Абарҭ ажәақәа ишықәсқәа зегьы иргәылганы иааигоит, Аҧсны зҽаҵсазтәыз азыҟаҵаҩ, аспорт азҟаза жәларбжьаратәи акласс напылашьашәалатәи аиқәԥара FSF аверсиала, Аҟәа ақалақьтә Еизара адепутат, хҩык ахәыҷқәа раб, карате-кекусинкаи Афедерациа апрезидент Витали Ҷыҭанаа.
Данмаҷыз аахыс аспорт бзиа ибон, иҧсҭазаарагьы иара иазикит. Аҧсны аҵеи Аҧсадгьыл ашәарҭара ианҭагыла 19 шықәса ракәын ихыҵуаз, иааирԥшыз ахамеигӡаразы ианашьоуп «Агәымшәаразы» амедал.
- Избан кекусинкаи? Ишдыру еиҧш, уи аспорт хкы астиль Аҧсны иалаҵәаӡам.
- Усҟан 16 шықәса схыҵуан. Раҧхьатәи сшьаҿа еихызгеит сҩызцәа, сгәылацәа рыбзоурала. Азыҟаҵаҩ ицхырааҩ ҳгәыла иакәын, убри сихьҧшны снеит. Уи аспорт хкы џьбароуп, убри азы акәхап изысгәаҧхазгьы. Усҟантәи аамҭазгьы кекусинкаи астиль даара иалаҵәамызт Аҧсны. Ԥшьҩык азыҟаҵаҩцәа ракәын иҟаз ҧшь-қалақьк рҟны. Даргьы қырҭқәан. Ҳәарада, Аҧсны ахьӡ аҭыгара иашьҭамызт, аицлабрақәа раан Аҧсны ахьӡ џьаргьы ирҳәомызт.
- Еиҿурҧшыр ҟалома усҟантәи азыҟаҵарақәеи уажәтәии? Иҟоума аиҭакрақәа?
- Ҳәарада, иузеидкылом. Усҟан аҽазыҟаҵара анхыркәшахоз аамҭазы, уанҳахәаҧшлак иуҳәар алшон аҽыкәабарҭа алҩа ҩнарчны иахьыҟоу аҟынтәи ҳдәылҵит ҳәа. Убри аҟара аҧхӡы ҳаганы, уаҩы дызҳҿамҧшуа ҳаҟан. Ҳалаҽхәон ашәытара, еиҳа ааха зычҳаз, еиҳа ихараны икаҳаз… Иахьатәи аҿар, урҭқәа рылшом, ирзышьҭыхӡом уи аҩыза ахьанҭара. Дара рҭагылазаашьа сахәаҧшны, изласылшо ала рыӡрыжәра саҿуп.
- Зегь раасҭа иӷәӷәоу, иуадаҩу аҽазыҟаҵара…
- Аиашазы, аицлабрақәа раан аспортсмен аӷәӷәара иааирҧшуа зыхҟьо аҽазыҟаҵара ауп. Убри аҟнытә «ихагоу» аҽазыҟаҵара ҳәа исыҧхьаӡоит аспортсменцәа дара-дара еиҿагыланы аӡәы иҩыза данисуа, уи иахьыҟало аҭыҧқәа рахь. Аамҭала уи цоит 5 -минуҭк. Убри аамҭа иалагӡаны ааха зауа иааирҧшуеит ахачҳара, ахьаа ачҳара, ахаҵара, ахьаа амырбара... Уи иазнарҳауеит аӷәӷәара, амч, аӡрыжәра, аиааиразы агәазыҳәара, ишьақәнаргылоит аҟазшьа.
- Ари аспорт хкы кекусинкаи астиль еиҳа бзиа иззыжәбои?
- Акимоно ашкәакәа уи иаҳәоит ацқьара. Бзиа излазбо, излалскаауа рацәоуп. Ауаҩы дшыхәҷу карате-кекусинкаи ихы аназиклак, уи дааӡоит, иланаҵоит аҟазшьа бзиақәа рацәаны. Ари акультура аҧсуара излеиҧшугьы рацәоуп. Карате-кекусинкаи ашьаҭаркҩы Масутацу Оиамои иапониаа дреиуоуп. Уи асамураиаа аибашьцәа реисшьа аҟынтәи иигаз рацәоуп. Иара ҳаҧсшәаҳәашьагьы асамураиаа рыҧсшәаҳәашьа ауп. Бзиа иззызбо лымкаала акы сзалхуам. Уи сгәаҧхоит ауаҩы дахьааӡо дыӷәӷәаны ҟазшьалагьы, гәабзиаралагьы, шьҭахьҟа ихьамҵуа хаҵаны, акрычҳара змоу уаҩны.
- Иҟазма убри аҩыза ашәымҭа, шәнапы злаку аибашьратә ҟазара шәгәы анахшәоз?
- Иҟалақәахьеит, аха уи зыхҟьоз иара аспорт акәым, афинанстә уадаҩрақәа роуп. Ахәыҷқәа азыҟаҵаны, аџьабаа ду баны, атурнирқәа рахь ацаразы амҩа ҳанаақәгылалак аамҭазы, исаҳауан сгәы аҵәымӷ еиҧш иалазҵоз ажәақәа: «аҧара ыҟаӡам, шәаҳзышьҭӡом». Убас еиҧш аҭагылазаашьақәа раан, азныказы сгәы каҳауан, аха ахаан шьҭахьҟа схьаҵуамызт. Егьараан ҳаиҳабыра ргәы ҧысҵәахьан, аха аҧара ҳауртә еиҧш иҟасҵон. Ҳахьцозгьы, есымша Аҧсны ахьӡ ҭыганы ҳаауан.
- Апандемиа шҧашәҧырхагахеи шәҽазыҟаҵарақәа рҿы?
- Уи азҵаара иахьа хәра ӷәӷәаны исымоу акы ауп. Еилкаауп, ари ҳара ҳамацара ҳакәым изкьысыз, аха иахьанӡа аҽазыҟаҵара алшара ахьҳамам даара сгәы снархьуеит.
Аспорт знапы алаку есымша ихы аус адиулароуп. Аҭоурых аҟны иаанхаз март мза инаркны маи мзанӡа сыспортсменцәа аҩны итәан. Нас ҳҽазыҟарақәа ҳаиҭарылагеит, аха ҩымзтәи рыҧсшьара иаразнак ирныҧшит, избеит ахәыҷқәа шаҟа рҽырҧсахыз. Нас еиҭах акарантин, еиҭах… Убас – иахьа уажәраанӡа.
Карате-кекусинкаи ахәҷы даӡрыжәуеит. Анацәа рҟынтә исаҳауеит, «ахәҷы аспорт ахь ишьаҿа еихигаанӡа лассы-лассы дычмазаҩхон, аха уажәшьҭа игәабзиара аҽаҧсахит, еиӷьхеит», - ҳәа. Ахәыҷқәа рҽазыҟарҵоит ршьапқәа хтны, убри аҟнытә ирҭахуп ауада ҧха.
Октиабр мзазы еиҭа акарантин анҳаларҳәа инаркны иахьа уажәраанӡа ахәыҷқәа адәахьы иазыҟасҵоит, аха уи баша баҩрҵәыроуп. Ус, ахәыҷқәа ргәы ахшәаны иаанрыжьуа иалагеит, аныҟәара иаҟәыҵит, аинтерес рцәыӡит. Уи даара сгәы снархьуеит.
Агәра згоит иаарласны азин ҳауеит ҳәа азалқәа раартра. Аҧсны Ахада А. Бжьаниа сиқәгәыӷуеит, избанзар ииашам аспортсменцәа рырӡра.
- Шәара шәыда иҟоума азыҟаҵаҩцәа ари аспорт хкы аҟны?
- Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь сара сыда аӡәгьы дыҟамызт. Аха арҭ ашықәсқәа рыҩнуҵҟа исааӡаз маҷым. Урҭ рҟынтәи ирацәаҩуп азыҟаҵаҩ изанааҭ алзхыз. Урҭ ирааӡеит абиҧара бзиа.
Аиҿцәажәара анылҵеит
Е. Ҵышәба