АҞӘА, хәажәкыра 23 – Sputnik. Аԥсны Алхратә комиссиа хада алхрақәа ирызку раԥхьатәи аофициалтә еихшьалақәа ҟанаҵеит. Урҭ инарықәыршәаны, аиааира игоит 56% абжьы зауз Аслан Бжьаниа ҳәа Жәларбжьаратәи апресс-центр аҟынтә адырра ҟаҵеит АКХ ахантәаҩы Ҭамаз Гогьиа.
Ашәахьа ашьыжь азы иҟоу адыррақәа рыла, абжьқәа абас еиԥш еихшахеит:
• Аслан Бжьаниа - 56,5%
• Адгәыр Арӡынба - 35,42%
• Леонид Ӡаԥшьба - 2,22%
Аԥсны ахада иалхрақәа хыркәшахеит иацы асааҭ 20:00 рзы. Ауаа рааирала алхрақәа шышьақәгылаз атәы еилкаахеит иацы 18:00 сааҭ рзы иҟаз ахыԥхьаӡарала – 58% алхыҩцәа рыбжьы рҿтихьан абри аамҭазы.
Алхрақәа иофициалтәым реихшьала ҟанаҵеит иаха Аслан Бжьаниа иштаб. Урҭ рыла, Бжьаниа аиааира игоит ҳәа алҵуан 58% раҟара абжьқәа иманы. Абри заатәи аихшьала дақәшаҳаҭхеит Адгәыр Арӡынба, иара хаҭала иконкурент ииааира идиныҳәалеит иштаб аҟны днеины.
Аԥсны иҿыцӡоу аҭоурых аҟны имҩаԥысыз ахада иалхрақәа абыжьбатәиқәоуп. Аҳәынҭқарра ахадарахьы иқәгылан хҩык акандидатцәа – аоппозициатә блок аԥхьагыла Аслан Бжьаниа, апартиа "Акзаара" аԥыза Леонид Ӡаԥшьба, аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба.
Азакәан инақәыршәаны, Аԥсны ахадас дҟалар илшоит милаҭла иаԥсыуоу атәылауаҩ, зхы иақәиҭны зхатәы бызшәа зҳәо, қәрала 35 шықәса иреиҵам, аха 65 шықәса иреиҳам. Аӡәы ҩынтә иреиҳаны еиқәырццакны атәыла ахадас аҟалара азин имам. Аԥсны ахада дицалырхуеит уи ихаҭыԥуаҩгьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 12 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Асааҭ 14:30 рызтәи адыррақәа рыла, Апарламент ахь алхрақәа ахьымҩаԥысуаз алхратә ҭыԥ хадақәа хԥа рҟны ауаа рааишьа иаҿырԥшны ишьақәгылеит ҳәа иԥхьаӡатәуп, абри атәы Sputnik акорреспондент илзеиҭеиҳәеит Алхратә комиссиа хада ахантәаҩы Ҭамаз Гогьиа.
"Абри аамҭазы алхратә ҭыԥ хадақәа хԥа рҟны абжьыҭара шьақәгылеит ҳәа уҳәар ҟалоит ауаа рааишьа инақәыршәаны", - ҳәа азгәеиҭеит Гогьиа.
Абжьыҭара хыркәшахоит асааҭ 20:00 рзы. Раԥхьатәи алҵшәақәа еилкаахоит алхратә ҭыԥқәа ркомиссиақәа АКХ ахь аԥкаанҵақәа аннаргалак ашьҭахь. Гогьиа иҳәеит заанаҵтәи алҵшәақәа иахьагьы рыӡбахә рҳәар шалшо.
"Асааҭ 20:00 рышьҭахь абжьыҭара аанаҳкылоит. Алхратә ҭыԥ хадақәа адыркуеит. Алхратә ҭыԥқәа ркомиссиақәа алҵшәақәа еихыршьалалоит. Убри ашьҭахь алхратә ҭыԥқәа ркомиссиақәа аиааира згаз данеилыркаалак ашьҭахь ҳаргьы заанаҵтәи алҵшәақәа рылаҳҳәоит. Урҭ анрылаҳҳәо анакәхаҵәҟьо сызшәаҳәом, ҵхыбжьон асааҭ аказы акәхаргьы ҟалоит", - иҳәеит Гогьиа.
Азакәан ишаҳәо ала, алхратә ҭыԥқәа ркомиссиақәа алҵшәақәа ҩымш ирҭагӡаны реихшьаларазы азин рымоуп. Заанаҵтәи алҵшәақәа анрыларҳәалак ашьҭахь, абжьыҭара шымҩаԥысыз азы ашшыԥхьыӡқәа ҟалар, АКХ ҽнак ахи аҵыхәеи рыла урҭ рыднакылоит.
"Аӡәгьы дмашшыр, аҵыхәтәантәи алҵшәақәа рылаҳәара аамҭа ҳцәагаӡом", - ҳәа иажәа иациҵеит АКХ ахантәаҩы.
Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада № 10 ала Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп Ҭамаз Леибеи Ҭемыр Беиеи; Оҭҳаратәи алхратә ҭыԥ хада №14 ала Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп Робесҭан Габлиеи Алмасхан Барцыци; Гәдоуҭатәи алхратә ҭыԥ хада №18 ала - Асҭамыр Ахбеи Алхас Ҳагбеи; Кындыӷтәи алхратә ҭыԥ хада №31 ала - Аидар Кәыҵниа, Гарри Кокаиа, Џьансыхә Адлеиба.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысуеит ԥхынгәы 12 рзы иҭацәыз амандатқәа ԥшьба рахь - атәыла ахадас иалырхыз Аслан Бжьаниа, аԥыза-министрс иҟарҵаз Александр Анқәаб, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрс иҟарҵаз Дмитри Дбар, Гагра араион ахадас иҟарҵаз Иури Хагәышь рҭыԥқәа рахь.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны АКХ аҟны ирҳәеит Апарламент ахь алхыҩцәа рааишьа шыҟоу
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Идыруп, иарбан милаҭзаалакгьы ахы злаӡырнаго иара амилаҭтә колорит, атрадициақәа, акультура рыла шакәу. Уи иаднаԥхьалоит анҭыҵтәи асасцәагьы, иара амилаҭ ахаҿрагьы шьақәнаргылоит. Ақалақь абрендқәа рыӡбахә ануҳәо, аԥхьа ухаҿы иааиуа уи архитектура ауп, иара убас асимволтә ҭыԥқәа – еиуеиԥшым абаҟақәа ахьгылоу, аԥсшьарҭатә ҭыԥқәа. Урҭ иаадырԥшуеит ажәлар рнысымҩа, ртрадициа, ркультура, иара убри аангьы ақалақьтә уаҩы исубкультурагьы шьақәдыргылоит.
Есыҽнытәи ауаҩы иԥсҭазаараҿы илаԥш иҵашәо, лассы-лассы дызҭаауа аҭыԥқәа илаԥшҳәаа шьақәзыргыло ракәны иҟоуп, иузгәамҭо асимволқәа рыҵоуп, урҭ, иуҭахы-иуҭахым, маӡала иулаҵәоит, ухәыцра шьақәнаргылоит. Ҳаамҭазы аҿар атрадициа рылааӡара, абызшәа ашьҭыхра азҵаарақәа рыӡбахә ануҳәо, аҿар иаарыкәыршан ирбо ақалақь ахаҿра дара рсубкультурагьы арҿиоит.
Иаҳҳәап, ақалақь уахьналсуа улаԥш иҵашәо аӡыргарақәа рбызшәеи раарԥшышьеи, есыҽны ауаҩы дызҭаауа адәқьанқәа рыхьӡқәа, иара убас еиуеиԥшым ақьафурҭақәеи аԥацхақәеи рхаҿреи рыхьӡқәеи. Жәаҳәарада, атәым милаҭқәа рҟынтәи иаарго ахьыӡқәа раасҭа аԥсуа хьыӡқәа иаҳа улаԥш рыдхалоит, аԥсуара рныԥшуеит, убриала асасцәагьы азҿлымҳара рнаҭоит. Аха иҳамҳәар ҳиашахом, аԥсуа дҩылақәа убас имаҷуп, ак анаҳбалакгьы "ари аҩыза ахаан иаҳмаҳац" ҳәа иџьашьо ҳнықәлоит, убри аан иара улаԥш зышьцылоу, иудыруа акәны иаҟазар анакәу.
Ари иаҿурԥшыр ауеит ҳаамҭа даҽа рыцҳаракгьы: жәаҩык ахьеилагыло аӡәы ԥсышәала дцәажәо даҳбар, "ҳаи, Анцәа иџьшьоуп" ҳәа дахьџьаҳшьо. Убри аҩыза арыцҳара еиҵаҳтәырц азы иааҳакәыршан иҟоу зегьы аԥсуа цәа рхызароуп.
Иахьазы ус иҟоу иреиуоуп ақалақь аҟәараҿы игылоу аԥацха "Нарҭаа", ақьафурҭа "Ӡызлан", ашәарыцагатә маҭәахәқәа ахьырҭиуа адәқьан "Ажәеиԥшьаа". Акыр иблахкыгоуп, аԥсуа цәалагьы иҩычоуп аԥацха "Аӡыхь".
Уи асасцәа ирбар рылшоит адәахьалагьы аҩнуҵҟагьы иқәыргылоу еиуеиԥшым амифологиатә персонажцәа. Уи аҽыуаҩ ала-шәарыцақәа зцу инаиркны еиуеиԥшым аԥстәқәеи аԥсаатәқәеи рхаҿсахьа, ахьча исахьа уҳәа.
Убас, Аҟәа ақалақь аҿы иргылоу жәлар рҳәамҭақәа ирылху аперсонажцәа рсахьақәа иреиуоуп, уажәшьҭа ақалақьуаагьы аԥсшьацәагьы бзиа ирбо хаҿсахьаны иҟалаз, маанала адау ииааиз аԥсуа лакә афырхаҵа Ҭаҷкәым искульптура. Иара убас Ӡызлан лфонтан. Ари аганахьала аусурақәа шцо убарҭоуп, аха иҵегь еиҳандаз ҳәа угәы азыҳәо иҟоуп.
Иаҳҳәап, Аԥсны злеицырдыруа аԥсуа нарҭтә епос афырхацәа брендк аҳасабала ақалақьтә субкультураҿы аҭыԥ ҷыда ааннакылар алшон. Зегьы ирдыруеит ақәранҵырақәа рансамбль "Нарҭаа" иарбан хьӡу иарҳаз Аԥсни уи анҭыҵи. "Нарҭаа" рыӡбахә анырҳәоз иаразнак Аԥсни аԥсуааи рхаҿсахьа уаԥхьа иаацәырҵуан. Уи Аԥсны аӡбахә ӡырызгоз брендк аҳасабала иҟан. Иахьа ус еиԥш ала узлаҽхәаша маҷуп.
Аԥацха "Нарҭаа" акәзар, иара ахьӡ ада аԥсуа нарҭҭә епос иатәу ҳәа акгьы убом (уаҟа ицәырҵыз Таҷкәыми иԥҳәыси рхаҿсахьа улаԥш аигәырӷьо ишыҟоугьы). Ари иаҿурԥшыр ҟалоит ҳашьцәа аҟабардақәа рҿы Нальчик ақалақь аҟны (Ҟабарда-Балкариатәи ареспублика) иҟоу Нарҭаа рынхарҭеиԥш абааш ҵәца асахьа змоу, иара афырхаҵа ихаҿалагьы иҩычоу ақьафурҭа "Сосруко".
Иазгәаҭатәуп асувенирқәа рганахьалагьы аԥсуа мифологиатә персонажцәа рсахьақәа рхархәара шазулатәу: уи ахәышҭаара ахылаԥшҩы Ҷап иоума, амышьҭа, алаԥш аҽацәыхьчаратә маҭәарқәа, Ӡызлан лыхҳәа, мамзаргьы дызныԥшыло асаркьа уҳәа. Гәында-ԥшӡа лхаҿсахьа акәзар, аԥшӡара аазырԥшуа символны иҟалар ауан есышықәсатәи аԥшӡацәа реиндаҭлараҿы.
Уажәы нап здыркыз ақалақь арԥшӡараҿгьы аԥсуа культура аазырԥшуа асахьақәа алагалахап ҳәа ҳгәыӷуеит. Убас "Алакә" ҳәа ахьӡ змоу ақалақь апарк аҟны аԥсуа лакәқәа рфырхацәа рбара ахәыҷқәеи адуцәеи акыр еигәырӷьарын: уи Анҷакәынҷа, Кәтаӷьцәахылԥа, адау, мамзаргьы аԥсуа лакәқәа иргәылоу аԥстәқәеи аԥсаатәқәеи – аӡыси, аҭсыси, асыси, абгахәыҷи аҵысӷреи уҳәа, иара убас дара ахьынхо рыҩны хәыҷы.
"Атәым рбаӷь ааины аҩнатә рбаӷь дәылнацон" ҳәа, изыҟаҳҵарызи ҳара ҳхатәы иӡыраҳгаша анҳамоу. Асасцәагьы ирбалар ирҭаху дара зышьцылахьоу акәӡам, ирзымдыруа, ирымбац ауп. Асас изы даҽа милаҭк акультура аҵара еснагь азҿлымҳара ацуп, убри аан уаргьы уҩны ушыҟоу, ушаԥшәымоу убо уҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҟазареи амилаҭтә доуҳаи, мамзаргьы аԥсуа кәашарақәа бызшәас излацәажәо