Шәахәаԥшырц ишәыдаагалоит акомпозитор 85 шықәса анихыҵуаз аҽны иҭыхыз Sputnik Аԥсны архив аҿы еиқәханы иҟоу авидеонҵамҭа.
"Амузыка иануҵартә еиԥш иҟоу жәеинраалак ансԥыхьашәалак, аусура напы анасырклак, сара сзы еиҳау ԥсшьара ыҟаӡам. Схәыҷаахыс сдақәа ргыланы ашәаҳәара саҿын, ашәаҳәара ушьҭнаԥаауеит, иагьусуроуп, иагьыԥсыршьагоуп сара сзы", — абас иҳәеит Кәасҭа Ченгьелиа, 85 шықәса ихыҵра амш аҽны Sputnik аинтервиу анеиҭоз.
Акыр шықәса инеиԥанкыланы арҿиара знапы алакыз Кәасҭа Ченгьелиа иаԥиҵахьаз ашәақәа аԥсуа азыӡырҩцәа бзиа еицырбо иҟалеит.
"Ашәҟәыҩҩцәа зегь реиҳа исзааигәоу Теренти Ҷаниа иоуп, аҩызараҿи арҿиараҿи уи ицназго аӡәгьы дыҟам, иаргьы саргьы 50-шәа ҳаҩхьеит. Аибашьра мацара иазку 60 шәа сравторуп, егьыс ҩышә ашәа аԥысҵахьеит, адискқәа акымкәа-ҩбамкәа иҭыҵхьеит. Ажәакала, иҟасҵарц, иаԥысҵарц исҭаху адунеи аазна ыҟоуп, уи сыԥсы ахьынӡаҭоу саҿызаауеит", — ҳәа иҳәеит усҟан акомпозитор.
Аԥсны жәлар рартист, акомпозитор, адирижиор, арҵаҩы, Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиеи "Аибашьреи ашықәсынҵыреи" апремиеи рлауреат, "Ахьӡ-аԥша" ахԥатәи аҩаӡара занашьоу Кәасҭа Ченгьелиа иԥсы ҭазҭгьы иахьа, хәажәкырамза 27 рзы ихыҵуазаарын 90 шықәса.
Иара иԥсҭазаара далҵит 89 шықәса дшырҭагылаз.
Кəасҭа Ченгьелиа аибашьра анцоз аамҭазы еиҿикааит ансамбль "Аиааира". Шəкы инареиҳаны аконцертқəа аибашьра ацəаҳəаҿи ахəышəтəырҭақəеи рҿы имҩаԥигахьан, ашəақəа маҷымкəа иҩхьан. Аиааира иасимволны иҟалеит Лиолиа Тəанԥҳа лажəақəа рыла Ченгьелиа ииҩыз ашəа "Аиааира".
Кəасҭа Ченгьелиа Очамчыратәи ансамбль "Ерцахə" еиҿикааит, Гəдоуҭа ансамбль "Риҵа" еиҿикааит, абыргцəа рансамбль "Нарҭаа" иманы Венгриа дцахьан, усҟан урҭ "Ахьтəы таташь" захьӡу аԥхьахәгьы иаиааит, ансамбль "Гəында" аус адиулон. Дравторуп хкы рацәала ашәақәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Венгриа зыршанхаз "Нарҭаа", мамзаргьы "Ахьтәы Таташь" аҭоурых
Мшаԥымза 7, 2020 шықәса рзы Аԥсны иаарԥшын раԥхьатәи акоронавирустә хҭыс, аха аҿкы аҽацәыхьчаратә ԥҟарақәа уи аԥхьагьы иалагалан. Хәажәкырамзазы иаԥҵан аоперативтә штаб, иалагалан раԥхьатәи аԥкрақәа. Ауаа рацәа реизарақәа ԥкын, ачарақәа рымҩаԥгара аанкылан, ашколқәеи, атеатрқәеи, акрыфарҭақәеи аркын.
Иахьазы аҿкычымазара аиқәтәара иаҿуп, атәылаҟны иалагалоу аԥкрақәа реиҳарак рԥсыҽуп. Иаартуп ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа, атеатрқәа, акаҳуажәырҭақәа, аус ауеит ауаажәларратә транспорт.
Макьаназы ачарақәеи амассатә уснагӡатәқәеи рымҩаԥгаразы аԥкрақәа амч рымоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
Аусурақәа ирықәхарџьхоит 45 миллион евро.
ЕгрыГЕС заҵәык ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, мшаԥы 14 - Sputnik. Иахьазы Аԥсны аҵакыраҿы иалагалоу алашара арцәара аграфик ԥсахуп абзазаратә обиектқәа еиҳа иҭышәынтәаланы русуразы ҳәа аанацҳауеит "Амшынеиқәафымцамч".
Аԥкыратә схема шыҟаз иаанхоит: сааҭк ҽынла, ҩ-сааҭк – уахынла идырцәалоит.
Мшаԥы 8рзы урыстәылатәи аган Аԥсныҟа иаауа алашарамчра алимит ҳәаақәнаҵеит 7 миллион киловатт-сааҭ ҳәа. Убри аан ареспублика иаҭахны иҟоуп 9,6 миллион киловатт-сааҭ ҳәа азгәарҭоит "Амшынеиқәафымцамч" аҿы.