Лара санлыхьӡаз аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаахьан лҭеиҭԥш, аха "леиԥш зеиԥшыз дыҟамызт, убас сахьала дчаԥан" рҳәон аҽарҳаиԥш ақыҭа агәы далсны данныҟәоз лыԥшӡара збахьаз зегьы. Сара сашьҭан абас ззырҳәоз лыԥшӡара агәаҭара, аха Лахьыцәгьа ҳәа ззырҳәо иалагахьаз аԥшӡара ацәаара лнубааларатәы дыҟамызт. Мыцхәы дҭынчын, хрыжь-хрыжь дцәажәон, шамахагьы ауаа рахь дцәырҵуамызт, ҭеиҭԥшлагьы деҩцамызшәа дыҟан.
Аԥшӡара иамазкуаз аԥҳәыс лыԥсҭазаара аӷьырак зыхшыҩ аҭыԥ иҭҟьаз ахьырхәышәтәуаз ахәышәтәырҭаҿы илхылгон. Лахьыцәгьа "дырҩегьых деиҭашәан дыргеит" ҳәа аарылаҩҩуан ааигәа-сигәа инхоз ауаа, нас ԥыҭрак ашьҭахь "дааргеит аҩныҟа" рҳәон.
Зыԥшӡара иақәӡыз ԥҳәызбахеит Лахьыцәгьа, даҽакала иаҳҳәозар, зыԥшӡара ззымыхьчаз лакәхеит. Дыҵәрышкәаӡа, дшеишеиуа данааҩагыла, ԥсабарала Анцәа илиҭаз аԥшӡареи, иара убас лыкәашареи лышәаҳәареи уҳәа рыла, зегьы деицгәарҭеит. Ашьҭазааҩцәа рацәаҩны изауз аҭыԥҳа ԥшӡа аҽацә лас еиԥш дҽырба-ҽырбо аԥсҭазаара данын, лаԥхьаҟа аразҟыцәгьара шылзыԥшыз лзымдыруа.
Ҽнак зны, даҽа қыҭак аҟынтәи лабраа рахь ауаҩы дааит, абригь-абригь иԥа рыӡӷаб дшигәаԥхо, лнапы дшаҳәо реиҳәаразы. Иаргьы анцәахша диеиԥшын рҳәеит ҭеиҭԥшла, аха лабраа ирымаз ауаҩ нагара арԥыс иҭаацәа рҿы еиҳа ихьысҳазаарын, убри аҟынтә, ахамаԥагьара иарҵысуаз амакратә ажәақәа рыцҳаит арахьынтә "иара дара дышрықәнагам" азы.
Ус еиԥш ажәа лнызҵоз рацәаҩын, аха лара ашеишеи илнаало адунеи данымызшәа, дшаԥшаԥуа лыԥшӡара лхамаԥагьара еиҳагьы иарӷәӷәо, зылаԥш лхьысуаз зегь ыршанхо адунеи данын. Ани ажәа лнызҵаз Анцәахшагьы изынарыцҳаз ажәақәа гәаӷны игәы иҭан рҳәеит.
Аамҭа цон, ари ашеишеи аҳҭнықалақь ашҟа иаауаз амҩаду ахь ирлас-ырлас дцәырҵлон. Усҟан уажәеиԥш амашьынақәа рацәамызт, убри аҟынтә, ашеишеи иманшәаланы Аҟәаҟа даазгашаз дазыԥшуан амҩеихда зегь ырлашо. Ажәа лнызҵаз, мап зцәылкыз Анцәахша амашьына имазаарын, убри аҟынтә ибзиабареи игәаӷи еилаӡҩаны лымариа аниоуа ҳәа ари амҩеихада деиҩаӡон рҳәеит...
Сара санылхааныз лыԥшӡара аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаахьан, аха лҭоурых сгәы ҭнашьаауан, аиашазы, дагьрыцҳасшьон. Адәахьы шамаха уаҩы дибомызт аҟынтә, ҿыҵгак ҟаҵаны рыҩны снеирц сыӡбеит ҽнак зны. Дара рганахь инхоз сыуацәа рҟынтә сшаауаз, рашҭа саназааигәаха, сныҟәашәа иаагсырхеит, аха схала уахь амҩахыҵра сзыгәаӷьуамызт. Санынаԥш, дгәасҭеит лара аԥсҭазаара иардагәаз леиԥш гагаҵас ашҭа дахьықәгылаз. Санылба, лхала ҿылҭит "арахь бааи" ҳәа. Сгәы неиҭаԥеит, хықәкыс исымаз уахь анеира шакәызгьы. Схәыҷымзи, сшәон, избанзар зыхшыҩ аҭыԥ иқәҟьаз рхәышәтәырҭа уажәы-уажә иҭалоз лакәын лара. Сшәон, аха Лахьыцәгьа лылаԥш аҭаԥшрагьы сҭахын, исҭахын зыԥшӡара ззымыхьчаз аԥҳәызба иааигәаны лбара.
Лани лареи ракәын аҩны иҟаз. Рҩыџьагьы мыцхәы ицәажәомызт. Ахаамыхаақәа ирымаз сыдыргалеит, аҩны ҳшыҟоу-ҳшанугьы иазҵаауан.
Сара Лахьыцәгьа сылҿаԥшуан, аха дызқәыӡыз лыԥшӡара ацәаарагьы збомызт. Изакәызеи, мшәан, "леиԥш зеиԥшу дыҟамызт" ҳәа ззырҳәо абас ллакҭа ҭааны, аӡәгьы дузилымкаауа дзыҟоузеи ҳәа схәыцуан. Усҟан иабаздыруаз аԥшӡара ахьчара шыуадаҩыз, аразҟыдара улакҭа ҭыгга уҟанаҵар шалшоз, уҭеиҭԥш шеиҭанакуаз…
Лара дшашаӡа ақыҭеи аҳҭнықалақьи еимаздоз амҩаду ахь данцәырҵуаз, илеиҩаӡоз амашьынарныҟәцаҩ игәҭакы наигӡахьазаарын...
Ҽнак зны иаарылаҩҩит, зыԥшӡара адунеи ианымӡалоз аҭыԥҳа, аҭаацәара ҳәа дымцаӡакәа лыбаҩ лтәымкәа дшыҟаз шааԥшыз. Зхамаԥагьара адунеи ианымӡалоз лабраа акыр еиҵанарӷәӷәеит рҳәеит ари ажәабжь бӷаԥҵәага. Еиҳарак ирызхымгоз "уара ҳара уҳаҭәам" ҳәа ажәа ззырыцҳахьаз рыԥҳа лымгәарҭа иҭаз дахьиабыз акәын. Усҟан, уажәеиԥш, аԥҳәыс илгәыдҵаны дыршьуамызт, ахацәа ааилатәан, ирыӡбеит, рыхьымӡӷ ахыхра аҳаҭыразы, "дигарц, мамзар ахызаҵә ихы ишҭашәо" изырыцҳарц. Ус иагьыҟарҵеит. Дыргеит Лахьыцәгьа зҭацара еилаҳауаз, аха ас ианыҟала еиҵанарӷәӷәаз абхәараа.
Аӡәгьы издыруамызт, лара амчымхара дақәшәоу, мамзаргьы илаҭәалымшьоз арԥыс маҷ-маҷ инапаҿы дааигоу, аха иҟалаз ҟалеит, Лахьыцәгьа хаҵа дцеит ахьӡыртәит. Илыхьыз лԥагьара аарԥсасиин, Лахьыцәгьа ҭацара уа дахьнанагаз лҽамариашашәа дыҟан. Лыхшараиура аамҭа анааи, аҳәса еизаны, ишаԥыз еиԥш, ацхыраара лырҭарц илыдтәалан. Лыхшараиура мариамызт, акыр дгәаҟит рҳәеит. Ашамҭазшәа асаби икьаасбжьы геит, ахаҵарԥыс диит.
Ахшараиура иаркараз Лахьыцәгьа, лыԥсы анлоу, дылҭаҳәахаа ацәа дынҭанагалеит... Шьыбжьагәазы данааԥш, лысаби длымбеит. Дҩагылан ауадақәа еимдо лҿанаалха, анхәа аҿаалырхеит "аринахыс ибыхшо ҳара даҳтәхоит, ари адәныҟантәи иаабгаз ааӡара ҳәа дызҭахыз драҳҭеит" ҳәа. Лахьыцәгьа дарҭаслымит иларҳәаз ажәабжь ҿаасҭа. Ахьымӡхыхразы ахшара ицәыӡра ачҳара згәы иҭамыз злалакәыз ала, уаҳа ажәак мҳәаӡакәа, иаанлыжьит рҳәеит лабхәараа рашҭа.
Лхәыҷ иаб иҟаиҵо изымдыруа дгыланы дахәаԥшуан зыԥшӡара инапаҿы иааигаз ашеишеи лхы лыкәажьны инхара шаанлыжьуаз. Уи аҩнаҭаҿы анхәа илҳәоз акәын иалнадоз, иара Анцәахша дымчыдан.
Лыҩныҟа дгьежьит зыԥшӡара ззымыхьчаз, зыхшара длыҵԥааны дызцәыргаз аԥҳәыс қәыԥш. Лгәыԥҳәыхш лгәыдымӡало лаб иҩны дааҩнахеит азныказы. Ашьҭахь, лыхшара иааӡаразы илыцгылаз агәыԥҳәыхш иҿаҳәаны иааныркылеит рҳәеит.
Лшьара данықәла ашьҭахь, Лахьыцәгьа лысаби иԥшаара лҽазылкит, аха хра злаз акгьы лзеилымкааит уи аамҭазы. Лабхәараагьы акырынтә ауаа лнырҵеит рҳәеит аҩныҟа дгьежьырц, аха заҳаҭыр ларҟәыз аԥҳәыс ԥшӡа уи аҩыза агәаӷьра лхы илзаҭәамшьеит. Убри нахыс, ачымазара дыхҭанакуа далагеит Лахьыцәгьа, убри нахыс еиҳарак лымҩа ахәышәтәырҭахь ихан зыхшара дзыцәдырӡыз аԥҳәыс қәыԥш. Лахьыцәгьа рҳәон уи лразҟы ианалацәажәоз.
Акыр шықәса рышьҭахь зегь акоуп иан диԥшааит ихбыџхахьаз лԥа. Лара лҽахьылхәышәтәуаз азааигәара инхоз џьоукы драаӡозаарын. Зны-зынла амҩаду ианыршәланы ақыҭа далсны иан разҟыцәгьа дибаразы даауан иара, нас деиҭацон, згәыбылра идыз, сан, саб ҳәа иишьоз дзааӡаз рахь. Ирҳәоит иара данцалакгьы, Лахьыцәгьа лчымазара еиҳагьы аҽарӷәӷәон ҳәа.
Аҭыԥҳа аҵәца дадыркылоит ҳҳәамҭақәа рҿы. Апоет Рауль Лашәриа "Аҵх ҵәца" захьӡу иажәеинраалаҿы иҩуеит:
"Ирҳәалоит: аӡӷаби аҵәцеи,
Иҟоуп избогьы еиԥшны.
Зыбла ҭылашоу аҵх ҵәца
Иагәылсуеит аӡиас ццакны…"
Аҵәца знык иԥҽыр иузеидкылом, аԥҳәызба лаҳаҭыргьы ԥыххааса ицар ашьақәыргылара ауам, убри ауп ари зырҳәогьы.
Лахьыцәгьа лдунеи лыԥсахит аибашьра ашьҭахь. Лҭоубыҭ аҿы иқәгылан, лыԥшӡара аразҟыцәгьара ихнарҩаԥшьаанӡа иҭыхыз афотоқәа. Урҭ сылаԥш анрықәшәа, еилыскааит уи лыԥшӡара аӡбахә абырсҟак изалацәажәоз. Аиашазы, апортрет аҟынтә исыхәаԥшуан зеиҿартәышьа уаршанхоз аԥҳәызба қәыԥш лхаҿсахьа, сара издыруаз лҭеиҭԥш иузадкыломызт, хәыки шьхаки рыбжьан. Ахьышәҭҳәа иааснырит сара сзышьҭаз уи лыԥшӡара амаӡа. Ииашаҵәҟьан, уи аҩыза аԥшӡара ахьчарагьы уадаҩзар акәхарын сгәахәуан зоуреи зыҭбареи, зхаҿы аформақәеи иреиӷьу асахьаҭыхыҩцәа рзы амодельра азызушаз Лахьыцәгьа данқәыԥшызтәи лсахьа сахьахәаԥшуаз…
Избан изысыҩуеи Лахьыцәгьа илызку аҭоурых? Акы, сара еснагь саргәамҵуан зыԥшӡара аилкаара сашьҭаз аԥҳәыс лахьыцәгьа лҭоурых. Залымдараны сахәаԥшуан уи илхылгаз ахьаа. Иҩбахаз, иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы ас азалымдара иақәшәо, разҟыла еиқәымшәо иргәыдҵаны ианыршьуа сақәшаҳаҭым. Аԥҳәыс лаҳаҭыр ахьчара зуалу ахацәа роуп, уи лыԥшӡара акьысра згәаӷьыз ахаҵагьы аҭак аҟаҵара иара иуалуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Аԥшӡара аразҟыдара анацу рацәоуп. Аԥшӡара ахьчара аҭахуп. Хымԥада, лара аԥҳәызбагьы абри дазхәыцлароуп еснагь, "Аӡӷаби аҵәцеи" рымҳәои…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны иҟан аибашьра. Иҳаҩсыз ашәышықәсазы… 27 шықәса раԥхьа…
Зықьҩыла ауаа рыԥсы зыхҭнырҵаз адгьыл агәамсам ахыҵәазар, иаҳҳәоит "Аибашьра ыҟан".
Аӷьычра, арҳәра, аламысдара аҳра руазар – иаҳҳәоит "Аибашьра ыҟан".
Ҳзакәанқәа аус рымуазар – иаҳҳәоит "Аибашьра ыҟан".
Иагьиашами, аибашьра ыҟан. Иҟан, аха еилгахьеит… Аха ҳара иаҳҭахуп ҳхы ҳарқьиарц. Зегь зхароу аибашьра ауп ҳҳәаларц, иахьатәи ҳхарагьы иара иахараҳҵарц. Мшәан, ус еиҳа имариами.
Аибашьра ыҟан 27 шықәса рыла есыҽны метрак-метрак уԥсахуазаргьы, иуԥсахша ҳӡымҩангагақәа рзы, ҳфымцацәаҳәақәа рзы, ҳамҩадуқәа рзы. Ҳабзазараз, ҳқыҭанхамҩаз, ҳекономиказ, ҳзакәанԥҵараз… – аибашьра нымҵәаӡацт иахьагьы. Зегь раасҭа узыцәшәаша ҳхы-ҳахшыҩ азгьы инымҵәеит уи аибашьра.
Идыруп, аҳәынҭқарра амчрақәа шшьардам. Идыруп уи иахагылоу зегь ракәымзаргьы, реиҳараҩык амчрахь рхазы ишнеиз. Идыруп атәыла амаа акрахьы зхы хоу ҳаныржьо ирҳәо шхаҳҵо, уахь рнеиразы аҽыхацәа реиԥш ҳашрыцхраауа, нас мышкызны, ахага акараҳәа ихшыҩ шеимшәо еиԥш, ҳахшыҩ анеимшәалак, лаба-ламсы аанмыжьуа ашәқәа, аԥенџьырқәа ԥҽны урҭ рҭыԥ ишахааго, даҽазныкгьы уи ала шьаҿак акәзаргьы шьҭахьҟа ҳашцо.
Идыруп Аԥсны хшыҩла аума, ԥаршеирыла аума, хатә џьабаала аума, амал змоу ауаа шырацәоу. Аԥсуаа ирҳәоит: "Ахшара дзыуааӡо ӡык уиржәындаз ҳәоуп" ҳәа. Аԥсынгьы амал алызхуа знымзар-зны "ӡык адыржәызҭгьы"? Сгәы иаанагоит дарбанызаалак атәыла ахада абарҭ ҳмалуаа ааизганы, досу иҵа зеиԥшроу дырны, ирыдиҵар ҟалоит ҳәа: "Уара абри амҩа ахы инаркны аҵыхәанӡа иахәҭоу удзааит… Уара абри ахыбра аиҭашьақәыргылара унапы ианызааит… Уара абри… Уара абри…" Мап ркрым ҳәа сыҟоуп - џьоукы иахәҭаны иԥхьаӡаны, даҽа џьоукых, зыҵа зырбааӡо арбашьа идыруеит ҳәа, ма уи ала рхы дырқьиарц…
Саланагалацәеит. Аха абри зегьы сзырҳәогьы хҭыск сақәшәеит. Гәдоуҭа ақалақь аҿы сыҟан.
Нап адкылазар Франциеи Италиеи адунеи иадыруа рықалақьқәа инарԥыганы аԥшӡара змоу ҳақалақь фырхаҵа, аибашьраантәи ҳаҩн ду…
Ҭаацәала ахәыҷқәа ҳаманы ҳнанагеит "Katepark" ҳәа захьӡу аҭыԥ ссир ахь. Амшын аҿықәаҿ асовет аамҭаан зықьҩыла аԥсшьаҩцәа зҭаауаз аԥсшьарҭақәа руак аибашьра ашьҭахь акыршықәсагьы абаџьар ҭиааны, аҳәира иаганы иҟан. Аха дҟалеит зхатә џьабаа зыламыс ҳаранакыз, зықалақь бзиа избоз ауаҩы. Уи аԥара ахшәааны ари аҭыԥ ааихәеит.
Абизнесуаҩ. Аибашьра ашьҭахь раԥхьатәи аԥсаӡ ахәыҷқәа ҳамҭас иааганы апаркқәа руак аҿы ирыззыргылаз, Ашықәс ҿыц аныҳәа гәырӷьахә ҳамҭас ирызҭаз, еиуеиԥшым аиҿкаарақәа рҿы зыхәҭа алазҵо, зықалақь гәакьахь зыбзиабара мааҭла изымшәо…
Зыхьӡ ацәыргара зҭахым ари ауаҩы ҳалал иааихәаз аҭыԥ аҿы иахьа Гәдоуҭа ауааԥсыра зегьы зеигәырӷьаша апарк ааиртит. Макьана аусурақәа шцогьы, инагӡаны игәы иҭоу зегь шеиҿимкаацгьы, иахьазы ара иҟоуп ахәыҷқәа рыхәмарырҭақәа, абаҩрҵәырҭақәа, аԥқьаҭасырҭақәа, акаҳуажәырҭақәа, ихыркәшоуп аԥхынтәи акинотеатри адискотекеи рҭыԥ, амшынԥшаҳәатә цәаҳәа иахьаҵанакуа иргылоуп аԥсшьарҭақәа, аҽыкәабарҭақәа, аҽыԥсахырҭақәа.
Аҭыԥ аҵакыра зегьы аҿы еиуеиԥшым аҵиаақәа еиҭаҳауп. Ажәытә иҟаз аҵла кьоукьоуқәа рнаҩсангьы ҿыц еиҭаҳау ашәҭқәа, апальмақәа хкыла еиуеиԥшым. Урҭ зегь шықәсык-ҩышықәса рыла еинылар, егьа иџьашьахәхап… Абаҳча ҭырҭәааны ахәылбыҽха ахәыҷқәа ыҵан. Шамахамзар зегьы ргәы иақәшәаша ахәмарырҭақәа ыҟоуп. Абри зегьы хәыда-ԥсадоуп. Даҽазныкгьы исҳәоит – ихәыда-ԥсадоуп. Ахатә харџь зыхҭынҵоу "Katepark" (аԥшәма иԥҳа илыхьӡыншьалоуп) Гәдоуҭа ауааԥсыра ирзыҟаҵоу ҳамҭоуп.
Иацы избаз агәыӷра снаҭеит, "анаџьалбеит, ишыдыдуа қәа ауам" ҳәагьы снарҳәеит. Амала сархәыцит абас: "Абиԥазаҵә иеиԥш иаанхарыма ари аҩыза аус?" ҳәа. Иҟаларушь зышьҭамҭа зыдгьыл иазынзыжьырц зыгәҭаку еиҭах? Ииашаҵәҟьаны, ҩба-хԥа абиԥара рышьҭахь "сабду иргылеит" зҳәо ииҳәо мцымкәа ианиашахо ауп ҳагьаныҿио, ҳагьанеизҳауа.
Шьыри, ираҳҭандаз досу ҳахшара, ҳмоҭацәа абарҭ ажәақәа рҳәартә еиԥш алшара…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Агәашә аҷараҳәа абжьы анаага, Маҳагьа днеилыууаа дцеит. Иашҭа иааҭалеит ижәлантәқәа, иреиҳабыз раԥхьа дыргыланы хҩы-ԥшьҩы. Амаҵурҭа дзыҩнагылаз иазааигәахаанӡа иԥсҭазаара зегьы иаԥхьа иниас ицеит Маҳагьа...
Дынхон-дынҵуан иара, ԥшьҩы ԥацәа рааӡон иԥҳәыси иареи. Ианааизынхоз, ӡӷабк дрымазар шыбзиаз аацәырыргон. Цәгьа илызгәаҟуан аӡӷаб, аха Анцәа уара иуҳәо зегь уциҳәома?..
Маҳагьа иашҭа иҭаланы иааиуаз иреиҳабыз еиҩырҿаны инапаҿы икын ашаха. Уаҳагьы Маҳагьа диҿамԥшкәа, амаҵурҭа дааҩналан игылаз аишәа ашаха еикәарҳәы нықәиҵан "ҳара ҳааиаанӡа" иҳәан, адәылҵра ихы назикит. Егьырҭгьы наишьҭалеит. Аҩны ааҵраҿы игылаз абаҳақәа аашьҭырхын, агәашә инҭыҵын рҿынархеит рааигәа иҟаз аижәлантәқәа рнышәынҭра аганахь…
Маҳагьа деихаԥсы дгылан. Иааигәалашәеит иԥҳәыс ишиалҳәаз лаҳәшьа илоураны иҟоу ахшара дыӡӷабхар, ааӡара ҳәа дара дышрырҭоз атәы. Убас иагьыҟалеит. Ахшара дзауз аиаҳәшьа, лгәы иаҭахымзаргьы, лаҳәшьа мап лзылцәымкит. Ииз аӡӷаб хәыҷы Маҳагьараа ааӡара дааргеит…
Аишәа иқәыз ашаха дахәаԥшуан Маҳагьа. Иара идыруан даҽа мҩак шимамыз, аха изынхаз ашәымҭа иалагӡаны даҽазныкгьы иԥсҭазаара зегь сахьаны ибла иаахьигӡеит...
Маҳагьа ииааӡоз Ҵәрышкәа дыҵәрышкәаӡа дҟалахьан, ҽнак зны иареи лареи рыда аҩны аӡәгьы дыҟамкәа дзааӡаз лаби лареи анааизынхаз. Ишихьыз иаргьы издыруам, аха иҵәрышкәаӡа иааигәа иҟаз аҭыԥҳа инапы ихьыԥштәылаз лхахәы иналишьит. Ҵәрышкәа дааилыбзааит, иӡыӷраԥшьӡа иҟаз лхы-лҿы еиҳагьы амца нацралеит, нас иҟалаз ҳәа акгьы лгәаламшәо…
Маҳагьа ишаха аашьҭихын, имаҵурҭа даадәылҵын, рашҭа аҵыхәахь игылаз араҵла ду иарбаны иҿынеихеит...
Ари ақыҭаҿы иҟан чарак. Амаҵ зуаз дрылан Ҵәрышкәагьы. Ачара иахатәаз ԥҳәыск, Ҵәрышкәа данлыхәаԥш, анаџьалбеит, дызҭацада, дышԥабзиоу аалгәахәит, нас амаҵ зуаз илдыруаз ԥҳәыск дналазҵааит, "бара, абри ассир дызҭацада?" ҳәа. Уи аԥҳәыс илоуз азҵаара уамашәа илбан, илазҵааз иналҿалырхьит, "ари дхәыҷуп макьана, ашкол дҭоуп, 16 шықәса роуп илхыҵуа, аӡәгьы диҭацам", - ҳәа. Ус лҳәеит, аха икылкааны Ҵәрышкәа даныналыхәаԥш, илдырит илоуз азҵаара маанас иаҵаз. Азҵаара ҟазҵазгьы иаалцәымыӷхеит, аха илҳәашаз лҳәахьан. Ашьҭахь, уи аԥҳәыс дара дызларҭынхаз ала, Ҵәрышкәа лан адырра лылҭеит, "ахәыҷы баалыхәаԥш" ҳәа…
Маҳагьа араҵла дазааигәахеит. Рашҭа ҭацәын...
Иҟалаз ашьҭахь иԥҳәыс лԥацәеи лареи Ҵәрышкәа дрыман лара лҭаацәа рахь ицагәышьеит...
Анышәԥҟаҩцәа ракәзар, рнышәынҭра иазааит. Ауаҩы дымԥсӡакәа инышәынҭра ржуа ҟалахьазма? Аха, дшыбзаз дыԥсит ззырҳәоз аныҟала, рбаҳаҿқәа адгьыл иналадырсит. Ҩба-хԥа сааҭ рыла Маҳагьа ишәара иазхаша анышә ааржын, рыхқәа рыкәаҽ ашаха ахьынрыжьыз ахь инагьежьит. Ашҭа ианааҭала, иаразнак игәарҭеит игылаз араҵлаҿ дкәалкәало Маҳагьа дшыкнаҳаз. Иԥсахәага ҭазар ҳәа ишәозшәа, маҷкгьы иааԥшит.
"Дыкнышәх амаҳагьа!", - ибжьы ааиргеит аиҳабы. Аҵәыуара усгьы иоуамызт, ӷәаасақәак ааидчаԥалан дынҭарҵан, ишьапқәа ааиҳәҭарԥсан, ихы ҩарханы, ауаа мраҭашәарахь рхы шдырхо акәымкәа, ҿыцха адамра еиҩыжаа днамардан, нас еиқәаҵәасамсалха иҟаз анышә наиқәрыԥсеит…
Ҵәрышкәа ахшара длоуит. Ахьышәҭҳәа даалыҵырԥаан Маҳагьа иԥа ииз, ааӡара ҳәа ахшара иаргәаҟуаз џьоукы днарырҭан, иааҭынчхеит. Аамҭа ԥыҭк анца, Ҵәрышкәа лан аҩныҟа дгьежьын, лԥацәеи лареи аҩны иаахылагәышьеит. Ҵәрышкәа лакәзар, иналыгәҭасын, ақәра змаз хара инхоз хаҵак ԥҳәысс днаирҭеит.
Ирҳәоит лара уаҟа ҩыџьа ахшара лоуит ҳәа. Дзыднагалаз абырг лыхьымӡӷ ахьылхихыз лгәы алаҟажо, уаҳа адунеи бзиак лзықәымбаауа ашьха қыҭаҿ икаршәыз лашҭа дааҭахеит Ҵәрышкәа, лыҵәрышкәара лышьҭахьҟа иааныжьны. Ааӡара ирышьҭыз илхылҵыз Маҳагьа иԥа ила аҭаԥшра зынӡагьы илҭахымкәа, аԥхыӡ бааԥс еиԥш акәын дшазхәыцуаз лыҵәрышкәара аамҭазы илыхьыз азалымдара.
Аамҭа цеит. Маҳагьа иԥацәа ирызҳаит. Ҽнак абарҭ ахҭысқәа злымҳа иҭасхьаз хаҵа нагак иԥҳа хаҵа дцеит. Дызгада ҳәа дҵааит уи ахаҵа. Иаразнакгьы игәаӷьны аҭак рзыҟамҵеит иҭынхацәа. "Маҳагьа иԥеиҳаб дигеит", - илымҳа иааҭасит зыԥҳа хаҵа дцаз. Идунеи аалашьцеит рҳәеит иара убра. Зхәы иаҭәҳәаны изфоз уи ахаҵа маҳагьараа рыуара ԥсрак изаҩызамзи?! Сааҭк мҵыкәа уи ахаҵа иашҭаҿы аҳәҳәабжь геит. Изхымгеит…
Мрагыларахь зхы рханы ижу Маҳагьа инышәынҭра егьырҭ иважу ртәы иеиԥшым. Дмаҳагьамыз, ихьӡ зҳәоз дыргакгьы арымҭеит. Абра джуп амаҳагьа рҳәоит иахьагьы урҭ анышәынҭрақәа ирывсуа…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
АҞӘА, ԥхынгәы 3 – Sputnik, Ренат Ԥачлиа. Абжьаратә школқәа роушьҭымҭацәа амедалқәа ранашьара мҩаԥысит Аԥсны Акультура аминистрраҿы ахәаша, ԥхынгәы 3 рзы.
Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа илҳәеит сынтәатәи ашықәс уаанӡатәиқәа ишреиԥшым, аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахырҟьаны аҵаратә процесс шыԥсаххаз. Ус шакәугьы, аминистрра официалла аҵарашықәс хнаркәшеит.
"2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит. Иаҳҳәар ҳалшоит, медалла ашкол иалгаз аҵаҩцәа ԥхьаҟазы ҳҿар рыхьтәы фонд иалахәхо роуп ҳәа. Абас иҟоу аҿар роуп уаҵәтәи ҳԥеиԥшгьы знапаҿы иҟало", - ҳәа лҳәеит Ченгьелиаԥҳа.
Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа аушьҭымҭацәа ирыдиныҳәалеит, иазгәеиҭеит раԥхьаҟа имариам амҩа шышьҭоу аха аҿар ирус хаданы иҟоу аҳәынҭқарра аҿиара рлагала алаҵара шакәу.
"Шәаԥхьаҟатәи шәыԥсҭазаараҿ зегь раԥхьа иргыланы ишәхашәмыршҭыроуп иреиҳаӡоу аҟазшьақәа: ауаҩреи аламыси» ҳәа иҳәеит Габлиа.
Ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба Аԥснытәи арҵаҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит 11 шықәса дуӡӡа аҵаҩцәа аԥсҭазаара ду амҩахь иахьнаргоз азы, иуадаҩыз рџьазы. Иара агәрагара ааирԥшуеит рџьабаа баша ишмыӡуазы.
Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа ихьӡала ихаҭыԥуаҩ аҵаҩцәа рыхьӡала иааишьҭыз адныҳәаларатә шәҟәы даԥхьеит.
Араӡны медал занашьоу Данил Кәыҵниа Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иҳәеит Москватәи аҵараиурҭақәа руак аҭалара игәы ишҭоу. Амедицина азанааҭ шалихуа. Аҵара ашьҭахь иара Урыстәыла аԥышәа иманы Аԥсныҟа ахынҳәра игәы иҭоуп.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Пицундатәи абжьаратә школ №1 хьтәы медалла иалгаз аҵаҩы Дамеи Ҳагба иазгәеиҭеит Урыстәылатәи аҵараиурҭа дҭаларц дшыҟоу, Аԥсны анџьныр-аргылаҩ ҳәа афакультет ахьыҟам азы. Иара иҳәеит иаԥхьаҟазы иԥсҭазаара Аԥсны мацара ишадиҳәало.
Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа далацәажәеит ахьтәы ма араӡны медал аиушьа атәы.
Лара лажәақәа рыла, "Ахьтәи араӡни медалқәа рзы" аԥҟара инақәыршәаны ахьтәы медал аиуразы 10-11 аклассқәа рҿы "хәба" ҳәа аҵара ҵатәуп, араӡны медал аиуразы ҩ-ԥшьбак умазар ҟалоит.
"Аҵаҩцәа агәаҭара цҵатә усурақәа мҩаԥыргоит. Актәи аетап азеиԥшҵаратә школқәа рҟны имҩасуеит. Убри аан аԥышәарақәа хԥа – ахатәы бызшәа, алгебра, нас ашкол иалнахуа рҭиироуп "хәба" ҳәа. Аҩбатәи аетап Аԥсны араионқәеи ақалақьқәеи рҿы имҩаԥысуеит", – ҳәа лҳәеит Ченгьелиаԥҳа.
Ахыркәшаратә етап мҩаԥыргоит Аҵара аминистрраҿы. Арҭ ах-етапк ирхысыз амедалқәа ранашьаразы иқәдыргылоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ажьиԥҳа еиҭалҳәеит Гагра араион азы аҵарашықәс зеиԥшраз, уи ахарҭәаашьа шылбо