АҞӘА, хәажәкыра 2 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны амшын аԥшаҳәаҿ массала аԥсаатә рҭахара иакымкәа афакторқәа амазар ҟалоит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит ААУ аректор ихаҭыԥуаҩ, аорнитолог Виктор Маланӡиа.
Маланӡиа иҳәеит авидео акадрқәа рҿы ишубо чомги, ма "большая поганка" ҳәа изышьҭоу аҵарақәа.
"Амзызқәа ируакхар ҟалоит аԥсабара аҟьашьра, аҿкчымазарақәа. Ажәакала – иҷыдоу аҭагылазаашьақәа. Аха афотосахьақәа рҿы иубо ҵыс хкык ауп – чомга. Уи аԥсра амшын аҟьашьра шамзызым унарбоит, избанзар егьырҭ аԥсаатәқәагьы ԥсуан. Уи анаҩсгьы иубарҭоуп рхәы шыцқьоу, анефҭаалыҵ ишаҟьашьым", - ҳәа иҳәоит Маланӡиа.
Аҵарауаҩ игәаанагарала, аԥсаатәқәа рыԥсра амлакроуп изыхҟьаз.
"Аӡын ԥхарран. Аԥсаатә рацәаны Ҟәбан иаанхеит. Ахьҭақәа аныҟала амшын рхы ақәыркит. Иҟалап иҭахаз аԥсаатә ԥсыҽзар, афатә рмоузар. Арҭ афакторқәа зегьы еилалан амшын аҿы иҭахазар ҟалоит. Нас амшын ацәқәырԥа аԥшаҳәахьы икылыргеит. Амшын ҭынчзар, зынӡа иаҳзымдырыргьы ҟалон иҟалаз", - ҳәа иҳәоит аорнитолог.
Чомга аиҳарак акамшьиа ауп фатәыс иамоу. Сынтәа Аԥсны иахьаҵанакуа акамшьиа акыр имаҷын, иҟоу ракәзаргьы, аҵаулараҿы иӡсо роуп.
Иара убасгьы иҳәеит иҟалаз зыхҟьаз аилкааразы анализқәа ҟаҵатәуп ҳәа.
Аҭагылазаашьа аекосистема, аԥсаатә жәла аҟазаара, аԥсабара ирԥырхагамкәаны дахәаԥшуеит аҵарауаҩ.
"Ҳауниверситет ааигәара амшын аԥшаҳәаҿ аимдара мҩаԥызгоит. Аҵарақәа рыԥсыбаҩ збар, дәахьыла иҭысҵаауеит. Амла иакыз иаразнакы иубарҭахоит. Ус анакәымха, егьырҭ амзызқәа ҭҵаатәуп", - ҳәа иҳәеит Маланӡиа.
Аӡынраамҭаз аԥсаатә рҭахара лассы-лассы аҭыԥ аиуеит ҳәа иҳәоит Маланӡиа. Ари аҵысжәла ауаҩытәыҩса изы хәарҭара алам, аха иара аекосистема иахәҭакуп. XIX–ХХ ашәышықәсақәа рзы иара аҵысхә иалхны аҳәса рхылԥақәа ҟарҵон. Уи еиҳа иалыркаауан аԥшшәеилаԥсарази иахьымбааӡоз ази.
Чомги Амшын еиқәа аԥшаҳәаҿы исасцәам, Аԥсынгьы хыԥхьаӡара рацәала иуԥылоит. Ԥшрала акәатақәа иреиԥшуп, аха ржьы афҩы ҷыда амоуп, агьамагь ҷыдоуп азы, иреишәарыцом.
Sputnik Ермантәыла адыррала жәабран 16 2021 шықәсазы Ҟрыми Гьеленџьики иахьрыҵаркуа Амшын еиқәа аԥшаҳәаҿы массала аԥсаатәи амшынҳәақәеи рҭахара азгәаҭан.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет хәыда-ԥсада иҭалар ҟалоит. Абри атәы аанацҳауеит аконгресс асаит.
Ари аҩыза алшара ҟалеит Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети абҵарамза, 2020 шықәсазы ирыбжьарҵаз аиқәшаҳаҭра иабзоураны.
Иазгәаҭоуп, аҵараиурҭа иҭаларц зҭаху рзы ашәҟәқәа рыдкылара шхацыркыз хәажәкыра 1 инаркны. Абиуџьет ҭыԥқәа рахь иҭало рышәҟәқәа аларҵароуп ԥхынгәы 20-нӡа, латәарадатәи аҟәшахьы – нанҳәа 11-нӡа, амагистратурахь – нанҳәа 6-нӡа.
Арзаҳал азы абитуриентцәа абарҭ ашәҟәқәа еиқәыршәаны ирымазароуп: атәылауаҩшәҟәы ахкьыԥхьаа, аттестат (ахкьыԥхьаа ма аоригинал), 3×4 см иҟоу афотосахьақәа фба, аԥсуа-абаза жәлар дшырхаҭарнаку зыршаҳаҭуа аилыркаа, ма урыстәылатәи атәылауаҩра. Ашәҟәқәа рынашьҭра ауеит ауниверситет асаит ахь.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет адкыларатә комиссиа аиҳабы Елена Богатова лажәақәа рыла, аԥышәарақәа мҩаԥгахоит ҩ-форматк рыла: адистанциатә ма хаҭала.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университети Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит абҵарамзазы.
СПААУ иҭаларц зҭаху Аԥснытәи, Ҭырқәтәылатәи абитуреинтцәа инарҭбаау аинформациазы иадҵаалар рылшоит Санкт-Петербург иҟоу АААК аофис, абри аелектронтә ҭыӡҭыԥ ала: info.spb@abaza.org, ма абри аҭел +7 812 514 88 55 ала.
Аҭоурыхтә баҟақәа Иаку аҭоурых-культуратә ҭынха аобиектқәа рсиа Аԥсны ирыдыркылеит 2015 шықәса ԥхынҷкәынмзазы. Уи аамҭазы уи ианылеит 1535 обиект. Ашьҭахь еиҿкааз аинветаризациа апрограммала даҽа 700 обиект алԥшаан. Хадаратәла урҭ архитектуратә баҟақәа ракәын. Дара аҳәынҭқарра иахьчоит азакәан инақәыршәаны, ҳәа азгәеиҭеит Аԥсны акультура аминистрра аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы адепартамент аспециалист Инал Џьопуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: