Klaviatura (ingiliscə: Keyboard) — informasiyanın kompüterə daxil edilməsi və kompüterin işinin idarə edilməsi üçün nəzərdə tutulmuş qurğu. Kompüter sisteminin əsas qurğularından biri.  Klaviatura, yazı makinasında olduğu kimi, yalnız giriş qurğusudur, çünki informasiya axını ondan bir istiqamətə – klaviaturadan kompüterə doğru hərəkət edir. Mikrokompüterlərdən qabaq yaranmış minikompüterlər və meynfreymlərdən başlanaraq klaviatura və displeyin kombinasiyasına kompüterin konsolu (CONSOLE) deyilib. CON adı (işarəsi) MS-DOS əməliyyat sisteminin sintaksisində mövcuddur, məsələn, bu qurğulardan hər hansı birinə və ya hər ikisinə müraciət etmək üçün istifadə edilir. Kompüter klaviaturalarının hamısında çap simvollarının standart yığını olur və onlar şərti olaraq QWERTY (klavişlərin yuxarı sətrində soldakı hərflərə görə) adlandırılan ardıcıllıqla yerləşir (yazı makinalarının əksəriyyətində olduğu kimi). Klaviaturaların əksəriyyətində kalkulyatora bənzər yardımçı rəqəm klaviaturası da olur. Klaviaturaların hamısında bir sıra xüsusi klavişlər CTRL, ALT və SHIFT, Apple Macintosh klaviaturalarında isə Command, Option klavişləri olur; bu xüsusi klavişlərdən başqa klavişlərin mənasını dəyişmək üçün istifadə edilir. 1995-ci ildə, Windows əməliyyat sisteminin yaradılması ilə əlaqədar olaraq 101 düyməli qurğu 104/105 düyməli qurğu ilə əvəz olunmuşdur.
Sistem bloka qoşulma metodlarına görə klaviaturalar simli və simsiz klaviaturalara ayrılırlar. Simsiz klaviaturada informasiya ötürülməsi infraqırmızı şüalarla həyata keçirilir. Belə  klaviaturaların adətən fəaliyyət radiusu bir neçə metrdən ibarət olur. Siqnalın mənbəyi isə klaviatura olur.
Klaviatura – [lat. clavius] açar deməkdir.

Klaviatura:

 kompüterlərdə verilənlərin daxil və redaktə edilməsi, eləcə də ayrı-ayrı əməliyyatların icrasının idarə olunması üçün müəyyən nizamla düzülmüş klavişləri olan quruluş;
 hər hansı bir mexanizmdə (yazı makinası, hesablayıcı maşın və s.) klavişlərin məcmusu;
 klavişlərin tam sırası.

Klaviaturanın iş prinsipi
Matrisanın bütün horizontal xətləri rezistorların köməyi ilə +5 V güclü toka bağlıdır. Kompüter klaviaturasının iki portu mövcuddur – giriş və çıxış portları. Giriş port matrisanın üfüqi xətlərinə , çıxış portu isə şaquli xətlərə birləşmişdir.Bütün şaquli xətlərdə gərginlik səviyyəsini məntiqi 0 ilə tənzimləyərək, kompüter klaviaturası üfüqi xətlərdə gərginliyin hansı səviyyədə olduğunu sorğulayır. Əgər klaviaturada heç bir düymə sıxılmayıbsa, o zaman üfüqi xətlərdə gərkinlik səviyyəsi məntiqi 1 bərabər olur. (Buna səbəb bütün üfüq xətlərdə rezistorla birləşdirilmiş statik +5 V gərginliyin olmasıdır). Əgər istifadəçi klaviaturada hər hansısa bir düyməni sıxsa, o zaman üfüqi və şaquli xətlər bir-biri ilə bağlanacaqdır. Bu zaman prosessor şaquli xətlərdə olan məntiqi 0 dəyəri üfüqi xətlərə transver edir və nitəcədə də üfüqi xətdə məntiqi dəyər də 0-ra bərabər olur.
Əgər hər hansısa bir üfüqi xətdə mətiqi 0 səviyyəsi yaranırsa, bu zaman klaviatura prosessoru düymə basılmasını fiksasiya edir. Sonra o mərkəzi kompüterə matrisada sıxılmış düymənin sıxılma intesivini və düymənin nömrəsini göndərir.Klaviaturanın mikroprosessoru kompüterə siqnalı göndərərkən  o yalnız basılan düymənin harda yerləşdiyini söyləyir. Siqnalın emal edilməsi üçün, kompüter aldığı siqnalı sıxılmış düyməyə əsasən lazımı dəyərə çevirir. Xüsusi elektron siyahıda – kodirovka cədvəli – hər klaviatura düyməsinə uyğun olaraq ikili simvolla təhlil edir. Gələcəkdə isə məlumatların emalı prosesi sözügedən ikili simvollardan istifadə ediləcəkdir.

Görmə əngəllilərin istifadəsi üçün klaviatura
Klaviaturanın F və J klavişləri üzərində kiçik və qabarıq xətt var. Görmə əngəlləri şəxslər bu qabarıq xətlər ilə F və J klavişlərinin yerini bildikdə qalan klavişlərin də yerini bilmiş olurlar. Ancaq bunun üçün əvvəlcədən bu klavişlərin ətrafındakı hərfləri əzbərləmək lazımdır.

Ədəbiyyat
 İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı,
 R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
 A.İ.Qurbanov, E.M. Məmmədov, A.S.Hüseynova Kompüter texnikası və proqramlaşdırma-Bakı:- "Təhsil" NPM, 2010.- 169 s.

Həmçinin bax
AT klaviaturası

Xarici keçidlər
http://compboard.az/kompüter/3389
 Klaviatura trenajoru – Azərbaycan düzülüşü

İnformatika
Kompüterin periferiya qurğuları

Klaviatura


La bataille navale du cap Celidonio est livrée le  en mer Méditerranée orientale, à l'extrémité orientale du golfe d'Antalya, entre la Toscane et l'Empire ottoman.

La marine toscane

Création du duc de Florence, Cosme , la marine toscane nait en 1547 avec la construction d'une première galère et l'établissement d'une base navale à Portoferraio, sur l'île d'Elbe. Cosme renforce son embryon de flotte avec des achats de bâtiments à l'Espagne ou Venise et engage des équipages grecs, corses, génois ou vénitiens, les Toscans n'ayant pas de traditions navales et donc pas de marins. Les débuts sont difficiles et la petite flotte toscane qui participe modestement aux grandes expéditions navales espagnoles, perd deux navires face aux Turcs lors du désastre de Djerba en 1560.

Cosme  réalise rapidement que le recours à des équipages mercenaires n'est qu'un pis-aller et, s'inspirant de l'institution des chevaliers de Malte, il crée sur ce modèle l'ordre des chevaliers de Saint-Étienne qui recrute parmi les jeunes nobles toscans, qui, en contrepartie de bénéfices ecclésiastiques et de privilèges fiscaux, doivent servir en mer pendant trois ans tout en acquérant des connaissances nautiques et militaires. Le prestige de l'ordre attire bientôt des candidats de diverses nationalités, mais la majorité de ses membres restera toscane. L'enthousiasme de Cosme I pour les choses de la mer finit par porter ses fruits : sa flotte participe brillamment à la bataille de Lépante en 1571 et un an plus tard, elle se compose de 11 galères, 2 grosses galéasses, 2 galions et six frégates, sans compter les transports, manœuvrés par des équipages de qualité, emmenés par 100 chevaliers de Saint-Étienne. Cependant, l'arrêt des subsides espagnols indispensables à l'entretien de cette petite armada entraîne une diminution substantielle de cet effectif.

L'œuvre de Cosme  se poursuit néanmoins avec le grand-duc Ferdinand I (1587-1609). Les chevaliers de Saint-Étienne, devenus de redoutables coureurs des mers, mènent sous son règne de nombreuses attaques et raids contre les navires barbaresques ou ottomans et remportent la plus belle victoire de leur histoire au cap Celidonio, en s'emparant du convoi d'Alexandrie.

La bataille

En 1608, Guillaume de Gadagne de Beauregard est nommé général des galères de la flotte du Grand-duché de Toscane. À la fin de l'été, il prend le commandement d'une escadre de 7 navires (4 vaisseaux et 3 galères) avec lesquels il se propose de saisir le riche convoi annuel que les Turcs font partir d'Alexandrie pour Constantinople et qui transporte le tribut d'Égypte.

Le convoi, composé de 42 navires de transport et d'escorte, est surpris par les Toscans à hauteur du cap Celidonio (actuellement Gelidonya). La galère-amirale ottomane est coulée par les bordées du Saint-Jean Baptiste et du Saint-Christophe et la défaite du plus puissant des bâtiments turcs entraîne la fuite éperdue des autres navires. Ils sont poursuivis jusqu'à Famagouste par les vainqueurs, qui s'emparent de 9 d'entre eux ainsi que d'un immense butin et capturent près de 1800 prisonniers. Sur le chemin du retour, Beauregard s'empare encore d'un autre navire chargé de plus de .

Cette brillante victoire rapporte à la Toscane près d'un million de ducats, soit une somme égale au revenu produit par le Grand-Duché pendant deux ans. En outre, six cents esclaves sont libérés.

Sources

 Jacopo Riggucio Galluzi, Histoire du Grand Duché de Toscane sous le gouvernement des Médicis page 503 et suivantes consultable en ligne ici

Bataille navale impliquant l'Italie
Bataille de 1608
Bataille navale impliquant l'Empire ottoman

Bataille du cap Celidonio


An Lonchorhina orinocensis in uska species han Chiroptera nga ginhulagway ni Linares ngan Juhani Ojasti hadton 1971. An Lonchorhina orinocensis in nahilalakip ha genus nga Lonchorhina, ngan familia nga Phyllostomidae. Ginklasipika han IUCN an species komo nadudultan. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Lonchorhina

Lonchorhina orinocensis


The European Diving Championships are biennial diving competitions, organized by LEN. The meet features divers from Europe, competing in events on 1-meter and 3-meter springboards and on 10-meter platform. The meet has traditionally been held in June.

History

Diving was an integral part of the European Aquatics Championships since its introduction in 1926.

A separate Diving Championships were first held in 2009 in Turin, and featured 10 events: individual diving from 1-meter springboard, 3-meter springboard and 10-meter platform among both men and women, and synchronized diving from 3-meter springboard and 10-meter platform among both men and women as well. The team event was added for the second edition of the Championships in Turin. Synchronized mixed diving events on 3-meter springboard and 10-meter platform were added for the fifth edition of the Championships in Kyiv.

Winners in the diving portion of the European Aquatics Championships event and in the separate European Diving Championships are both considered European champions, with new champions effectively being crowned annually.

A country that receives the most total points during the Championships officially becomes the European diving champion. The number of points is determined by results of all finalists, not only the medal holders. The 2017 European diving champion was Ukraine.

The most recent edition, the  sixth edition was held between 5 and 11 August 2019 in Kyiv.

The seventh edition of the standalone European Diving Championships, for 2023, will be held in Poland in June 2023 as part of the 2023 European Games along with the European Artistic Swimming Championships.

Editions

Medal table
As of after 2019 edition. Source:

See also
 European Junior Diving Championships

References

External links
 Ligue Européenne de Natation LEN Official Website

LEN competitions
International diving competitions

European Diving Championships


北比布駅(きたぴっぷえき)は、北海道(上川総合振興局)上川郡比布町北5線11号にあった北海道旅客鉄道(JR北海道)宗谷本線の駅(廃駅)である。事務管理コードは▲121807。駅番号はW35。

歴史
比布村(当時)に隣接する永山村(当時)で1947年(昭和22年)に北永山仮乗降場(現:北永山駅)が開設された後、村内で駅の開設機運が高まり、1954年(昭和29年)より期成会が設置され運動が本格化、翌年の気動車列車運行開始に伴い南比布駅とあわせ仮乗降場として開設された。

廃止直前の2020年3月14日改正時点では、一部の普通列車のみが停車し、下り6本・上り4本のみ停車していた。

年表
 1955年(昭和30年)12月2日:日本国有鉄道宗谷本線の北比布仮乗降場(局設定)として開業。旅客のみ取扱い。
 1958年(昭和31年):地元住民の受益者負担により待合所(初代)が設置される。
 1959年(昭和34年)11月1日:駅に昇格。北比布駅となる。旅客のみ取扱い。
 1987年(昭和62年)4月1日:国鉄分割民営化により、北海道旅客鉄道(JR北海道)の駅となる。
 2014年(平成26年)10月23日:待合所(初代)が老朽化の為に解体。のちに更新される。
 2019年(令和元年)12月3日:JR北海道が沿線自治体に対し、宗谷本線活性化推進協議会を通じて当駅含む29駅について、自治体による維持管理もしくは費用負担による存続か、2021年(令和3年)3月での廃止かの方針を2020年3月までに報告するよう要請。
 2020年(令和2年)
 3月5日:同日までに比布町が当駅の廃止を容認。
 3月9日:同日招集の令和2年度第1回比布町議会定例会にて示された町政執行方針にて、比布町長の村中一徳が当駅の令和2年度末での廃止容認の判断を表明。
 3月27日:宗谷本線活性化推進協議会が、当駅の廃止を容認。
 10月中旬:駅名標が盗難に遭っていたことが判明。
 2021年(令和3年)3月13日:利用者減少に伴い、同日のダイヤ改正で廃止。

駅名の由来
「比布」の北部にあることから。

駅構造
単式ホーム1面1線を有する地上駅。ホームは線路の東側(稚内方面に向かって右手側)に存在した。分岐器を持たない棒線駅となっていた。

仮乗降場に出自を持つ開業時からの無人駅で駅舎は無かったが、ホーム北側の出入口附近に待合所を有した。コンクリートブロック造りの待合所(2014年10月23日に解体され、南比布駅と同形の扉付きの新しい待合所となった)と木製デッキのホームとなっていた。ホームは稚内方にスロープを有し駅施設外に連絡していた。ホームの有効長は1両分であった。便所は設置されていなかった。

利用状況
 1962年(昭和37年)の1日平均乗車人員は50人。
1992年度(平成4年度)の1日乗降客数は10人。
 2011 - 2015年(平成23 - 27年)の乗車人員(11月の調査日)平均は「1名以下」。
 2013 - 2017年(平成25 - 29年)の乗車人員(特定の平日の調査日)平均は0.6人。
 2014 - 2018年(平成26 - 30年)の平均乗客数は0.4人、乗降人員調査(11月の調査日)平均は「1名以下」。
 2015 - 2019年(平成27 - 令和元年)の乗車人員(特定の平日の調査日)平均は0.4人、乗降人員調査(11月の調査日)平均は「1名以下」。

駅周辺
上川盆地の稲作地帯の中にある。ホームからは大雪山系の山々が望める。

 北海道道520号鷹栖東鷹栖比布線
 比布川
 道北バス「北5線11号」停留所

隣の駅
 北海道旅客鉄道(JR北海道)
 宗谷本線(廃止時点)
 比布駅 (W34) - 北比布駅 (W35) - 蘭留駅 (W36)

脚注

注釈

出典

JR北海道

新聞記事

関連項目

 日本の鉄道駅一覧

外部リンク
 北比布|駅の情報検索(時刻表・バリアフリー)|駅・鉄道・旅行|JR北海道- Hokkaido Railway Company
 この秋は比布町へ急げ!建築から半世紀、南・北比布駅の待合所が解体

比布町の廃駅
たひつふ
北海道旅客鉄道の廃駅
日本国有鉄道の鉄道駅
きたひつふえき
1959年開業の鉄道駅
2021年廃止の鉄道駅

北比布駅


Walog ang Gotadalen sa Noruwega. Nahimutang ni sa munisipyo sa Hadsel ug lalawigan sa Nordland Fylke, sa amihanang bahin sa nasod,  km sa amihanan sa Oslo ang ulohan sa nasod. Ang Gotadalen nahimutang sa pulo sa Valholmen.

Ang klima klima sa kontinente. Ang kasarangang giiniton  °C.  Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa  °C, ug ang kinabugnawan Enero, sa  °C.

Saysay

Ang mga gi basihan niini

Mga walog sa Nordland Fylke

sv:Gotadalen

Gotadalen


330. medicinska brigada je medicinska brigada Kopenske vojske Združenih držav Amerike.

Odlikovanja
  Predsedniška omemba enote

Glej tudi
 Vojaško zdravstvo Kopenske vojske ZDA

Medicinske brigade Kopenske vojske Združenih držav Amerike
Brigade druge svetovne vojne
Vojaške enote, ustanovljene leta 1944

330. medicinska brigada (ZDA)


Die Saison 1963/64 war die achte Spielzeit der drittklassigen Verbandsliga Westfalen. Meister wurde Eintracht Gelsenkirchen, die in der folgenden Aufstiegsrunde den Sprung in die Regionalliga schafften. Aus der Gruppe 1 stiegen die SpVgg Fichte Bielefeld, Union Herford, SuS Lage und die SpVg Marl, aus der Gruppe 2 der BV Brambauer, der TuS Iserlohn und der SV Sodingen ab. Aus der Regionalliga stiegen die SpVgg Herten, der Lüner SV und die Sportfreunde Siegen ab. Aus den Landesligen stiegen Arminia Bockum-Hövel, der SV Brackwede, die SG Castrop-Rauxel, der VfL Klafeld-Geisweid 08 und die Amateure des FC Schalke 04 auf.

Legende

Tabellen

Gruppe 1

Entscheidungsspiele um Platz neun

Zur Ermittlung des Teilnehmers am Entscheidungsspiel gegen den Abstieg mussten sechs punktgleiche Mannschaften eine Entscheidungsrunde absolvieren, bei der jede Mannschaft jeweils zwei Heim- und zwei Auswärtsspiele bestreiten musste. Die Partien des dritten Spieltags wurden auf neutralen Plätzen ausgetragen: Gladbeck spielte in Herringen gegen Bielefeld, Hamm in Lünen gegen Erle und Erkenschwick in Recklinghausen gegen Datteln. Der letzte dieser Runde musste ein Entscheidungsspiel gegen den 13. der Gruppe 2 austragen. Die Entscheidung fiel am letzten Spieltag im Spiel Bielefeld gegen Erle. Die Bielefelder brauchten einen Sieg während Erle ein Unentschieden reichte. Das Spiel endete torlos.

Gruppe 2

Entscheidungsspiele um Platz zwölf
Die punktgleichen Mannschaften aus Ickern und Wattenscheid mussten ein Entscheidungsspiel austragen. Das Spiel fand am 13. Juni 1964 vor 500 Zuschauern in Dortmund-Hombruch statt. Ickern gewann das Spiel und sicherte damit den Klassenerhalt, während Wattenscheid noch ein Entscheidungsspiel gegen den Abstieg austragen musste.

|}

Westfalenmeisterschaft

Die beiden Gruppensieger ermittelten in Hin- und Rückspiel den Westfalenmeister. Die Spiele fanden am 10. und 16. Mai 1964 vor jeweils 4.000 Zuschauern statt.

|}

Da beide Mannschaften punkt- und torgleich waren und die Auswärtstorregel noch nicht galt wurde am 18. Mai 1964 im neutralen Castrop-Rauxel ein Entscheidungsspiel angesetzt. Eintracht Gelsenkirchen gewann vor 4.000 Zuschauern mit 2:0 und qualifizierte sich für die Aufstiegsrunde zur Regionalliga West.

|}

Entscheidungsspiel gegen den Abstieg

Der 14. der Staffel 1 und der 13. der Staffel 2 mussten in einem zusätzlichen Entscheidungsspiel einen weiteren Absteiger ausspielen. Das Spiel fand am 28. Juni 1964 vor 500 Zuschauern in Bockum-Hövel statt.

|}

Literatur

Weblinks
 Verbandsliga Westfalen 1963/64
 Dortmunder SC 95 - Meister in der Verbandsliga 1963/64
 Verbandsliga 1 1963/64 bei Westfalenkick.de
 Verbandsliga 2 1963/64 bei Westfalenkick.de

Fußballsaison 1963/64
1964

Fußball-Verbandsliga Westfalen 1963/64


国府町(こくふちょう、こくぶちょう、こくふまち、こうちょう、こうまち)

旧自治体

関東地方
 国府町 (神奈川県) - 神奈川県 中郡 国府町(こくふまち)。1954年、合併により大磯町となる。

中部地方
 国府町 (岐阜県) - 岐阜県 吉城郡 国府町(こくふちょう)。2005年、高山市へ編入。
 国府町 (愛知県) - 愛知県 宝飯郡 国府町(こうちょう)。1943年、合併により豊川市となる。

中国地方
 国府町 (鳥取県) - 鳥取県 岩美郡 国府町(こくふちょう)。2004年、鳥取市へ編入。
 国府町 (島根県) - 島根県 那賀郡 国府町(こくふまち)。1969年、浜田市へ編入。

四国地方
 国府町 (徳島県) - 徳島県 名東郡 国府町(こくふちょう)。1967年、徳島市へ編入。

地名

関東地方
 国府町 (結城市) (こくぶちょう) - 茨城県 結城市の地名。
 国府町 (栃木市) (こうまち) - 栃木県 栃木市の地名。

中部地方
 国府町 (豊川市) (こうちょう) - 愛知県 豊川市の地名。

近畿地方
 国府町 (鈴鹿市) (こうちょう) - 三重県 鈴鹿市の地名。

関連項目
国府 (曖昧さ回避)
国府村

国府町


Collegium sextae classis ad Viam Collium, Anglice Hills Road Sixth Form College est schola publica coeducationalis Cantabrigiae in Anglia sita, quae solum in forma sexta plenum graduum AS et A curriculum circa 2100 iuvenibus annos ab 16 ad 18 habentibus ex regione circumdante, ac cursus varissimos circa quattuor milibus discipulorum omnium annorum ad tempus in ratione educationis adultorum in classibus interdiu nocteque habitis praebet.

Notae

Nexus externi

 Situs publicus

Cantabrigia
Scholae Angliae


Lutrebois (Lauterbaach en luxembourgeois, Lauter-bach en allemand, Lutrubwè en wallon) est un village de l'ancienne commune de Villers-la-Bonne-Eau. Avec Villers-La-Bonne-Eau  il fait aujourd'hui partie de la commune de Bastogne dans la province de Luxembourg (Région wallonne de Belgique).

Le village au fil de l'histoire
Par sa situation géographique, Lutrebois a son histoire principalement liée à celle de la ville de Bastogne. Le village est situé dans la première couronne de villages autour de la ville, à  au sud. Losange () et sa seigneurie au Moyen Âge ainsi que Villers-la-Bonne-Eau () et sa cure paroissiale colorent localement la vie des habitants.

Lutrebois fait partie du bassin du Rhin. Son ruisseau a sa source au cœur du village et se jette dans la Sûre en dessous de l'ancien hameau de Romeldange.

Au plan archéologique, quelques haches ont été découvertes dans la région, en particulier la hache «du fond de bois Tagnon » retrouvée entre Lutrebois et Lutremange lors de travaux de défrichement.

Au , on trouve, aux sources de la Haute-Sûre, les Sègnes (Segni), une tribu celte ou germanique selon Jules César dans son Commentaires sur la Guerre des Gaules, Livre VI, 32. Elle est située entre les Eburons et les Trévires. Les Sègnes vivent de la forêt, de l'élevage et de la culture de terres défrichées dans des hameaux espacés de .

Au , on trouve mention de la seigneurie de Losange. Vers , elle fut acquise par l'abbaye de Stavelot sous l'empereur Henri III et la prélature de l'abbé Poppon.

En 1443, le Duché de Luxembourg, constitué depuis 1335, est cédé aux États Bourguignons à la suite d'endettements successifs.

Une trace écrite de Lutrebois se rencontre sur un registre de 1469, le « Chasse-ménages de la prévôté de Bastogne » dressé pour le Duc de Bourgogne, Charles le Téméraire. Lutrebois (Luterbay) fait partie à cette date de la mairie de Doncols. Cette mairie, gouvernée à l'époque par un mayeur et deux échevins, était redevable d'un fermage à la prévôté de Bastogne dont elle était soumise pour la moyenne et la haute justice. Doncols comprend, avec Lutrebois, les hameaux et villages de Sonlez (Soller), Grumesaux (Grümelscheid), Nortenge (Noertrange), Wanderlez (Wanderley), Herlez (Berlé), Hardelange (Harlange), Wartrenge (Watrange), Tarchamps, Bra (Bras), Harzy, Wardeim (Wardin), Nevel (Neffe), Pisory (Bizory), Luserie (Luzery), Mons (Mont), et Marvie. Le document recense à cette époque pour Lutrebois 10 maisons et un franc-homme.

On apprend l'existence d'un moulin au  et le nom de quelques habitants grâce aux archives du Château de Losange : "Le 31 juillet 1531, en présence de Jean Henrion, de bras, établi lieutenant prévôt, Jean Darimont, Robert de Recogne (Recougne), Henry de Vaulx, Guillaume Stolpert, Jean Billart et Henry Deschamps, hommes de la Salle de Bastogne, Jean Wathelez, de Lutrebois et Marie, sa femme, Henri Wathelez et Catherine Collignon Wathelez et Jeannette, Collez et sa femme, Françoise, Jean Wathelez le jeune, Peith Catherine et Jeannette, célibataires vendent à Robert de Vaulx, lieutenant-prévôt de Bastogne, leur moulin et ses dépendances avec le cours d'eau à Lutrebois, pour le prix de 60 écus au soleil. Cette somme est destinée à payer les dettes laissées par leurs parents".

On a l'identité d'un franc-homme du village, d'abord dans une lettre du  mentionnant Joseph Kawet; ensuite celle de Jean Cawet en 1596, le même cité à Bastogne le .

En 1628, François de Vaulx, prévôt de Bastogne, achète les droits seigneuriaux à Losange. La seigneurie se compose alors des hameaux de Lutrebois, Watungen (Watrange), Harlingen (Harlange), Boulaide et Livarchamps. Disposant uniquement de la rente foncière au départ, la seigneurie sera une juridiction haute jusqu'en 1794.

En 1763, Jean Henri Louis, résidant à Lutrebois, requit auprès de l'impératrice Marie-Thérèse d'Autriche d'être fait bourgeois forain de Bastogne. Marié à une fille de bourgeois de Bastogne, fils d'un bourgeois d'Houffalize, il obtint satisfaction "sans trop de peine, même si certains en la prévôté contestaient son droit à la bourgeoisie".

L'annexion par la France de nos régions en 1795 conduira à une refonde des mairies. Losange, Villers-la-bonne-eau, Lutremange, La Haye, Chiversoux, Remoifosse et Livarchamps quittent la mairie de Hotte, tandis que Lutrebois quitte celle de Doncols pour former ensemble une nouvelle commune autour de Villers-la-bonne-eau. La commune est intégrée à l'arrondissement de Sibret et à la sous-préfecture de Neufchâteau dans le nouveau département français des forêts avec Luxembourg comme chef-lieu.

Après la défaite napoléonienne de Waterloo et le Congrès de Vienne de 1815, le Royaume des Pays-Bas est réunifié sans le Duché de Luxembourg, qui, bien que sous la régence de Guillaume d'Orange-Nadeau, reste indépendant et est élevé au titre de Grand-Duché dans la Confédération Germanique  (Deutscher Bund) avec une garnison prussienne à Luxembourg. Les excès du souverain néerlandais et la Révolution belge de  1830 divisent les Luxembourgeois germanophones. Les grandes puissances élaborent, le , le traité dit des XXIV articles prévoyant la scission du Luxembourg. La séparation n'est qu'effective qu'en 1839, après le traité de Londres. Le territoire de Lutrebois se voit border cette nouvelle frontière en intégrant la nouvelle Province belge de Luxembourg avec Arlon comme chef-lieu et Bastogne comme arrondissement.

Lutrebois demeure dans la commune de Villers-la-Bonne-Eau jusqu'en 1977, date de sa fusion avec Bastogne. Son dernier bourgmestre est le comte Patrick dUdekem d'Acoz. L'école communale est fermée à cette époque où le village compte 18 maisons pour 70 habitants.

La chapelle Saint-Thibaut
Une petite chapelle est mentionnée dès 1770 au centre du village, sur le flanc nord. La chapelle est rattachée à l'église de Villers-la-Bonne-Eau. La paroisse de Villers-la-Bonne-Eau est desservie depuis le milieu du 13è par les Chanoines du prieuré Ste Catherine à Houffalize. Ces chanoines suivent la Règle de St Augustin. Ils occuperont la cure jusqu'en 1794. La paroisse est liée à l'église mère de Nives qui fait partie du concile (doyenné) de Bastogne. Le concile de Bastogne est dans la partie sud du diocèse de Liège, appelée archidiaconé d'Ardenne.

La paroisse quitte le diocèse de Liège en 1803 à la suite de la création du département des forêts sous l'occupation française. Elle rejoint ainsi la juridiction ecclésiastique du diocèse de Metz en étant liées aux paroisses du nouveau canton de Sibret dont la cure de Nives reste le centre. Sous Napoléon, la chapelle de Lutrebois est fermée en 1807 en raison de son « inadaptation » à recevoir la population pour le culte divin. La chapelle castrale de Losange reste quant à elle desservie. En 1823, le village, avec le territoire du Luxembourg quitte le diocèse de Metz pour rejoindre celui de Namur. Après l'indépendance de la Belgique, la chapelle Saint-Thibaut est réhabilitée, le . La paroisse est intégrée au doyenné de Nives en 1837

En 1871, une chapelle plus grande est construite cette fois côté sud de la vallée. Les peintures sont réalisées en 1920. L'annexe de la sacristie est terminée en 1929. Détruite à l'offensive de , la chapelle est rebâtie en amont en 1957, perpendiculaire à la route. Elle est rectangulaire à pans coupés. L'édifice compte une sacristie située du côté sud du chœur et un jubé au-dessus du hall d'entrée. En 1979, la paroisse de Villers-la-bonne-Eau quitte le doyenné de Sibret dont elle fait partie depuis 1920 et est incorporée au doyenné de Bastogne. Avec la participation du fond des dommages de guerre, les vitraux de la chapelle sont replacés en 1985. La cure paroissiale est occupée pour la fonction jusqu'en 2007.

À la chapelle de Lutrebois, comme au cimetière local, sont rattachés les villages de Remoifosse et de Losange.

Lutrebois au cœur de la bataille des Ardennes
Si l'encerclement de Bastogne est connu comme un des lieux névralgiques de la bataille des Ardennes de , Lutrebois, situé à 5 km au sud sur une ligne de front des plus disputée, est un village meurtri au regard de l'acharnement des troupes allemandes. Libre depuis  de quatre années d'occupation, les habitants sont de nouveau sous le joug allemand dès le  lors de l'offensive du maréchal Gerd von Rundstedt. L'envahisseur n'est repoussé définitivement que le .

Le mardi  les blindés américains sont positionnés sur les hauteurs nord de Lutrebois. Face à l'attaque allemande, ils opèrent un repli stratégique sur Marvie et au nord de Remoifosse pour défendre les hauteurs de Bastogne. Le village est assiégé le jour même. Il est une première fois libéré le  de la  parachutiste allemande par la  d'infanterie américaine du général G.S. Patton. Les Américains arrivent à Lutrebois après la prise du château de Losange et la conquête difficile des bois séparant les deux localités. Face à la percée américaine et à l'établissement d'un corridor avec Bastogne, le général H. E. von Manteuffel lance une opération tenaille destinée à couper la N4. Situé à moins d'un kilomètre de la Nationale, Lutrebois est un point stratégique. La  de la volksgrenadiere et la  division blindée S.S., en renfort, reprennent le village dès le . Il s'ensuit un déluge de feu dans cette poche d'Harlange, Lutremange, Villers-La-bonne-Eau et Lutrebois car l'épaisseur de la couche de neige, le verglas et les escarpements fortement boisés constituent une difficulté pour la reconquête du terrain par l'armée américaine. Le village change de mains à plusieurs reprises. Les terres sont labourées par les obus, les bois déchiquetés, les maisons démolies. Cinq maisons subsistent à Lutrebois, les deux-tiers ont été détruites. Le , le village, occupé au deux-tiers, est encore une ligne de front. Le jeudi 4, il est définitivement libéré par la  américaine.

Les habitants de Lutrebois vivent des moments providentiels comme le bombardement de la chapelle le jour de Noël, quelques instants après que des civils l'aient quittée. Il en est un autre, le  pour Ernest Zevenne, 35 ans, lorsque le lieutenant allemand Werner Kuln pénètre dans sa maison, route de Villers, où il est en compagnie de Marcel Colson, 37 ans. Le S.S., pistolet en main, les fait monter par le chemin qui conduit au château de Losange. Lorsqu'il charge son pistolet, Ernest Zevenne bondit dans la campagne enneigée. Son ami, lui, est abattu sur le coup. En 1946, Mr. Zevenne, reconnaît, sans hésitation au tribunal militaire de Dachau, le criminel nazi au milieu de quarante autres. Kuln est condamné à mort. Mais Lutrebois connaît aussi des familles touchées par le deuil. Le , Marie Kemp, 54 ans, son frère Edouard, 58 ans, et sa fille Gilberte, 15 ans, tous les trois sont tués par un obus qui traverse une voûte bétonnée de l'étable. Parmi les victimes, on doit ajouter également Ghislain Louis, 24 ans et fils unique, décédé en mars à la suite d'une longue fièvre. Enfin, en août 45, Edouard Desset, 40 ans et père de trois enfants, est victime d'un éclat d'obus lors de la destruction à l'explosif d'un mur de maison dans le village.

Un monument en hommage à la  d'infanterie américaine a été érigé entre Villers-la-bonne-Eau et Lutremange en souvenir des durs combats de la poche d'Harlange, encore appelée triangle de la désolation. A proximité, le long de la même route, se trouve une croix à la mémoire des défunts de la paroisse décédés durant l'offensive.

La Reine Mathilde de Belgique et Lutrebois

La Reine Mathilde d'Udekem d'Acoz a été baptisée en la chapelle de Lutrebois le dimanche , fête de Notre-Dame de Lourdes, par l'abbé Jean Godenir, curé de Villers-La-Bonne-Eau. Une épitaphe située près de l'autel de la Vierge rappelle l'évènement.

Plusieurs membres de la famille de la Reine Mathilde de Belgique sont enterrés au cimetière de la localité : son père, le Comte Patrick d'Udekem d'Acoz (+2008) et sa sœur Marie-Alix (+1997). Sont présents également ses grands-parents maternels : le Comte Léon Michaël Komorowski (+1992) et son épouse, la Princesse Zophia Maria Sapieha (+ 1997).

Nature
Le sentier de grande randonnée 15 traverse Lutrebois.

Notes et références

Bastogne
Village en Wallonie

Lutrebois


Le Fletcher FBT-2 est un avion d'entraînement de base qui fut refusé par l'USAAC mais donna naissance à une version bombe planante et à un drone.

Fletcher FBT-2
Biplace en tandem d'entraînement militaire à cabine fermée dessiné par Wendell Fletcher. Monoplan à aile basse et train classique fixe, il se caractérisait par des ailes et des surfaces d'empennage réalisées en contreplaqué collé symétriques, donc interchangeables, pour faciliter la construction et les réparations.

Le FBT 2 est un avion entièrement en contreplaqué à revêtement travaillant. La structure du fuselage est de conception monocoque complète avec une série de cloisons en pli d'épicéa auxquelles le revêtement en Plasti-Ply à deux plis est collée.

Le prototype [NX28368] fut essayé sans succès en 1941 par l'USAAC puis converti en Fletcher CQ-1.

Fletcher CQ-1
En 1941 l'USAAC lança un programme d'avions destiné à permettre la télécommande en vol d'engins cibles non pilotés. Trois prototypes furent commandés pour des essais comparatifs, Fletcher CQ-1, , et Beech CQ-3. Ce programme sera par la suite annulé mais le prototype Fletcher FBT-2 fut modifié en Fletcher YCQ-1A [41-38984] monoplace avec train tricycle et effectuera des essais en vol en 1943.

Fletcher BG-1
10 Fletcher CQ-1 furent commandés comme bombes planantes XBG-1 en 1942 [42-46892/42-46901]

Fletcher PQ-11
Le prototype Fletcher YCQ-1 reçut finalement un moteur Pratt & Whitney R-985 de  pour atteindre une vitesse supérieure à . Deux lots de 50 exemplaires furent commandés par l'USAAF, commande annulée quand le choix se reporta sur les drones .

Références

 aerofiles.com

Avion militaire de la Seconde Guerre mondiale
Avion d'entraînement de l'US Army Air Forces
Drone des Forces armées des États-Unis
Avion monomoteur
Avion à hélices

Fletcher FBT-2


Kenneth MacMillan (* 16. Juni 1939 in London) ist ein britischer Kameramann.

Leben

MacMillan absolvierte Ende der 1950er Jahre seine Ausbildung an der ehemaligen London School of Printing and Graphic Arts. Im Anschluss arbeitete er zunächst im Bereich der Werbung. Ab 1961 arbeitete er bei der BBC, die er Mitte der 1980er Jahre wieder verließ, um als eigenständiger Kameramann tätig zu sein. Von 1969 bis einschließlich 2002 war er an mehr als 30 Film- und Fernproduktionen als Kameramann beteiligt. 2006 ging er in den Ruhestand.

Bei den British Academy Film Awards 1990 erhielt er für seine Arbeit an Henry V. eine Nominierung. 1983 hat er einen BAFTA TV Award erhalten, 1986 und 1987 folgten zwei weitere Nominierungen für den British Academy Film Award.

1995 wurde MacMillan mit dem CableACE Award ausgezeichnet.

Filmografie (Auswahl)
 1987: Das Mädchen mit den Wunderhölzer (The Little Match Girl)
 1987: Making Waves (Kurzfilm)
 1988: Ein schicksalhafter Sommer (A Summer Story)
 1989: Henry V.
 1991: King Ralph
 1992: Von Mäusen und Menschen (Of Mice and Men)
 1995: Circle of Friends – Im Kreis der Freunde (Circle of Friends)
 1997: Die Abbotts – Wenn Haß die Liebe tötet (Inventing the Abbotts)
 1998: Fast Helden (Almost Heroes)

Weblinks

Einzelnachweise

Kameramann
Brite
Geboren 1939
Mann

Kenneth MacMillan (Kameramann)


Apatosaurus est genus dinosauriorum cuius reliquae in saxis a circa 154 usque ad circa 150 milliones annorum depositae inveniuntur, tempore Iurassici Superioris appellato, periodus Aevi Iurassici. Apatosaurus magnitudine fuit unus e maximis dinosauriis iam repertis. Nomen Brontosaurus, antea nomen dubium habitum, nunc validum est. Studium reliquarum anno 2015 factum monstrat animal antea Brontosaurum appellatum Apatosauro satis differre ut genere suo egeat.

Notae

Nexus externi

Dinosauria Iurassica
Nomina dubia
Ornithischia
Taxa Marsh
Taxa 1877

Apatosaurus


Ben Ellwood (* 12. marec 1976, Canberra, Austrália) je bývalý austrálsky profesionálny tenista.

Finálové účasti na turnajoch ATP (1)

Štvorhra - prehry (1)

Externé odkazy

Narodenia v 1976
Žijúci ľudia
Austrálski tenisti

Ben Ellwood


Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi () — tam adı Şihabəddin Əbülfütuh Yəhya ibn Həbəş ibn Əmirək Sührəvərdi olan XII əsr Azərbaycan və İran filosofu, sufi, İşraqilik fəlsəfi məktəbinin banisi. İslam mistisizminin ən mühüm nümayəndələrindən biri olan Sührəvərdi eyni zamanda "Şeyx əl-Məqtul" və "Şeyx əl-İşraq" ləqəbləriylə də tanınmışdır.

Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin onlarla əsərinin müxtəlif tarixdə köçürülmüş yüzə yaxın əlyazma nüsxəsi dünyanın otuzdan çox kitabxanası, əlyazmaları fondunda saxlanılır. Onların əksəriyyəti AMEA Əlyazmalar İnstitutunda, Sankt-Peterburqda Şərqşünaslıq İnstitutunda, Türkiyədə Sultan Fateh, Yusif Ağa, Əsəd Əfəndi, Saray III Əhməd, Raqib, Rza Paşa, Aşir, Cərullah, Aya Sofiya Muzeyi, İstanbul universiteti, Laləli, Nuri Osmaniyyə, Emniyyə, Şəhid Əli Paşa kitabxanalarında, İranda Astan-qüds Rəzəvi, Səltənət, Milli, Şura Məclisi, Tehran Universiteti, Sepəhsalar ali mədrəsəsi, Firdovsi milli kitabxanalarında, Suriyada Zahiriyyə, Misirdə Xidiviyyə, Dar əl-kütub, Bələdiyyə kitabxanalarında, İraqda Bağdad universiteti kitabxanasında, Hindistanda Bankipur kitabxanasında, İngiltərədə Britaniya muzeyi kitabxanasında və Fransada Paris Milli Kitabxanasında saxlanılır.

Adı
Şihabəddin filosofun ləqəbidir. Şəmsəddin Şəhrəzuri "Şihab əl-millə və-l-haqq və-d-din" (millətin, haqqın və dinin axan ulduzu) yazır. Əleyhdarları isə sadəcə Şihab (əş-Şihab – axan ulduz) yazırlar. Filosofun künyəsi Əbülfütuh "Qələbələr atası" mənasını verir. Sührəvərdinin öz adı isə mənbələrdə müxtəlif şəkildə qeyd edilmişdir. Bu məsələ ilə xüsusi maraqlanan ibn Xəllikan onun haqqında yazır: "Deyilmişdir: onun adı Əhməddir, deyilmişdir onun künyəsi, yəni Əbülfütuh elə onun adıdır." Həkim Əbülabbas Əhməd ibn Əbi Useybiə Xəzrəci "Təbiblərin təbəqələri" kitabında qeyd etmişdir ki, həmin Sührəvərdinin adı Ömərdir, atasının adını isə qeyd etməmişdir.

Zəkəriyyə Qəzvini və onun kitabının şərhçisi Əbdürrəşid Bakuvi, həmçinin Səlahəddin Səfədi Şihabəddin Sührəvərdinin adının Məhəmməd olduğunu yazmışlar. Qütbəddin Şirazi filosofun adının Ömər olduğunu qeyd etmişdir. AMEA-nın müxbir üzvü Z. C. Məmmədov filosofun öz şagirdi Şəmsəddin Şəhrəzuri və Yaqut Həməviyə istinad edərək filosofun ləqəbi, künyəsi, adı, atasının və babasının adı və nisbəsini Şihabəddin Əbülfütuh Yəhya ibn Həbəş ibn Əmirək Sührəvərdi olduğunu qeyd edir.

Etnik mənşəyi
Sührəvərdi (əs-Sührəvərdi) nisbəsi filosofun Sührəvərdə mənsubluğunu bildirir. Mənbələrdə göstərilir ki, Sührəvərd Zəncan şəhəri yaxınlığında kiçik yerdir, Zəncan isə Azərbaycanda, Cibal (əl-Cibal) nahiyyəsindədir. Tədqiqatçılardan Hilmi Ziya Ülkən Sührəvərdinin Azərbaycanda doğulduğunu, V. A. Qordlevski isə onun etnik mənşəcə azərbaycanlı olduğunu yazmışlar. Zakir Məmmədov və Malik Mahmudov da filosofun etnik mənşəcə azərbaycanlı olduğunu qeyd etmişlər. Eyni zamanda, müxtəlif tədqiqatçıların əsərlərində filosofun fars və kürd mənşəli olması da göstərilmişdir.

Həyatı

Doğum tarixi
Şihabəddin Sührəvərdinin doğum tarixi haqqında müxtəlif məlumatlar vardır. Tədqiqatçılar filosofun doğum ilinin müəyyənləşdirilməsi məsələsində onun ölüm tarixinə istinad edirlər. Lakin alimin ölüm tarixi müxtəlif illərə istinad verildiyi kimi, onun yaşının da hicri hesabı ilə 36, 38, 40 və 50 il olduğu ehtimal edilmişdir. AMEA-nın müxbir üzvü Z. C. Məmmədov yazır: "Şihabəddin Sührəvərdinin yalnız gənc (əş-şəbb) adlandırılması faktı göstərir ki, o, ən çox 38 il yaşamışdır. 587-ci hicri ilindən 38 il çıxdıqda mütəfəkkirin təqribən 549-cu (1154-cü il) ildə doğulduğu müəyyənləşdirilmiş olar."

Gəncliyi və təhsili
Filosofun həyatının Sührəvərd dövrü haqqında tarixi mənbələrdə məlumat az olsa da Z. Məmmədov onun imkanlı ailədə böyüdüyünü qeyd edir. Şihabəddin Sührəvərdi "kiçik yaşlarında elm və fəlsəfə öyrənmək üçün Marağaya getmiş, orada Məcdəddin Cilidən təhsil almışdır." İbn Xəllikan Şəmsəddin Şəhrəzuri və Yaqut Həməvinin bu məlumatlarına əlavə edərək yazır ki, Şihabəddin Sührəvərdi "fəlsəfənin və fiqhin əsaslarını hər iki sahədə məşhur olana qədər Azərbaycan əyalətlərindən Marağa şəhərində Şeyx Məcdəddin Cilinin yanında oxumuşdu." Şihabəddin Sührəvərdi sonra İsfahan şəhərinə səfər etmiş, orada Zəhirəddin Farisinin yanında peripatetik filosof İbn Səhlan Savinin "Bəsirətlər" (əl-Bəsair) kitabını oxumuşdur.

Səfərləri
Şəmsəddin Şəhrəzuri öz müəlliminin "çoxlu yerlərə səfər etdiyini" xəbər verir. Şihabəddin Sührəvərdi Azərbaycanın, ümuniyyətlə Yaxın və Orta Şərq ölkələrinin mühüm şəhərlərini, o cümlədən Ərdəbil, Miyanə, Diyarbəkir, Harput, Konya, Sivas, Mardin, Bağdad, Dəməşq və Hələbi gəzmişdir. Sührəvərdi öz elmi-fəlsəfi fikirlərini ən çox Kiçik Asiyada yaya bilmişdi. O, Rum Səlcuqlu dövlətinin hökmdarı İzzəddin Qılıc Arslanın (1156–1188) rəğbətini qazanmış və onun uşaqlarına (Süleyman, Börküyarıq və Məlikşaha) dərs demişdir.

İlk mənbələr Şihabəddin Sührəvərdinin sufilərlə əlaqəsinə də diqqət yönəldir, onun gəzib-dolaşdığı müxtəlif ölkələrdə sufi mütəfəkkirlərlə görüşdüyünü təsbit edir. Şəmsəddin Şəhrəzuri müəllimini təsəvvüfdə Əbuyəzid Bistami və Hüseyn ibn Mənsur Həllac ilə həmməslək saymışdır. Bəzi müəlliflər filosofun qələndəri sufi ordeninə mənsubluğunu söyləmişlər. Şihabəddin Sührəvərdinin tərcümeyi-halından söhbət açan müəlliflər bir qayda olaraq onun dünya işlərinə laqeydliyini, ətrafda baş verən hadisələrə etinasızlığını xüsusi hal kimi qeyd edirlər. Zəkəriyyə Qəzvini yazır ki, Şihabəddin Sührəvərdi "dünyanı tərk edən filosof, alim, möcüzələr və qərib işlər sahibi idi. O, adamlardan ayrılıb riyazətlə məşğul olardı." Filosof eyni zamanda dünyəvi elmlərlə ciddi məşğul olan alim kimi təqdim edilir. İbn əl-İmad Hənbəli yazır: "Sührəvərdi Şihabəddin Yəhya ibn Həbəş ibn Əmirək Adəm övladlarının zəkalılarından biridir. Dəqiq elmləri bilməkdə başçı, kəlam elmində mahir, mühakiməli disputçu, zühdlə məşğul, alimləri saymayan, dinin qullarına istehza edəndir."

Şihabəddin Sührəvərdinin orta əsrlərdə Şərq ölkələrində geniş yayılmış sehrkarlıq, sehr elmi (elm əs-simya) ilə məşğul olduğunu iddia edənlər də vardır. İbn Əbi Üseybiə yazır: "Şihabəddin Sührəvərdi haqqında nəql edilir ki, o sehr elmini bilirdi. Bu fəndən onda müşahidə olunmuş qeyri-adi əhvalatlar mövcuddur."

Şihabəddin Sührəvərdi azadfikirlilik meyllərinə, yüksək fəlsəfi ideyalarına görə müsəlman şərqi ölkələrində, habelə Əndəlüsdə tanınmış, böyük şöhrət tapmışdır. Onun əsərlərinin şöhrəti yayıldıqca özünə həm dostlar, həm də düşmənlər qazanmışdır. Şəmsəddin Şəhrəzuri alimlərin Şihabəddin Sührəvərdiyə mənfi münasibətini onların onu dürüst dərk edə bilməmələri ilə izah etmişdir. O, yazır ki, Şihabəddin Sührəvərdinin "kəlamını anlamaqda çətinlik çəkdikdə ona tənə etmişlər."

Ölümü

Şihabəddin Sührəvərdi Mardində öz dostlarından Fəxrəddin Mardini və onun şagirdlərindən ayrıldıqdan sonra Hələbə yollanmışdı. Filosof 1183-cü (579) ildə şəhərə daxil olub Hələviyyə mədrəsəsinə gəlmişdi. O, mədrəsənin şeyxi Şərif İftixarəddinin dərslərində oturur, fəqihlərlə və başqa ixtisas sahibləri ilə görüşürdü. Filosof burada disput məclislərində, diskussiyalarda iştirak edirdi.

Orta əsr ərəb mənbələrində qeyd edilir ki, Şihabəddin Sührəvərdi Hələviyyə mədrəsəsində fiqh, kəlam və fəlsəfəyə dair məsələlər ətrafında keçirilən müzakirələrdə yüksək fəallıq göstərmişdir. Şeyx İftixarəddin filosofun qeyri adi istedadını, geniş elmi qabiliyyətini yüksək qiymətləndirmiş, dərin rəğbətini gizlətmədən onu başqalarından fərqləndirmişdir. Həmin vaxtdan etibarən bəzi hüquqşünas sxolastlar ona zidd çıxmış, düşmən münasibətində olmuşlar.

Həmin dövrdə Hələb şəhərinin hakimi Misir, Yəmən və Suriyanın hökmdarı sultan Səlahəddin Əyyubinin (1169–1193) oğlu əl-Məlik əz-Zahir Ğazi (1186–1215) idi. Şihabəddin Sührəvərdinin şöhrətini eşidən hakim filosofu dəvət edib, onun şərəfinə böyük şəxslərdən – fəqihlərdən, mütəkəllimlərdən, müxtəlif sahələr üzrə adlı-sanlı alimlərdən ibarət məclis düzəldir. Mənənbələrdə deyilir ki, aparılan disputun nəticəsi olaraq Sührəvərdi öz dərin mühakimələri və inandırıcı sübutları ilə fəqihlərə, mütəkəllimlərə qalib gəlir.

Yaqut Həməvi yazır: "Şihabəddin Sührəvərdi öz məntiqi mühakimələri, sübutları, dəlilləri ilə onlara qalib gəldi. Fəziləti Məlik Zahirə bəyan oldu. Hakim onu özünə yaxınlaşdırdı, qəbul etdi, başqalarından fərqləndirdi. Rəqiblərinin Şihabəddin Sührəvərdiyə qarşı qeyzi artdı, onu dinsizlikdə və zındıqlıqda ittiham etdilər." İbn Xəllikan da bu faktı təsdiq edərək yazır: "O, əqidə pozğunluğu və dinsizlik üstündə ittiham olunmuşdu. Onun haqqında deyilmişdi ki, o, şəriət qanunlarına zidd getmişdi."

Mütəfəkkirin bu qədər nüfuz qazanması onun əlehdarlarının hiddətinin daha da artmasına və edamının tələb edilməsinə səbəb olmuşdu. Fəqihlər əl-Məlik əz-Zahirdən onun edam edilməsini tələb etdilər. Hakim razı olmadı, atası Səlahəddinə üz tutdular: "Onlar onun küfrlərini təsdiq edən hökmlər hazırlayıb Dəməşqə, Məlik Nasir Səlahəddinə göndərdilər. Dedilər əgər bu gənc sağ qalarsa əl-Məlik əz-Zahirin etiqadını korlayar. Eləcə də, o, azad edilərsə, ölkədə hər-hansı nahiyyəni korlayar. Səlahəddin Əyyubi Hələbə Qazi Fazilin xətti ilə Şihabəddin Sührəvərdi haqqında oğlu əl-Məlik əz-Zahirə məktub göndərdi. Orada deyirdi: "Bu Şihab Sührəvərdinin öldürülməsi labüddür. Onu heç vəchlə azad buraxmaq və sağ saxlamaq olmaz."

Əl-Məlik əz-Zahir filosofu öldürtmədi. "Bundan sonra Səlahəddin bir daha ona yazıb, Şihabəddin Sührəvərdini öldürtməyi əmr etdi, filosofu öldürtməzsə Hələbi onun əlindən almaqla hədələdi. Bu xəbər Sührəvərdiyə çatdıqda hakim əz-Zahirdən bir yerdə həbs edilib, ölənə qədər yemək-içmək verilməməsini xahiş etdi." Professor Z. C. Məmmədov filosofun ölüm tarixinin 1191-ci il (587) olduğunu qeyd edir.

Yaradıcılığı

Bədii yaradıcılığı
Bütün Şərq poeziyasında olduğu kimi, Şihabəddin Sührəvərdinin bədii yaradıcılığında da, məhəbbət mövzusu mərkəzi yerdə durur. Bu mövzu onun işraqi, qismən də sufi doktrinaları ilə fəlsəfi şeirlərində bəzən eyni məzmun daşımasına baxmayaraq, müxtəlif şəkildə izah edilmişdir. Mütəfəkkirin şeirlərində sufi-işraqi fikir aşiqlər arasındakı həyati məhəbbətlə, gerçək həyat zövqü ilə çulğaşır. Burada ilahi varlığa, mütləq işığa yaxınlaşmaq meyli olsa da, pak, ülvi və atəşin məhəbbətlə sevən nikbin aşiqlərin, habelə canlı həyat həqiqətlərinin surəti yaradılmışdır.

Şairin qəhrəmanları məğrur və narahat təbiətli sevgililərdir. Onlar ürək sirlərini yalnız lazım gəldikdə bir-birinə açmağı rəva bilir, ətrafdakılardan hər vəchlə gizlətməyə çalışırlar. Hicranı gecəyə və vüsalı səhərə bənzədən şair qürub çağı qaranlığın pərdə-pərdə enməsindən kədərlənərək, aşiqləri vəslin nurunu zülmətin pəncəsindən almağa çağırır:

Şihabəddin Sührəvərdinin şeirlərində ifadə olunan eşqin onun fəlsəfəsindəki mənanı göstərməsini zahirən iddia etmək olduqca çətindir. Çünki şairin yaratdığı səhnələr o qədər dolğun və obrazlıdır ki, mistika görünməz olmuşdur. Bu xüsusiyyət şairin şərabla əlaqədar təsvirlərində də özünü göstərir.

Lakin AMEA-nın müxbir üzvü Zakir Məmmədov qeyd edir ki, şair, burada heç də həqiqi içki məclisinin vəsfini vermir, şərabı sufilər kimi, qeyri-maddi mənada tərənnüm edir. Elə həmin şeirin sonunda o, kəndlinin meyvədən düzəltdiyi meydən deyil, din qabındakı meydən söz açdığını bildirir:

Şihabəddin Sührəvərdinin şeirləri ideya dərinliyi və fikir zənginliyi cəhətdən elmi-fəlsəfi əsərləri xatırladır. İnsan ruhunun təbiəti, onun haqqa münasibəti və bu kimi məsələlər sırf nəzəri səciyyə daşıyır. Bununla belə, həmin şeirlərdə gözəl, rəngarəng lövhələr, təbiət təsvirləri, canlı obrazlar, sənətkarlıqla işlədilmiş təşbihlər onun yetkin və istedadlı şair olduğunu sübut edir.

Fəlsəfi yaradıcılığı

Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi yaradıcılığa çox erkən başlamış, az müddət içərisində elmi-fəlsəfi və bədii əsərləri ilə bütün müsəlman ölkələrində tanınmışdır. Filosofun zəngin və çoxcəhətli irsi haqqında öz müasirləri və sonrakı müəlliflər söz açmış, onun orijinallığı və dəyəri barədə maraqlı mülahizələr söyləmişlər. Şihabəddin Sührəvərdinin əsərlərinin ən geniş siyahısını Şəmsəddin Şəhrəzuri "Ruhlar əyləncəsi və sevinclər bağı" kitabında vermişdir. Şagirdi filosofun əlliyə yaxın əsərinin adını sadaladıqdan sonra yazır: "Bu onun bizə çatan əsərlərinin və xəbərdar olduğumuz yazılarının adlarıdır. Bizə gəlib çatmayan şeylərin olması da mümkündür."

Orta əsr müəlliflərindən Yaqut Həməvi, İbn Əbi Üseybiə, İbn Xəllikan, Əfifəddin Yafii, İbn Həcar Əsqəlani, Əhməd Taşköprizadə və başqaları, xüsusən Hacı Xəlifə Şihabəddin Sührəvərdinin həyatı və yaradıcılığından söhbət açarkən müxtəlif əsərləri üzərində ayrıca dayanmışdır. Şihabəddin Sührəvərdi gənclik illərində peripatetizm məsələləri ilə maraqlanmış, məntiq, metafizika, təbiətşünaslıq elmlərini dərindən öyrənmişdir. Sonrakı dövrdə fəaliyyətini daha da genişləndirən filosof tam yeni bir fəlsəfi məktəbin – İşraqilik fəlsəfəsinin əsasını qoymuşdur.

Varlıq təlimi

Varlığın əsasları
Sührəvərdi "Varlıq" anlayışını "Yoxluq" anlayışı ilə müqayisəli şəkildə nəzərdən keçirmişdir. "Girişlər və qarşıya qoyulmuş məsələlər" kitabında "Varlıq və yoxluq haqqında" adlı xüsusi bir fəsil vardır. Filosof yoxluğu varlığa nisbətdə aydınlaşdıraraq yazır: "Yoxluq yalnız varlığa görə təsəvvür edilir və əqlə gətirilir." Bu baxımdan əsas diqqət varlıq anlayışına yönləndirilmişdir. Varlıq peripatetik təbirlə vacib və mümkünə bölünür. Filosof yazır: "Bil ki, hər bir mövcud olan ya vacib, varlıq ya da mümkün varlıqdır. Vacib varlığın mövcud olmaması mümkün deyildir."

Öz peripatetik sələfləri kimi Şihabəddin Sührəvərdi də varlığın qismlərini bir-biri ilə qarşılıqlı surətdə nəzərdən keçirmişdir: "Vacib yaxud zəruri varlığın mövcudluğu onun özünə görədir, mümkün varlığın mövcudluğu isə başqasının sayəsindədir." Əbunəsr Farabi, İbn Sina, Bəhmənyar Azərbaycani və başqa peripatetik filosoflar kimi Şihabəddi Sührəvərdi də vacibliyi özünə və başqasına görə olmaq baxımından qiymətləndirmiş, ikinci halı mümkün varlığa aid etmişdir:

Şihabəddin Sührəvərdinin peripatetik və sufi-fəlsəfi əsərlərində emansiya nəzəriyyəsi özünəməxsus şəkildə ifadə edilmişdir. İşraqiliyə dair traktatlarında isə filosof bu nəzəriyyənin yeni bir formasını işləyib hazırlamışdır. Kreatsionizmə görə, mövcudat Allah tərəfindən bilavasitə xəlq edildiyi halda, emanasiya nəzəriyyəsinə görə, yaranışda səbəb və nəticə silsiləsindən ibarət vasitələr, ara mərhələlər vardır. Şihabəddin Sührəvərdi "Ürəklər bağı" əsərində mövcudatın mərtəbəli quruluşunu Şərq peripatetiklərinin üsulu ilə əsaslandıraraq yazır:

Şihabəddin Sührəvərdinin varlıq təlimində varlığın vacib və mümkünə bölünməsi, bölgülərin səbəb və nəticə, qabaq və sonra, ümumi və ayrıca, vahid və çox baxımından nəzərdən keçirilməsi, habelə kreatsionizm təliminə münasibəti Şərq peripatetiklərinin fəlsəfəsi ilə səsləşir, onun mündəricəsini genişləndirir.

Mövcudatın mərtəbələri
Şihabəddin Sührəvərdi mövcudatın mənbəyi və mənşəyi məsələsinin peripatetik məzmununu, onun emansiya nəzəriyyəsini gözdən keçirmiş, bu sırada bir sıra yeni, İşraqilik fəlsəfəsinə uyğun fikirlər irəli sürmüşdür. Filosofun varlıq təlimində bütün mövcud şeylər öz başlanğıcını Vacib varlıqdan, yaxud İşıqlar işığından almışdır. Şihabəddin Sührəvərdi ilk başlanğıcı Vacib varlıq kimi götürəndə əsas etibarı ilə ənənəvi baxışları, mülahizələri təbliğ etsə də, onu İşıqlar işığı kimi səciyyələndirəndə daha çox orijinal mövqe tutmuşdur.

Filosof Şərq peripatetiklərinin yolu ilə gedərək göstərir ki, "Vacib varlıq, yəni ilk səbəbdən törənmiş mümkün varlıq, yəni ilk nəticə də vahiddir." Filosof qeyd edir ki, "Vacib varlıqdan çıxan ilk nəticə nəfs də ola bilməz, çünki nəfs cismə malik olmalıdır ki, onu idarə edə. Deməli ondan çıxan varlıq hər cəhətdən materiyadan təcrid olunmuş bir substansiyadır ki, nə maddidir, nə də maddəni idarə edən. Bu cür olanı biz əql adlandırırıq."

Şihabəddin Sührəvərdi İşıqlar işığından vahid, mücərrəd işığın çıxdığını sübut edən müddəa üzərində geniş dayanmışdır. Filosof "İşıq heykəlləri" traktatında "ilk yaradılan işıq" deyə təqdim etdiyi ilk nəticəni "İşraq fəlsəfəsi" kitabında bir sıra başqa adlarla ifadə etmişdir. Şihabəddin Sührəvərdi göstərir ki, "varlıqdakı əvvəlinci nisbət mövcud olan substansiyanın əbədi mövcud Birinciyə nisbətidir. O, bütün nisbətlərin anası və ən şərəflisidir. Həmin substansiya Birinciyə aşiqdir. Birinci isə onun itaətetdiricisidir, öz əbədi mövcud işığı ilə onun üzərində itaətetdiriciliklə qalibdir. Birinci onu əhatə etməklə, öz işığı ilə mahiyyətini açmaqla onu acizləşdirir."

İşıq və cisim
Şihabəddin Sührəvərdinin işraqiliyə dair əsərlərində substansiya və aksidensiyaya baxış orijinal şəkildə ifadə edilmişdir. Burada qeyri-maddi substansiyalar mücərrəd işıqlar, maddi substansiyalar isə kölgələr, qaranlıqlar – kəsif substansiyalar və zülmani heyətlər – cisimlər timsalında verilmişdir. Hissi işıqlar isə aksidensiyalar kimi səciyyələndirilmişdir. "Anlağa yaxın budur ki, aksidensiyalar cisimlərdə olur. Aksidensiya başqasından asılı olduğu üçün mümkün varlıqdır. Əgər onun varlığı vacib olsaydı, başqasından asılı olmazdı."

İşraq fəlsəfəsi kitabında deyilir: "Aksident işıq özü-özlüyündə olan işıq deyildir. Onun varlığı başqasına məxsusdur. O, ancaq başqasının işığıdır. Mücərrəd xalis işıq özü-özlüyündə olan işıqdır. Hər bir özü-özlüyündə olan işıq mücərrəd xalis işıqdır." Aksident işığı mücərrəd xalis işıqdan fərqləndirən bir cəhət də onun cisimlərdə vaqe olması, ona hissi işarə edilməsidir.

Şihabəddin Sührəvərdi "cismin materiya və formadan ibarətdir" müddəasını qəbul etmiş, bu mövzu ilə əlaqədar özünəməxsus mülahizələr irəli sürmüşdür. Filosofun varlıq təlimində "materiya" anlayışının şərhi də fərqlidir. O, "İmadəddin lövhələri" traktatında yazır:

İşraqilik fəlsəfəsində cisim kəsif substansiya, zülmani heyət kimi səciyyələndirilir. Ümumilikdə ona bərzəx deyilir. Bütə və tilsimə bənzədilən bərzəxlər onları idarə edən "sahib" adlandırılmış işıqların səbəbinə mövcud olur.

İnsan cismi və insan nəfsi
Şihabəddin Sührəvərdi insanın maddi və mənəvi varlığı, onun mücərrəd işıqla əlaqəsi məsələsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. İnsanın heyvan, bitki və minerallardan yuxarı pillədə dayandığını söyləyən mütəfəkkir insan təbiətini yüksək qiymətləndirmişdir. O, "İşraq fəlsəfəsi" kitabında yazır: "Ən bitkin məzac insandır. O, ətaedicidən kamal diləyir." Filosof başqa əsərlərində də bu fikir üzərində dayanmışdır. "Filosofların görüşləri" kitabında deyilir: "İnsan canlı varlıqların ən şərəflisidir. O, materiyadan təcrid olunmuş bir şeylə düşüncəli nəfslə səciyyələnir."

Düşüncəli nəfs (ən-nəfs ən-natiqə) işraqilik fəlsəfəsində əsas etibariləidarəedici işıq (ən-nur əl-mütəbbir) termini ilə verilir. İşraqiliyə dair traktatlarda ona bəzən isfəhbud işıq (ən-nur əl-isfəhbud) da deyilir. İsfəhbud (sepəhbod) pəhləvi dilində baçşı, ordu başçısı deməkdir. Şihabəddin Sührəvərdi "İşraq fəlsəfəsi" kitabında yazır ki, "bəzi qəhredici işıqlardan, daha doğrusu, düşüncəli növün tilsim sahibindən ən bitkin insani məzac üzərində mücərrəd bir işıq hasil olur. O, insan cismini küll-ixtiyarla idarə edən işıqdır. O, insan təbiətinin isfəhbudu olan mücərrəd işıqdır, özünü mənlik göstərir." "İşıqnamə" kitabında bu barədə deyilir: "Düşüncəli nəfsin tərifi odur ki, o, nə cisimdir, nədə cisimdədir, əksinə cismi idarə edir, anlayışları dərk edə bilir."

Şihabəddin Sührəvərdi insani nəfsin mənşəyini araşdırarkən ərəbdilli peripatetiklərlə həmfikir olub, onun əzəli və bədəndən qabaq deyil, sonradan vücuda gəldiyini söyləmişdir. Şihabəddin Sührəvərdi insan nəfsinin əzəli olmasına şübhə doğuran amilləri sadalayaraq yazır:

İnsan cismi öldükdən sonra onun nəfsinin aqibəti filosofların və mütəfəkkirlərin əsərlərində müxtəlif məzmunda şərh edilmişdir. Şihabəddin Sührəvərdi tənasüxə inanan qədim Şərq filosoflarının fikirlərini yad edərək yazır:

Şihabəddin Sührəvərdi mövcudatın – göylərin və onlardakı planetlərin, ulduzların fövqünə yüksələ bilmək istedadını bütün kamil insan nəfsləri üçün səciyyəvi hal saymışlar. Bu keyfiyyət "Qarışqaların dili" sufi-fəlsəfi traktatında sufi haqqında da deyilir: "Sufi iki oluşun arxasındadır, iki aləmin fövqündədir."

Cismin hərəkəti
Şihabəddin Sührəvərdinin fəlsəfəsində hərəkət özünəməxsus şəkildə şərh edilmişdir. Onun fikirləri bu mövzuya geniş yer vermiş Şərq peripatetiklərinin doktrinalarından çox məqamlarda seçilir. Aristotelçi filosoflar, o cümlədən Bəhmənyar Azərbaycani və Siracəddin Urməvi hərəkətin növlərini on kateqoriyadan dördünə uyğun olaraq müəyyənləşdirmişlər. Hərəkəti mühüm fəlsəfi kateqoriyalardan biri kimi nəzərdən keçirən Şihabəddin Sührəvərdi "İşıqnamə" əsərində yazır: "Bil ki, özündəə sabitlik təsəvvür edilməyən hər bir aksidensiya hərəkətdir." Hərəkət "İşraq fəlsəfəsi", "İmadəddin lövhələri", "Girişlər və qarşıya qoyulmuş məsələlər" kitablarında "sabitliyi təsəvvür edilməyən heyət", "İşıq heykəlləri" traktatında "özü-özlüyündə təzələşən vacib bir şey" adlandırılır.

Filosof hərəkəti materiyadan ayrılıqda təsəvvür etmir, hər bir hərəkətin yalnız cisimlərdə mövcud olduğunu qeyd edir. Bununla belə, o, hərəkəti nəfsə malik olmayan bərzəxlər, başqa sözlə cansız cisimlər – ünsürlər üçün ayrılmaz xassə bilməmişdir. Sührəvərdi hərəkət növlərinin yalnız cisimlərdə mövcud olduğunu elan edərkən peripatetik filosoflarla həmfikir idi. Şərq peripatetikləri maddi varlıqların bütünlükdə ehtivaedicisinin hərəkətini vəziyyətdəki hərəkət adlandırmışlar, zira hər bir cəhət, hər bir maddi ölçü ona nisbətdədir, o, mütləq bütövdür. Şihabəddin Sührəvərdi də bu konsepsiyanı müdafiə etmişdir.

Şihabəddin Sührəvərdi hərəkətin istiqamətə görə üç növünü qəbul etmişdir: ortada hərəkət, ortadan hərəkət və ortaya hərəkət. Birinci mərkəz kürəsi ətrafında vaqe olan göylərin hərəkətləridir. İkincisi və üçüncüsü isə ünsürlərə məxsus hesab edilən düzxətli hərəkətdir. Peripatetizmdə, eləcə də işraqilikdə cisimlər aləminin hərəkətvericisi ondan kənarda axtarılır. Sührəvərdi yazır: "Cisimlər üçün hərəkət başlanğıcı olan başqa bir şey labüddür. Əgər o, Vacib varlıqdırsa, məqsəd hasildir, əgər mümkün varlıqdırsa, özü-özlüyündə Vacib varlığa çatmalıdır."

Məkan və zaman
Şihabəddin Sührəvərdinin varlıq təlimində məkan və zaman anlayışlarının şərhi, onların hərəkət kateqoriyası ilə bağlı araşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Cisimlərin hissi işarə ilə nəzərdə tutulduğunu söyləyən filosof qeyd edir ki, adamlar yuxarı və aşağı cəhətlərə işarə edirlər. Müxtəlif hərəkətlər yuxarıda və aşağıda vaqe olur. Əgər bir şeyin cəhətləri olmasaydı, ona işarə edilə bilməzdi. Qeyri şeyə tərəf işarə və ya hərəkət qeyri-mümkündür. Hərəkət və işarələr maddi varlıqlarda müxtəlif cəhətlərin olmasına görə mümkündür. Ölçüyə — uzunluq, en və dərinliyə (hündürlüyə) – həcmə malik olmayan cisim yoxdur.

Şihabəddin Sührəvərdi "məkan" anlayışını "heyət" və "məhəl" anlayışları ilə müqayisə edir. Heyət, məsələn, müəyyən şeylərdən ağlıq, yaxud qaralıqdır. Məhəl özündə ağlıq, yaxud qaranlıq olandır. Heyət bir məhəldən başqa məhələ nəql edilmir, çünki o, nəql edilsəydi özü-özlüyündə mövcud, özü hərəkət edən olmalı idi. Məhəl də həll edilə bilmir, çünki heyət kimi o da cismə əlavə edilmişdir. Şihabəddin Sührəvərdi cismin üç ölçülüyü məsələsi üzərində konkret dayanmışdır. Filosof yazır: "Altı cəhətə malik hər bir şeyin üç ölçüsü – uzunluq en və dərinliyi (hündürlüyü) olması lazım gəlir."

Şihabəddin Sührəvərdinin təlimində zaman daimidir. Bu xüsusiyyət onun əzəli və əbədi olmasında öz əksini tapmışdır. Bu xüsusiyyət onun əzəli və əbədi olmasında öz əksini tapmışdır. "İmadəddin lövhələri" kitabında deyilir: "Keçmişin mövcudluğunun davamını əzəl, gələcəkdəki mövcudluğun davamını əbəd adlandırmışlar." Filosof zamanın məhdud başlanğıca malik olduğunu iddia edən ilahiyyatçı sxolastlara əks mövqe tuturdu. "İşraq fəlsəfəsi" kitabında deyilir:

İdrak nəzəriyyəsi

İnsanın idrak qabiliyyəti
Şihabəddin Sührəvərdi idrak qabiliyyəti baxımından insan cismi və təbiətini yüksək qiymətləndirmişdir. İnsan cisminin isfəhbud işığa yiyələnməsi böyük şən hesab edilir. "İşraq fəlsəfəsi" kitabında deyilir:

Filosof dərkedicilik qabiliyyətini insani işıq (nəfs) üzərində təsdiq etdikdən sonra onu bütün mücərrəd işıqlara şamil edir. O yazır: "Müəyyən olduqda ki, sənin mənliyin mücərrəd işıqdıröz sayəsində dərkedicidir və mücərrəd işıqlar müxtəlif gerçəkliklər deyildir, onda, tamın (küllün) öz sayəsində dərkedici olması lazım gəlir. Çünki bir növdə vacib olan, gerçəklikdə onunla şərik olmada vacib olar."

Şihabəddin Sührəvərdi göstərir ki, insani nəfs bütün digər canlıların nəfsindən daha kamil olmaqla bərabər, onların daşıdığı funksiyaları da özünəməxsus şəkildə üstün keyfiyyətlərlə ehtiva edir. "İşıqnamə" əsərində deyilir ki, heyvanda hiss və hərəkətin əlavə edilməsi ilə nəbati qüvvələr hasildir. İnsanın məzacı isə heyvani qüvvələrin hamısını icra edir.

Məntiqi idrak
Şihabəddin Sührəvərdi peripatetizmə dair əsərlərində — "Həqiqətə dair baxışlar", "Lövhi və ərşi qeydlər", "Qarşıya qoyulmuş məsələlər", "Müqavimətlər" və başqa traktatlarında birinci hissəni məntiqə həsr etmişdir. Peripatetik təlimdə məntiqin ənənəvi olaraq əvvəldə verilməsi təsadüfi deyildir, bu onun sistemi və metodu ilə üzvi surətdə bağlıdır. Belə ki, Şərq filosofları məntiqi sənət, elm və metod (alət-orqanon) kimi səciyyələndirmişlər. Məntiqin əqli kamilləşdirməsi sənət, məlumdan məchula keçməsi tollarını araşdırması elm, tədqiqatın gedişini hazırlaması metod sayılmışdır. Şihabəddin Sührəvərdi dünyagörüşünün müxtəlif sahələrində olduğu kimi, məntiqin ayrı-ayrı məsələlərinə yanaşmasında və onların həllində də işraqilik fəlsəfəsi mövqeyindən yeni, orijinal fikirlər, mülahizələr söyləmişdir. Öz sələflərini sadəcə təkrarlamamaq, araşdırmalarında incəliklərə varmaqla kifayətlənməmək keyfiyyəti Şihabəddin Sührəvərdinin "İşraq hikməti" kitabında daha qabarıq şəkildə diqqəti cəlb edir.

Filosofun məntiqi Aristotelin məntiqi səpkisindədir. Burada Şərq peripatetiklərinin – Əbunəsr Fərabi, İbn Sina, Bəhmənyar Azərbaycani və başqalarının işləyib hazırladıqları məntiq doktrinaları zəminində fikir yürüdülür. Başqa məntiqçilər kimi Şihabəddin Sührəvərdi də mövzuya Stagiritin "Kateqoriyalar" kitabına neoplatonçu Plotinin yazdığı "Giriş" adlı şərhin təhlili ilə başlayır. "Lövhi və ərşi qeydlər" kitabında bu məsələyə on qeyd ayrılmışdır.

Təsiri
Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin həyatı və yaradıcılığından söz açmış tarixçilər və tərcümeyi-hal müəllifləri onun dünyagörüşü və fəlsəfəsinə dair də az çoxlu məlumat vermiş, mütəfəkkirin ideyalarının Şərq ölkələrində yayılmasına müəyyən dərəcədə kömək göstərmişlər. İmadəddin İsfahani, İbn əl-Cauzi, Yaqut Həməvi, İbn Əbi Useybiə, Zəkəriya Qəzvini, İbn Xəllikan, Səlahəddin Səfədi, Əfifəddin Yafii Yəməni, Əbdürrəhman Cami, Əbdürrəşid Bakuvi, İbn Həcər Əsqəlani, ibn əl-İmad Hənbəli və başqa müəlliflərin Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi haqqında verdikləri məlumat müxtəlif dövrlərdə və müxtəlif iqlimlərdə ona bəslənən münasibəti əks etdirir.

Şəmsəddin Şəhrəzuri "Ruhlar əyləncəsi və sevinclər bağı" kitabında Şihabəddin Sührəvərdinin tərcümeyi-halını geniş işıqlandırmaqla bərabər işraqilik fəlsəfi məktəbinin fəal nümayəndəsi kimi də çıxış etmişdir. Müəllif öz müəllimi haqqında yazırdı ki, "o, ilahi mükaşifələrdə və ruhi müşahidələrdə idi. Onun nihayətinin dərinliyini yalnız az adam bilər, hüduduna yalnız dərin biliklilər yetişər." Şəmsəddin Şəhrəzurinin ""İşraq fəlsəfəsi"nin şərhində rəmzlərin həlli və xəzinələrin kəşfi" (Həll ər-rümuz va kəşf əl-künuz fi şərh Hikmət əl-işraq) kitabı işraqilik fəlsəfəsini təbliğ edən ilk elmi-fəlsəfi əsərlərdən biridir. "Lövhi və əşri qeydlər" əsasında Şəmsəddin Şəhrəzurinin yazdığı "Düzəlişlər" (ət-Tənqihat) adlı şərh filosofun peripatetizmə dair doktrinaları ilə bərabər onun işraqi fikirlərini də işıqlandırmışdır.

Varlığın qisimlərinin Siracəddin Urməvi (1198–1283) tərəfindən şərhində Şihabəddin Sührəvərdinin təsiri aydın nəzərə çarpır. Filosof "Hikmət incəlikləri" (Lətaif əl-hikmə) kitabında Vacib varlığı mütləq işıq deyə səciyyələndirir. Onun şərhində Vacib varlığın qarşılığı qeyri-mümkün varlıqdır, deməli, mütləq qaranlıqdır. İşraqilik fəlsəfəsi Nəsirəddin Tusinin (1201–1274) və onun şagirdlərinin yaradıcılığına daha böyük təsir göstərmişdir. Marağa rəsədxanasından çalışan alimlərdən bir çoxu işraqi filosofun kitablarını tədris və təbliğ etməklə kifayətlənməmiş, onlara şərhlər də yazmışdır. Səd ibn Mənsur ibn Kəmmunə İsrailinin (…-1284) Şihabəddin Sührəvərdinin "Lövhi və ərşi qeydlər" kitabına yazdığı şərh də "Düzəlişlər" adlanır. 1268-ci (667) qələmə alınmış bu əsərin Bağdadda 1296-cı (696) və 1304-cü (704) ildə köçürülmüş nüsxələri Dəməşqdə, Zahiriyyə kitabxanasında saxlanılır. Sührəvərdinin əsərləri, xüsusən onun işraqilik fəlsəfəsi Nəsirəddin Tusinin digər istedadlı şagirdi Qütbəddin Mahmud ibn Məsud Şirazi (1236–1311) tərəfindən də müfəssəl araşdırılmışdır. Onun "İşraq fəlsəfəsi" kitabına yazdığı şərh mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.

XV–XVI əsrlərdə işraqilik fəlsəfəsi Cəlaləddin Dəvvani, Qiyasəddin Daştəki, İsmayıl Anqavari, Vədud Təbrizi və başqaları tərəfindən öyrənilmiş və təbliğ edilmişdir. Cəlaləddin Dəvvani Sührəvərdinin "İşıq heykəlləri" kitabına həsr etdiyi şərhə görə böyük şöhrət tapmışdır. Traktat "İşıq heykəllərinin şərhində çatışmayan cəhətlər" (Şəvakil əl-hur fi şərh Həyakil ən-nur) adlanır. Şərhin Misir müftisi Şeyx Məhəmməd Əbduh (1849–1905) tərəfindən köçürülmüş bir nüsxəsində əsərin yazıldığı dövrlə əlaqədar siyasi hadisələrə də toxunulur.

"İşıq heykəlləri" traktatına Məhəmməd Ələvi Hirəvinin, Yəhya ibn Nüsuh Növizadənin və bir çox başqalarının ərəbcə yazdıqları şərhlərdən fərqli olaraq Şeyx İsmayıl Mövləvi Anqavarinin "Hikmətlərin izahı" (İdah əl-hikəm) adlı şərhi türk dilindədi. Vədud ibn Məhəmməd Təbrizinin (…-1524) ""İmadəddin lövhələri" həqiqətlərini açmaqda ruhlar çırağı" (Misbah əl-ərvah fi kəşf hüquq ə-Əlvah) traktatı işraqi ədəbiyyatın maraqlı nümunələrindən sayılır. "Bürclər traktatı"na Müsənnəfək Əli Bistaminin şərhi, "Həqiqətlərə dair baxışlar"a və "Minacat kitabı"na Əbu Müzəffər Məhəmməd İsfəraninin şərhləri dəxi məlumdur.

Şeyx Əhməd Əhsai işraqilik təliminin bəzi doktrinalarını şiə ideologiyası səmtinə yönəltməklə özünəməxsus bir dünyagörüşü yaratmış, bəzən İslam dini ilə bir araya sığmayan müddəalar irəli sürmüşdür. Mütəfəkkirin kəşf və ilham (intuisiya) üzərində qurulan kəşfiyyə təlimini öz tərəfdarları "Şeyxiyyə" (Şeyxlik) adlandırmışlar.

Tədqiqi
Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin əsərləri və fəlsəfi təlimi müxtəlif tədqiqatçılar tərəfindən dünya mədəni irsinin qiymətli nümunəsi kimi araşdırılmışdır. Müsəlman şərqi ölkələrinin müxtəlif guşələrində aparılan tədqiqatlar ərəb, fars və türk dillərində yazılmışdır. Cürci Zeydan, Əhməd Əmin, Abbas İqbal, Əbdürrəhman Bədəvi və başqa alimlər orta şərq fəlsəfəsi tarixinə dair əsərlərində ərəbdilli mədəniyyətin tanınmış nümayəndəsi kimi Şihabəddin Yəhya Sührəvərdidən söz açmışlar. Əbdülqadir Mahmudun "Sufi fəlsəfəsi-mənbələri, nəzəriyyələri, dində və həyatda yeri", Məhəmmədrza Şəbibinin "Fəlsəfi irsimiz" kitablarında filosofun irsinə və dünyagörüşünə xeyli yer verilmişdir. Məhəmmədəli Əbu Rəyyan Şihabəddin Sührəvərdi irsinin tədqiqi və təbliği işində xeyli səy göstərmişdir. O, "İşıq heykəlləri" traktatının tənqidi mətnini hazırlayıb, 1957-ci ildə Qahirədə geniş məqalələri və izahları ilə birlikdə çap etdirmişdir. Onun "Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin işraqilik fəlsəfəsinin əsasları" monoqrafiyası isə Qahirədə iki dəfə nəşr edilmişdir.

Sami Knyali "Sührəvərdi" adlı kitabında filosofun həyatı, yaradıcılığı və fəlsəfəsinə dair materiallarla birlikdə onun öz əsərlərindən nümunələr də vermişdir. Musa Musəvi isə "Sührəvərdidən Şiraziyə qədər" kitabında işraqilik fəlsəfəsinin inkişaf yolunu nəzərdən keçirmişdir. Əsərdə Şihabəddin Sührəvərdidən başlamış Sədrəddin Şiraziyə qədər beş əsr ərzində yaşamış işraqi filosoflar haqqında məlumat verilir. Filosofun vəfatının hicri tarixi ilə 800 illiyi münasibəti ilə Qahirədə "Şihabəddin Sührəvərdi – vəfatının 800 illik yubileyi" adlı kitab nəşr edilmişdir. Kitab Misir, Suriya, Fransa, İspaniya və İran alimlərinin məruzələri əsasında tərtib edilmişdir.

Anri Korbinin "İşraq fəlsəfəsinin əlaqələri (İşraqilik fəlsəfəsində zərdüştilik motivləri)", "Üç Azərbaycan filosofu – Sührəvərdi, Vədud Təbrici, Rəcəbəli Təbrizi" məqalələri fransız dilindən tərcümə olunaraq fars dilində də nəşr olunmuşdur. İran alimlərindən Zəbihulla Səfa, Səid Nəfisi, Əli Əsgər Hələbi, Ehsan Təbəri və başqaları öz əsərlərində Sührəvərdi və onun işraqilik fəlsəfəsinə xüsusi yer vermişlər. Anri Korbin, Seyid Hüseyn Nəsr və Ağa Seyyid Məhəmməd Baqir Səbzəvari filosofun əsərlərinin çap edilib yayılmasına da çalışmışlar.

Türkiyə alimi Hilmi Ziya Ülkən Şihabəddin Sührəvərdinin həyatı, yaradıcılığı və dünyagörüşünü geniş tədqiq etmiş, "İşraq məktəbi" haqqında geniş fikir bildirmişdir. Onun tədqiqatları işraqilik təliminin müddəalarının ancaq qədim və orta əsr fəlsəfi fikri ilə deyil, yeri gəldikcə yeni dövrün, çağdaş müəlliflərin nəzəriyyələri və doktrinaları ilə müqayisə edilməsinə əsaslanmışdır. Çoxcildli "İslam Ensiklopediyası", Xeyrəddin Ziriklinin "Görkəmli şəxsiyyətlər", Orxan Xəncərlioğlunun "Fəlsəfə sözlüyü" və bir çox ensiklopedik nəşrlərdə də Sührəvərinin yaradıcılığına xüsusi diqqət yetirilmişdir. Başqa şərq filosofları ilə yanaşı Şihabəddin Sührəvərdinin də əsərlərinin İntibah mədəniyyətinin ideya mənbələrindən sayan Əbu Rəyyan həmin dövr ədəbiyyatının banilərindən Dante Aligyerinin (1269–1321) "İlahi komediya" əsərinə işraqiliyin təsirini xüsusi qeyd etmişdir.

XIX əsrin ortalarında Avropa şərqşünaslarından Fon Ferdinand Vüstenfeld "Ərəb elm və təbiətşünaslıq tarixi", Fon Hammer-Purqştal "Ərəb ədəbiyyatı tarixi", Alfred fon Kremer "İslam fəlsəfi ideyalar tarixi" kitablarında Sührəvərdinin həyat yolu və fəlsəfəsi haqqında məlumatlar verilmişdir. Marks Horten "Die philosophie der Erluchtung nach Suravardi" əsərini Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin həyatı, yaradıcılığı və fəlsəfi təliminə həsr etmişdir.

Fon Den Berc "işıq heykəlləri" traktatını ərəb dilindən holland dilinə tərcümə edərək 1916-cı ildə çap etdirmişdir. "Aşiqlərin munisi" (The Loves Friend) 1934-cü ildə Ştutqartda və Dehlidə, "Quş haqqında traktat" 1935-ci ildə Ştutqartda O. Spis tərəfindən çap edilmişdir. "Cəbrail qanadlarının səsi" əsəri A. Korbin və P. Kravusun müqəddimə və izahları ilə 1935-ci ildə "Journal Asiatique" jurnalında dərc olunmuşdur. "Qarışqaların dili" əsərini O. Spis, "Təsəvvüfə dair üç traktat" məcmuəsində, A. Korbin "Hermis" jurnalında dərc etdirmişdir.

A. Korbin Şihabəddin Sührəvərdinin əsərlərinin üç cildlik toplusunu nəşr etdirmişdir. Seyid Hüseyn Nəsrin ingilis dilində yazdığı "Üç müsəlman filosofu – İbn Sina-Sührəvərdi-İbn Ərəbi" kitabı 1964-cü ildə ABŞ-da, Ağayi Əhməd Aram tərəfindən edilmiş tərcüməsi isə 1966-cı ildə İranda çap edilmişdir. Məhəmməd Şərifin redaktorluğu ilə Almaniyada, Visbadendə nəşr olunmuş iki cildlik "Müsəlman fəlsəfəsi tarixi" , Məcid Fəxri tərəfindən nəşr olunmuş "İslam fəlsəfəsi tarixi" toplularında Sührəvərdi yaradıcılığına xüsusi yer ayırılmışdır.

Azərbaycanda Sührəvərdinin həyatı, yaradıcılığı, fəlsəfi irsi ilə bağlı ilk tədqiqatlar AMEA-nın müxbir üzvü Zakir Məmmədov tərəfindən aparılmışdır. Alim "Şihabəddin Sührəvərdinin fəlsəfi şeirləri", "Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin həyat yolu", "İşraqilik fəlsəfəsinin ontologiyası" və başqa məqalələrində, eyni zamanda "Azərbaycanda XI–XIII əsrlərdə fəlsəfi fikir", "Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri" "Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi (qısa biblioqrafik məlumat)", "Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi" əsərlərində Sührəvərdinin irsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. 2009-cu ildə nəşr edilmiş "Şihabəddin Sührəvərdi (həyatı, yaradıcılığı və dünyagörüşü" əsəri isə Sührəvərdi irsinin tədqiqinə həsr olunmu geniş və hərtərəfli araşdırmadır.

Zakir Məmmədov filosofun iki traktatını Azərbaycan dilinə tərcümə edərək Bakıda nəşr etdirmişdir. Tədqiqatçı Şihabəddin Sührəvərdinin "Filosofların görüşləri" traktatını ərəbşünas alim Tariyel Həsənovla birlikdə Azərbaycan və rus dillərinə tərcümə etmiş və bu tərcümə əsəri ilk dəfə 1986-cı ildə, ikinci dəfə 1999-cu ildə çap olunmuşdur. Filosofun "İşıq heykəlləri" traktatı isə ilk dəfə 1989-cu ildə, ikinci dəfə 1999-cu ildə nəşr etdirmişdir.

Professor Malik Mahmudov 1972-ci ildə çap edilmiş "Şihabəddin Sührəvərdinin poetik dünyası" məqaləsində və 1983-cü ildə nəşr edilmiş "Ərəbcə yazmış azərbaycanlı şair və ədiblər" adlı monoqrafiyasında Sührəvərdinin bədii yaradıcılığının tədqiqinə yer vermişdir. 2010-cu ildə Bakıda Ülkər Zakirqızının (Məmmədova) "Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi (ədəbi-bədii yaradıcılığı)" kitabında işraqi filosofun ədəbi-bədii yaradıcılığı geniş tədqiq olunur.

Miras
AMEA-nın Rəyasət Heyəti Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin vəfatının 800 illik yubileyinin keçirilməsi ilə əlaqədar 2 aprel 1991-ci ildə qərar qəbul etmişdır. Həmin qərara əsasən 25 dekabr 1991-ci ildə Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda (indiki Fəlsəfə İnstitutu) filosofun yubileyi keçirilmişdir.

İranın Sənəndəc şəhərində Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin heykəli ucaldılmışdır.

İstinadlar

Ədəbiyyat
 Max Horten – Die Philosophie der Erleuchtung nach Suhrawardi (1191), Georg Olms Verlag, 1912
 Z. Məmmədov – Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi (həyatı, yaradıcılığı və dünyagörüşü), Bakı, Elm, 2009
 Z. Məmmədov – Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi (qısa biblioqrafik məlumat), Bakı, 1991
 Z. Məmmədov – Azərbaycanda XI–XIII əsrlərdə fəlsəfi fikir, Bakı, 1978
 Z. Məmmədov – Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi, Bakı, 1994; təkrar nəşr: 2006
 Z. Məmmədov – Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri, Bakı, 1986
 Ü. Zakirqızı (Məmmədova) – Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi (ədəbi-bədii yaradıcılığı), Bakı, 2010
 M. Mahmudov – Ərəbcə yazmış azərbaycanlı şair və ədiblər, Bakı, 1993
 Amin Razavi – Suhrawardi and the School of Illumination, Richmond: Curzon, 1997
 Corbin, H. — En Islam iranien: aspects spirituels et philosophiques, vol. II: Sohrawardi et les Platoniciens de Perse, Paris: Gallimard, 1971
 Jad Hatem – Suhrawardî et Gibran, prophètes de la Terre astrale, Beyrouth, Albouraq, 2003
 Ha'iri Yazdi, M. — The Principles of Epistemology in Islamic Philosophy: Knowledge by Presence, Albany, NY: State University of New York Press, 1992
 Nasr, S. H. — Shihab al-Din Suhrawardi Maqtul, in M. M. Sharif (ed.), 1983
 Walbridge, J. — The Leaven of the Ancients: Suhrawardi and the Heritage of the Greeks, Albany, New York: State University of New York Press, 1999
 Walbridge, J. — The Wisdom of the Mystic East: Suhrawardi and Platonic Orientalism, Albany, New York: State University of New York Press, 2001
 Ziai, H. — Knowledge and Illumination: a Study of Suhrawardi's Hikmat al-ishraq, Atlanta, GA: Scholars Press, 1990

Həmçinin bax

 İşraqilik
 Azərbaycan ədəbiyyatı
 Azərbaycan Atabəylər dövləti

Xarici keçidlər
 Stenford Fəlsəfə Ensiklopediyası, Şihabəddin Sührəvərdi
 Şihabeddin Sühreverdî'nin Eserleri, Yrd. Doç. Dr. Ahmet Kamil Cihan, Erciyes Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi
 Şeyx Əl-İşraq və onun fəlsəfi təlimi

Azərbaycan filosofları
Azərbaycanlı din adamları
Türk din adamları
Hələbdə vəfat edənlər
Sührəvərddə doğulanlar
Zəncanda doğulanlar
Sufilər

Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi


Ovaro Muzzana del Turgnano merupakan sebuah nama comune di Italia. Ovaro terletak 120 km barat laut Trieste dan 50 km barat laut Udine. Tepatnya di Provinsi Udine. Pada tahun 2004, kota ini memiliki jumlah penduduk 2.166 jiwa dan memiliki luas wilayah 57,8 km².

Ovaro berbatasan dengan Ampezzo, Comeglians, Lauco, Prato Carnico, Ravascletto, Raveo, Sauris, Socchieve, Sutrio.

Pranala luar
 Situs resmi

Ovaro


Buda (Hungarice Buda, Theodisce Ofen) est pars Budapestini urbis capitis Hungariae, quae dextra Danubio (i.e. in occidentali Danubii ripa) sita circiter tertiam partem urbis comprehendit.

Historia
Loco hodiernae Budae temporibus Romanis Aquincum, caput provinciae Pannoniae, sita erat, cuius reliquiae adhuc visuntur. Ab Hungaris Pannonia occupata eodem loco nova urbs condita ab anno 1361 usque ad annum 1541 fuit caput Regni Hungariae, antequam ab Imperio Ottomanico expugnata est. Demum 140 annis post, Vindobona anno 1683 liberata, copiae a Ioanne III, rege Poloniae, imperatae in orientem progressae anno 1684 Budam contigerunt, annoque 1686 a Turcis recuperaverunt. Die 1 Ianuarii 1873 cum Pestino et Óbuda coniuncta, nova urbs et caput Hungariae nomine Budapestinum creata est.

Notae

908 Buda

Budapestinum

Buda


Könül Kərimova () — Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).

Həyatı
K.Kərimova 1968-ci ildə Ağcabədidə anadan olmuşdur. 1983-cü ildə Bakı şəhər 8 №-li Musiqi təmayüllü gimnaziyaya daxil olmuşdur. Elə həmin ildə "Gənc istedadları axtarırıq" adlı müsabiqədə Bakı şəhəri üzrə birinci yerə layiq görülmüşdür. Bu səbəbdən də 1984-cü ildə Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Bül-Bül adına orta-ixtisas musiqi məktəbinə dəvət almışdır. Bu illər ərzində o, Əfsər Cavanşirovun rəhbərlik etdiyi "Bənövşə" uşaq xorunun solisti olmuşdur.

1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Musiqi Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyada təhsil aldığı müddətdə Baba Salahov adına "Araz" xalq çalğı ansamblı ilə əməkdaşlıq etmişdir.

Hazırda Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrının və Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin solistidir.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Ailəlidir. Bir oğul və bir qız anasıdır.

Filmoqrafiya
 Adam ol! 2 (film, 2006)(tammetrajlı bədii film)-rol: Könül
 Bəylik dərsi (film, 2007)

İstinadlar

Azərbaycanın qadın müğənniləri
Ağcabədidə doğulanlar
Maşın Şounun qalibləri
Azərbaycanın əməkdar artistləri

Könül Kərimova


Franklin Rudolf Ankersmit (* 20. März 1945 in Diepenveen bei Deventer, Niederlande) ist ein niederländischer Historiker für Geistesgeschichte und Geschichtstheorie und Professor im Ruhestand an der Universität Groningen.

Der Spross einer Textilindustriellenfamilie studierte nach dem Militärdienst Geschichte und Philosophie an der Universität Groningen bis zur Promotion 1981. Von 1974 (?) bis 1992 war er Assistant Professor, dann wurde er zum ordentlichen Professor berufen und 2010 emeritiert. Seit 1986 ist er Mitglied der Königlich Niederländischen Akademie der Wissenschaften (KNAW). 2011 wurde er zum Ehrendoktor der Universität Gent und zum ordentlichen Mitglied der Academia Europaea gewählt. 2009 erhielt er den Orden von Oranien-Nassau. Er begründete und gab bis 2017 das Journal of the Philosophy of History heraus. 2008 wurde ihm der niederländische Socratesbeker verliehen.

Themen
Ankersmit beschäftigt sich hauptsächlich mit zeitgenössischer Geschichtsschreibung, Geschichtsphilosophie und der historischen Methode. Seine zentralen Begriffe sind Narration, Metapher und Repräsentation. Dabei will er anders als White den missverständlichen Begriff der Narration durch die Repräsentation ersetzen, den er von Leibniz überträgt. In vielen Aspekten knüpft er an das Werk von Johan Huizinga an, der er wegen der Metaphorik seines Denkens und des narrativ strukturierten Textes von Herbst des Mittelalters sowie aufgrund seiner theoretischen Arbeiten zu der Vorläufern postmoderner Geschichtsschreibung zählt. Zu den Kontrahenten zählt u. a. der Historiker Richard J. Evans In Defense of History (1997).

Politik
Ankersmit war Mitglied der liberalen Partei VVD und Autor des Liberalen Manifests. 2009 verließ er die Partei, weil deren Übergang zum Neoliberalismus zur Rückkehr des mittelalterlichen Feudalismus führe. Minister Alexander Pechtold berief ihn in einer Kommission zur Demokratiestärkung. 2016 trat er in die Partei Forum voor Democratie ein, die er aus der Kritik an fehlender innerparteilicher Demokratie 2017 wieder verließ.

Werke
 Narrative Logic. A Semantic Analysis of the Historian's Language (1983)
 De Navel vaan de geschiedenis: over interpretatie, representatie en historische realiteit (1989)
 The reality effect in the writing of history: the dynamics of historiographical topology, Amsterdam, Noordhollandsche, 1990
 The Historical Experience (1993)
 History and Tropology: The Rise and Fall of Metaphor. University of California Press (1994), 2021 ISBN 978-0-520-35646-7
 A New Philosophy of History (1995), ISBN 978-0-226-02099-0
 Aesthetic Politics. Political Philosophy Beyond Fact and Value (1997) ISBN 978-0-8047-2729-7
 Historical Representation (Cultural Memory in the Present), Stanford, Stanford/Cambridge, 2002, ISBN 978-0-8047-3979-5
 Political Representation(Cultural Memory in the Present), Stanford, Stanford/Cambridge, 2002, ISBN 978-0-8047-3981-8
 De sublieme historische ervaring (The Sublime Historical Experience, 2005)
 Von der historischen Erfahrung, 2012, ISBN 978-3-88221-291-4

Weblinks

Einzelnachweise

Historiker
Philosoph der Postmoderne
Hochschullehrer (Reichsuniversität Groningen)
Mitglied der Königlich Niederländischen Akademie der Wissenschaften
Ehrendoktor der Universität Gent
Mitglied der Academia Europaea
Träger des Ordens von Oranien-Nassau (Offizier)
VVD-Mitglied
Niederländer
Geboren 1945
Mann

Frank Ankersmit


Młynary je mesto v Poľsku v Varmsko-mazurskom vojvodstve v okrese Powiat elbląski v rovnomennej gmine.

Žije tu 1 830 obyvateľov (30.6.2007).

Mestá vo Varmsko-mazurskom vojvodstve
Powiat elbląski

Młynary


日原駅(にちはらえき)は、島根県鹿足郡津和野町枕瀬にある、西日本旅客鉄道(JR西日本)山口線の駅である。

特急「スーパーおき」停車駅の一つとなっている。

歴史
 1923年(大正12年)4月1日:山口線の津和野駅 - 石見益田駅(現:益田駅)間延伸により開業。
 1934年(昭和9年)9月6日:省営自動車岩日線(出会橋 - 日原間)開通により麻里布 - 岩国 - 日原間連絡。
 1948年(昭和23年)9月21日:国営自動車岩日線(日原 - 津和野間)運輸営業開始。
 1980年(昭和55年)4月1日:貨物の取り扱いを廃止。
 1984年(昭和59年)2月1日:荷物扱い廃止。無人駅となる。
 1987年(昭和62年)4月1日:国鉄分割民営化により西日本旅客鉄道が継承。

かつては、当駅と岩国駅を結ぶ岩日線の建設計画が存在した。

駅構造
相対式ホーム2面2線を有し、交換設備を備えた地上駅。上りホーム側に駅舎があり、互いのホームは益田方の構内踏切で連絡している。

駅舎はプラサ枕瀬簡易郵便局との合築となっており、更に日原公民館枕瀬分館(枕瀬公民館)とも渡り廊下を介して繋がっている。

日中のみ発券業務が行われる簡易委託駅である。駅の管理は新山口駅が行う。

ホームには「星のふる里にちはら」と書かれた、黄道十二星座をあしらった看板が設えられている。

のりば

 付記事項
 ホーム上にはのりば番号標がないが、改札口では上記の番号で案内されている。
 上下線とも両方向から進入・出発できるようになっており、折り返しも可能。通常は当駅で折り返す列車はないが、2021年12月の線路設備改良工事の際、益田駅 - 当駅間で折り返し運転が行われていた。

利用状況
1日平均の乗車人員は23人である(2020年度)。2004年度は99人、1994年度は138人、1984年度は149人だった。

近年の1日平均乗車人員は以下の通りである。

駅周辺
駅前を島根県道225号線が、線路を挟んで反対側(駅裏側)には国道9号がそれぞれ通っている。

 汗かき地蔵尊
 杵築神社
 日原天文台
 枕瀬山 - テレビとFMの中継局、およびキャンプ場がある
 津和野町役場
なお、当駅から前出島根県道225号線を道なりに北へ約1.3 km行ったところに所在する枕瀬交差点と同交差点を挟む国道9号線と国道187号線から東側のエリアに、金融機関や役場関連、医療機関などが集中している(津和野町役場もこのエリア内に所在する)。

バス路線

「日原駅」停留所にて、以下の路線バスやコミュニティバスが発着する。

 石見交通
 津和野温泉 / 益田医光寺 ※1日5往復
 六日市交通
 ゆらら ※1日2往復
 津和野町営バス
 宮ノ前 / 道の駅 ※1日2往復

隣の駅
※特急「スーパーおき」の隣の停車駅は列車記事を参照のこと。
 西日本旅客鉄道(JR西日本)
 山口線
 青野山駅 - 日原駅 - 青原駅

脚注

注釈

出典

参考文献

関連項目

 日本の鉄道駅一覧

外部リンク

 郵便局/プラサ枕瀬簡易郵便局

島根県の鉄道駅
ちはら
西日本旅客鉄道の鉄道駅
日本国有鉄道の鉄道駅
にちはらえき
にちはらえき
1923年開業の鉄道駅

日原駅


Ճկուն լիսեռ, ոլորման դեպքում մեծ և ծռման դեպքում փոքր կոշտություն ունեցող լիսեռ։ Ծառայում է պտույտը և ոլորման մոմենտը մեկ առանցքից մյուսին փոխանցելու համար, ընդ որում առանցքների դիրքը աշխատանքի ընթացքում փոփոխվում է։

Տեսակներ
Լինում է լարային և հոդակապավոր։ Լարային ճկուն լիսեռ հեշտ ծռվում է ցանկացած ուղղությամբ և բաղկացած է Զրահով ն ծայրային ամրանով լարային ճկուն լիսեռ։
 ճկուն լիսեռ
 միջուկ
 հյուսվածքի շերտ
 զրահ
 ամրան միջուկից ու լարերի մի քանի շերտերից։

Յուրաքանչյուր շերտ էլ ունի հյուսվածքի իրար հաջորդող ուղղություններով մի քանի լար։ Ճկուն լիսեռները լինում են աջ և ձախ պտտման, որովհետև լարի արտաքին շերտը պետք է աշխատի ոլորման տակ։

Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Մեքենաշինություն

Ճկուն լիսեռ


Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang Islet Cove.

Luuk ang Islet Cove sa Nuzeland. Nahimutang ni sa rehiyon sa Southland, sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod,  km sa habagatan-kasadpan sa Wellington ang ulohan sa nasod.

Ang kasarangang pag-ulan  milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Oktubre, sa  milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Pebrero, sa  milimetro.

Ang mga gi basihan niini

Mga luuk sa Southland

sv:Islet Cove (vik i Nya Zeeland, lat -45,94, long 166,76)

Islet Cove (luuk, lat -45,94, long 166,76)


紀元前65年(きげんぜん65ねん)は、ローマ暦の年である。

他の紀年法

 干支 : 丙辰
 日本
 崇神天皇33年
 皇紀596年
 中国
 前漢 : 元康元年
 朝鮮
 檀紀2269年
 仏滅紀元 : 479年
 ユダヤ暦 : 3696年 - 3697年

できごと

ローマ
 外国人による違法なローマ市民権運動への対策として、元老院は、全ての外国人をローマ帝国から追放するLex Papia法を制定した。
 アルメニアのティグラネス2世はグナエウス・ポンペイウスに敗れて捕らえられた。

誕生

 12月8日 - ホラティウス:古代ローマの詩人(紀元前8年没)
 ガイウス・アシニウス・ポッリオ:古代ローマの詩人(4年没)

死去

脚注
注釈

出典

関連項目

 年の一覧
 年表
 年表一覧

紀元前65年


Cozemanum  (olim Burgus Lictorius, Burgus Sancti Ioannis) (Italiane Borgo San Giovanni) est oppidum et municipium Italiae, circiter 2300 incolarum, in Provincia Laudensi Regionis Langobardiae situm. Incolae Cozemanenses appellantur.

Insigne

 Langobardia (regio)
 Provincia Laudensis
 Laus Nova (urbs)
 Municipium Italiae

Nexus externi
 Situs publicus

Notae

Municipia in provincia Laudis Novae

Cozemanum


Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang Torsteinsdalen.

Walog ang Torsteinsdalen sa Noruwega. Nahimutang ni sa munisipyo sa Eidfjord ug lalawigan sa Hordaland Fylke, sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod,  km sa kasadpan sa Oslo ang ulohan sa nasod.

Ang klima boreal. Ang kasarangang giiniton  °C.  Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa  °C, ug ang kinabugnawan Pebrero, sa  °C.

Ang mga gi basihan niini

Mga walog sa Hordaland Fylke

sv:Torsteinsdalen (dal i Norge, Hordaland fylke, Eidfjords kommun, lat 60,35, long 7,15)

Torsteinsdalen (walog sa Noruwega, Hordaland Fylke, Eidfjord, lat 60,35, long 7,15)


Everett V. Stonequist (* 5. Oktober 1901 in Worcester, Massachusetts; † 26. März 1979) war ein US-amerikanischer Soziologe. Er zählt zur Chicagoer Schule der Soziologie und schrieb mit seinem Buch über den Marginal Man einen Klassiker der Soziologie.

Nach dem Studium von Geschichte und Soziologie an verschiedenen Hochschulen wurde er 1930 an der Universität von Chicago promoviert. 1937 systematisierte er das Konzept über marginalisierte Menschen aus zwei Kulturen seines Lehrers Robert E. Park zu einem bedeutenden Beitrag der Kultursoziologie.

Stonequist lehrte und forschte an der Universität von Hawaii, der Duke-Universität, der Universität von Missouri sowie jahrzehntelang bis 1970 am Skidmore College in Saratoga Springs (New York). Das College verleiht ihm zu Ehren den Everett V. Stonequist Award.

Einzelnachweise

Soziologe (20. Jahrhundert)
Hochschullehrer (Hawaii)
Hochschullehrer (Duke University)
Hochschullehrer (University of Missouri)
Hochschullehrer (Saratoga Springs, New York)
Vertreter der Chicagoer Schule der Soziologie
US-Amerikaner
Geboren 1901
Gestorben 1979
Mann

Everett V. Stonequist


Ngatangiia est une circonscription électorale de l'île de Rarotonga (îles Cook). Ses frontières correspondent à celle du district éponyme.

Cette circonscription fut créée en 1981 par l'amendement constitutionnel n°9 . Jusqu'alors les 3 sièges de Titikaveka, Ngatangiia et  Matavera  étaient regroupés dans la circonscription de Takitumu

Élections de 2004
Nouvelle victoire confortable pour le leader du Democratic Party, Terepai Maoate dans son bastion de Ngatangiia

Élections de 2006
Maoate est élu pour les septième fois consécutives dans la circonscription.

Notes

Source
 Constitution des îles Cook
<center>

Circonscription électorale aux Îles Cook
Rarotonga

Ngatangiia (circonscription)


Lungsod ang Kaniere sa Nuzeland. Nahimutang ni sa distrito sa Westland District ug rehiyon sa West Coast, sa sentro nga bahin sa nasod,  km sa habagatan-kasadpan sa Wellington ang ulohan sa nasod.  metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Kaniere, ug adunay  ka molupyo.

Ang yuta palibot sa Kaniere patag sa amihang-kasadpan, apan sa habagatang-sidlakan nga kini mao ang kabungtoran. Ang usa ka luok sa amihang-kasadpan, dagat ang pinakaduol sa Kaniere. Kinahabogang dapit sa palibot ang Tuhua,  ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat,  km sa sidlakan sa Kaniere.  Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Kaniere. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang Hokitika,  km sa amihanan-kasadpan sa Kaniere. Hapit nalukop sa kasagbotan ang palibot sa Kaniere. Sa rehiyon palibot sa Kaniere, mga luuk talagsaon komon.

Ang klima kasarangan. Ang kasarangang giiniton  °C.  Ang kinainitan nga bulan Pebrero, sa  °C, ug ang kinabugnawan Hulyo, sa  °C. Ang kasarangang pag-ulan  milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Oktubre, sa  milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Pebrero, sa  milimetro.

Saysay

Ang mga gi basihan niini

Mga lungsod sa West Coast (rehiyon)

Kaniere


Dermophis oaxacae est species amphibiorum familiae Dermophiidarum, quae in Mexico endemica est. Eius habitationes naturales sunt siccae silvae subtropicae et tropicae, humidae silvae montanae subtropicae et tropicae, plantationes, horti rustici, et priores silvae magnopere corruptae.

Bibliographia
Santos-Barrera, G., O. Flores-Villela, L. Canseco-Márquez, et M. Wilkinson. 2004. Dermophis oaxacae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

Dermophis
Fauna Mexici
Fauna Panamae
Taxa Mertens
Taxa 1930

Dermophis oaxacae


邦楽のジャンル一覧(ほうがくのジャンルいちらん)

古代に認められる邦楽の源流
民謡
声明
雅楽
神楽
猿楽
催馬楽
今様

歌唱曲
長唄
囃子
小唄
地歌
相撲甚句
平曲

器楽曲
尺八
箏曲
琵琶

明治時代以降
童謡
演歌
歌謡曲
流行歌
浪曲(浪花節)

その他
沖縄音楽

邦楽に関連する、重要な芸能
浄瑠璃
能楽
歌舞伎

関連項目
邦楽

日本の音楽の一覧
日本の文化史

邦楽のジャンル一覧


Goran je moško osebno ime.

Izvor imena
Ime Goran je prišlo k nam iz hrvaškega oziroma srbskega govornega področja. Je tvorjenka na -an iz imena Gora, ki je izpeljano iz besede gora.

Različice imena
moške oblike imena: Goranče, Gorančo, Goranko, Gorijan, Gorislav, Gorjan, Gorjančo, Goroljub, Goroslav
ženske oblike imena: Gora, Gorana, Goranka, Gorica, Gorislava, Gorjana, Gorka

Tujejezikovne oblike imena
pri Hrvatih: Goran
pri Srbih: Горан

Pogostost imena
Po podatkih Statističnega urada Republike Slovenije je bilo na dan 31. decembra 2007 v Sloveniji število moških oseb z imenom Goran: 3.093. Med vsemi moškimi imeni pa je ime Goran po pogostosti uporabe uvrščeno na 80. mesto.

Osebni praznik
Osebe z imenom Goran lahko godujejo 23. februarjaa (Montan /Goran/ Toledski, španski škof, † 23. feb. 531), ali pa 24. februarja (Montan /Goran/, afriški mučenec, † 24. feb. 259).

Glej tudi
seznam osebnih imen na G
seznam najpogostejših imen v Sloveniji

Viri

Moška osebna imena

Goran


Laskod je obec v Maďarsku v Sabolčsko-satmársko-berežskej župe v obvode Baktalórántházskom okrese.

Má rozlohu 1359 ha a žije tu 1047 obyvateľov (2007).

Obce v Maďarsku

Laskod


Piretus (Italiane: Pereto) est oppidum Italiae et municipium, in regione Aprutio et in Provincia Aquilana situm.

Notae

Nexus externi
 Situs Publicus

Municipia in provincia Aquilae

Piretus (Aprutium)


Faruk İremet nuştekaro de Zazao u kıtabanê Zazaki çap keno.

Cıwiyayışê Faruk İremeti
Faruk İremet dı serda 1965 an dı, beldey eyaletê Sêwrege (Soyregı) dı ameyo dınya. Wendena xo ya destpeykerdenı Sêwrege (Soyregı) dı, a werti u Lise zi Diyarbekır dı wendo. Serra kı Lise temam keno, dı a serrı dı Diyarbekır dı Qürımê İL-RAY, Awi u Elektriki (İL-YSE) dı Sendiqa Ray-kari (Yol-İş) dı dest bı kar keno. Bahdê demna bı emırdê Ürfi İdari (Sıkıyönetim) ya peyni deyêna ê kardê cı u ê kari ra yeno eştenı. Dı serda 1983 an dı Üniversita Eskışehiri AÖF-İş i dı qısımdê idari dı dest bı wendenı keno. Semedo kı a wendena ê Üniversiti bı name (mektub) ya bena u mecbureya şiyayenı çınêbena, eyra dı serda 1984 an dı, dewa Diyarbekıri Satı dı dest bı mısnayoxeyda (mahlimeyda) wendenda destpeykerdenı (ilkokul) keno. Dı ê serran dı xeylê nuşte u şehrê cı Anqere dı rocnamey "Yeşil Yürüyüş", Diyarbekırdı zi dı rocnamey 'Öz Diyarbakır' u jewbi pêserokan dı yenê weşeynayenı. 1985 an dı bı emır u qerardê "Milli Eğitim Müdürlüğü" ra peyni deyêna kardê ciyê mahlimey. Bahdê peyni dayenda kardê ciyê mahlimey, dıha vêşi gıraneya xo dano nuştenı ser u dı serda 1985 an xelata nuştenı gêno.

Dı serda 1986 an dı terkê welatê xo keno u remeno şıno İsweç. Tabii İsweç dı zi veng nêmaneno. Bahdê mısayenda zıwandê İsweç dest bı wendenda Lise keno ay dımı zi, zıwanê pırogramdê komputerê pascali waneno. O qedina tepeya Şirketê Nobeliyê CNC pırogram kerdenda makinan serro dest bı kar keno. Dı serda 1989 an dı weşanxaney SUK ronano u dı no nabên dı dest bı nuştenı keno. Şeher u nuştey cı xeylê rocname u pêserokandê İsweç dı yenê çapkerdenı. Dı eyni dem dı zi nê pêserokan ra taynandê cı dı zi redektorey u mizanpacinı keno. Dı serda 1994 an dı namey weşanxanedê SUKı vırneno u keno weşanxaney İremeti u bı no hesaba ey keno faal. Dı serda 1995 an dı, tay embazandê xo yê Zazaciyana piya dest bı vetanda pêserokda Kormışkani kenê. Pêseroka Kormışkani, pêseroka en sıfteyêna Zazayana kı, heme bı zıwandê Zazakiya vıcêna. Faruk İremet karê redaktorey u ê mizanpaciyê pêserokda Kormışkani gêno xo mıli ser u rameno. Semedê meselada Ekonomi vetena Bültendê Kormışkani yena vındanayenı u ze ramıtey Bültendê Kormışkani dest bı vetenda ZazaPressi keno. Dı serda 2000 an dı vetena ZazaPressi destpey kena. No hım barê vetenda ZazaPressiyê iqtısad, hım ê Mizanpac kerdenı, hım ê redaktorey gêno xo mıli ser. Sitey neyê interneti zi bı xo ronano, merkezê paytextê İsweçi Stockholm dı. Nabêndê serrandê 1996-2002 an dı, paytextê İsweçi Stockholm dı mısnayoxeya "komputeri" keno u resayan rê dersa bilgi sayari dano. Fına dı o nabên dı Stres (Tinsel) kommukasyoni ser ze Pedagoyik semineri dano, semedo kı, kesê kı kar verdayo u fına cırê zoro kar bıkerê, inan fına cemat u karkerdenırê qezenc kerê. Nê pırogrami hewna xeylê quruman dı yenê karardenı. Dı nabêndê serda 2002 an dı fek dı ê kardê xo ra verdano u dı mahiyetê Baqandê karkerdena İsweçi dı, merkezê rehabilitasyoni dı, semedo kı bêkaran newe ra açarnê kari ser, ze uzman kar keno.

Wendexaneyê kı Faruk İremeti wendo
 1. Seretaya Mısnayoxeyda Diyarbekıri (Diyarbakır Öğretmen Lisesi).
 2. Üniversiteya Eskişehiriya beşdê qısımdê kardê idari (Eskişehir Üniversitesi İş İdaresi Bölümü). Tabi no temam nêkerdo u semedê tay meselan nimçe verdayo.
 3. İsweç dı Seretaya Zanati, operatoreya CNC (Meslek okulu CNC Operatörü) Pırogramkerdoxê makinandê Endüstri.
 4. Üniversita Uppsala, Fakülta ekonomi-bazar u Örgütkerdenı (Tezê xo yê Vritüel dı na Örgütkerdenı ser nuşna u no tez dı ZazaPress u Zaza Formi dı zi weşeyna.
 5. Dı no bahdo zi wendena berza huquqi keno temam. (Skövde Yüksekokulu, teknik ve toplum enstütüsü - hukuk bölümü)

Faruk İremet ezay sendiqada nuştoxandê İsveç u sendiqada mahlimeyo.

Eserê Faruk İremetiyê kı çap biyê
 1. Çöl Yağmuru Varanê/Yaxırê Çolı (şiiri) Falköping 1989, Suk Yayınları.
 2. Katliamdan Kaçanlar Êyê kı tertelera remenê (şiiri) Falköping 1990, Suk Yayınları
 3. "Rondıkê Çavên Ti" Têyşanêyda hérsê çıman (şiirê Zazaki-Kırdaski) Stockholm 1993, APEC Yayınları
 4. "Och i älskades hunger " U vêyşaneyda sinayenıdı… (şiirê Swêdki/İsweçki) Stockholm 1994, İremet Yayınları.
 5. "Antolojiyê Ozanê Swêdi" Antolojiyê Şairê Swêdi-1 (antoloji bı Zazaki) Stockholm 1995, İremet Yayınları.
 6. "Zeritenık" (şiirê Zazaki) Stockholm 1996, İremet Yayınları.
 7. "Zıwanê Ma Zazaki" (bı Zazaki-Tırkki-Swêdki/İsweçki) Stockholm 1996, İremet Yayınları
 8. "Mitra" Mitra (Mitoloji dı homayê tiji) (şiirê Tırkki) Ankara 1996, Yarın Yayınları

Aktifitey Faruk İremeti çap kerdenı u media dı.

Çapxaney SUKi, nê kıtabi çap biyê
 1. Faruk İremet Çöl Yağmuru Varanê/Yaxırê Çolı (şiiri)
 2. Faruk İremet Katliamdan Kaçanlar Êyê kı tertelera remenê (şiiri)

Kıtabê kı Çapxaneyê İremeti çap biyê
 1. Faruk İremet, "Och i älskades hunger (U vêyşaneyda sinayenıdı…)" (Swêdki/İsweçki şiiri).
 2. Koyo Berz, "Kole Nêba" (Zazaki şiiri).
 3. Koyo Berz, "Namdarê Sêweregı-1" (Zazaki-Antoloji)
 4. Koyo Berz, "Ewro Şo, Meştı bê" (Istanıkê Zazaki)
 5. Faruk İremet, "Zeritenık" (Zazaki şiiri)
 6. Koyo Berz, "Dêrsım" (Zazaki şiiri)
 7. Faruk İremet, "Antolojiyê Şairê Swêdi-1" (Antoloji)
 8. Carina Nilson, "Minnenas Tempel (Zıyaretê Virikerdenı)" (şiirê Swêdki/İsweçki)
 9. Faruk İremet, "Zıwanê Ma Zazaki" (bı Zazaki-Tırkki-Swêdki/İsweçki)
 10. Safiya Pak, "Xeribey ıd, Keye dı-In der Fremde zu Hause" (şiirê Almanki-Zazaki)
 11. Terry Lynn Todd, A Grammar Of Dimili Gramerê Dımıli (İngilizki)
 12. Koyo Berz, "Grammerê Zazaki" (Zazaki)
 Kormışkan Bülten 1995-97, 5 amori.
 ZazaPress 2000-2005, 15 amori

Vanê kes Faruki bı xo ra pers kero, na hendayê dewlemendena heyati kotira yena u kes seni fêno
xo dest.

Amnanê serda 2005 an ra yo kı, o yo CD ye ser gırweyêno u beno nezdira bıvıciyo. Heme text u
müzigê cı zi bı xo vıraşto.

Derheqê nuştoxi dı, internetı dı nê cayan dı şıma şenê malumat xodest finê.

Çımey
 ZazaPress - Pêserokê zıwan u kültürê Zazayan
 Neşırxaney İremeti
 Kormıskan-Bülten - Pêserokê zıwan u kültürê Zazayan
 Faruk İremet (Swedki)

Nuştekarê İsweci
Nuştekarê Zazayan
Merdumê ke 1965 de biyê
Şarê Sêwrege
Nuştekarê Sêwregıci
Nuştekarê zıwanê Tırki
Nuştekarê zıwanê Zazaki
Nuştekarê zıwanê Swêdki
Zazay

Faruk İremet


Çanaqqala Şəhidləri Abidəsi - Çanaqqala ilçə sərhədləri daxilində Gelibolu yarımadasında, Dardanel boğazının ucunda, Morto Koyu qarşısındakı Hisarlık Təpə üstündə yerləşən abidə.

Çanaqqala Şəhidləri Abidəsi 1915-ci ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Çanaqqala dyüşlərində həlak olan türk əsgərlərinin xatirəsinə inşa edilmişdir. Dörd sütun və bir qübbədən ibarət, 41,7 metr hündürlüyündə olan abidə Feridun Kip, İsmayıl Utkular və Doğan Ərginbaş tərəfindən dizayn edilmişdir. Abidənin təməli 19 aprel 1954-cü ildə qoyulmuş və 21 avqust 1960-ci ildə açılmışdır.

Ətrafında Mehmetçik Abidəsi, Türk Baxçası, Mustafa Kamal Çanaqqlada Abidəsi, Yaralı Əsgər Abidəsi, Məçhul Əsgər Qəbri və Türk Şəhidliyi var.

Arxa plan
Birinci Dünya müharibəsində Gelibolu yarımadası tarixin gördüyü ən qanlı savaşlardan birinə şahid oldu. İngilislərin 205 min, fransızların isə 47 min itki verdiyi müharibədə türklərdə itki məsələsində fərqli rəqəmlər ortaya çıxmışdır. Ordu komandanlığının Baş Prokurorluğa təqdim etdiyi itki sənədlərinə görə türklərin itki sayı ümumi 231.882-dir. İtki sayının çox olması səbəbilə ölən əsgərlərin dəfn edilməsi hər iki tərəf üçün ciddi problem olmuşdu. Dar ərazidə yığılan ölülər tək qəbirlərdə deyil, kütləvi qəbirlərdə dəfn edilmişdir.

Mudros müqaviləsindən sonra ingilislər tərəfindən müxtəlif mövqelərdə yeni qəbiristanlıq və abidələr yaradıldı. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra Türk hökuməti Birinci Dünya müharibəsində fərqli səbəblərlə ölən ingilis, fransız və italyan əsgərlərinin məzarları və onların adlarına inşa edilən abidələrin yerləşdiyi əraziləri əlaqədar dövlətlərə ayır-ayrı və müddətsiz olaraq verməyi qəbul etdi.

İngilislər işğal dövründən başlayan qəbiristanlıq və abidə sayını Lozanna müqaviləsi zamanı 30-a qaldırdı. Yeni Zelandiyalılar 1919-cu ildən etibarın öz şəhidlik və abilərini inşa etməyə başladılar. Türk şəhidləri üçün isə uzun bir müddət Geliboluda bir abidə qoylumadı.

Türk şəhidləri üçün abidənin qoyulmasına yönəldilmiş yeganə konkret addım 1934-cü ildə Geliboluda ilk türk abidəsi olma xüsusiyyətini daşıyan və ərazidə toplanan daşların üst-üstə qoyulması ilə yaradılan Mehmet Çavuş Abidəsinin yenidən inşası oldu. Abidənin tikilişini Jandarma Er Məktəbi həyata keçirdi. Çanaqqala Şəhidlər Abidəsi tikilənə qədər türk nümayəndə heyətlərinin bütün rəsmi mərasimləri bu abidənin olduğu yerdə təşkil olundu.

Tarixçə
1943-cü ildə Milli Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Çanaqqala şəhidləri üçün bir abidə yarışması təşkil edildi. 1944-cü ildə müsabiqədə 37 layihə iştirak etdi. İstanbul Texniki Universitetində tələbə olan Feridun Kip, Doğan Erginbaş və İsmayıl Utkuların layihəsi yarışmada qalib gəldi. Lakin maliyyə çətinliyi səbəbindən layihə uzun müddət reallaşdırıla bilmədi.

Abidə məsələsi Milli Türk Tələbə Birliyinin 1952-ci ilin aprelində Çanaqqala İcra hakimiyyətinə və hökumətə müraciəti nəticəsində yenidən türk ictimaiyyətinin diqqətində oldu. Müraciət Ətraf və Şəhərsalma üzrə Nazirliyi tərəfindən qəbul edildi və beləliklə, iş başlandı. Daha əvvəl Milli Müdafiə Nazirliyi tərəfindən təşkil edilən yarışmada birinci olan layihənin həyata keçirilməsi qərarlaşdırıldı. Emin Nihat Sözərin başçılığında olan 9 nəfərdən ibarət Çanaqqala Şəhitləri Abidəsi Tikintisinə Yardım Komitəsi adlı bir komitə yaradıldı. Abidənin Hisarlıq Təpədə inşa edilməsinə, dəmir-beton olaraq inşa edilməsinə və üstünün qranitlə örtülməsinə qərar verildi. Çanaqqala Şəhidləri Abidəsi Tikintisinə Yardım Komitəsi yardım üçün müraciəti əsasında böyük bir kampaniya yarandı. Tikintinin təməli 17 aprel 1954-cü ildə qoyuldu.

Lakin aylar sonra tikintidə istifadə olunan materialların keyfiyyətsiz olduğu müəyyənləşmiş və abidənin tikintisi dayandırılmışdı. Abidənin tikintisinin 1958-ci ilin iyulunda başa çatdırılmasına qərar verildi. Ancaq tikintinin dayandırıldığı ərəfədə personalın maaşı ödənildiyindən və tikinti materiallarının qiyməti artığından xalqdan toplanan vəsait 1957-ci ildə qurtardı. Bu müddət ərzində abidə 12 metrəyədək ucaldılmışdı. "Milliyyət" qəzetinin müxbiri Necmi Onurun tikintinin yarımçıq qalması ilə bağlı xəbəri və qəzetin digər yazarı Refi Cevat Ulunayın yazıları ictmaiyyətdə bu hadisəyə böyük maraq oyatdı. Qəzet abidənin tikintisinin başa çatdırılması ilə bağlı 18 yanvar 1958-ci il tarixindən etibarən ölkə daxilində yardım kampaniyası təşkil etdiyini açıqladı. Kampaniya türk mətbuatının digər media orqanları tərəfindən də dəstəkləndi. 100 min lirə vəsait toplanması məqsədilə başladılan kampaniya 18 mart 1958-ci ildə başa çatdı və gəlir 1 milyon 686 min 251 lirə oldu. Abidənin gövdə qismi 18 sentyabr 1959-cu ildə tamamlandı.

Abidənin rəsmi açılışı 1960-cı il 21 avqustda Anafartalar Zəfərinin 45 illiyi ərəfəsinə təsadüf etdi. Abidənin açılışını Baş qərargah Rəisi general Cevdet Sunay etdi.

Abidənin baxım və personal işləri 1962-ci ildə Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyinə təhvil verildi. Gelibolu yarımadası 1973-cü ildə Milli park elan edildi.

1971-ci ildə Britaniya kraliçası II Elizabetin də iştirak etdiyi bu mərasimdə abidənin altında bir döyüş muzeyi açıldı. Burada Çanaqqla döyüşlərindən qalan qalıqlar və sənədlər sərgilənməyə başladı. Döyüş Əsərləri Muzeyi bir müddət sonra Kabatəpə Muzeyinə köçürüldü.

Memarlıq xüsusiyyətləri
Abidənin hündürlüyü 41,7 metrdir. Sütunların eni isə 7,5 metrdir. Abidə 62,5 kvadratmetr ərazini əhatə edir və abidənin görünüşü uzaq məsafədən Mehmetçiyin "M" hərfi olaraq görünür. Abidənin tavan hissəsində mozaikadan Türk bayrağı təsvir olunmuşdu. Həmçinin abidənin giriş hissəsinin sol tərəfində 1992-ci ildə inşa edilən simvolik şəhidlik var. Şəhidliyin giriş qapısının sağ tərəfində Mustafa Kamal Atatürkün 1934-cü ildə xarici əsgərlərə xitabən yazdığı və o dövrün Daxili İşlər naziri Şükrü Kaya tərəfindən Anzak günündə oxunan məşhur sözləri yer alıb.

İstinadlar

Türkiyə abidələri
Çanaqqala ili

Çanaqqala şəhidləri abidəsi


Der Kanton Dachrieden  war eine Verwaltungseinheit im Distrikt Heiligenstadt des Departements des Harzes im napoleonischen Königreich Westphalen. Hauptort des Kantons und Sitz des Friedensgerichts war der Ort Dachrieden im heutigen thüringischen Unstrut-Hainich-Kreis. Der Kanton bestand aus 14 Orten, welche sich über Jahrhunderte im Einflussgebiet der ehemaligen Reichsstadt Mühlhausen befanden. Kantonmaire war Carl Christian von Knorr.

Zum Kanton gehörten die Ortschaften:
 Dachrieden
 Horsmar, Sollstedt, Eigenrode
 Kaisershagen, Windeberg, Saalfeld
 Reiser mit Schröterode (Gut)
 Ammern
 Groß- und Klein-Grabe, Görmar, Bollstedt

Weblinks
 Kantone des Königreichs Westphalen

Dachrieden
Unstruttal
Mühlhausen/Thüringen

Kanton Dachrieden