АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Аицлабра ҿыц "Аԥсны агәадура" мҩаԥгахоит 2021 шықәсазы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иалнаршар ҳәа Аԥсныпресс иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла аҳәынҭқарратә бжьагаҩ, апроектқәа "Аԥсны аԥеиԥш", "Аԥсны агәадура", "Агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа" равтор Инал Арӡынба.
Арӡынба иазгәеиҭеит "Аԥсны агәадура" актәи аицлабра аихшьаалақәа рышьҭахь ишцәырҵыз зус здыруа, атәыла аинтересқәа жәларбжьаратәи аренаҿ ахьчара зылшо аҿар ргәыԥ.
"Ари социалтә мардуануп. Асистематә шьаҭа аманы аус аулароуп. Усоуп аханатә ишҳагәҭакызгьы. "Аԥсны агәадура" аҳәынҭқарратә маҵзурахьы ауаа рыдкылара амодель ҿыцқәа иреиуоуп. Адунеи зегь аҿы рхы иадырхәоит аусуҩцәа рыдкыларазы аицлабратә технологиақәа, аҳәынҭқарра анапхгараҭара ахаҭабзиара аиӷьтәра алзыршаша", - ҳәа иҳәеит иара.
Арӡынба иҳәеит Аԥсны аҿар Урыстәылеи егьырҭ атәылақәеи рҿы рыхьӡ аҭгаразы ишаԥҵаз "Аԥсны агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа".
Убри аан иара иазгәеиҭеит атәыла аҩнуҵҟагьы агәыҳалалра шырҿиалатәу.
"Ацҳаражәҳәаҩцәа рыхәҭак уи иаҿуп. Сгәы иахәоит Аԥсны агәыҳалалратә фондқәеи аиҿкаарақәеи рыҟазаара" ҳәа иҳәеит иара.
"Аԥсны аԥеиԥш" — ари аофициалтә ҭаҩра змоу уаажәларратә еиҿкаароуп. Иара ԥхьаҟатәи астатус аҿар иҳәаақәырҵоит. Асоциалтә платформа аԥҵоуп аҿар урыстәылатәи аҵараиурҭақәа рҭалараан ацхыраара аҟаҵаразы. Аплатформа "Аԥсны аԥеиԥш" анапхгаҩцәа ҿарацәа ралкааразы аицлабра иалахәыз еиднакылоит, урҭ атәыла аԥсҭазаара ралахәра иацхраауеит", - ҳәа иҳәеит иара.
"Аԥсны агәадура" - анапхгараҭаҿы аус зур зылшо аҿар реицлаброуп, уи хықәкыс иамоуп Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы абаҩхатәра злоу аҿар раарԥшреи рыдгылареи. Аиҿкааҩцәа ргәы излаҭаркыз ала, ари аицлабра анапхгаҩцәа ҿарацәа рзы социалтә цхыраагӡахоит, шьаҭасгьы иазыҟалоит ламыс злоу, зус здыруа абиԥара ҿа рыбзоурала аҳәынҭқарратә аппарат арҿыцра.
Анапхгаҩ ҿарацәа раԥхьатәи реицлабра "Аԥсны агәадура" хыркәшоуп. Аиааира згақәаз рыхьӡқәа рылаҳәан нанҳәа 25 ахәылбыҽха, Аҟәа.
Аицлабраҿы аиааира згаз алкаан алахәцәа рфиналтә реитинг алҵшәақәа рыла, иара шьақәгылон 70% аконкурстә комиссиа рыхәшьаралеи, 30% онлаин-бжьыҭаралеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, мшаԥы 14 - Sputnik. Бадри Есиава. Аԥсны атәылахьчара аминистрра аррамаҵзурауаа "Саянский марш" аҽазыҟаҵара хдыркәшеит, абри атәы иҳәеит аподполковник Алиас Уанаҿа.
Иара еиҭеиҳәеит аҽазыҟаҵарақәа мшаԥы 8 раахыс есыҽны ишымҩаԥысуа асааҭ 6:00 инаркны асааҭ 19:00 рҟынӡа, жәеиза хырхарҭа рыла.
"Арҭ ахырхарҭақәа зегь рынагӡаразы ашьхараҿ, ацаҟьарақәа ирҿысуа аҭыԥқәа ирылгоу амаршрут уахысроуп. Иаҳҳәап, ахысырҭақәа рҿы унеиаанӡа 2,5 километра ашьха аика уқәсны уцароуп. Уажәы уа ԥшь-метрак асы шьҭоуп", - иҳәеит иара.
"Ергаки" аҳауатә ҭагылазаашьа Аԥсны ашьхаратә ҳауа иазааигәоуп асыҭәҳәақәа рыҟазаара ада.
Аԥснытәи аруаа разыҟаҵара аруадаҩит абаза ахьыҟоу аҳаракыра –3000 метра амшын иахыкны. Аԥхьатәи амшқәа рзы ҳаруаа аҳауатә ҭагылазаашьа рҽандыршәон. Убри аан аҽазыҟаҵарақәа мҩасуан аха еиҳа ирԥсыҽны.
Аподполковник иҳәеит аицлабрақәа ҩ-етапкны ишымҩаԥгахо. Аԥынгылақәа змоу азеиԥш маршрут 50 километра иҟоуп. Аруаа ирзыԥшуп асыԥса иагаз еиқәырхара, ашьхаҿҟьара ашәҩақәа рыла албаара, аԥшыхәра амҩаԥгара, ашәҩа ианықәныҟәо ахысра амҩаԥгара, ацаҟьарақәа "ацгәы" ҳәа изышьҭо аҵаақәныҟәагақәа рхархәарала рҿысра, ашахақәа рыла аҿҟьарақәа рылбаара.
"Аицлабра актәи амш азы 25 километра иахысны абнараҿы ақьала ргыланы иԥхьароуп. Уа адәныҟантә цхыраарада иҟазароуп. Ашьыжь аҩбатәи аетап иалагоит. Аиҭах 25 километра иахысроуп егьырҭ аусдҵақәа мҩаԥганы", - иҳәоит Уанаҿа.
Иара иазгәеиҭеит иҟаҵатәу зегьы ауадаҩра ду шрымоу, аха Аԥснытәи аруаа рзы еиҳа иуадаҩу, изышьцылам "ацыгәқәа" рыла ацаҟьарақәа рҿысроуп.
Аԥснытәи акоманда ари аицлабра раԥхьаӡа ишалахәугьы ргәы карыжьуам, рхы бзианы иаадырԥшып ҳәа игәыӷуеит.
Акомандақәа амаршрут ишахысызи рҿаԥхьа иқәгылаз адҵақәа шынарыгӡази рыхә ршьоит аӡбаратә коллегиа – атәыла-лахәылақәа рхаҭарнакцәа. Авертолиотқәа рҟынтәи онлаин режимла авидеорбарақәа мҩаԥгахоит. Уи иаҭахханы иҟалар иаразнакы ацхыраара алнаршоит, уи адагьы команда-цыԥхьаӡа аинструкторцәа рыцуп.
АрМИ-2021 аҳәаақәа ирҭагӡаны иазыԥхьагәаҭоуп 15 тәыла рҿы 34 конкурса еицлабра рымҩаԥгара. Аицлабра иалахәуп Урыстәыла акомандақәа фба, Аԥсны, Китаи, Аахыҵ Уаԥстәыла, Таџьикистан, Киргизиа, Узбекистан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, мшаԥы 14– Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа ахашшааратә коллегиа Аҟәатәи ақалақьтә еизара Ахра Аҩӡба лаҵара 5 рҟынӡа ибаандаҩра аҿҳәара иахьацнаҵаз азы ахьчаратә ган Иреиҳаӡоу аӡбарҭахь инанашьҭыз ашшыԥхьыӡ иақәшаҳаҭымхеит.
Ахра Аҩӡба даанкылан хәажәкыра 4 рзы. Азинхьчаратә усбарҭақәа русзуҩцәа хәажәкыра 4 рзы Ахра Аҩӡба дахьынхоз аҩнаҟны иаадырԥшит иҵәахыз абџьар, аџьаԥҳаны, ахархәага ҷыдақәа, арадиодырраҭара мҩаԥызго ашьақәгылақәа. Ашьаус хацыркын уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥыргоз азы.
Хәажәкыра 7 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ахра Аҩӡбеи ихьчаҩцәа: Талех Гасанов, Аслана Гуатижев, Андреи Локтионов, Станислав Культа мызкы – мшаԥы 5 рҟынӡа ҭакрала ирхыргарц аӡбамҭа аднакылеит.
Мшаԥы 1 азы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Станислав Культа, Андреи Локтионов, Аслан Гуатижев рырбаандаҩратә ҿҳәара аҽа мызкы ацнаҵеит, 2021 шықәса лаҵара 4 аҟынӡа. Убри аан аус аҽа лахәылак – Талех Гасанов иганахь ала Апрокуратура хада азыҳәа иақәшаҳаҭымхеит.
Мшаԥы 2 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ахра Аҩӡба лаҵара 5 рҟынӡа ибаандаҩра аҿҳәара иацнаҵеит.