Сан лдунеи лыԥсахырц акгьы лыгымкәа дычмазаҩны са сҿы дыҟан. Асовет аамҭазы лара дыстахановкан, акыр аџьабаа лбахьан. Сан Мариа Ҷежьиаԥҳа иаҳзеиҭалҳәон аӡҟы дышлымазгьы, "аколхоз ахь усура бҭыҵыр ауп" ҳәа абригадирцәа ԥсҭазаара шлырымҭоз.
Сани саби быжьҩык ахшара рхылҵит, усҟантәи азакәанқәа гәымбылџьбаран, уажәтәи аамҭеиԥш, ахшара дзааӡо аҩны атәара азин лымамызт. 1950-тәи ашықәсқәа роуп сара сызлацәажәо. Усҟан аколхоз усқәа ӷьеҩын, хаҵагьы, ԥҳәысгьы аус ддыруан, аибашьра ашьҭахьтәи ашықәсқәа ракәымзи, ируаз абжа еиҭабжагьы рырҭомызт, аколхоз иагон абжеиҳарак. Ҳара ҳрацәаҩымзи, ҳан усура даныргалак ҳанду лакәын ҳазбоз, убри аҟынтә, акыр уи лгәыбылра ҳадын, иахьагьы нанду дааҳгәалашәалоит ҳанааилатәо.
Ҽнак зны, сан ахәыҷқәа руаӡәы санхәа даалҟәыскып лҳәан, аҭаҭын еиҭаҳара дахьцоз дылгазаап. Ахәыҷы дхәыҷыми, еиҭарҳаз аҭаҭынқәа ыҵыркәыкәуа рышьҭа дынхылазаап. Абригадир ари ибаанӡа сан лҩызцәеи лареи ахәыҷ иҵылхыз алеиҭаҳаны иҟарҵазаап. Зегь акоуп сан лыцәгьа зҳәаз дҟалазар акәхап, абригадир лахь лиҭеит "бхәыҷы арахь уаҳа данықәыбгала ԥеиԥш мыждоуп ибоуа" ҳәа, лгәы лҽанҵо. Абри зегь зхысҳәаауа, Сталини Бериеи рхаантәи аамҭақәа цәгьан аԥсуа қыҭақәа рҿы.
Абарҭ аамҭа хьанҭақәа ргәалалыршәо далагеит сан адунеи лықәҵымҭазы. Ҽнак иаацәырылгеит уаанӡа ахаан исалымҳәацыз жәабжь кьаҿк. Абарҭ зыӡбахә сымоу ашықәсқәа рзы Қырҭтәылантәи Аԥсныҟа иаарышьҭуан агырцәа априкреплионцәа (ахылаԥшцәа). Априкреплион захьӡыз ақыҭанхамҩа иахылаԥшуаз, ажәлар аҟарс иҭаку реиԥш аколхоз амаҵ руа иҟазҵашаз иакәын. Сан ишылҳәаз ала, усҟан Кәачара ақыҭаҿ акәын ааигәа-сигәа иҟаз Џьгьарда, Кәтол, Тамшь уҳәа рынхаҩцәа аизара аҳасабала иахьеизыргоз. Ҽнак иҳаԥхьеит лҳәеит Кәачара аизарахь. Уаҟа ақыҭа анапхгара драԥхьагыланы даацәырҵит ахаан ирымбацыз гыруа хаҵак. "Ма ореқ Ражьден …." (Сара Ражьден соуп - аред.) иҳәан, арҭ ақыҭақәа рҿы прикреплионс дшааз, насгьы илеишәа шыцәгьоу, азакәан иқәымныҟәо алаба шырхиҟьаша уҳәа, инароуны ажәлар рцәа иҭазырӡыӡаша ажәахә иҳәазаап.
Ажәакала, "ма ореқ Ражьден" дшаҟьшаҟьо ачаиҭрақәеи, амхырҭақәеи, аҭаҭынҭрақәеи дырхылаԥшуазаарын. Абри аамҭазы Кәачара ақыҭаҿы дынхозаарын нхаҩ шьахәк. Иара аколхоз усқәа рыдагьы аԥсаса имазаарын. Сан уи анхаҩы ихьӡи ижәлеи салҳәагәышьеит, аха исызгәнымкылаӡеит. Игәныскылаз агәымбылџьбара Ражьден ихьӡ ауп. Ҽнак зны абри анхаҩы иџьмақәа ачаиҭра иалалазаап. Ари збаз априкреплион "ма ореқ Ражьден" абӷьааҳәа анхаҩы дишьҭалазаап. Анхаҩгьы харак дыҟамзар акәхарын, иџьма ачаиҭра ишалалаз аниба, илабҷашь аашьҭыхны илцаны аҩныҟа ишкеицоз, агьангьаш Ражьден иҽы дақәтәаны дышнеиуаз, иааиқәшәазаап. "Ааит, уџьмақәа аколхоз иатәу ачаиҭра ишԥалоуҵоз, уаҩԥсҵас ушԥархыламԥши, ма ореқ, Ражьден", - иҳәан, иҟамчала аԥсуа нхаҩы дисзаап. Анхаҩы уи аминуҭ азы ҿымҭӡакәа, ацҳәа мҳәаӡакәа иџьмақәа иаԥцаны аҩныҟа дцазаап. Ари ажәабжь зегьы ираҳагәышьеит, аха усҟан амаҷ уахырҟьаны удырӡыр алшон, априкреплион "иҟауҵаз закәызеи" ҳәаны анхаҩы ихаҵгылодаз?!
Аамҭа цон, Ражьден алаапк еиԥш ақыҭақәа дрылан, ҳазлацәажәоз анхаҩгьы ҿымҭӡакәа дыҟан. Ҿиҭуамызт анхаҩы, аха иаԥсуара иацыз ахамаԥагьара ас иларҟәны, агыруа хылаԥшҩы ашәа ҳәо адунеи дықәынгьы ҟалашьа шамамыз еилкаан. Ари ахҭыс уажәшьҭа ауаа ирхашҭхьеит уҳәаратәы аамҭа бжьысхьан, аха уи ихашҭуамызт заҳаҭыр ладырҟәыз анхаҩы. Ҽаҩраҭагалантәи аколхозтә сезон ахыркәшамҭазы дырҩегьых Кәачара ақыҭан анхаҩцәа злахәыз аизара ду ҟарҵеит, анаҩстәи адҵақәа рырҭарц азы. Сангьы далатәан уи аизара.
"Ақыҭа клуб аҿы акәын аизара ахьыҟаз", - лҳәеит сан. Асценаҿы астол ду ықәгылан, убри иахатәан абригадирцәа, урҭ рыгәҭа аҳҵас зхы збоз априкреплион Ражьден хамаԥагьа дахатәан. Аизара алагара ашәымҭак шагыз, аӡәьы игәиҽанӡамкәа, ашырҳәа заҳәачаԥа кны иааҩналаз анхаҩы Ражьден дааидгылан, ихы ихагылаз наихкәыцәаан дааилгеит. Сан ажәлар гачамкит лҳәеит. Излаԥшыз ишьаарҵәырахаз аизара иаршанхеит анхаҩцәа лҳәеит. Ражьден априкреплион ихыцҟьааз ихгьы аклуб адашьма инықәҳаит, лҳәеит сан.
Иҟалап ари агәра зымго дҟаларгьы, аха сан афантастика иацәыхараз ԥҳәысын, ари ажәабжь лыла иабахьаз, лшьара дықәзырҟьаз, аха ахьӡи-ахьымӡӷи рыхьчара иасимволны лхаҿы инханы исзеиҭалҳәаз ауп. Ражьден дҭазырхаз анхаҩы акыр шықәса иқәырҵан дҭаркит, аӡбарҭаҿы идгылаз ашаҳаҭцәа рыбзоурала ашьра иқәымшәеит. Ашаҳаҭцәа аӡбаҩ иҿаԥхьа ирҳәеит лҳәеит сан "аԥсуа ҟамчыла исра" даара ишхьымӡӷыз.
Абри ахҭыс ашьҭахь, априкреплион зхылоз агыруа милаҭ иаиуаз арҭ ақыҭақәа рахь уаҳа уаҩ даармышьҭит ҳәа илгәалалыршәон сан.
"Ахьӡи ахьымӡӷи раҳаҭыраз априкреплион ихы ихызхыз анхаҩы абахҭа ихганы иҩныҟа ахынҳәра дахьӡеит, аха рацәакгьы изнымҵит", - лҳәеит сан, абри ишьаарҵәырахаз аизара иазкыз лажәабжь хыркәшо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Cырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ашәы Данаҟаи иӡбахә, ифырхаҵара, иахьа уажәраанӡа ҳажәлар инеимдаа-ааимдо еибырҳәоит, аҭоурых иазынхеит. Дазусҭада Ашәы Данаҟаи, избан ас еиԥш дыхьӡыртәны изихцәажәоз? Уи атәы дазааҭгылоит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, аҵарауаҩ Арда Ашәба.
"Усҟантәи аамҭазы нхыҵи аахыҵи ақәыларақәа аныҟаз, ажәлар анеимырҵәоз, Ашәы Данаҟаи ицәшәаны уаҩ дзахыҵуамызт, убриаҟара ахаҵара илан. Ижәлар ихьчон, ихы ӡыригомызт, "соуп" зҳәоз ахацәа дрыжәлон", — ҳәа азгәеиҭоит аҵарауаҩ.
Иуа Коӷониа ипоемақәа руак Ашәы Данаҟаии Аҟарач Бакәыкәи ирзикхьан. Иуа ажәлар рҿы иаҳахьаз Данаҟаи изкыз аҳәамҭақәа ирылхны иаԥиҵеит апоема. Данаҟаи, нхыҵ аҟарачқәа рҿы Бакәыкә ҳәа иҟаз амагәшьхәа дҭаицалахьан.
"Абжьыуаа рашәаҳәаратә хор "Нарҭаа" Илиа Соломон-иԥа Ашәба напхгаҩыс дызмаз, агастрольқәа рахь ианцоз быргк иҳәо абас иаҳаит: "Шьыбжьонла ҳҭаацәа ҳанздмырцәалак, "Данаҟаи даауеит" ҳәа ҳдыршәон", — иазгәеиҭоит Арда Ашәба.
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рҟны Данаҟаи Ашәба ихьӡ камыршәӡакәа иааргоит.
"Аԥсны ҳара ҳаԥсадгьыл ауп. Аха атәымџьара анхара ҳазшаз ҳалахь ианиҵеит. Аԥснаа, ҳаԥсадгьыл зыхьчаз, сшәыкәыхшоуп. Гәадурас шәҳамоуп, шәыгәхьааҳгоит. Сара сықәрахь снеихьеит. Сыԥсы ахьынӡаҭоу сыԥсадгьыл сықәыԥшыр сҭахуп. Ашәы Данаҟаи имаҭа соуп сара. Ашәба Данаҟаи сабду иаб иоуп. Сабду Мырза ихьӡын, Мырза иаб иоуп Данаҟаи", — ҳәа иаҳзеиҭеиҳәеит Ҭырқәтәыла, Џьгьарда ақыҭа инхо, хылҵшьҭрала Данаҟаи Ашәба изааигәоу, 95 шықәса зхыҵуа Феҳми Ашәба.
Ашықәсқәа цоит иниакәкәа. Аамҭақәа реиҭасра акәзар, аҭоурых иазынхоит. Аиҳабацәа иргәаладыршәоит, ирхадыршҭуам рабацәа, рабдуцәа ирхыргаз аҭоурых. Нхыҵи аахыҵи Ашәы Данаҟаи дыхьӡыртәны ифырхаҵара аӡбахә иалацәажәоит.
Феҳми Ашәба игәалаиршәоит:
"Данаҟаи ихьӡ иадҳәалоу рацәоуп, изку иашәақәа ыҟоуп. Данаҟаи нхыҵи аахыҵи дыбжьан, дҳәынҷон. Ҽнак аҳак иҩны давсуан. Аҳ сасцәақәак шиҭаз ибеит. Иангәеиҭа, иҽы аӷәра аҵәҩан аҟны иаахишьын, дыҩхалан асасцәа рымаҵ иуа далагеит. Аҳәа идҳәалоуп, аԥынҵа аҭра кылнаҵәан, аԥынҵагьы кылыҳәҳәоит. Аҳ исасцәа иџьаршьеит, "ари аҷкәын дызусҭада, ани иаҳәызбала иҟаиҵозеи?" - ҳәа датәамбаӡо иазҵааит. Ари Ашәы Данаҟаи иоуп рҳәеит", - аҭоурых ашьҭа дазхьаԥшуа дҳацәажәон абырг.
Данаҟаи ифырхаҵара ԥыршәарц азы аҳ исасцәа аизара мҩаԥыргарц рыӡбеит.
"Ауаа еизеит. Данаҟаи аҳ ицә ахәда дадырсуеит. Иаҳәа ааҭихын, анахәҭа зкыз икышьа игәамԥхазт, Рыӷәриа Шьаабан ҳәа дыҟан, анахәҭа уи инаииркит. Арҵәааҳәа дыҳәҳәаны ацә ахәда данлас, уи ахы ахәда зкыз иааигәыдҳалеит. Зныкала днасны ахәда хиҵәеит Данаҟаи", - иҳәеит ажәабжьҳәаҩ.
Феҳми иабду иашьа Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа дцахьан. Уа иаб иаҳәшьа дыҟан, даанхеит. Ауха еицдыршеит, рызхара изеибамбауа. Аҟыз рацәаны илыман лара. Иаб иаҳәа Аԥсны инханы иҟан, уи ааилыркын, лҟызқәа руак ахәда хиҵәарц иалҳәеит.
"Аҳәа цырцыруа ианыск иҳәеит Гәызиа, ҩба-хԥа рыхәда зныкала ихысҵәап сгәахәын, иркаланы сласит иҳәеит. Ахәы аалпып-аалпыпын, инцәыҵых-аацәыҵаххын, игыланы ицеит аҟыз. Саб иаҳәшьагьы ашәхымс дықәтәаны дааԥшуан, нас алақмар ҳәаны аҵәыуара далагеит", - иҳәеит Феҳми.
Гәызи иҟалаз изеилымкааит, иаб иаҳәшьа алақмар ҳәаны дызҵәыуоз џьеишьеит. Нас, даалыԥхьан, дналыдлыртәалеит.
"Абри аҳәа уаб Данаҟаи итәуп. Абри ала иҟаиҵақәахьоу рацәоуп. Уара ҟызк ахәда узхымҵәеит, алақмар абасымҳәо", - лҳәазаап.
Аԥсны инхо абырг, Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран, шәышықәса ирзааигәоу Леуарса Ашәба, иабду иҟынтәи игәалашәоит Ашәы Данаҟаи иӡбахә.
"Сара сабду Ҳасани Данаҟаи еицныҟәон. Данаҟаи иҩыза Ашәба дыҟаӡам. Убриаҟара амч иман, аилкаагьы иман. Данаҟаи ирахә ахьгылаз аҟарач днеин, иԥцаны иманы ддәықәлеит. Ахьшьцәа аӡә дыбналан, Данаҟаи адырра ииҭеит. Данаҟаи апҟеҩҳәа дишьҭалан дихьӡеит, ибжьы иқәиргеит: "Ухылԥа алаба иахаҵаны уҩах", - ҳәа. Ихылԥа алаба инахаҵаны данҩаха, ихылԥагьы алаба ахгьы аахиҵәеит, ирахәгьы иргьежьит шьҭахьҟа", - иҳәеит абырг...
Ашәы Данаҟаи илеишәа бааԥсын, ахаҵара илан. Иԥшәма ԥхәыс д-Аӡынԥҳан. Мышкы иеимсы тлан, иԥҳәыс иналымҵаиршәит, иӡахны инаилҭарц. Акыраамҭа дааԥшит, далгазаргьы, далгеит анигәахә, илҭарц леиҳәеит. Аха, лара аҭакс "исымӡахӡац", — ҳәа наиаҭалкит. Игәы ааԥжәан, иеимаа аалымихын, ус ишыҟаз инаишьаҵаны дцеит ҳәынҷара. Данаауаз Езыгәԥҳак иҽы ахәда дықәкны диманы дааит.
Абас еиԥш ирацәоуп Ашәы Данаҟаи идҳәалоу ахҭысқәа. Ажәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа иргәыласоу ажәабжьқәа ахааназы ԥсра рықәым, ԥсра шрықәым еиԥш дара зырҿио ахаҿсахьақәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Нураи Ашəԥҳа: Аԥсны - сара сдунеи, саԥсыуаны сзыхшаз сыԥсадгьыл гәакьа
Ахьӡ-Аԥша аорден актәи аҩаӡара занашьоу Аԥсны Жәлар рышәҟәыҩҩы, зыԥсы ҭоу аклассик Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа 88 шықәса дшырҭагылоугьы, еиҭах аԥхьаҩцәа иргәырӷьеит. Уи ааигәаӡа аԥсшәахь еиҭаганы далгеит адунеи ахьынӡанаӡааӡо ибзиаӡаны еицырдыруа, шәкыла абызшәақәа рахь еиҭаргахьоу аҩымҭақәа ҩба: Ернест Хемингуеи иповест "Абырги амшыни" Х.К. Андерсен илакә "Ӡызлани". Арҭ аҩымҭақәа аԥхьаҩцәа иаарласны ажурнал "Алашара" адаҟьақәа рҿы ирԥылараны иҟоуп.
– Алықьса, Мушьни Лашәриеи уареи шәлаф аасгәалашәеит уажәы, уара уахь лифтла санхалоз!.. Уи шьҭа ҩбаҟа шықәса ахыҵуеит!.. Уара усҟан угәы ԥыжәжәо иуҳәон, абри ҳлифт уаннақәтәалак англыз бызшәеи аурыс бызшәеи рыда акгьы шамҳәо, аԥсшәа ахьузамырҵаз даара хьаас ишумоу!.. Алифт ԥсышәала иузмырцәажәазаргьы, Андерсони Хемингуеии урцәажәеит. Иугәазрыԥхеи, иулазҵеи амч ҷыда урҭ реиҭагаразы?!
– Анатоли, уара иудыруеит сара адунеитә литература иреиӷьӡоу аҩымҭақәа сышрызҿлымҳау, ԥыҭкгьы шеиҭазгахьоу… Аха, абарҭ аҩымҭақәа есымша "исыцрыхон", иааиҭазымгар, аԥсшәала имцәажәар рымуҵәҟьеит!.. Сара урҭ хәыҷы-хәыҷла инаскьазгон, нас аамҭак ҟалап шәанеиҭазгаша, иаашәычҳа ҳәа, иаалырҟьан ахаа-мыхаақәа зҭаххаз ахәыҷ иеиԥш "санрықәыҵәҟьозгьы" ыҟан, аха иаарымуҵәҟьеит, дара ртәы иадыргеит!..
– Даара бзиа иубо ашәҟәыҩҩцәа дреиуоуп Фолкнер, уи иҩымҭақәа аԥсшәахь иахьеиҭаумгац азы "иуцәымгәааӡои"?!
– Уигь акыр сықәицалахьеит!.. Аха иара убри аҟара дҵаулоуп, шаҟа "уиеиҽырбо" аҟара, дуцәыхарахоит!.. Избанзар, ирлас-ырласны уизыхынҳәлар иҭахуп, знык деиҭоугар, нас духоурышҭыр ҳәа дшәоит!.. Насгьы, уи ус идыххылара цәгьоуп, ақәԥаҩ бзиа иеиԥш, имаанақәа зегьы узымдыруазар, уихәаӡом!.. Дааиҭазгахьоу зегьы аӡәгьы ҿыӷәӷәала изымҳәац "ҳнапаҿы" дааҳгеит ҳәа, аԥсыӡ еиԥш "дрымпыҵҵәраауеит!" Уи ддууп, ддуӡӡоуп!..
– Ара сахьынаԥшааԥшуа адискқәа збоит, реиҳа иалукаауеи амузикаҿы?!
– Уи ауп уажәы сыԥсы ҭакны сызку! Ҳара аԥсуаа "Ахрашәеи", "Ахәрашәеи" иреиҳау ашәа ҳамаӡам… Бетховени Моцарти рызгьы хазы аамҭа сымоуп, урҭ уахынлатәи аамҭа еиҳа иақәшәоит, ацәеи сареи бӷарҵахьы ҳанеиқәԥо!..
– Ԥхыӡқәас иибои "Аџьамԥазаратәи аҷкәын"?! (Аџьамԥазаратәи аҷкәын хәыҷы ижәлар рзыҳәан дыхьӡырҳәагахеит ҳәа изиҳәахьан Баграт Шьынқәба Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа – А. Л.).
– Уажә ааигәа Толстои дызбеит, иԥаҵа ӡышӡа, ауардын дантәаланы, ахеиԥш дԥырны дцон!.. Маҷк дааҭгылар, сиҿаԥшыр сҭаххеит, аха дагьсызхьамԥшит!.. Саргьы сизгәаан ацәа салҵит, аха нас, уи иҩымҭақәа зегьы иреӷьасшьо "Ҳаџьы Мураҭ" жәабаҟа даҟьа санрыԥхьа, ҳаинаалеит!.. Зны-зынла Кортасаргьы дызбалоит, уи, сара бзиа избо, иреӷьысшьо иажәабжьқәа зегьы, дшыцәаз, дцәырҳаны данааԥшлак акәын ианиҩуаз!.. Убасҟак еилаӷьаны иҟан иажәабжьқәеи иԥсҭазаареи! Уаҳа узеиҭасҳәаӡом, избанзар аԥхыӡ ашьыжь ианеиҭоуҳәалак, иухашҭуеит!..
– Иаҳҳәап, аԥсуа театрқәа руак аҟны уҩымҭақәа ықәдыргыларц рҭаххазҭгьы, рыуа иарбану еиҳа асценатә ԥсҭазаара зыуҭоз?!
– Анкьаӡа зны иқәдыргылахьеит сыпиеса "Амш уаара". Исҭахын сара схаҭа сповестқәа "Асҟак дузааигәан аха дузгәмҭеит", "Мшәагә дуи Мшәагә хәыҷи" рысценариақәа ҩны ирыдызгалар, аха ишнықәсҵа-аақәысҵоз аамҭа сыцәцеит… Издыруада, мышкызны урҭ режиссиорк дрызхьаԥшыр, апроза асценахь аиагара шыцәгьоугьы...
– Алықьса, уара ухатә ҩыза лыдунеи лыԥсахижьҭеи уи лылымкаа адәахьы удәылымҵӡацт, абар шьҭа шықәсык ҵит. Аԥхынра ааит, анкьа ишыҟауҵалоз еиԥш, умпахьшь уҟәаҟәа инықәҵаны, адәахьы сдәылҵындаз, амшын сҽынҭысшьындаз ҳәа уҟаӡами?!
– Уи шьҭа аамҭа какәкәа ицеит... Сдәылҵырц салагаргьы, шәсырԥхашьар ҳәа сшәоит. Амала, ҳуадақәа рыҩныҵҟа мышкы хәышә шьаҿа ҟасҵоит. Абриаҟара сныҟәан санаалгалак, хра цаӷьцаӷьк саҿысызшәа сааԥсоит!
– Уҩызцәагьы гәхьааугозар акәхап, аха анцәа иҟынтә, аҭел ыҟоуп!..
– Зыԥсы ҭаны инхаз сырхашҭӡом, еиҳарак сымшираан!.. Аха зны-зынла аҳауеиԥш ауаагьы сызхаӡом! Ааигәа Москвантәи сеиҭагаҩ Шевалиов дысзасит, уҩымҭа ҿыцк ацәаҳәанҵа сзааушьҭыр искьыԥхьуан ҳәа. Уи сҩымҭақәа рӷьырак зегьы аурысшәахь еиҭеигахьеит, еиҭеигахьеит ахьӡми, сара иҟасҵоз ԥыҭ-чыҭк аредактор инапы аҭахын акәымзар, ишиашоу иукьыԥхьыртә иҟан… Уажәы, ула ажьа амкит, сҳәеит!.. Уи аамҭақәа цеит, сҳәеит. Дагьсырччеит!
– Алықьса Ноча-иԥа, ҳаиҿцәажәара ахыркәшамҭахь инеуиеит, абыржәыҵәҟьа угәы иаҭаху акы ҳауҳәар?
– Сара мчыбжьык ахь ҩынтә-хынтә акроссвордқәа сҳасаблон, уажәы урҭ зну ажурналқәа Аԥсныҟа раагара иаҟәыҵит, шаҟаҩ рнапы ианысҵахьоузеи, аха ари иҳалаҳаз ачымазара иахҟьаны ирзаамгагәышьозар акәхап…
– Алықьса, аԥсҭазаараҿы уара даара иуҭахны иузыҟамҵаз, узхьымӡаз, иахьагьы угәы зызхьаауа арбану?!
– Ех, урҭ акыр ирацәагәышьоуп… Ауаҩы ԥсҭазаарак ауп имоу… Уажә сгәы иалаҵәҟьоу уҳәозар, абри акомпиутер атәы ахьысзымҵаз ауп! Иареи сареи зны-зынла ҳаблақәа ҭырхаха ҳаиҿаԥшуеит, сара исҭаху иара иаздырам, иара иаҭаху сара исыздырам!..
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 6 - Sputnik. Украина Арра-Мшынтә мчрақәа Урыстәыла абашьра рҽаздырхиоит ҳәа иҳәеит афлот адҵаҟаҵаҩ аконтр-адмирал Алексеи Неижпапа, агазеҭ "Думская" аинтервиу аҭо.
Иара иажәақәа рыла, Украина иагәҭакуп Ҟрым архынҳәра, убри азы аибашьрагьы аҽазнархиоит.
"Ацәыӡқәа ҟалашт аруаа рыбжьареиԥш, аҭынч уааԥсыра рыбжьарагьы", - ҳәа Неижпапа иажәақәа аанагоит РИА Новости.
Иара ишиҳәаз ала, Киев аурыс ар Херсонтәи аобласт иажәлозар ҳәа иԥшуп аӡы Ҟрымҟа инарышьҭырц.
"Ҳаруаа хиоуп. Апланқәа зегь сзаартуам, аха аракетатә комплекс "Нептун" Украинантә Севастопольнӡа инаӡоит", - иҳәеит Неижпапа.
Украина 85% рҟынӡа ӡыла Ҟрым еиқәнаршәон, Днепр аҟынтәи игоу Аҩада-Ҟрымтәи канал ала. Аха Ҟрым Урыстәыла ианалала ашьҭахь ареспубликахь ганкахьала аӡынашьҭра аанкылан.
Украинатәи аполитикцәа аӡы адгьылбжьахахь анашьҭра мап ацәыркуеит, аха иааҟәымҵӡакәа ирҳәоит аурысқәа Аҩада-Ҟрымтәи аканал "рнапахьы иааргар" рҭахуп ҳәа, аха убри аан ареспубликаҿы аӡыржәтә ахыҵхырҭақәа ыҟоуп.