16.10.2017 15:13 37
16.10.2017 14:27 35
16.10.2017 13:24 35
16.10.2017 12:41 31
15.10.2017 21:49 33
14.10.2017 14:24 67
13.10.2017 12:43 33
13.10.2017 11:48 29
13.10.2017 11:08 67
12.10.2017 16:31 64
12.10.2017 15:58 58
12.10.2017 14:36 46
12.10.2017 11:22 56
12.10.2017 10:29 55
11.10.2017 18:57 54
11.10.2017 13:55 56
11.10.2017 13:09 65
11.10.2017 10:59 63
10.10.2017 16:58 83
10.10.2017 13:54 68
09.10.2017 15:48 97
09.10.2017 14:57 81
09.10.2017 13:26 70
08.10.2017 18:36 83
Популярное
10.10.2017 68
14.10.2017 67
11.10.2017 65
11.10.2017 63
12.10.2017 56
Зураб Лакербаиа “Аҧсны аҭыҧ змаз атеррор бааҧс. Аҧснытәи АССР 1937-1938 шш.” захьӡу ашәҟәы азы: иарбоу аҭыжьымҭа аналаг адунеи аиҿагыларатә зонақәа рҿы џьаргьы уаҳа иҟаӡам
87
04.10.2017 15:15
1937-1938 шш. рзы Аҧснытәи Асоветтә Социалтә Республика аҿы имҩаҧысуаз ахҭысқәа ирызкны, “Аҧсны аҭыҧ змаз атеррор бааҧс. Аҧснытәи АССР 1937-1938 шш.” захьӡу ашәҟәы ҭыжьуп.
Аҟәа. Жьҭаарамза 4. Аҧсныпресс. Дамеи Касланӡиа. И. Гь. Папасқьыр ихьӡ зху Амилаҭтә библиотека аҿы 1937-1938 шш. рзы Аҧснытәи Асоветтә Социалтә Республика аҿы имҩаҧысуаз ахҭысқәа ирызкны, “Аҧсны аҭыҧ змаз атеррор бааҧс. Аҧснытәи АССР 1937-1938 шш.” захьӡу ашәҟәы аӡыргара мҩаҧысит. Ашәҟәы Инаҧхгаратәым Аиҿкаара “Алаша” ацхыраарала Европа Ахеилак иҭнажьит. Иарбоу аусмҩаҧгатә иаҭааит Аҧсны Ахада Рауль Ҳаџьымба, иара убас, Жәлар Реизара-Апарламент аиҳабы Валери Кәарҷиа.
Аусмҩаҧгатә аартуа, апроект акоординатор Зураб Лакербаиа иазгәеиҭеит: “Ҩы-шықәса раҧхьа Қырҭтәыла ашәарҭадара Амаҵзура архивтә материалқәа рымаӡара ахыхреи 1937-1938 шықәсқәа рзы аҧсуааи егьырҭ, ареспублика ауааҧсыра рҟынтәи иҭахаз зегьы рыӡбахә аҳәареи рзы аидеиа цәырҵит. Убас иалагеит ҳара ҳусура. Жәаҳәарада, ауадаҩрақәа маҷымқәа ҳрықәшәеит, ақырҭуа ган архив аартра иазаагатәын, ааигәа имҩаҧысуаз аибашьра агәалашәара асиндром иахылҿиаауаз, аусеицура иаҧырхагаз апсихологиатә ҧынгыла аиааира, ицәыргахаз аусшәҟәқәа акониуктуртә хықәкы анагӡаразы ахархәара амоуртә еиҧш аполитикатә ҧаршеи ацәцара, уҳәа убас ирацәаны. Аха ҳара ас еиҧш иҳазцәырҵыз иҷыдоу аҭоурыхтә лшара аҩыжьра шыҟамло еилкаауа, иҳалшеит акомпромисс аҧшаара. Аусура амаӡа аҵаны имҩаҧысуан, аганқәа зегьы ишьақәырҕәҕәаз аусуратә ҧҟарақәа зегьы ирықәныҟәон. Иарбоу аҭыжьымҭа аналаг адунеи аиҿагыларатә зонақәа рҿы џьаргьы уаҳа иҟаӡам. Агәра ганы сыҟоуп ари ашәҟәы Аҧсны иҿыцӡоу аҭоурых адаҟьақәа рҿы иахәҭоу аҭыҧ шааннакыло”.
Аҧсуа ган аҟынтәи апроект анаҧхгаҩы Станислав Лакоба абас еиҧш адырра ҟаиҵеит: “Ашәҟәы аус адулара 2- шықәса имҩаҧысуан, еизгоуп даара ирацәаны аматериалқәа. Аҭыжьымҭа хыҧхьаӡара рацәала ауаа зықәӡыз, 1937-1938 шықәсқәа рзы Аҧсны имҩаҧгаз арепрессиақәа ирызкуп. Ашәҟәы аҿы иарбоу ашықәсқәа рзы зус ӡбази еихсны ашьра зықәҵази ркартотека алагалоуп. Ашәҟәы ирацәаны аусшәҟәқәа анылеит, урҭ рыла аӡәырҩы рыуацәеи рҭахцәеи рыҧшаарц рылшоит. Ашәҟәы 3-томок рыла ишьақәгылоуп: актәи – ари ақырҭуа архивқәа рҟынтәи афакттә материалқәа, аҩбатәи – ҳара ҳархивқәа рҟынтәи афактқәа, ахҧатәи атом акәзар – ахьӡынҵатә рбага ауп. Зынӡа иарбоу аамҭахәҭа азы арепрессиа рызун 2186 ҩык – милаҭла еиуеиҧшымыз ауаа, урҭ рхыҧхьаӡараҿы даара ирацәаны иҟан аҧсуаагьы. Ашәҟәы акыр ахшыҩзышьҭра аҭоуп, уи ахә ҳаракны иршьоит”.
Ахәҭакахьала, Европа Ахеилак адепартамент аиҳабы, апроект анаҧхгаҩы Анна Копелла абас еиҧш адырра ҟалҵеит: “Ари ашәҟәы архивқәа рыла аспециалистцәа, аҭҵааҩцәа, ақалақьқәа Аҟәа, Қарҭ рҟынтәи аҭоурыхҭҵааҩцәа русеицура иалҵшәоуп. Апрект ахықәкы хаданы иҟаз иҭахаз ауаа руахҭа азы адыррақәа рыуацәа рызнагара акәын. Уи нахыс аамҭа рацәаны ишцахьоугьы, арепрессиақәа ирылаӡыз рхылҵышьҭрақәа рыуацәа рҭынхацәа ҳаҭырла иргәаладыршәар рҭахуп, урҭ уи азы азин рымоуп. Аха, ари ашәҟәы ианылаз, хыхь зыӡбахә ҳамаз аҭоурыхтә фактқәа ирызку афундаменталтә информациа аиура азы алшара умамкәа уи даараӡа иуадаҩхоит”.
Аҟәа. Жьҭаарамза 4. Аҧсныпресс. Дамеи Касланӡиа. И. Гь. Папасқьыр ихьӡ зху Амилаҭтә библиотека аҿы 1937-1938 шш. рзы Аҧснытәи Асоветтә Социалтә Республика аҿы имҩаҧысуаз ахҭысқәа ирызкны, “Аҧсны аҭыҧ змаз атеррор бааҧс. Аҧснытәи АССР 1937-1938 шш.” захьӡу ашәҟәы аӡыргара мҩаҧысит. Ашәҟәы Инаҧхгаратәым Аиҿкаара “Алаша” ацхыраарала Европа Ахеилак иҭнажьит. Иарбоу аусмҩаҧгатә иаҭааит Аҧсны Ахада Рауль Ҳаџьымба, иара убас, Жәлар Реизара-Апарламент аиҳабы Валери Кәарҷиа.
Аусмҩаҧгатә аартуа, апроект акоординатор Зураб Лакербаиа иазгәеиҭеит: “Ҩы-шықәса раҧхьа Қырҭтәыла ашәарҭадара Амаҵзура архивтә материалқәа рымаӡара ахыхреи 1937-1938 шықәсқәа рзы аҧсуааи егьырҭ, ареспублика ауааҧсыра рҟынтәи иҭахаз зегьы рыӡбахә аҳәареи рзы аидеиа цәырҵит. Убас иалагеит ҳара ҳусура. Жәаҳәарада, ауадаҩрақәа маҷымқәа ҳрықәшәеит, ақырҭуа ган архив аартра иазаагатәын, ааигәа имҩаҧысуаз аибашьра агәалашәара асиндром иахылҿиаауаз, аусеицура иаҧырхагаз апсихологиатә ҧынгыла аиааира, ицәыргахаз аусшәҟәқәа акониуктуртә хықәкы анагӡаразы ахархәара амоуртә еиҧш аполитикатә ҧаршеи ацәцара, уҳәа убас ирацәаны. Аха ҳара ас еиҧш иҳазцәырҵыз иҷыдоу аҭоурыхтә лшара аҩыжьра шыҟамло еилкаауа, иҳалшеит акомпромисс аҧшаара. Аусура амаӡа аҵаны имҩаҧысуан, аганқәа зегьы ишьақәырҕәҕәаз аусуратә ҧҟарақәа зегьы ирықәныҟәон. Иарбоу аҭыжьымҭа аналаг адунеи аиҿагыларатә зонақәа рҿы џьаргьы уаҳа иҟаӡам. Агәра ганы сыҟоуп ари ашәҟәы Аҧсны иҿыцӡоу аҭоурых адаҟьақәа рҿы иахәҭоу аҭыҧ шааннакыло”.
Аҧсуа ган аҟынтәи апроект анаҧхгаҩы Станислав Лакоба абас еиҧш адырра ҟаиҵеит: “Ашәҟәы аус адулара 2- шықәса имҩаҧысуан, еизгоуп даара ирацәаны аматериалқәа. Аҭыжьымҭа хыҧхьаӡара рацәала ауаа зықәӡыз, 1937-1938 шықәсқәа рзы Аҧсны имҩаҧгаз арепрессиақәа ирызкуп. Ашәҟәы аҿы иарбоу ашықәсқәа рзы зус ӡбази еихсны ашьра зықәҵази ркартотека алагалоуп. Ашәҟәы ирацәаны аусшәҟәқәа анылеит, урҭ рыла аӡәырҩы рыуацәеи рҭахцәеи рыҧшаарц рылшоит. Ашәҟәы 3-томок рыла ишьақәгылоуп: актәи – ари ақырҭуа архивқәа рҟынтәи афакттә материалқәа, аҩбатәи – ҳара ҳархивқәа рҟынтәи афактқәа, ахҧатәи атом акәзар – ахьӡынҵатә рбага ауп. Зынӡа иарбоу аамҭахәҭа азы арепрессиа рызун 2186 ҩык – милаҭла еиуеиҧшымыз ауаа, урҭ рхыҧхьаӡараҿы даара ирацәаны иҟан аҧсуаагьы. Ашәҟәы акыр ахшыҩзышьҭра аҭоуп, уи ахә ҳаракны иршьоит”.
Ахәҭакахьала, Европа Ахеилак адепартамент аиҳабы, апроект анаҧхгаҩы Анна Копелла абас еиҧш адырра ҟалҵеит: “Ари ашәҟәы архивқәа рыла аспециалистцәа, аҭҵааҩцәа, ақалақьқәа Аҟәа, Қарҭ рҟынтәи аҭоурыхҭҵааҩцәа русеицура иалҵшәоуп. Апрект ахықәкы хаданы иҟаз иҭахаз ауаа руахҭа азы адыррақәа рыуацәа рызнагара акәын. Уи нахыс аамҭа рацәаны ишцахьоугьы, арепрессиақәа ирылаӡыз рхылҵышьҭрақәа рыуацәа рҭынхацәа ҳаҭырла иргәаладыршәар рҭахуп, урҭ уи азы азин рымоуп. Аха, ари ашәҟәы ианылаз, хыхь зыӡбахә ҳамаз аҭоурыхтә фактқәа ирызку афундаменталтә информациа аиура азы алшара умамкәа уи даараӡа иуадаҩхоит”.
Аинформациатә алахәылаҩцәа
Асаит аҿы икьыԥхьу аматериалқәа рзы азин амазаара, автортә зини, егьырҭ еизырхоу азинқәеи ирызкәу аԥсуеи жәларбжьаратәи азакәанԥҵарала ихьчоуп. Асаит аҿы иҟоу иарбанызаалак аудио, афото, авидео материалқәа рхархәара, уи амазаара азы азин змоу рақәшаҳаҭхарала, мамзаргьы, www.apsnypress.info ахь азхьарԥш аҟаҵарала иҟалар алшоит. Аинтернет аҟны атексттә материалқәа инагӡаны, мамзаргьы хәҭа-хәҭала ахкьыԥхьраан, www.apsnypress.info ахь ихарҭәаау азхьарԥш аҟаҵара хымԥадатәиуп.