20.02.2020 15:19 2171
20.02.2020 12:34 2037
19.02.2020 17:55 2046
19.02.2020 17:17 2013
19.02.2020 13:47 2001
18.02.2020 17:40 2019
18.02.2020 17:24 2015
18.02.2020 14:08 2017
17.02.2020 17:50 2041
17.02.2020 15:12 2077
17.02.2020 15:00 2001
17.02.2020 12:40 1987
17.02.2020 12:13 1993
12.02.2020 17:22 6303
12.02.2020 13:47 6266
12.02.2020 13:31 6302
11.02.2020 17:33 6280
11.02.2020 17:00 6218
11.02.2020 13:57 6172
10.02.2020 17:43 6285
10.02.2020 15:12 6247
10.02.2020 13:16 1953
10.02.2020 12:58 6288
07.02.2020 14:22 2001
06.02.2020 16:45 1995
Популярное
Археолог иус знапы алазкуа рацәаҩуп, бзиа избо рацәаҩуп, аха уа иаанхо роуп имаҷҩу – Аркади Џьапуа
542
15.08.2015 10:22
Археолог Имш инамаданы “Аԥсныпресс” акорреспондент Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи аиҳабы, археолог Аркади Џьапуа диҿцәажәеит.
Аҟәа. Август 15. Аԥсныпресс. “Саныхәыҷыз Ҷлоу ақыҭа Аимара аҳабла ҳабдуцәа ахьынхоз аԥсуа баагәара мҩаган. Абаа ҳаҩны зынӡа иазааигәан, убра ҳаизаны ҳахәмаруан. Хәыҷы-хәыҷла уи абаа аҭоурых ахь аинтерес сызцәырнагеит, абзиабара снаркит. Убысҟан, саҧхьаҟа аҭоурыхҭҵааҩы изанааҭ шьҭысхып ҳәа сгәы иҭаскит. Ус иагьыҟалеит”, – иҳәеит изанааҭ шалихыз атәы еиҭаҳәо Аркади Џьапуа.
Уи иажәақәа рыла, апрофессионалтә археолог раԥхьаӡа инаргыланы аҵара имазароуп, нас гәыла-ԥсыла, напхыла дыцқьазароуп, иԥсадгьыл бзиа ибозароуп. “Ҳақәша-мықәша еиуеиԥшым ижәытәӡоу аҧсыжырҭақәеи абаақәеи рҿы археологиатә ҧшаарақәа ахьымҩаҧысхьоу аҭыҧқәа уҧылоит. Аха рыцҳарас иҟалаз, аԥшаагақәа ааганы, иржыз амаҭәахә бзиақәа аҳәаа иҭыганы изҭиуа ауаа ҟалеит. Уи ҟазҵо зыԥсадгьыл иазымхәыцуа, акы сырҳандаз ҳәа мацра иҟоу ауаа роуп. Ус иҟалом”.
“Ари азанааҭ унапы аҿы иааугарц азы уаныстуденту инаркны уаҿызароуп, ашьҭахь аспирантура уалганы даҽа 10 шықәса раҟара аус ууроуп. Иааизакны иааугозар, уҭышәынтәаланы уҟаларц азы 15-20 шықәса уҭахуп”, – ҳәа иазгәеиҭеит археолог.
Уажәтәи аамҭазы инапы злаку ҳәа азҵара аҭак ҟаҵо иҳәеит: “Сынтәатәи ашықәс ҳалацәажәозар, ахаҳә аамҭа иатәу Иашҭхәа ҳәа изышьҭоу ажәытәтәи аиланхарҭа аҭҵааразы Санкт-Петербургнтәи дааны дыҟан аурыс археолог Сергеи Кулаков. Игорь Ҵнариеи сареи аус ицаҳуит, аекспедициа мҩаԥаҳгеит. Уи аамҭа иалагӡаны, Хәаԥ ақыҭан иҟоу Мачагәа ҳәа изышьҭоу аҳаԥы аҿы аҭҵаарақәагьы еиҿаҳқааит. Аҩҭыԥқ рҿы ааԥын азы аус зуан. Уажәы Тҟәарчал ақалақь иазааигәоу Џьанҭоу аҳабла аҿы 1000 шықәсала аԥсыжрақәа ахьымҩаԥыргоз, 3200 шықәса рҟынӡа зхыҵуа ажәыттәи анышәынҭра аҿы аҧшаарақәа мҩаҧаагоит. Уа аус ҳуеижьҭеи 13 шықәса ҵуеит. Аусура ашыра ҳалагылоуп, аԥхьаҟа уи ахәы аҿы еиуеиԥшым аҭыԥқәа рҟны аҭҵаарақәа рымҩаԥгара ҳгәы итоуп. Ахаҳә аамҭа иатәу аматериалқәа ҳаԥшааит, амузеи ахь иааҳгахьеит. Ҳера ҟалаанӡа I азқьышықәсазы ауаа рхы иадырхәоз ацәаҩычагақәа, аимхәыцқәа, анапхаҵақәа, ахыци ахәымпали, аритуалтә маҭәахәқәа аҵәҵәақәа уҳәа еиуеиԥшым амаҭәарқәа ҳаԥшааит”.
Аркади Џьапуа ишазгәеиҭаз ала, археолог ицәа ианыруеит акы ахьыуԥшаар ауа аҭыԥқәа, уи алаԥықәшәа иаҩызоуп.
“Ҳус даара иуадаҩуп. Иҟоуп апалатка аҿы ҳанынхо, мамзаргьы ҩнык аҿы. Ашьыжь шаанӡа ҳгыланы, шьыжьхьа ыфаны, уажәы ааԥшаарақәа ахьымҩаԥаҳго ашьха шьапыла ҳхалоит. Ҳәызба ԥынҵала ауп ҳшыԥшаауа, иҟоуп баҳала иахьыужуа аҭыԥқәагьы, аха уи аҭыԥ зеиԥшро еиԥш. Археолог иус знапы алаку рацәаҩуп, бзиа избо рацәаҩуп, аха уа инхо роуп имаҷҩу. Избан акәзар иус хьанҭоуп, еиҳарак аӡӷабцәа рзы”, – ҳәа иазгәеиҭеит иара.
Уи излаиҳәаз ала, Аԥсны ари амш азгәарҭоит. “Археолог Имш ҳара ҳныҳәа ауп. Аӡәи-аӡәи ҳаидныҳәалоит, аишәа ҳархиоит, асацәа ааҳаԥхьоит. Сынтәа уи Тҟәарчал иазгәаҳҭарц ҳаӡбеит”.
Аӡырга
Аинформациатә алахәылаҩцәа
Асаит аҿы икьыԥхьу аматериалқәа рзы азин амазаара, автортә зини, егьырҭ еизырхоу азинқәеи ирызкәу аԥсуеи жәларбжьаратәи азакәанԥҵарала ихьчоуп. Асаит аҿы иҟоу иарбанызаалак аудио, афото, авидео материалқәа рхархәара, уи амазаара азы азин змоу рақәшаҳаҭхарала, мамзаргьы, www.apsnypress.info ахь азхьарԥш аҟаҵарала иҟалар алшоит. Аинтернет аҟны атексттә материалқәа инагӡаны, мамзаргьы хәҭа-хәҭала ахкьыԥхьраан, www.apsnypress.info ахь ихарҭәаау азхьарԥш аҟаҵара хымԥадатәиуп.