Batalyon Zeni Tempur 8/Sakti Mandraguna atau disingkat Yon Zipur 8/SMG adalah satuan setingkat batalyon yang menjadi bagian dari Pusat Zeni Angkatan Darat. Batalyon Zeni Tempur 8/SMG sebagai Satuan Bantuan Tempur, telah berkali-kali di terjunkan dalam kegiatan operasi, baik operasi tempur maupun operasi bakti atau TMMD sebagai bentuk partisipasi dalam menunjang Pembangunan Nasional. Dalam perjalanan sejarahnya, satuan ini telah mengalami beberapa kali penggantian nama dan pindah lokasi. Awalnya bernama Batalyon Zeni Tempur 8/Gajah kemudian berubah menjadi Batalyon Zeni Tempur 8/SMG yang sebelumnya bermarkas di Kota Makassar kini dipindahkan ke Ds. Moncongloe Bulu Kec. Moncongloe Kab. Maros Prov. Sulsel.

Sementara, Kompi Bantuan Yon Zipur 8/SMG di Jln. Rajawali No 35 B Makassar

Sejarah
Batalyon Zeni Tempur 8 merupakan wujud dari perkembangan Batalyon Zeni Pionir TT VII/Wirabuana, yang dibentuk pada 21 April 1950, berkedudukan di Kota Makassar, pada awalnya satuan ini berkekuatan empat kompi, dua kompi dari Jawa Timur, satu dari Jawa Tengah dan satu kompi dari bekas anggota-anggota KNIL yang diserahkan kepada Angkatan Perang Republik Indonesia Serikat (APRIS). Dalam perkembangan selanjutnya, Batalyon Zeni Tempur TT VII/Wirabuana dipindahkan ke Jakarta dan diubah namanya menjadi Yon Zeni pionir A, sesuai Surat Keputusan Kasad Nomor: Kpts-579/7/1959, tanggal 31 Juli 1959. Kemudian berubah lagi menjadi Yon Zipur A, sesuai Radiogram Kasad Nomor: TR-564/1962, tanggal 2 April 1962. Nama Batalyon Zeni Tempur A diubah lagi menjadi Batalyon Zeni Tempur 8/Gajah. Berdasarkan Surat Keputusan Dirziad Nomor: Kep-10/I/1966, tanggal 27 Januari 1966, terhitung mulai 1 Januari 1966 Batalyon Zeni Tempur 8/Gajah diresmikan menjadi organik Kodam XIV/Hasanuddin yang berkedudukan di Kota Makassar. Berdasarkan Surat Keputusan Pangdam XIV/Hasanuddin Nomor: Skep/2/1/1967, tanggal 12 Januari 1967 tentang Tabel Organisasi Batalyon Zeni Tempur 8 (R), masuk kategori ringan. Hari jadi Batalyon Zeni Tempur 8 Kodam XIV/Hasanuddin, ditetapkan pada 1 Januari 1966 dengan Danyon I, Mayor Czi Mardoyo.

Batalyon Zeni Tempur 8/SMG memiliki kemampuan yang handal dari segi personil dan peralatan dalam mendukung tugas pokok Kodam XIV/Hasanuddin. Dengan kemampuan yang dimiliki sekarang, Batalyon Zeni Tempur 8/SMG mampu menyelesaikan tugas-tugas operasi, baik operasi tempur, teritorial maupun operasi perdamaian yang dilaksanakan di dalam maupun di luar negeri. Dalam kegiatan operasi teritorial, Batalyon Zeni Tempur 8 berkemampuan secara teknis untuk membuatkan jalan dan jembatan. Operasi perdamaian pernah diikuti adalah Kontingen Garuda VII di Vietnam dan Kontingen Garuda XIV di Bosnia Herzegovina.

Satuan
 Markas Batalyon, Kompi Markas, Kompi Zipur A, Kompi Zipur B dan Kompi Zipur C di Ds. Moncongloe Bulu Kec. Moncongloe Kab. Maros Prov. Sulsel
 Kompi Bantuan di Jl. Rajawali No. 35 B Kel. Panambungan Kecamatan Mariso, Kota Makassar Prov. Sulsel

Komandan

Referensi

Batalyon Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat
Pusat Zeni Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat
Kodam XIV/Hasanuddin

Batalyon Zeni Tempur 8


Campus Munitus seu Chamonix, ita et Francogallice, est commune 9042 incolarum (anno 2008) praefecturae Sabaudiae Superioris in Franciae orientalis regione Rhodano et Alpibus. Inter municipia finitima est Curia Maior Italiae.

Notae

 Index communium praefecturae Sabaudiae Superioris

Nexus externi

 Chamonix pagina interretialis

Communia Praefecturae Sabaudiae Superioris
Loci habitati praefecturae Sabaudiae superioris
Loci ludorum hiemalium Franciae

Campus Munitus


小樽(おたる、こだる)

特記以外の読みはすべて「おたる」。

地名・行政区分
 小樽市 - 北海道にある市。
 小樽区 - 北海道区制によって設置されていた地方自治体。1899年から1922年まで存在し、市制を施行したことにより小樽市となる。
 小樽郡 - 北海道にあった郡。1940年に朝里村が小樽市に編入したことで消滅。
 小樽支庁 - 北海道にあった支庁。1897年から1922年まで存在し、後に後志支庁へ改組。詳細は後志支庁を参照。
 小樽郷 - 長崎県東彼杵郡波佐見町の地名。(こだるごう)

その他
 小樽駅 - 北海道小樽市にある北海道旅客鉄道の鉄道駅。
 小樽港 - 北海道小樽市にある港湾。
 小樽フェリーターミナル - 小樽港に設置されているフェリーターミナル。小樽港・勝納埠頭のこと。
 小樽港マリーナ - 北海道小樽市にあるヨットハーバー。「おたる海の駅」。
 小樽インターチェンジ - 札樽自動車道のインターチェンジ。
 北海道中央バス小樽ターミナル - 北海道小樽市の小樽駅前にある北海道中央バスのバスターミナル。高速バス等で「小樽」と案内される。
 セイバーマリオネットJに登場するキャラクター「間宮小樽」の作中での呼ばれ方。セイバーマリオネット#登場人物 (J)を参照。

関連項目

小樽


Un architecte en chef des monuments historiques nationaux (ACMH) est, en France, un architecte spécialisé dans la restauration d'un édifice, d'un ensemble monumental ou dans la mise en valeur d'un site, classé pour sa valeur historique, archéologique, esthétique et/ou paysagère.

Il y a en France trente-quatre architectes en chef (en 2022).

Leur statut original en fait à la fois des agents de la fonction publique et des professionnels libéraux de droit privé.

Historique

Le service français des monuments historiques voit le jour en 1830 avec la nomination d'un inspecteur général, Ludovic Vitet, auquel succède en 1834, l'écrivain et historien Prosper Mérimée ; en 1837, la Commission des monuments historiques est créée.

En 1840, la commission prend la décision de confier la direction des travaux aux premiers architectes qui s'étaient fait remarquer par l'intérêt qu'ils portaient aux édifices du Moyen Âge. Après ceux-ci sont cooptés par leurs maîtres, après avoir fait leurs preuves comme collaborateurs d'agence puis comme inspecteurs des travaux. La commission appela également de jeunes architectes que « recommandaient les études spéciales et qui se montraient passionnés pour l'histoire des monuments des siècles passés» (Du Sommerard).

Eugène-Emmanuel Viollet-le-Duc, malgré son influence, avait réclamé sans succès la création d'un enseignement de l'architecture médiévale : il ne sera créé qu'en 1887 par Anatole de Baudot, au Palais du Trocadéro à Paris, suivi en 1893 du premier concours de recrutement des architectes en chef des monuments historiques (ACMH).

Le premier concours d'architecte des Monuments fut annoncé le , il amena l'admission, le  de Léon Benouville, Henri Nodet et Lucien Roy. Le , le ministre décide que les architectes attachés à la Commission prendront le titre de Architecte en chef des Monuments historiques, ils seront placés à la tête d'une région, ce ne sont plus les chantiers dont on leur confie la direction, ce sont les monuments eux-mêmes qu'on les charge de surveiller.

À la suite de la séparation des Églises et de l'État, intervenue en 1905, et la suppression du ministère des Cultes, le corps des architectes diocésains, chargé des travaux sur les cathédrales, est rattaché à celui des monuments historiques.

En 1907, un décret organise le corps des architectes en chef des monuments historiques : ceux-ci se voient attribuer une circonscription géographique et sont, un temps, secondés par des architectes ordinaires qui assurent l'entretien des monuments et le suivi des chantiers de travaux. À partir de 1946, le strict entretien des monuments historiques et de leurs abords, est confié aux architectes des bâtiments de France dont le corps vient d'être créé. En 1991, la mise en extinction du corps des architectes des bâtiments civils et palais nationaux conduit à affecter, au corps des architectes en chef, les bâtiments de l'État classés au titre des monuments historiques. La mention « nationaux » a été ajoutée par l'arrêté du .

Les missions des architectes en chef se sont adaptées à l'extension progressive de la notion de patrimoine et de monument historique à de nouvelles catégories d'immeubles (patrimoine urbain, industriel, maritime, des jardins), à des édifices qui appartiennent à des époques de plus en plus récentes et emploient de nouveaux types de matériaux (constructions en fer, en ciment ou béton armé, en verre…).

Statut et missions
Les architectes en chef des monuments historiques sont recrutés par un concours d'État. Ils ont un statut d'agent de l'État, mais à exercice libéral au sein de leur propre agence : cette disposition vise à répondre au caractère fluctuant d'une activité irrégulière (l'État n'étant pas tenu de leur passer un volume de commande), que l'activité privée permet d'équilibrer. Les architectes en chef des monuments historiques sont rémunérés sous forme de vacations (pour les missions de conseil) et d'honoraires (pour les missions de maîtrise d'œuvre) selon une grille établie en fonction de la complexité du projet et du montant des travaux.

Les architectes en chef sont chargés des missions définies par le  du  portant statut particulier du corps des architectes en chef des monuments historiques : ils apportent leur concours au ministre chargé de la Culture dans l'accomplissement de sa mission de protection, de conservation et de mise en valeur du patrimoine architectural.

Avis, conseil et assistance
À ce titre, ils remplissent une mission d'avis, de conseil et d'assistance auprès des services du ministère de la Culture pour les immeubles classés et inscrits, et en particulier :
 Avis sur les immeubles susceptibles d'être proposés pour une protection ; à ce titre, ils participent aux commissions régionales du patrimoine et de l'architecture et, si besoin se fait sentir, à la « Commission nationale du patrimoine et de l'architecture » – CNPA - siégeant à Paris).
 Surveillance de l'état sanitaire des édifices protégés conjointement avec les architectes des bâtiments de France.
 Avis sur les propositions de travaux émises par les propriétaires d'immeubles classés, et vérification de la conformité des travaux aux projets autorisés.
 Propositions pour la programmation annuelle des travaux financés par le Ministère de la Culture au titre des monuments historiques

Ces missions d'avis, conseil et assistance se font à l'initiative expresse des DRAC (qui les sollicite aujourd'hui très exceptionnellement) ou du Ministère (là encore à titre exceptionnel).

Maître d'œuvre
Indépendamment de leur fonction de conseiller auprès du ministre chargé de la Culture, le statut des architectes en chef des monuments historiques prévoit le recours obligatoire à leur maîtrise d'œuvre pour les travaux de restauration portant sur un édifice classé appartenant à l'État (décret du ), tant pour l'élaboration des projets ou des devis que pour la direction de l'exécution des travaux.

Cette exclusivité de la maîtrise d'œuvre, auparavant applicable à tous les édifices classés MH, ne s'applique désormais que sur les édifices appartenant à l'État. Les travaux de restauration sur les autres édifices classés MH sont désormais ouverts à la concurrence des architectes titulaires d'un DSA Architecture et Patrimoine (diplômés de l'école de Chaillot  ou autre DSA) et possédant une expérience de dix ans de restauration du bâti ancien, selon les dispositions du décret  du 22 juin 2009 codifiées aux articles R. 621-26 et 28 du code du patrimoine. A contrario, les interventions sur les immeubles inscrits Monuments Historiques, tout en étant assujettis à un permis de construire, sont rarement effectuées sous la maîtrise d'œuvre d'un architecte spécialisé dans la mesure où les textes ne l'imposent pas. Pourtant un grand nombre d'immeubles inscrits MH sont en attente d'être classés

Les missions de l'architecte en chef s'effectuent dans le cadre de la circonscription géographique qui lui est confiée par arrêté du ministre. Ils peuvent néanmoins se voir confier par le ministre, en missions spéciales, la responsabilité de monuments d'intérêt national dits « hors circonscription » (pour exemples : le Palais du Louvre, l'hôtel national des Invalides et l'Église du Val-de-Grâce à Paris, les cathédrales d'Amiens, de Paris, de Chartres, de Rouen, de Reims…, le château de Vincennes et le domaine national de Versailles ou de Fontainebleau, etc.).

 Jusqu'en 2004, l'alinéa 1 de l'article 20 de la loi  du 12 juillet 1985 relative à la maîtrise d'ouvrage publique et à ses rapports avec la maîtrise d'œuvre privée (dite "loi MOP") prévoyait que celle-ci n'est pas applicable aux opérations de "restauration" des édifices protégés en vertu des dispositions de la loi du 31 décembre 1913 modifiée sur les monuments historiques. Cette exclusion, qui concernait aussi bien les immeubles classés ou inscrits sur l'Inventaire supplémentaire des monuments historiques, a été abrogée par la loi  du 9 décembre 2004 - art. 9 (V) JORF 10 décembre 2004. Les travaux de restauration sont désormais soumis à la loi MOP.
 Sous réserve des travaux d'entretien confiés aux Architectes des bâtiments de France, les Architectes en chef des monuments historiques sont chargés, en qualité de maîtres d'œuvre, d'établir les projets et les devis suivant le programme du maître d'ouvrage, et de diriger l'exécution des travaux sur les immeubles classés appartenant à l'État. Les conditions de rémunération des missions des Architectes en chef ont été fixées par arrêté du  février 2011.

Maîtrise d'œuvre

Les études d'évaluation et de diagnostic

L'objectif des études est de mettre en évidence, à la lumière des caractéristiques historiques et architecturales de l'édifice, et de son état sanitaire, les interventions nécessaires à sa conservation, sa consolidation et sa mise en valeur.

Comme pour tout monument historique privé ou public, le programme des études est arrêté par le propriétaire maître d'ouvrage, avec l'aval du service des monuments historiques (Conservation régionale des monuments historiques placée au sein de la Direction régionale des Affaires culturelles - DRAC). Dans le cas des monuments appartenant à l'État, le maître d'ouvrage pourra être le Ministère de la Culture (DRAC : cas des cathédrales notamment) ou un établissement public sous sa tutelle (OPPIC, CMN...), ou encore un autre ministère (Justice...).

Les études abordent généralement le monument dans sa globalité, mais elles peuvent également se limiter à une intervention circonscrite à un ouvrage (consolidation ponctuelle, restauration d'une couverture ou d'un vitrail…).
En général, elles comportent d'abord les approches suivantes : relevé (mesures sur le site et mise au net par un ensemble de plans, coupes et façades, dessin en perspective de l'édifice), description et analyses historiques et archéologiques de l'architecture, examen de l'état sanitaire (analyse des désordres et de la pathologie du monument, diagnostic). Suivant la complexité des études, l'architecte en chef peut être amené à s'adjoindre des compétences techniques extérieures qu'il doit savoir interpréter et coordonner : historien d'art (études historiques, recherche d'archives...), archéologue (sondages, analyses), bureau(x) d'études, laboratoires spécialisés (pathologies des matériaux : pierre, bois, métal, vitrail, enduits, peintures murales, etc.) assistés du « Laboratoire de recherche des monuments historiques » de Champs-sur-Marne (LRMH) dépendant du ministère de la Culture.

Après les analyses nécessaires, les solutions proposées doivent prendre en compte de multiples facteurs, relevant tout autant des recherches techniques de mise en œuvre et de confortation (traditionnelles ou contemporaines) que des choix de restauration dont doctrine et déontologie sont inscrites dans la « Charte de Venise ». En découlent les principes d'intervention, le programme détaillé des travaux, l'estimation des dépenses nécessaires et le découpage ou phasage par tranches fonctionnelles et financièrement acceptables.

L'étude achevée est ensuite soumise à l'avis du service des monuments historiques : Conservation Régionale chargée du Contrôle Scientifique et Technique, Inspection générale (associant un autre architecte en chef ayant statut d'inspecteur et un conservateur inspecteur) qui peut proposer au ministre chargé de la Culture, par l'intermédiaire de la direction régionale des Affaires culturelles, l'approbation du projet éventuellement amendé ou complété. Dans le cas où ce dernier soulève des questions plus délicates du point de vue technique et déontologique, ou lorsque le montant des travaux dépasse un certain seuil, le projet est soumis à l'avis de la Commission supérieure des monuments historiques (,  sous-section).

Après leur approbation, les études débouchent sur la programmation pluriannuelle des travaux.

La mission de maîtrise d'œuvre

Sur missionnement par le maître d'ouvrage, et sur la base du programme arrêté par celui-ci, l'architecte en chef réalise les phases d'études de projet telles que décrites par le code du patrimoine (avant-projet sommaire, avant-projet définitif, puis projet détaillé d'exécution qui constitue la base technique du dossier de consultation des entreprises). Suivant l'importance des travaux et les possibilités financières du maître d'ouvrage, les opérations peuvent s'articuler en une ou plusieurs tranches.

L'exécution des travaux

Après désignation des entreprises par la procédure habituelle d'appel d'offres, la troisième phase est consacrée au chantier, dont l'architecte en chef assure la direction, alors qu'en parallèle les dépenses sont contrôlées par un économiste, en vue du paiement ultérieur des entreprises.

Le chantier est, par nature, l'opération la plus délicate, car elle doit assurer la meilleure adaptation possible des prévisions du projet avec la réalité du monument, dans tous ses détails. Durant les travaux, des découvertes fortuites peuvent conforter, ou au contraire infirmer plus ou moins profondément le programme prévu ; c'est alors à l'architecte en chef, s'appuyant sur les capacités des différents corps de métiers, de définir les adaptations nécessaires pour préserver dans tous les détails les caractères du monument, tout en s'appliquant à contrôler les délais d'exécution, les coûts, et à respecter le cadre réglementaire du code des marchés publics.

Enfin, à l'achèvement du chantier, l'architecte en chef remet le dossier documentaire des ouvrages exécutés (DDOE), document de synthèse dans lequel sont consignés le détail des travaux, les imprévus et découvertes survenus en cours de chantier, et les modifications que ceux-ci ont pu éventuellement induire.

Devoirs et charges

Dans tous les cas, l'architecte en chef des monuments historiques a une obligation de service sur l'ensemble des monuments de sa circonscription. Depuis l'ouverture à la concurrence de leur monopole en ce qui concerne les édifices classés MH n'appartenant pas à l'État, cette obligation de service apparaît contradictoire. Elle était en effet la contrepartie du monopole dont ils bénéficiaient. L'intérêt de cet équilibre était de garantir l'égalité de traitement entre tous les monuments, que l'opération soit rentable ou non ; les grosses opérations équilibraient ainsi les petits chantiers non-rentables.

Responsable du monument qu'on lui confie et qu'il a pour mission de conserver et de transmettre, le maître d'œuvre doit en acquérir une vision prospective, et s'attacher à en comprendre les caractères, la logique qui a présidé à sa conception, son rapport avec son environnement, sa géométrie, l'ordonnancement de ses matériaux, son écriture architecturale, son originalité.

Une connaissance complète du territoire qui entoure le monument, des facteurs géographiques, climatiques, géologiques, historiques et culturels - qui sont à l'origine des différences et des ressemblances entre édifices - est indispensable. Une présence fréquente de l'architecte en chef dans sa circonscription, la connaissance des terroirs qui la composent, des visites renouvelées, des relations suivies avec ceux qui sur place détiennent des compétences spécifiques et de haut niveau (artisans, entreprises, institutions, universitaires, chercheurs …) y contribuent fortement.

Formation et recrutement

Le concours est ouvert irrégulièrement en fonction des besoins de renouvellement liés aux départs. Il s'étend sur près d'une année, mais sa préparation peut durer plusieurs années. La plupart des candidats suivent les cours de l'École de Chaillot (DSA), institués par Anatole de Baudot (voir plus haut) et dispensés au Palais de Chaillot, à Paris. Les cours du DSA durent deux années, s'adressent à des architectes diplômés, et forment environ 40 élèves par an.

Les modalités du concours d'ACMH sont régies par décret et comportent trois degrés d'épreuves réparties sur un an :
 premier degré : épreuves graphiques et écrites (en 2017 : histoire de l'architecture, 6h ; analyse et projet de consolidation, 12h ; analyse et projet de restauration, 12h)
 deuxième degré : épreuves orales.
 troisième degré : projet de restauration d'un édifice attribué par tirage au sort, comprenant le relevé complet, une étude historique, un diagnostic, un descriptif du projet et son estimation financière au stade avant-projet définitif (durée : 6 mois).

Liste des Architectes en chef des Monuments historiques admis par voie de concours

 5 mars 1894 : Léon Benouville, Henri Nodet, Lucien Roy
 1898-1899 : Vincent (1866-1921), Émile Édouard Brunet
 21 mai 1905 : Deneux, Paquet, Hardion, Ventre, Sallez, Senès, Tillet, Collin, Sardou et dans les limites des vacances : Moreau, Goubert, Guet, Haubold ; et sont nommés architectes en chef : Henri-Louis Deneux, Pierre Paquet et Hardion ;
entrent en fonction le 17 novembre 1906 : André Paul Jean Ventre, Lucien Joseph Sallez, Jules Edme Emmanuel Tillet, André Jules Collin, Pierre Sardou, et le
12 juin 1907 : Moreau, Alphonse Michel Goubert, Gabriel Gaston Georges Guët et Bernard Haubold
 21 juillet 1913 : MM. Balleyguier, Marcel, Mayeux et Vinson, nommés sans examen issus des architectes diocésains ; au concours Eugène Joseph Ratier, Marie Henri Robert Danis, Louis Jean Hulot, Maurice Jacques Malard.
 1920 : Jean Marie Trouvelot, Jules Formigé, Ernest Herpe, Paul Vorin (1920-1943), Gauthier (1861-1926), Marcel Désiré Poutaraud, Henri Marie Raphaël Nodet, Paul Louis Genuys, Charles-Henri Besnard, Patrice Bonnet, Paul Henri Alfred Gelis, Armand Constant Guéritte.
 1923 : Henri Émile Huignard, Charles Louis Halley, Julien Polti, Jules Kaehrling, Albert-Louis Bray
 1925 : Eugène Marie Harot, Lucien Édouard Prieur, Louis Laurent Émile Barbier, Gabriel Ludovic Brun, Maurice Louis Lotte, Albert Léon Chauvel, Marcel André Texier, Chaine.
 1935 : Maurice Berry, Jean-Fernand Creuzot, Roger Deperthes, Yves-Marie Froidevaux, Marcel Kopp, Jean-Pierre Paquet, Paul Pillet, André Sallez, Bernard Vitry.
 1942 : Robert Camelot, Paul Colas, Raymond Cornon, Henri Jullien, Jean Merlet, Bertrand Monnet, Michel Ranjard.
 1946 : André Donzet, Charles Dorian, Maurice Dufour, Georges Jouven, Pierre Lablaude, Jacques Laurent, Camille Leprévots, Michel Mastorakis, Robert Renard, Sylvin Stym-Popper, Charles Waldschmidt.
 1948 : René Lisch, Pierre Lotte, Jean Sonnier, Robert Vassas.
 1956 : Georges Duval, Michel Hermite, Pierre Prunet, Jean Rocard.
 1963 : Yves Boiret, Pierre Lebouteux, André Lemort, Jean-Claude Rochette.
 1970 : Charles Abadie, Pierre Bonnard, Jean-Pierre Jouve, Guy Nicot, Jacques Traverse.
 1973 : Bernard Colette, Jean-Pierre Dufoix, Bernard Fonquernie, Alain Gigot, Jean-Gabriel Mortamet, Dominique Moufle, Jean-Claude Yarmola.
 1974 : Hervé Baptiste, François Corouge, Daniel Gaymard, Michel Jantzen, Dominique Ronsseray, Jean-Louis Taupin, Bernard Voinchet.
 1979 : Pierre Colas, Francesco Falvigny, Pierre-André Lablaude, Jean-François Lagneau, Jacques Lavedan, Benjamin Mouton, Jean-Michel Musso, Philippe Oudin, Étienne Poncelet.
 1986 : Jacques Moulin, Arnaud de Saint-Jouan, Bruno Decaris, Jean-Jacques Sill, Alain-Charles Perrot, Michel Goutal, Alain Tillier.
 1988 : Frédéric Didier, François Voinchet, Daniel Lefèvre, Dominique Larpin, François Jeanneau, Patrice Calvel.
 1991 : Thierry Algrin, François Botton, Pierre-Antoine Gatier, Régis Martin, Eric Pallot, Patrick Ponsot, Stéphane Thouin.
1992 : Lionel Dubois, Pascal Prunet.
1996 : Paul Barnoud, Marie-Suzanne de Ponthaud, Stéfan Mansciulescu.
1997 : Pierre-Yves Caillault, Olivier Naviglio, Jean-Louis Rebière, Philippe Villeneuve.
 2003 : Christophe Bottineau, Pierre Bortolussi, Olivier Weets.
 2006 : Christophe Batard, François Chatillon, Denis Dodeman, Richard Duplat, Christophe Amiot, Michel Trubert.
 2017 : Martin Bacot, Étienne Barthélémy, Pierre Dufour, Rémi Fromont, Charlotte Hubert, Antoine Madelenat, Olivier Salmon (sur concours), Maël de Quelen, Riccardo Giordano, Pierre-Jean Trabon (sur titre).

Notes et références

Annexes

Bibliographie
 Documentations du ministère de la Culture (France).

 Les dossiers d'archéologie. Comment construisait-on au Moyen Âge ?, , mars 2000

Articles connexes
 Architecte
 Architecte des bâtiments de France
 Commission nationale des monuments historiques
 Monument historique

Liens externes

 La Compagnie des Architectes en Chef des Monuments Historiques
Décret  du 22 juin 2009 relatif à la maîtrise d'œuvre sur les immeubles classés au titre des monuments historiques
La Mission interministérielle pour la qualité des constructions publiques a publié une « Fiche Médiations » sur la maîtrise d'ouvrage publique et opérations de travaux sur monuments historiques. Elle cite l'ensemble des textes qui s'appliquent à ces travaux et décrit les règles particulières applicables.
Tableau décrivant l'évolution de la répartition des compétences en matière de Monuments Historiques au sein du ministère de la culture
Rapport de la cour des Comptes sur le corps des ACMH
Chronique juridique décrivant les dernières évolutions de la profession
Les archives de gestion du service des Monuments historiques, sous tutelle du ministère d'État de 1853 à 1864, sont conservées aux Archives nationales (France).

Métier des Monuments historiques en France

Architecte en chef des monuments historiques


Drosera andersoniana yew tewrê rewekê lolıkwerdoğano. No tewr Floray Australya de aseno.

Bıvênên
 Lista tewranê Drosera

Drosera
Floray Australya

Drosera andersoniana


Angelo Chicco, zagrebački graditelj.
Djelovao je u prvoj polovici 19. stoljeća. Bio je podrijetlom Talijan, a u Zagreb je došao iz Brežica. Radio je u službi Zagrebačkog kaptola, za koji je izvodio radove na zgradi Velikog kaptola u Sisku (1830.). Vodio je obnovu župne crkve u Petrovini (1833.) prema vlastitu projektu, kao i župnog dvora u Marija Gorici (1837.),  izvedbu dvorca Januševec, te, prema Felbingerovu nacrtu, izvedbu gradske vijećnice u Samoboru, za koju je napravio projekt altane i niz detalja.
Chicco nije bio član zagrebačkog graditeljskog ceha kao većina graditelja u to doba, što je izazivalo prosvjede njegovih konkurenata. Njegova arhitektura nosi obilježja klasicizma.

Literatura
 Lelja Dobronić, Bartol Felbinger i zagrebački graditelji njegova doba, Zagreb, 1971.
 Đurđica Cvitanović: Zagrebački graditelji grade u Marija Gorici, Iz starog i novog Zagreba, VI, Zagreb, 1984.

Hrvatski arhitekti
Chicco, Angelo
Neoklasicistički arhitekti
Authority control

Angelo Chicco


|-
| 52501 - ||  || 23 Februari 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52502 - ||  || 11 Maret 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52503 - ||  || 13 Maret 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52504 - ||  || 19 Maret 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52505 - ||  || 22 Maret 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52506 - ||  || 23 Maret 1996 || Haleakala || AMOS
|-
| 52507 - ||  || 12 April 1996 || Observatorium Višnjan || Observatorium Višnjan
|-
| 52508 - ||  || 11 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52509 - ||  || 13 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52510 - ||  || 13 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52511 - ||  || 15 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52512 - ||  || 15 April 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52513 - ||  || 13 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52514 - ||  || 17 April 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52515 - ||  || 17 April 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52516 - ||  || 18 April 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52517 - ||  || 20 April 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52518 - ||  || 20 April 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52519 - ||  || 15 Mei 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52520 - ||  || 9 Mei 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52521 - ||  || 9 Mei 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52522 - ||  || 15 Mei 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52523 - ||  || 15 Mei 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52524 - || 1996 PH || 8 Agustus 1996 || Kleť || Kleť
|-
| 52525 - || 1996 PJ || 8 Agustus 1996 || Haleakala || AMOS
|-
| 52526 - ||  || 15 Agustus 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52527 - ||  || 10 Agustus 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52528 - ||  || 8 Agustus 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52529 - || 1996 RQ || 7 September 1996 || Catalina Station || T. B. Spahr
|-
| 52530 - ||  || 8 Oktober 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52531 - ||  || 12 Oktober 1996 || Sudbury || D. di Cicco
|-
| 52532 - ||  || 9 Oktober 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 52533 ||  || 9 Oktober 1996 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 52534 - ||  || 7 Oktober 1996 || Haleakala || AMOS
|-
| 52535 - ||  || 5 Oktober 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52536 - ||  || 5 Oktober 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52537 - ||  || 9 Oktober 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52538 - ||  || 8 Oktober 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52539 - ||  || 8 Oktober 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52540 ||  || 9 Oktober 1996 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 52541 - || 1996 VB || 1 November 1996 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 52542 - ||  || 13 November 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52543 - ||  || 4 November 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52544 - ||  || 4 November 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52545 - ||  || 5 November 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52546 - || 1996 XW || 1 Desember 1996 || Chichibu || N. Sato
|-
| 52547 - ||  || 1 Desember 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52548 - ||  || 3 Desember 1996 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 52549 - ||  || 14 Desember 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52550 - ||  || 30 Desember 1996 || Chichibu || N. Sato
|-
| 52551 - || 1997 AL || 1 Januari 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52552 - ||  || 14 Januari 1997 || Haleakala || NEAT
|-
| 52553 - ||  || 6 Februari 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52554 - ||  || 1 Maret 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52555 - ||  || 1 Maret 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52556 - ||  || 4 Maret 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52557 - ||  || 10 Maret 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52558 - || 1997 FR || 27 Maret 1997 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 52559 - ||  || 31 Maret 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52560 - ||  || 3 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52561 - ||  || 3 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52562 - ||  || 3 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52563 - ||  || 3 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52564 - ||  || 6 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52565 - ||  || 6 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52566 ||  || 1 April 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 52567 - ||  || 28 April 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 52568 - ||  || 30 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52569 - ||  || 30 April 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52570 - ||  || 1 Mei 1997 || Bologna || Osservatorio San Vittore
|-
| 52571 - ||  || 29 Mei 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52572 || 1997 LL || 3 Juni 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 52573 - ||  || 7 Juni 1997 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 52574 - ||  || 28 Juni 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 52575 - ||  || 26 Juni 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52576 - ||  || 28 Juni 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52577 - ||  || 27 Juni 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52578 - || 1997 NE || 1 Juli 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52579 - || 1997 NH || 1 Juli 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52580 - || 1997 NO || 1 Juli 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52581 - ||  || 3 Juli 1997 || Farra d'Isonzo || Farra d'Isonzo
|-
| 52582 - ||  || 9 Juli 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52583 - ||  || 1 Juli 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 52584 - ||  || 30 Juli 1997 || Farra d'Isonzo || Farra d'Isonzo
|-
| 52585 - ||  || 29 Juli 1997 || Bédoin || P. Antonini
|-
| 52586 - || 1997 PB || 1 Agustus 1997 || Haleakala || NEAT
|-
| 52587 - || 1997 PD || 1 Agustus 1997 || Haleakala || NEAT
|-
| 52588 ||  || 3 Agustus 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 52589 Montviloff ||  || 12 Agustus 1997 || Pises || Pises
|-
| 52590 ||  || 11 Agustus 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 52591 - || 1997 QD || 22 Agustus 1997 || Kleť || Z. Moravec
|-
| 52592 ||  || 27 Agustus 1997 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 52593 ||  || 27 Agustus 1997 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 52594 - ||  || 5 September 1997 || Rand || G. R. Viscome
|-
| 52595 - ||  || 1 September 1997 || Caussols || ODAS
|-
| 52596 ||  || 4 September 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 52597 - ||  || 15 September 1997 || Ondřejov || L. Šarounová
|-
| 52598 - ||  || 25 September 1997 || Rand || G. R. Viscome
|-
| 52599 - ||  || 27 September 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 52600 ||  || 26 September 1997 || Xinglong || BAO Schmidt CCD Asteroid Program
|-

Daftar planet minor/52501–52600


Zlatná je potok na hornom Poiplí, v centrálnej časti okresu Poltár. Je to ľavostranný prítok Uhorského potoka, má dĺžku 6,7 km a je tokom IV. rádu.

Prameň
Pramení v Revúckej vrchovine, v podcelku Cinobanské predhorie, na juhozápadnom svahu Troch chotárov (650,1 m n. m.) v nadmorskej výške okolo 545 m n. m.

Opis toku
Najprv tečie severojužným smerom, v lokalite Štajnerka sa oblúkom stáča na juhovýchod a zľava priberá najprv prítok z južného svahu Troch chotárov, potom krátky prítok z južného úpätia tohto vrchu. Neďaleko osady Zlatná priberá ďalší ľavostranný prítok (301,4 m n. m.) spod kóty 589,5 m a pokračuje na juh. Sprava priberá krátky prítok z juhovýchodného svahu Uhorského (530,8 m n. m.) a ďalej tečie juhojuhozápadným smerom. Z pravej strany potom priberá prítok z južného svahu Uhorského a následne aj krátky prítok stekajúci z výmoľov neďaleko obce Uhorské a vstupuje do Juhoslovenskej kotliny, do podcelku Lučenská kotlina. Na dolnom toku už tečie severojužným smerom, napája vodnú nádrž a juhovýchodne od obce Uhorské sa v nadmorskej výške okolo 235 m n. m. vlieva do Uhorského potoka.

Referencie

Potoky na Slovensku
Povodie Ipľa
Vodné toky v Revúckej vrchovine
Vodné toky v Lučenskej kotline
Vodné toky v okrese Poltár

Zlatná (prítok Uhorského potoka)


Çay Rəsullu — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi

Toponimikası
Çay Rəsullu oyk. Gədəbəy r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Axınca çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini 19-cu əsrin birinci yarısında Abşerondan və  Şamaxı şəhərindən gələn köçkünlər  yaratmışlar. İlk əsası Alı adlı bir qoca və onun beş oğlu tərəfindən qoyulan Cay Rəsullu və Bəydəmirli  kəndləri sonralar ətraf kəndlərin məskunlaşmasında böyük rol oynamışlar. Oykonim çay və Rəsullu (etnotoponim) komponentlərindən düzəlib, "çay kənarındakı Rəsullu kəndi" mənasındadır.

Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 927 nəfər əhali yaşayır.

Tanınmış şəxsləri
Mərhum İsmayılov Fərhad  - görkəmli ziyalı;
Mərhum Qəhrəmanov İlyas  - müxtəlif yüksək vəzifələrdə işləmiş ziyalı;
Şair Cəfər;
Habil şınıxlı - görkəmli musiqiçi, bəstəkar
Quliyev Cahangir - ustad aşıq
Quliyev Qəzənfər
Nazim Bəydəmirli — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış deputatı. İqtisad elmləri namizədi.
Sənan Quliyev - ustad aşıq

İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

Həmçinin bax
Gədəbəy rayonu

Xarici keçidlər
Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

İstinadlar

Gədəbəy rayonunun kəndləri

Çay Rəsullu


Noël X. Ebony, de son vrai nom Noël Essy Kouamé, né vers 1950 à Koun-Fao, et mort le  à Dakar, est un journaliste, poète, romancier, dramaturge, essayiste et critique d'art ivoirien.

Collaborateur du quotidien Fraternité Matin, Noël X. Ebony servait de correspondant ouest-africain pour le mensuel Demain l'Afrique, et était au moment de sa mort le rédacteur en chef du mensuel Africa International. Journaliste éclectique, ses articles abordèrent un large éventail de sujets, allant de la politique à la culture, avec une préférence marquée pour la musique. Il assurait également une chronique, rédigée en français populaire abidjanais dans le magazine Ivoire Dimanche.

En Côte d'Ivoire, Noël X. Ebony est aujourd'hui associé au prix éponyme, créé à l'initiative de l'Union nationale des journalistes de Côte d'Ivoire, qui récompense le meilleur journaliste du pays.

Noël X. Ebony est l'auteur de Déjà Vu, publié en 1983 à Paris par la journaliste et éditrice américaine Nidra Poller, dont il était un ami proche. Le texte, au style novateur et à l'écriture peu conventionnelle, fut rapidement considéré comme un classique de la littérature africaine contemporaine par plusieurs, à l'instar de la chercheuse belge Lilyan Kesteloot, qui voyait en son auteur « le Soyinka de l'Afrique francophone ». Déjà Vu a fait l'objet d'une réédition en 2010, dans la collection « l'Afrique au cœur des lettres » des éditions L'Harmattan, fondée et dirigée par l'auteur belge Jean-Pierre Orban.

La mort prématurée de Noël X. Ebony, en juillet 1986, dans un accident de la circulation aux circonstances encore mal définies, a freiné la diffusion d'une part importante de son œuvre, qui reste inédite à ce jour.

Biographie

Naissance et origines familiales
La date de naissance de Noël X. Ebony n'est pas connue avec certitude, et l'écrivain lui-même semblait rester vague à ce sujet. L'année 1953 revient fréquemment, mais dans un article de 1971 dans lequel il évoque ses débuts de journaliste, Ebony affirme avoir eu 16 ans en . Un entretien accordé en 1985 à l'écrivain sénégalais Boubacar Boris Diop, lors de son séjour à Dakar suggère même une naissance antérieure à 1950, puisqu'il y prétend avoir alors « entre 35 et 40 ans»  On peut donc situer sa date de naissance vers 1950.

Noël X. Ebony est issu de l'ethnie agni, et est le fils d'un planteur du nom de Paul Tano Koffi, lui-même converti au catholicisme et fondateur du village de Tanokoffikro, situé dans la sous-préfecture de Koun-Fao, dans le grand Est ivoirien. Sa mère, Jeanne Adja Miézan, est elle originaire d'une famille royale du village de Broukro, dans la sous-préfecture voisine de Tanda. Noël appartient à une fratrie de journalistes et d'écrivains, dont font partie Raphaël et Gabriel Atta Koffi, également journalistes et auteurs de plusieurs textes littéraires, ainsi que Michel Kouamé, qui assura de 1994 à 1999 la direction du quotidien Fraternité Matin.

Études, formation et débuts dans le journalisme
Autodidacte, Ebony interrompt ses études à l'âge de 16 ans, et mène une brève existence de disc-jokey à Abidjan, puis de vendeur de disques au Ghana voisin. Il intègre en 1973, le Centre d'études des sciences et techniques de l'information de Dakar, au Sénégal, où il vit jusqu'en 1976. Il effectue, à la fin de sa formation, un stage de six mois en France (où il rencontre et devient l'ami de Babacar Fall, qui lui inspirera le narrateur de son roman inédit Les Masques), puis un stage de trois mois au Canada. La carrière de journaliste d'Ebony est à resituer dans un contexte politique dominé par la censure et le parti unique de Félix Houphouët-Boigny. Le jeune journaliste critique avec vigueur l'autoritarisme du premier président ivoirien, et désapprouve sa politique d'accueil des dictateurs déchus comme le centrafricain Jean-Bedel Bokassa, qui se réfugia en Côte d'Ivoire de 1979 à 1983 après son renversement. Noël  Ebony est arrêté de nuit puis convoqué au palais présidentiel d'Abidjan pour une confrontation avec le président en personne, ainsi que plusieurs dignitaires du régime ; emprisonné à Yamoussoukro, il choisit l'exil à sa libération en 1979.

Exil parisien et entrée en littérature
L'entrée en littérature de Noël Ebony fut tardive, puisqu'elle précéda de trois ans seulement sa mort. En effet, après un passage à Londres, le journaliste s'installe à Paris, où il rencontre Nidra Poller, fondatrice des éditions Ouskokata, qui sera sa première éditrice. Déjà vu paraît donc en 1983. Poller se montre très enthousiaste vis-à-vis du recueil, dont elle apprécie l'originalité par rapport à « la vieille négritude », et se réjouit de découvrir en Ebony « un écrivain de génie chez un ami génial ». Le recueil rencontre néanmoins de sérieux problèmes de diffusion et devient vite introuvable : il faudra attendre  et l'action de l'écrivain belge Jean-Pierre Orban pour que le recueil soit à nouveau accessible au public. Peu avant sa mort, Ebony avait par confié à Nidra Poller la publication d'un recueil de poésie intitulé Quelque Part, mais à son décès, Poller ne trouve pas les fonds nécessaires à l'édition du manuscrit, qui est alors interrompue. Entre-temps, Noël X. Ebony s'est également essayé au roman avec Les Masques, dans lequel il dépeint, selon ses propres mots, « le drame d'un continent à travers le regard complexe de Babacar Faal, metteur en scène sénégalais en rupture de ban, écartelé entre deux images du père où se reflètent les contradictions d'une identité inassouvie ».

Mort
En 1984, Noël X. Ebony quitte la France et décide de s'installer définitivement à Dakar avec son fils de 13 ans, Essy Zié Ebony. Il y trouve la mort deux ans plus tard, dans un accident de voiture près du Phare des Mamelles, à Dakar, le lundi . Les soupçons de son entourage et d'une partie de l'opinion publique se dirigent alors vers le chef de l'État ivoirien, qui se serait débarrassé d'un chroniqueur devenu gênant pour son pouvoir en planifiant un assassinat maquillé. Noël X. Ebony est inhumé dans son village natal de Tanokoffikro, en présence d'amis et de connaissances du monde entier.

Postérité
Noël X. Ebony a donné son nom au Prix Ebony, qui récompense les meilleurs journalistes de Côte d'Ivoire. Essy Zié Ebony, fils unique de l'auteur, a suivi des études de comptabilité et réside à Rennes, en France. Lui aussi écrivain, il a fait paraître en 2012 un recueil de nouvelles, Pourquoi tous les vigiles sont Nègres.

Son influence est perceptible dans Carrefour-Samaké (Montréal, Poètes de Brousse, 2018) et Corps sans organes (Montréal, Poètes de brousse, 2022) du poète ivoirien Serge Agnessan.

Œuvres
 Déjà Vu, suivi de Chutes et Quelque Part, éditions L'Harmattan, coll. « L'Afrique au cœur des lettres », Paris, 2010, 323 p.

Notes et références

Annexes

Bibliographie
 Lilyan Kesteloot, « Noël X. Ebony », in Anthologie négro-africaine. Histoire et textes de 1918 à nos jours, EDICEF, Vanves, 2001 (nouvelle éd.),

Écrivain ivoirien
Naissance dans la colonie de Côte d'Ivoire
Naissance en 1953
Décès en juillet 1986
Décès à Dakar

Noël X. Ebony


Černíkovice je obec v Česku v okrese Rychnov nad Kněžnou v Královohradeckom kraji. 1. januára 2012 tu žilo 706 obyvateľov, z toho 360 mužov a 346 žien, pričom priemerný vek v obci bol 41,8 roka (muži 40,2 roka, ženy 43,4 roka).

Dejiny
Prvá písomná zmienka o obci pochádza z roku 1369.

Referencie

Pozri aj
 Zoznam obcí v Česku

Iné projekty

Externé odkazy
 Oficiálna stránka obce

Obce okresu Rychnov nad Kněžnou

Černíkovice (okres Rychnov nad Kněžnou)


Catharine Elisabeth Simonsen née Ryssländer (7 March 1816 – 3 May 1849) was a Danish soprano who performed in operas at the Royal Danish Theatre in Copenhagen. In 1843, she was awarded the prestigious title of Royal Chamber Singer by King Christian VIII.

Biography
Born on 7 March 1816 in Copenhagen, Catharine Rysslaender was the daughter of the Finnish house painter Niels Rysslaender and Juliane Marie Strøm, a Swede. Although she was brought up in a poor environment, her musical talents were recognized at an early age. When she was eight, she was given piano and singing lessons. From 1829, she attended Giuseppe Siboni's conservatory, continuing to receive instruction from him until his death ten years later.

She was given her first singing role at the Royal Theatre when she was just 14, where she played the part of a young bride in Marie. She a strong, rich soprano voice, and was confident when on stage. She was signed on at the opera in 1834 and given a repertoire. The same year, she married the violinist Hans Sophus Simonsen after which her career was inhibited as she gave birth to several children. She was forced to retire prematurely in 1836 but returned the following year, encouraged by her audiences. In the 1840s, as Italian opera became increasingly popular, she excelled in works by Donizetti, Bellini, Rossini and Verdi. Simonsen last performed in November 1848 when only 32, in the role of Donna Anna in Don Giovanni. A few months later, in May 1849, she died while delivering yet another child. Among her eight children were the opera singer Niels Juel Simonsen and Fanny Simonsen, mother of the singer Erik Schmedes and the composer Hakon Schmedes.

References

1816 births
1849 deaths
19th-century Danish women opera singers
Danish operatic sopranos
Singers from Copenhagen

Catharine Simonsen


Hannover 96 (Hannover) — Almaniyanın futbol klubu

Tarixi

Avropa kuboklarında iştirak

Uğurları

Almaniya futbol klubları
Hannover 96 FK

Hannover 96 FK


Բոլատե (), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։

Բնակչությունը 37 556 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 3100 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20021։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։

Արտաքին հղումներ
 Բնակավայրի պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ

Իտալիայի բնակավայրեր

Բոլատե


Horúčka dengue (iné názvy: dengue, hemoragická horúčka dengue, Adenská horúčka) je vírusová infekčná choroba, ktorú spôsobujú rôzne subtypy vírusu tejto horúčky. Symptómy sú často nešpecifikovateľné, alebo sa podobajú ťažkej chrípke, môžu však ale vyústiť do vnútorného krvácania. Preto sa horúčka dengue zaraďuje medzi hemoragické horúčky.

Názov
Názov dengue je odvodený zo španielčiny a dá sa preložiť ako neprirodzenosť alebo afektovanosť. Toto označenie vyjadruje nápadnú a zvláštnu zmenu držania tela a správania sa u chorých osôb, ktorá môže pretrvávať aj po prekonaní choroby.

Pôvodca
Chorobu spôsobuje flavivírus z čeľade Flaviviridae, ktorého genóm tvorí jednovláknová RNA. Existujú štyri subtypy vírusov (DEN 1 až DEN 4), ktoré sa vyskytujú v ohraničených alebo prekrývajúcich sa miestach výskytu (endémiách).
Vedci zistili, že hostiteľom tohto vírusu sú ľudia, ale aj primáty.

Rozšírenie
Choroba pochádza pôvodne z Afriky a asi pred 600 rokmi sa dostala do Ázie, medzičasom boli dokumentované aj prípady v Amerike. Už takmer 200 rokov sa pozoruje v tropických oblastiach zvýšený výskyt horúčky dengue.
Medzinárodný obchod, ako sú napríklad kontajnerové lode s dovozom ovocia z Afriky, umožňujú rozšírenie infikovaných lariev komárov do takých území, v ktorých sa normálne nevyskytujú. Taktiež aj cestujúci, ktorý sa infikovali v tropických oblastiach môžu túto chorobu zavliecť aj do bezpečných krajín. Vplyvom globálneho otepľovania sa horúčka dengue rozširuje aj za oblasti svojho bežného výskytu.
Hlavné miesta výskytu sú v dnešnej dobe latinská Amerika, centrálna Afrika, India, juhovýchodná Ázia, časti Pacifiku a juh USA.
V roku 2006 sa vyskytli epidémie horúčky dengue v Dominikánskej republike, ako aj na Kube. V týchto oblastiach boli postavené stany prvej pomoci, nasadené boli aj špeciálne jednotky, ktoré bojovali proti rozšíreniu tejto choroby. Začiatkom roka 2007 došlo aj v juhoamerických štátoch k zvýšenému výskytu tejto horúčky.

Výskyt
2,5 miliárd ľudí žije v miestach výskytu epidémie. Ročne postihne táto choroba 10 až 100 miliónov ľudí, asi 95 % z toho sú deti. V roku 1999 bola horúčka dengue najčastejšie vyskytujúce sa vírusové ochorenie, ktoré prenášajú komáre. Asi 2 až 5 percent chorých ľudí zomrie na túto formu horúčky, predovšetkým deti a mladiství. U detí do jedného roka predstavuje miera úmrtnosti asi 30 %.

Prenos
Vírus sa prenáša bodnutím komára druhu Aedes aegypti alebo Aedes albopictus, sú to takzvané ázijské moskyty tigrové. V dnešnej dobe sa horúčka dengue vyskytuje vo veľkých mestách, ako aj v chudobných slumoch v Brazílii, kde sa tieto komáre rozmnožujú v stojatých vodách ako sú studne, cisterny ale zásluhu na tom má aj nedostačujúca kanalizácia. K rozmnožovaniu prispieva aj odpad a nádoby, do ktorých sa zbiera dažďová voda.

Boj s ochorením
Úsilie, ktoré bolo vyvinuté v období medzi rokmi 1950 až 1960 obmedziť výskyt choroby odstránením komárov pomocou insekticídov a vysušením ich semenísk, bolo v tomto čase väčšinou úspešné. V súčasnosti boli tieto opatrenia zakázané a to v dôsledku negatívneho vplyvu na životné prostredie a vyhubením iných druhov hmyzu. Aj vzhľadom na rýchlu schopnosť komárov, ktorí si vytvorili odolnosť na tieto insekticídy boli tieto opatrenia neúspešné.
Už nejaký čas je vyvinutý insekticíd, ktorý zneškodňuje larvy komárov a je aj ekologicky prijateľný. Jeho účinnosť nie je ale jednoznačne preukázaná. Má tzv. larvicidný účinok, ktorý sa získava z baktérie Bacillus thuringiensis israelensis. Ďalšie jednoduché a účinné opatrenia sú napríklad pridávanie chlóru a piesku do kaluží, ako aj do misiek pod kvetináče.

Diagnóza
Klinické určenie diagnózy je vďaka množstvu rozličných pôvodcov infekčných ochorení pomerne obtiažne. Protilátky sa dajú dokázať až na štvrtý deň po vypuknutí ochorenia. Horúčka dengue sa dá dokázať medzi 4 až 7 dňom a to pomocou polymerázovej reťazovej reakcie, kultiváciou vírusu alebo sérologickými testami.
Klinicky podobné horúčke dengue je ochorenie s názvom horúčka Chikungunya. Podľa odporúčaní Svetovej zdravotníckej organizácie by mala byť krv pacienta, u ktorého je podozrenie na horúčku dengue vždy preskúmaná aj na protilátky proti horúčke Chikungunya. Robí sa to v prípade, keď nejde o horúčku dengue a pacient sa mohol nachádzať na takom území, kde sa horúčka Chikungunya vyskytuje.

Priebeh choroby
V takmer 90 % prípadoch ochoreniach možno pozorovať mierny priebeh choroby, podobný chrípke. V 10 % prípadoch začína choroba po inkubačnej dobe 2 až 10 dňoch a prebieha v troch štádiách.
 Choroba začína náhlou horúčkou 41 °C, zimnicou, vyčerpanosťou, bolesťami hlavy, končatín, kĺbov a svalov, nízkym pulzom a horkou, kovovou chuťou v ústach. Občas sa vyskytne aj vyrážka, nevoľnosť a zvracanie.
 Po ústupe horúčky po 4 až 5 dňoch dochádza k ďalšiemu stúpaniu teploty. Potom sa na tele objavia rozsiahle makulopapulózne vyrážky.
 Následne po 5 až 6 dňoch nastáva fáza zotavenia, ktorá môže trvať aj niekoľko týždňov.
Za tzv. trias dengue označujeme symptómy ako: horúčka, vyrážka a bolesti hlavy, končatín, kĺbov a svalov.

Hemoragická horúčka dengue (DHF)
Hemoragická horúčka dengue je akútny šokový syndróm s následnou hemorágiou (krvácaním do mozgu). Pravdepodobná príčinou tohto syndrómu je nová infekcia iného subtypu horúčky dengue. Tento šokový syndróm býva u turistov veľmi vzácny.
Predovšetkým u ľudí s už existujúcimi protilátkami proti jednému subtypu horúčky dengue môže dôjsť k imunologickej reakcii, pri ktorej môže nastať nekontrolovateľné krvácanie. Protilátky môže človek získať už od doby, keď prekonal prvú infekciu alebo sa môžu preniesť z matky na dieťa. To vysvetľuje, prečo sú práve deti najviac postihnuté touto formou horúčky dengue.
Hemoragická forma začína ako normálna horúčka dengue, ale po 2 až 5 dňoch sa jej priebeh dramaticky zhorší. Môže dôjsť k zlyhaniu krvného obehu a k sčervenaniu tváre, ku vnútornému krvácaniu, dehydratácii, kŕčom, kóme, krvácaniu z ďasien, zvracanie krvi, čiernej stolici, opuchnutiu pečene a k celkovému šoku (tachykardia, nízky krvný tlak, studený pot, bledosť).
Priebeh choroby závisí od stupňa závažnosti ochorenia, začiatku liečby, ako aj od lekárskych možností. V chudobnejších regiónoch so zlým lekárskym vybavením môže predstavovať letalita na hemoragickú formu až 30 %.

Liečba
V súčasnosti neexistujú žiadne účinné antivirálne lieky proti tejto infekčnej chorobe, preto sa vyskytnuté symptómy pri tomto ochorení dajú len zmierniť, nie vyliečiť.

Kvôli riziku vnútorného a vonkajšieho krvácania pri hemoragickej horúčke dengue je pri každom ochorení, kde to nie je vylúčené, zákaz podávania preparátov, ktoré obsahujú kyselinu acetylsalicylovú (napr. aspirín), pretože tie vedú k zníženiu zrážanlivosti krvi. Najvhodnejším preparátom na zmiernenie symptómov je paracetamol, ktorý nemá takýto vedľajší účinok.

Imunizácia
Prekonaná infekcia jedného zo štyroch subtypov pôvodcu tohto ochorenia poskytuje imunizáciu proti tomu istému subtypu, nie proti ďalším trom subtypom tohto vírusu. To znamená, že človek môže byť napadnutý vírusom horúčky dengue až štyrikrát. Je dokázané, že po prekonanej infekcii jedného subtypu je pri neskoršej infekcii ďalšieho subtypu priebeh choroby miernejší ako pri prvej infekcii.

V súčasnosti existujú dve dostupné vakcíny - Dengvaxia (2016) a Qdenga (2022). Dengvaxia zhoršuje priebeh ochorenia u ľudí ktorí zatial neprekonali žiadnu infekciu niektorým zo subtypov vírusu denge. Qdenga takéto obmedzenie nemá.

Prevencia

Najlepšia ochrana je predovšetkým chránenie sa pred bodnutím, ochranný odev, spreje a sieťky proti komárom, pretože tie sú aktívne cez deň.
Podľa testovacej správy z júla 2000 chránili pred bodnutiami komárov najlepšie prípravky Autan Active a Autan Family. Účinná látka oboch výrobkov sa nazýva Bayrepel a je syntetickou účinnou látkou z výskumu BAYER.

Externé odkazy
 https://web.archive.org/web/20070928205327/http://ftp.matric.cz/informace/smd/sms011.pdf

Hemoragické horúčky

Horúčka dengue


Oblast (arabsko Al-Mulk) je 67. sura (poglavje) v Koranu, ki jo sestavlja 30 ajatov (verzov). Je meška sura.

Med opravljanjem molitve (salata oz. namaza) pri tej suri verniki opravijo 2 ruku'ja (priklona).

0067

Oblast (sura)


Numerologija je v nekaterih religijah vera v mistično oz. ezoterično povezavo med števili in objekti ali živimi bitji. Z numerologijo so se ukvarjali nekateri zgodnji matematiki, npr. Pitagora in Babilonci. Danes se numerologija običajno pojmuje kot psevdoznanost, podobno kot alkimija v primerjavi s kemijo in astrologija z astronomijo. Občasno se z numerologi slabšalno označuje tudi ljudi, ki polagajo pretirano zaupanje v številske vzorce, npr. borzne analitike, čeprav se ne ukvarjajo z numerologijo v tradicionalnem pomenu besede.

Zgodovina
Začetek numerologije sega že več tisoč let v preteklost. Obstajajo zgodovinski zapisi iz katerih lahko sklepamo, da so se s števili in numerologijo ukvarjali že Babilonci, Egipčani, stari Kitajci, Grki in Rimljani.

K razvoju sodobne numerologije je veliko prispeval Pitagora, ki je bil eden najbolj znanih filozofov svojega časa. Ukvarjal se je z matematiko, filozofijo in glasbo. Numerologijo je postavil na novo raven, zato Pitagoro pogosto štejemo za očeta numerologije.

Psevdoznanost

Numerologija


熾天使(してんし)は、天使の位階のひとつ。ヘブライ語で単数形は   セラフ、複数形は  セラフィム(セラーフィーム)となる。ギリシア語では、ラテン語では Seraph, Seraphim と呼ばれており、ヘブライ語の音写がそのまま使われている。「熾」は「火が盛んに燃える」の意で、神への愛と情熱で体が燃えていることを表す。

偽ディオニシウス・アレオパギタが定めた天使の九階級のうち最上とされる。姿は「3対6枚の翼を持ち、その内の2枚で頭を、2枚で足を隠し、残りの2枚で羽ばたいている」とされる。

 /sarap/ にはヘブライ語で動詞として「燃える」「燃やす」の意味があり、『レビ記』、『ヨシュア記』など様々な書の中で広く使われている。
名詞としての使用は『民数記』、『申命記』、『イザヤ書』に見られ、通常は「蛇(毒蛇)」を表す語として解釈される。「燃える」という語がなぜ蛇を指す語として用いられるようになったかは不明だが、その種類の蛇の色が赤かった、その毒を火に例えたなどの説が有る。『民数記』、『申命記』においては /nakhash sarap/ (fiery serpent)およびその複数形 /nakhashim sarapim/ という表現も見られる。

天使として解釈される /sarap/ の出典は、『イザヤ書』にあり、6章2節で上述の6枚の翼の姿が語られている。ただし、その『イザヤ書』中で「蛇」の意味でこの語を用いている箇所もあり、30章6節において /sarap me'opep/ と述べられているそれは「fiery flying serpent(火のごとき飛ぶ蛇)」と訳される( /me'opep/ がヘブライ語でflyingを意味し、がfiery serpentもしくはserpent)。

「飛ぶ蛇」が何を指したかは不明だが、古代エジプトの蛇形記章(ウラエウス)には鳥の翼を持つ「winged uraeus」が有り、またこの「蛇+翼」と言う意匠はエジプトに限らずオリエントで広く使用されていた。
または一説には起源はセラピムと呼ばれるカルデア神話に登場する稲妻の精であり、六枚の翼を持つ蛇の姿をして炎の様に飛んだといわれている。こうしたオリエントに置ける文化や伝承が後にユダヤ教に影響を及ぼした可能性については、学術的には結論が出ていない。

神の御前にいるとされるラファエル、ウリエル、ミカエル、ガブリエルの四大天使は偽ディオニシウス・アレオパギタが定めた天使の九階級のうち下から二番目の階級の大天使と記されているが、イギリスの詩人ジョン・ミルトンの『失楽園』では、この四大天使は熾天使として扱われている。また、悪魔の王となったルシファーも、堕天する以前は最上級の熾天使であったとされている(ルシファーは特別に、12の翼を有し、なによりも美しく光輝いている、と言われる)。

『ヨハネの黙示録』4章6-9節で語られる4つの生き物(four beasts)は6枚の翼を持つ点と「聖なるかな、聖なるかな、聖なるかな」と唱えている点が熾天使と一致する。ただし、獅子・雄牛・人・鷲の4つの特徴を持つと言う点は智天使に似ている。

『イザヤ書』の熾天使
『イザヤ書』6章1-4節で熾天使(セラピム)は以下のように描写されている。

ギャラリー

出典

参考文献
 フレッド・ゲティングス著、大瀧啓裕訳 『悪魔の辞典』 青土社、1992年。
 真野隆也 『天使』 新紀元社、1995年。
 真野隆也 『堕天使』 新紀元社、1995年。

関連項目

 青銅の蛇
 イザヤ書
 民数記
 黙示録
 オラリ

天使の階級
旧約聖書
新約聖書

熾天使


() —  sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Təbii yayılması
Cənubi Afrika, Cənub və Mərkəzi Amerika, və yalnız bəzi növlər hərdən Mərkəzi Avropada rast gəlinir.

Botaniki təsviri
Dovşankələmi cinsinə daxil olan bitkilər kol və ya ot bitkiləridir. Bu cins özündə 800-ə yaxın bitki cəmləşdirir. Öz adını bitki yarpaqlarının turşməzə dadına görə alıb.

Birillik və ya çoxillik nümayəndələri mövcuddur. Əksər hallarda ot növlərinə rast gəlinir. Onları dekorativ-yarpaqlı nüsxələr kimi böyüdürlər. Növlərin əksəriyyəti üç-dörd yarpaqlı olur. Daha nadir beş-altı və doqquz yarpaqlılara rast gəlinir. Uzun saplaqlarda, xüsusi turş dada malikdirlər. Növdən asılı olaraq bitkinin yeraltı hissəsi – kökdür, kök yumrusudur və ya soğanaqdır. Təvazökar, amma çox cazibədar gülləri ağ, sarı, çəhrayı, bənövşəyi rənglərə malikdirlər. Dovşankələmləri gecə, parlaq günəş vaxtı və yağışdan əvvəl yarpaqlarını qatlayır.

Növləri

Ekologiyası
Dovşankələmləri arasında çox dekorativ alaqkimilər növləri var. Bu növlər XVII əsrdən mədəniyyətə daxil edilmişdir və o vaxtdan bağlarda və otaq bitkiləri kimi geniş yetişdirilirlər.

Dovşankələmini parlaq, amma dalğın işıqla işıqlandırılmış yerdə saxlayırlar. Bitki yarımkölgəni əla daşıyır, ancaq sıx kölgədə uzun müddət qalması yarpaqlarının dekorativliyinin itməsinə səbəb olur. Günəş şüalarının düz təsiri yarpaqları məhv edə bilər.

Dovşankələmi böyütmə şərtlərinə tələbkar olmayan bitkidir. Onun üçün xüsusi mikroiqlim yaratmaq lazım deyil, otaq temperaturunda yaxşı artır. Yay vaxtında dovşankələmini yeldən qorumaq şərtilə təmiz havaya çıxartmaq olar. Qışda bitki olan məkanda temperatur 16-18 °C-dən aşağı düşməməlidir. Qış dövrünə yerüstü hissəsi qırılan növlərini isə 12-14 °C-də saxlayırlar.

Yayda dovşankələmi bol suvarmaya ehtiyac duyur, ancaq onu rütubətli torpaqda uzun müddət saxlamaq da olmaz. Rütubətin həddən artıq bolluğuna çox həssasdır, ona görə də küpəyə suyu artıq tökməkdənsə, əskik tökmək məsləhət görülür. Payızda sulamağı tədricən azaldırlar, qış vaxtında isə torpağı azca rütubətli saxlamaq bəs edir.

Çox növləri qışda dincəlir. Dinclik (1-1,5 ay) dövründə sulamağı durdururlar və bitkini quru sərin yerdə saxlayırlar. Birinci cücərtilər görünəndən sonra, onun yeni torpaq qarışığına yerini dəyişdirirlər, sulayıb yeniləyirlər və yenə ilıq yerə qoyurlar. 30-40 gün sonra çiçəkləmə başlayır.

Otaqda saxlama vaxtı yarpaqları qaynanmış suyla daim çiləmək lazımdır. Payız-qış dövründə isə buna ehtiyac yoxdu.

Bitkinin yemlənməsini kompleks mineral gübrələrlə edirlər. Aktiv artma dövründə hər 2-3 həftə onlara kompleks mineral gübrələr verilir. Bu vaxttərkibin miqdarı qablaşdırmadan iki dəfə daha az göstərilmiş olmasına diqqət etmək lazımdır. Bitkinin ətrafında köklərə mineralların girişini asanlaşdırmaq üçün torpağı azca yumşaltmaq lazımdır.

Dovşankələminin böyütməsi üçün bərabər hissələrdə çimli və çürüntüdən (çürümüş peyindən) və qumdan ibarət olan torpaq qarışığını hazırlayırlar. Kök şişləri və həddən artıq suvarma vaxtı bitkinin başları (soğanaqları) kök çürüntüsünə meyillidir, buna görə də küpənin dibinə keramzitdən drenaj qatını qoymaq lazımdır. Gənc bitkilərin əvvəlcə hər il, sonra isə hər 2-3 ildən bir yeri dəyişdirilir.

Dovşankələmi köhnə bitkilərin əsas kökünün ətrafında yaranan kök şişləriylə yaxşı çoxalır. Kök şişləri (5-10 ədəd) yuxarıdan onları 1 sm torpaqda örtərək küpələrə əkilir. Əkməni dəyişik vaxtda edirlər, çiçəkləmənin arzu olunan müddətlərindən asılı olaraq. Tam inkişafı ilin fəsilindən asılı olaraq əkmə günündən 30-40 gün çəkir.

Əgər bitki toxum vasitəsilə çoxaldılırsa, o zaman onlar torpağın səthinə səpilir, çünki toxumlar çox xırda olur və torpağı axınla sulanmayıb çiləməylə nəmləndirmək lazımdır.

Dovşankələmi çox nadir hallarda zərərvericilərlə xəstələnir.

Azərbaycanda yayılması

İstifadəsi
Yarpaqlarını salatlara əlavə edərək qidada istifadə etmək olar. Hələ qədim zamanlarda bitkinin bəzi növləri qidada istifadə olunurdu. Hindilər xüsusi olaraq dovşankələmlərinin yetişdirilməsiylə məşğul olurdular və böyük miqdarda nişasta özündə saxlayan qaynanmış kök yumrularını yeyirdilər.

Xalq təbabətində dovşankələminin bütün hissələri istifadə edilir – güllər, svetonosı, yarpaqlar (vərəqlər). Bitki orqanik turşuları (turşəngi, almanı, limonu) özündə saxlayır. Yazda xammalı tədarük edirlər və ya başlanğıcda illər (may-iyun) və 40-50°С temperatur vaxtı (yanında) qurudurlar. Xammaldan istehsal edilmiş tinkturalar sinqa vaxtı (yanında) istifadə edir, mədə, qaraciyər xəstəliklərində təsirlidir. Yaxşı antiseptikdir. Dovşankələminin şirəsiylə qaşınmanı müalicə edirlər. Bitki homeopatiyada istifadə olunur.

Otaq bitkisi kimi XVII əsrdən becərilir.

İstinadlar

Həmçinin bax

Dovşankələmi


Fine Gael leadership election may refer to:

 1987 Fine Gael leadership election
 1990 Fine Gael leadership election
 2001 Fine Gael leadership election
 2002 Fine Gael leadership election
 2017 Fine Gael leadership election

Fine Gael leadership election


Anqola (Angola), Anqola Respublikası (Republika de Angola) — Cənubi Afrikada, Atlantik okeanı sahilində dövlət.

Ümumi məlumat
Paytaxtı Luanda şəhəridir. Rəsmi dövlət dili portuqal dili, pul vahidi kvanzadır. İnzibati cəhətdən 18 əyalətə bölünür. Anqola BMT-nin (1976), Afrika İttifaqının (1999), BYİB-in (1989), BVF-in (1989), ÜTT-nin (1996) üzvüdür. Anqolanın Namibiya, Konqo Demokratik Respublikası və Zambiya ilə quru sərhəddi vardır. Ölkə qərbdən Atlantik okeanı ilə əhatə olunmuşdur. Kabinda adlı anqlav bölgə (Atlantika okeanı sahilində, Konqo Respublikası və Demokratik Konqo Respublikası ərazilərində yarımanklav) Konqo Respublikasının tərkibində yerləşsə də, Anqolanın ərazisi hesab olunur. Anqolada əhalinin tərkibi müxtəlifdir, yəni portuqal, ingilis, ambundu, konqo, luçazi və digər xalqlar bu ölkənin sakinləridir.

Adın etimologiyası
"Nqola" — ali hökmdarın titulunun təhrif edilməsi deməkdir.

Tarixi oçerk
Anqolanın qədim tarixi çox az öyrənilmişdir. Avropalılar Anqolaya gələrkən (1482-ci ildə portuqal dənizçisi Dioqu Kanın ekspedisiyası) burada erkən dövlətlər – Konqo, Ndonqo, Lunda və Bengela mövcud idi (17-ci əsrdə Matamba və Kasanje dövlətləri yarandı). Ndonqoda hakimiyyətdə olan Nqola sülaləsinin adı sonradan bütün ölkəyə şamil edildi. 16-cı əsrdə portuqallar Anqola sahillərində möhkəmləndirilmiş məntəqələrin, o cümlədən San-Paulu-di-Luanda məntəqəsinin əsasını qoydular. Elə bu vaxtdan Anqolanın işğalına başlanıldı. Anqolalılar 17-ci əsrə qədər işğalçılara müqavimət göstərdilər. Portuqallar Anqolanın işğal olunmuş ərazilərindən zənciləri Braziliyaya və s. ölkələrə zorla köçürürdülər. Anqola qul alverinin ən mühüm bazalarından birinə çevrildi. Üç əsr ərzində ölkədən 5 mln. nəfər çıxarıldı. Qulların daşınması 1836-cı ildə qadağan olundu. Lakin Anqolada köləlik 1878-ci ilədək qalmaqda idi. 1885–94-cü illərdə Portuqaliya, Belçika, Almaniya və B. Britaniya arasında müqavilə bağlandı. Bu müqavilə ilə Anqolanın müasir sərhədləri müəyyən edildi. Anqolanın bütün ərazisinin Portuqaliya tərəfindən işğalı 20-ci əsrin 20-ci illərinin əvvəlində başa çatdırıldı. 1951-ci ildə Anqola Portuqaliyanın "dənizaşırı əyaləti" elan edildi. Anqolada fasiləsiz davam edən milli-azadlıq hərəkatı İkinci dünya müharibəsindən sonra yeni vüsət aldı. 1961-ci ildə müstəmləkəçilik əleyhinə anqolalıların silahlı mübarizəsi başladı. Mübarizə Anqolanın qələbəsi ilə nəticələndi. 1975-ci il yanvarın 15-də Portuqaliya ilə Alvor razılaşmaları (Anqolanın müstəqil elan edilməsini nəzərdə tutan razılaşmalar) imzalandı. 1975-ci il noyabrın 11-də müstəqil Anqola Xalq Respublikası elan edildi. Anqola Netto ölkənin prezidenti seçildi. 1975–1996-cı illər ölkə tarixinə Vətəndaş müharibəsi kimi düşmüşdür. 1976-cı ilin sonlarında Anqolanın ordusu Kubanın hərbi yardımı ilə Zair və CAR-ın işğalçı ordusunu ölkədən qovdu. 1977-ci ildə Milli Birlik Hökuməti formalaşmışdır. 70-ci illərin sonu–80-ci illərin əvvəllərində CAR-ın dəstəyi ilə müxalifət qoşunları Anqola ərazisinin böyük hissəsini yenidən işğal etdi. 1992-ci ildən ölkə Anqola Respublikası adlanmağa başladı. Yenidən başlanan vətəndaş müharibəsi gedişində müxalifət lideri J. Savimbi öldürüldü (2002). Bundan sonra müharibənin dayandırılması haqqında razılaşma imzalandı.

Dövlət quruluşu
Anqola unitar dövlətdir. Anqolanın Konstitusiyası 1975-ci ilin 11 noyabr tarixində qəbul edilib (düzəlişlərlə qüvvədədir). Ölkənin idarəetmə forması — qarışıq respublikadır. Dövlət başçısı və icra hakimiyyəti ümumi və birbaşa səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilmiş prezidentdir. Prezidentin bütün ərazi inzibati vahidlərə nəzarət etmək hüququ vardır. Onun səlahiyyətlərinə dövlətin müdafiəsi və hakimiyyət qolları arasında münasibətləri əlaqələndirmək aiddir. Prezident silahlı qüvvələrin ali baş komandandır. Qanunvericilik hakimiyyətinin ali orqanı ümumi və birbaşa səsvermə ilə 4 il müddətinə seçilmiş birpalatalı Milli Məclisdir. Anqola Milli Məclisi 220 deputatdan ibarətdir. 130 deputat bütün ölkə üzrə proporsional sistem, 90 deputat isə majoritar sistem üzrə seçilir. Daimi komissiya sessiyalararası dövrdə onun funksiyalarını yerinə yetirən Yığıncaq orqanıdır. Hökumətə prezident, baş nazir və nazirlər daxildir. Hökumət Milli Məclis qarşısında məsuliyyət daşıyır. Anqolada çoxpartiyalı sistem mövcuddur. Partiyalar sırasında Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı (MPLA; 1956-cı ildə yaradılmışdır), Anqolanın Tam Azadlığı Uğrunda Milli İttifaq (UNİTA; 1966-cı ildə əsası qoyulmuşdur) və s. partiyalar var.

Əhali
Anqola əhalisinin əsas hissəsi bantu xalqları – ovimbundular (25%), ambundular (23%), konqolar (13%), luenalar (8%), çokvelər (5%), kvanyamalar (4%), nyanekalar (4%), luçazilər
(2%), ovambolar (2%), mbvelalar (2%), nyembalar (2%), şimal lundalar (1%), mbundalar (1%), gererolar (103 min), həmçinin bantu dilində danışan piqmeylərdən (tva; 0,1%) ibarətdir (2000). Koysan xalqları (kvadilər, xukvelər, kunqların müxtəlif qrupları) Anqola əhalisinin 0,5 % təşkil edir. Avroafrikalılar adlanan mulatlar (1%; portuqal dilində və ya onun kreollaşdırılmış variantında danışırlar) ayrıca qrup sayılırlar. Anqolada 0,09 %-dən az portuqallar yaşayır.

Silahlı qüvvələr
Silahlı qüvvələr quru qoşunları (QQ), hərbi hava qüvvələri (HHQ) və hərbi dəniz qüvvələrindən (HDQ) ibarətdir (2004). Ali baş komandan prezidentdir. QQ-nın (11 300 nəfərdən artıq) tank, motopiyada, piyada, artilleriya, zenit və s. hissələri var. HHQdə 5 aviasiya bazası və hava hücumundan müdafiə (HHM) polku mövcuddur. HDQ-nə desant gəmi divizionu (1 gəmi), patrul gəmi divizionu (4 kater) və 4 dəniz piyada rotası daxildir. Anqolanın 18–23 yaşlı vətəndaşları (kişilər və qadınlar) 3 illik hərbi xidmətdə olurlar.

Coğrafiya

Ölkə sərhədlərinin uzunluğu 5.198 km-dir. Sərhədin 2.511 km-i Konqo Demokratik Respublikası (bu sərhədin 225 km-lik hissəsi Cabinda bölgəsindən keçir.), 1,376 km-i Namibiya, 1.110 km-i Zambiya və 201 km-i isə Konqo Respublikasının payına düşür.
Anqola Respublikasının ərazisi 1.246.700 km²-dir. Dünyada ölkələr üzrə ərazisinə görə 23-cü yerdədir.

Anqola ərazisinin çox hissəsi ensiz (50–160 km) sahilboyu düzənlikdən sıldırım yamacla yüksələn yastı dağlıqdır (hünd. 1000–1500 m). Qərbə doğru yüksəklik artır (1500–2000 m); burada bəzi yerlərdə əlahiddə dağlar ucalır.

Bu ərazinin əsasını təşkil edən Bie (hünd. 2620 m-ədək) dağlıq sahələri Anqolanın mərkəzinə doğru irəliləmişdir.

Ölkənin ən yüksək nöqtəsi Moco dağıdır (2.619 m). Ölkənin cənub bölgəsi isə daha alçaq bir mövqedədir. Anqolanın şərq hissəsində isə Zambezi çayının qolları axır.

Yastı dağlıq tədricən şimal (Konqo çökəkliyinə doğru), cənub-şərq (Kalahari çökəkliyinə doğru) istiqamətlərdə alçalır.

Xarici iqtisadi əlaqələr
Ölkənin ixracı idxalını üstələyir. Əsas ixrac maddələri xam neft, almaz, neft məhsulları, təbii qaz, qəhvə, sizal, pambıq, balıq, ağac oduncağıdır. 2003-cü ildə ixracın 47,7%-i ABŞ-nin, 23,4%-i Çinin, 8%-i Tayvanın, 7,4%-i Fransanın payına düşmüşdür. İdxalın əsas maddələri maşınlar və elektrik avandanlıqları, nəqliyyat vasitələri və onların ehtiyat hissələri, dərman, ərzaq, toxuculuq məmulatı, silahlardır. Başlıca ticarət tərəfdaşları Portuqaliya, CAR, ABŞ, Niderland, Fransa, Braziliya və B. Britaniyadır.

Təhsil
Anqola təhsil sisteminə uşaq bağçaları (3–4 yaşlı uşaqlar üçün), hazırlıq sinifləri (5 yaşlı uşaqlar üçün), ümumtəhsil və peşə məktəbləri, ali məktəblər daxildir. İbtidai təhsil (1–4 siniflər) məcburi və pulsuzdur. Anqolada 8 illik orta təhsil verən ümumtəhsil məktəblərinin bazası əsasında ixtisaslı işçilər hazırlayan (1 ildən 4 ilədək) təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərir. Anqolada baş verən siyasi və iqtisadi çətinliklərlə bağlı 1980-ci illərdə tam orta təhsildən əsas həlledici iki illik sikl götürülmüş, onun həyata keçirilməsi və abituriyent kontingentinin formalaşdırılması ali məktəblərin xüsusi hazırlıq kursları və fakültələrinə həvalə edilmişdi. Ölkədə ali təhsil verən Anqola Neto ad. Anqola Dövlət Universiteti (1963; Luanda) və 3 özəl universitet fəaliyyət göstərir. 8 elmi tədqiqat institutu (hamısı Luandada) – Geofizika və Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat İnstitutu (1879), Geoloji Xidmət İnstitutu (1914), Sənədləşdirmə və Tarixi Tədqiqatlar Milli Mərkəzi (1933), Tibbi Tədqiqatlar İnsstitutu (1955), Baytarlıq İnstitutu (1965), Pambıqçılıq Mərkəzi (1970), Afrika dillərini və Xarici Dilləri Öyrənmə İnstitutu (197)), Sosial və Pedaqoji Tədqiqatlar İnstitutu (1980) var.

Səhiyyə
Anqolada əhalinin hər 100 min nəfərinə 8 həkim (hər 12500 nəfərə 1 həkim), 115 orta tibb işçisi, 4 mama düşür. 2001-ci ildə səhiyyəyə qoyulan xərc ÜDM-in 3,6%-ini təşkil etmişdir.

Ədəbiyyat
Anqola xalqlarının zəngin şifahi ədəbiyyatı var. İctimai-siyasi xadim Kordeyru da Matta və yazıçı Kaştru Soromenyu xalq ədəbiyyatını toplayıb tədqiq etmişlər. Anqolada yazılı ədəbiyyat 19-cu əsrin ortalarında yaranmış, lirika (J. da Silva Mayya Ferreyra, J. D. Kordeyru da Matta) və məişət romanları (P. F. Ma şa du, A. Troni, A. di Asis Junior) Anqola ədəbiyyatının əsasını təşkil etmişdir. 1940–70-ci illər Antoqa ədəbiyyatında müstəmləkə əleyhinə mübarizə mövzusu (A. Neto, M. Antoniu, A. Lara, J. L. Vieyra, M. F. di Kaştru Soromenyu, A. Jasintu və b.) əsas yer tuturdu. 1990-cı illərdən sonra Anqola ədəbiyyatında tarixi roman geniş yayılmış (M. Pakavira, E. Abranşiş), dramaturgiya inkişaf etmiş (Pepetelanın pyesləri), siyasi və inqilabi meyillərdən uzaq bədii əsərlər yaranmışdır (Pepetela, J. E. Aqualuza). Müasir yazılı ədəbiyyat, əsasən, portuqal dilindədir.

Təsviri sənət və memarlıq
Ölkənin şimal ərazisində qədim qayaüstü heyvan təsvirləri saxlanılmışdır. Anqolanın kəndləri dairəvi plan üzrə salınmışdır; kəndlərin mərkəzində yığıncaq üçün bina, onun ətrafında yaşayış evləri, daha sonra təsərrüfat tikililəri olmuşdur. San-Miqel (1576) və Bengela (1617) qalaları avropalıların Anqolaya gəlişindən sonra tikilmişdir. 20-ci əsrin əvvəllərində Anqolada Avropa memarlıq üslubunda binalar inşa edilmişdir. Anqola toxuma sənəti (ot, çubuq və samandan) hələ qədimdən mövcud olmuşdur. Toxunulan əşyalar dəqiq, həndəsi ornament ilə bəzədilmişdir. Qədim və orta əsrlərdə ağac üzərində oyma inkişaf etmiş, mürəkkəb kompozisiyalı əsərlər (heykəltaraşlıqda) yaranmışdır. Bədii oyma üsulu ilə stilizə edilmiş insan və heyvan heykəlcikləri düzəldilmiş, mebellər üzərində mürəkkəb dekorativ kompozisiyalar həkk olunmuşdur. Peşəkar təsviri sənətin inkişaf dövrü 1970-ci illərə təsadüf edir.

Musiqi
Dağlıq Biyedə tapılmış dəmir idiofonlar (8 əsrədək) Anqola arxaik mədəniyyətinin nümunələridir. Lunda, Ndonqo dövlətlərinin orta əsrlər mədəniyyətini təntənəli orkestrlər təmsil edirdi; 1491-ci ildə Konqonun kralı Portuqaliyanın diplomatik heyətini qarşılayan zaman fil sümüyündən hazırlanmış trubalardan (kərənay) istifadə olunmuşdur. 1490-cı illərdən Anqolaya portuqaliyalılar vasitəsilə Avropa nəfəs alətləri gətirilməyə başladı. Xristianlığın yayılması ilə əlaqədar kilsələrdə xor ifasından, zəngdən, şax-şaxlı kiçik zınqırovlardan da istifadə edirdilər. Bakunqo və ambundu xalqlarının hərbi musiqisinin təsviri 1578-ci ilə, şimal-qərb Anqolada ksilofonda ifa etmə ənənəsi isə 1648-ci ilə təsadüf edir. 17-ci əsrdə idiofonların müxtəlif növləri, o cümlədən marimba, birüzlü baraban (nqaba), zənglər (lonqa), buynuz (epuqu), musiqili yay (nsambi) qeydə alınıb. Şəhər musiqi mədəniyyəti Portuqaliya və Braziliyanın təsiri altında formalaşmışdır. Şəhər musiqisinin spesifik formaları: Birinci dünya müharibəsindən sonra "hərbi musiqi" ansamblı kalukuta (Cənub-Şərqi Anqola); 1920-ci illərdən lamellafon musiqisi likembe (Şimal-Şərqi Anqola) meydana gəlmişdir. 20-ci əsrdə Luandanın ambundu-portuqal rəqs mədəniyyətində (kaduka, semba, rebita rəqsləri) musiqi əsas rol oynayır. 1957-ci ildə "Nqola ritmuş" ansamblı yaradılır [Latın Amerikası rəqslərini (rumba, merenge, samba) ifa edir, gitara və ənənəvi idiofonlardan istifadə olunur]. Ansamblın rəhbəri Liseu Vieyra Diaş 1982-ci ildən rəsmi olaraq müasir Anqola musiqisinin lideri kimi tanınır. 1960-cı illərin ortalarında siyası məzmunlu mahnılar yayılır. 1960–80-ci illərdə "Kisanje", "İllya" ansamblları, solistlərdən M. Tete, P. Kaştru, bəstəkarlardan F. Mukenqa, J. M. Maşadu, F. da Siş daha məşhur idilər. 1975-ci ildən sonra müğənni və gitaraçı Massano məşhurlaşır; həmin illərdən qonşu ölkələrlə mədəni əlaqələr inkişaf edir. Anqolada sayca üstünlük təşkil edən ovimbunduların ənənəvi musiqisi ilk dəfə 1913-cü ildə, çokve və luvale xalqlarının musiqisi isə 1950-ci illərdə lentə alınıb. 1956-cı ildə Luandada Musiqi və Rəqs Məktəbi yaradılıb.

İdman
Anqola Olimpiya Komitəsi 1980-ci ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən tanınmış və həmin ildən Anqola idmançıları Olimpiya oyunlarında iştirak edir. Anqolada daha çox inkişaf etmiş idman növləri yüngül atletika və futboldur. Anqolanın futbol klubları "Primeyru di Aqoştu" və "İnter Klub" Afrika Kuboklar kubokunun final mərhələsində çıxış etmişlər (1998, 2001).

Nəqliyyat
Ölkə dəmiryolunun uzunluğu 2,8 min km; sıxlığı 22,5 km/10000 km2
-dir. Vahid dəmiryol şəbəkəsi yoxdur. Dəmiryol daxili vilayətlərdən sahilə doğru uzanır, relslərarası ölçülər müxtəlifdir və yollar bir-biri ilə əlaqələndirilməmişdir. Onlar xammalı ölkənin uzaq rayonlarından Luanda, Namibe və Lobitu limanlarına daşımaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Anqolanın bütün dəmiryollarının modernləşdirilməyə ehtiyacı var. Avtomobil yollarının uzunluğu 76,6 min km-dir (onun 19,2 min km-i bərkörtüklüdür; sıxlığı 61,4 km/1000 km2
). Ölkə daxilində hava nəqliyyat üstünlük təşkil edir. 244 aeroportdan 32-sinin enmə-qalxma zolağı bərkörtüklüdür. Beynəlxalq aeroport Luandadadır. Çay gəmiçiliyi böyük əhəmiyyət daşımır. Dəniz kabotaj gəmiçiliyi inkişaf etmişdir. Ən böyük dəniz limanları: Lobitu (dərin sulu), Kabinda və Luanda (neft ixracı limanı), Namibe, Portu-Amboindir. Ticarət donanması ümumi tonnaji 42,9 min ton dedveyt olan 7 gəmidən ibarətdir. Boru kəmərlərinin uzunluğu 179 km-dir (1997).

Geoloji quruluş və faydalı qazıntılar
Anqolanın ərazisi Afrika platforması hüdudlarında yerləşir. Burada Arxeozoy və Alt Proterozoy süxurlarından təşkil olunmuş kristallik özül Kasai, Anqola, Banqveulu qalxanlarını və Kvanza çıxıntısını əmələ gətirir. Üst Kembriyə qədər ki çöküntülər ölkənin şimal-qərbində Qərbi Konqo qırışıqlıq qurşağını, şərqində və cənubunda Kibarid-Katangid və Damarid qırışıqlıq sistemlərinin fraqmentlərini formalaşdırır. Platforma örtüyünü təşkil edən süxurlar qədim buzlaşma izlərinin olduğu Üst Kembriyəqədər və Üst Paleozoy–Trias yaşlıdır. Təbaşir yaşlı kontinental çöküntülər və Kaynozoyun qumlu layları geniş yayılmışdır. İri neft, dəmir filizi, almaz, gips, fosforit, boksit, daşduz, uran, mis, qızıl, manqan, titan, vanadium, litium və s. faydalı qazıntı yataqları var.

Təbiət
Anqola materikdəki coğrafi mövqeyi (okean sahilində yerləşməsi və s.) geoloji-geomorfoloji quruluşunun mürəkkəbliyi ilə əlaqədar təbiətinin xeyli zənginliyi ilə səciyyələnir.

İqlim
Ölkənin iqlimi daxili rayonların əksər hissəsində ekvatorial-musson, sahilboyunda tropik-passat və quraqdır. Ən isti ayın (sentyabr və ya oktyabr) orta temperaturu yamacların yuxarı hissələrində 17 °C, aşağı hissələrində 28 °C, ən sərin ayda (iyul və ya avqust) uyğun olaraq 13 °C və 23 °C-dir. İllik yağıntı şimalında 1000–1500 mm-dən, cənubda 600–800 mm-ədəkdir. Sahilboyu düzənliklərdə soyuq Bengela cərəyanı havanın temperaturunu iyulda (ən soyuq ay) 16–20 °C-yədək, martda (ən isti ay) 24–26 °C-yədək aşağı salır. Burada yağıntıların miqdarı şimalında 250– 500 mm-dən cənubda 50–100 mm-ədəkdir.

Çaylar
Anqolanın şimal-şərqində çaylar Konqo hövzəsinə (Kasai çayı və onun sol qolu Kvanqo), qərbində isə Atlantika okeanı hövzəsinə (Kvanza, Kunene) aiddir. Ölkənin şərqində və cənub-qərbində Kvando qolu ilə Zambezi (yuxarı axını) və Kubanqo çayları axır. Quraq mövsümlərdə çayların suyu xeyli azalır və ya onlar quruyurlar (xüsusilə cənubda və cənub-qərbində). Onların demək olar ki, hamısı astanalıdır və gəmiçiliyə yaramır, lakin böyük hidroenerji ehtiyatına malikdirlər.

Təsərrüfat
Anqola inkişaf etmiş hasilat sənayesi olan aqrar ölkədir. Sənaye potensialı Afrika miqyasında əhəmiyyətə malikdir. Ümumi daxili məhsulun (ÜDM) mütləq həcmi 20,4 mlrd. dollar təşkil edir, əhalinin hər bir nəfərinə ÜDM-dən 1900 dollar düşür (2003). ÜDM-in 67%-i sənayeyə, 25%-i xidmət sahələrinə, 8%-i kənd təsərrüfatına məxsusdur. Anqolada sosial-iqtisadi yeniləşmə baş verir. Sənaye sahələrinin əksəriyyəti milliləşdirilir, kənd təsərrüfatı assosiasiyaları və kooperativləri, iri plantasiyalarda dövlət təsərrüfatları yaradılır. Demək olar, fasiləsiz davam edən müharibələr iqtisadiyyata neqativ təsir göstərmişdir. Nisbətən inkişaf etmiş iqtisadi rayonları: qəhvə plantasiyaları ilə zəngin Şimal rayonu, neft yataqlarına malik Kabinda və iri almaz yataqları olan Şimal-Şərq rayonu. Ən iri iqtisadi mərkəzləri: Luanda (əsas inzibati, sənaye və maliyyə mərkəzi; iri liman); Lobitu (sənaye mərkəzi və ən iri dəniz limanı; Beyra–Lobitu transafrika dəmiryol magistralının terminalı); Namibe və Bengela (balıq ovu və balıq emalı mərkəzləri); Uambo, Malanje, Lubanqo və Kvito (ölkənin daxili rayonlarının inzibati, kənd təsərrüfatı və nəqliyyat mərkəzləri). Kənd təsərrüfatı torpaqları 0,57 mln. km2
-dir (ölkə ərazisinin 21,8%-i), onun 2,4%-ini əkin sahələri, 0,4%-ini çoxillik bitkilər, 97,2%-ini çəmənlik və otlaqlar tutur. Suvarılan torpaqlar 0,75 min km2
-dir. Anqola müstəqilliyini elan etdikdən sonra iri plantasiyalar milliləşdirilərək dövlət təsərrüfatlarına çevrildi. Bu təsərrüfatlar ixrac olunan sizal, qəhvə, palma yağı, günəbaxan, banan, pambıq, tütün, sitrus meyvələri məhsullarının əsas hissəsini istehsal edir. Onlarla yanaşı, assosiasiyalar, fermalar, kooperativlər və xüsusi təsərrüfatlar fəaliyyət göstərir. Qarğıdalı, kalış, paxla, tərəvəz, maniok daxili təlabat üçün becərilir. Kənd təsərrüfatının texnika ilə təchizatı çox aşağı səviyyədədir (1000 ha-ya 3,5 traktor düşür). Anqola otlaq maldarlığı üçün çox əlverişli olan şəraitə malikdir. Ölkədə ət — süd maldarlığı, donuzçuluq, quşçuluq, arıçılıq inkişaf etmişdir. Balıqçılıq, o cümlədən çay balıqçılığı mühüm əhəmiyyətə malikdir. Balıq anqolalıların əsas qida məhsuludur. Çin, Portuqaliya, Yaponiya, Cənubi Koreya və Rusiyaya Anqola sularında balıq ovlamağa icazə verilmişdir. Tropik ağac oduncağı tədarük edilir. Kustar istehsal inkişaf etmişdir.

Torpaqlar, bitki örtüyü və heyvanlar aləmi

Anqolanın torpaqları qırmızı, qırmızı-qəhvəyi, qara və qırmızı-qonurdur; ucqar c.-u səhralardır. Anqola ərazisinin demək olar ki, 40%-i meşələr və seyrək meşələrlə örtülüdür. Şimal-şərqindəki tropik meşələrdə ebonit və s. qiymətli ağac növləri vardır. Şimalı və sahilyanı yaylanın mərkəzi hissəsinin bitkisi hündür otlu savannalardan, cənub hissəsi seyrək savanna meşələrindən, şimal hissəsinin qərb yamacları həmişəyaşıl tropik meşələrdən ibarətdir. Anqolada fil, şir, leopard, zebr, müxtəlif antilop növləri, meymunlar, çoxlu sayda sürünənlər, həşəratlar və s. yaşayır. Sahil suları balıqlarla zəngindir. Anqolada 13 qorunan təbiət ərazisi (ümumi sahəsi 8,2 mln ha), o cümlədən Kameya, İona, Mupa, Kisama, Kanqandala milli parkları var.

Sənaye
Anqola iqtisadiyyatının əsasını hasilat sənayesi təşkil edir. Anqola neft hasilatına görə (2001-ci ildə 37 mln. ton; ÜDM-in 45%-i) Afrikada Nigeriya, Liviya, Misir və Əlcəzairdən sonra 5-ci yerdədir. Son illərdə 20-dən çox neft yatağı istismara verilmişdir. 100-ə yaxın neft quyusu istismar edilir. Neftin, təqribən 90%-i Kabinda əyalətində, onun da 65%-i dənizdə hasil edilir. Ölkənin neft Qanununa (1978) əsasən neft sənayesi dövlətin "Sonanqol" şirkətinin inhisarındadır. Qanunun qəbulundan sonra yeni yataqların işlənməsi xarici (amerikan, ingilis, fransız və s.) kapitalın köməyi ilə aparılır. "Şevron" ("Chevron"), "Ekson" ("Exxon"), "Şell" ("Shell"), "Petrofina", "Teksako" ("Texaco"), "Britiş petroleum" kimi məşhur şirkətlərin fəal iştirakı nəticəsində Kabinda sahillərinin kontinental şelf rayonu mənimsənilir. Əsas neft terminalları: Luanda, Malonqo (Kabinda), Palanka və s. Ölkə üzrə bütün ixrac dəyərinin 80–90%-ini neft ixracından gələn gəlir təşkil edir. Valyuta daxilolmalarının neftdən sonra ikinci mənbəyi almazdır. Anqola dünyada almaz hasilatına görə 6-cı və hasil edilmiş almazların ümumi dəyərinə görə 3-cü yerdədir. Ölkədə, əsasən yüksək keyfiyyətli zərgərlik daşları çıxarılır. 2000-ci ildə çıxarılmış 5,17 mln. kar almazın 4,4 mln. kar-ı zərgərlik almazı olmuşdur. Anqola ərazisində bütün almaz hasilatı və ticarətinə nəzarət edən dövlət müəssisəsi – "Endiama" 1981-ci ildə yaradılmışdır. Almazın çox hissəsi Şimali Luanda əyalətindəki Katoka yatağından (dünyada ən iri yataqlardan biri) çıxarılır. Almaz hasilatının yarıdan çoxu (1998-ci ildə 55%-i) qeyri-qanuni yolla əldə olunur. Anqolada dəmir filizi, az miqdarda mis, nəcib və radioaktiv (uran) metallar çıxarılır. Dəmir filizi Kasala-Kitunqu (şm. Kvanzanın əyaləti) mədənlərindən hasil edilir. Perspektiv fosforit yataqlarının ən iriləri Zayri, Kindonakaşi əyalətlərində, həmçinin Kabinda əyalətindədir. Bunlardan başqa, qranit, mərmər, kvars yataqlarının işlənməsi davam etdirilir. Anqolanın enerji ehtiyatları: neft, qaz və hidroenerji sərvətlərinin ehtiyatına görə Afrikanın ən zəngin ölkələrindən biridir (cəmi 65%-i istifadə olunur). Elektrik stansiyalarının müəyyən edilmiş gücü 430 MVt-a bərabərdir. Elektrik enerjisinin yarıdan çoxu (60%-i) SES-lərdə istehsal olunur. Ölkənin elektrik şəbəkəsi 3 böyük: Şimal, Cənub və Mərkəz elektrosistemlərinə bölünmüşdür. Elektrikötürücü xətlərinin 40%-dən azı iş vəziyyətindədir. Çünki yüksəldici yarımstansiyaların çoxu yaxınlarda baş vermiş hərbi fəaliyyət nəticəsində ya dağılmışdır, ya da tam gücü ilə işləmir. Emal sənayesi müəyyən mərkəzlərdə: Luanda (50%-dən çox), Lobitu, Bengela, Uambo, Namibe şəhərləri r-nlarında cəmlənmişdir. Luandada illik gücü 1,6 mln. ton olan neft emalı zavodu işləyir və ölkənin neft məhsullarına daxili tələbatını tam ödəyir. Toxuculuq məhsulları, kibrit, sabun və yuyucu vasitələr, kimyəvi gübrə, dərman, avtomobil şinləri, penoplast, sement istehsal edən müəssisələr fəaliyyətdədir. Qara metallurgiya və metal emalı sahəsində bir sıra kiçik zavodlar, idxal edilmiş detal və qovşaqlardan "Volvo", "Fiat", "Folksvagen" avtomobillərinin, Yaponiya motosikl və velosipedlərinin yığılması üzrə bir neçə sex işləyir. Yeyinti sənayesinin əsas istiqaməti un, palma yağı, şəkər, içkilər, balıq konservi, balıq unu və s. istehsalıdır.

İnzibati ərazilər

İstinadlar

Afrika ölkələri
Respublikalar
BMT üzvü olan ölkələr

Anqola


Gašpar Pánik (* 6. január 1885, Trstená - † 22. január 1933, Bridgeport) bol národnokultúrny pracovník, publicista, rímskokatolícky kňaz.

Životopis
Študoval na gymnáziu v Banskej Bystrici. Organizátor duchovného a kultúrneho života Slovákov v Spojených štátoch, spoluzakladateľ Združenia slovenských katolíkov a slovenského denníka Telegraf. Autor článkov v krajanskej tlači.

Literatúra
 Kto bol kto v histórii Banskej Bystrice 12552000

Externé odkazy

Slovenskí rímskokatolícki kňazi
Slovenskí publicisti
Narodenia v 1885
Úmrtia v 1933

Gašpar Pánik


Zygia est genus plantarum familiae Fabacearum.

Species
Index The Plant List has species agnoscit:

 Zygia ampla (Benth.) Pittier
 Zygia andaquiensis (C.Barbosa) L.Rico
 Zygia bangii Barneby & J.W.Grimes
 Zygia basijuga (Ducke) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia biblora L.Rico
 Zygia bifoliola (Rusby) L.Rico
 Zygia bisingula L. Rico
 Zygia brenesii (Standl.) L.Rico
 Zygia cataractae (Kunth) L.Rico
 Zygia cauliflora (Willd.) Killip
 Zygia chagrensis (Pittier) L. Rico
 Zygia claviflora (Spruce ex Benth.) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia coccinea (G.Don) L.Rico
 Zygia codonocalyx Barneby & J.W.Grimes
 Zygia cognata (Schltdl.) Britton & Rose
 Zygia collina (Sandwith) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia confusa L.Rico
 Zygia conzattii (Standl.) Britton & Rose
 Zygia cupirensis (C.Barbosa) L.Rico
 Zygia cuspidata Killip ex L. Rico
 Zygia dinizii (Ducke) D.A. Neill, G.P. Lewis & Klitg.
 Zygia discifera L. Rico
 Zygia dissitiflora Barneby & J.W.Grimes
 Zygia englesingii (Standl.) Record
 Zygia eperuetorum (Sandwith) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia garcia-barrigae (Barbosa) Barneby & J.W.Grimes
 Zygia gigantifoliola (Schery) L.Rico
 Zygia guinetii L.Rico
 Zygia hernandezii (C.Barbosa) L.Rico
 Zygia heteroneura Barneby & J.W.Grimes
 Zygia inaequalis (Willd.) Pittier
 Zygia inundata (Ducke) Barneby & J.W.Grimes
 Zygia juruana (Harms) L.Rico
 Zygia lathetica Barneby & J.W. Grimes
 Zygia latifolia (L.) Fawc. & Rendle
 Zygia lehmannii (Harms) Britton & Rose
 Zygia longifolia (Willd.) Britton & Rose
 Zygia macbridii (C.Barbosa) L.Rico
 Zygia megistocarpa (C.Barbosa) L.Rico
 Zygia morongii Barneby & J.W.Grimes
 Zygia multipunctata Barneby & J.W.Grimes
 Zygia obolingoides L.Rico
 Zygia ocumarensis (Pittier) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia odoratissima (Ducke) L.Rico
 Zygia palustris Barneby & J.W. Grimes
 Zygia paucijugata (Lundell) L.Rico
 Zygia peckii (Robinson) Britton & Rose
 Zygia picramnioides (Standl.) L.Rico
 Zygia pilosula (Pittier) Britton & Rose ex Britton & Killip
 Zygia pithecolobioides (Kuntze) Barneby & J.W.Grimes
 Zygia potaroensis Barneby & J.W. Grimes
 Zygia racemosa (Ducke) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia ramiflora (F. Muell.) Kosterm.
 Zygia recordii Britton & Rose
 Zygia rhytidocarpa L.Rico
 Zygia rubiginosa L.Rico
 Zygia sabatieri Barneby & J.W. Grimes
 Zygia selloi (Benth.) L.Rico
 Zygia steyermarkii (Schery) Barneby & J.W. Grimes
 Zygia tetragona Barneby & J.W. Grimes
 Zygia transamazonica Barneby & J.W. Grimes
 Zygia trunciflora (Ducke) L.Rico
 Zygia turneri (McVaugh) Barneby & J.W.Grimes
 Zygia unifoliolata (Benth.) Pittier
 Zygia vasquezii L.Rico

Notae

Nexus externi

Genera plantarum
Mimosoideae

Zygia


Savenaca Aria (30 April 1964 – 15 March 2020) was a Fijian rugby union footballer and later a coach. He played as a centre.

Career
As player, he played as outside centre for Nawaka. In 1986 he played for Queensland in the Australian Provincial Championship.
Aria's first cap for Fiji was during a match against Wales, at Suva, on May 31, 1986. Despite not being part of the 1987 Rugby World Cup roster, four years later, he was called in the 1991 Rugby World Cup roster, playing two matches in the tournament. His last international cap was during a match against Japan, at Ehime, on May 8, 1994. In addition, he also played rugby sevens for the Nadi provincial team in the Fijian championship and played in the Hong Kong Sevens in 1987 and 1988 for the Fiji national team..

Coaching career
Aria coached Nadi in 2001 and, a year later, in 2002, he became the assistant coach for Sanivalati Laulau in the Fiji national rugby union team. In 2009, he led the Fiji Police team, which won the Ratu Sukuna Cup, defeating the Fiji Armed Forces team (the team's fifth consecutive victory). He had the rank of police sergeant. He also served as President of the Blue Football Club, which participated in the championship of the Nadi province.

Death

Aria died on 15 March 2020, at his residence in Nawaka, Nadi, aged 55. He is survived by his wife Seru, five children and four grandchildren

Notes

External links

Photo and Info teivovo.com

1964 births
2020 deaths
Fijian expatriates in Japan
Fiji international rugby union players
Fijian rugby union coaches
Fijian rugby union players
I-Taukei Fijian people
Rugby union centres
Sportspeople from Nadi
Rugby union players from Ba Province
Fijian expatriates in Australia
1991 Rugby World Cup players

Savenaca Aria


Կանելի  (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում։

Բնակչությունը կազմում է 10440 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 443 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 24 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14053։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։

Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները

Արտաքին հղումներ
 Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
 http://www.istat.it/english/

Ծանոթագրություններ

Կանելի


«Ֆիլմ», Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեի կողմից տպագրված տասնօրյա թերթ։

ԱՍռաջին անգամ լույս է տեսել 1969 թվականին, Երևանում, խմբագիր՝ Ռ․ Մաթոսյան։

Պրոպագանդել է հայ և խորհրդային կինոյի հաջողությունները համամիութենական և միջազգային փառատոներում։ «Երկխոսություն երրորդի համար», «Վարք մեծաց», «Ռեժիսոր, օպերատոր, սցենարիստ» մշտական խորագրերի տակ ներկայացվել են սովետա հայ նշանավոր արվեստագետների նկատառումներն ու տեսակետները տվյալ ժամանակի հայկական կինոյի, նրա զարգացման հեռանկարների մասին։

Թերթում հանդես են եկել նաև խորհրդային կինոյի ճանաչված գործիչներ Նիկիտա Միխալկովը, Ստանիսլավ Ռոստոցկին, Յուրի Իվանի Սեմյոնովը, Գ․ Ռայշը, Վ․ Նյադյոնովան և ուրիշներ։ Տպագրել է կինոսցենարներ։

Հայաստանի շաբաթաթերթեր
Հայկական գրական պարբերականներ
Հայկական ԽՍՀ շաբաթաթերթեր
Հայկական մշակութային պարբերականներ
Պարբերականներ այբբենական կարգով

Ֆիլմ (թերթ)


Brech ist eine französische Gemeinde mit  Einwohnern (Stand: ) im Département Morbihan in der Region Bretagne. Sie gehört zum Arrondissement Lorient und zum Kanton Pluvigner. Die Einwohner heißen Bréchois(e).

Geographie
Brech liegt an den Flüssen Crac'h und am Auray.
Umgeben wird Brech von den Nachbargemeinden Pluvigner im Norden, Plumergat und Pluneret im Osten, Auray und Crach im Süden, Ploemel im Südwesten, Locoal-Mendon im Westen und Landaul im Nordwesten.

Durch die Gemeinde führt die Route nationale 165.

Geschichte
Von 1364 bis 1791 bestand hier ein Kartäuserkloster. Als Erinnerung an die Schlacht von Auray wurde 1382 von den Kartäusern ein Mahnmal errichtet.

Bevölkerungsentwicklung

Sehenswürdigkeiten

 Kirche Saint-André aus dem 12. Jahrhundert
 Kapellen
 Saint-Quirin aus dem 17. Jahrhundert, seit 1993 Monument historique
 Saint-Goal
 Notre-Dame des Fleurs aus dem 18. Jahrhundert
 Saint-Jacques, erbaut 1464, Monument historique seit 1946
 Notre-Dame de Grâce aus dem 16. Jahrhundert, seit 1933 Monument historique
 Notre-Dame de la Route, erbaut 1963
 Monumentalkreuz auf dem Friedhof von Brech aus dem 17. Jahrhundert, Monument historique seit 1934
 Mühlen am Estaing (aus dem 15. Jahrhundert) und von Treuroux
 römische Brücke zwischen den Ortschaften Kerglas und Kerberluet aus der gallorömischen Zeit

Persönlichkeiten
 Georges Cadoudal (1771–1804), General der Chouans

Literatur
 Le Patrimoine des Communes du Morbihan. Flohic Editions, Band 2, Paris 1996, ISBN 2-84234-009-4, S. 699–703.

Weblinks

 Gemeinde Brech (französisch)

Ort in der Bretagne
Stadt in Frankreich

Brech


Ultra Records ist ein US-amerikanisches Independent-Label. Es ist auf Elektronische Musik spezialisiert, insbesondere elektronische Tanzmusik. Das Unternehmen präsentiert sich als Teil der Marke Ultra Music. Ultra Music war einer der Wegbereiter für den Mainstream-Erfolg von Electronic Dance Music, indem es beispielsweise David Guetta und Calvin Harris in die Radiostationen drängte. Top-Acts des Labels im Jahr 2016 sind Künstler wie Omi und Kygo.

Geschichte
Ultra Records wurde 1995 von Patrick Moxey in New York City gegründet, einem ehemaligen Manager von Polygram und Virgin Records. Moxey war seit den 1980ern in der Dance-Szene in Chicago aktiv, und stieg 1987 nach einer Woche aus der Filmhochschule der New York University aus, um Vollzeit als DJ zu arbeiten. Die erste Veröffentlichung von Ultra Music war eine 12-Inch-Vinyl des New Yorker DJs Roger Sanchez, die Moxey mit zusammengeliehenen 8000 US-Dollar produzierte.

Später wurden weitere Unternehmenszweige (Ultra International Music Publishing, Empire Artist Management, Ultra Music Library) eingeführt und unter der Marke Ultra Music zusammengefasst. Das Musikunternehmen hat seinen Hauptsitz in New York City und weitere Standorte in Toronto, Los Angeles, London und Berlin. Ultra machte sich seinen Namen in den 1990ern mit Compilation-Alben wie Ultra Dance und Ultra.chilled.

2006 schloss sich Ultra Records der Alternative Distribution Alliance (ADA) an, einem Vertriebszweig für Independent-Medien der Warner Music Group. In den Vertrag wurden Ultra Records' Sublabel Sequence Records (Reggae) und Escondida Records (Weltmusik) mit aufgenommen.

Im Januar 2013 ging Ultra Music eine strategische Allianz mit Sony Music Entertainment ein. Dabei kaufte Sony 50 % von Ultra auf. Ultra kann im Rahmen der Kooperation auf Sonys Infrastruktur für Vertrieb und Werbung zurückgreifen. Darüber hinaus stellte Sony Music Stücke aus seinem Dance-Music-Katalog zur Verfügung, die Ultra Music in seine Kompilationsreihen aufnehmen kann. Im Rahmen der Übereinkunft erhielt Patrick Moxey die neu geschaffene Position des Präsidenten der Abteilung für Elektronische Musik bei Sony Music Entertainment, in der er direkt dem CEO Doug Morris unterstellt ist.

Veröffentlichungen
Das Label hat seit seiner Gründung über 10.000 Tonträger herausgebracht mit Schwerpunkt auf Kompilationen und Singles. Schwerpunkt ist mittlerweile die Veröffentlichung auf Streaming-Plattformen und auf Youtube. Der Fokus hat sich dabei von Alben und Compilations komplett auf Singles umgestellt. Dabei bringt das Label oft Produzenten und DJs zusammen, die einen Song neu remixen und veröffentlicht diesen dann. Beispiele dafür sind Robin Schulz dessen Remix des Mr. Probz-Songs Waves in mehreren europäischen Ländern auf Platz 1 der Charts war, oder Felix Jaehn dessen Remix des Omi-Songs Cheerleader ein weltweiter Charterfolg war.

Außerdem betreibt es einen häufig frequentierten YouTube-Kanal. 2011 erreichte er erstmals mehr als 100 Millionen Views im Monat und insgesamt über 1,3 Milliarden Views, was ihn zum fünfterfolgreichsten Musikkanal überhaupt machte. Bis Anfang 2016 hatte Ultra 2000 Videos auf Youtube veröffentlicht, die insgesamt 4 Milliarden Views hatten. Einzelne Künstler wie Kygo hatten alleine im Jahr 2015 über eine Milliarde Streams auf Spotify.

Kompilationen (Auswahl)
 Club Anthems Vol. 1 – 3
 Ultra.Chilled 01 – 06
 Ultra Electro 1 – 3
 Ultra.Dance 01 – 15
 Ultra.Trance 1 – 10
 Out.Anthems Vol. 1 – 8
 Ultra.Weekend 1 – 9
 Ultra.2008 – 2014
 Ultra.Mix 1 – 4
 Just Dance 1 – 3
 Electric Daisy Carnival Vol. 1 – 3

Künstler (Auswahl)
Folgende Künstler standen oder stehen bei Ultra Records unter Vertrag:

Weblinks
 Über das Label
 Website von Ultra Music
 Ultra Records in Discogs

Belege

Independent-Label
Musiklabel (New York City)

Ultra Records


Iulianus Poletti (natus Fori Cornelii die 19 Novembris 1951) praeses Italicus Lega Nazionale delle Cooperative e Mutue est.

A die 21 Martii 2014 sicut Minister Laboris in administratione Matthaei Renzi adest

Notae

Nexus externus

 Giuliano Poletti, un imolese al governo

Politici Italiae
Nati 1951
Homines vivi

Iulianus Poletti


West Halifax is an unincorporated village in the town of Halifax, Windham County, Vermont, United States. The community is  east-southeast of Jacksonville. West Halifax has a post office with ZIP code 05358.

References

Unincorporated communities in Windham County, Vermont
Unincorporated communities in Vermont

West Halifax, Vermont


Salarpur Khadar adalah sebuah kota sensus ("census town") yang terletak di Distrik Gautam Buddha Nagar di negara bagian Uttar Pradesh, India.

Demografi 2001
Menurut sensus India pada tahun 2001, Salarpur Khadar memiliki jumlah penduduk sebesar 10.772. Dari jumlah tersebut, kaum lelaki membentuk 58% dari jumlah keseluruhan populasi dan perempuan sebesar 42%.

Pendidikan 2001
Menurut sensus India pada tahun 2001, Salarpur Khadar memiliki tingkat melek huruf 66%, melebihi rata-rata nasional 59.5%; dengan 66% lelaki dan 34% perempuan mampu membaca. 19% dari populasi berusia di bawah 6 tahun. (2001)

Rujukan

Pranala luar
 Portal Nasional India

Salarpur Khadar

Salarpur Khadar


An Nymphon hirtum in uska species han Pycnogonida nga ginhulagway ni Krøyer, H. hadton 1844. An Nymphon hirtum in nahilalakip ha genus nga Nymphon, ngan familia nga Nymphonidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Nymphon

Nymphon hirtum


Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang Jessie Peak.

Bungtod ang Jessie Peak sa Nuzeland. Nahimutang ni sa distrito sa Queenstown-Lakes District ug rehiyon sa Otago, sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod,  km sa habagatan-kasadpan sa Wellington ang ulohan sa nasod.  metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Jessie Peak. Jessie Peak mao ang bahin sa TWENTY FIVE MILE RANGE.

Ang yuta palibot sa Jessie Peak lain-lain. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga  ka metro ug  km sa amihanan sa Jessie Peak.  Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Jessie Peak. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang Queenstown,  km sa sidlakan sa Jessie Peak. Hapit nalukop sa kasagbotan ang palibot sa Jessie Peak.

Ang klima baybayon. Ang kasarangang giiniton  °C.  Ang kinainitan nga bulan Enero, sa  °C, ug ang kinabugnawan Hulyo, sa  °C. Ang kasarangang pag-ulan  milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Oktubre, sa  milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa  milimetro.

Saysay

Ang mga gi basihan niini

TWENTY FIVE MILE RANGE
Mga bungtod sa Otago
Kabukiran sa Nuzeland nga mas taas kay sa 1000 metros ibabaw sa dagat nga lebel

sv:Jessie Peak (kulle)

Mga artikulo sa posisyon itarong ni bot

Jessie Peak (bungtod)