"Агәыла агәы даҩызоуп" аԥсуаа агәыла ишизыҟоу
© Sputnik / Томас ТхайцукФамильное моление Лейбавцев в селе Мгудзырхуа
© Sputnik / Томас Тхайцук
Агәыла, аигәылацәа реизыҟазаашьа атәы гәаанагарақәак ҳадылгалоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Ауаҩы рыцҳарак дақәшәар, раԥхьа ацхырааразы иааиуа агәылацәа ракәын, иахьагьы убас ауп. Аигәылацәа аԥсуаа рҟны еснагь аицхыраара рыбжьан: еицхырааны ицәаӷәон, ирашәон, иҭагалон, амҿы ааргон. Иҟан еилахәны амхы аныларҵозгьы.
"Аешьа бааԥсы иҵкыс агәыла бзиа", "Агәыла агәы даҩызоуп", "Агәылеи агәи", "Агәыла изы ацәҟьа зыргылаз иара дакит", "Агәыла ицәашьы уҩны арлашоит", "Агәыла бзиа ихәыцхагьы хаауп", "Агәыла имаӡа агәыла идыруеит", "Агәыла пату иқәҵа, аха аанда ишәыбжьоу аанхааит", "Ауа хара иаҵкыс – агәыла ааигәа бзиа" ҳәа ицәажәоит аԥсуа жәаԥҟақәа.
Аԥсуа қыҭақәа рҿы аигәылацәа, шамахамзар, еизааигәаӡаны, анхарҭа-аҽҟьарҭа рибамҭо инхаӡомызт, уи ус зыҟарҵоз амаҷ азы агәыхьшәашәара рыбжьамларц, рыбз меишьцыларц азы акәын.
Аԥшәма дызцәыԥхашьо сасцәа дахьқәак иҭаазар, агәылацәа ирзицҳауан. Агәылацәа ашьтәа ашьраҿы ицхраауан, дара ракәын асасцәа ирыдтәалозгьы. Аԥшәма ихала ашьтәа шьны, ихала асасцәа дрыдтәалар, гәыла ааигәа дыҟаӡами ҳәа инеизҵаа-ааизҵаауан, иԥшәмара аҳаҭыр ланарҟәуан.
16 Жәабран 2020, 18:08
Агәылара ачара рҽазыҟарҵозар, ааигәа-сигәа инхо ацхыраара рырҭоит, утәыс-ҟаҵатәыс ирымоу аҿы ирывагылоит, амаҵ руеит.
Агәыла ацәгьа дақәшәар игәылацәагьы ицџьабон. Аԥсы дахьынӡакҿоу ацәмаа ркуамызт, аҽага ркуамызт, агәыла имаҵ мукәа ухатә усқәа уҽырзукыр ԥхашьаран. Аԥсы дахьынӡаҿкоу, нас жәымш рҿынӡа, аԥшәмацәа ахаатә агьама рбаанӡа, агәылацәагьы рыцчгон. Уи ашьҭахьгьы, рыҩны агәырӷьара ыҟазар, ашәа рҳәомызт, икәашомызт, амузыка адырҳәомызт. Ашықәс аҿынӡа ус рхы мҩаԥыргон.
"Агәыла ихьӡи ихьымӡӷи игәылацәа ракәын издыз. Агәылара иахәҭоу ҟазымҵоз иҟан данахьдырхәуаз: иҩнаҭа ацәгьа-абзиа аныҟоу агәылацәа ишахәҭоу ала амаҵ руӡомызт. Уи гәҽанҵаран, егьыс аҳабла ахьымӡӷ ддыргомызт, иахәҭаз ҟарҵон, аха аԥшәма ихы ирдырны, ауаагьы идырҳаны акәын ишыҟарҵоз" - абас иҩуан Никәала Ҳашыг ишәҟәы "Аԥсуара ашьаҭақәа" аҿы.
31 Жьҭаара 2020, 13:45
Аигәылацәа рыжәлара хазы-хазызаргьы, еижәлантәқәоу реиԥш, аиашьара, аиаҳәшьара рзибаур ахәҭоуп. Еизааигәаны инхо, еигәылацәоу аӡӷаби аҷкәыни еибагар хьымӡӷыс иԥхьаӡоуп, уи аԥсуа иаҭәам акакәны иахәаԥшуеит. Ус зхы мҩаԥызгаз ирзырҳәон: "Игәыла дышԥааигеи!", "Лааҵраҿы хаҵа дышԥацеи!" ҳәа.
Ҳаблак аҿы еижәлантәу аишьцәа ахьеиланхо, тәым жәлак дрыланхозар, ҷыдала ҳаҭыр иқәырҵон. Сасцәақәак рҭазар иара ҭамадас дҟарҵон, ацәгьа-абзиа рҿы ажәа идырҳәон, сасра ицозар еиҳабыс ма ҩызас дышьҭырхуан. Ажәакала, дахьынхо аҳаблаҿы сыжәлазаҵәны срылахеит ҳәа ихы ҟәнимшьартә аҭагылазаашьа изаԥырҵон.