Инесса Арышԥҳа 15 шықәса ҵуеит азанааҭ ҿыц лнапаҿы иаалгеижьҭеи. Уи лажәақәа рыла, уи ахаан лхахьы имнеицызт ачаӡырҭаҿы аусура далагоит ҳәа. Аха ари азанааҭ аҿы даннеи бзиа илбеит, лусура ԥсахрагьы дашьҭам. Инесса иазгәалҭеит 15 шықәса рыла ачаӡырҭаҿы аусура аҽшаԥсахыз.
"Раԥхьа иҟаҳҵоз зегьы напыла иҟаҳҵон. Аӡәы амажәа лкәаҳауан, аҽаӡәы еиҵылхуан, нас ишаны акапанга иақәаҳҵон. Иаҳкапануан. Урҭ зегьы аамҭа ргон. Уажәы атехника бзиа ҳамоуп. Иароуп зегь ҟазҵо, ҳара – ҳацхырааҩцәоуп. Ҳәарада уи ҳус армариоит, иарманшәалоит", — лҳәеит уи.
Инесса аус ахьылуа ачаӡырҭаҿы ԥшь-хкык ача рӡуеит.
Ачаӡра етап-етапла имҩаԥаагоит. Аԥхьа ачашыла рхәуеит, амажәа ркәаҳауеит нас амажәа ашарҭахь инашьҭны еиҟароу ахәҭақәа рыла иршоит. Абри ашьҭахь ачаӡыҩцәа амажәа иҷыдоу аформақәа ирҭарҵоит. Аформақәа аӡырҭахь инарышьҭуеит. Сааҭыбжак ашьҭахь зыфҩы лаҳа-лаҳауа ачаԥха роуеит.
Ачаӡра иалагоит амажәа акәаҳарала. Иахьа уи напыла иркәаҳаӡом, иҟоуп иҷыдоу атехника.
Ихиоу амажәа ашарҭахь инарышьҭуеит, уа уи еиҟара-еиҟараны иашоит.
Ачаӡыҩцәа амажәа ашарҭаҟынтәи ироуеит. Амажәа зқәырҵо ӡыла идырбааӡоит, иқәымҷабырц азы.
Ачаӡырҭаҟны аусура адинамикатә ҟазшьа амоуп.
Ачаӡҩы аформақәа зықәгылоу авогонеткақәа неишьҭуеит икапану амажәа ахьыҟоу ахь.
Аусуҩцәа амажәа аформақәа ирҭарҵоит, аамҭақәак ус иаанрыжьуеит ачразы, нас ачаӡырҭахь ирышьҭуеит.
Ача сааҭыбжак еиҵамкәа ирӡуеит.
Авагонеткақәа ирықәуп аҿыцӡыра ча.
Аҿыцӡыра ча аахәаҩцәа бзиа ибаны иаархәоит.
Иахьа Аԥсны ашколқәа рҟны аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы геит. Аушьҭымҭацәа рхыԥхьаӡара 1791-ҩык рҟынӡа инаӡоит.Жәеизаҩык медалла иалгеит. Арҵаҩцәа роушьҭымҭацәа ирзеиӷьаршьеит аԥеиԥш лашеи ақәҿиара дуқәеи. Аушьҭымҭацәагьы аганаҿ иаанмхеит, арҵаҩцәа акыршықәсазтәи рааԥсаразы иҭабуп ҳәа рарҳәеит.
Ишаԥу еиԥш, аушьҭымҭацәа ркьаҿ шкәакәақәа рҟны адныҳәаларқәеи азеиӷьшьарақәеи анырҵон. Аҵыхәтәан ажәҩан ахь аԥышҭарчқәа халарҵеит, раԥхьааҟа ирзыԥшу агәырӷьаратә хҭысқәа ирсимволны.
Акоронавирустә пандемиа иахҟьаны Аԥсны аиҳабыра ирыӡбеит хәажәкырамзазы ашколхәыҷқәа зегьы аҵараҟынтә роушьҭра, изаамҭанытәымыз аԥсшьара рыҭаны. Сынтәа аҵарашықәс хыркәшан лаҵарамза 13 рзы. Рашәара 2 рзы аушьҭымҭацәа ҩы-мчыбжьа ҳәа ашкол ахь ихынҳәит, аԥышәарақәа рҽырзыҟарҵарц. Иалагалаз аԥкрақәа ирыхҟьаны аҵараамҭа иахьагхаз азы, хә-ԥышәарак рхаҭыԥан сынтәа аушьҭымҭацәа иарҭон ҩба: ахатәы бызшәеи алгебреи.
Аԥсны ашколқәа рҿы игеит аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы.
Аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы геит атәыла ашколқәа 153 роушьҭымҭацәа рзы.
Сынтәа ашкол иалгаз ахәыҷқәа рхыԥхьаӡара 1791-ҩык рҟынӡа инаӡоит.
Жәаҩык аушьҭымҭацәа ахьтәы медалқәа роуит, аӡәы - араӡны.
Аҟәатәи ажәабатәи абжьаратә школ аҟны аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы.
Ахәыҷқәа ркьаҿ шкәакәақәа рҿы азеиӷьшьарақәеи адныҳәаларақәеи рыҩуан.
Аушьҭымҭацәа рырҵаҩцәа иҭабуп ҳәа рарҳәеит ирыдырҵаз ааԥсаразы.
Арҵаҩцәагьы ахәыҷқәа ирзеиӷьаршьеит мҩамш иқәларц, раԥхьаҟа иҵегь аҵара дуқәа рҵарц.
Шьҭарнахыс ашкол аушьҭымҭацәа аԥсҭазаара ду ахь ршьаҿа еихыргоит.
"Адау" Аԥсны иҟоу аӡхыҽҽақәа зегь реиҳа идууп ҳәа иԥхьаӡоуп, уи аура 100-метрак иреиҳауп. Аӡхыҽҽақәа Аалӡга аӡиас ашьхантә иалало аӡымахәҭа иарҿиоит, дара-дара еишьҭагылоуп. "Ирина" аура 40 метра иҟоуп. "Иԥшьоу" -38.
Аԥсшьаҩцәа рзы аӡхыҽҽақәа рахь амҩа аартын 2016 шықәсазы.
Ашахтиортә ҳабла Аҟармара х-ӡхыҽҽак ыҟоуп – "Иԥшьоу", "Ирина", "Адау".
Аҭыхымҭаҟны: аӡхыҽҽақәа рымҩахь арбага.
"Адау"- зегь реиҳа идуу аԥснытәи ӡхыҽҽоуп.
Аура 100-метрак иреиҳауп.
"Адау" инацәыхарамкәа иҟоуп даҽа ӡхыҽҽак "Ирина". Дара рахь аԥсшьаҩцәа рзы амҩа аартын 2016 шықәсазы.
Аӡхыҽҽақәа Аалӡга аӡиас ашьхантә иалало аӡымахәҭа иарҿиоит.
"Адау" ацаҟьа иагәылсуеит.
"Ирина" аӡхыҽҽахьы уназго амҩахәасҭа.
Аҟармара ирацәоуп аӡхыҽҽа маҷқәеи акәарҷҷақәеи.
Аӡхыҽҽақәа дара-дара еишьҭагылоуп.
Аалӡга аӡиаси уаҟа иху ацҳа хәыҷи убла иаахгылоит аҟармаратәи аӡхыҽҽақәа рахь уанцо.
"Иԥшьоу " аӡхыҽҽа аҿаԥхьа акаҳуажәырҭа аартуп.
Аӡхыҽҽа "Ирина" аура 40 метра иҟоуп.
Аӡхыҽҽа "Иԥшьоу" аура 38 метра иҟоуп.
Аалӡга аӡиас
Аӡхыҽҽақәа рахь анеира уадаҩуп – шьапыла, ма ишьҭыху машьынала унаӡартә иҟоуп.
Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз, уи ареспубликатә АИХқәа рзы ҵакыс иамоу, Ажурналистцәа реидгыла апланқәа уҳәа инарҭбаау аинформациа Sputnik аматериал аҿы.
Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik
Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз атәы аиҭаҳәара далагаанӡа, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирыдигалеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа ахада ихаҭыԥуаҩ, Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла амаӡаныҟәгаҩ, абри ахҭыс алзыршаз иреиуоу Тимур Шафир ивидеонҵамҭа.
"Гәахәара дула исҳәоит Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь ишрыдыркылаз еицҿакрыла ԥхынгәы 9 рзы. Ари аҵак ду змоу хҭысны сахәаԥшуеит Аԥсны ажурналисттә еилазаара аҿиаразы. Агәра згоит Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа аилазаараҿ иақәнагоу аҭыԥ шааннакыло азы", - иҳәоит Шафир.
Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа – аџьатәи, асоциалтәи, аекономикатәи зинқәа зыхьчо еиҿкаароуп.
Руслан Ҳашыг иажәақәа рыла, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь алаларазы ҩышықәса инарзынаԥшуа аусурақәа ирҿын. Аха, аиашаҵәҟьа иуҳәозар, ари ашьаҿа хацыркын Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны.
"Ари ихароу мҩан. Ахгьы кын аԥсуа литература ашьаҭаркҩы Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны. Ҳара аҭоурыхтә мҩа ду ҳанысит. Ииасыз ашықәс азы Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ашьаҭаркра 50 шықәса ахыҵра азгәаҳҭеит. Абарҭ зегьы иацы аҭыԥ зауз ахҭыс иахәҭакуп. Избанзар иалшаӡом еизарак аҟынтә даҽа еизарак ахь, напхгаҩык иҟынтә даҽа напхгаҩык иахь аиасраан ажурналистика аҽеиҭанакырц. Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго", - иҳәеит Ҳашыг.
Руслан Ҳашыг игәалаиршәеит ҩышықәса раԥхьа Аԥсни Урыстәылеи ржурналистцәа реидгылақәа аиқәшаҳаҭра рнапы шеицаҵарҩыз. Уинахыс аусеицура шеицымҩаԥырго.
"Иазгәасҭар сҭахуп Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла анапхгара, ҷыдала Владимир Соловиови Тимур Шафири, абри аус акыр ишазааԥсаз. Тимур Шафир Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациаҿ Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аинтересқәа дрыҵагылон иацынӡа. Иҭҵаан Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аԥҟаԥҵәа, Аԥсны ажурналисттә еилазаара ахаҭа. Ари аамҭа рацәа зҭаху процедуроуп", - иҳәеит иара.
Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла алалараан азхьаԥшра аҭан ареспубликаҿ ихьыԥшым АИхқәа рыҟазаара.
"Ари аԥыжәара зырҭо усуп, хырхарҭоуп. Афедерациа алалараан азхьаԥшра арҭоит. Аибашьра ашьҭахь ҳколлегацәа ауадаҩрақәа зегьы ириааины ихьыԥшым ажурналистика ашьақәыргылара рылшеит. Ари иаанагоит аԥсуа журналистика шьақәгылеит ауп. Ари ҳзеиԥш еихьӡароуп", - ҳәа иҳәоит Руслан Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгылазы ари аилазаара алалара цхыраароуп, дгылароуп, аҳәаанырцәтәи ҳколлегацәеи ҳареи аимадарақәа ҳабжьаҵароуп, азанааҭ аҿы иԥхьаҟацароуп.
"Жәларбжьаратәи афедерациа алахәылак аҳасаб ала аҟазаара алшара ҿыцқәа рымҩа аанартуеит. Жәларбжьаратәи афедерациаҿ иналкаау принципиалтә позицианы иҟоуп азинхьчаратә усура, аҵараҵаратә хырхарҭа, ажурналистцәа рсоциал-политикатәи рекономикатәи статус. Иарбоу атезисқәа ируакуп – адунеи аҿы еидгыла заҵәык аусура ааннакылар, адунеитә журналисттә еилазаара зегьы рзы ақәҿыҭра зырҭаша ҭагылазаашьахоит. Ҳара есыҽнытәи ҳапроблемақәа реиԥш зеиԥшу змоугьы рацәаҩуп", ҳәа азгәеиҭеит Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы иҳәеит аԥсуа журналистцәа ирус хаданы иҟоу ауаажәларра рымаҵ ауроуп, иобиективтәуи иоперативтәуи информациала реиқәыршәароуп ҳәа.
Руслан Ҳашыг иҳәеит асоциалтә ҳақәа, ателеграмм-каналқәа рцәырҵра апроблемақәа цәырыргоит ажурналист изы ҳәа.
"Заҟа ҭакԥхықәра аҵоузеи анонимцәа рындаҭлара, ажәабжь ԥаршеи аиааира. Уажәы Жәларбжьаратәи афедерациа аҟазауаа абри аганахьала абжьгарақәа аус рыдырулоит", - иҳәоит Ҳашыг.
Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирзеиҭеиҳәеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа анагӡаратә еилак аҿы ишрыдкылаз аӡбамҭа 2020 шықәса рзы Монголиа апрофессионалтә еилазаара аконгресс мҩаԥгазарц.
"Шәачатәи афорум аҳәаақәа ирҭагӡаны ҳареи Монголиеи Болгариеи рзанааҭтә еилазаарақәеи аусеицуразы аиқәшаҳаҭрақәа ҳнапы рыҵаҳҩит. Усҟан ирацәыҩын алаф ҳалызхуаз, "Монголиа ажурналисттә еилазаареи ҳареи ҳаиқәшаҳаҭра иалаҳхуазеи" ҳәа. Абар, уажәы ари афорум ахь адунеи зегь аҟынтәи 400-ҩык рҟынӡа ажурналистцәа наԥхьахоит, имҩаԥгахоит афедерациа аконгресс", - иҳәоит Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа Реидгыла шьаҭаркын 1968 шықәса рзы. 2019 шықәса рзы ирыӡбеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа Ажурналисттә етика ахартиа адларазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: