Les Rasâ'il Ikhwân al-Safâ' (Les Épîtres des Frères en pureté, ) sont une somme savante composée de 52 épîtres portant chacune sur une science philosophique depuis l'arithmétique jusqu'à la magie. Leur nom est lié à une épître compréhensive (Al-Risâla al-jâmi`a) qui fait une synthèse de l'ouvrage. La paternité de l'ouvrage, ainsi que sa datation et son appartenance religieuse sont contestées. Le consensus tourne autour de l'Irak durant l'époque abbasside (entre le  et le ). L'ouvrage a été composé par les Ikhwân al-Safâ´ (Les Frères de la Pureté, ).

Historique
Les Rasâ'il Ikhwân al-Safâ' sont restées un ouvrage anonyme. Ikhwân al-Safā' constitue soit un pseudonyme derrière lequel se cacherait un groupe, soit signifie un personnage conceptuel inventé par l'auteur.

Le paradigme historique du groupe de Basra
Quand vers 980 on a demandé à Abû Hayyân al-Tawhîdî d'identifier les Frères en Pureté, il a énuméré certains de ses contemporains :

 Abû Sulaymân al-Bustî (connu aussi sous le nom d'al-Muqaddasî)
 `Alî b. Hârûn al-Zanjânî
 Muhammad al-Nahrajûrî (ou al-Mihrjânî)
 al-`Awfî.

Ce paradigme a depuis été réfuté, les Épîtres étant déjà connues en Andalousie avant 932.

Au niveau doctrinal, certains chercheurs conviennent que les Ikhwân et leur Rasâ'il appartient au mouvement ismaélien, d'autres au mu'tazilisme, d'autres au soufisme, d'autres au sabéisme, d'autres encore à l'école d'al-Kindi.

Le lien important à l'ismaélisme vient de son appropriation historique par le mouvement ismaélien qui en a épousé les cadres, tel le dâ'î Abû Hâtim al-Râzî.

L'hypothèse al-Sarakhsī
Les Épîtres des Frères en Pureté sont peut-être l'œuvre du disciple d'al-Kindî, Aḥmad b. al-Ṭayyib al-Sarakhsī qui fut un philosophe pythagoricien de haut niveau, fondant la philosophie sur les mathématiques. Précepteur, puis commensal du calife al-Mu'tadid, il fut jeté en prison et exécuté avec "un groupe de révolutionnaires (khawârij)".

Description courte de l'œuvre
L'encyclopédie est composée de 52 épîtres (rasâ'il) ayant des longueurs variables, divisée en quatre tomes. Chaque tome développe différentes matières :
 Tome 1 : les sciences mathématiques (14 épîtres) incluent la théorie du nombre, la géométrie, l'astronomie, la géographie, la musique, les arts théoriques et pratiques, l'éthique et la logique.
 Tome 2 : les sciences de la nature (17 épîtres) comprennent la matière, la forme, le mouvement, le temps, l'espace, le ciel et l'univers, la génération et la corruption, la météorologie, les minéraux, les plantes, les animaux, le corps humain, la perception, l'embryologie, l'homme en tant que microcosme, le développement des âmes dans le corps, la limite de la connaissance, la mort, le plaisir et la langue.
 Tome 3 : les sciences psychologiques et rationnelles (10 épîtres) comprennent les principes intellectuels (ceux de Pythagore et ceux développés par les Ikhwân), l'univers en tant que macrocosme, l'intelligence et l'intelligible, les périodes et les époques, la passion, la résurrection, les différentes sortes de mouvement, la cause et l'effet, les définitions et les descriptions.
 Tome 4 : les sciences théologiques (11 épîtres) incluent les doctrines et les religions, le chemin menant à Dieu, la doctrine des Ikhwân, l'essence de la foi, la loi religieuse et la révélation, l'appel à Dieu, la hiérarchie, les êtres spirituels, la politique, la magie et le talisman.

Les sciences philosophiques

Leurs présentations de la philosophie et de la théologie formulées dans une syntaxe particulière ont un objectif téléologique. Elles ont été également influencées par les théories arithmétiques néo-pythagoriciennes, les auteurs ont élaboré leur théosophie selon ce principe pythagoricien : « les êtres sont selon la nature du nombre ». Ils se sont inspirés de Pythagore : « Dans la connaissance des propriétés des nombres et dans la manière dont ils sont classifiés et rangés en hiérarchie réside la connaissance des êtres de Dieu ». Chaque nombre dépend de celui qui le précède. Nous pouvons décomposer les nombres unité par l'unité jusqu'à ce que nous atteignions le premier. Mais à ce dernier « nous ne pouvons rien retirer […] parce qu'il est l'origine et la source du nombre  ». Selon eux, les êtres humains sont comme les nombres : ils viennent de Dieu et retournent finalement à Lui. C'est ainsi qu'ils ont adapté les théories pythagoriciennes à leur croyance fondamentale pour d'écrire le monde spirituel et physique selon une hiérarchie.

La métaphysique des Ikhwân al-Safâ' est fondée sur la philosophie hellénique. Ils partagent la terminologie aristotélicienne, mais les concepts [matière et forme, substance (du grec ousia), les accidents en potentiel ou en acte, et les quatre causes] varient légèrement. Pour eux, l'étude est la réminiscence socratique de la connaissance déjà acquise par l'âme ; l'âme possède une connaissance potentielle et peut arriver à une connaissance complète.

Les Ikhwân ont soutenu que la substance est auto-suffisante et elle est le réceptacle des attributs. Par contre la forme est divisée en : substances et accidents. Ils conçoivent quatre causes : matérielles, formelles, efficientes et finales. La cause matérielle des plantes provient des quatre éléments (le feu, l'air, l'eau et la terre) et leur finalité est de fournir la nourriture pour les animaux. Ici les Ikhwân expliquent la cause matérielle par la matière première (ex. : bronze ou argent) ; pour la cause formelle, ils donnent l'exemple d'un pépin qui produira éventuellement une pomme ; la cause efficiente indique l'origine, par exemple un père est la cause efficiente d'un enfant alors que la cause finale montre le but de quelque chose.

Deux types de créations : spirituelle et physique
La création se déploie en deux phases : d'abord, Dieu crée ex nihilo l'Intellect ; après l'émanation (fayd) de ce dernier, il procède graduellement, donnant la forme à l'univers actuel. L'ordre et le caractère de l'émanation sont décrits ci-dessous.
 Al-Bârî' (Créateur) est le Premier et le seul Être éternel, aucun attribut anthropomorphique ne doit Lui être attribué. Seulement la Volonté qui est à l'origine du monde Le concerne. Pour les Ikhwân, Dieu est inconnaissable (cf. Deus absconditus) au-dessus de la hiérarchie, paradoxalement Il se révèle en un Dieu (Deus revelatus) guidant les croyants sur le droit chemin.
 Al-`Aql (Intellect ou gr. Noûs) est le premier être qui provient de Dieu. Il est un en nombre tout comme Dieu Lui-même est unique. Dieu a créé dans l'Intellect toutes les formes des êtres subséquents, de lui a émané l'Âme Universelle et la Matière Première. Il est clair, selon l'opinion des Ikhwân, que l'Intellect est le meilleur représentant de Dieu. (Il est bon de voir dans le terme 'intellect' ici d'une part 'la conscience' et d'autre part faire la distinction entre l'intellect du mental inférieur (souvent teinté par l'égo) et le mental supérieur (au-delà de l'égo), domaine p.ex. de mathématiques pures, des symboles universels, des vérités de l'univers).
 Al-Nafs al-Kulliyya (l'Âme Universelle) est l'Âme de l'univers entier, une essence simple qui émane de l'Intellect. Elle reçoit son énergie de l'Intellect. Elle se manifeste dans le Soleil à travers lequel le monde matériel est animé. Ce que nous appelons création, dans notre monde physique, concerne l'Âme Universelle.
 Al-Hayûlâ al-Ûlâ (la Matière Première, forme arabisée du grec hylè), est une substance spirituelle qui ne peut émaner par elle-même. Elle est causée par l'Intellect afin que l'Âme Universelle émane la Matière Première qui reçoit  les différentes formes.
 Al-Tabî'at (nature) est l'énergie diffuse dans tous les corps organiques et inorganiques. C'est la cause du mouvement, de la vie et du changement. L'influence de l'Intellect cesse au niveau de la nature car par la suite toutes les autres émanations tendent à être de plus en plus matérielles et imparfaites.
 Al-Jism al-Mutlaq (le corps absolu). La Matière Première acquiert les propriétés physiques et devient le corps absolu ou la substance physique dont notre monde est fait.
 Le monde des sphères (des étoiles fixes, Saturne, Jupiter, Mars, le Soleil, Vénus, Mercure, et la Lune) apparaît dans la septième étape de l'émanation. Tous les corps célestes se composent d'un cinquième élément, l'éther et ils ne sont pas sujets à la génération et à la corruption.
 Les Quatre éléments (le feu, l'air, l'eau, et la terre) se retrouvent sous la sphère de la Lune où ils sont soumis à la génération et à la corruption. Les Ikhwân adoptent la théorie de Thalès (545 av. J.-C.) et des Ioniens en affirmant que ces quatre « éléments » sont en perpétuel changement, l'eau devient air et feu ; le feu devient air, eau, terre, ainsi de suite…
 Les trois royaumes sont la dernière étape de l'émanation. Les trois royaumes (minéral, végétal et animal) sont faits d'un mélange proportionnel des quatre éléments.
Les Ikhwân al-Safâ' ont repris la théorie de Démocrite d'Abdère (circa 370 av. J.-C.) considérant l'univers comme le macrocosme et l'être humain comme un monde en miniature (microcosme). Les différentes âmes (al-nafs al-juz'iyya), représentant les puissances infinies de l'Âme Universelle, ont commencé à se former. Pendant très longtemps, ces âmes ont rempli le monde des sphères et ont constitué les anges qui ont animé les corps célestes. Au début, les anges ont contemplé l'Intellect et ont rendu le culte à Dieu. Après un certain temps, certaines de ces âmes ont commencé à oublier leur origine et leur position. Leur inattention a causé la chute des âmes sur terre. Ceci explique l'origine métaphysique de la vie sur terre.

Notes

Voir aussi

Bibliographie
 Cordonnier, Rémy, "Influences directes et indirectes de l'encyclopédie des Ikhwân al-Safâ' dans l'Occident chrétien", Le Muséon 125 (3-4), p. 421-46
 De Vaulx d'Arcy, Guillaume, Les Épîtres des Frères en Pureté. Mathématique et philosophie. Paris, Les Belles Lettres, 2019.
De Callataÿ, Godefroid. « The Classification of the Sciences according to the rasa'il Ikhwân al-Safâ' »
 Corbin, Henry. Histoire de la philosophie islamique. Paris, Gallimard, 1986, .
 Fakhry, Majid. A History of Islamic Philosophy. New York: Columbia University Press, 1983.
 Farrukh, Omar A. « Ikhwân al-Safâ'. » In A History of Muslim Philosophy. Édité et introduit par M.M. Sharif. Wiesabaden: Otta Harrassowitz, (1963): 289-310. Disponible ici
 Hamdani, Abbas. « Abu Hayyân al-Tawhîdî and the Brethren of Purity. » International Journal of Middle East Studies, tome 9 (1978): 345-353.
 Ikhwân al-Safâ'. Rasâ'il Ikhwân al-Safâ'. Beyrouth : Dar Sadir, 4 tomes, 1957 (le texte complet de 52 épîtres ont été édités en arabe par Butrus Bustani).
 Ikhwân al-Safâ'. Al-Risâla al-Jâmi'a. Édité par J. Saliba. Damas, tome 1, 1387/1949, tome 2, n.d.
 Marquet, Yves. La philosophie des Ihwân al-sâfâ'. Alger : Société nationale d'édition et de diffusion, 1973.
 Marquet, Yves. « Ikhwân al-Safâ'. » Encyclopaedia of Islam. Tome 3 (1971): 1071-1076.
 Marquet, Yves. La philosophie des Ihwân al-Safâ'. Alger : Société nationale d'édition et de diffusion, 1975.
 Marquet, Yves. « Les Épîtres des Ihwân as-Safâ', œuvre ismaïlienne. » Studia Islamica. Tome 61 (1985): 57-79.
 Marquet, Yves. « Ihwân as-Safâ', Ismaïliens et Qarmates. » Arabica. Tome 24 (1977): 233-257.
 Marquet, Yves. « Les Ihwân as-Safâ' et l'ismaïlisme. » In Convegne sugli Ikhwan as-Safa'. Rome, 1971.
 Marquet, Yves. La Philosophie des alchimistes et l'alchimie des philosophes: Jâbir ibn Hâyyan et les Ihwân al-Safâ'. Paris: Maisonneuve et Larose, 1988.
 Poonawala, Ismail K. "Ikhwân al-safâ'". Tome  7. The Encyclopedia of Religion. (1987): 92-95.
 Nasr, Seyyed Hossein. Islamic Cosmological Doctrines. London: Thames Hudson, 1978: 23-96.
 Nasr, Seyyed Hossein and Mehdi Aminrazavi (ed.). An Anthology of Philosophy in Persia. Oxford: Oxford University Press, 2001: 201-279.
 Netton, I.R. Muslim Neoplatonists: An Introduction to the Thought of the Brethren of Purity (Ikhwân al-Safâ') . London: Allen & Unwin; 1982.
 Steigerwald, Diana. « The Multiple Facets of Ismâ`îlism. » Sacred Web: A Journal of Tradition and Modernity. Tome 9 (2002): 77-87.
 Steigerwald, Diana. « Ikhwân al-Safâ' ». The Internet Encyclopedia of Philosophy (2004), disponible ici
 Tamir, `Arif. La réalité des Ihwân as-Safâ' wa Hullân al Wafâ'. Beyrouth, 1957.

Liens internes
 Sciences et techniques islamiques

Œuvre philosophique
Œuvre de théologie islamique
Ismaélisme
Œuvre du haut Moyen Âge
Histoire de l'islam au Xe siècle

Ikhwan al-Safa


NGC 1954, yew cısmê asmêniyo. No cısım Katalogê Neweyê Pêroyi de ca gêno.

Bıvênên
 Asmên
 Galaksiye
 Lista cısmanê NGC
 NGC 1975
 NGC 1973

Gıreyê teberi

Asmênşınasiye

NGC 1954


略称には大産(だいさん)、大産大、またはOSU(オーエスユー)と呼ばれているが、学会などでの略称は阪産大となることが多い。

概観

大学全体
1928年(昭和3年)に瀬島源三郎が設立した大阪鉄道学校を前身とする大学である。

建学の精神(校訓・理念・学是)
交通・産業教育に加えて、人間形成、創造性開発に重点をおく人材を育成し、自己確立の信念に生きる人づくり、即ち「偉大なる平凡人たれ」を建学の精神とする独自の学風を掲げた。深い人生観と広い世界観を養うとともに、新しい産業社会の発展と人類の福祉に寄与できる世界的視野に立つ近代的産業人の育成を目的としている。

学風および特色

6学部13学科(国際学部:国際学科、スポーツ健康学部:スポーツ健康学科、経営学部:経営学科・商学科、経済学部:経済学科・国際経済学科、デザイン工学部:情報システム学科・建築・環境デザイン学科、環境理工学科、工学部:機械工学科・交通機械工学科・都市創造工学科・電子情報通信工学科)を擁する総合大学。いわゆる研究型大学というよりは資格や実学を重視した教育が特徴で、経営学部にファッションビジネスに特化したファッションビジネスコースやスポーツビジネスに特化したスポーツキャリアコース、経済学部に公務員試験合格を目指した公務員コースのほか、観光ビジネスコースや上級キャリアコース、工学部の交通機械工学科には、全国的にも珍しい鉄道を専門的に学ぶ鉄道工学コースが設置されている。また、交通機械工学科では卒業(指定科目の単位取得が前提)と同時に二級自動車整備士の受験資格が得られるほか、経営学科(ファッションビジネスコース)では2級衣料管理士、都市創造工学科では測量士補、電子情報通信工学科では第一級陸上特殊無線技士、第二級海上特殊無線技士等の資格が得られる(指定科目の単位取得が前提)など、資格取得を重視する傾向が強い。
また、地域連携型のプロジェクトが盛んで、スポーツを通じて地域の人々が交流する「いきき大東スポーツクラブ」のほか、ゼミ単位でも大東商工会議所等と合同プロジェクトを実施している。
社会人基礎力の育成を目指し、学生が主体となり活動を行う「プロジェクト共育」では、乾電池を動力源とする手作り自動車の競技会(Ene-1 GP)で毎年表彰台に上がっており、ロボット格闘技大会(ROBO-ONE)でもチャンピオンを獲得、また鳥人間コンテストへの出場も果たしている。過去にはソーラーカーレースでの世界的活躍やバイオ燃料エンジンの車でのダカール・ラリーの完走といった華やかなプロジェクトもあった。
学生は約8000人で、クラブ活動やサークル活動も盛んであり、硬式野球部・サッカー部・バスケットボール部・バレーボール部などの活躍が目立つ。
近年では男子バレーボール部が全日本インカレに出場、スキー競技部からワールドカップ(女子モーグル)の日本代表に選出されるなどの実績がある。

沿革

略歴
 1928年11月 - 瀬島源三郎が大阪鉄道学校を大阪市北区兎我野町に創立
 1944年4月 - 財団法人大阪鉄道学校設立
 1950年4月 - 大阪交通短期大学を設立。運輸科第2部を設置
 1951年3月 - 学校法人大阪交通学園に改称
 1965年4月 - 大阪交通大学を設立。経営学部(経営学科)及び工学部(第一部・第二部機械工学科、第一部・第二部交通機械工学科)を設置
 1965年10月 - 大阪交通大学を大阪産業大学と改称
 1966年4月 - 大阪産業大学短期大学部を設立
 1967年3月 - 大阪交通短期大学を廃止。工学部に第一部土木工学科を増設
 1975年4月 - 学校法人大阪産業大学に改称
 1984年4月 - 工学部に第一部電気電子工学科を増設
 1986年4月 - 経済学部(経済学科)を設置
 1988年4月 - 英称をOsaka Industrial UniversityからOsaka Sangyo Universityに変更。大学院を設置(工学研究科土木工学専攻修士課程、電気電子工学専攻修士課程)
 1989年4月 - 大学院工学研究科に機械工学専攻修士課程を増設
 1990年4月 - 工学部に第一部情報システム工学科、環境デザイン学科を増設
 1994年4月 - 大学院工学研究科にシステム工学専攻修士課程、環境デザイン専攻修士課程を増設
 1995年4月 - 経営学部に流通学科を増設
 1996年4月 - 大学院工学研究科に生産システム工学専攻博士後期課程、環境開発工学専攻博士後期課程を設置
 1998年4月 - 大学院経済学研究科アジア地域経済専攻修士課程を設置
 1999年4月 - 大学院経営・流通学研究科流通システム専攻修士課程を設置
 2000年4月 - 大学院経済学研究科にアジア地域経済専攻博士後期課程を設置。工学部第二部機械工学科と第二部交通機械工学科を夜間主コースに改める。大阪駅前第4ビルに、サテライトキャンパスを設置
 2001年4月 - 人間環境学部(文化環境学科・都市環境学科)を設置。大学院経済学研究科に現代経済システム専攻博士前期課程を増設
 2003年4月 - 大学院経営・流通学研究科の流通システム専攻修士課程を経営・流通専攻修士課程に改称
 2004年4月 - 大学院工学研究科にアントレプレナー専攻博士前期課程を設置。工学部の土木工学科を都市創造工学科に、大学院工学研究科の土木工学専攻博士前期課程を都市創造工学専攻博士前期課程に改称。文部科学省「特色ある大学教育支援プログラム(特色GP)」に採択
 2005年4月 - 大学院人間環境学研究科人間環境学専攻修士課程を設置
 2006年4月 - 大学院経営・流通学研究科を課程変更(経営・流通専攻博士後期課程を設置)。大学院工学研究科の電気電子工学専攻博士前期課程を電子情報通信工学専攻博士前期課程に改称。サテライトキャンパスを大阪駅前第3ビルに移転。工学部都市創造工学科の土木・環境総合コース(2014年以降卒業生は総合コース)が日本技術者教育認定機構(JABEE)認定プログラムとなる
 2007年11月 - 大学院人間環境学研究科の課程を変更(人間環境学専攻博士後期課程を増設)。大阪産業大学孔子学院を、サテライトキャンパスに併設
 2008年
4月 - 人間環境学部の文化環境学科を文化コミュニケーション学科に、都市環境学科を生活環境学科に名称変更。人間環境学部にスポーツ健康学科を増設。工学部の環境デザイン学科を建築・環境デザイン学科に名称変更
11月 - 学園創立80周年記念式典を挙行
 2009年11月 - リーマン・ショック等の影響により、資産運用を目的とする金融取引で、少なくとも40億円にのぼる評価損が発生していることが明らかとなった
 2011年4月 - 経営学部の流通学科を商学科に名称変更
 2012年4月 - 工学部の情報システム工学科と建築・環境デザイン学科を改組・再編の上、関西地区の大学では初となるデザイン工学部を設置(情報システム学科・環境デザイン学科)。大学院工学研究科に交通機械工学専攻を増設
 2013年4月 - 大阪産業大学短期大学部学生募集停止
 2015年11月 - 大学開学50周年記念式典を挙行
 2017年4月 - 人間環境学部の文化コミュニケーション学科を国際学部(国際学科)に、スポーツ健康学科をスポーツ健康学部(スポーツ健康学科)に改組。また、人間環境学部生活環境学科はデザイン工学部の環境理工学科に改組

基礎情報

所在地
 大阪府大東市中垣内3-1-1
 梅田サテライトキャンパス(大阪府大阪市北区梅田1-1-3大阪駅前第3ビル19階)

象徴
 校章は「学」の文字と「交」の文字を組み合わせたものである。
 校章とは別に2006年(平成18年)には、無限大を表す「∞」の記号をモチーフに大阪産業「Osaka Sangyo」の「O」と「S」の文字を組み合わせたシンボルマークの使用が開始された。
 スクールカラーは紺色が定められている。ただし、学校法人を表す場合はえんじ色が用いられている。

校歌
 1966年(昭和41年)に『大阪産業大学校歌』(作詞:小野十三郎、作曲:芥川也寸志)を制定。校内で使用されるチャイムにも校歌のサビが用いられている。

歴代理事長
 初代 瀬島源三郎(1944年-1971年、日本大学高等師範部卒業)
 第2代 大谷貴義(1971年-1972年)
 第3代 長藤友三郎(1972年-1978年)
 第4代 西島伊武(1978年-1987年)
 第5代 大西利治(1987年-1993年)
 第6代 古谷七五三次(1993年-2009年、大阪経済大学卒業、旭日中綬章)
 第7代 土橋芳邦(2009年-2014年、クボタ相談役、元代表取締役社長・会長)
 第8代 土肥孝治(2014年-2017年、元検事総長、弁護士)
第9代 吉岡征四郎(2017年-2020年、大阪ガス 元副社長)
第10代 北前雅人(2020年-、大阪ガス 元副社長)

キャンパス
キャンパスは東西に広大で、野崎にある中央キャンパスと東キャンパスがメインキャンパスとなる。生駒キャンパスは研修センターやグラウンドがあるのみで講義や研究の施設はない。

中央キャンパスは主に文系が中心である。中央キャンパスでは、1996年に当時としては珍しかったファストフードの学内店舗(ファーストキッチン)を設置した(後に閉店。現在は1階がランゲージ・カフェ、2階がスタディ・ホールとなっている)。また、大学生協の代わりとしてローソンを開店させたが2017年2月3日をもって閉店し、現在は生活彩家に代わっている。

東キャンパスにデザイン工学部・工学部・工学研究科が集中しており、自動車整備実習用の設備などがある。また附属機関である大阪桐蔭中学校・高等学校が、西キャンパス全体と東キャンパスの一部に併設されている。

サテライトキャンパス
大阪産業大学は、2000年4月に大阪駅前第4ビルにサテライトキャンパスを設置、その後2006年4月に大阪駅前第3ビルに移転した。本キャンパスでは、社会人のための大学院コース(経済学研究科博士前期課程)「梅田サテライトコース」が開講されている。また、市民を対象とした講演会、シンポジウム、学会・研究会なども行われている。2013年5月にパピルスメイト(証明書発行機)が設置された。また、2016年4月に大阪産業大学キャリアセンターのブースを開設し、学生の就職活動の拠点として利用することができるようになっている。

大阪産業大学孔子学院
2007年、大阪産業大学は、中国と日本の教育分野における協力を一層強化し、中国語教育の発展を支持及び促進するために、中国国際中文教育基金会との合意により「大阪産業大学孔子学院」をサテライトキャンパスに併設した。大阪市と上海市が姉妹都市関係であることから、上海外国語大学を中国でのパートナー校として共同運営している。
現在同学院では、社会人に対する中国語講座をはじめとして、中国語講師の養成、中国留学への支援、中国語スピーチコンテスト、中国文化及び経済に関する講座、シンポジウムなどを定期的に開催している。

教育および研究

研究
「放射性物質及び緊急の対応を要する有害有機物質の固相系における動態と対策新技術に関する研究拠点」:平成24年~28年(5年)
「新産業創生指向材料の開発と生産に関する研究」:平成13年〜17年度
「革新的な無消耗放電加工電極の開発」:平成14~15年度
「地域産業創成型有害物質新制御システムの開発に関する研究」:平成14年〜18年度
「大東ダイナミックプロジェクト」:平成16年度
「金型によるファインピッチ電子回路パターニングに関する研究」:平成16~17年度
「高温過熱水蒸気による汚染土壌等中有害有機物の新分解装置の開発」:平成16~17年度
「中堅・中小製造業でのデジタルものづくりイノベーション推進中核人材の育成」:平成17年度
「マイクロ波を用いた超高温過熱水蒸気発生装置の開発」:平成17年度(再委託)
「三次元ナノ階層構造形成技術による高度機能部材の開発」:平成17~19年度
「アジアの経済統合とそれがEU型共同体に発展する可能性に関する学際的、国際的共同研究」:平成17年度~21年度
「高速光情報処理デバイス構築とその応用に関する研究」:平成18〜22年度
「サスティナブル森林保全用草木系バイオマスガス化発電装置の開発」:平成18〜22年度
水素・燃料電池実証プロジェクト「大阪FCV推進会議」会員:平成18~22年度
「新たな残留性有機汚染物質のリスク低減をめざした地域環境の創生とゼロエミッション処理技術の開発」:平成19~23年度

組織

学部
 国際学部
国際学科
スポーツ健康学部
スポーツ健康学科
 経営学部
 経営学科
 商学科
 経済学部
 経済学科
 国際経済学科
 デザイン工学部
 情報システム学科
 建築・環境デザイン学科
環境理工学科
 工学部
 機械工学科
 交通機械工学科
 都市創造工学科
 電子情報通信工学科

研究科
 人間環境学研究科
 人間環境学専攻(博士前期課程・博士後期課程)
 経営・流通学研究科
 経営・流通専攻(博士前期課程・博士後期課程)
 経済学研究科
 現代経済システム専攻(博士前期課程)
 アジア地域経済専攻(博士前期課程・博士後期課程)
 工学研究科
 機械工学専攻(博士前期課程)
 交通機械工学専攻(博士前期課程)
 都市創造工学専攻(博士前期課程)
 電子情報通信工学専攻(博士前期課程)
 情報システム工学専攻(博士前期課程)
 環境デザイン専攻(博士前期課程)
 アントレプレナー専攻(博士前期課程)2011年度をもって学生募集停止
 生産システム工学専攻(博士後期課程)
 環境開発工学専攻(博士後期課程)

附属機関

 産業研究所
 新産業研究開発センター
 情報科学センター
 クリエイトセンター
 アジア共同体研究センター

大阪産業大学附属高等学校
大阪桐蔭中学校・高等学校

スポーツ
 ラグビー部は関西大学ラグビーリーグ戦に所属している。2009年度にAグループに初昇格したが、2010年度は再びBグループへ降格となった。
 アメリカンフットボール部の愛称は、大阪産業大学ライオンズである。現在は関西学生リーグ・Div.3に所属。
 硬式野球部も強豪であり、関西最大規模の部員数を誇る。現在、阪神大学野球連盟の1部リーグに所属している。
 男子バレーボール部は西日本インカレ優勝等多数のタイトルを獲得している全国でも有数の強豪である。
 男子バスケットボール部は2020年度関西学生バスケットボールリーグ戦2部で全勝優勝し、1部昇格となった。

主な海外協定大学

 天津理工大学
 上海外国語大学
 東北師範大学(人文学院)
 中国海洋大学
 山東交通学院
 河南大学
 安徽三聯学院
 他

 京畿大学校
 ハンバット大学校
 三育大学校
 ソウル科学技術大学校
 忠南大学校
 聖公会大学校
 他

 ワッコムコミュニティカレッジ

 ランガラ大学

 ブライトン大学
 他

 ヴュルツブルク大学

 ベトナム国家大学ホーチミン市工科大学
 ホーチミン市国家大学
 ホーチミン市経済大学

 パリ・ラ・ヴィレット建築大学

 カセサート大学
 他

 国立台中科技大学
 国立高雄大学
 国立体育大学
 義守大学

国内単位互換協定校
放送大学

大学関係者と組織
 大阪産業大学の人物一覧

交通アクセス
 JR西日本学研都市線野崎駅から徒歩15分。
 JR西日本学研都市線住道駅南口徒歩25分。なお、同駅から徒歩3分の場所から専用送迎シャトルバスの利用も可能(有料:50円)。運行は近鉄バスが受託。
 その他、路線バス(近鉄バス)が近鉄奈良線東花園駅・近鉄けいはんな線新石切駅・JR学研都市線住道駅・JR学研都市線四条畷駅との間で頻発しており、これらでも通学可能である。
 他に、本部キャンパスと生駒キャンパス間には送迎バスを運行。運行は近鉄バスが受託。

キャンパス・環境
 幹線道路の近くにあり、通学はその幹線道路を歩かなくてはいけない学生が多い。また、本部キャンパスには高圧電線が通過している。
 キャンパス内は大学生協に代えて、生活彩家や紀伊国屋書店などによる購買店舗がある他、各民間企業が運営する食堂や旅行・不動産代理店などがある。

不祥事

やらせ入試
同大学の入学試験で、附属高校や大阪桐蔭高校の一部の生徒に経営学部の受験を依頼し、大学側が学生に謝礼を渡すなどの「やらせ入試」が行われていたことが判明した。この工作は2009年から実施され、2011年に関連高の教諭が内部告発をしようとしたが、同大学の理事が自宅を訪問して告発しないように説得した。2013年1月、文部省に内部告発があり事態が露呈することになった。文部科学省は実態調査に乗り出している。「やらせ入試」は以下の2つの目的で開始された。

 補助金目的  2008年末に、指定校推薦などで多数の合格者を出し過ぎ、この上さらに一般入試で合格者を出すと、入学者過多となり文部科学省からの補助金が減額される事態となった。これを防ぐために一般入試から入学者を減らす必要が発生し、その手段として入学意志のない学生で合格者名簿を埋めてしまうプランが浮上した 。同大学の附属高校、大阪桐蔭高校の既に進学先が決定していた優秀な成績の学生数十人を選んで教室に集め、担任を通じてやらせ受験が依頼された。これらの学生らに合計36回にわたり大阪産業大学の経営学部の一般入試を受験させた。これにより実際に入学する学生を減らし、2億円の補助金を受けることができた。やらせ受験をした学生には1回あたり5000円が支給された。
 偏差値操作目的  入学する意志がないが、学力が優秀な学生を多数受験させることにより合格者の平均偏差値を釣り上げる行為を行っていた。系列校の大阪桐蔭高校の学生は学力が高かったため、センター試験の成績のみで同大学を受験できる試験に無料で出願させていた。2012年度には同校を受験した学生は9274人で、うち約1/4が大阪桐蔭高校の学生であった。センター試験利用の入試では受験した3618人のうち62%を系列校の大阪桐蔭高校が占め、合格者では78%にもなったが実際は1人も入学しなかった。同大学は大阪桐蔭高校の学生を偏差値を通じた入試の広報活動として継続的に利用していることを認めた。

本件を皮切りに後述のとおり様々な不祥事が露見または発生しており、2013年7月末には学長の本山美彦が学内のガバナンスの不全と健康上の問題を理由に辞任、後任の瀬島順一郎(再任)も2014年6月に辞職届を提出するなど大学運営に乱れが生じた。

2014年3月、日本私立学校振興・共済事業団は2013年度の経常費補助金を25%減額した。また、大阪府は「管理運営が著しく適正を欠いている」として2013年度の大阪府私立高等学校等経常費補助金を10%減額した。

2017年7月、独断でやらせ受験を行い附属高に支払われた手当を着服した可能性があるなどと大産大に公表された附属高の元教頭が、名誉を毀損されたとして損害賠償を求めた訴訟の判決が大阪地裁であり、「学校法人が組織的に不正行為を行い、責任を元教頭に転嫁した」と指摘し、大産大などに計275万円の支払いを命じた。

採用強要
同大の職員に対し、自分の孫を職員採用するよう脅したとしたとして、2013年7月、元理事が強要未遂容疑で逮捕された。

成績優秀者特別奨学金の不支給
同大学では成績上位者の学費免除を広報しているが、実際は入学意志のない関連高校の受験者ばかりが対象者となり、近年ではほとんど利用実績がなかった。2012年は成績上位の100名が学費免除対象者となったが、全員が入学意志のない大阪桐蔭高校の学生であり、実際に入学した学生で学費を免除された者は誰もいなかった。

理事長らによる巨額損失
1999年から2008年にかけ、同大学の当時の理事長の古谷七五三次(ふるたに・しめじ)及び2人の常務理事が、金融派生商品(デリバティブ)取引などで巨額の損失を生じさせたとして、2013年に大学側が、古谷ら3人に対し約1億9,000万円の支払いを求め、大阪地裁に訴訟を起こした。

学生による准教授殺人未遂事件
2014年、デザイン工学部の准教授が担当するゼミの受講生から、刃物で襲われた傷害事件。15号館9階の准教授の研究室で、文化包丁で准教授を刺そうとし、抵抗された際に右手中指の神経やけんを切るけがをさせた疑いがもたれている。

教職員社会保険料過少納付問題
学校法人大阪産業大学が、遅くとも1990年から、教職員の年金、医療、介護などの社会保険料を本来の額より過少に納付していることが判明。社会保険料算定の根拠となる教職員への給与から残業代や交通費などを除外していたためで、同法人によると過少になっていた分は累積で10億円を超えるとみられる。教職員が退職後に受け取れる年金額が減るなどの影響が出る。法人は今後、過去の不足分を支払う一方、担当していた幹部職員らの処分を検討。

脚注

関連項目
 大学コンソーシアム大阪

外部リンク
 大阪産業大学

大阪府の私立大学
学校記事

大阪産業大学


Cavanşir Musa oğlu Məmmədov () — Azərbaycan operatoru və rejissoru.

Həyatı
Cavanşir Musa oğlu Məmmədov 17 oktyabr 1915-ci ildə Lənkəranda anadan olub. 1937-ci ildə Aşqabad Kino Texnikumunu bitirmişdir.

1997-ci ildə Moskvada vəfat edib.

Fəaliyyəti
Kinoda operator şagirdi (1932), operator köməkçisi, operator assistenti (1934), II dərəcəli operator (1935), II operator (1938), xronikal filmlər üzrə I dərəcəli operator dərəcələrinə yüksəlib. 1937-ci ildə Aşqabad kinostudiyasında operator işləyib. Müharibə illərində Mərkəzi Sənədli Filmlər Studiyasının operator qrupunda fəaliyyət göstərib. 1950–1960-cı illərdə Bakı kinostudiyasında 12 sənədli film çəkib. 1960-cı ildən Mərkəzi Elmi-Kütləvi Filmlər Studiyasında ("Sentrnauçfilm") "Kino Səyahəti" almanaxının yaradıcılarındandır. Kinojurnallar üçün mindən çox süjet çəkib.

Adlar və mükafatlar
 Kann festivalının mükafatı (1954)
 "Dənizi fəth edənlər" və "Xəzər neftçiləri haqqında dastan "filmlərinə görə Lenin Mükafatı (1960)
 "Türkmənistanın əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı (1948)
 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı (30 aprel 1959)
 "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı (1 dekabr 1982)

Filmoqrafiya
Rejissor kimi
 416-cı (film, 1942) (qısametrajlı sənədli film)
 S. M. Kirov adına körfəzdə (film, 1954) (qısametrajlı sənədli film)
 Keçmişin şahidləri (film, 1956) (qısametrajlı sənədli film)
 Təbiətin dostları (film, 1958) (qısametrajlı sənədli film)
 Azərbaycan mədəniyyətinin baharı (film, 1959) (tammetrajlı sənədli film)
 Azərbaycan elmi (film, 1969) (tammetrajlı sənədli film)
 Oktyabrın şəfəqləndirdiyi yol (film, 1977) (qısametrajlı sənədli film)

Operator kimi
 416-cı (film, 1942) (qısametrajlı sənədli film)
 Xəzər dənizçiləri (film, 1944) (tammetrajlı sənədli film)
 Əbədi odlar ölkəsi (film, 1945) (tammetrajlı sənədli film)
 Sovet Azərbaycanı (film, 1950) (qısametrajlı sənədli film)
 Azərbaycan zeytunu (film, 1951) (qısametrajlı sənədli film)
 Respublika stadionu (film, 1951) (qısametrajlı sənədli film)
 Azərbaycan atları (film, 1953) (qısametrajlı sənədli film)
 Xəzər neftçiləri haqqında dastan (film, 1953) (tammetrajlı bədii-sənədli film)
 Mahnı bayramı (film, 1954) (qısametrajlı sənədli film)
 S. M. Kirov adına körfəzdə (film, 1954) (qısametrajlı sənədli film)
 Görüş (film, 1955) (tammetrajlı bədii film)
 Keçmişin şahidləri (film, 1956) (qısametrajlı sənədli film)
 Mahnı belə yaranır (film, 1957) (tammetrajlı bədii film)
 "Ağ qızıl" ustaları (film, 1958) (qısametrajlı sənədli film)
 Təbiətin dostları (film, 1958) (qısametrajlı sənədli film)
 Azərbaycan mədəniyyətinin baharı (film, 1959) (tammetrajlı sənədli film)
 Dənizi fəth edənlər (film, 1959) (tammetrajlı bədii-sənədli film)
 İlk müjdələr (film, 1960) (qısametrajlı sənədli film)
 Yeddiilliyin adamları və işləri (film, 1960) (qısametrajlı sənədli film)

Ssenari müəllifi kimi
 S. M. Kirov adına körfəzdə (film, 1954) (qısametrajlı sənədli film)
 Keçmişin şahidləri (film, 1956) (qısametrajlı sənədli film)
 Təbiətin dostları (film, 1958) (qısametrajlı sənədli film)
 Lahıc dağlarında əks-səda (film, 1971) (qısametrajlı sənədli film)

İstinadlar

Mənbə
 Elmirov, A. "Şamaxı səması altında" [Sənədli kinofilmlərin görkəmli ustası Cavanşir Məmmədovun yeni çəkdiyi "Şamaxı səması altında" filmi haqqında] //Bakı.- 1971.- 13 noyabr.
 Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
 M. Əmrahov. "Müharibə illərinin kino salnaməsi (1941–1945-ci illər)". //Təhsil, mədəniyyət, incəsənət.- 2004.- № 1.- səh. 126–129.
 "Cəbhə kinooperatorları". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 91–95.
 Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.

Azərbaycan kinooperatorları
Azərbaycan film rejissorları
Azərbaycan ssenaristləri
Lənkəranda doğulanlar
Moskvada vəfat edənlər
Azərbaycan SSR xalq artistləri

Cavanşir Məmmədov (rejissor)


Benjamin Žnidaršič, slovenski slikar tetraplegik, pisatelj in pesnik, * 21. junij 1959, Podcerkev v Loški dolini.

Žnidaršič si je leta 1986 pri padcu s češnje poškodoval hrbtenico in postal tetraplegik. Po rehabilitaciji se je najprej ukvarjal s pisanjem poezije, od leta 2000 dalje pa še s slikanjem. V zadnjih letih se je povsem predal slikanju in v kratkem času osvojil znanje ter dosegel velik napredek. Slika s čopičem v ustih in mu sedaj slikarstvo pomeni način življenja.

Leta 2006] je Žnidaršič na natečaju za »Zlato paleto« prejel »Certifikat za abstraktno umetnost«, leta 2007 pa je na »18. EX-TEMPORU« v Izoli prejel nagrado za sliko Oljke. V letu 2007 je prejel plaketo Občine Postojna za delo na humanitarnem in likovnem področju. Na IX. Mednarodnem ex temporu 4. maja 2008 v Coseanu v Italiji je med 120 oddanimi deli umetnikov iz 5 držav dobil priznanje žirije za prinešeno delo. Na X. Mednarodnem ex temporu 3. maja 2009 v Coseanu v Italiji je med 250 slikarji iz 5 držav dobil priznanje žirije v dveh kategorijah. V kategoriji prinešenih in tam narejenih del. Na XI. Mednarodnem ex temporu 9. maja 2010 v Coseanu v Italiji je med 229 slikarji iz 5 držav dobil priznanje žirije v dveh kategorijah. V kategoriji prinešenih in tam narejenih del. Na XLV. mednarodnem slikarskem EX-TEMPORE v Piranu je bil 4. Septembra 2010 izbran za prejemika odkupne nagrade med 275 likovnimi ustvarjalci iz devetih držav. Leta 2019 je na 15. EX-temporu Logatec prejel zmagovalno Zlato muzo.

O njem govorijo v likovni kritiki: Polona Škodič, Cene Avguštin in Mirko Juteršek ter v literarni kritiki Manca Košir. Benjamin Žnidaršič je od leta 2011 je polnopravni član mednarodnega združenja [VDMFK].

Poleg slikarstva se Žnidaršič ukvarja tudi z književnostjo. Izdal je tri pesniške zbirke: Ritem srca, Zlate perutnice in Most na drugi breg, v letu 2006 pa tudi knjigo Govorica življenja, ki govori o njegovih izkušnjah iz življenja.

Žnidaršič je tudi dejaven kot pobudnik in organizator različnih projektov, od likovnih razstav do številnih kulturnih in humanitarnih prireditev, ki potekajo tako doma kot v tujini. Leta 2009 je ustanovil Zavod Ars Viva, ki je ustanovljen kot neprofitna organizacija in deluje v javnem interesu in v javno dobrobit. V njem so včlanjeni številni strokovnjaki za različna področja: invalidi, umetniki, založniki, profesorji, strokovnjaki za umetnostno zgodovino in kulturno dediščino, socialno delo, varstvo okolja, načrtovanje in vodenje, gledališče, itd.

Poleg umetnosti se ukvarja z oblikovanjem, med drugim oblikuje in izdeluje spletne strani, priponke in publikacije za tisk.

Glej tudi
 seznam slovenskih slikarjev, ki slikajo z usti ali nogami

Zunanje povezave

Rojeni leta 1959
Živeči ljudje
Slovenski slikarji
Slovenski pisatelji
Slovenski pesniki
Slovenski tetraplegiki

Benjamin Žnidaršič


Neuses ist ein Gemeindeteil der kreisfreien Stadt Erlangen (Mittelfranken, Bayern). Das Dorf liegt am südwestlichen Stadtrand.

Geschichte
Neuses wurde um 1337/42 erstmals in einem Würzburger Lehenbuch urkundlich erwähnt. Ab 1440 ist der Ort im Besitz des Klosters Frauenaurach nachgewiesen.

Von 1797 bis 1810 unterstand der Ort dem Justiz- und Kammeramt Erlangen. Mit dem Gemeindeedikt (frühes 19. Jahrhundert) wurde Neuses dem Steuerdistrikt und der Ruralgemeinde Frauenaurach zugewiesen.

Im Jahr 1894 erhielt er einen Haltepunkt an der Lokalbahn Bruck–Herzogenaurach. Nach aktueller Planung (2017) soll auf selber Strecke die Stadt-Umland-Bahn Erlangen verlaufen.

Literatur

Weblinks

Fußnoten

Ort in der kreisfreien Stadt Erlangen
Ersterwähnung 1337
Ort an der Mittleren Aurach
Dorf

Neuses (Erlangen)


Məhəmmədəli bəy Məşədi Əsədulla bəy oğlu Vəliyev  — azərbaycanlı şair, titulyar müşavir, Məclisi-ünsün üzvü. "Əhvalati-Qarabağ" əsərinin müəllifi.

Həyatı və yaradıcılığı
Məhəmmədəli bəy Məşədi Əsədulla bəy oğlu 1832-ci ildə Şuşada anadan olub. Atası Məşədi Əsədulla bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu Vəliyev Şuşada tacir kimi tanınıb. İbtidai təhsilini atasından aldıqdan sonra təhsilini mədrəsədə davam etdirib. Şuşa qəza məktəbində isə rus dilini öyrənir. Şamaxı, Tiflis, İrəvan və Şuşada qəza idarələrində məmur kimi fəaliyyət göstərib. Mülki xidmətə tərcüməçiliklə başlayan o, öz xidmətində quberniya katibi çinindən titulyar müşavir çininə qədər yüksəlib.

Məhəmmədəli bəy həm də şair olub. Məxfi təxəllüsü ilə şeirlər yazıb. Füzuli ədəbi məktəbinin nümayəndəsi olan o, eyni zamanda, Molla Pənah Vaqifin ədəbi irsindən də təsirlənib. Mir Möhsün Nəvvab, Məhəmməd ağa Müctəhidzadə və digərləri öz əsərlərində ondan bəhs ediblər. XIX əsrin ikinci yarısında Xurşudbanu Natəvanın evində təşkil olunmuş "Məclisi-üns"-ün üzvü olub. Əkinçi qəzetinin Qarabağ üzrə müxbiri olub.

1888-ci ildə yazılmış "Əhvalati-Qarabağ" əsəri "Baharlı" təxəllüsü ilə yazılıb. Orxan Baharlı 2001-ci ildə  "Əhvalati-Qarabağ" əsərinin müəllifi haqqında" adlı məqaləsində müxtəlif faktlarla "Baharlı" təxəllüsü ilə bu əsəri yazanın Məhəmmədəli bəy Məxfi olması qənaətinə gəlib. Əsərinin əvvəlində onun yazılma səbəbi və mündəricatı qeyd olunub. Burada əsərin 12 fəsildən ibarət olacağı yazılsa da, yeganə əlyazması Matenadaranda olan "Əhvalati-Qarabağ"ın üç fəsli yazılıb. Əsərdə Qarabağ tarixindən daha çox onun memarlıq abidələri, tarixi şəxsiyyətləri, adət-ənənələri, etnoqrafik xüsusiyyətləri haqqında yazılıb.

Məhəmmədəli bəy Məxfi 1892-ci ildə dünyasını dəyişib.

Həmçinin bax
 Baharlı oymağı
 Vəliyevlər

İstinadlar

Xarici keçidlər

 Əhvalati-Qarabağ - Məhəmmədəli bəy Məxfi

Baharlılar
Vəliyevlər
Azərbaycan şairləri
Azərbaycanlı şairlər
Şuşada doğulanlar
Şuşada vəfat edənlər

Məhəmmədəli bəy Məxfi


Lesni peleti so standardizirana oblika biomase. S procesom peletiranja se zgolj s komprimiranjem pretvori suho žagovino v valjčke premera 6 do 8 mm in dolžine 10 do 30 mm. Peleti so zelo gosti in imajo zelo nizko vsebnost vlage (pod 10 %). To omogoča zelo visoke izkoristke pri zgorevanju. Lesne pelete se večinoma uporablja v sodobnih pečeh na biomaso za ogrevanje stanovanjskih objektov in v elektrarnah za proizvodnjo električne energije, kot nadomestek premoga.

Cilj peletiranja je standardizacija lesne biomase. Izvorna oblika lesa (polen ipd.) je zelo variabilna tako po obliki kot po fizikalnih lastnostih (vlažnost, gostota, kurilnost izražena na volumen). Takšna variabilnost ne omogoča avtomatizacije in visokih izkoristkov. Peleti pa so standardizirani in omogočajo stopnjo avtomatizacije, ki je povsem primerljiva s stopnjo avtomatizacije pri ekstra lahkem kurilnem olju ali pri UNP.

Proizvodnja

Peleti nastanejo s stiskanjem suhe lesne biomase, ki mora biti predhodno ustrezno pripravljena. To maso nato z močno stiskalnico iztisnemo skozi luknje želenega premera (po navadi 6 mm, lahko tudi 8 mm ali več). Visok pritisk stiskalnice povzroči zelo visoko temperaturo lesne mase. Takrat se zunanja plast peletov preoblikuje v gladko površino, ki deluje kot naravno lepilo. Na ta način peleti ohranijo svojo obliko tudi ko se ohladijo.

Peleti, ki jih uporabljamo v Evropi morajo biti skladni s standardi (DIN 51731 ali Ö-Norm M-7135), imajo manj kot 10 % vsebnosti vode in so standardne gostote. Gostota presega 1 tono / kubični meter, zato peleti ne plavajo na vodi. Imajo dobro strukturno trdnost in majhno vsebnost prahu in pepela. Ker pri procesu mletja uničimo strukturo lesa, pri končnem izdelku praktično ni razlik med peleti iz različnih vrst lesa. Pelete lahko izdelujemo skoraj iz vseh vrst lesa, pri čemer mora peletni stroj zaznati spremembe v lesni biomasi in ustrezno spremeniti pritisk pri procesu stiskanja.

Standardizirani peleti v Evropi ne smejo vsebovati recikliranega lesa ali zunanjih primesi. Reciklirani materiali, kot so obdelan ali barvan les, panelne plošče in podobno so neuporabne za proizvodnjo peletov. Pri zgorevanju bi namreč lahko prišlo do izpusta škodljivih emisij in / ali do nekontroliranih sprememb v kurilnih lastnostih peletov.

Energijska vrednost in izkoristek

Energijska vrednost lesnih peletov je približno 4.7-4.9 MWh/tono.
V zadnjih letih imamo na voljo kaminske peči in kotle za centralno kurjavo na lesne pelete z zelo visokim izkoristkom nad 90 %.
Če primerjamo energijsko vrednost peletov z v preteklosti najbolj uporabljanim kurilnim oljem, ugotovimo, da je energijska vrednost dveh kilogramov peletov približno enaka energijski vrednosti enega litra kurilnega olja. Če pri upoštevamo še današnje cene obeh energentov, lahko hitro ugotovimo, da se ogrevanje na pelete precej bolj izplača, kot ogrevanje na kurilno olje.

Emisije pri zgorevanju

Emisije NOx, SOx in drugih hlapnih organskih spojin iz peči na lesne pelete so v primerjavi z drugimi gorivi zelo nizke. Peleti tako predstavljajo enega izmed najbolj čistih goriv za ogrevanje, ki so na voljo. Eden večjih problemov še vedno ostajajo emisije prašnih delcev, posebej v urbanih naseljih z veliko gostoto ogrevalnih sistemov na pelete premog ali kurilno olje. Emisije PM2.5 so lahko problematične predvsem pri starejših pečeh in kotlih na pelete, če jih primerjamo z izpusti peči na zemeljski plin (ali bioplin). Pri novejših kotlih so vgrajeni elektrostatični filtri, ki znatno zmanjšajo izpuste prašnih delcev. Popolno avtomatizirane peči zahtevajo le polnjenje zalogovnika s peleti. Vse ostalo peč naredi sama. Peč se avtomatsko prižge, dovaja pelete v gorilnik s pomočjo polža, ter avtomatsko prilagaja moč peči, da je temperatura zraka v prostoru takšna, kot je nastavljena na sobnem elektronskem termostatu.

Potencial globalnega segrevanja, trajnost in pomisleki v zvezi z življenjskim ciklom

Nekateri menijo, da je uporaba lesnih peletov in njihov vpliv na podnebje sporna, čeprav je znano, da imajo goriva iz biomase (vključno z lesnimi peleti in drugimi lesnimi gorivi) na splošno v svojem življenjskem ciklu, bistveno nižje neto izpuste ogljikovega dioksida kot ekvivalenti fosilnih goriv. Emisij ogljikovega dioksida je kar do 98 % manj. Vendar pa je potrebno poudariti, da kadar ni zagotovljeno trajnostno upravljanje biomase, lahko ogljikove emisije presegajo emisije pri zgorevanju zemeljskega plina.

Nekateri trdijo, da žagovina kot vir za izdelavo peletov ne bi prispevala k toplogrednim plinom in da se pri kurjenju lesnih peletov v zrak izpušča ogromne količine CO2. Sekundarne emisije v zvezi s proizvodnjo lesnih peletov imajo prav tako vpliv na podnebje, saj je potrebno les posekati, proizvesti pelete in jih dostaviti končnemu kupcu. Ti argumenti kažejo kako pomembno je uporabiti primere dobrih praks v industriji. Tako na primer za pogon strojev in transport lahko uporabimo biodizel, za sušenje lesa v sušilnicah sončno toplotno energijo in na ta način zmanjšamo te negativne zunanje vplive na minimum. Zelo dobra praksa je tudi izdelava lesnih peletov kot stranski produkt iz ostankov žagovine v lesni industriji.

Zagovorniki uporabe lesnih pelet kot biogoriva pa nasprotno trdijo, da je izpust CO2 pri kurjenju žagovine, ki jo pridobijo iz gozdov, CO2 nevtralno. Ogljik v gozdu kroži. Pri rasti biomase se s pomočjo fotosineze iz zraka veže v biomasi, pri propadanju lesa pa se v procesu gnitja ponovno sprošča v zrak. Nedvomno zgorevanje lesnih peletov povzroča izpuste ogljikovega dioksida, vendar pa ima zelo majhen vpliv, saj bo ogljikov dioksid, ki se je sprostil pri zgorevanju, uporabljen pri rasti novih dreves. Ta proces traja približno 15 let (pri drevesih) in le eno sezono pri biomasi iz npr. sezonskih pridelkov.

Če bi prišlo do množične uporabe lesne biomase kot goriva, obstaja nevarnost, da gozdov ne bi bilo možno trajnostno ohranjati. To bi bilo še posebej nevarno, če bi les uporabljali v velikih sistemih za proizvodnjo električne energije. V Sloveniji imamo biomase dovolj, saj smo ena redkih držav, ki ima pozitiven prirast biomase in se gozd celo razrašča.

Kljub temu na splošno velja, da kurjenje biomase z upoštevanjem trajnostnega ohranjanja gozdov, predstavlja enega najbolj praktičnih in razpoložljivih možnosti za tiste dele industrije, ki potrebujejo energijo v obliki gorenja. Lesni peleti so obnovljiv vir energije in zelo primerni za sodobnega potrošnika. V mnogih primerih, so lesni peleti cenejši in skoraj tako udobni kot drugi viri goriv.

Cena lesnih peletov

V letu 2010 je bila cena peletov od 190-220 €/tono. Cena se skozi sezono nekoliko spreminja in je po navadi najnižja poleti. Pri trenutnih cenah kurilnega olja in pelet je ogrevanje na lesne pelete približno 40 % cenejše od ogrevanja na kurilno olje.

Uporaba v Evropi

Lesne pelete najbolj množično uporabljajo na Švedskem, v kotlih za centralno kurjavo kot zamenjavo za kurilno olje. Avstrija je vodilna pri uporabi kotlov za centralno kurjavo na pelete (glede na število prebivalcev). Približno 2/3 novih kotlov v gospodinjstvih uporablja lesne pelete. V Italiji se je razvil zelo velik trg kaminskih peči na pelete. V Sloveniji država v zadnjih letih z dodeljevanjem nepovratnih finančnih spodbud in ugodnih kreditov Eko sklada, spodbuja vgradnjo kotlov na lesno biomaso, zato je pričakovati porast uporabe tudi na Slovenskem.

Sklici in opombe

Biogoriva

Lesni peleti


USS LST-930/LST(H)-930 was an  in the United States Navy. Like many of her class, she was not named and is properly referred to by her hull designation.

Construction
LST-930 was laid down on 9 June 1944, at Hingham, Massachusetts, by the Bethlehem-Hingham Shipyard; launched on 12 July 1944; and commissioned on 6 August 1944.

Service history
During World War II, LST-930 was assigned to the Asiatic-Pacific theater and participated in the assault and occupation of Iwo Jima in February 1945, and the assault and occupation of Okinawa Gunto from April through June 1945.

On 15 September 1945, she was redesignated LST(H)-930 and performed occupation duty in the Far East until late October 1945. The ship returned to the United States and was decommissioned on 26 June 1946, and struck from the Navy list on 31 July, that same year. On 8 June 1948, the ship was sold to the Humble Oil and Refining Co., Houston, Texas, for operation.

Awards
LST-930 earned two battle star for World War II service.

Notes

Citations

Bibliography

Online resources

External links

LST-542-class tank landing ships
World War II amphibious warfare vessels of the United States
Ships built in Hingham, Massachusetts
1944 ships

USS LST-930


An Laciniogonus robustus in uska species han Diplopoda nga ginhulagway ni Demange ngan Jean-Paul Mauriès hadton 1975. An Laciniogonus robustus in nahilalakip ha genus nga Laciniogonus, ngan familia nga Odontopygidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Laciniogonus

Laciniogonus robustus


Regio Dnepropetrovskensis (Ucrainice Дніпропетровська о́бласть) est regio administrativa Ucrainae, anno 1932 constituta. Caput regionis est Danapris urbs.

In parte media Ucrainae sita, regio Dnepropetrovskensis cum regionibus regione Poltavensi et Charcoviensi ad septentrionem, regione Donetskensi ad orientem, regionibus Zaporizhiensi et Chersonensi ad meridiem, regionibus Nicolaopolitana et Kirovogradensi ad occidentem contermina est. Aream 31 923 chm2 et circa 3 203 milia incolarum (anno 2019) habet.

Danapris flumen regionis maximum est.

Nota

Nexus externi

!

Regio Dnepropetrovskensis


HTML () — brauzerin oxuya biləcəyi hər hansı sənədi və ya səhifəni yaratmaq üçün xüsusi hipermətn dilidir. HTML internetin fundamental baza texnologiyasıdır və veb-səhifənin növünü, funksiyasını təyin edən diskriptorlar əsasında yaradılmış dildir.

Bütün veb-qovşaqlarda toplanmış və internetə qoşulmuş kompüterlərin ekranlarında göstərilən sənədlər HTML proqram kodunda yazılırlar. HTML – səhifələrdə mətn bloklarının, təsvirlərin yerləşdirilməsinə, cədvəllərin qurulmasına, sənədin və sənəddəki mətnin rənglərinin seçilməsinə, multimediya elementlərinin əlavə edilməsinə, hiperistinadların və bütün bu elementlər arasında əlaqələrin yaradılmasına imkan verir.

Hipermətn koduna malik olan fayllar (.htm) və (.html) genişləndirməsi ilə göstərilir.

İnkişaf tarixi
HTML dilinin inkişaf tarixi 1989-cu ildə Oksford Universitetinin tələbəsi Tim Berners-Li tərəfindən hipermətnli sənəd sisteminin çıxarılması təklifi ilə başladı. 1990-cı ildə isə o bunu World Wide Web (Ümumdünya hörümçək toru) adlandırdı. Sistemi təşkil edən hissələrdən biri hipermətnli nişan qoymaq idi. Onun əsası 1990-cı ildə Berners–Linin hipermətnli sənədlərə baxmağa icazə verən brauzeri yaratması ilə qoyuldu. Nəhayət, 1995-ci ildə dilin birinci versiyası – HTML 1.0 çıxdı. Yalnız 1995-ci ildə HTML 2.0 versiyasının işlənməsi başa çatdıqdan sonra, HTML dili standartlaşdı. O vaxta HTML dilinin yeni versiyasını çox brauzerlər dəstəkləyirdi.

1996-cı ildə artıq dilin HTML 3.2 (HTML 3.0 versiyasında cədvəllər əmələ gəlmişdi) versiyasını bütün brauzerlər dəstəkləyirdi. Bunun nəticəsində veb-dizayn yüksək səviyyəsinə yüksəldi. Veb-dizayn erasına başlanğıc verən yeni imkanlar ortaya çıxdı.

Dilin növbəti versiyası HTML 4.01 1999-cu ildə standartlaşdı. Bundan sonra dilin təkmilləşməsi dayandırıldı. Çünki, faktiki olaraq bundan başqa heç nə etmək olmurdu. Müasir internet istifadəçilərini daha da razı salan yeni texnologiyalar əmələ gəldi. Dinamik səhifələr yaratmağa və məlumat bazasına sorğu göndərməyə imkan verən müxtəlif proqramlaşdırma dilləri yarandı. Lakin 2004-cü ildə HTML-in yeni versiyası HTML5-in yaradılmasına başlandı və 2014-cü il 28 Oktyabrda tamamlandı və standardlaşdırıldı. Hazırda HTML dilinin davamçısı XHTML (eXtensible HyperText Markup Language – Hipermətn nişan qoyma genişlənməsi) sayılır.

Nümunə
<!DOCTYPE html>

    <title>Səhifənizin adı</title>

<nowiki>
Paraqraf
</nowiki>

Həmçinin bax
 XML
 XSLT
 DHTML

İstinadlar

Mənbə
 Osman Gündüz, Qorxmaz Əfəndiyev, Nazim Rüstəmov. Kompüter. "Multimediya" mərkəzi, Bakı, 2006.
 Jennifer Ackerman Kettell, Guy Hart-Davis, Curt Simmons "Microsoft Office 2003, The Complete Reference" McGraw-Hill Companies, 2005/
 İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

HTML
Nişanlama dilləri
Texniki kommunikasiya

HTML


Jurij Wolodymyrowytsch Kostezkyj (; * 29. Februar 1972 in Kiew) ist ein aus der Ukraine stammender Handballtrainer, der auch die portugiesische Staatsbürgerschaft besitzt. Als aktiver Handballspieler wurde er zumeist auf Rückraum links eingesetzt.

Spielerlaufbahn

Verein
Der 1,92 m große und 83 kg schwere Rechtshänder spielte bis März 1998 für Poljot Tscheljabinsk. Anschließend wechselte er nach Ungarn zu Elektromos Budapest. Im Sommer 1998 schloss er sich dem portugiesischen Verein Académico Basket Clube an, mit dem er 1999 und 2001 Meister sowie 2000 Pokalsieger wurde. In der Saison 2000/01 wurde er Torschützenkönig der EHF Champions League. Ab 2005 spielte er für Madeira Andebol SAD, mit dem er 2007 Torschützenkönig und Vizemeister wurde. Später lief er noch für Sporting Clube da Horta auf, wo er 2011 mit 231 Treffern erneut Torschützenkönig wurde und insgesamt 1084 Tore in 179 Spielen erzielte. 2018 beendete er seine Karriere endgültig.

Nationalmannschaft
Für die Ukrainische Nationalmannschaft bestritt Jurij Kostezkyj mindestens 72 Länderspiele, in denen er 434 Tore erzielte. Mit 60 Toren wurde er bei der Weltmeisterschaft 2001 zweitbester Werfer, nur ein Tor hinter Eduard Kokscharow. Mit dem siebten Platz gelang ihm dort auch der größte Erfolg der jungen Nationalmannschaftsgeschichte. Bei der Europameisterschaft 2002 wurde er mit 52 Toren drittbester Torschütze. Bei der Europameisterschaft 2004 war er mit 24 Toren in drei Spielen erfolgreichster Ukrainer, bei der Europameisterschaft 2006 warf er 23 Treffer in sechs Spielen. Bei der Weltmeisterschaft 2007 in Deutschland war er mit 37 Toren erneut gefährlichster Schütze seines Teams.

Trainerlaufbahn
Ab 2014 war Kostezkyj als Spielertrainer bei Sporting Clube da Horta aktiv. Nach dem Ende seiner Spielerlaufbahn betreute er in der Saison 2018/19 die zweite Mannschaft von Sporting Lissabon. Seit 2019 ist er Trainer bei Boavista Porto.

Weblinks

 Jurij Kostezkyj in der Datenbank von zerozero.pt

Einzelnachweise

Handballtrainer (Portugal)
Handballnationalspieler (Ukraine)
Portugiesischer Meister (Handball)
Handballspieler (Madeira Andebol SAD)
Rückraumspieler
Ukrainer
Geboren 1972
Mann

Jurij Kostezkyj


Ağdam rayonu — Azərbaycanda rayon. 8 avqust 1930-cu ildə yaradılıb. Sahəsi 1154 km², əhalisi 202200 olan rayonun relyefi əsasən düzənlik, qismən dağlıqdır.

Erməni işğalından əvvəl rayonda 54 tibb müəssisəsi, 79 mədəniyyət ocağı , 15 şərab zavod, 1 şampan zavodu, 10 istirahət mərkəzi, Qarabağın ən böyük musiqi məktəbləri bu rayonda yerləşir.

Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Qəhrəman rayon adını alıb. Ağdamın şəhid sayı 6570 nəfər, Milli Qəhrəmanı 16 nəfər, döyüşlərdə iştirak edən ağdamlı sayı 40,000 nəfər, ağdamlı Qarabağ qazisi 4950 nəfər.

Qarabağ müharibəsinin ilk şəhidlərin Ağdam rayonu verib. 22.02.1988-ci ildə Əli Hacıyev və Bəxtiyar Quliyev.

Sərhəd rayonlar — Tərtər, Bərdə, Ağcabədi, Xocavənd, Xocalı, Kəlbəcər

İnzibati quruluşu

Tarixi

Ağdam rayonu 8 avqust 1930-cu ildə yaradılıb. Sahəsi 1154 km² olan rayonun relyefi əsasən düzənlik, qismən dağlıqdır.

Ağdam rayonu Azərbaycanın qədim, füsunkar təbiətli torpağı olan Qarabağın mərkəzində — Qarabağ dağ silsiləsinin şimal-şərq ətəklərində, Kür-Araz ovalığının qərbində yerləşir. Gözəl Qarabağın ürəyi sayılan Ağdamın qədim tarixi abidələri minillik keşməkeşli illərdən keçərək bu günə qədər gəlib çatmışdır. Rayonun ərazisində XX əsrin 50-ci illərindən başlayaraq aparılan arxeoloji tədqiqat işləri zamanı məlum olmuşdur ki, Ağdamın ərazisi qədim insanların yaşayış məskənlərindən biridir. Tanınmış arxeoloq İdeal Nərimanovun Üçoğlantəpə deyilən yerdə apardığı arxeoloji tədqiqatlar zamanı aydın oldu ki, ilk qədim insanlar rayon ərazisində 6–8 min il bundan əvvəl, yəni, Eneolit dövründə (e.ə. VI–IV minilliyi əhatə edir, "misdaş" dövrü adlanır) yaşamış, qədim əkinçilik və maldarlıq mədəniyyətinə bələd olmuşlar.

Alim rayonun digər ərazilərində qədim yaşayış məskəni olmuş Leylatəpə və Üzərliktəpə deyilən yerlərdə apardığı arxeoloji tədqiqatlar zamanı Eneolit və orta Tunc dövrünə aid (e.ə. II minilliyin birici yarısı) dulusçuluq, metaləritmə, zərgərlik və digər sahələrə aid maddi-mənəvi abidələr aşkar edib. Burdan tapılan taxıl və üzüm dənələri bir daha sübut etmişdir ki, yerli əhali oturaq həyat keçirmiş və yüksək əkinçilik mədəniyyətinə malik olmuşdur. Arxeoloqlar Üzərriktəpədə apardıqları tədqiqatlar nəticəsində tapılan maddi-mədəniyyət qalıqlarına əsaslanaraq qeyd edirlər ki, bura Qafqazda ilk şəhər tipli yaşayış məskəni və Zaqafqaziyada ən zəngin abidələri olan yerlərdən biri olmuşdur. XX əsrin 80-ci illərinin ortalarında rayonun Sarıçoban kəndi yaxınlığında tapılan son Tunc və Dəmir dövrünə aid (e.ə. XIX–XIII əsrləri əhatə edir) möhtəşəm kurqan tarixi cəhətdən çox qiymətli bir abidədir. Kurqanda aşkar edilən e.ə. XII–XIII əsrlərə aid maddi tapıntılar bu abidənin varlı bir insanın qəbri olduğundan xəbər verir. Bu isə həmin dövrdə Azərbaycanda ibtidai-icma quruluşunun dağılaraq sosial və əmək bərabərsizliyinin yaranmasına ən yaxşı əyani sübutdur.

Sonralar Azərbaycanda gedən tarixi proseslər nəticəsində ilk dövlət qurumları formalaşmağa başlayıb. Belə dövlətlərdən biri də Şimali Azərbaycanda yaranmış Albaniya quldar dövləti idi. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, qədim Albaniya ərazisində 26 tayfa var idi ki, bunlardan biri yüksək mədəniyyətə malik olan qarqarlar Ağdam ərazisindəki Qarqarçay boyunca məskunlaşmışdılar. Bu isə Ağdamın Azərbaycan ərazisində ilk formalaşan dövlət quruculuğunda mühüm rol oynadığını bir daha əyani sübut edir.

Ağdam rayonu 20 noyabr 2020-ci il tarixində işğaldan azad edilmişdir.

Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi
Dağlıq Qarabağ hadisələri başlayandan Ağdam burada cərəyan edən hadisələrin mərkəzi olmuşdur.

Mövcud dövlətini qədim Azərbaycan torpaqları üzərində qurmuş Ermənistan Azərbaycanın yeni bir ərazisini — Dağlıq Qarabağı işğal etmək məqsədi ilə 1988-ci ilin fevralından başladığı müharibəyə ilk olaraq məhz Ağdam rayonu cəlb olunmuş, hadisələrin ilk günlərindən ən böyük ağırlıqlar Ağdam rayonunun, onun əhalisinin üzərinə düşmüşdür.

1988-ci ilin son aylarında Ermənistandan öz ata-baba yurd yuvalarından, daha sonra Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindən doğma isti ocaqlarından silah gücünə amansız vəhşiliklərlə qovulub didərgin salınan on minlərlə azərbaycanlı məhz Ağdam rayonuna pənah gətirdi.

1992-ci ildə Dağlıq Qarabağı bütünlüklə işğal edən Ermənistan Rusiya ordusuna arxalanaraq, bununla kifayətlənməyərək Dağlıq Qarabağın ətraf rayonlarına da hücum etdi. Xüsusən Ağdama olan hücumların ardı-arası kəsilmirdi. 1993-cü ildə Ağdamın müdafiəsi Surət Hüseynovun Gəncədə qaldırdığı qiyam nəticəsində xeyli zəifləmişdi. Ona tabe olan qüvvələr cəbhədəki mövqeləri qoyaraq, Bakıya doğru hücuma keçmişdilər. Ermənilər bu fürsətdən çox bacarıqla istifadə etdilər. 1993-cü ilin may ayının 11-dən etibarən qızışan bu hücum əməliyyatları həmin il iyul ayının 23-də Ağdamın süqutu ilə başa çatdı.

Ağdama edilən son hücumda 6.000 nəfər erməni əsgəri iştirak edirdi. Onların arasında çoxlu sayda xaricdən gəlmiş ermənilər və muzdlu əsgərlər də var idi. Ağdam uğrunda gedən döyüşlərin birində bədnam erməni terrorçusu Monte Melkonyan gənc azərbaycanlı kəşfiyyatçı İbad Hüseynov tərəfindən öldürüldü. Bundan sonra 1994-cü il mayın 12-dək davam edən hərbi təcavüz nəticəsində ermənilər Ağdam rayonunun 846,7 km², yəni ümumi ərazisinin 77,4 %-ni işğal etməyə nail oldu. Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə 6.000-dən çox ağdamlı şəhid olub. 2010-cu ilin noyabr ayında Dağlıq Qarabağ separatçıları rayonun adını erməniləşdirmək məqsədi ilə Ağdamın adını dəyişərək Akna qoyublar. Onların verdiyi məlumata görə Ağdamın hazırda işğal edilmiş ərazilərində 360 nəfər daimi məskunlaşıb.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad edilməsi
10 noyabr 2020-ci ildə Ermənistanın qol çəkdiyi üçtərəfli bəyanatda qeyd edilən Azərbaycan rayonlarının işğaldan azad edilməsi cədvəlinə uyğun olaraq, 20 noyabr 2020-ci ildə erməni silahlı birləşmələri Ağdam rayonunu tərk etdi. 20 noyabr 2020-ci ildə müzəffər Azərbaycan ordusu Ağdama daxil oldu və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün zəruri tədbirlərin icrasına başlanıldı. Ağdam şəhərinin mərkəzində Azərbaycanın Dövlət Bayrağı ucaldıldı və Dövlət Himni səsləndirildi.

Əhalisi

İşğaldan əvvəl rayon əhalisinin tamamı Azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Hazırda Ağdam əhalisinin böyük əksəriyyəti məcburi olaraq respublikanın digər rayon və şəhərlərində məskunlaşmışdır.
 1 yanvar, 2009-cu ilin məlumatları əsasında)

Etnik tərkibi

Coğrafiyası
Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 410 metr, maksimum yüksəklik 1365 metrdir. İqlimi əsasən mülayim isti, quraq subtropikdir. Dağətəyi yerlərdə yüksəklik artdıqca iqlim mülayimləşir. Ən çox yağıntı dağətəyi sahələrə düşür. İllik yağıntı 300–550 mm-dir.

Rayonun ərazisindən Qarqarçay və Xaçınçay çayları axır.

Ağdam rayonun ərazisi Kiçik Qafqaz dağları ilə Kür-Araz ovalığının təmas zonasında yerləşir. Rayonun sahəsi 1094 km2
, əhalisi 165 min nəfərdir (1998-ci il). Coğrafi mövqeyi yaşayış və təsərrüfat üçün çox əlverişli şərait yaradır. Rayon əsasən, Qarabağ düzünün dağətəyi hissəsində yerləşir. Burada düzənlik 40 kvadratkilometr (Ağdam şəhərinin yuxarısında), 20 kv.kl.m. (Güllücə-Qızıl Kəngərli sahəsində), 13 kv.kl.m. (Ağdam şəhərindən aşağıda) və 10 kv.kl.m. (Qaradağlı -Çəmənli kəndləri sahəsində) meylliliyə malik olub, 450–500 m mütləq yüksəkliyə qədər qalxır. Dağlarla düzənlik arasında relyefdə yaxşı təzahür edən dərin tektonik yarıq keçir.

Bu relyef kəskin keçid əlamətləri yaradır. Şimal-Şərq istiqamətində Qarabağ düzənliyinin yüksəkliyi tədricən azalır və Ağdam rayonunun Tərtər, Bərdə,Ağcəbədi rayonları ilə sərhəddində 120–130 m qədər alçalır. Meyilliyin az olması ilə əlaqədar düzənliyin cəthi çox zəif parçalanmışdır. Erroziya kəsimi yalnız Qarqarçay, Xaçınçay çayları və onların tərk edilmiş qollarının yataqlarında artır və 6–7 metrə, 10–15 metrə çatır. Relyefin bu xüsusiyyəti bütün ərazini əkinçilik üçün yararlı olmasını təmin edir, suvarma işlərini və kənd təsərrüfatı maşınlarının istifadəsini asanlaşdırır, torpaqları erroziya proseslərindən qoruyur, onların münbitliyini və məhsuldarlığını artırır.

Səthin və torpaqların yuyulması başlıca olaraq suvarma ilə əlaqədar olub, çox cüzidir. Rayon ərazisi Qarqarçay, Xaçınçay, Qabartı, Paprəvənd (Gülyataq), Gülablı çaylarının dərəsi boyunca 15–16 km. Qarabağ silsiləsinin Şimal-Şərq ətəklərinə qədər uzanır. Bu yerlərdə mütləq yüksəklik 600–700 metrə çatır. Maksimum hündürlük 1365 (Kolanı) metrdir. Rayonun bu hissəsi, xüsusiilə, Xaçın çayının aşağılarında, Dərbənd çökəkliyində çox genişlənir. Dağların Ağdam rayonu ərazisinə düşən hissəsində bir sıra silsilə, tirə və təpələr yerləşmişdir.

Bunlardan ən əsası Ağdərə ilə Tərnöyüt kəndləri arasında meridiana yaxın istiqamətdə 20 km. Məsafədə uzanan Şahbulaq silsiləsidir. Silsilə təbaşir dövrünün əhəng daşlarından təşkil olunmuş və kəskin simmetrik quruluşa malikdir. Onun Cənub-Qərb yamacları dik və sıldırım, bəzi yerlərdə keçilməzdir. Şimal-Şərq yamacları uzun və nisbətən mailidir. Silsilənin su ayrıcı vaxtı ilə depudasiya prosesləri ilə hamarlanmış və sonradan tektonik hərəkətlərlə müasir yüksəkliyinə qaldırılmışdır. Səthi genişdir, qədim torpaq təbəqələri saxlayan qalın (15–20 m-rə qədər) karbonatla gillicə çöküntülərlə örtülmüşdür.

Relyefin belə olması burda zəngin biçənək və otların yayılmasına səbəb olmuşdur. Silsilənin ən yüksək yeri (820 m.) onun Şimal hissəsinə müvafik gəlir və Cənub-Şərq istiqamətində 500m. qədər alçalır. Silsiləni Xaçın, Qabartı, Gülyataq çaylarının dərələri kəsib keçir. Dərələrin dərinliyi çayların axım əmsalına müvafiq olaraq 100–180 m. arasında dəyişir və maksimum dərinliyə(180 m.) Xaçın çayında çatır. Şahbulaq silsiləsi Cənub-Şərqdə Ağdam şəhəri yaxınlığıda kəskin görünür və Çullu, Qiyaslı, Xıdırlı, kəndləri yaxınlığında nisbi yüksəkliyi 10–15 metrə çatan qayalı təpələr yaradır. Silsiləni təşkil edən əhəng daşları çox keyfiyətlidir, tikinti materialı və sement istehsalında xammal kimi istifadə edilir.

Ağdam-Ağdərə şose yolu silsilənin Şimal-Şərq dabanı boyunca uzanır. Yolun ustündə karxanalar yerləşir. Şahbulaq silsiləsinin uçub dağılmış hissəsindən Cənub-Qərbədə inturiziv(maqmatik) kütlənin yaratdığı yüksəklik 913 metrdir, yamacları çox meyilli və kəskin parçalanmışdır. Dağın faydalı qazıntı(mis, polumetal)saxlaması ehtimal olunur. O, Ağdərə rayonunda yerləşən və mis, polmetal yataqları olan Mehmanə, Qazançı dağları ilə eyni zonada yerləşmişdir. Yeddixirman dağı ilə Şahbulaq silsiləsinin Çobandağ zirvəsi arasında Bozdağ yerləşmişdir. Onunda əsasını inturuziv kütlə təşkil edir və xeyli hissəsində aşınma qabığı ilə örtülmüşdür. Ağdam şəhərindən bir qədər Cənub-Qərbdə Qarqarçay dərəsində Şahbulaq dağının geoloji əsası qövsvari əyilir, gömülür və parçalanır.

Alçaq dağlılığının və dağətəyinin burda əmələ gətirdiyi qövsün qabarıq hissəsi Cənub-Qərbə, Xankəndi çökəkliyinə doğru yönəlmiş, xeyli alçalmış və Əsgəran keçidini (darvazasını) əmələ gətirmişdir. Relyefin belə quruluşu Qarabağ düzü arasında hava, rütübət və istilik mübadiləsini xeyli asanlaşdırır. Qarqarçayın sağ sahilində yerləşən Mantar (580 m.) dağı və Şelli, Qasımlı, Şıxbabalı kəndlərinin bağlarında müşahidə edilən və təbaşir əhəng daşından təşkil olunmuş nisbi yüksəkliyi 5–15 m. arasında dəyişən təpələr Şahbulaq silsiləsinin geoloji davamında yerləşmişdir.

Bu təpələr sırası Mərzili kəndindən Cənubda yerləşən Qızılqaya tirəsi istiqamətinə yönəlmişdir. Mərzilidən Cənub-Şərqdə Ağdam Xocavənd yolu üstündə tabaşirin mergellərindən təşkil olunmuş və mütləq yüksəkliyi 416 m.-ə çatan Pirəbulaq tirəsi uzanır. Bu tirədən Şimalda mütləq hündürlüyü 100–150 m. Arasında dəyişən Ergi maili düzü yerləşmişdir. Düzənliyin səthi müvəqqəti axarlı dərələrin prolyuvi çöküntülərilə örtülmüş və yarğan, qobu şəbəkəsi ilə zəif parçalanmışdır. Düzənlik qış otlaqları kimi istifadə olunur. 70-ci illərdən başlayaraq bura su çıxarılması ilə əlaqədar əkinçilik, xüsusilə, yem bitkiçiliyi inkişaf etdirilir. Cənub istiqamətində yatağını dəyişən Qarqarçay vastəsilə yuyulmağa məruz qalmışdır. Yuyulma nəticəsində çay yatağının sağ yaxasında 3–5 m. hündürlükdə ərazi kəsimi yaranmışdır.

Ağdam rayonu ərazisində Qarqarçay, Xaçınçay, Qabartıçay, Gülyataqçay çayları düzənliyə çıxan yerdə gətirdikləri çığıldaşlı-gillicəli-alluviy və prolyuviy çöküntülərini çökdürərək öz gətirmə konuslarını yaradır. Qarqarçay zirvəsi Ağdam şəhəri yaxınlığında yerləşən və sahəsi 50kv. m. çatan gətirmə konusunu yaradır. Gətirmə konusu Qaradağlı, Mahrızlı və Zəngişalı kəndləri yaxınlığında 240–260 m. mütləq yüksəklikdə relyefdə yaxşı müşahidə edilən pillə ilə qurtarır. Zəngin yeraltı su ehtiyatı olan gətirmə konusundakı kəhrizlər bu pillədə səthə çıxardılır.

Bu pillədə Şimal-Şərqdə marfaloji cəhətdən relyefdə zəif təşəkkül tapan ikinci gətirmə konusu yerləşir və Quzanlı, Kələbədi kəndləri yaxınlığında Yuxarı Qarabağ kanalına çatar-çatmaz alçaq pillə ilə qurtarır. Birinci gətirmə konusu formalaşarkən Qarqarçay bir neçə qol axmışdı. Onların izləri Ağdam və Ağcəbədi rayon ərazisində indidə müşahidə edilir (Narrı dərə, Qobu, Sarcalı, Hüsülü, Kəhrizli). Dağətəyi, düzənlik və gətirmə konusu qalxdıqca Qarqar çayının axını indiki yatağında cəmləşmişdir.

Çayın yatağının bu istiqamətdə yerini dəyişməsi Qarqarçay dərininə tektonikyarığı ilə mürəkkəbləşən Hindarx basdırılmış köndələn sinkilinalının əyilməsi ilə əlaqədar olmuşdur. Gətirmə konusu səthində Qarqarçay və onun qollarının dərinliyi 10–15 m. və 6–7 m. arasında dəyişən erroziya kəsimləri əmələ gətirmişdir. İkinci gətirmə konusu ərazisində onların dərinliyi 1–3 m.-ə qədər azalır. Xaçın çayı da Ağdam rayonu ərazisində gətirmə konusları yaradır. Birinci konusun zirvəsi Qızıl Kəngərli ətəkləri ilə Baş Qərvənd kəndləri yaxınlığında yerləşmişdir. Sahəsi 30 m². qədərdir.

Xaçın çayının müasir yatağı gətirmə konusu ərazisində 10–15 m. aşağılarda isə 5–6 m. və 2–3 m. dərinlikdə errozion kəsimlər əmələ gətirmişdir. İkinci gətirmə konusu ərazisində onların dərinliyi 1–3 m. qədər azalır. Çay özünün qədim gətirmə konusunu formalaşdırdıqdan sonra Mirəşəlli, Xındırıstan və Çəmənli kəndləri istiqamətində Cənub-Şərqə axmış, özünün və Qarqarçayın gətirmə konuslarını yuyaraq errozion pillə yaratmışdır. Daha sonra Xaçın çayı Baş Qərvənd gömülmüş antiklinalının qalxmasının fəallaşması ilə əlaqədar olaraq Şimal-Qərb istiqamətində meyl edərək özünə yeni yataq yaratmışdır. Baş Qərvənd kəndi ilə Sultanbud kurqanı arasında çayın yatağı çox genişlənir və burda gərgin akkumulyasiya gedir.

Yataq çaqıldaşların, qumun, gillicənin yığılması nəticəsində çox dayazlaşır və daşqın zamanı Hüseyinli, Soğanverdilər kəndləri yaxınlığında daşqın sularının bir hissəsi yataqdan çıxaraq Şimal istiqamətində axır və özünə yataq əmələ gətirir. Sultanbuddan aşağıda çay 3–5 m.-ə qədər dərininə kəsilir və cavan alçaq tepras pilləri yaradır. Xaçın çayının ən qədim gətirmə konusu Şimal-Qərbdə Qabartı, Paprəvənd və başqa çayların gətirmə konusları ilə birləşərək Şahbulaq silsiləsinin Şimal-Şərq ətəklərində vahid dalğavari prolyuvial düzənlik törədir.

Bu çayların gətirmə konusları 240 m. mütləq hündürlüyündə qurtarır və burda Nəmirli,Seysulan,Qaynaq,Azad Qaraqoyunlu,Qapanlı kəndləri yaxınlığında düzənlik təşkil edən, Xaçın və Tərtər çaylarının gətirmə konusları arasında yerləşən çox az meyilli, bəzi yerlərdə bataqlaşmış, səthi parçalanmamış konusarası çökəklik təşkil edir. Bu sahədə Qabartı, Gülyataq çaylarının yataqları yoxdur(axımın çox müvəqqəti olması ilə əlaqədar). Ona görədə çayların hövzələrində uzun müddətli leysan yağışları olarkən böyük daşqınlar olur və bütün düzənlikləri basaraq böyük təlafat verir. Belə daşqınlar 1963-cü ildə müşahidə edilmiş və düzənlikdə bütün torpaqları, tarlaları yuyub aparmışdır. Ağdam rayonunun ərazisi quru subtropik iqlim zonasında yerləşmişdir.

Burada əsasən, qışda quru keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Bu iqlim tipi mülayim nəmliyi, qışının yağıntılı və yumşaq, yayının isə mülayim-isti keçməsi ilə səciyələnir. Günəş parıltısının illik miqdarı 2300 saat, ümumi radiasiya 122.5 kkal/sm kv, radiasiya balansı isə 47.1 kkal/sm kv-dır. Havanın orta illik tempraturu 13.1 dərəcəyə çatır. Qış mülayimdir, ən soyuq ay (yanvar) tempraturu +1.8 dərəcə ilə −0.2 dərəcə, ən isti ayı (iyul) orta tempraturu isə + 23–26 dərəcəarasında dəyişir. Yay aylarında bəzən havanın orta illik mütləq minumum tempraturu −10 dərəcə olub, il ərzində +8 dərəcə ilə +15 dərəcə arasında dəyişir.

Bəzən havanın mütləq minimum tempraturu −17 dərəcədən aşağı düşür. İl ərzində torpaq səthinin orta aylıq tempraturu1–31 dərəcə arasında dəyişir. Havanın 5 dərəcədən yüksək olan tempraturunun illik miqdarı 4500–4600 dərəcə, 10 dərəcədən yüksək — 4100–4200 dərəcədir. Birinci payız şaxtası noyabr ayının üçüncü ongünlüyünə, axırıncı yaz şaxtası martın üçüncü ongünlüyünə düşür. Havanın orta illik nisbi rütubəti 69% olub, il ərzində 50–80% arasında dəyişir. İllik yağıntının miqdarı 400–500 mm.-dir. Yağıntılar çox bitkilərin vegetasiya dövrünə düşür, lakin səth örtüyündən ildə 800–900 mm. Mümkün buxarlanma gedir.

Küləyin orta illik sürəti 1.8m/san-dən çox olmayıb, əsasən Qərb və Şərq istiqamətində əsir. Güclü küləklərin (15 m. san-dən cox) illik sayı bir gündür. Ağ yelli günlərin sayı 20–25 çatır. Qarla torpağın örtülü günlərinin illik miqdarı 10–15 gündən çox olmur. İl ərzində cəmi 1–2 gün dolu düşür. Ərazi üzrə və il ərzində bu göstəricilər başqa rayonlarda olduğu kimi müvafik dəyişikliklərə uğrayır. Ağdam rayonu ərazisi hər km². Sahədə 5–1 lit. san axımı olan az axımlı zonada yerləşir. Burada çay şəbəkəsinin sıxlığı 0.1–0.4 am/km. arasında dəyişir. İllik axım hər bir km².-dən 2–5 lit/san; maksimum axım 25–50 lit/san; minimal axım isə 0.5–1 lit/san. bərabərdir. Rayon ərazisində çaylar tranzit xarekter daşıyır.

Öz axımlarını bütünlüklə Qarabağ silsiləsində və onun yamaclarında toplayır, Ağdam rayon ərazisində isə suvarmaya, filtirasiyaya və buxarlanmaya sərf olunur, heç bir qol qəbul etmir. Çaylar əksərən az suludur, ilin isti yarısında vegitasiya vaxtı quruyur. Rayonun nisbətən iri çayları Qarqarçay, Xaçınçay və Qabartıçay çaylarıdır. Qarqarçayın orta illik su sərfi 3.31m kub/san, orta illik axımı isə104.4 mln. kub metrdir. Xaçın və Qabartı çaylarında isə bu axım kəmiyyətləri müvafiq olaraq 1.4 kub met/san və 44.1 mln. kub metr, 0.2 kub met/san və 6.3 mln. kub metrdir.

Çay şəbəkəsinin sıxlığı və onların su əmsalı göstərir ki, rayonun su ehtiyatlarına və onlardan səmərəli istifadə edilməsinə böyük ehtiyac var.

Ona görə də çayların hər birinin üzərində su anbarının tikilməsi zəruridir. Hazırda rayon ərazisində yalnız bir su anbarı var-Xaçın çayı üzərində Dərbənd su anbarı. Ağdam rayonuna Tərtər çayı üzərindəki Sərsəng su anbarından da su gətirilir, lakin bunlar rayonun suya təlabatını tam ödəyə bilmir.

Rayon ərazisində relyef, iqlim və bitki örtüyünün xüsusiyyətlərindən asılı olaraq şabalıdı torpaqların müxtəlif növləri, dağ-meşə, qəhvəyi torpaqlar yayılmışdır. Qəhvəyi torpaqlar rayonun alçaq dağlıq və dağ ətəyi hissəsində, seyrək meşə və kolluqlar qırılmış və torpaqlar bozqırılaşmaya məruz qalmışdır. Düzənliklərin dağətəyi hissəsində tünd şabalıdı, ondan aşağıda isə şabalıdı və açıq şabalıdı torpaqlar yayılmışdır.

Rayonun Ağcabədi və Bərdə rayonları ilə sərhəddə yaxın yerlərində boz torpaqlara rast gəlinir. Ağdam rayonu ərazisində təbii landalar demək olar ki, bütünlüklə antrapogen landalarla əvəz edilmişdir. Burda taxıl zəmiləri, pambıq tarlaları, üzümlüklər, meyvə bağları, yem bitkilərinin əkini, biçənək və örüşlər geniş sahə tutur. Təbii bitki örtüyü yovşanlı-şoranlı otlu quru çöllərdən, çəmənliklərdən, ağotlu çöllərdən, kollardan, və seyrək meşələrdən ibarət olmuşdur. Hazırda meşələr yalnız dağ ətəklərində və alçaq dağlıq yerlərdə yerləşib, 1.7 min hektar sahə tutur. Sultanbud meşəsi yaxınlığında hazırda qorunan saqqız ağacı, püstə seyrək meşələri salınmışdır.

Heyvanat aləmi əhalinin sıxlığı və insanın əmək fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq çox kasaddır. Burada heyvanlardan çaqqala, tülküyə, dovşana, canavara, sürünənlərə, quşlardan kəkliyə, çilə, turaca və s. rast gəlinir. Rayon ərazisində faydalı qazıntılardan əhəng daşı, gil, çakıldaş, qum, gillicə daha çoxdur.

Kütləvi informasiya vasitələri haqda məlumat
"Ağdam" qəzetinin ilk nömrəsi 1930-cu ildə işıq üzü görmüşdür. "Ağdam" qəzeti əvvəlcə "Kolxoz sədası", "Kolxozçu", 1934-cü ildən 1990-cı ilə kimi "Lenin yolu", 1990-cı ildən isə "Ağdam" adı ilə nəşr olunur. "Ağdam" qəzetinin redaksiyası 1993-cü ilin iyulundan Ağdam şəhərinin işğalından sonra əvvəlcə Mingəçevir, sonra Bərdə şəhərində, indi isə Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində yerləşir. Təsisçisi Ağdam rayon İcra Hakimiyyəti Aparatı və qəzetin jurnalist kollektividir. "Qeyrət qalası" qəzeti 2004-cü ilin yanvarından işıq üzü görür

Təhsil ocaqları
 Ağdam Muğam məktəbi

İqtisadiyyatı
Ağdam ağır yeyinti və yüngül sənayeyə, inkişaf etmiş kənd təsərrüfatına malik bir rayondur. Ağdamda dəzgah avadanlıqları, arekosmik və rabitə cihazları, metiz — furnitur. Traktor və avtomobil təmiri, asfalt, konserv, yağ — pendir, barama toxumu, pambıq, şərab və mexanikləşdirilmiş çörək zavodları, xalça fabriki, taxıl məhsulları. Tikinti materialları və ət kombinatları, iki dəmir yolu vağzalı və aeroport, avtomobillərə texniki xidmət stansiyaları, məişət — xidməti kombinatı, elektrik şəbəkəsi, kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrikləşdirilməsi və Ü. Hacıbəyov adına musiqi texnikumları, Ə. Haqverdiyev adına Ağdam Dövlət Dram Teatrı fəaliyyət göstərirdi. Rayon ərazisinin 1700 hektarı meşəlik, 91,3 hektarı isə kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlardan ibarət idi. Kənd təsərrüfatının istiqaməti isə əsasən pambıqçılıq, üzümçülük və heyvandarlıqdır.

İdmanı

Futbol

Ağdamda futbol komandası 1951-ci ildə yaradılmışdı. Ağdamın yığma komandası Odessa vilayəti Sadovski şəhərində Azərbaycanı uğurla təmsil edib. Ondan sonra Patarburnari rayonunda Ağdam komandası 38 klubun kubok yarışında finala çıxaraq 2-ci yeri tutub.

Müxtəlif illərdə Ağdam futbolunun şərəfini bu idmançılar qorumuşlar:

Hüseyin Əhmədov (Saşa), Nizami Qurbanov, Rasim Quliyev (Xaçı), Elxan Quliyev, Allahverdi Bağırov, Adil Əsgərov, Elbrus Abbasov, Adil Nadirov, Nazim Mehdiyev, Şahin Rüstəmov, Sərdar Abbasov, Vaqif Hüseynov (Qüsü), Rasim Məmmədov (Kötük), Ramiz Şahmmədov, İsrafil Əliyev (Cırtı), Səttar Əliyev, Nizami Əliyev, Yaşar Hüseynov, Ənvər Aundov (Şeqi)Müşfiq Hüseynov(sərçə) Cəmaləddin Əliyev , Təbriz Həsənov Cavansir Novruzov

Tarixi və memarlıq abidələri
Ağdam rayonunun ərazisində qədim tarixə malik olan çoxlu memarlıq və incəsənt abidələri var. Ağdam şəhərində Üzərlik Təpə abidəsi, rayonun Xaçındərbənd kəndindəki Qutlu Sarı Musa oğlu günbəzi (1314-cü il), Kəngərli kəndindəki türbə və daş abidələr (XIV əsr), Papravənd kəndindəki türbələr, məscid (XVIII əsr), Xanoğlu türbəsi (XVII əsr), Qarabağ xanı Pənahəli xanın Ağdam şəhərindəki imarəti (XVIII əsr), Natəvan və onun oğlunun türbəsi (XIX əsr), Şahbulaq qalası və s. kimi tarixi və memarlıq abidələri var.

Ağdamdakı tarixi memarlıq abidələri müxtəlif tarixi dövrləri əks etdirən nadir nümunələrdir. Bu maddi-mənəvi abidələr müxtəlif bölgülər əsasında qruplaşdırılmış və hər biri tarixə əsaslanaraq, "Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınılmaz mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcəsinə görə bölgüsü" adlı kitaba daxil edilmişdir.

 Kiçan monastırı — Ballıqaya kəndi
 Beşikdağ kilsəsi — Şahbulaq kəndi
 Şahbulaq məscidi — Şahbulaq kəndi
 Şahbulaq qalası — Şahbulaq kəndi
 Pənahəli xan sarayı — Ağdam şəhəri
 Ağdam cümə məscidi — Ağdam şəhəri
 Şıxbabalı türbəsi — Şıxbabalı kəndi
 Gavurqala kilsəsi — Sofulu kəndi
 Gavurqala yaşayış yeri — Boyəhmədli kəndi
 Paprəvənd məscidi — Papravənd kəndi
 Qutlu Musa türbəsi — Xaçındərbətli kəndi

Ağdamın yaşayış əraziləri üzrə abidələri
 Çıraqtəpə yaşayış yeri — tunc dövrü (Ağdam şəhəri)
 Qarahacı yaşayış yeri — ilk tunc dövrü (Ağdam-Xankəndi yolunun sağ tərəfində)
 Qarahacılı nekropolu — tunc dövrü (Ağdam şəhəri)
 Vəlixanpətə yaşayış yeri — eneolit dövrü (Ağdam-Ağcabədi şosesinin 1,5 km-də)
 Kurqan — tunc dövrü (Üzümçülük sovxozu)
 İlanlıtəpə yaşayış yeri — eneolit — dəmir dövrü (Baş Qərvənd kəndi)
 Dəyirmantəpə kurqanı — tunc və dəmir dövrü (Orta Qərvənd və Mirəşəlli kəndlərinin arasında)
 Yaşayış yeri — qədim dövr (Qərvənd kəndi)
 Şomullutəpə yaşayış yeri — eneolit dövrü (Miəşrəfli kəndindən 1 km şimal-şərqdə)
 Bənövşələr təpəsi yaşayış yeri — eneolit dövrü (Mirəşəlli və Armudlu kəndlərinin arasında)
 Gültəpə yaşayış yeri — eneolit dövrü (Mirəşəlli kəndindən 300 m. şimal–şərqdə)
 Yaşayış yeri- e.ə. II–I minilliklər (Armudlu kəndi)
 Rəsultəpə yaşayış yeri — orta tunc dövrü, orta əsrlər (Armudlu kəndinin şimal qərbində)
 Rəsultəpə kurqanları tunc dövrü (Armudlu kəndi, Rəsultəpə yaşayış yerinin 30–40 m. şimalında)
 İsmayılbəy təpəsi yaşayış yeri — eneolit dövrü (Armudlu kəndi)
 Kəbləhüseyn yaşayış yeri — eneolit dövrü (Kəbləhüseyn kəndi)
 Mahmudun körpüsü — XIX əsr (Yusifcanlı kəndi)
 Namazəli təpəsi yaşayış yeri — eneolit dövrü (Kəbləhüseyn kəndindən 500 m. şərqdə)
 Boyəhmədli kəndi kurqanları (80-a qədər)- ilk tunc dövrü (Boyəhmədli, Qızıllı Gəngərli və Salahlı Gəngərli kəndlərinin arasında)
 Gavurqala yaşayış yeri — ilk orta əsrlər (Boyəhmədli kəndinin cənubunda)
 Daş qutusu nekropolu — ilk orta əsrlər (Boyəhmədli kəndinin cənubunda)
 Papravənd-Boyəhmədli kurqanları (Möhülü təpələri, Əli kişi təpəsi, Molla Mustafa oğlu təpəsi, həmşəri təpəsi və.s)- tunc-dəmir dövrü- (Boyəhmədli kəndinin şimal-şərqində)
 Qarapirim təpələri — tunc və ilk dəmir dövrü (Qarapirim kəndinin qərbində)
 Güllütəpə — I yaşayış yeri — III–XIII əsrlər (Papravənd kəndi)
 Güllütəpə — II yaşayış yeri — son tunc dövrü, ilk orta əsrlər (Papravənd kəndinin cənub-şərqində)
 Misir qışlağı yaşayış yeri — son tunc, ilk dəmir dövrü (Papravənd kəndindən 250 m. şərqdə)
 Kurqanlar — son tunc, ilk dəmir dövrü (Papravənd kəndindən 1 km. şərqdə)
 Qala qalıqları — orta əsrlər (Tarpaut kəndi)
 Nekropol — orta əsrlər (Kənçərli kəndi)
 Şomullutəpə yaşayış yeri — e.ə. V–II minilliklər (Quzanlı kəndi)
 Gülməmməd təpəsi yaşayış yeri- eneolit dövrü (Quzanlı kəndindən 2 km. cənub-şərqdə)
 Çaqqalı təpənin yaşayış yeri — eneloit dövrü (Quzanlı kəndindən şimal-şərqdə)
 Əjdahatəpə yaşayış yeri — eneloit dövrü (Quzanlı kəndindən 2,5 km. şərqdə)
 Yaşayış yeri — e.ə. V–II minilliklər (Zəngişalı kəndi)
 Yaşayış yeri — e.ə. V–II minilliklər (Mərzili kəndi)
 Nekropol — qədim dövr (Seyidli kəndi)
 Yaşayış yeri — antik dövrü (Əlimədədli kəndi)
 Yaşayış yeri — antik dövrü (Göytəpə kəndi)
 Göytəpə yaşayış yeri — tunc dövrü (Göytəpə kəndinin qərbində)
 Göytəpə kurqanları — tunc dövrü (Göytəpə kəndinin qərbində)
 Şümürlütəpə kurqanı — tunc dövrü (Əfətli kəndi)
 Balatəpə kurqanı — tunc dövrü (Əfətli kəndi)
 Yaşayış yeri — qədim dövr (Sarıhacılı kəndi)
 Çinartəpə yaşayış yeri — e.ə. V–II minilliklər (Sarıhacılı kəndindən 3 km. cənub-şərqdə)
 Sarıhacılı yaşayış yeri və nekropol — eneloit, tunc dövrü (Sarıhacılı kəndindən 2 km. cənub-şərqdə)
 Sarıhacılı tayı yaşayış yeri — tunc dövrü (Sarıhacılı kəndindən 2,5–3 km. şərqdə)
 Ağtəpə yaşayış yeri — tunc dövrü (Çəmənli kəndindən 3 km. şərqdə)
 Çəmənli təpə kurqanı — eneloit, tunc dövrü (Çəmənli kəndindən 3 km. şərqdə)
 Seyid Mustafa yaşayış yeri — eneloit (Bala Baharlı kəndindən 2 km. qərbdə)
 Yaşayış yeri — e.ə. V–I minilliklər (Baharlı kəndi)
 Yaşayış yeri — qədim dövr (Əhmədavar kəndi)
 Qəhrəmanbəyli kurqanı — tunc dövrü (Qəhrəmanbəyli kəndi)
 I və II Qoşatəpə yaşayış yeri — eneloit dövrü (Əhmədağalı kəndi)
 Əhmədoğlu yaşayış yeri — eneloit (Əhmədağalı kəndi)
 Məscidtəpə yaşayış yeri — eneloit (Əhmədağalı kəndi)
 Əzginlitəpə yaşayış yeri — eneloit (Əhmədağalı kəndi)
 Vəlibəy təpələri (4 ədəd) — eneloit, tunc dövrü və orta əsrlər (Əhmədağalı kəndində 2 km şərqdə)
 Yaşayış yeri — qədim dövr (Poladlı kəndi)
 Qasımtəpə yaşayış yeri — ilk tunc dövrü (Qiyaslı kəndi)
 Çinartəpə yaşayış yeri — tunc dövrü (Qarqarçayın sol sahilində)
 Yaşayış yeri — e.ə. V–I minilliklər (Evoğlu kəndi)
 Qaradağlı kurqanları — tunc dövrü (Qaradağlı kəndinin qərbində)
 Bəyliktəpə kurqanı — ilk tunc dövrü (Qaradağlı kəndinin şimal-şərqində)
 Xırmantəpə kurqanı — ilk tunc dövrü (Çuxurməhlə kəndi)
 Hüseyntəpə kurqanları — ilk tunc dövrü (Çuxurməhlə kəndinin qərbində)
 Çuxurməhlə kurqanı — ilk tunc dövrü (Çuxurməhlə kəndi)
 Qaratəpə yaşayış yeri — son tunc, ilk dəmir dövrü (Şıxbabalı kəndinin cənubunda)
 Gülablı kurqanları — son tunc, ilk dəmir dövrü (Gülablı kəndinin şımal-şərqində)
 Maqsudlu kurqanları — tunc dövrü (Maqsudlu kəndindən 3 km şərqdə)
 Töyrətəpə kurqanları — tunc və dəmir dövrü (Güllücə kəndinin şimalında)
 Karvansara təpə və Çaparyeri yaşayış yeri — ilk orta əsrlər (Güllücə kəndinin cənub-qərbində)
 Yüzbaşlı təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Yuxarı Yüzbaşlı kəndi)
 Ağabəy təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Yuxarı Yüzbaşlı kəndinin şımalında)
 Abdüləzim təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Aşağı Yüzbaşlı kəndindən 1,3 km şərqdə)
 Şükürbəyli təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Aşağı Yüzbaşlı kəndindən 2,3 km şımal-şərqdə)
 Sarıçoban kurqanları — tunc dövrü (Sarıçoban kəndinin qərbində)
 Bəşirtəpə yaşayış yeri — eneloit (Üçoğlan kəndi)
 Böyüktəpə kurqanı və yaşayış yeri — tunc dövrü (Üçoğlan kəndi)
 Kərimtəpə yaşayış yeri — eneloit (Üçoğlan kəndinin şımal-şərqində)
 Qəbirstan təpəsi — tunc dövrü (Üçoğlan kəndi)
 I və II Üçoğlan yaşayış yerləri və kurqanlar — tunc dövrü (Sarıçoban kəndi)
 Qaçaytəpə yaşayış yeri və nekropol — tunc dövrü (Üçoğlan kəndi)
 Güllütəpə yaşayış yeri — eneloit (Alıbəyli kəndindən 1 km. cənub şərqdə)
 Kazımtəpə yaşayış yeri — eneloit (Alıbəyli kəndinin qərbində)
 Sayadtəpə kurqanı — tunc dövrü (Səfərli kəndinin qərbində)
 Səfərli təpələri yaşayış yeri — eneloit (Səfərlı kəndi)
 Leyla təpəsi II yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndi)
 Nəsirbəy təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndindən cənub-qərbdə)
 Kərimtəpə yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndinin şərqində)
 Əhəd təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndinin şərqində)
 Düyü təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndindən 500 m. cənub- şərqdə)
 Nazdıxan təpəsi yaşayış yeri — eneloit (Eyvazlı kəndindən 1,5 km. cənub-şərqdə)
 Çullutəpə kurqanı — tunc dövrü (Çullu, İmamqulubəyli və Quzanlı kəndlərinin arasında)
 Həsəntəpə kurqanı — tunc dövrü (Çullu kəndindən qərbdə)
 Sultanbud kurqanı — tunc dövrü (İmamqulubəyli kəndinin şimal-qərbində)
 Pənah xanın imarəti — XVIII əsr (Ağdam şəhəri)
 Pənah xanın türbəsi — XVIII əsr (Ağdam şəhəri)
 Xanoğlu türbəsi — XVIII əsr (Ağdam şəhəri)
 Türbə — XIX əsr (Ağdam şəhəri)
 Sərdabə — XV əsr (Ağdam şəhəri)
 Körpü — XIV əsr (Madaqiz kəndi)
 Hatəm Məlik qalası — XII əsr (Ağdam şəhəri)
 Məscid — 1868-ci il Ağdam şəhəri
 Məbəd — VI–VIII əsrlər Şahbulaq kəndi)
 Məbəd — VI əsr (Kəngərli kəndi)
 Məbəd — XIII əsr (Tərtər çayının yuxarı axarında)
 Türbə — XIV əsr (Xaçındərbənd kəndi)
 Türbə — XVIII əsr (Papravənd kəndi
 Məscid — XVIII əsr Papravənd kəndi
 İqamətgah — XVIII əsr Şahbulaq kəndi
 Karvansara — XVIII əsr Şahbulaq kəndi
 Bürc — XVIII əsr (Şahbulaq kəndi)
 Məbəd — XV əsr (Maqsudlu kəndi)
 Türbə — XVIII əsr (Maqsudlu kəndi)
 Məscid — XVIII əsr (Qiyaslı kəndi)
 Məbəd — XVI əsr (Salahlı Kəngərli kəndi)
 Məscid — XIX əsr (Boyəhmədli kəndi)
 Türbə — XIV əsr (Kəngərli kəndi)
 Türbə — XIX əsr (Ağdam şəhəri)
 Uğurlu bəyin türbəsi — XIX əsr (Ağdam şəhəri)
 Türbə — XIX əsr Ağdam şəhərinin 5 kilometrliyində, Qaraağac qəbiristanlığında)
 Gavur Qala şəhərgahı — orta əsrlər (Ağdam şəhəri)
 Qəbiristanlıq — orta əsrlər (Papravənd kəndi)
 Qəbiristanlıq — orta əsrlər (Qızıllı Kəngərli kəndi)
 Abıştəpə yaşayış yeri — orta əsrlər (Üçoğlan kəndi)
 Qulu Musa oğlu türbəsi — 1314-cü il (Türbətli kəndi)
 Üzərliktəpə yaşayış yeri — tunc dövrü (Ağdam şəhəri)
 Seyid Lazım Ağanın məqbərəsi — XX əsr (Çəmənli kəndi)

İşğal dövründə məhv edilən abidələr
Ağdamda olan dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarixi və mədəniyyət abidələri sırasına XIV əsri əhatə edən qiymətli nümunələr daxildir. Məsələn, Ağdamın Xaçın-Dərbəndli kəndində olan Qulu Musaoğlu türbəsi 1314-cü ilə aid olan abidədir. Belə bir tarixi dövrü əhatə edən abidələrin işğal altında olması, ermənilərin Azərbaycanın tarixini saxtalaşdırmaq üçün müəyyən imkanlar açır.

Tarixi abidələri də — Xanoğlu türbəsi, Qarabağ xanı Pənahəli xanın imarəti (XVIII əsr) və türbəsi (XIX əsr), Şahbulaq kimi abidələr Ağdamın minillik tarixindən xəbər verirdi.

25 noyabr 2020-ci ildə bütün bu abidələr də işğaldan azad edilib. Ermənilər Ağdam rayonunda olan muzeylərdəki eksponatları da talayıb aparmışlar. Belə muzeylərdən Ağdamdakı Çörək Muzeyi, Tarix Ölkəşünaslıq Muzeyi, tarzən Qurban Pirimovun Xatirə Muzeyi, Ağdam Şəkil Qalereyasının adlarını çəkmək olar. Bununla belə, 2002-ci ildə Ağdam Tarix Ölkəşünaslıq muzeyi rayonun işğal altında olmayan Qaradağlı kəndində bərpa edilib.

Hazırda rayondakı tarixi, mədəni, dini abidələrinin əksəriyyəti erməni işğalçıları tərəfindən məhv edilmişdir. Rayonun Xaçındərbənd kəndindəki 1314-cü ildə tikilmiş Qutlu Sarı Musa oğlu Künbəzi, Kəngərli kəndindəki XIV əsrə aid Türbə və Daş abidələr, Papravənd kəndində XVIII əsrə aid gümbəz və məscid, Ağdamda İmarət deyilən yerdə XVIII əsrə aid abidələr, o cümlədən Xan qızı Xurşidbanu Natəvanın və onun oğlunun türbələri, Şahbulaq ərazisində Şahbulaq qalası və Karvansara vəhşicəsinə dağıdılmışdır. Bundan əlavə, dini ibadətgahlardan rayonun Papravənd kəndində yerləşən Şeyx Nigar, Seyid Miriş ağa, Qara Pirim və digər ziyarətgahlar darmadağın edilmişdir.

Ağdam şəhərinin mərkəzində yerləşən qədim memarlıq abidəsi sayılan məscid və onun minarələri də vəhşicəsinə uçurulmuşdur.

Görkəmli şəxsləri
 Xudu Məmmədov — geoloq-kristalloqraf
 Süleyman Sani Axundov
 Sürəyya Kərimova
 Yaqub Rüstəmov
 Heydər Şəmsizadə
 Sara Qədimova
 Arif Babayev
 Qədir Rüstəmov
 Ramiz Quliyev
 Bahadır Vəlibəyov
 Səfərəli bəy Vəlibəyov
 Cabbar bəy Vəlibəyov

Milli Qəhrəmanlar
 Şirin Mirzəyev
 Asif Məhərrəmov
 Allahverdi Bağırov
 Yelmar Edilov
 Əlabbas İsgəndərov
 Faiq Ağayev
 Muxtar Qasımov
 Hidayət Rüstəmov
 Baxşeyiş Paşayev
 Natiq Əhmədov
 Fazil Mehdiyev
 İxtiyar Qasımov
 Rövşən Hüseynov
 Canpolad Rzayev
 Nadir Əliyev
 Rövşən Əkbərov

İstinadlar

Xarici keçidlər
 Virtual Qarabağ İKTM-də Ağdam rayonu

Ağdam rayonu


Պալիատիվ օգնություն (ֆրանսերեն՝ palliatif, լատիներեն՝ pallium ծածկոց, թիկնոց բառից), ամոքիչ օգնություն, մոտեցում, որը թույլ է տալիս բարելավել կյանքին սպառնացող հիվանդությունների (քաղցկեղով և կյանքը սահմանափակող այլ հիվանդություններ) խնդրին բախվող հիվանդների և նրանց ընտանիքների կյանքի որակը՝ ցավի և այլ ֆիզիկական ախտանիշների վաղ հայտնաբերման, մանրակրկիտ գնահատման և բուժման օգնությամբ տառապանքների կանխարգելման ու թեթևացման, ինչպես նաև հիվանդին և նրա հարազատներին հոգեբանասոցիալական ու հոգևոր աջակցության տրամադրման միջոցով։

«Պալիատիվ» հասկացությունն առաջացել է լատիներեն «pallium» բառից, որն ունի «դիմակ», «թիկնոց» բառերի նշանակությունը։ Դա ներկայացնում է պալիատիվ (ամոքիչ) օգնության բովանդակությունը և փիլիսոփայությունը. անբուժելի հիվանդության դրսևորումների հարթեցում, մեղմացում և/կամ թիկնոցով ծածկում՝ ծածկոցի ստեղծում բոլոր նրանց պաշտպանության համար, ովքեր մնացել են «ցրտում և անօգնական պայմաններում»։

Պալիատիվ խնամքը տրամադրվում է բժիշկների, բուժքույրերի և առողջապահական այլ մասնագետների կողմից։ Դեղորայքը և բուժման ձևերը համարվում են պալիատիվ, եթե դրանք մեղմացնում են ախտանիշները՝ առանց հիվանդության վրա բուժիչ ազդեցության։

Չնայած պալիատիվ խնամքը նոր երևույթ չէ, սակայն շատ բժիշկներ նախընտրում են կենտրոնանալ հիվանդների ամբողջական բուժման վրա։ Ախտանիշների կրճատմանն ուղղված բուժման եղանակները համարվում են վնասակար, կախվածություն առաջացնող և այլ կողմակի հետևանքներ ունեցող։

Պալիատիվ խնամքի կարևոր հատկանիշ է այն, որ ինչպիսին էլ լինի հիվանդությունը, ինչպիսի փուլում էլ այն գտնվի, ինչպիսի բուժումներ էլ անցկացված լինեն, այնուամենայնիվ, գլխավոր նպատակը հիվանդի տառապանքների թեթևացումը և կյանքի որակի բարելավումն է։ Այն հանդիսանում է մարդու հիմնարար իրավունքներից մեկը։

Պատմություն

Պալիատիվ խնամքը սկսել է կիրառվել հոսպիսային (հյուրատնային) շարժման (անգլերեն՝ «hospice movement») շրջանակներում և ներկայումս ունի լայն տարածում։ Հոսպիսները (hյուրատներ) 4-րդ դարում ճանապարհորդների հանգստի վայրեր էին։ 19-րդ դարում կրոնական կարգով հոսպիսներ ստեղծվեցին Իռլանդիայի և Լոնդոնի մահամերձ անձանց համար։ Ժամանակակից հոսպիսը համեմատաբար նոր հասկացություն է, որը սկիզբ է առնում Մեծ Բրիտանիայում 1967 թվականին հիմնված Սբ. Քրիստոֆերի Հոսպիսի ստեղծումից։ Այն հիմնադրվել է Սեսիլի Սոնդերսի կողմից, ով հանդիսանում է հոսպիսային ժամանակակից շարժման հիմնադիրը։

Վերջին տարիներին հոսպիսային շարժումն ունի բավականին մեծ տարածում։ Մեծ Բրիտանիայում 2005 թվականին հաշվվում էին մոտ 1700 հոսպիսային ծառայություններ չափահասների և երեխաների համար։ Այդ ծառայությունները ֆինանսավորվում են առողջապահության հատվածի կամ բարեգործությունների շնորհիվ և անվճար են բուժվող բոլոր հիվանդների համար։

ԱՄՆ-ում հոսպիսները կամավորական շարժումից աճել են մինչև առողջապահական հատվածի լայնածավալ ու կարևոր հատված։ 2005 թվականին ավելի քան 1,2 միլիոն անձինք և նրանց ընտանիքները ստանում էին հոսպիսային խնամք։ Դրանք առողջապահական խնամքի միակ եղանակն են, որն ընդգրկում է դեղորայք, բժշկական սարքավորումներ, խնամքի և հարազատների ներկայության շաբաթական 24 ժամ/7 օր հասանելիություն։ Հոսպիսային խնամքի մեծ մասը իրականացվում է տնային պայմաններում, ինչպես նաև հասանելի է ծերանոցներում, հիվանդանոցներում, բանտերում և այլուր։ Ներկայումս ԱՄՆ-ում գործում են պալիատիվ խնամքի ավելի քան 1400 ծրագրեր, որոնք գործում են հիվանդանոցների ավելի քան 80%-ում։

Հոսպիսների և պալիատիվ խնամքի միջազգային ասոցիացիան (IAHPC) ստեղծվել է 1997 թվականին՝ խրախուսելու և հնարավորություն տալու յուրաքանչյուր երկրի ստեղծելու պալիատիվ խնամքի սեփական մոդելը։ Այն շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է, որի նպատակն է պալիատիվ խնամքի զարգացումն ամբողջ աշխարհում։ Այս նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է ապահովել ավելի լավ մասնագիտական կրթություն, ունենալ համապատասխան գիտելիքներ և ունակություններ ունեցող բուժաշխատողներ։

Նպատակը և խնդիրները

Պալիատիվ օգնությունը.

 մեղմացնում է ցավերը և անհանգստություն պատճառող այլ ախտանիշներ,
 ընդունում է կյանքը և վերաբերվում մահվանը որպես բնական երևույթի,
 չի ձգտում երկարաձգել կամ կարճացնել կյանքի տևողությունը,
 ընդգրկում է հիվանդի խնամքի հոգեբանական և հոգևոր կողմեր,
 հիվանդներին առաջարկում է աջակցման այնպիսի համակարգ, որպեսզի նրանք հնարավորինս ակտիվ կյանքով ապրեն մինչև մահ,
 աջակցում է հիվանդի հարազատներին հիվանդության ընթացքում և սգո շրջանում,
 հիվանդների և նրանց հարազատների կարիքները հոգալիս կիրառվում է թիմային մոտեցում,
 բարձրացնում է կյանքի որակը և նպաստում հիվանդության առավել բարեհաջող ընթացքին,
 կիրառելի է ծանր հիվանդության վաղ շրջանում՝ ի լրումն բուժական այլ միջոցառումների (օրինակ՝ քիմիոթերապիա, ճառագայթային թերապիա),
 ներառում է հետազոտությունների իրականացում, որոնց նպատակն է կլինիկական ախտանիշների և բարդությունների առավել լավ ըմբռնում և բուժում։

Պալիատիվ օգնության նպատակներն ու խնդիրներն են.

 Ծանր ախտանշանների բավարար ցավազրկում և թեթևացում,
 Հիվանդին և նրան խնամող հարազատներին հոգեբանական աջակցություն,
 Հիվանդի կողմից մահվան ընկալման ձևավորում՝ որպես մարդու ուղու բնական փուլ,
 Հիվանդի և նրան խնամող հարազատների հոգևոր պահանջմունքների բավարարում,
 Մահացու հիվանդության և մահվան անխուսափելիության հետ կապված սոցիալական, իրավաբանական և բարոյական խնդիրների լուծում։

Պալիատիվ բժշկություն

Այն բժշկության բաժին է, որի նպատակն է բժշկագիտության ժամանակակից մեթոդների և ձեռքբերումների կիրառումը բուժման այնպիսի ընթացակարգերի համար, որոնք ուղղված են թեթևացնելու հիվանդի վիճակը այն դեպքում, երբ արմատական բուժման հնարավորություն այլևս չկա։

Պալիատիվ օգնությունը տարբերվում է պալիատիվ բժշկությունից և իր մեջ է ներառում վերջինս։

Պալիատիվ օգնությունը սկսել է լայնորեն կիրառվել քաղցկեղից բացի նաև այլ հիվանդությունների դեպքում՝ քրոնիկ, պրոգրեսիվ թոքային խանգարումներ, երիկամային հիվանդություն, սրտի քրոնիկ անբավարարություն, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ, թմրամոլություն և պրոգրեսիվ նյարդաբանական հիվանդություններ։

Պալիատիվ խնամքը Հայաստանում

Պալիատիվ խնամքը նոր երևույթ է Հայաստանում, որը սկիզբ է առել 2003 թվականին, երբ ստեղծվեց Հակացավային և պալիատիվ խնամքի ասոցիացիան։ Հայաստանում պալիատիվ խնամքը ներդնելու համար իրականացվել է կարիքների գնահատում և հաստատվել հայեցակարգ, որի նպատակն է պալիատիվ խնամքի մշակումը և ներդրումը։ Ներկայումս մշակվել են պալիատիվ խնամքի ազգային ստանդարտներ և ուղեցույցներ։ Բժիշկների վերապատրաստման ծրագիրը պատրաստելու հարցում ուղեցույց են հանդիսանում Պալիատիվ Խնամքի Եվրոպական Ասոցիացիայի (ՊԽԵԱ, անգլերեն հապավում՝ EAPC) բուհական և հետբուհական ծրագրերի ձևավորման հանձնարարականները։

Հայաստանում պալիատիվ (ամոքիչ) օգնության առաջին ծառայությունը բացվել է 2013 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ առողջապահության նախարարության Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում։ Բժշկական օգնության այս տեսակի զարգացման նպատակով Առողջապահության նախարարության կողմից մշակվել է օրենքի նախագիծ, որը նախարարի հանձնարարությամբ ներկայացվել է ՀՀ Ազգային ժողով և անցել առաջին ընթերցմամբ։ 2015 թվականին Հայաստանում պալիատիվ օգնության զարգացման նպատակով նախատեսված են որոշակի ծրագրեր և նախաձեռնություններ։

Ծանոթագրություններ

Առողջապահություն

Պալիատիվ օգնություն


Օսկար անվանումը կարող է վերաբերվել.

 Օսկար - ամերիկյան կինոմրցանակ
 Օսկար (ֆուտբոլիստ) - բրազիլացի ֆուտբոլիստ
 Օսկար (ֆիլմ, 1967) - 1967 թ. նկարահանված ֆրանսիական ֆիլմ
 Օսկար (ֆիլմ, 1991) - 1991 թ. նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ
 Օսկար (ֆիլմ) - 1962 թ. նկարահանված դանիական ֆիլմ
 OSCAR - համակարգչային ցանցային ծրագիր

Օսկար (այլ կիրառումներ)