09.10.2017
Жьҭаарамза 9 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба ҳтәылаҟны амармалташьтә пты ахыҵәара апроблема инамаданы аилацәажәара мҩаҧигеит.
Рауль Ҳаџьымба инаҵшьны дазааҭгылеит амармалташьтә пты аамҭа кьаҿк иалагӡаны ҳтәыла ахьынӡанаӡааӡоз ишахыҵәаз, ари апроблема аӡбаразы аусмҩаҧгатә ҷыдақәа шьаҭанкыла ишынагӡатәу. Аҳәынҭқарра ахада иазгәеиҭеит, ари азҵаара Аҧсны Аҳәынҭқарра адагьы, адунеи зегь аҿаҧхьа ӡбатәыс ишықәгылоу, апты ақәхразы аамҭа маҷымкәагьы ишаҭаху.
Аҧсны Аҳәынҭқарра аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа Аекологиа аинститут адиректор дазааҭгылан далацәажәеит ари ахәаҷа адунеи аҟны иахьахыҵәаз аҭыҧқәа ртәы.
«Атауарқәеи ауааҧсыреи активла реиҭаҵра иахҟьаны амармалташьтә пты Китаинтәи Америкаҟа ицеит, анаҩс – Англиеи аконтиненталтә Европеи рахь, уантәи – ҳара ҳахь иааит», - иҳәеит Роман Дбар.
Иара иажәақәа рыла, Аекологиа аинститути жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи мҽхакы ҭбаала аусеицура рыбжьан, урҭ ирымоу аҧышәа ахархәаразы. Ишьақәдыргылеит иеиуеиҧшым ашьацҳәақәа, аха аеколог иажәақәа рыла, урҭ ари ахәаҷа ахкы ахыҧхьаӡара ашьақәыргылара ауп ирылшо. Уи адагьы, адәқәа апестицидқәа анрықәырҭәо, аптқәа ықәҧрааны ицоит, Убри аҟнытә адәқәа ахәшә рықәҭәатәуп ари ахәаҷа ахәаршы анышьҭанаҵо аамҭазы. Аекологиа аинститут адиретктор инаҵшьны иҳәеит урҭ рықәхразы ааҧын иҷыдоу аусмҩаҧгатәқәа рынагӡара хымҧада ишаҭаху.
Роман Дбар иазгәеиҭеит, амармалташьтә пты анырҵәаразы атәыла ауааҧсыра аинформациа рыҭаразы аилыркааратә усурақәа шымҩаҧгатәу.
«Ари зеиҧш проблемоуп, уи ҳаидгыланы, ҳамч еибыҭаны иҳаӡбароуп", - иҳәеит иара.
Ақыҭанхамҩатә ҭҵаарадырратә институт адиректор Лиосик Аиба адырра ҟаиҵеит птык ишахылҵуа 250 хәаршы. Иахьатәи аамҭазы амармалташьтә пты иахҟьаны 100-хкык инареиҳаны ақыҭанхамҩатә культурақәа ақәӡаара ахықә иқәгылоуп. Ари ахәаҷа иаҿагыланы ақәҧара иалагахьеит, уи азы иақәнагоу ахәшәқәа тестла гәаҭаны, хәарҭара шамоугьы шьақәыргылоуп.
Ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба излаиҳәаз ала, апестицидқәа зегьы ианаамҭаз иааргеит, урҭ араионқәа зегь рахь идәықәҵоуп. Абиуџьет аҟынтәи урҭ ирықәхарџьын 8 миллион мааҭк. Аминистр иажәақәа рыла, урҭ ахәшәқәа рхыҧхьаӡара азхом ҳҵакырадгьыл зегьы аус адуларазы.
Иара убасгьы, иара иазгәеиҭеит жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа акыр ацхыраара шыҟарҵаз ахәшәқәеи аусуразы иаҭаху ашәҵатәи раагараҟны. Уи адагьы, Даур Ҭарба иазгәеиҭеит апты иаҿагыланы ақәҧараҟны урыстәылантәигьы ацхыраара аҟаҵара ишазхиоу.
Ахада адҵа ҟаиҵеит апты ықәызхуа ахәшәқәа раахәаразы аҧаратә хархәагақәа иааиуа ашықәс абиуџьет иаларҵаразы, иара убасгьы, иарбан хәшәқәоу иаҳа лҵшәа узҭо аилкааразы; ахәаҷа ақәхразы еиҳа иеиҕьу аамҭеи аҿҳәарақәеи шьақәдыргыларц азы; аспециалистцәа адҧхьаланы иҷыдоу агәыҧқәа аҧырҵарц азы; заатәи акультурақәа рылаҵаразы иҟоу алшарақәа ирызхәыцырц азы; АИХ ахархәарала ауааҧсыра иақәнагоу аилыркааратә усурақәа мҩаҧыргарц азы.
«Ахашаҽнынӡа иаҧҵазааит амармалташьтә пты ақәхразы акомиссиа, ишьақәыргылазааит уи аилазаареи ари ахәаҷа хкы ақәхразы аусмҩаҧгатәқәа рыплани. Акомиссиа аиҿкаара шәазымҧшкәа, аусура шәалага», - адҵа ҟаиҵеит Ахада.