සමදරා මැණිකේ සැමියා ගෙයින් පිට වෙද්දීම ඉස්සරහට ආවේ වතුර වීදුරුවක් අරගෙනයි. ඇගේ වයස 50 ක් වුනාට ලස්සනට පස්සට පීරල ගෙඩිය ගහපු කොන්ඩේ සහ අලංකාර ඔසරිය නිසා දිස්වුනේ තේජවන්ත බවක්. සමදරා මැණිකේගේ සැමියා ලංකාවේ ඉහළම විනිශ්‍යයකාරවරු තුන් දෙනාගෙන් කෙනෙක්. ලබන අවුරුද්දේ ඔහු අග්‍ර විනිශ්‍යකාර වෙන්න නියමිත වෙලා තිබුණා. ඔහු එලියට බැස්සේ සුපුරුදු විදිහට සන්සුන්ව හිස නමල මැණිකේට ආචාර කරමිනුයි.

එලියට බහිද්දිම ඒ සන්සුන් කම නැති වුණා වගේ පංචාලි හිනා වෙමින් ඔහුගේ කාර් එකට නැගුණා. කාර් එක වත්තෙන් පිටවෙනකන් බලාගෙන හිටපු මැණිකේ සුසුමක් හෙලමින් ගෙට ගියා. පංචාලි කියන්නේ ලක්ෂ්මන් ගොඩකන්ද විනිසුරු තුමාගේ මාමගේ දුව. ඈට කොළඹ යන රක්ෂාවක් ලැබිලා. ඒ නිසා නඩුකාරතුමා උදේ හවස යන කාර් එකෙන් ඇයත් යන්න එකතු වුණා.

මේ ගැන පුංචි දුකක් හිතේ ලියලුවාට මොකෝ මැණිකේ තමන්ගේ අභිමානය රැකගෙන නිහඩව සිටියා. සැමියාට පංචාලි එකක් ගනුදෙනුවක් නැහැ කියල ඈ හොඳටම දන්නවා. අනික වාහනේ රියදුරා එක්ක රාළහාමිත් ඉස්සරහින් යනවනේ. නඩුකාරතුමා සහ මැණිකේ බැලු බැල්මට නොගැලපෙන යුවලක්. මැණිකේ නඩුකාර තුමාට වඩා වයස අවුරුදු 8 ක් වැඩිමල්. ඒ වගේම ඈ මාන්නක්කාර රදල පවුලක කෙනෙක්. ඒ විවාහයෙන් දෙන්නට දරුවෝ තුන් දෙනෙක් ඉන්නවා. ඒ සිද්ධිය හරිම අමතුයි.

සමදරා මැණිකේ ගොඩින් මඩින් ඉඩම් තිබෙන වලවූ පවුලක එකම දුව. වයසට ගිහින් භාර හාර වෙලා ලැබුණු නිසා මැණිකේ හැදුනේ කුමාරිකාවක් වගේ. ඈ සාමන්‍යය මිනිස්සු ඇසුරු කළේ නැහැ. තුන් වෙනි පාර උසස් පෙළ කරලා තමා මැණිකේ කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ නීති පීටයට තේරුනේ. මැණිකේ ඉස්කෝලේ ගියෙත් වයස වැඩියෙන් නිසා බැජ් එකේ හිටපු වැඩිමල්ම කෙනා වුනෙත් මැණිකේ. කවුරුත් ඈට නරකක් නොකීවට ඈට යාළුවො හිටියේ නැහැ. මැණිකේට සාමාන්‍යය දිවිය හුරු නැහැ. විහිළුවක් කියල සෑහෙන වෙලාවකින් තමා සමදරා මැණිකේ ඒක විහිළුවක් කියල දැන ගන්නේ. නමුත් ඈ චාම් අවංක කෙනෙක්.

බැජ් එකේ අය සමදරා අක්ක කියල කතා කරපු ඇයට ගරු කරා. නමුත් ඈට යාළුවො හිටියට හොඳම යාළුවො නම් නැහැ. ඒ වගේම කවුරුත් යාලු වෙන්න ඇහුවෙත් නැහැ. ඈ හැමෝටම බලන සලකන වැඩිහිටි කෙනෙක් වගේ ඉගෙන ගත්තා. ඇය සිවු වෙනි වසරේදී අලුත් බැජ් එකට ආව කාණ්ඩ වලින් කෙනෙක් තමා ලක්ෂ්මන්. බැජ් එකේ උන්නු දක්ෂම ලස්සනම කොල්ලා ඔහු කීවොත් වැරදි නැහැ. ලොකු පවුලකින් නාවට ලක්ෂ්මන්ව තනියම වුනත් අඩුපාඩු නොකර අමාරුවෙන් හරි අම්ම හදා ගත්තා. ලක්ෂ්මන් දිහා බලන සුරුපිකාවෝ නොහිටියා නෙවෙයි.

මේ අතරේ බැජ් එක සුහද න..වක වද කාලය පහු කරමින් හිටියේ. අවසාන දවසක ජෙෂ්ට උත්තමයෙක් විහිළුවක් විදිහට සමදරා මැණිකේට ලියුමක් යවන්න කියල ලක්ෂමන් ට බල කරා. මේක ලොකු විහිළුවක් වෙන්නයි ගියේ. බැජ් එකේ ඉන්න වයස , නොගැලපෙන කෙනාට බාලම ලස්සනම කොල්ලෙක් ආදරේ පතල ලියුම් යවන එක මාරම ලොකු විහිළුවක් වුණා.

එතැනදී ඇත්තටම විහිලුවට ගත්තේ සමදරා මැණිකේගේ අහිංසක කම කියල කාටවත් වැටහුනේ නැහැ. ලියුම ලැබුණු සමදරා මැණිකේ කලබල වුණා. වෙන එකක් තියා අවසන් විභාගය අස්සේ යාලුවන්ට මළ ගෙයක් කියල ගෙදරත් ගියේ මේ ගැන හිතන්න. ලියුම එවල තිබ්බ ආදරණීය චාටු සේරම ඇත්ත කියල ඈ හිතුවා. මේ වචන අනික් අය කියවද්දී ලක්ෂමන් අකමැත්තෙන් ලියපුවා . අකුරු ඔහුගේ වුනාට අදහස් ඔහුගේ නෙවෙයි.

සතුටින් ඈ තීරණය කළා ඔහුට සිය කුළුඳුල් ආදරය පුද කරන්නට. ඒ ලියුම ඒ තරම්ම සුන්දරයි.ඈ මෙය විහිළුවක් ලෙස සලකා ලියුම ඉරා විසික් කරාවි යයි සිතුවාට ඔහුට කැමති බව කියල පිළිතුරු ලිපියක් එවුවා. දැන් හැමෝටම කරපු දේ බරපතල තේරුනා. ඇත්ත කියන්න කතිකා කරත් එක එක්කෙනා එක එක මත දැරුවා.

“ බුදු අම්මෝ සමදරා අක්කා කාටවත් ආදරේ කරලා නැහැ. එයා මුකුත් කරගනීද ?” එකෙක් කිවුවා.

“ විභාගය ඇන ගනියි පවු බන් “ තව කෙනෙක් කිවුවා.

“ මිනිස්සු විහිලුවට ගන්නවට තො..පිට හොඳ වැඩේ “ තවත් කෙනෙක් කීවා. කවුරුත් මේක විසඳන හැටි ගැන එකඟතාවයකට ආවේ නැහැ.

“ මමම සමදරා අක්කා හම්බවෙලා කියන්නම් “ අන්තිමේ ලක්ෂමන් කීවේ කෝ..පයෙන් පිපි..රෙමින්.

ඔහු දිරි ගෙන ඈ හමු වෙන්න ගියා. නමුත් ඇගේ රවටන ලද අහිංසක මුහුණ . ස්ථුල උස සිරුර දුටු ලක්ෂ්මන්ට මොකද්දෝ හැගීමක් ආවා. ඇත්ත කියල සමාව ඉල්ලලා රැගෙන ගිය ලිපිය සාක්කුවේ දමාගත් ඔහු සමදරාට ආදරේ බව කිවුවා. එහෙමයි ඒ නොගැලපෙන ආදරේ පටන් ගත්තේ.

ඔහු උපාධිය කරන දෙවන වසරේදී ඔවුන් විවාහ වෙලා වලවුවේ බින්න බැස්සා. සමදරා මැණිකේ ගෙදරම ඔෆිස් එකක් දාගෙන ඔප්පු ලිවුවා මිස නඩු කතා කරන්න ගියේ නැහැ. ගේ ඉස්සරහ ලොකුවට නීතිඥ සහ නොතාරිස් කියල බෝර්ඩ් එකක් නම් අප්පච්චි ගැහුවා. ලක්ෂමන් ගේ අම්මා වලවුවට ඇවිත් හිටියා. ඈට මිය යන තුරුම සාත්තු කරේ සමදරා මැණිකේ.

දරුවෝ තුනක් ඉපදුණා. ලක්ෂමන් වුර්තියෙන් උඩටම ආවා. සමහරු කිවුවේ ලක්ෂ්මන් වයස ගෑ..නි.යෙක් බැන්දේ සල්ලි වලට කියල. නමුත් ඒක ඇත්තම නෙවේ කියල ලක්ශ්මන් දන්නවා.සමදරා මැණිකේ වුනු දේ දැනගනිද්දී ගොඩක් පරක්කු වෙලා. ලක්ෂ්මන් තමාව බැන්දේ එවෙලේ තමන්ගේ විහිලුව දුර දිග ගියපු එකේ අනුකම්පාවට කියල සමදරා මැණිකේ හිතුවා.

ඔවුන් සාමෙන් හිටියට මොනවාදෝ අඩු කමකුත් නොතිබ්බා නොවෙයි. ඈ සමග අවශ්‍යය දෙයක් , දරුවන්ගේ පාසල් සම්බන්ධ දෙයක් හැර වෙන දෙයක් කතා නොකරන ලක්ෂමන් ඈට සැලකුවේ ගෞරවයෙන්. ඔහු කිසි වරදක් කරෙත් නැහැ.

පන්චාලිගේ අලුත් රස්සාව සමදරා මැණිකේගේ හිත ටිකක් රිද්දුවා. තමා සමග අවශ්‍යය දෙයක් පමණක් කතා කරාට පංචාලි එක්ක විහිලු තහළු කරලා කතා කරන්නේ කොයි තරම් සතුටින්ද ? ගෙදර එද්දිත් දෙන්නා නිතර කතා කරනවා. පන්චාලිත් සමදරා මැණිකේට හරි හිතවත්. දික්කසාදයෙන් පස්සේ පංචාලි මේ විදිහට තමන්ගේ ඥාති සොයුරා එක්ක ගමන් යාම වරදක් නොවුනත් මැණිකේ ට දැනුනේ දැඩි දුකක්. සැමියාගේ හිතේ තමන්ට ගන්න බැරි ඒ ඉඩ පංචාලි ගන්නවා කියන වේදනාව ඇයට දැනුණා.

සවස ඈ එලියට බැස්සේ එහා ගමේ කෙනෙක්ගේ අවමගුලකට සහභාගී වෙන්නයි. දරුවන් පන්ති ඇරිලා ඇවිත් ගෙදර වැඩ කරනවා. ඈ ගෙදර ආවේ ටිකක් හවස් වෙලා. මහන්සිය නිසාම උඩු මහළට නැගුනේ ඇඟ සෝදා ගන්න. ලක්ෂ්මන්ගේ පුස්තකාලය දෙසින් ඇසුනේ හිනා හඬක් “ කෝ අයියා පුටුව තියන්න ..පුටුව තියන්න “ පංචාලි හිනා වෙමින් කිවුවා. සමදරා මැණිකේ නිකමට එබුනේ.

පංචාලි එල්ලලා තිබෙන පහන පත්තු කරලා. ඈ නැග සිටි පෞරාණික පුස්තකාල කාමරයේ කුඩා ඉනිමග ලක්ෂ්මන් අල්ලාගෙන හිටියා. කොට ගවුමක් ඇඳගෙන සිටි ඈ සහ ලක්ෂ්මන් ඉතා සතුටින් මුකුළු කරනවා මැණිකේ දැක්කා. සමදරා මැණිකේ උගුර පෑදුවේ තමන් සිටින බව හඟවන්න.

“ ආ..මැණිකේ පරක්කු වුනා නේද ?” අසමින් ලක්ෂ්මන් ඉස්සරහට දුවගෙන ආවා.

සමදරා මැණිකේ ඔවුන් දෙදෙනා නොසලකා කාමරයට ගියේ සුසුමක් හෙලාගෙන. එතනට වෙලා පංචාලි සහ ලක්ෂ්මන් සමග වචනයක් දෙකක් කතා කර සුහදව පිටව යාම සුදුසුම දේ වුනත් ඇයත් බෝධිසත්වයෙක් නෙවෙයි. ඈටත් හැගීම් තිබ්බා. එදා රාත්‍රියේ ලක්ෂ්මන් පොත් කියවල කාමරයට එද්දිත් සමදරා මැණිකේ නිදි නැහැ. ඒත් ඈ නිදි වගේ නිහඩව සිටියා. ඔහු ඈ ස්පර්ශ කරන්න කීප වරක්ම උත්සහ කරත් නැවත අත ගත්තා.

ඉතුරු සති දෙක ගෙවුනේ හරිම සන්සුන්ව වුනත් දෙන්න දෙමහල්ලෝ කිසිම කතාවක් කරේ නැහැ. අඩුම ගානේ එහෙම වෙන්න හේතුවක් වත් කිසිකෙනෙක් කාටවත් කිවුවේ නැහැ. ලක්ෂ්මන් නඩුකාර තුමාගේ කෝට් නියමිත විදිහට අපුල්ලලා මැදලා එල්ලලා තිබුණා. ඔහුගේ මේසෙට කෑම ඇරලා තිබ්බා. හැබැයි ඉස්සරහට ඇවිත් වතුර වීදුරුවක් දෙන මැණිකේ හිටියේ නැහැ.

මේ ගැන පුතා අහද්දී මැණිකේ කිවුවේ “ මට මේ කකුල් අමාරුව නිසා රෑට නින්ද යන්නේ නැහැ. ඒ නිසා උදේම නැගිටින්න බැරි වෙනාවා “ කියලයි.

සති දෙකකට පස්සේ බදාදා මැණිකේ පාලුවෙන් , දුකෙන් , අපේක්ෂා භංගත්වයෙන් නිදන යහනට වෙලා කල්පනා කරා. සැබවින්ම සැමියා තමාට වඩා තරුණයි. ඔහු ආස නැතිද ඔහුට කැපෙන යොවුන් කෙනෙක් එක්ක කතා කරන්න? ආදරේ කරන්න? විහිළුවක් කරගන්න ?

සැමියා වැරදී නැහැ කියල ඇයට හිතුනා. ඒ වුනත් හිත පු..පුරු ගහල යනවා වගේ. හදිස්සියේ සැමියා පන්චාලිට ආදරේ කරොත් ? තමන්ට කරන්න දෙයක් නැති බවත් තමා අසරණ බවත් ඈට සිතුනා. ලෝකේ ඉස්සරහ බලවත් සමදරා මැණිකේ මේ ගැටලුවේදී අන්ත අසරණයෙක් වුණා.

කාමරේ දෙසට අඩි සද්දයක් ඇහුනු නිසා ඈ ඔලුව ඉස්සුවේ නොසිතායි. කවදාවත් නැතුව ලක්ෂ්මන් වේලාසනින් ගෙදර ඇවිත්. ඈ අහක බලාගෙන හිටියා.

“ මැණිකේ…. මැණිකේ “ ඔහුගේ හඬ ලයාන්විතයි. ඈ හිස ඔසවලා බැලුවා.

“ පංචාලි නංගි අද ජොබ් එකෙන් අයින් වුනා. ආයේ මා එක්ක යන්න එන්නේ නැහැ “ ඔහු කීවේ සතුටින්. ඈ සතුටු වේවි කියල ඔහු හිතුවා.

“ අපරාදේ ..හොඳ ජොබ් එක “ සමදාරා කීවේ වැරදි කා.ර සිතුවිල්ලෙන්.

“ නැහැ මැණිකේ නංගිට රට යන්න වීසා එක ඇවිත්. එයා සති කීපෙකින් යාවි “ ඔහු ඈ ලඟින් වාඩි වුණා.

“ මැණිකේ මම සදාකාලිකවම ආදරේ කරේ මැණිකේට. කරන්නෙත් මැණිකෙට. මට දරුවෝ තුන් දෙනෙක් , ගෙයක් දොරක්, කොටින්ම කීවොත් මට මගේ ජීවිතේම දුන්නේ මැණිකේ. මම මේ තරම් දුරක් ගියේ මැණිකේගේ පිළිවෙල..මැණිකේගේ දක්ෂකම් නිසා ..මම කවදාවත් මැණිකේට ද්‍රෝ..හී කමක් කරන්නේ නැහැ . අපේ වයස පරතරේ නිසා නිස්කාරනේ මැණිකේට දුක හිතෙනවා ඇති. ඒ වුනත් මා ගැන විශ්වාසයි නම් හිත රිදෝගන්න එපා. මට මැණිකේ ගේ ඇහේ කඳුලක් දකින එක තරම් වෙන මුකුත්ම අමාරු නැහැ “ ඔහු කීවේ සන්සුන්ව.

ඈ ඔහුගේ පපුව මතින් හිස තබා ගත්තා. සිහින් ඉකියක් ලෙස මෙතෙක් දවසක් වින්ද වේදනාව පිට වුනා. ඇගේ සාරි හැට්ටයේ කටු ගැලවෙනවා සහ කාලෙකින් තමාගේ හිත නිදහස් වෙනවා ඈට දැනුණා.