"Амза 28 инаркны аԥсаӡ хадаҟны иаартуп аҵаақәшьқьырырҭа. Уи хәыда-ԥсадоуп. Агәаҳәара змоу зегьы иаҭаар ауеит ари аҭыԥ. Иара ҵыԥхтәи аасҭа еиҳауп, ахаҭабзиара атәы уахь иаҭаауа иаҳа ирҳәартә иҟоуп. Аҵаақәшьқьырырҭа анаартха асааҭ инаркны уи иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, ахәылбыҽха иаҳагьы ирацәахоит. Еиҳарак иқәчаразырц зҭаху ахәыҷқәа роуп, урҭ даара ргәы иахәоит, уахьрыхәаԥшуагьы угәы еизҳауеит. Ачымазара иахҟьаны иҟоуп аԥҟарақәа, иаҭаауа зегьы урҭ ирықәныҟәароуп. Зегьы инеиԥынкыланы ирымазароуп асабрадақәа, хәыҷи дуи ршоура гәаҳҭоит. Зныкала аҵаақәшьқьырырҭахь 25-ҩык еиҳаны инаҳашьҭуам", - ҳәа еиҭалҳәеит Кәыҵниаԥҳа.
Аҵаақәшьқьырырҭа аус аулоит жәамш, ашьыжь асааҭ 11 инаркны 21 сааҭ рҟынӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Кәыҵниаԥҳа Аҟәа ашықәсҿыцазтәи апрограммазы: аныҳәатә гәалаҟазаара аԥаҳҵар ҳҭахуп
"Миха Лакрба иҩымҭақәа, иновеллақәа сыԥсҭазаараҿы мҩақәҵагак исзаҩызоуп. Иара нагарҭа амаӡамкәа ҳҵас, ҳқьабзқәа ааирԥшуеит. Саргьы сыԥсҭазаараҿгьы абас сыҟандаз, абри еиԥш схы мҩаԥызгандаз ҳәа сгәы ианаанаго ыҟоуп. Миха Лакрба ихьӡ аҿар ираҳахьеит, аха шамахамзар, урҭ ашәҟәыԥхьара рҭахым, иҟалаз асоциалтә ҳақәа ирхырҟьаны. Иара иновеллақәа ашколтә программаҿы иҟоуп, убасҟан ауп ухы-угәаҿы ианаанхо, анаҩс уаныҩеидаслак, еиҭа саԥхьандаз ҳәа агәазыҳәара узцәырыргоит. Атеатр аҿгьы зны-зынла ҳанааидтәалалак, иаҳгәалашәоит урҭ ановеллақәа. Убасҟантәи аамҭаз иара ифырхаҵа абас иҟаиҵеит, аха иахьазы уи ус ауама ҳәа еилҳаргоит. Ановеллақәа рыла иҭыху афильм кьаҿқәагьы акырӡа ибзиоуп, урҭ зегьы аинтернет аҿы иузыԥшаауам, аха иҟоу иахәаԥшхьоу рҟынтә исаҳахьеит ишыргәаԥхаз ала", - ҳәа еиҭеиҳәеит Камкиа.
"Ақыҭаҿы уажәазы 14-ҩык инарзынаԥшуа ачымазцәа ыҟоуп. Зегьы аҿкы рыхьны иҟоуп ҳәа ишьақәыргыланы иҟам, аха асимптоматикала иароуп уҳәар алшоит. Ахәшәқәагьы аиура цәгьахеит. Рыхәқәагьы еиҳахеит. Абри ачымазара ҟалеижьҭеи ахәшә 10 мааҭк иаԥсазҭгьы, 30 рҟынӡа инеит. Ажәлар рзы даара иуадаҩу аҭагылазаашьа шьақәгылеит. Ачымазаҩцәа рҟны мнеишьа сымаӡам, аҩны аҟара бжьазаргьы снеироуп, иага ихаразаргьы ус. Мышкы иалагӡаны 9-ҩык ауаа акапельница рзықәсыргылоит. Урҭ шьҭа мчыбжьык ҵуеит ирзыҟасҵоижьҭеи, дара алгар, нас еиҭа иззыҟаҵатәу ҟалоит. Река ақыҭа адагьы, Бедиа, Патрахәыҵа, уҳәа еиҭа ақыҭа ссақәа рҿгьы ачымазаҩцәа сымоуп. Ачымазара шысхызгахьоугьы, сҽацәысахьчоит, ҳәарада. Иаҭаху зегьы ҟасҵоит, сықәра злаҟоу ала еиҭа исыхьыргьы ауеит, еиҭа ачымазара ӷәӷәақәа схызгахьеит, абарҭ зегьы снарҿыԥшны зынӡа сзашьҭоузеи ҳәа схы сзыҟаҵом. Иара иааиуа зегьы ишахәҭоу иааиуеит. Ҳара ҳашшәо еиԥш даргьы шәоит", - ҳәа еиҭалҳәеит афельдшер.
Ламара Ҳашԥҳа-Қәычбериа илҳәеит ажьырныҳәамза мацара иалагӡаны 226-ҩык ауааԥсыра шлыдылкылахьо, урҭ рыбжаҩык атәым қыҭақәа рҟнытә иаауеит.
"Иҟоуп аҭагылазаашьақәа схала иаҭаху анрасҳәо, избанзар зегьы ақалақь аҟынӡа изцаӡом", - ҳәа азгәалҭеит афельдшер.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аӡынтәи ахьҭақәа амаамынқәа рпитомник аҿы рҽазырхианы иҟан ҳәа лҳәеит Sputnik Аԥсны аинтервиу азҭаз апитомник аҭҵаарадырра-приматологиатә музеи аиҳабы Альдона Салаҟаиаԥҳа.
"Амаамынқәа ахьыҩнаку аҩнқәа аӡынразы иԥхоуп. Аӡынраамҭазы иара убасгьы рыфатә ԥханы ираҳҭоит. Рыҭрақәа еснагь ицқьоуп. Ахылаԥшра бзиа рымоуп", - лҳәеит лара.
Амузеи аиҳабы илҳәеит амаамынқәа реиҳарак ахьҭа ахгара шырцәыцәгьоу.
"Ахәыҷқәа реиԥш ахьҭа иакуеит, ахьҭа рылалоит. Алашара андырцәалак аҩнхәыҷқәа рҿы иаразнакы ихьҭахоит", - лҳәоит Салаҟаиаԥҳа.
Апитомник аҿы 600 инарзынаԥшуа маамын нхоит. Иҟоуп хәызмоу ахкқәагьы– акапуцин, лапундер, иапониатәи амакакақәа уҳәа егьырҭгьы. Ахьҭа аҽанарӷәӷәо дара еиҳа иахьыԥхо аҩбатәии ахԥатәии аихагылақәа рахь ииаргоит.
Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу Аботаникатә баҳча адиректор Едуард Гәбаз еиҭеиҳәеит есышықәса аԥхарра бзиа избо аҵиаақәа иҷыдоу аш ала ишҭарыҳәҳәо.
"Еиҳа аԥхарра зҭаху, аӡҭачы аҟынтәи аҵиаақәа арԥхарҭахь ииаагеит. Урҭ ԥшь-градуск аԥхарра еиҵахар, иԥсуеит. Убри азы аӡын аамҭа зегьы ҳәа иҳәоит адиректор.
"Асы аҵламахәқәа хнамыжәжәарц азы иуашәшәыроу ҿаҳҳәоит, аҵыргәақәа раҳҭоит", - иҳәоит Гәбаз.
Есышықәса Аботаникатә баҳчаҿы иҭарыҳәҳәоит 50 ҵиаа. Уи адагьы ачықьқәа хдырҟәыдаауеит, агәаӷь илҵуа арԥхарҭахь инаргоит.
Амаамынқәа рпитомник 1927 шықәса рзы иаартын Николаи Семашко зхадараҿы дыҟаз аҵарауаа раԥшьгарала. Аԥхьатәи аԥышәатә усурақәа мҩаԥган 1920-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы.
Аҟәатәи аботаникатә баҳча — адунеи аҿы реиҳа зықәра дуу аботаникатә баҳчақәа иреиуоуп. Ахы ыҵнахуеит XIX ашәышықәсазы.
Ара иуԥылоит еснагь ииаҵәоу, зыбӷьы камԥсо аекзотикатә ҵлақәа, ачықьқәа, аҵиаақәа, ашәҭқәа. Абаҳча абазала 1994 шықәса раахыс аус ауеит Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу аботаника Аинститут. Аботаникатә баҳча аҵакыра хә-гектарк инаӡоит, ара иуԥылоит хнызқь рҟынӡа ҵиаахкы.