Аԥсуа бызшәа
Перейти к навигации Перейти к поиску
Аԥсуа бызшәа амш — жьҭаара 27.
Акодқәа
- ISO 639-1:ab
- ISO 639-2:abk
- ISO 639-3:abk
Аԥсуа алфавит
- Ихадароу астатиа: Аԥсуа алфавит
|А а||Б б||В в||Г г||Гь гь||Гә гә||Ӷ ӷ||Ӷь ӷь||Ӷә ӷә||Д д|
|Дә дә||Е е||Ж ж||Жь жь||Жә жә||З з||Ӡ ӡ||Ӡә ӡә||И и||К к|
|Кь кь||Кә кә||Қ қ||Қь қь||Қә қә||Ҟ ҟ||Ҟь ҟь||Ҟә ҟә||Л л||М м|
|Н н||О о||П п||Ԥ ԥ||Р р||С с||Т т||Тә тә||Ҭ ҭ||Ҭә ҭә|
|У у||Ф ф||Х х||Хь хь||Хә хә||Ҳ ҳ||Ҳә ҳә||Ц ц||Цә цә||Ҵ ҵ|
|Ҵә ҵә||Ч ч||Ҷ ҷ||Ҽ ҽ||Ҿ ҿ||Ш ш||Шь шь||Шә шә||Ы ы||Ҩ ҩ|
|Џ џ||Џь џь||Ь ь||Ә ә|
Аграматика
Абжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа
- [aː] аа ← [ʕ]
- [a] а
- [ə] ы
- [ʏ] ы ← [ɥʏ] ҩы ← [ɥˤə] ҩы
- [e̞] е ← [je̞] ие ← [ja] иа
- [e̞] е ← [e̞j] еи ← [aj] аи
- [i] и ← [əj] и / [jə] и
- [o̞] о ← [wo̞] уо ← * [wa] уа
- [o̞] о ← [o̞w] оу ← * [aw] ау
- [u] у ← [əw] у / [wə] у
Аҵыбжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа
|Ақьышәнтә||Ахаԥыцшь.||Ашьҭахаԥыц.||Арԥшқара.||Ретрофлекс.||Велиар.||Увулиар.||Фарингал.||Ахәлым.|
|лас.||лаб.||лас.||лаб.||лас.||лаб.||пал.||лас.||лаб.||пал.||лас.||лаб.||фар.||лаб. + фар.||лас.||лаб.|
|Аԥынҵатә||[m] м||[n] н|
|Алаӷәымынтә||ада.||[pʰ] ԥ||[tʰ] ҭ||[tʰʷ] ҭә||[kʰʲ] қь||[kʰ] қ||[kʰʷ] қә|
|арҵ.||[b] б||[d] д||[dʷ] дә||[ɡʲ] гь||[ɡ] г||[ɡʷ] гә|
|абр.||[pʼ] п||[tʼ] т||[tʼʷ] тә||[kʼʲ] кь||[kʼ] к||[kʼʷ] кә||[qʼʲ] ҟь||[qʼ] ҟ||[qʼʷ] ҟә||[ʔ]|
|Аффрикатқәа||ада.||[tsʰ] ц||[tʃʰ] ч||[tɕʰ] ць||[tɕʰʷ] цә||[ʈʂʰ] ҽ|
|арҵ.||[dz] ӡ||[dʒ] џь||[dʑ] ӡь||[dʑʷ] ӡә||[ɖʐ] џ|
|абр.||[tsʼ] ҵ||[tʃʼ] ҷ||[tɕʼ] ҵь||[tɕʼʷ] ҵә||[ʈʂʼ] ҿ|
|Акылааратә||ада.||[f] ф||[s] с||[ʃ] шь||[ʃʷ] шә||[ṡ] ҫ||[ṡʷ] ҫә||[ʂ] ш||[xʲ] хь||[x] х||[xʷ] хә||[χʲ] хь||[χ] х||[χʷ] хә||[χˤ] х'||[χˤʷ] х'ә||[ħ] ҳ||[ħʷ] ҳә|
|арҵ.||[v] в||[z] з||[ʒ] жь||[ʒʷ] жә||[ʑ] ҙ||[ʑʷ] ҙә||[ʐ] ж||[ɣʲ] ӷь||[ɣ] ӷ||[ɣʷ] ӷә||[ʁʲ] ӷь||[ʁ] ӷ||[ʁʷ] ӷә|
|абр.||[fʼ] ф'|
|Аппроксимантқәа||[l] л||[ɥˤ] ҩ||[j] и||[w] у|
|Аҵысҵысрантә||[r] р|
- Ацыбжьыҟақәа уԥылоит бзыԥтәи адиалект мцараҿ, аиеҵәа ԥшшәыла иазгәаҭо бзыԥтәи, асаӡтәи диалектқәа — аиаҵәала, абжьауатәи — ҟаԥшьыла.
- Авелиартә фрикатақәа иреиԥшхаӡом ахархәара аҭыԥ зеиԥшро ала, авелиартәи ма аувелиартәи, иахьатәи аамҭаз бзыԥтәы адиалект аҿы ахархәара амоуп афрингалтә шьҭабжьқәа /χˁ χˁʷ/.
- Ахәлымшәытә еидылара [ʔ] ицәырнагоит, актәи ахархәаратә феномен аҟынтә /q’/, аҩбатәи, иара убас иуԥылоит ажәаҿ /ʔaj/ «мап». /ɥ/ уи иахылҵуеит аҟырҟы еиҵалара /ʕʷ/, иара убас уи уаҳауеит анхарҭа ҭыԥқәакырҿ.
- Афонологиатә қәиӷәӷәара аҵакы амоуп.
Аҩышьаԥҟарақәа
Азхьарԥшқәа
Ахьарԥшқәа
- Џьонуа В. Гь., Касланӡиа В. А., «Аурыс-аԥсуа жәар» (А-Мя) / Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет, ат. I, ад. 12, Аҟәа, 2016.
- Касланӡиа В. А. (аред. Џьонуа Б. Гь.), «Аԥсуа-аурыс жәар», Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет, Аҟәа, 2005