Sputnik, Сырма Ашәԥҳа.
— Аллиаҭин, шәара шәҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь еснагь шәылаԥш хоуп. Ҳара иаҳдыруеит Аԥсны аибашьра иалагаанӡа Ҭырқәтәылантәи зыԥсадгьыл ахь иааз аҿар ргәыԥ еиҳабыс дшамаз шәара шәаб иашьа. Убри аамҭа ҳазхьаԥшып маҷк.
— Аԥсны сара акырынтә саахьеит. Уажәы, Ҭырқәтәылантәи арахь нхара, усура иааз сҩызцәа рацәаҩуп, ршьапы ркит рыдгьыл аҿы. Хымԥада, саргьы сҩыџьа аҭыԥхацәеи сыԥшәмеи сыманы, мышкы зны Аԥсныҟа аара сазҿлымҳауп. Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра иалагаанӡа, саб иашьа Баҳаҭтин Ебжьноу, аҿара дрыцны Аԥсныҟа дааит. Ара акыр еимдеит, ирбаз-ираҳаз Ҭырқәтәылаҟа ианнеи еиҭарҳәеит. Даараӡа ргәы иахәеит. Саб иашьа Аԥсныҟа ҩаԥхьа аара игәы ишҭаз дыԥсгәышьеит. Саргьы уи игәҭакы ахьынамӡаз сгәы даара иснархьит. Аԥсныҟа раԥхьаӡа акәны сааит 2003 шықәса рзы. Уи нахыс сымҩа ылысхит. Аԥсадгьыл змоу ауаҩы, уи дуаҩы наӡоуп.
— Аԥснынтә ихырҵәаз шәабдуцәа ахьынхоз ҳәа ишәаҳахьеи? Насгьы ирацәаҩума шәыжәлантәқәа Ебжьноуаа Ҭырқәтәыла иҟоу?
— Аԥснынтә ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа ирхыргаз шәара ибзианы ижәдыруеит ҭоурыхла. Ебжьноуаа, Дариара зырҳәо ақыҭаҿы инхоит. Иара убас ҳажәлантәқәа ыҟоуп Каилар, Лыхны. Саргьы Лхаа рҭыԥ ҳәа иахьашьҭоу сынхоит. Хыԥхьаӡарала ҳрацәаҩӡам, ҳмаҷҩуп. Даара бзиа ҳаибабоит, пату еиқәаҳҵоит. Аижәлантәқәа ҳамацара ҳакәым, уа инхо аԥсуаа зегьы ҳаҭыр еиқәҵарыла ҳаизныҟәоит. Ҳара ҳажәлантәқәа Аԥсны, Гәдоуҭа араион инхоит ҳәа здыруеит, сцахьеит, избахьеит. Аибашьра аԥхьа, Аԥснынтә Рауф Ебжьноу Ҭырқәтәыла дҳазнеит. Аизара ду мҩаԥаҳгеит, ҳаицәажәеит, ҳаибадырит. Уи нахыс Аԥсны санаауаз еснагь ҳаибабон, аимадара ҳабжьан. Ааигәа иԥсҭазаара далҵгәышьеит, иахраҭ бзиахааит.
Сара сан Қапԥҳауп, санду Габниаԥҳауп. Сабду иан Аргәынԥҳауп, сан лан Уанаҿаԥҳауп, уи лангьы Гьечԥҳауп. Саб Незир ихьӡуп, сабду Ҳеџьмеҭ ихьӡуп, уи иаб Муса ихьӡын. Ҳаԥсыуаны абраанӡа ҳааит, аринахыс Анцәа абзиара ҟаиҵааит, ҳаԥсуара мыӡааит. Аԥсышәала сгәы иаҭахәу сҳәагәышьоит, аха иҵегьы еиӷьны издыруазара сҭахын. Сан, сара сшыхәыҷыз дыԥсит. Аха, зегь акоуп сара схәыҷы аахыс аԥсшәа саҳауан.
— Ишазгәашәҭаз еиԥш, ахатәы бызшәа адырра зегь реиҳа ихадароу акоуп ауаҩы иԥсҭазаараҿы. Абызшәа дырны арахь нхара ҳәа иаауа ирыԥгылоу ауадаҩрақәгьы еиҳа имаҷуп. Аҿар рыҩныҵҟа иҟоу ашәарҭа абри аганахь ала аӡбашьа мҩақәас ижәбои?
— Ҳара ҳаиҳабацәа аԥсышәала ицәажәон, уи ашьҭыбжь ҳхәыҷаахыс иҳаҳауан. Аха, ҳхәыҷқәа уажәы ақалақь дуқәа рахь иахьагаз абызшәа рцәыӡуа илагеит. Рыԥсадгьыл иазку ажәабжьқәа акыр ирызҿлымҳауп, уи азы аҭагылазаашьа бзиа рымоуп. Изылшо даауеит, иаанхазгьы аинтернет ахархәарала ирдыруа рацәоуп. Аха, аԥсшәа узымдыркәа аилибакаарагьы хымԥада иуадаҩуп. Убри азы, Ҭырқәтәыла иҟоу ахәыҷқәа аԥсшәа дзырҵо Аԥснынтә арҵаҩцәа ҳазлеир гәахәас иҟаҳҵоит. Уи, анаҩс иалнаршо акыр ирацәахоит, рыԥсадгьыл еиҳагьы иазхьанарԥшуеит ҳәа сазхәыцуеит.
— Егьырҭ ашықәсқәа ирҿырԥшны ҳахәаԥшуазар, ҳаимадара еиҳа аҽарӷәӷәеит ҳҳәарц ҳалшоит. Шәара ишԥажәбо уи аҭагылазаашьа?
— Аҭагылазаашьа уаҩы деигәырӷьаратәы иҟоуп аиашазы. Ишәымдыруеи, закәтә аамҭақәаз иҟаз, аиҭанаиааирақәа зынӡа ианыҟамлоз. Ак зылшо, арахь даар бзиоуп. Иус ҟалап, инхара ҟалап, Аԥсны ацхыраара аиҭап. Ҳара ҳмаҷуп, ҳаԥсадгьыл аҿы ҳрацәаҩхароуп, ҳаҿиароуп. Уаҳа ԥсыхәа ҳамаӡам. Акрыура ҳагуп маҷк, ҳмаашьароуп. Ҳажәеи ҳуси еицынаҳагӡароуп, усҟан ибзиоу мҩакахь ҳкылнагоит. Саргьы Анцәа иҳәар саауеит, исылшоу ак ҟасҵап. Аԥсадгьыл амч ӷәӷәоуп, иуылымшашагь улнаршоит. Ҭырқәтәыла сара схатә ус сымоуп, аха Аԥсныҟа аара даара гәыла исҭахуп. Адаԥазар аиҳабыра салан, аус зуан. Уажәы уа сус нҵәеит. Сыԥшәмеи сареи аԥсуа хәқәа рыҟаҵара бзиа иаҳбоит, Адаԥазара акрыфарҭа аартны иҳаман. Сара схәыҷқәа Аԥсныҟа иаарц сҭахәуп, аԥсшәа рҵарц сҭахуп, уи сгәазыҳәарақәа иреиуоуп.
Аԥсадгьыл ахьчараз иҭахаз, уи зџьабаа аду зегьы рҿаԥхьа схырхәоит. Сгәы даара иснархьуеит Аԥсны иҟоу амҩатә машәырқәа, уи ӡбашьак аҭатәуп. Ԥсуаҵасла акәзаргьы еизаны, ари аус аҵыхәа ԥырҵәароуп.
Ҭырқәтәыла ҳаҳәшьак ачараҿы иахьхысуаз ахы лаахан дҭахеит. Ашьҭахь, аиҳабацәа еизан, ачарақәа рҿы ахысра ааныркылеит. Азакәан иазынамыгӡаз, аԥсуаа ражәа иалнаршеит.
Аԥсны уаҳа аибашьра ҟамлааит, аҿар ҭамхааит, аизыӡырҩра зегьы ирыцзааит. Ҳара ҳажәлар ӷәӷәоуп, ҳмилаҭ наӡоуп. Еиӷьу иҟоузеи ухатә ҳәынҭқарра уманы, ухатәы бызшәала аҷҷаҳәа уцәажәо уаныҟо?! Аԥсуа ибжьы иԥсадгьыл иагымхааит!
— Иҭабуп Аллиаҭин ҳаиҿцәажәаразы. Аихьӡарақәа шәусқәа зегьы рҿы!