බැමිනිතියා සාගතයේ  දී  පවා  ජය  ශ්‍රී  මහා  බෝධියට   පැන්  සැපයූ     උපුල් මහා වෙහෙරේ වළගම්බා රජ සමයට දිවයන නොසිඳෙන ජල උල්පත.......

වළගම්බා රජුගේ රාජ්‍ය සමයේදී මින් පෙර දිවයිනේ කිසි කලෙකත් නොපැවති ආකාරයෙහි මහා සාගතයක් වසර 12ක පමණ කාලයක් පැවති බව ඉපැරණි වංශකතා සහ අටුවා ග්‍රන්ථවල සඳහන් වේ. මෙම මහා සාගතය “බැමිණිතියා සාය” ලෙස  වංශකතා සාහිත්‍යයෙහි සඳහන් කොට ඇත. බැමිණිතියා සාය යනු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය තුළ ප්‍රථම වරට ඇති වූ මහා සාගත හා වසංගත තත්ත්වයකි. මෙම මහා සාගතය පැවතුණ කාලයේ පවා විජ ශ්‍රී ජය සිරිමා හාමුදුරුවන්ට පැන් පිදීමට පවා  පැන් රැගෙන ගිය ඉපැරණි වූ ද ප්‍රණීත ජල උල්පතයි මේ.අදට පවා  ප්‍රණීත පැන් ලැබෙනා ලැබෙනා උපුල්  මහ වෙහෙරේ නෙසිඳෙන ජල උල්පත....

මෙතෙක් දිවයිනේ හමුවූ ඉපැරණි නා ගස් ලක්ෂයකට අධික විශාල වනයක් මැද මෙම ස්ථානය පිහිටීම ද විශේෂත්වයකි. 

පැරැන්නන්ගේ ජනප්‍රවාද වලට අනුවනම් සීගිරි කාශ්‍යප රජුගේ දියණියන් දෙදෙනා බුදු සසුනට එක් වූ ස්ථානය සහ විහාර මහා දේවිය දස මහා යෝධයන්ට ආධ්‍යාත්මික ශක්තිය එක්කළ ස්ථානය මෙන්ම අක්කර දෙසීයකට පමණ වැඩි විහාර ආරාම සංකීර්ණ පිහිටි මෙතෙක් වනගතව තිබු පෞරාණික ඓතිහාසික සිද්ධස්ථානයකි උපුල් මහ වෙහෙර.

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් පලාගල ‍ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ උපුල් වෙහෙර ප්‍රදේශයේ කහල්ල රක්ෂිතයේ කදු බැවුමේ සිට කදු මුදුන දක්වා මෙම ඉපැරැණි ගොඩනැඟිලි සහ ගොඩනැගිලි සංඝාවාස වෙහෙර විහාර සෙල්ලිපි පිහිටා තිබේ.

උපුල් වෙහෙර රජමහා විහාරාධිපති පලාගල ශාසනාරක්ෂක බලමණ්ඩලයේ මහා ලේඛකාධිකාරී රාජකීය පණ්ඩිත දාගම ධම්මාලංකාර ස්වාමීන් වහන්සේ අපගේ මේ පුන්‍ය චාරිකාවට මහත් ආලෝකයක් මෙන්ම එම සිද්ධස්ථාන සුවසේ වන්දනා කිරීමට, නැරඹීම උපකාර විය.උන්වන්සේ මේ අවස්ථාවේ ගෞරවයෙන් සිහිකරමු.

විහාරාධිපති දාගම ධම්මාලංකාර ස්වාමීන් වහන්සේ සමග උපුල් වෙහෙර රජමහා විහාරස්ථානයේ සිට කිලෝමීටර එකහමාරක් පමණ කහල්ල රක්ෂිත කඳු මුදුනේ පිහිටා ඇති ඉපැරණි වෙහෙර වහන්සේ සොයා ගියහ. එම සෑ රජාණන් පුදන්නට නොසිඳෙන උල්පතින් පිවිතුරු පැන් අප රැගෙන ගියෙමු.

එමෙන්ම මෙහි පුරාවිද්‍යා භූමියේ දුටුගැමුණු රජතුමන්ගේ දසමහයෝධයන් හට විහාර මහා දේවිය විසින් ආධ්‍යාත්මික ගුණ වගාව ප්‍රගුණ කිරීම සඳහා මෙන්ම මහා සංඝරත්නයේ ආශිර්වාදය ලබා දීම මෙම ස්ථානයේ සිදුවී ඇතිබව ජනප්‍රවාදයේ අප්‍රකට කරුණකි.

මෙම භුමියේ නොසිදෙන ජල උල්පතක් එමෙන්ම එහි ශේෂත්වය වන්නේ බැමිනිටිසාය කාලයේ ජය ශ්‍රි මහා බෝධින් වහන්සේ නෑවීම සඳහා මෙම ස්ථානයෙන් ජලය රැගෙන ගිය බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් ඇතැයි දාගම ධම්මාලංකාර නාහිමියෝ පවසති. 

එමෙන්ම මෙම ස්ථානයේ පිහිටි සෙල්ලිපියක සඳහන්ව ඇත්තේ වලගම්බා රජු සමයේ ඇමතිවරයෙකු විසින් මෙම ස්ථානය ප්‍රතිසංස්කරණය කොට අවට වැව් සාදා ජනතාවට ලබාදී එම වැව් වලින් ලැබෙන ආදායම මෙහි පිහිටි රජ මහා විහාරස්ථානයට ගෙවිය යුතු බව සඳහන්ව ඇති බවද දාගම ධම්මාලංකාර හිමියෝ පවසති.

මෙතෙක් දිවයිනේ හමුවූ ඉපැරණි නා ගස් ලක්ෂයකට අධික විශාල වනයක් මැද මෙම ස්ථානය පිහිටීම ද විශේෂත්වයකි. එමෙන්ම මෙම වනය මැද ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් වෙනුවෙන් පුද පූජා පැවැත්වූ ස්ථාන රැසක් ද පවතී .තවමත් එහි විවිධ හාස්කම් පවතින බව ප්‍රදේශවාසීහු කියති. 

මෙම ස්ථානය දෙස් විදෙස් ඕනෑම අයෙකුට දැක බලා ගැනීමට මෙන්ම ආධ්‍යාත්මික සුවය ලබාගැනීම සඳහා ද ඉවහල් වනු ඇතයි අපගේ හැඟිම.

“මේ භූමියේ පුරාවට විශාල ගොඩනැඟිලි සංඝාවාස දහයක් පහළොවක් පමණ අතර නටබුන් පවතිනවා. මේ ස්ථානය සඳහන් වෙන්නේ විහාර මහා දේවිය දසමහා යෝධයන් සහ එළාර පැරද්ද වීම සඳහා යුද වැදීමට පැමිණිමහා සේනාවට ආධ්‍යාත්මික ශක්තිය ලබා දුන්නේ මේ ස්ථානය කියලා තමයි ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වෙන්නේ”.

” ඒ වගේම තමයි මේ ස්ථානයේ රහතන් වහන්සේලා විශාල වශයෙන් වැඩ සිටි බවටත් සඳහන් වෙනවා ඉහල පහල චෛත්‍යය දෙකක් පවතිනවා. ඒ වගේම කිලෝමීටර එකහමාරක් කන්ද උඩට නැග්ගහම ඒ උඩ විශාල චෛත්‍යයක් තිනවා . සීගිරි කාශ්‍යප රජතුමාගේ දියණියන් දෙදෙනා වෙනුවෙන් ඉදිකළ බවත් ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වෙනවා. 

උත්පලා සහ බෝධි යන තෙරණියන් දෙදෙනා වෙනුවෙන් මෙම සෑය ඉදි කළ බවත් තමයි කියැවෙන්නේ. ඒ වගේම තමයි මේ අවට තියෙන නටබුන් කොච්චරක්ද කියලා හොයාගන්න බැහැ වන වැදිලා තියෙන්නේ

ඒ විතරක් නෙවෙයි මෙහි විශේෂත්වය වෙන්නේ වර්ෂාව නැති ඕනෑම කාලයක මෙම වෙහෙර පිහිටි ස්ථානයට ගිහිල්ලා පුදපූජා පවත්වලා වැස්ස වහින්න කියලා කන්නලව් කළහම අපිට එතනින් එන්න බැහැ වර්ෂාව ලැබෙනවා. 

ඒක ඉතාම හාස්කම් තියෙන සිද්ධියක් මේ කහල්ල කන්දට නගින බොහෝ දෙනා මෙහි තියෙන නුගයේ පඬුරු ගැට ගහලා තමයි යන්නේ ඒ ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන්ගේ නා වනයට ඇතුළු වෙනවා කියලා එනිසා මෙහි ඓතිහාසික තොරතුරු රැසක් පවතිනවා .හැබැයි මේ ඔක්කොම ඓතිහාසික නටබුන් පොළොව යට වුණා සේ තවමත් යට වෙලා තියෙන්නේ.”

“බොහෝ දෙනෙක් සීගිරි කාශ්‍යප රජතුමා ගැන කතා කලාට රජතුමාගේ දියණියන් දෙදෙනා තෙරණියන් බවට පත් වෙලා මාර්ගඵල ලබාගත් ස්ථාන පිළිබඳව දන්නේ නැහැ. දිවයිනේ සුවිශේෂී වූ ස්ථානයක් කියලයි අපි මේ ස්ථානය හිතන්නේ මොකද මෙම ස්ථානයේ තිබෙන ජල උල්පත් තවමත් ඒ ආකාරයෙන් ම පවතිනවා. විශාල ගල් කණු සෙල්ලිපි කිසිම කෙනෙක් නිසියාකාර ගවේශනයක් සිද්ධ කරලා නැහැ. ගමේ මිනිස්සු මේක ආරක්ෂා කරගෙන හිටියා තවදුරටත් අපි රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ මේ ස්ථානය ගවේෂණය කරලා සොයාබැලීමක් සිද්ධ කරන්න කියලා. 

ඒ වගේම රට වටේ ඉන්න අපේ බෞද්ධ අබෞද්ධ ලක්වාසී සියලු දෙනාටම ආරාධනා කරනවා දිවයිනේ විශාලතම නාඋයන ඒවගේම විශාප චෛත්‍යරාජයානන් වහන්සේලා එවගේම විහාර මහා දේවිය රහතුන් වහන්සේලා උදෙසා කළ පුද පූජා කළ ස්ථාන දසමහා යෝධයන්ට ආධ්‍යාත්මික  ශක්තිය ලබාදුන් ස්ථානය දැක බලාගන්න එන්න කියලා.”