Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ԥсабарала иҟәыӷоу, ауаҩытәыҩса иҟазшьа бзиақәа злоу, уадаҩрак иԥыларгьы згәы казмыжьуа, зегьы зхы дзырнаало, жәашықәса раԥхьа зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь Ҭырқәтәылантәи нхара ҳәа иааз Џьамал Ажәанба, акыр дҿырԥшыгоуп аҭыԥантәи аԥсуаа рзеиԥш аҳәаанырцә инхо ҳџьынџьуаа рзгьы. Иара дхәыҷаахыс аԥсуара агьама иркны драаӡон иҭаацәа. Аха, усҟан иқәыԥшӡаз Џьамал изы иабацәа иабдуцәа ирҿыҵакыз Аԥсны аӡбахә закәыз нагӡаны изеилкаауамызт.
Аԥсны дахьааиз ус баша дымтәеит, иаԥиҵеит ихатә наплакы "Фруктис", ауҭраҭых ахьырааӡо, уи иабзоураны аусуратә ҭыԥқәа рыла еиқәыршәахазгьы маҷҩымхеит. Џьамал Ажәанба Аԥсныҟа данааз аахыс ҳаибадыруеит, аиаша шәасҳәап, уажәы Аӡҩыбжьаҟа иусурҭа аҭыԥ ахь сныҟәара заԥшьызгаз, аҳәаанырцәынтәи иааны уаҟа аус зуа аԥсуаа снарыҿцәажәап, рынхашьа-рынҵышьа еилыскаап, рыбзарӡы шәарҭ аԥхьаҩцәа шәҟынӡа иназгап ҳәа ауп. Аха мызкы анаҩс акәзаап ҩаԥхьа уаҟа аусурақәа анхацыркхо, уажәазы аҿҳәара хыркәшоуп. Иусурҭа аҭыԥ аҿы сара дсықәшәеит аԥшәма ихаҭа, саниба даараӡа дсеигәырӷьеит, "Ҭырқәтәылантәи саҳәшьак даазшәаҵәҟьа збеит" - иҳәеит. Хымԥада, Џьамал Ажәанбеи сареи ҳаиҿцәажәарагьы аҽарҭбааит, ҳаибамбеижьҭеи акрааҵуан.
"Ҭырқәтәыла, Адаԥазар иаҵанакуа Рашьыҭбеи ҳәа зарҳәоз ақыҭаҿы ҳанхоит ҳара. Уаҟа Ажәанбақәа х-ҭаацәарак роуп иҟоу уажәы. Саб Иқьмеҭ иан (санду) Иашьарие Лакрԥҳан, сан лан Қьаамилие Аҭрышԥҳан. Урҭ аԥсшәеи аԥсуареи ирҿынҵәаауан, реибабашьа хазын, реидтәалашьа хазын", - абас ицәажәара хациркит Џьамал Ажәанба.
Џьамал иани иаби ааҩык ахшара рааӡеит, хәҩык аԥацәеи, хҩык аԥҳацәеи. Рызегьы рхатә џьабаала инхоит-инҵуеит. Рашьа Аԥсныҟа данаауаз азныказы иақәшаҳаҭымхазаргьы, уажәы акырӡа ргәы иладууп.
"Сара раԥхьаӡа акәны Апсныҟа сааит 2010 шықәса рзы. Сашьа еиԥш бзиа избо Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа иаахьаз, араҟа аҭаацәара аԥызҵаз Зафер Уанаҿа ичарахь. Знык ара санааи, сашьцәа, сҭынхацәа анызба, гәыҩбарак ҟамҵакәа схы иҭаскит Аԥсныҟа нхара сшыхынҳәуа ҳәа. Ус иагьыҟасҵеит", - дцәажәон Џьамал Ажәанба.
50 шықәса раԥхьа Аԥсны аӡбахә ажәала изаҳауаз Џьамал Ажәанба иԥсадгьыл ахь ахынҳәра ԥсҭазаара дук еиԥшны дазнеиуеит. Хымԥада, имариамызт ҿыц анхареи аусура дуи аԥшьызгаз ауаҩы иԥгылоз ауадаҩрақәа, аха зныкгьы игәы еицакны аӡәгьы димбеит, еснагь ихы-иҿы еихаччоит, адәахьы ицәырымгакәа ҩныҵҟала ииӡбо азҵаарақәа рацәоуп.
"Сара сҭаацәа Аԥсныҟа ахынҳәра аӡбахә ианалацәажәоз, Ҭырқәтәыла имаҷзар ҟаларын ус зҳәоз. Зыԥсадгьыл анҭыҵ иҟоу аԥсуаа шаҟа рыԥсадгьыл иазгәышьуаз, ихьааргоз уажәоуп еиҳагььы ианеилыскаауа. Саб ҳара ҳшыхәыҷқәаз дыԥсит. Саб иашьа иԥак дыҟан Меҭин ҳәа, саб иҟамзаара ҳаимырԥшкәа ҳиааӡеит, аиашьарагьы абрагьы ҳзиуит, ҳааигәа дыҟан еснагь. Саб даныԥсуаз ауасиаҭ изынижьит , инапы ҳаниҵеит. Меҭин Ҭырқәтәыла аполитика далахәын, уи иахырҟьаны акыршықәсагьы дҭакын. Аԥсныҟа аара шиҭахыз, абаха иаӡаанӡа иԥсҭазаара далҵит", - иҳәеит Џьамал Ажәанба.
Џьамал Ажәанба, Есқьышьеҳир абизнес ахырхарҭала иреиҳау аҵараиурҭа далгахьеит. Ҭырқәтәыла абылтәи адәқьан дуқәеи русура ҳәаақәырҵоит иашьцәеи иареи. Иара излаиҳәо ала, илшон атәымтәылаҟа дцаны амал ирҳарц, аха ус дазымхәыцӡеит, иԥсадгьыл аҿы анхара алихит, излаилшо ала иуаажәлар дрыцхраар иҭаххеит, иагьиқәҿиеит.
Џьамал Ажәанба дҭаацәароуп, ҩыџьа арԥарацәа имоуп, аиҳабы Онур 18 шықәса ихыҵуеит, аиҵбы Уур - жәашықәса. Иԥшәмаԥҳәыс Дениз Гьечԥҳауп. Ҳаиҿцәажәараҿы Џьамал Ажәанба исзеиҭеиҳәеит узырхәыцша хҭыск.
"Сара сԥа Онур хәышықәса анихыҵуаз Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа иаауаз ахәыҷқәа ргәыԥ даланы даасышьҭит, усҟан сара Аԥсныҟа сагьымаацызт. Ара инхо ҳашьцәа Ажәанбақәа, Онур 200 доллар ҳамҭас ирҭеит, Ҭырқәтәылаҟа даннеиуаз инаигеит. Сара ус иасҳәеит: "Аԥсны уашьцәа иурҭаз аҳамҭа акыр иԥшьоуп, уԥсы ахьынӡаҭоу иҵәахны иумаз, ашықәсқәа мҩасыр, удухар, уи аҵакы еиҳагьы ибзианы еилукаауеит", - ҳәа. Уажәыгь даламкьысӡакәа, иҵәахны имоуп", - иҳәеит Џьамал Ажәанба.
Џьамал Ажәанба иабду иаб Осман иоуп Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара зықәшәаз. Лықәра цаны раб иаҳәшьак дыҟазаарын, лашьа иԥацәа хҩык: Ҳали, Џьамлаҭ, Осман аашьҭыхны Ҭырқәтәылаҟа дцеит, ахәыҷқәа рани раби Аԥсны иаанхеит, издыруада рыԥсы сзеиқәырхозар ҳәа илгазаргьы. Дара усҟан Гәдоуҭа араион Жәандәрыԥшь ақыҭаҿы инхозаарын.
"Сара саб усҟан ҩбаҟа шықәса ракәын ихыҵуаз. Ахәыҷқәа рани раби ирыхьҵәыуон, раб иаҳәшьа илыжьжьон лассы рҭаацәеи дареи шеибабоз ала. Ианеизҳа еснагь илазҵаауан: "Аԥсныҟа ҳанбабгои?" - ҳәа. Абас изеибамбаӡакәа рдунеи рыԥсахит, шаҟа рыцҳара, шаҟа гәнаҳара ыҟоузеи ари адунеи аҿы", - дсацәажәон Џьамал Ажәанба.
Аԥсны аӡбахә џьанаҭ ҭыԥны издызкылоз аҳәаанырцә инхоз аԥсуаа, аиҭанеиааирақәа аныҟамыз аамҭазы, ахааназы ҳазцом ҳабдуцәа рыдгьыл ахь ҳәа иазхәыцуан. Аха, Анцәа иџьшьаны, маҷ-маҷ акәзаргьы ҳзеигәырӷьаша мшын-нырцәынтәи ихынҳәыз аԥсуа ҭаацәарақәа маҷым.
"Ҳаиҳабацәа ус ҳарҳәалон: "Аԥсны жәбарц шәҭахызар, уи адгьыл шәшьапы ықәшәыргыларц шәҭахызар, амшын аҟынтә шәапы нашәроу, уи аанызкылаша, шәыӡхызгаша аӡә дҟалап" ҳәа. Шаҟа ҵакыла иҭәыз урҭ ажәақәа…", - ихәыцрақәа ҳацеиҩишон Џьамал Ажәанба.
Џьамал Ажәанба иан 83 шықәса лхыҵуеит, Ҭырқәтәыла дынхоит, шықәсқәак раԥхьа Аԥсныҟа даахьан. Иахьеиԥш исгәалашәоит уи амш, Аԥсуа телехәаԥшра аефир ала ицоз адырраҭара "Агәыӷра" даласырхәит. Лцәажәара аасҭа икалыԥсаз алаӷырӡ еиҳан, акыр лгәы ԥшаауа дсацәажәон, исзеиҭалҳәаз ажәабжьқәагьы маҷым. Урҭ зегьы аҭоурых иаҿахәҳәаганы иаанхеит.
Џьамал Ажәанба игәаҳәарақәа ируакуп аҳәаанырцәынтәи ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь нхара раара, Аԥсны асоциал-економикатә ҭагылазаашьа аизҳара, хаҭала уи аганахьала иҟаиҵо маҷым. Иусурҭа аҭыԥ аҟны ишьҭоу адгьылҵакыра зегьы улаԥш ахьымӡо зеиуахкы уҭаху ашәырҵлақәа еиҭаҳауп, аԥхьаҟагьы иҵегьы ациҵарц игәы иҭоуп.
Ҳәарада, уи збо рзгьы ҿырԥшы бзиоуп, еиҳаракгьы ақыҭанхамҩа знапы алаку ауаа рзы. Ажәа сиҭеит ҭагалан азы саргьы ашәырҵлашьапқәа шсыгимырхо. Џьамал Ажәанба инапы злаку аусқәа рҿы изеиӷьаҳшьоит аихьӡарақәа, сгәы иаанагоит иҿыԥшыша рацәаҩхап ҳәа.
Сырма Ашəԥҳа, Sputnik
Ҳазҭагылоу аамҭазы агəахəара ду унамҭарц залшом аҳəаанырцəынтəи зҭаацəа ирыцны наунагӡа зџьынџь дгьыл ахь нхара ҳəа иааз аҿар рыӡбахə ануаҳауа. Аҭыԥантəи рҩызцəеи дареи рҳəоу еиқəшəаны, ахəыҷбаҳчақəеи ашколқəеи рҟны арҵаҩцəеи ааӡаҩцəеи ирыбзоураны рхатəы бызшəа рҵоит, уи ҳəарада аԥсҭазаараҿы даара анырра бзиа рнаҭоит. Убас еиԥш, хатəгəаԥхарала ҳџьынџьуаа рынхарҭа ҭыԥқəа санырҭаауа ыҟоуп, срыҿцəажəоит аиҳабацəа, иара убас рыхшара. Уимоу, иҟоуп ахəыҷқəа рҭаацəа аҭырџьманра анырзыруа, уи сусура акыр иацхраауеит.
Убас еиԥш, ааигəа ссасны сызҭаз Аграа рҭаацəара рыхшара акыр иҿырԥшыгоуп, акыр сыхнахит раԥсшəаҳəашьа, рхымҩаԥгара. Раб сиҿцəажəонаҵы, ҿымҭкəа иҳадтəаланы иаҳзыӡырҩруан, аиҭагара аганахьала џьара ак ҳҭаххар, иҳацхраауан. Аиҳəшьцəа реиҳабы Аисель лакəзар, зегьы азҿлымҳара рылҭон, лхаҭа дызхасазҵаауаз рацəан, лыԥси-лыԥси еихьымӡо дгəырӷьаҵəа иазгəалҭон Аԥсныҟа лҭаацəа дрыцны нхара ҳəа раара залыршамхар, Шьамтəыла лыԥсҭазаара лхаҿы ишылзаамгоз. Лхəыцрақəа дыргəыларԥшуа лҿанаалха, ҳаҭыр зқəу аԥхьаҩцəа, шəара шəҿынӡагьы лыбзарӡы назгарц сҭаххеит.
"Сара аашықəса ракəын исхыҵуаз Аԥсныҟа санааз. Аԥсшəагьы аурысшəагьы ак сыздыруамызт, араб бызшəа ада. "Иҭабуп", "Аԥсны", "аԥсуа" - абас еиԥш иҟаз аԥсышəала имариаз ажəақəа сҳəон, избанзар саб Шьамтəыла ҳанынхоз исирҵахьан. Ҳара ҭаацəала Аԥсныҟа ҳанааз, ӡынран, ҳаԥсадгьыл аԥшӡара атəы зҳəоз асахьақəеи ажəабжьқəеи саб иеиҭаҳəамҭақəа рыла иаҳдыруан, схəыҷын, аха агəра ганы сыҟан ишысгəаԥхоз", - абасала ҳаиҿцəажəара ҳацҳаркит Аисели сареи.
Аисель Агрԥҳа Баграт Шьынқəба ихьӡ зху Аҟəатəи актəи абжьаратə школ аҟны аҵара лҵон, ахəбатəи акласс аҿы ддыртəеит. Лара излалҳəо ала, даара илцəыуадаҩын аҽаршьцылара, уаҩ длыздыруамызт, абызшəа лызҳəомызт, аха аамҭа цацыԥхьаӡа иубарҭан аҭагылазаашьа абзиара аганахьала аҽшаԥсахуаз.
"Сҩызцəа зегьы сџьашьаны исыхəаԥшуан, дареи сареи бызшəала ҳахьзеилыбамкаауаз ҳаицəыхаразшəа сзааиуан. Хəыҷы-ҳəыҷла абызшəақəа рҵара салагеит, анаҩс избарҭахеит сҩызцəеи сареи аԥхарра шҳабжьалаз, агəрагьы згеит, сҿаԥхьагьы ахықəкы ықəсыргылеит абызшəа адырра шхымԥадатəиу. Аурысшəа еиҳа имарианы исыцааиуан, аԥсуа бызшəа аҵаразы иҷыдоу акурсқəа сырхысуан, Анцəа иџьшьаны, қəҿиарала 11-тəи акласс асыркит", - ҳəа азгəалҭеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель иаҳəшьаки иашьаки лымоуп. Урҭгьы лара дызҭаз ашкол аҿы аҵара рҵон. Лаҳəшьа хəыҷы ҿыц ашкол ахь данца, даара ахаҵгылара лырҭон, лурокқəа рыҟаҵара илыцхраауан, џьара аӡəы диргəаар руӡомызт, абаагəареиԥш илыдгылан.
"Сашьа ажəбатəи акласс даналга ашьҭахь, асахьаркыратə ҵараиурҭа дҭалеит, қəҿиаралагьы далгеит. Сара афилологиатə факультет алысхит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет аҿы аҵара сҵоит. Даара сҩызцəеи сареи ҳаинаалоит. Аиаша шəасҳəоит, Аԥсны сара сзы ихазыноуп, убас еиԥшҵəҟьа сырзыҟоуп аԥсуаа. Шьамтəыла ҳаныҟаз саб иаҳзеиҭаиҳəалоз ажəабжьқəа лабҿаба ҳрықəшəаҵəҟьама ҳəа агəра анысзымго ыҟоуп", - лгәы хыҭхыҭуа дҳацәажәон Аисель Агрԥҳа.
Ауаҩытəыҩса иԥсҭазаара аԥхыӡ еиԥш ианымҩасуа ыҟоуп. Аисель лҿырԥшала иубарҭоуп, агəрагьы угоит угəыӷрақəа анынаӡо еиҳау насыԥ шыҟам.
"Сара саб Аԥсадгьыл ахьчара дахьалахəыз сгəы дууп. Урҭ ртəы зҳəо асахьақəеи ианашьоу аҳəынҭқарратə ҳамҭақəеи лассы-лассы ицəырганы ҳрыхəаԥшуеит, ҳаҟара ҳацнаҵоит. Сабгьы игəы иахəоит ус ҳхы анымҩаԥааго. Сан дарабуп, аха саб иалихыз амҩа дацəхьамҵӡеит, лхы анрааланы, дарӷьажəҩаны дивагылоуп. Маҷара ҳахьынхо ҳгəылацəеи ҳареи ҳаизыразуп. Сан араб чысқəа рыҟаҵара бзиа илбоит, ҳгəылацəа еснагь агьама дҳарбоит, даргьы бысҭак рур, ҳхəы аарҭиуеит. Аԥсуа чысқəа рыҟаҵашьа аҵара саҿуп, ҭаацəала бзиа иаҳбоит", - лҳəеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель Агрԥҳа излалҳəо ала, лыжəлантəқəеи дареи аимадара рыбжьоуп, аҵара ахьылҵо ауниверситет аҿы еиҳагьы еибаԥшааит, лассы-лассы еибабоит. Аисель ҟазшьала даара еилыҷҷоу, зегьы рдырра иашьҭоу аӡə лоуп. Ауаа рацəажəара, рабадырра бзиа илбоит.
"Ауаҩытəыҩса шаҟа гəыла-ԥсыла бзиа дубо, убриаҟара уаргьы ҩнуҵҟала улашоит. Дара рызегьы еиуеиԥшым - дыҟоуп аӡəы хьаала иҭəу, дыҟоуп гəырӷьарыла имҩасуа. Убарҭ зегьы рҭагылазаашьа еилкааны уанрывагылоу, ухаҭа уамеигəырӷьарц залшом", - ҳəа азгəалҭоит Аисель Агрԥҳа.
Аисель Агрԥҳа, Аԥсныдгьыл лара лҭоурыхтə ԥсадгьылны илыԥхьаӡоит, Шьамтəыла акəзаргьы, зымҩа инлыжьуам, избанзар уаҟа диит, лхəыҷра ашықəсқəа уаҟа илхылгеит.
"Сара сабдуцəа рабдуцəа араҟа анышə иамадоуп. Сара урҭ ирхылҵыз аӡə сакəны Аԥсны сынхартə сахьыҟалаз Анцəа ҭабуп ҳəа иасҳəоит. Убас еиԥш, сан, ҳара ҳаԥсадгьыл Аԥсны шакəыз еилкааны, адгылара ахьҳалҭаз лҿаԥхьа схырхəоит. Сан лҭаацəара дууп, дара ԥшьҩык аишьцəеи, ԥшьҩык аиҳəшьцəеи ыҟоуп. Ианыгəхьаалго, аҭел ала драцəажəоит, аха иҟоуп аимадара аныбзиамгьы. Сан ахаан лылахь еиҵымхкəа дҳамбац, еснагь деихаччоит, уи ҳара даара ҳгəы ҭнагоит", - лҳəеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель илыбзоураны, Шьамтəыла инхо лҩызцəа Аԥсны аӡбахə рдыруеит, асахьақəа рзылышьҭуеит, агəаҳəара рымоуп Аԥсныҟа аара. Аԥхьаҟа лгəы иҭоуп Аԥсны иазку авидеонҵамҭақəа ҭыхны аинтернет аҭаҵара.
Аисель Агрԥҳа Аԥсны имҩаԥысуа аҿар злахəу аусмҩаԥгатəқəа дрылахəуп. Гəаҭала дшыԥшӡоу еиԥш, дыԥшӡоуп ҭеиҭыԥшлагьы. Аҭыԥҳацəа ԥшӡақəа реицлабра "Королева Абхазии" далахəын, " авице-королева" (раԥхьатəи) ҳəа ахьӡ даԥсахеит.
Убри инаҷыданы, Аисель Агрԥҳа Аԥсны имҩаԥысуа асериалқəа рҭыхрахь ааԥхьара лырҭоит, иара убас амодақəа рырбарахь. Ажəакала, лыԥсҭазаара шəыга ԥшӡала еиларсуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Иԥсадгьыл ала игәы ирҭәырц: Аԥсны зынасыԥ зыԥшааз ҳџьынџьуаҩ Али Ашәба иҭоурых
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран, Леон иорден занашьоу, Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь зҭаацәа зманы ихынҳәыз Дани Агрба дынхоит Гәылрыԥшь араион Маҷара аҳаблаҿы. Хымԥада, исаҳахьан Дани Агрба иӡбахә, аха лабҿаба ҳаицәажәартә еиԥш аҭагылазаашьа смоуцызт. Зегьы ҿҳәарак-ҿҳәарак рымоуп, иааит уи аамҭагьы.
Маҷара агәаҿы, ахадара ахыбра анаҩсҵәҟьа, ҳџьынџьуаа рзы аҳәынҭқарра ахарџь ала аҩнеихагыла еиҭашьақәыргылан шықәсқәак раԥхьа. Ҳазҭагылоу аамҭазы уи ашҭа ушынҭалалак угәалаҟазаара еиӷьымхарц залшом, ахьхьа-аџьџьаҳәа аҳәыҷқәа рышьҭыбжь уаҳауеит, еихагылацыԥхьаӡа иубарҭоуп ауаа шынхо. Аиаша шәасҳәоит, лымкаала исыздыруамызт аҽнышьыбжьон аҩны исықәшәоз ауаа зусҭцәаз, ашә снасыр иаадыртып ҳәа гәҭакыс иҟаҵаноуп уажәтәи сныҟәарагьы Маҷараҟа ишхацсыркыз.
Актәи аихагылаҿы ашә асбжьы заҳаз ҭыԥҳа хәыҷык иаалыртит. Аԥсшәа наласҳәан, слазҵааит: "Аҳәаанырцәынтәи иаақәаз ҳџьынџьуаа шәреиуоума?" - ҳәа. Сылдыруазшәаҵәҟьа дааԥышәырччан: "Ааи, ҳара Шьамтәылантәи иаақәаз аԥсацәоуп, Агрбақәоуп, шәааи аҩныҟа", - лҳәеит. Исаҳаз аҭак аасызхеит, лҭаацәа аҩны ишыҟаз ансалҳәа, азин аарымсхын, сныҩналеит. Аҩнаҭа аԥшәмацәа убриаҟара гәыблыла срыдыркылеит, анаҩс сааҭла ҳзеиԥырымҵуа ҳаицәажәон. Ааи, зыӡбахә сымоу аҩнаҭа аԥшәма Дани Агрба иоуп.
Абар, уажәшьҭа аашықәса раахыс инхоит Аԥсны. Иԥшәмаԥҳәыс Маиса Алнаџьар дараб ҭыԥҳауп. Хҩык ахшара рымоуп, ҩыџьа аҭыԥҳацәа Аисели Сидреи, иара убас арԥыски, Иуксель. Арԥыс аусура дыҟан, еьырҭ зегьы аҩны исықәшәеит. Ҳаиҿцәажәаргьы хацҳаркит Шьамтәыла иахьынхоз аҭыԥ аӡбахә ала.
"Сҭаацәеи сареи Аԥсныҟа ҳаанӡа Берҳаџьам ақыҭаҿы ҳанхон, Голлантәи аҳаракырақәа ирзааигәоуп ҳқыҭа, еиҳарак инхо аедыгьақәеи аҟабардақәеи роуп, ҩ-ҭӡык аԥсуаа ҳрыланхон, ҳара ҳҭаацәеи, Ӡыӷәиԥацәеи (Гагәылиа). Сара сани саби Дамаск инхон, ақалақь ахь нхара ҳәа ииасаанӡа Кунеитра иахьаҵанакуа аԥсуаа рацәаҩны иахьынхоз Мумсиа ақыҭаҿы инхон. Уаҟа иуԥылон ажәлақәа: Маршьан, Гьечба, Чқәуа, Кәыџба, Маан, Агрба, Қәышьба уҳәа", - ажәабжьқәа сзеиҭеиҳәон Дани Агрба.
1948 шықәса рзы Палестинеи Израили реибашьраҿы Дани Агрба иабду Абдульӷани дҭахоит. Абдульӷани Агрба иабду иакәзар, Кавказаа ргәыԥ злахәыз еидысларак аҿы дҭахоит 1868 шықәса рзы. Усҟан иара иԥшәмаԥҳәыс Ҳалбадԥҳа (лыхьӡ еилкаам) лцәалтәымкәа дыҟан, Салиҳ захьӡыз ҷкәына хәыҷыкгьы длыман. Ҳалбадԥҳа лыԥшәма заа илаиҳәахьан, дҭахоны дҟалозар, Ҭырқәтәылаҟа лыхшара лыманы дцарц.
"Ҳалбадԥҳа ус иагьыҟалҵеит. Лыҷкәын хәыҷы даашьҭыхны Ҭырқәтәылаҟа дцеит, лашьагьы длыцын. Уа дахьнеиз Абдуль Азиз Агрба диит. Лара лыхшара лыманы дынхон Кунеитра, аеҭымцәа рзы иргылаз аҩнаҟны. Абасала, ҳара ҳабшьҭра Аԥснынтә ихырҵәан Ҭырқәтәылаҟа, уантә Шьамтәылаҟа. Иаҳзымдыруа ирхыргаз аҭоурых рацәоуп", - иҳәеит Дани Агрба.
Дани иаб Фаруқ Агрбеи иԥшәмаԥҳәыс (дҟабардоуп) Леила Жьалаҳыжьи фҩык ахшара рааӡеит - хҩык аԥацәеи, хҩык аԥҳацәеи. Дани иҭаацәеи иашьцәа руаӡәки нхоит Аԥсны, егьырҭ Шьамтәыла. Иаб иԥсҭазаара далҵхьеит, иан лыԥсы ҭоуп. Ҳаиҿцәажәараҟны Дани еиҭеиҳәеит раԥхьаӡа Аԥсныҟа данааз атәы.
"Аԥсныҟа сааит аибашьра аҟалара мызқәак шагыз, 1992 шықәса рзы, араҟа ауниверситет сҭалеит. Ус, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалагеит. Раԥхьа Пицундатәи аибашьцәа ргәыԥ салан, анаҩс Шьамтәылатәи арԥарцәа Маҳмуҭ Қәышьба, Недаль Агрба, сара уҳәа Гәдоуҭа апартизанцәа еидызкылоз агәыԥ ахь ҳцеит, ҩыџьа адаӷьысҭанцәеи ҩыџьа аерманцәеи ҳацын аԥсуаа иреиуамыз, Гәырам Дапуа еиҳабыс дҳаман. Гагра ақалақь ахы ианақәиҭха ашьҭахь, Ибрагим Иаганов дҵаҟаҵаҩыс дызмаз аҟабардақәа ргәыԥ ҳалалеит", - иҳәеит Леон иорден занашьоу Дани Агрба.
Дани Агрба иҩызцәа аибашьцәа аӡәырҩы реиԥш, имаҷмызт дзықәшәаз ахҭысқәа, иҟан аԥсра абла данҭаԥшхьаз аамҭагьы. Аха уи аӡыргара ахәҭам ҳәа ԥхьаӡаны, рацәак иҽалаигаломызт, нас, ахӡыргара аибашьҩы иҟазшьамзар акәхап. Егьа ус акәзаргьы, исҭахын аибашьра иадҳәалаз игәалашәарақәа дырзааҭгыларц.
"Аҟабардақәа ргәыԥ ахь ҳаиасит быжьҩык. Очамчыра иӡхыҵран иҟаз адесант ҳрыланы, ӷбала амш ҳхын 14 сааҭ. Аха усҟан изалыршамхеит аоперациа ашьақәырӷәӷәара, иҟалаз ацәқәырԥа бааԥсы иахырҟьаны. Шроматәи ажәылараҿы аснаипер сшьапы ихәит, еицыз ҳахьтә ахәрақәа иҵегьы изауқәаз ҟалеит. Ԥшьҩык еиҳа ӷәӷәала ихәқәаз Нальчикҟа ҳдәықәырҵеит. Мызкы ааҵуаны еиԥш, ҩаԥхьа Аԥсныҟа сааит, аха сыхәра иауамызт, Москвала Дамаскҟа сдәықәырҵеит, уахьгьы аамҭала", - дцәажәон аибашьра аветеран.
Шьамтәыла ахәышәтәырҭа рацәак дҭамхакәа Дани Агрба иҩыза аҟабарда ҷкәын Гассан Џьарқаси иареи Аԥсныҟа еицааит, "Шьараҭын" агәыԥ ашҟа ицеит. Гассан Џьарқас Гәымсҭатәи ажәылараҿы дҭахоит.
"Иашьа гәакьак иеиԥш сихәаԥшуан Гассан Џьарқас, даара ҳаиҩызцәа бзиақәан. Иара идыруазшәа, ицәа иалашәахьан дышҭахоз, асалам шәҟәы ҩны иаанижьхьан. Сҭаацәа ираҳаит Аԥсныҟа еибашьра исыцааз сҩыза дышҭахаз, акыр саргьы схьаарго иалагеит. Гассан Џьарқас исалам шәҟәқәеи имаҭәақәеи аашьҭыхны, насгьы сҭаацәа ааргәыбзыӷны сеиҭаап Аԥсныҟа ҳәа гәҭакыс иҟаҵаны сеиҭацеит Шьамтәылаҟа, акыр иуадаҩын сара сзы уи аҩыза амҩа ақәлара, аха аҭагылазаашьа сақәнаршәеит", - луанытә дқәыԥсычҳауа игәҭыхақәа еиҭеиҳәон Дани Агрба.
Дани Агрба дхәыҷаахыс Аԥсны аӡбахә иаҳауан, уарла-шәарла акәзаргьы, усҟантәи аамҭазы иҟаз аиҭанеиааирақәа ирыбзоураны иидыруаз маҷмызт. Акыр дазгәыдууны игәалаиршәеит апоетесса Нелли Ҭарԥҳа Шьамтәыла даныҟаз, дара рыҩнаҭаҟны мышқәак дшынхоз, ҳамҭасгьы лышәҟәы шилҭахьаз. Адоуҳамч ӷәӷәоуп, Аԥсадгьыл аҵакы дууп, уи шьахәла ирныруеит зыԥсадгьыл иаҟәыгоу ҳауаажәлар.
Дани Агрба ихшара рхы-ргәы иақәгәырӷьо Аԥсны инхоит, рыхҩыкгьы Баграт Шьынқәба ихьӡ зху Аҟәатәи актәи абжьаратә школ иҭан. Уажәы уаҟа аҵара лҵоит зегьы иреиҵбу Сидра, аабатәи акласс аҿы дтәоуп. Аҷкәын асахьаҭыхратә ҵараиурҭа далгахьеит, афилологиатә факультет аҩбатәи акурс аҿы дтәоуп Аисель. Аисель илҭаххеит Аԥснытәи лыԥсҭазаара нарҭбааны далацәажәарц, илыԥгылаз ауадаҩрақәа, урҭ дшыриааиз, абызшәақәа шылҵаз, аҩызцәа шлырҳаз, аԥхьаҟатәи лыгәҭакқәа ртәы уҳәа. Хымԥада, инарҭбаау ҳаиҿцәажәара анаҩстәи анҵамҭазы иазсырхиоит.
Абасала, Дани Агрба иҭаацәа ҿырԥшык аҳасабала узыхцәажәаша аԥсыуа ҭаацәароуп. Аҽынтәи сгәалаҟазаара, насгьы Аграаи сареи ҳаибадырра иахылҵыз аԥхарра издыруаз рыжәлантәқәа ирзеиҭасҳәеит, изласылшоз ала еимадарак рыбжьасҵеит, сгәы иаанагоит уи аимадара амҽхак аҽарӷәӷәап ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Муҳаммед-Иасер Чқәуа: насыԥуп сыхшара рыԥсадгьыл аҿы аԥсуа бызшәа ахьраҳауа
Аԥсны ахада ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы акоординациатә штаб аӡбара шьаҭас иаҭаны аусԥҟа инапы аҵаиҩит. Уаҟа иазгәаҭоуп жьҭаара 5 инаркны массала аспорттә, агәмырҿыӷьратә, ацәыргақәҵатә уснагӡатәқәа ахыбрақәа рыҩнуҵҟа рымҩаԥгара мап ацәкра уҳәа убас. Иара уи адагьы, агәабзиарахьчара аминистрра жьҭаара 15 рҟынӡа анапы ианҵоуп Аԥсны, Аҟәа ақалақьи араионқәеи иахьрыҵанакуа иҟоу амедицинатә усҳәарҭақәа рҟны авирус змоу ахаҿқәа рнагарҭа ҭыԥқәа разырхиара.
"Ари ачымазара зыхьуа ҳзаанагоит, урҭ ҳрыхәаԥшуеит нас ишахәҭоу аҭыԥ иқәаҳҵоит, шьоукы аҩныҟа, шьоукы – Гәдоуҭаҟа, аха уи анализқәа рҭак анҳаулак ашьҭахь. Ахәышәтәырҭа атерапиа аҟәшаҿы архиара ҳаҿуп 40-ҩык рҭыԥ ари ачымазара зыхьуа рышьҭаҵаразы, аха макьана хаз аҟәша аашәырты ҳәа адҵа ҳмоуӡац. Иахьазы дҵас иҳамоу: ачымазаҩцәа ашоура змоу, Агәыӡера рыдкылара, нас ишахәҭоу аус рыдулароуп. Ахәышәтәырҭаҿы акоронавирус аҟынтә иахьазы анализ аҭак иазыԥшу ҳәа аӡәгьы дыҟам, зегьы аҩны итәоуп. Дара есымша аҭел ҳарзасуеит, рҭагылазаашьа еилаҳкаауеит. Анализ аҭак анааилак нас рыхәшәтәразы даҽа мҩак ылаҳхуеит. Аҩны рҽырхәышәтәуеит 16-ҩык рҟынӡа", - ҳәа еиҭеиҳәеит Шьоууа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: