Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран, Леон иорден занашьоу, Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь зҭаацәа зманы ихынҳәыз Дани Агрба дынхоит Гәылрыԥшь араион Маҷара аҳаблаҿы. Хымԥада, исаҳахьан Дани Агрба иӡбахә, аха лабҿаба ҳаицәажәартә еиԥш аҭагылазаашьа смоуцызт. Зегьы ҿҳәарак-ҿҳәарак рымоуп, иааит уи аамҭагьы.
Маҷара агәаҿы, ахадара ахыбра анаҩсҵәҟьа, ҳџьынџьуаа рзы аҳәынҭқарра ахарџь ала аҩнеихагыла еиҭашьақәыргылан шықәсқәак раԥхьа. Ҳазҭагылоу аамҭазы уи ашҭа ушынҭалалак угәалаҟазаара еиӷьымхарц залшом, ахьхьа-аџьџьаҳәа аҳәыҷқәа рышьҭыбжь уаҳауеит, еихагылацыԥхьаӡа иубарҭоуп ауаа шынхо. Аиаша шәасҳәоит, лымкаала исыздыруамызт аҽнышьыбжьон аҩны исықәшәоз ауаа зусҭцәаз, ашә снасыр иаадыртып ҳәа гәҭакыс иҟаҵаноуп уажәтәи сныҟәарагьы Маҷараҟа ишхацсыркыз.
Актәи аихагылаҿы ашә асбжьы заҳаз ҭыԥҳа хәыҷык иаалыртит. Аԥсшәа наласҳәан, слазҵааит: "Аҳәаанырцәынтәи иаақәаз ҳџьынџьуаа шәреиуоума?" - ҳәа. Сылдыруазшәаҵәҟьа дааԥышәырччан: "Ааи, ҳара Шьамтәылантәи иаақәаз аԥсацәоуп, Агрбақәоуп, шәааи аҩныҟа", - лҳәеит. Исаҳаз аҭак аасызхеит, лҭаацәа аҩны ишыҟаз ансалҳәа, азин аарымсхын, сныҩналеит. Аҩнаҭа аԥшәмацәа убриаҟара гәыблыла срыдыркылеит, анаҩс сааҭла ҳзеиԥырымҵуа ҳаицәажәон. Ааи, зыӡбахә сымоу аҩнаҭа аԥшәма Дани Агрба иоуп.
Абар, уажәшьҭа аашықәса раахыс инхоит Аԥсны. Иԥшәмаԥҳәыс Маиса Алнаџьар дараб ҭыԥҳауп. Хҩык ахшара рымоуп, ҩыџьа аҭыԥҳацәа Аисели Сидреи, иара убас арԥыски, Иуксель. Арԥыс аусура дыҟан, еьырҭ зегьы аҩны исықәшәеит. Ҳаиҿцәажәаргьы хацҳаркит Шьамтәыла иахьынхоз аҭыԥ аӡбахә ала.
"Сҭаацәеи сареи Аԥсныҟа ҳаанӡа Берҳаџьам ақыҭаҿы ҳанхон, Голлантәи аҳаракырақәа ирзааигәоуп ҳқыҭа, еиҳарак инхо аедыгьақәеи аҟабардақәеи роуп, ҩ-ҭӡык аԥсуаа ҳрыланхон, ҳара ҳҭаацәеи, Ӡыӷәиԥацәеи (Гагәылиа). Сара сани саби Дамаск инхон, ақалақь ахь нхара ҳәа ииасаанӡа Кунеитра иахьаҵанакуа аԥсуаа рацәаҩны иахьынхоз Мумсиа ақыҭаҿы инхон. Уаҟа иуԥылон ажәлақәа: Маршьан, Гьечба, Чқәуа, Кәыџба, Маан, Агрба, Қәышьба уҳәа", - ажәабжьқәа сзеиҭеиҳәон Дани Агрба.
1948 шықәса рзы Палестинеи Израили реибашьраҿы Дани Агрба иабду Абдульӷани дҭахоит. Абдульӷани Агрба иабду иакәзар, Кавказаа ргәыԥ злахәыз еидысларак аҿы дҭахоит 1868 шықәса рзы. Усҟан иара иԥшәмаԥҳәыс Ҳалбадԥҳа (лыхьӡ еилкаам) лцәалтәымкәа дыҟан, Салиҳ захьӡыз ҷкәына хәыҷыкгьы длыман. Ҳалбадԥҳа лыԥшәма заа илаиҳәахьан, дҭахоны дҟалозар, Ҭырқәтәылаҟа лыхшара лыманы дцарц.
"Ҳалбадԥҳа ус иагьыҟалҵеит. Лыҷкәын хәыҷы даашьҭыхны Ҭырқәтәылаҟа дцеит, лашьагьы длыцын. Уа дахьнеиз Абдуль Азиз Агрба диит. Лара лыхшара лыманы дынхон Кунеитра, аеҭымцәа рзы иргылаз аҩнаҟны. Абасала, ҳара ҳабшьҭра Аԥснынтә ихырҵәан Ҭырқәтәылаҟа, уантә Шьамтәылаҟа. Иаҳзымдыруа ирхыргаз аҭоурых рацәоуп", - иҳәеит Дани Агрба.
Дани иаб Фаруқ Агрбеи иԥшәмаԥҳәыс (дҟабардоуп) Леила Жьалаҳыжьи фҩык ахшара рааӡеит - хҩык аԥацәеи, хҩык аԥҳацәеи. Дани иҭаацәеи иашьцәа руаӡәки нхоит Аԥсны, егьырҭ Шьамтәыла. Иаб иԥсҭазаара далҵхьеит, иан лыԥсы ҭоуп. Ҳаиҿцәажәараҟны Дани еиҭеиҳәеит раԥхьаӡа Аԥсныҟа данааз атәы.
"Аԥсныҟа сааит аибашьра аҟалара мызқәак шагыз, 1992 шықәса рзы, араҟа ауниверситет сҭалеит. Ус, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалагеит. Раԥхьа Пицундатәи аибашьцәа ргәыԥ салан, анаҩс Шьамтәылатәи арԥарцәа Маҳмуҭ Қәышьба, Недаль Агрба, сара уҳәа Гәдоуҭа апартизанцәа еидызкылоз агәыԥ ахь ҳцеит, ҩыџьа адаӷьысҭанцәеи ҩыџьа аерманцәеи ҳацын аԥсуаа иреиуамыз, Гәырам Дапуа еиҳабыс дҳаман. Гагра ақалақь ахы ианақәиҭха ашьҭахь, Ибрагим Иаганов дҵаҟаҵаҩыс дызмаз аҟабардақәа ргәыԥ ҳалалеит", - иҳәеит Леон иорден занашьоу Дани Агрба.
Дани Агрба иҩызцәа аибашьцәа аӡәырҩы реиԥш, имаҷмызт дзықәшәаз ахҭысқәа, иҟан аԥсра абла данҭаԥшхьаз аамҭагьы. Аха уи аӡыргара ахәҭам ҳәа ԥхьаӡаны, рацәак иҽалаигаломызт, нас, ахӡыргара аибашьҩы иҟазшьамзар акәхап. Егьа ус акәзаргьы, исҭахын аибашьра иадҳәалаз игәалашәарақәа дырзааҭгыларц.
"Аҟабардақәа ргәыԥ ахь ҳаиасит быжьҩык. Очамчыра иӡхыҵран иҟаз адесант ҳрыланы, ӷбала амш ҳхын 14 сааҭ. Аха усҟан изалыршамхеит аоперациа ашьақәырӷәӷәара, иҟалаз ацәқәырԥа бааԥсы иахырҟьаны. Шроматәи ажәылараҿы аснаипер сшьапы ихәит, еицыз ҳахьтә ахәрақәа иҵегьы изауқәаз ҟалеит. Ԥшьҩык еиҳа ӷәӷәала ихәқәаз Нальчикҟа ҳдәықәырҵеит. Мызкы ааҵуаны еиԥш, ҩаԥхьа Аԥсныҟа сааит, аха сыхәра иауамызт, Москвала Дамаскҟа сдәықәырҵеит, уахьгьы аамҭала", - дцәажәон аибашьра аветеран.
Шьамтәыла ахәышәтәырҭа рацәак дҭамхакәа Дани Агрба иҩыза аҟабарда ҷкәын Гассан Џьарқаси иареи Аԥсныҟа еицааит, "Шьараҭын" агәыԥ ашҟа ицеит. Гассан Џьарқас Гәымсҭатәи ажәылараҿы дҭахоит.
"Иашьа гәакьак иеиԥш сихәаԥшуан Гассан Џьарқас, даара ҳаиҩызцәа бзиақәан. Иара идыруазшәа, ицәа иалашәахьан дышҭахоз, асалам шәҟәы ҩны иаанижьхьан. Сҭаацәа ираҳаит Аԥсныҟа еибашьра исыцааз сҩыза дышҭахаз, акыр саргьы схьаарго иалагеит. Гассан Џьарқас исалам шәҟәқәеи имаҭәақәеи аашьҭыхны, насгьы сҭаацәа ааргәыбзыӷны сеиҭаап Аԥсныҟа ҳәа гәҭакыс иҟаҵаны сеиҭацеит Шьамтәылаҟа, акыр иуадаҩын сара сзы уи аҩыза амҩа ақәлара, аха аҭагылазаашьа сақәнаршәеит", - луанытә дқәыԥсычҳауа игәҭыхақәа еиҭеиҳәон Дани Агрба.
Дани Агрба дхәыҷаахыс Аԥсны аӡбахә иаҳауан, уарла-шәарла акәзаргьы, усҟантәи аамҭазы иҟаз аиҭанеиааирақәа ирыбзоураны иидыруаз маҷмызт. Акыр дазгәыдууны игәалаиршәеит апоетесса Нелли Ҭарԥҳа Шьамтәыла даныҟаз, дара рыҩнаҭаҟны мышқәак дшынхоз, ҳамҭасгьы лышәҟәы шилҭахьаз. Адоуҳамч ӷәӷәоуп, Аԥсадгьыл аҵакы дууп, уи шьахәла ирныруеит зыԥсадгьыл иаҟәыгоу ҳауаажәлар.
Дани Агрба ихшара рхы-ргәы иақәгәырӷьо Аԥсны инхоит, рыхҩыкгьы Баграт Шьынқәба ихьӡ зху Аҟәатәи актәи абжьаратә школ иҭан. Уажәы уаҟа аҵара лҵоит зегьы иреиҵбу Сидра, аабатәи акласс аҿы дтәоуп. Аҷкәын асахьаҭыхратә ҵараиурҭа далгахьеит, афилологиатә факультет аҩбатәи акурс аҿы дтәоуп Аисель. Аисель илҭаххеит Аԥснытәи лыԥсҭазаара нарҭбааны далацәажәарц, илыԥгылаз ауадаҩрақәа, урҭ дшыриааиз, абызшәақәа шылҵаз, аҩызцәа шлырҳаз, аԥхьаҟатәи лыгәҭакқәа ртәы уҳәа. Хымԥада, инарҭбаау ҳаиҿцәажәара анаҩстәи анҵамҭазы иазсырхиоит.
Абасала, Дани Агрба иҭаацәа ҿырԥшык аҳасабала узыхцәажәаша аԥсыуа ҭаацәароуп. Аҽынтәи сгәалаҟазаара, насгьы Аграаи сареи ҳаибадырра иахылҵыз аԥхарра издыруаз рыжәлантәқәа ирзеиҭасҳәеит, изласылшоз ала еимадарак рыбжьасҵеит, сгәы иаанагоит уи аимадара амҽхак аҽарӷәӷәап ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Муҳаммед-Иасер Чқәуа: насыԥуп сыхшара рыԥсадгьыл аҿы аԥсуа бызшәа ахьраҳауа
Сырма Ашəԥҳа, Sputnik
Ҳазҭагылоу аамҭазы агəахəара ду унамҭарц залшом аҳəаанырцəынтəи зҭаацəа ирыцны наунагӡа зџьынџь дгьыл ахь нхара ҳəа иааз аҿар рыӡбахə ануаҳауа. Аҭыԥантəи рҩызцəеи дареи рҳəоу еиқəшəаны, ахəыҷбаҳчақəеи ашколқəеи рҟны арҵаҩцəеи ааӡаҩцəеи ирыбзоураны рхатəы бызшəа рҵоит, уи ҳəарада аԥсҭазаараҿы даара анырра бзиа рнаҭоит. Убас еиԥш, хатəгəаԥхарала ҳџьынџьуаа рынхарҭа ҭыԥқəа санырҭаауа ыҟоуп, срыҿцəажəоит аиҳабацəа, иара убас рыхшара. Уимоу, иҟоуп ахəыҷқəа рҭаацəа аҭырџьманра анырзыруа, уи сусура акыр иацхраауеит.
Убас еиԥш, ааигəа ссасны сызҭаз Аграа рҭаацəара рыхшара акыр иҿырԥшыгоуп, акыр сыхнахит раԥсшəаҳəашьа, рхымҩаԥгара. Раб сиҿцəажəонаҵы, ҿымҭкəа иҳадтəаланы иаҳзыӡырҩруан, аиҭагара аганахьала џьара ак ҳҭаххар, иҳацхраауан. Аиҳəшьцəа реиҳабы Аисель лакəзар, зегьы азҿлымҳара рылҭон, лхаҭа дызхасазҵаауаз рацəан, лыԥси-лыԥси еихьымӡо дгəырӷьаҵəа иазгəалҭон Аԥсныҟа лҭаацəа дрыцны нхара ҳəа раара залыршамхар, Шьамтəыла лыԥсҭазаара лхаҿы ишылзаамгоз. Лхəыцрақəа дыргəыларԥшуа лҿанаалха, ҳаҭыр зқəу аԥхьаҩцəа, шəара шəҿынӡагьы лыбзарӡы назгарц сҭаххеит.
"Сара аашықəса ракəын исхыҵуаз Аԥсныҟа санааз. Аԥсшəагьы аурысшəагьы ак сыздыруамызт, араб бызшəа ада. "Иҭабуп", "Аԥсны", "аԥсуа" - абас еиԥш иҟаз аԥсышəала имариаз ажəақəа сҳəон, избанзар саб Шьамтəыла ҳанынхоз исирҵахьан. Ҳара ҭаацəала Аԥсныҟа ҳанааз, ӡынран, ҳаԥсадгьыл аԥшӡара атəы зҳəоз асахьақəеи ажəабжьқəеи саб иеиҭаҳəамҭақəа рыла иаҳдыруан, схəыҷын, аха агəра ганы сыҟан ишысгəаԥхоз", - абасала ҳаиҿцəажəара ҳацҳаркит Аисели сареи.
Аисель Агрԥҳа Баграт Шьынқəба ихьӡ зху Аҟəатəи актəи абжьаратə школ аҟны аҵара лҵон, ахəбатəи акласс аҿы ддыртəеит. Лара излалҳəо ала, даара илцəыуадаҩын аҽаршьцылара, уаҩ длыздыруамызт, абызшəа лызҳəомызт, аха аамҭа цацыԥхьаӡа иубарҭан аҭагылазаашьа абзиара аганахьала аҽшаԥсахуаз.
"Сҩызцəа зегьы сџьашьаны исыхəаԥшуан, дареи сареи бызшəала ҳахьзеилыбамкаауаз ҳаицəыхаразшəа сзааиуан. Хəыҷы-ҳəыҷла абызшəақəа рҵара салагеит, анаҩс избарҭахеит сҩызцəеи сареи аԥхарра шҳабжьалаз, агəрагьы згеит, сҿаԥхьагьы ахықəкы ықəсыргылеит абызшəа адырра шхымԥадатəиу. Аурысшəа еиҳа имарианы исыцааиуан, аԥсуа бызшəа аҵаразы иҷыдоу акурсқəа сырхысуан, Анцəа иџьшьаны, қəҿиарала 11-тəи акласс асыркит", - ҳəа азгəалҭеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель иаҳəшьаки иашьаки лымоуп. Урҭгьы лара дызҭаз ашкол аҿы аҵара рҵон. Лаҳəшьа хəыҷы ҿыц ашкол ахь данца, даара ахаҵгылара лырҭон, лурокқəа рыҟаҵара илыцхраауан, џьара аӡəы диргəаар руӡомызт, абаагəареиԥш илыдгылан.
"Сашьа ажəбатəи акласс даналга ашьҭахь, асахьаркыратə ҵараиурҭа дҭалеит, қəҿиаралагьы далгеит. Сара афилологиатə факультет алысхит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет аҿы аҵара сҵоит. Даара сҩызцəеи сареи ҳаинаалоит. Аиаша шəасҳəоит, Аԥсны сара сзы ихазыноуп, убас еиԥшҵəҟьа сырзыҟоуп аԥсуаа. Шьамтəыла ҳаныҟаз саб иаҳзеиҭаиҳəалоз ажəабжьқəа лабҿаба ҳрықəшəаҵəҟьама ҳəа агəра анысзымго ыҟоуп", - лгәы хыҭхыҭуа дҳацәажәон Аисель Агрԥҳа.
Ауаҩытəыҩса иԥсҭазаара аԥхыӡ еиԥш ианымҩасуа ыҟоуп. Аисель лҿырԥшала иубарҭоуп, агəрагьы угоит угəыӷрақəа анынаӡо еиҳау насыԥ шыҟам.
"Сара саб Аԥсадгьыл ахьчара дахьалахəыз сгəы дууп. Урҭ ртəы зҳəо асахьақəеи ианашьоу аҳəынҭқарратə ҳамҭақəеи лассы-лассы ицəырганы ҳрыхəаԥшуеит, ҳаҟара ҳацнаҵоит. Сабгьы игəы иахəоит ус ҳхы анымҩаԥааго. Сан дарабуп, аха саб иалихыз амҩа дацəхьамҵӡеит, лхы анрааланы, дарӷьажəҩаны дивагылоуп. Маҷара ҳахьынхо ҳгəылацəеи ҳареи ҳаизыразуп. Сан араб чысқəа рыҟаҵара бзиа илбоит, ҳгəылацəа еснагь агьама дҳарбоит, даргьы бысҭак рур, ҳхəы аарҭиуеит. Аԥсуа чысқəа рыҟаҵашьа аҵара саҿуп, ҭаацəала бзиа иаҳбоит", - лҳəеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель Агрԥҳа излалҳəо ала, лыжəлантəқəеи дареи аимадара рыбжьоуп, аҵара ахьылҵо ауниверситет аҿы еиҳагьы еибаԥшааит, лассы-лассы еибабоит. Аисель ҟазшьала даара еилыҷҷоу, зегьы рдырра иашьҭоу аӡə лоуп. Ауаа рацəажəара, рабадырра бзиа илбоит.
"Ауаҩытəыҩса шаҟа гəыла-ԥсыла бзиа дубо, убриаҟара уаргьы ҩнуҵҟала улашоит. Дара рызегьы еиуеиԥшым - дыҟоуп аӡəы хьаала иҭəу, дыҟоуп гəырӷьарыла имҩасуа. Убарҭ зегьы рҭагылазаашьа еилкааны уанрывагылоу, ухаҭа уамеигəырӷьарц залшом", - ҳəа азгəалҭоит Аисель Агрԥҳа.
Аисель Агрԥҳа, Аԥсныдгьыл лара лҭоурыхтə ԥсадгьылны илыԥхьаӡоит, Шьамтəыла акəзаргьы, зымҩа инлыжьуам, избанзар уаҟа диит, лхəыҷра ашықəсқəа уаҟа илхылгеит.
"Сара сабдуцəа рабдуцəа араҟа анышə иамадоуп. Сара урҭ ирхылҵыз аӡə сакəны Аԥсны сынхартə сахьыҟалаз Анцəа ҭабуп ҳəа иасҳəоит. Убас еиԥш, сан, ҳара ҳаԥсадгьыл Аԥсны шакəыз еилкааны, адгылара ахьҳалҭаз лҿаԥхьа схырхəоит. Сан лҭаацəара дууп, дара ԥшьҩык аишьцəеи, ԥшьҩык аиҳəшьцəеи ыҟоуп. Ианыгəхьаалго, аҭел ала драцəажəоит, аха иҟоуп аимадара аныбзиамгьы. Сан ахаан лылахь еиҵымхкəа дҳамбац, еснагь деихаччоит, уи ҳара даара ҳгəы ҭнагоит", - лҳəеит Аисель Агрԥҳа.
Аисель илыбзоураны, Шьамтəыла инхо лҩызцəа Аԥсны аӡбахə рдыруеит, асахьақəа рзылышьҭуеит, агəаҳəара рымоуп Аԥсныҟа аара. Аԥхьаҟа лгəы иҭоуп Аԥсны иазку авидеонҵамҭақəа ҭыхны аинтернет аҭаҵара.
Аисель Агрԥҳа Аԥсны имҩаԥысуа аҿар злахəу аусмҩаԥгатəқəа дрылахəуп. Гəаҭала дшыԥшӡоу еиԥш, дыԥшӡоуп ҭеиҭыԥшлагьы. Аҭыԥҳацəа ԥшӡақəа реицлабра "Королева Абхазии" далахəын, " авице-королева" (раԥхьатəи) ҳəа ахьӡ даԥсахеит.
Убри инаҷыданы, Аисель Агрԥҳа Аԥсны имҩаԥысуа асериалқəа рҭыхрахь ааԥхьара лырҭоит, иара убас амодақəа рырбарахь. Ажəакала, лыԥсҭазаара шəыга ԥшӡала еиларсуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Иԥсадгьыл ала игәы ирҭәырц: Аԥсны зынасыԥ зыԥшааз ҳџьынџьуаҩ Али Ашәба иҭоурых
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҭырқəтəылатəи Ареспублика Каисери ақалақь аҿы Аԥснынтə аҵара зҵоз астудентцəа дыруаӡəкуп Баҭал Ахвледиани. Иара хəышықəса раԥхьа Ерџьиеистəи иреиҳау ауниверситет аҿы иҵара хыркəшаны иԥсадгьыл ахь дхынҳəит, атуризми асасааирҭақəа русуреи аҳəаақəҵара ахырхарҭала идыррақəа еизирҳаит. Баҭал Ахвледиани ҳаиҿцəажəараҟны дыззааҭгылаз азҵаарақəа ирыхəҭакуп ҳџьынџьуаа рҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ирымоу ахəыцрақəа, хаҭала Ҭырқəтəыла лабҿаба дызлаԥшыз ҳдиаспора ргəаанагарақəа, иара убас Аԥсны инапы злаку аус, насгьы аԥхьаҟатəи игəҭакқəа ртəы.
"Сара 2017 шықəса рзы сҵара хыркəшаны Аԥсныҟа сааит. Уижьҭеи Ҭырқəтəылаҟа уаҳа сымцаӡац, аха еснагь сҩызцəеи сареи аимадара ҳабжьоуп, лассы-лассы интернетлеи ҭеллеи ҳаицəажəоит. Каисери ақалақь аҿы аҵара анысҵоз аамҭазы Аԥснынтə аҵара зҵоз иреиуоуп Ахра Бганба, Гəдиса Гəынба, Никита Коволиок. Ҳарҭ излаҳалшоз ала ари ақалақь аҿы еиҿкааз Кавказ ркультуратə хеидкыла ҳлагала азыҟаҳҵон", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани иҵарашықəсқəа игəаларшəо.
Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аԥхашьара злоу, зҵарадырра ҳараку Баҭал Ахвледиани ииашаҵəҟьаны Ҭырқəтəыла инхо ҳџьынџьуаа акыр гəыблыла дрыхцəажəоит, рыԥсадгьыл акыр ишахӡыӡаауа, бзиа ишырбо азгəаиҭоит. Шəышықəса инеиҳаны атəым дгьыл аҿы ишынхогьы, излоу атəым милаҭ рҵас шьҭырымкааит иҳәоит.
"Каисери ақалақь аҟны еиҿкаау Кавказаа ркультуратə хеидкылахь еснагь ҳныҟəон. Сара мчыбжьык ахь хынтə аԥсуа бызшəа арҵаразы аурокқəа мҩаԥызгон, сҩызцəагьы сыцхраауан. Убас еиԥш ҩышықəса инеиԥынкыланы адернеқь аҿы аԥсуаа рхатəы бызшəа дсырҵон, хəыҷи-дуи неилых ҟамҵакəа зегьы бзиа ибаны иныҟəон, ҩ-гəыԥкны еихшан, гəыԥк 25-ҩык рыла ишьақəгылан", - ҳəа азгəеиҭеит Баҭал Ахвледиани.
Каисери даара қалақь дууп, миллионк инареиҳаны ауаа нхоит. Убарҭ рыбжьара Кавказ ажəларқəа рхаҭарнакцəагьы маҷҩым, еиҳаракгьы аҟабардақəа. Дара еидызкыло Узун-Иаилиа ачерқьес қыҭа амҽхак ҭбаауп, иаҵанакуа ақыҭақəа маҷым, аԥсуа қыҭақəагьы убрахь иналаҵаны.
"Збызшəа здыруа аԥсуаа даара имаҷуп, иҟоуп еилызкаауа, еиҳарак излацəажəо аҟабарда бызшəалоуп. Сара аҵара ахьысҵоз ауниверситет аҿы шықəсык аԥхьа ачерқьес бызшəақəа рырҵаразы афакультет аадыртит, изарҳəо ала, аԥсуа бызшəа арҵаразгьы аартра ргəы иҭоуп аԥхьаҟа, уи даара угəы шьҭызхша жəабжьуп", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.
Баҭал Ахвледиани акыр дазгəыдуны иҳəоит аԥсадгьыл абзиабара, ахьаагара, ахӡыӡаара ҳџьынџьуаа ршьа-рда ишалоу, рыблақəа ишырхубаало. Уимоу, иара излаиҳəо ала, Ҭырқəтəыла даннеи ауп Аԥсадгьыл аҵакы закəыз еиҳагьы ианеиликаа, даҽа знеишьак ала ихы ааирԥшуа даналага. Избанзар атəымдгьыл аҿы еиҳа иуныруазар акəхап уи агьама, уи адоуҳамч, уи абзиабара.
"Есыуаха ԥҟаран иҳадызшəа адернеқь ахь ҳныҟəон. Ҳҩызцəеи ҳареи амырзакан арҳəаны ҳкəашон. Уа еиҿкааны ирыман акəашаратə ансамбль "Ашьемез", иқəдыргылоз акəашаратə хкқəа рхыԥхьаӡараҿы иҟан аԥсуа кəашарагьы. Иара убас бзиа ибаны ирҳəоит ашəақəа, еиҿыркаауеит ахорқəа, имҩаԥыргоит афестивальқəа, аҭоурыхтə рыцхəқəа азгəарҭоит. Абасала, изларылшо ала рмилаҭтə культура аус адырулоит, еиқəдырхарц рҭахуп", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.
Сҭампыли Каисери ҭыԥла еизааигəам, еицəыхароуп. Анҵамҭа аҩра саҿнаҵы иаасгəалашəеит хҭыск - Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра анцоз аамҭазы Каисери ақалақь аҟынтə хатəгəаԥхарала иааны еибашьуаз аҟабарда ҷкəын, хьыӡла-ԥшала иҭахаз Ҳанефи Егожь иҭаацəа ҳанырҭааз амш. Аԥснынтə асасцəа шрызнеиуаз заҳаз Ҳанефи иан лыҷкəын бзиа иибоз ачашəқəа ҟаҵаны даҳзыԥшын, лыбӷа акыр ихəахьан, излауаз ала лҽааиҵыхны, лхы ламырҟəӡакəа аԥсшəа наҳалҳəеит, ҳалгəыдлыҳəҳəалеит "сыҷкəын ицəаара шəхыскаауеит, Аԥснынтə игьама хаа сзаажəгеит" ҳəа... Ааи, арҭқəа зегьы сара сыԥсҭазаараҿы ихамшҭыхəу хҭысқəаны иаанхоит...
"Аԥснынтə сааит" ҳəа назауҳəо зегьы иаразнак рҿаԥшылара аҽаԥсахуеит, рыбла ачча ахубаалоит, "узлыҵыз ужəлар шԥаҟоу?" ҳəа зҵаара шəкы рҿаадырхоит, рыгəҭыха рацəоуп, рҭоурых аиашара рдыруазарц рҭахуп, Аԥсны агьама, агəыкра рыцуп. Аиаша шəасҳəоит, дара ирыбзоураны Аԥсны закəыҵəҟьаз еилыскааит, бзиа избон хымԥада, аха еиҭаҳəашьа сзамҭо даҽа бзиабарак сызцəырҵит сыԥсадггьыл ахь. Сыԥсадгьыл азы иҟасҵари, сабахəарҭахари?"-ҳəа ахəыцрақəа сеимаркуа иалагеит. Аханатə Ҭырқəтəылаҟа сышцази, анаҩс сшаази зынӡа еиԥшӡам",-иҳəеит Баҭал Ахвледиани.
Зҵареи, зусуреи рҽырхаршəаланы Каисери ақалақь аҿы хəышықəса инхоз Баҭал Ахвледиани, ҳашьцəа дрыгəҭылсаны дҟалеит, бзиа деицырбеит. Иаргьы ҳџьынџьуаа рахь имаз азнеишьа хазын, гəыбылрала иҭəын, уи акыр иубарҭан ҳаиҿцəажəараҟны.
"Ааигəа алаҳəара збеит Аԥснытəи ахəаахəҭра-ааглыхратə палатаҿы аинвестициа адəныҟатəи аимадарақəа рзы аҭырқəшəа здыруа аспециалист даҭахуп ҳəа. Саргьы арзаҳал аласҵеит, сдокументқəа еиқəсыршəеит. Аицлабра зынӡа жəаҩык ҳалахəын. Раԥхьа аиҿцəажəара сахысит, анаҩс аҭырқəшəахьтə аурысшəахь, аурысшəахьтə аҭырқəшəахь аиҭагақəа зҩит, аԥышəараҿы иахəҭаз абаллқəа соуит, салыркааит. Ҩымз аԥышəаратə аамҭа сахысуан, абар уажəшьҭа ҩымчыбжьа инарзынаԥшуеит аусура срыдыркылеижьҭеи", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.
Баҭал Ахвледиани дахьыҟазаалакгьы ҳдиаспора рызҵаарақəа дрызхəыцуеит. Уажəааигəа Ахəаахəҭра-ааглыхратə палата анапхгара иаԥшьнагаз апроект инақəыршəаны, Баҭал Ахвледиани аус рыдиулоит аԥсуа бызшəа арҵаразы авидео урокқəа ҩ-бызшəакны: аҭырқəшəалеи аԥсышəалеи. Мчыбжьык ахь ҩынтə аинтернет аҟны аурок ҿыцқəа ҩба ҭарҵоит. Хымԥада ас еиԥш иҟоу аус аԥсшəа зҵарц зҭаху ҳдиаспора рзы акыр ицхыраагӡоуп.
Баҭал Ахвледиани излаиҳəо ала, акыр игəхьааигоит Ҭырқəтəыла даныҟаз дзабадырыз ҳашьцəа, иҭахуп ҳџьынџьуаа рҭоурыхтə ԥсадгьыл радԥхьаларазы иахəҭоу аҭагылазаашьа ыҟазарц, зегь раԥхьа иргыланы аԥхарра зцу азнеишьа.
"Ҳара зегьы Тҟәарчал ҳаҟан, сентиабр 30 шааигәахоз агәра ҳгахьан, аҵыхәтәантәи астратегиатә жәалырақәа ҳгәыӷрақәа зегьы рыдҳәалан. Сентиабр 16 инаркны есыҽны ахәышәтәырҭаҿы ҳгылан, избанзар ҳаҷкәынцәа зегьы аӡәаӡәала иԥсны иааргон. Уажәы-уажә иҟаларызеишь ҳәа ҳгәы хыҭхыҭуан, аиааира агәра шаҳгозгьы, ҳҵәыуо ҳгылан. Аҵыхәтәантәи ажәыларақәа убысҟак шьала икәабан, ҳгәырӷьарызу, ҳҵәыуарызу ҳзымдыруа. Ҳалаӷырӡи ҳаччаԥшьи еилаҭәо иҟаз мшқәан, еиҳарак аҵыхәтәантәи ахымш, цәыббра 27 инаркны 30-нӡа", - ҳәа еиҭалҳәеит Ажьиԥҳа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: