir renkte olan çok hücreli tüylere (trihome'ler sahiptir.

Çoğu kaktüste, areoller sadece birkaç yıllığına yeni dikenler veya çiçekler üretir ve daha sonra etkisizleşir. Bu, nispeten sabit sayıda diken ile sonuçlanır, çiçekler sadece hala büyüyen ve yeni areoller oluşturan gövdelerin uçlarından üretilir. Kaktüslerin atasına yakın bir cins olan "Pereskia"da areoller çok daha uzun süre aktif kalır; bu aynı zamanda Opuntia ve Neoraimondia için de geçerlidir.

Yapraklar
Kaktüslerin büyük çoğunluğunda görünür yaprak yoktur; fotosentez gövdelerde gerçekleşir (bazı türlerde yassı ve yapraksı olabilir). İstisnalar üç kaktüs grubunda ortaya çıkar. Leuenbergeria, Pereskia ve Rhodocactus türlerinin tüm türleri yüzeysel olarak normal ağaçlar veya çalılar gibidir ve çok sayıda orta damarlı ve her iki tarafta düzleştirilmiş bıçak (lamina) yapraklıdır. Opuntia grubundaki birçok kaktüsün (alt familya Opuntioideae, opuntioidler) ayrıca uzun ömürlü olabilen ('Pereskiopsis türlerinde olduğu gibi) veya sadece büyüme mevsimi boyunca üretilebilen görünen ve sonra kaybolan (birçok Opuntia türünde olduğu gibi) yaprakları vardır. Küçük cins Maihuenia da fotosentez için yapraklara ihtiyaç duyar. Yaprakların yapısı bu gruplar arasında biraz farklıdır. Opuntioidler ve  Maihuenia  sadece orta damardan oluşuyor gibi görünen yapraklara sahiptir.

Görünür fotosentetik yaprakları olmayan kaktüslerin bile, incelenen türlerin yaklaşık yarısında genellikle 5 mm (0.2 inç) uzunluğundan daha kısa ve neredeyse her zaman  uzunluğunda  çok küçük yaprakları vardır. Bu tür yaprakların işlevi fotosentez olamaz; auxin gibi bitki hormonlarının üretiminde ve aksiller tomurcukların tanımlanmasında bir rolü olduğu fikri öne sürülmüştür.

Dikenler

Botanik olarak "iğneler " (ingilizce: spine)" dikenlerden" (İngilizce:"thorn") farklıdır: iğneler değiştirilmiş yapraklar, dikenler ise değiştirilmiş dallardır. Kaktüsler, her zaman yukarıda belirtildiği gibi areollerden dikenler üretir. Pereskia, Pereskiopsis ve Maihuenia gibi yapraklı kaktüslerde bile dikenler vardır, bu yüzden tam yapraksızlıktan önce evrimleştikleri açıktır. Bazı kaktüsler sadece gençken, muhtemelen sadece fideyken dikenlidir. Bu, özellikle Rhipsalis ve Schlumbergera gibi ağaçta yaşayan kaktüsler için değil aynı zamanda Ariocarpus gibi bazı yerde yaşayan kaktüsler için de geçerlidir.

Kaktüslerin dikenleri, türler arasında sayı, renk, boyut, şekil ve sertlik bakımından ve ayrıca bir areol tarafından üretilen tüm dikenlerin benzer olup olmadığı veya farklı türde olup olmadığı konusunda büyük farklılıklar gösterdiğinden, tanımlamada sıklıkla yararlıdır. Çoğu diken düz veya en fazla hafif kavislidir ve uzunluklarına ve kalınlıklarına bağlı olarak saç benzeri, kıl benzeri, iğne benzeri veya bız benzeri olarak tanımlanır. Bazı kaktüslerin düzleştirilmiş dikenleri vardır (örneğin Sclerocactus papyracanthus). Diğer kaktüslerin çengelli dikenleri vardır. Bazen, bir veya daha çok merkezi diken kancalıdır, dış dikenler ise düzdür (örneğin, Mammillaria rekoi).

Normal uzunluktaki dikenlere ek olarak, Opuntioideae alt familyasının üyeleri, uzunlukları boyunca dikenli ve kolayca dökülen glochid adı verilen nispeten kısa dikenlidir. Bunlar cilde girer ve çok ince olmaları ve kolayca kırılmaları nedeniyle çıkarılmaları zordur ve uzun süreli tahrişe neden olur.

Kökler
Yerde yaşayan kaktüslerin çoğunda yalnızca yüzeye yakın, bitkinin tabanı etrafında değişen mesafelerde yayılan ince kökler bulunur. Ariocarpus gibi bazı kaktüs cinslerinde kazık kök'ler vardır, bunlar vücuttan önemli ölçüde daha büyük ve daha büyük hacimlidir. Kazık kökler, daha büyük sütunlu kaktüslerin dengelenmesine yardımcı olabilir. Tırmanan, sürünen ve epifitik kaktüsler, yalnızca köklenme ortamıyla temas ettikleri gövdeler boyunca üretilen adventif kökler'e sahip olabilir.

Çiçekler

Dikenleri gibi kaktüsler de çiçek değişkendir. Genellikle, tohumluk, gövdeden veya hazne dokusundan türetilen malzeme ile çevrilidir ve perikarpel adı verilen bir yapı oluşturur. Yapraklardan ve sepallerden türetilen doku, perikarpeli devam ettirerek kompozit bir tüp oluşturur- tamamına çiçek tüpü denebilir ancak kesinlikle sadece tabandan en uzak kısım çiçek kökenlidir. Boru şeklindeki yapının dışında genellikle yün ve diken üreten areoller bulunur. Genellikle, tüp ayrıca, yavaş yavaş sepal benzeri ve daha sonra petal benzeri yapılara dönüşen küçük ölçek benzeri braktelere sahiptir, bu nedenle sepaller ve petaller açıkça ayırt edilemez (ve bu nedenle genellikle "tepaller" denilir).
Bazı kaktüsler, yün veya dikensiz çiçek tüpleri üretir (örneğin Gymnocalycium) veya herhangi bir dış yapıdan tamamen yoksundur (örneğin Mammillaria).

Diğer kaktüslerin çoğunun çiçeklerinden farklı olarak Pereskia çiçekleri salkımlarda doğabilir.

Kaktüs çiçeklerinde genellikle birçok erkek organ ancak yalnızca tek dişi organ vardır, bu da sonunda birden fazla tepecik (ingilizce: stigma)olarak dallanabilir. Ercikler genellikle çiçek tüpünün üst kısmının tüm iç yüzeyinden çıkar, ancak bazı kaktüslerde organlarındakiler çiçek tüpünün iç kısmının daha özel alanlarında bir veya daha fazla farklı "seri" olarak üretilir.

Bir bütün olarak çiçek genellikle radyal olarak simetriktir (aktinomorfik), ancak bazı türlerde iki taraflı simetrik olabilir (zigomorfik). Çiçek renkleri beyazdan sarıya ve kırmızıdan morumsu kırmızı renge kadar değişir.

Su tasarrufu için uyum sağlama

Tüm kaktüslerin verimli su kullanımı için ortama bazı uyum sağlama düzenleri vardır. Kaktüslerin çoğu—opuntialar ve cactoidler—sıcak ve kuru ortamlarda (örn. Kserofitler) yaşayabilir ama modern kaktüslerin ilk ataları zaten zaman zaman rastlanan kuraklık dönemlerine uyum sağlamışlardı. Hylocereeae ve Rhipsalideae oymaklarındaki birkaç kaktüs türü su tasarrufunun önemli olmadığı tropik ormanlarda tırmanıcılar veya epifitler olarak yaşama uyum sağlamıştı.

Yapraklar ve dikenler

Görünür yaprakların olmaması çoğu kaktüsün en çarpıcı özelliklerinden biridir. Pereskia (bütün kaktüslerin evrimleştiği ata türlerine yakın olan) uzun ömürlü yapraklıdır ancak birçok türlerde kalınlaşmış ve sukulentir. Opuntioid Pereskiopsis gibi uzun ömürlü yaprakları olan diğer kaktüs türlerinin de etli yaprakları vardır. Su tutmada önemli olan yüzey alanının hacme oranıdır. Su kaybı yüzey alanıyla orantılıyken mevcut su miktarı ise hacimle orantılıdır. İnce yapraklar gibi yüzey alanı-hacim oranı fazla yapılar, kalınlaşmış gövdeler gibi alan-hacim oranı az olan yapılardan zorunlu olarak daha çok su kaybeder.

Yaprakların değişmiş hali olan dikenler, gerçek yapraklı kaktüslerde bile bulunur ve dikenlerin yaprak kaybından önceki evrimini gösterir. Dikenlerin yüzey alanı-hacim oranı yüksek olmasına rağmen, olgunlukta çok az su içerirler veya hiç su içermezler ve ölü hücrelerden oluşan liflerden oluşurlar. Dikenler bazı türlerde otoburlara karşı koruma ve kamuflaj sağlar ve çeşitli şekillerde suyun korunmasına yardımcı olur. Kaktüsün yüzeyine yakın havayı hapseder, buharlaşmayı ve terleme'yi azaltan daha nemli bir tabaka oluştururlar. Kaktüsün yüzey sıcaklığını ve aynı zamanda su kaybını azaltan bir miktar gölge de yapabilirler. Sis veya sabahın erken saatlerinde sis sırasında olduğu gibi yeterince nemli hava mevcut olduğunda, dikenler su buharını yoğunlaştırabilir, bu ise daha sonra yere damlar ve kökler tarafından emilir.

 Gövdeler

Kaktüslerin çoğu gövde suludur (İngilizce: stem succulent) yani gövdenin su depolamak için kullanılan ana organ olduğu bitkilerdir. Bir kaktüsün toplam kütlesinin %90'ını su oluşturabilir. Gövde şekilleri kaktüsler arasında çok farklılık gösterir. Sütunlu kaktüslerin silindirik şekli ve küresel kaktüslerin küresel şekli, düşük yüzey alanı-hacim oranı oluşturur, böylece su kaybını azaltır ve güneş ışığının ısıtma etkilerini en aza indirir. Pek çok kaktüsün yivli veya oluklu gövdeleri, kuraklık dönemlerinde gövdenin büzülmesine ve daha sonra müsaitlik dönemlerinde suyla dolduğunda şişmesine izin verir. Olgun bir saguaro'nun (Carnegiea gigantea) bir yağmur fırtınası sırasında  kadar su emebildiği söylenir. Gövdenin dış tabakası genellikle su kaybını azaltan mumsu tabakalarla güçlendirilmiş sert bir kütikülaya sahiptir. Bu katmanlar, birçok kaktüsün gövde rengindeki grimsi veya mavimsi renkleri yapar.

Çoğu kaktüsün gövdesinde yaprakların yokluğunda fotosentez yapmalarına imkan veren uyarlamaları vardır. Bu konu, aşağıda Metabolizma altında daha ayrıntılı olarak işlenmektedir.

Kökler

Birçok kaktüsün geniş bir alana yayılmış kökleri olur, ancak toprağa yalnızca kısa bir mesafe nüfuz ederler. Bir keresinde incelenen  boyundaki genç bir saguaro'nun yalnızca  çapında bir kök sistemi vardı ama kökleri en çok  derinlikteydi. Kaktüsler ayrıca kuraklıktan sonra yağmur yağdığında hızla yeni kökler oluşturabilir. Kaktüslerin kök hücrelerindeki tuz konsantrasyonu nispeten yüksektir. Tüm bu uyumlar, kaktüslerin kısa veya hafif yağış dönemlerinde suyu hızla emmesini sağlar. Bu nedenle bildirildiğine göre, Ferocactus cylindraceus  kadar az yağmur yağdığında bile yağıştan 12 saat içinde çok miktarda su alabilir ve birkaç günde tam sulu olur.

Çoğu kaktüste gövde suyu depolamak için ana organ görevi görse de, bazı kaktüslerin ek olarak büyük kazık kökleri (İngilizce: Taproot) vardır. Bunlar, dünyanın en kurak yerlerinden birinde kuzey Şili'deki Atacama Çölü'nde  yetişen Copiapoa atacamensis, gibi türler söz konusu olduğunda kökler yer üstü gövdesinin uzunluğunun birkaç katı olabilir.

Metabolizma
Fotosentez, bitkilerin karbon dioksit gazını () almasını gerektirir. Bunu yaparken terleme yoluyla su kaybederler. Diğer sukulentler gibi, kaktüsler de fotosentez yaparak bu su kaybını azaltır. "Normal" yapraklı bitkilerC3 mekanizmasını kullanır: gündüz saatlerinde,  sürekli olarak yaprakların içindeki boşluklarda bulunan havadan çekilir ve önce dönüştürülür üç karbon atomu içeren bir bileşiğe (3-fosfogliserat) ve daha sonra karbonhidrat gibi ürünlere dönüştürülür. Bitki içindeki havanın iç boşluklara erişimi, açılıp kapanabilen stomata tarafından kontrol edilir. Fotosentez sırasında sürekli bir  kaynağına duyulan ihtiyaç, stomaların açık olması gerektiği anlamına gelir, bu nedenle su buharı sürekli olarak kaybolur. C3 mekanizmasını kullanan bitkiler kökleri yoluyla aldıkları suyun %97'sini bu şekilde kaybederler. Bir başka sorun da sıcaklık arttıkça,  yakalayan enzim bunun yerine giderek daha fazla oksijen yakalamaya başlar ve fotosentez verimliliğini %25'e kadar azaltır.

Taksonomi ve sınıflandırma

Bilim için ilk kaktüslerin keşfedilmesinden bu yana kaktüsleri adlandırmak ve sınıflandırmak hem zor hem de tartışmalı olmuştur. Zorluklar Carl Linnaeus ile başladı. 1737'de tanıdığı kaktüsleri "Cactus" ve "Pereskia" olmak üzere iki cinse ayırdı. Bununla birlikte, modern botanik terminolojinin başlangıç noktası olan 1753'te Species Plantarum yayınladığında hepsini tek bir cinse, Cactuse indirdi. "Kaktüs" kelimesi, Theophrastus tarafından muhtemelen yabani enginar (Cynara cardunculus) dikenli bitkisinin ismi için kullanılan Antik Yunanca  (kaktos) kelimesinden Latince türetilmiştir.

1754'te Philip Miller gibi sonraki botanikçiler, kaktüsleri birkaç cinse ayırdı ve 1789'da Antoine Laurent de Jussieu yeni yarattığı Cactaceae familyasına yerleştirdi. 20. yüzyılın başlarında botanikçiler, Linnaeus'un "Cactus" adının anlamı konusunda (cins mi yoksa familya mı ?) o kadar karıştırıldığını ve bir cins adı olarak kullanılmaması gerektiğini hissetmeye başladılar. 1905 Viyana botanik kongresi "Cactus" adını reddetmiş ve bunun yerine "Mammillaria"nın Cactaceae familyasının tür cinsi olduğunu ilan etmiştir. Ancak, Cactaceae adını korunan ad yaptı ve Cactaceae familyasının artık adını aldığı cinsi içermediği olağandışı duruma yol açtı.

Zorluklar, kısmen bitkilere bilimsel isimler vermenin "tip örnekler"e dayanması nedeniyle devam etti. Nihayetinde, eğer botanikçiler belirli bir bitkinin örneğin "Mammillaria mammillaris"in bir örneği olup olmadığını bilmek istiyorlarsa, onu bu ismin kalıcı olarak iliştirildiği tür örneğiyle karşılaştırabilmeleri gerekir. Tip numuneleri normalde sıkıştırma ve kurutma ile hazırlanır, ardından kesin referanslar olarak işlev görmesi için herbaria içinde saklanır. Ancak kaktüsleri bu şekilde muhafaza etmek çok zordur; kurumaya direnecek şekilde evrimleşmişlerdir ve gövdeleri kolayca sıkışmaz.

Diğer bir zorluk ise, birçok kaktüse botanikçiler yerine yetiştiriciler ve bahçıvanlar tarafından isim verilmiş olmasıdır; sonuç olarak, Algler, mantarlar ve bitkiler için Uluslararası İsimlendirme Kodu (kaktüslerin ve diğer bitkilerin adlarını düzenleyen) hükümleri genellikle göz ardı edildi. Curt Backeberg'in, özellikle, David Hunt'a göre, bir örneğe hiçbir ismi eklenmeden 1,200 türü adlandırdığı veya yeniden adlandırdığı söylenir. "Muhtemelen yüzyıllar boyunca kaktüs taksonomistlerini rahatsız edecek bir isimlendirme kaos izi bıraktı."

Sınıflandırma
1984 yılında, Uluslararası Sukulent Bitki Çalışma Organizasyonu'nun (İngilizce: International Organization for Succulent Plant Study) Cactaceae Bölümünün cinsler düzeyinde fikir birliği sınıflandırmaları yapmak için Uluslararası Cactaceae Sistematik Grubu (ICSG) (İngilizce: the International Cactaceae Systematics Group) adlı çalışma grubu kurması gerektiğine karar verildi. Sistemleri, sonraki sınıflandırmaların temeli olarak kullanıldı. 21. yüzyılda yayınlanan ayrıntılı muameleler, familya yaklaşık 125-130 cins ve 1,400-1,500 türe ayrıldı ve bunlar daha sonra bir dizi kabile ve alt familyaya ayrıldı. Kaktüs familyasının ICSG sınıflandırması, en büyüğü dokuz kabileye bölünmüş dört alt familyayı tanıdı. Alt familyalar şunlardı:

 Pereskioideae alt familyası K. Schumann
ICSG klasmanındaki tek cins Pereskia idi. Cactaceae'nin atalarına en yakın olduğu düşünülen özelliklere sahiptir. Bitkiler, yapraklı ağaçlar veya çalılardır; gövdeleri, yivli veya tüberküllü olmaktan ziyade kesitte düzgün bir şekilde yuvarlaktır. fotosentez'de iki sistem kullanılabilir, her ikisi de "normal" C3 karbon tutulumu mekanizması ve Krassulasean asit metabolizması (CAM)—kaktüslerin ve sukulentlerin "gelişmiş" özelliğini yani su tasarrufunu sağlar.
Moleküler filogenetik çalışmaları, geniş anlamda sınırlı olduğunda, Pereskianın monofiletik olmadığını ve  bölündüğünü gösterdi. Üç cins, Leuenbergeria, Rhodocactus ve dar bir şekilde sınırlandırılmış Pereskia. "Leuenbergeria" daha sonra kendi başına ayrı bir monojenerik alt familya olan Leuenbergerioideae'ye yerleştirilir.
 Alt familya Opuntioideae K. Schumann
 Bu alt familyaya yaklaşık 15 cins dahildir. Gençken yaprakları olabilir ancak bunlar daha sonra kaybolur. Sapları genellikle farklı "eklemlere" veya "pedlere" (cladodelara) ayrılır.

Bitkilerin boyutları, Maihueniopsis küçük yastıklarından, 'e ya da daha fazlaya yükselen ağaç benzeri Opuntia türlerine kadar değişir

 Alt familya Maihuenia
Tek cins "Maihuenia" olup, her ikisi de alçakta büyüyen hasır yapan iki türdür. Kaktüsler içinde ilkel olan bazı özelliklere sahiptir. Bitkilerin yaprakları vardır ve crassulacean asit metabolizması tamamen yoktur.

 Alt familya Cactoideae
Dokuz kabileye bölünmüş, bu, tüm "tipik" kaktüsler dahil en büyük alt ailedir. Üyeler, ağaç benzerinden epifitike kadar değişen alışkanlıklarda oldukça değişkendir. Yapraklar normalde yoktur, ancak bazen genç bitkiler tarafından çok azaltılmış yapraklar üretilir. Saplar genellikle parçalara ayrılmamıştır ve nervürlü veya tüberküllüdür. Kabilelerden ikisi, Hylocereeae ve Rhipsalideae, oldukça farklı bir görünüme sahip tırmanma veya epifitik formları içerir; sapları düzleştirilmiştir ve parçalara ayrılabilir.

Moleküler filogenetik çalışmalar bu alt familyaların üçünün (Pereskioideae değil) monofilisini desteklemiştir, ancak bu seviyenin altındaki tüm kabileleri ve hatta cinsleri desteklememiştir; gerçekten de 2011'de yapılan bir araştırma, araştırmada örneklenen Cactoideae alt familyasındaki cinslerin yalnızca %39'unun monofilik olduğunu buldu. Kaktüslerin sınıflandırılması şu anda belirsizliğini korur ve muhtemelen değişecektir.

 Bakımı
Kaktüse yılda en az bir kere vitamin ve mineral desteği sağlanmalı, toprağı tazelenip havalandırılmalıdır.
Saksı değişimi 5-6 yılda bir kere yeterlidir. Seyrek aralıklarla özellikle yazın az su damlatılabilir.

Yetiştirme

Kaktüslerin popülaritesi, birçok kitabın kaktüs yetiştirilmesi için yazıldığından anlaşılabilir. Kaktüsler doğal olarak çok çeşitli habitatlarda bulunur ve farklı iklimlere sahip birçok ülkede yetiştirilir, bu nedenle bir türün normal olarak büyüdüğü koşulları tam olarak kopyalamak genellikle pratik değildir. Farklı koşullara ihtiyaç duyan ve en iyi ayrı ayrı yetiştirilen yarı çöl kaktüsleri ve epifitik kaktüsler arasında geniş bir ayrım yapılabilir. Bu bölüm esasen buna imkan veren iklimlerde dışarıda toprakta yetiştirmekten ziyade, bir serada veya evde olduğu gibi kaplarda ve koruma altında yarı çöl kaktüslerinin yetiştirilmesiyle ilgilidir. Epifitik kaktüslerin yetiştirilmesi için, bkz. [[Schlumbergera#Cultivation|Schlumbergera' Yetiştiriciliği]] (Noel veya Şükran Günü kaktüsleri) ve Epiphyllum melezlerinin yetiştirilmesi.

Yetiştirme ortamı

Yetiştirme ortamının amacı bitkiyi beslemek için destek sağlamak, su, oksijen ve çözünmüş mineralleri depolamaktır. Kaktüsler söz konusu olduğunda, çok havadar açık bir ortamın önemli olduğu konusunda genel bir fikir birliği vardır. Kaktüsler saksılarda yetiştirildiğinde, bunun nasıl sağlanacağına dair öneriler büyük ölçüde değişir; Miles Anderson, mükemmel bir yetiştirme ortamı tanımlaması istendiğinde, "on yetiştiricinin 20 farklı cevap vereceğini" söyler.
Roger Brown, solucan gübrelerinden toprak ilavesiyle iki kısım ticari topraksız büyüme ortamı, bir kısım hidroponik kil ve bir kısım kaba pomza veya perlit karışımını önerir.
Genellikle %25-75 oranında organik esaslı malzeme, geri kalana pomza, perlit veya kum gibi inorganik tavsiyesi diğer kaynaklar tarafından desteklenir.

Ancak, organik materyalin kullanımı başkaları tarafından tamamen reddedilir; Hecht, kaktüslerin (epifitler dışında) "humus içeriği düşük veya içermeyen toprak istediğini" söyler ve yetiştirme ortamının temeli olarak kaba kumu tavsiye eder.

Sulama
Yarı çöl kaktüsleri dikkatli sulamaya ihtiyaç duyar. Genel tavsiye vermek zordur, çünkü gerekli sulama sıklığı kaktüslerin nerede yetiştirildiğine, yetiştirme ortamının doğasına ve kaktüslerin orijinal habitatına bağlı olarak değişir.
Brown, "zamansız su verilmesi nedeniyle başka herhangi bir nedenle olduğundan daha fazla kaktüsün öldüğünü" ve uykuda kış mevsiminde bile kaktüslerin biraz suya ihtiyacı olduğunu söyler. Diğer kaynaklar, kışın (Kuzey Yarımküre'de Kasım-Mart arası) suyun verilmeyeceğini söyler.
Bir diğer konu ise suyun sertliğidir ki sert su kullanılması gerektiğinde, tuz oluşumunu önlemek için düzenli yeniden saksılama önerilir. Verilen genel tavsiye, büyüme mevsimi boyunca kaktüslerin kapsamlı sulamalar arasında kurumasına izin verilmesi gerektiğidir. Bir su miktarı ölçer (İngilizce: water meter), toprağın ne zaman kuru olduğunu belirlemede yardımcı olabilir.

Işık ve sıcaklık
Yarı çöl kaktüsleri vahşi doğada yüksek ışık seviyelerine maruz kalabilse de, yaz aylarında bir seranın daha yüksek ışık seviyelerine ve sıcaklıklarına maruz kaldıklarında yine de biraz gölgelendirmeye ihtiyaç duyabilirler. Sıcaklığın  üzerine çıkmasına izin verilmesi önerilmez.
Gereken minimum kış sıcaklığı ilgili kaktüs türlerine çok bağlıdır. Karma bir koleksiyon için Melocactus ve Discocactus gibi soğuğa duyarlı türler hariç olmak üzere genellikle  ile  arasında minimum bir sıcaklık önerilir.
Bazı kaktüsler, özellikle yüksek And dağlarının kaktüsleri, kuru tutulduklarında tamamen dona dayanıklıdır (örneğin Rebutia minuscula, yetiştirirken −9 F sıcaklığa kadar dayanır ) ve soğuk bir döneme maruz kaldığında daha iyi çiçek açabilir.

Çoğaltma
Kaktüsler tohumla, çelikle veya aşılama ile çoğaltılabilir. Yılın başlarında ekilen tohumlar, daha uzun bir büyüme döneminden yararlanan fideler üretir. Tohum nemli yetiştirme ortamına ekilir ve sonra kurumasını önlemek için çimlenmeden 7-10 gün sonraya kadar kapalı bir ortamda tutulur. Çok ıslak yetiştirme ortamı hem tohumların hem de fidelerin çürümesine neden olabilir.
Çimlenme için  sıcaklık aralığı önerilir;  civarındaki toprak sıcaklıkları en iyi kök gelişimini destekler. Çimlenme sırasında düşük ışık seviyeleri yeterlidir, ancak daha sonra yarı çöl kaktüsleri güçlü büyüme sağlamak için daha yüksek ışık seviyelerine ihtiyaç duyar ancak daha yüksek sıcaklıklar ve güçlü güneş ışığı gibi bir seradaki koşullar için iklimlendirme gerekir.

Kesimlerle çoğaltma, bitkinin kök salabilen kısımlarını kullanır. Bazı kaktüsler, ayrılabilen veya temiz bir şekilde kesilebilen "pedler" veya "eklemler" üretir. Diğer kaktüsler, çıkarılabilen çıkıntılar üretir. Aksi takdirde, ideal olarak nispeten yeni büyümeden gövde kesimleri yapılabilir. Kesilen yüzeyin üzerinde bir kallus kültürü oluşana kadar herhangi kesilen yüzeyin birkaç gün ila birkaç hafta arasında kurumasına izin verilmesi önerilir. Köklenme daha sonra uygun bir yetiştirme ortamında  civarında bir sıcaklıkta gerçekleşebilir.

Yetiştiricilikte iyi büyümesi zor veya bağımsız büyüyemeyen türler örneğin beyaz, sarı veya kırmızı gövdeli bazı klorofil 'siz formlar için veya anormal büyüme gösteren bazı formlar için (örneğin, kristat veya  formları) aşılama kullanılır.
Yetiştirici, ev sahibi (anaç) bitki için ekimde güçlü büyüyen ve çoğaltılacak bitkiyle uyumlusunu seçer: aşılık filiz. Yetiştirici, hem stok hem de aşılık filiz üzerinde kesintiler yapıp ikisini birleştirir, birleşirken onları birbirine bağlar. Hem kalem hem de stokun benzer çaplarda olduğu düz aşılar ve stokta yapılmış bir yarığa daha küçük bir kalemin yerleştirildiği yarık aşılar gibi çeşitli aşı türleri kullanılır.

Ticari olarak her yıl çok sayıda kaktüs üretilir. Örneğin, 2002'de yalnızca Kore'de, neredeyse 9 milyon ABD Doları değerinde 49 milyon bitki çoğaltıldı. Çoğu (31 milyon bitki) aşılama ile çoğaltılmıştır.

Zararlılar ve hastalıklar
Bir dizi haşere ekim sırasında kaktüslere saldırır. Bitki özsuyuyla beslenenler arasında hem gövde hem de kök üzerinde yaşayan unlu böceği (ingilizce:mealybug); genellikle sadece gövdelerde bulunan ölçekli böcekler (ingilizce:scale insect); kaktüslerin "nadiren" zararlısı olduğu söylenen beyazsinekler; çok küçük ancak çok sayıda olabilen, etraflarında ince bir ağ oluşturup kaktüsü öldürmeseler bile özsuyunu emerek kötü bir şekilde kaktüsü bozabilen kırmızı örümcek akarları; ve özellikle çiçeklere saldıran thrip'ler.
Mevcut biyolojik kontroller olmasına rağmen, bu zararlılardan bazıları birçok böcek ilacına dirençlidir. Kaktüslerin kökleri sciarid sinekler ve mantar sivrisineklerinin larvaları tarafından yenebilir. Sümüklüböcekler ve salyangozlar da kaktüs yerler.

Mantarlar, bakteriler ve virüsler, özellikle bitkiler aşırı sulandığında ilk ikisi olan kaktüslere saldırır. Fusarium rot bir yaradan girebilir ve kırmızı-mor küfün eşlik ettiği çürümeye neden olabilir. "Helminosporium çürümesinin nedeni Bipolaris cactivora ( Helminosporium cactivorum''); Phytophthora türleri de kaktüslerde benzer çürümelere neden olur. Mantar öldürücüler bu hastalıklarla mücadelede sınırlı etkilidir. Kaktüslerde kaktüs virüsü X dahil olmak üzere birçok virüs bulunmuştur. Bunlar, klorotik (soluk yeşil) lekeler ve mozaik etkiler (çizgiler ve daha soluk renkli lekeler) gibi yalnızca sınırlı görünür işaretlere neden olur gibi görünürler. Bununla birlikte, bir "Agave" türünde, kaktüs virüsü X'in, özellikle kökler kuru olduğunda büyümeyi azalttığı gösterilmiştir.

Virüs hastalıklarının tedavisi yoktur.

Galeri

Notlar

Kaynakça

Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar

Kaktüsgiller


Susannah Cahalan (New York, 1985.), američka spisateljica i novinarka. Rođena je 1985. godine u New Yorku, gdje se školovala i zaposlila u dnevnom listu "The New York Post" kao reporterka. Radila je tamo otprilike godinu dana prateći lokalne teme kada se iznenada teško razboljela od bolesti koja je drastično utjecala na njeno ponašanje, raspoloženje, sjećanje. Nakon što je izliječena ustanovivši da je njen medicinski slučaj u SAD bio jedinstven, odlučila je da ga istraži. Rezultat njenog istraživanja bila je knjiga "Mozak u plamenu: Mojih mjesec dana ludila", koju je objavila 2013. godine, te koja je bila ogroman američki bestseler. Ponosna je dobitnica nagrade za izvrsnost u novinarstvu The Silurian Award of Excellence in Journalism for Feature Writing. Njen slučaj izazvao je veliko zanimanje javnosti, pa je dala niz novinskih i televizijskih intervjua, a po njenoj knjizi snimljen je 2016. godine istoimeni film, Mozak u plamenu. Živi u Jersey Cityju u New Jerseyju.

Izvori

Vanjske poveznice
(eng.)

Američki novinari
New York

Susannah Cahalan


Association des élèves et étudiants musulmans de Guinée (AEEMG) est une association basée en république de Guinée.

Elle fut créée en 1988 à l'université Gamal Abdel Nasser de Conakry conformément à l'article 10 de la loi fondamentale guinéenne.

Historique

L'Association des élèves et étudiants musulmans de Guinée (AEEMG) est créée en 1988 à l'université Gamal Abdel Nasser de Conakry sous le nom comité islamique universitaire (CIU), qui fut changé à l'occasion de son expansion et de l'obtention de son agrément en 1993.

À la suite de cette expansion, l'AEEMG décida de créer la cellule féminine en 1994, qui, par leur motivation, initia plusieurs activités en collaboration avec les bureaux.

L'AEEMG à travers ses objectifs de contribuer à la formation et à l'épanouissement de ses membres, va mettre en place plusieurs activités sur le plan national, par exemple l'organisation du congrès où sont prises les décisions les plus importantes de l'association, comme la révision des statuts et règlements, l'élection du président du comité exécutif national à sa tête Mohamed Fodé Sacko depuis 2018.

Depuis 1999, elle organise tous les deux ans le camp national de formation islamique (CANAFI) qui est un camp qui regroupe des campeurs et des formateurs venus de tous les coins de la Guinée et d'ailleurs pour apprendre leur religion, se préparer pour leur vie professionnelle et s'avoir comment contribuer au développement de la nation.

Cette association étant présente dans plusieurs pays de l'Afrique de l'Ouest, c'est dans ce cadre que l'ensemble de ces associations organisent des rencontres, dénommée l'assemblée générale de l'organisation de la jeunesse musulmane en Afrique de l'Ouest (OJEMAO).

Historique des présidents de 2003 à nos jours

Activités
 Canafi (Camp national de formation islamique)
 Seffem (Séminaire de formation de la femme musulman de Guinée)
 Sifra (Séminaire interne de formation des responsables de l'association)
 Serfoterobe (Séminaire régional de formation technique des responsables des organes de base).

Références

Liens externes

Association ou organisme ayant son siège en Guinée
Organisme fondé en 1988


Podsavezna nogometna liga Rijeka – Prvi razred, također i kao Prvi razred prvenstva Riječkog nogometnog saveza, Područna liga Rijeka – Prvi razred je bila liga četvrtog stupnja nogometnog prvenstva Jugoslavije u sezoni 1969./70.
Sudjelovalo je 12 klubova, a prvak je bio Pomorac" iz Kostrene.

Ljestvica

 Srpske Moravice – tadašnji naziv za Moravice
 "Bribir" prvi dio sezone igrao pod imenom "BSK"

Rezultatska križaljka

 Izvori:

Unutrašnje poveznice
 Riječko-pulska zona 1969./70.
 Podsavezna liga Rijeka – Drugi razred 1969./70.

Vanjske poveznice

Izvori

 "Sportske novosti", 1970. godina
 "Sportske novosti", izdanje od 18. lipnja 1970., str. 14
 Orfeo Tićac, Edo Doričić: 60 godina sporta u Kostreni : 1921-1981, Rijeka, 1986., UDK: 796(497.5 Kostrena) "1921/1981", str. 67-69
 Oskar Valenčić, Slavko Gržinić: Zlatni pir Nogometnog kluba "Klana" : [1931-1981], Rijeka, 1981., UDK: 796.332::061.2(497.13 Klana)"1931/1981", str. 112-115
 Niko Cvjetković: "SD "Borac" Bakar : 1920-1990.", Bakar, 1990., UDK:796(497.13 Bakar)"1920/1990", str. 213-218
 kvarnerski.com, RIJEČKI NOGOMET 1955.-1970. (SPORT jučer&danas – 2), objavljeno 13. rujna 2013., pristupljeno 13. prosinca 2019.
 kvarnerski.com, SAMO NA KVARNERSKOM: NOGOMET RIJEKE i OKOLICE dio 1. (1945-1991), objavljeno 25. srpnja 2013., pristupljeno 13. prosinca 2019.

1969-70 1
Rijeka-1
1969-70 Rijeka

Podsavezna nogometna liga Rijeka – Prvi razred 1969./70.


Zhaoming may refer to:

Zhao Ming of Shang, prehistoric ancestor of the Shang kings
Xiao Tong (501–531), also known as Crown Prince Zhaoming, crown prince of the Liang dynasty
Duan Suying (died 1009), also known as Emperor Zhaoming, emperor of Dali

Zhaoming