Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
"Ачара анчароу, ишчароу ицароуп, ишгәырӷьароу рдыруазароуп", - рҳәоит аԥсуаа. Аха агәырӷьарақәагьы зегьы еиԥшым, еиԥшым урҭ рымҩаԥгашьақәа.
Иахьатәи аԥсуа чареи даҽа гәырӷьараки (иаҳҳәап: аиааира амш аныҳәа, абираҟ амш уҳәа) злеиҩудыраауа аҭаца ҵкы заҵәык ала ауп. Егьыс, ахысроума, кәашароума, цәамаҭәала аилаҳәашьалоума, ирҳәо (ма иадырҳәо) ашәақәа роума, аихатәы уардынқәа ықәырхысаа, иркьыкьуа рнеишьалоума – зехьынџьара акоуп уажә ҳала иабо. Аха ишԥаҟаз уаанӡа? Абри ауп аԥсуа чара ҳәа ззуҳәо арбану?
Хымҧада, ажәытәра узыргьежьуам: аҭаца лдәылгашьоума, лаагашьоума (аҽқәа ирықәтәаны), уи леихраҵашьа (лқәаб, лырхышьна, лыбҩамаҭәа, лцәарҭамаҭәа, лҽы-лкәадыр). Иахьа урҭ зегьы аԥсахит ҳаԥсҭазаара иаланагалаз аҿыцрақәа рыла.
Уи акгьы аурымызт, маҭәарқәак ҽа маҭәарқәак рыла рҽырыԥсахит ҳәа, амаҭәарқәа рыԥшӡара ушрышьҭоу, агәыцә хаҭа уханамыршҭуазар…
Ажәытә аҭаца дшааргоз злардыруаз ихадараз ҩ-қьабзк ыҟан: ахысреи аҭацаагарашәеи.
"Уаа-ҩажәаҩык рҟынӡа ҽыжәлон, инеимда-ааимдо "Аҭацаагарашәа" ҳәо, аҭаца дааргон. Сашьеиҳаб ԥҳәыс данааигоз, Ҷубырхьынџьынтәи дааигеит, уаҟагьы ачара ыҟан. Уаа-ҩажәаҩык ҳҽыжәын – хҩык аҳәса, жәибжьҩык аҷкәынцәа лыҧшаахқәа. Бедиантәи Ҷубырхьынџь ҳцеит ҽыла, Гал ҳалсны. Хҩы-хҩыла еидгылан ахацәа, аҳәса аԥхьа ҳнадыргылт. Гал ахаҟны ашәаҳәара иалагеит. Ашәа инеимда-ааимдо иҳәо ицон. Гал ҳахьалалаз ирылаҩит Џьынџьал Ахлоу иԥа Кәаҵиа Ҟалӷьы иԥҳа дигоит ҳәа. Абас еигәныҩит – абрахьгьы ихысит, арирахьҟагьы ихысит. Ахы рхьаҳагӡеит рҳәеит. Убас пату ақәын ари ажәытә. Абарҭ агәырӷьарахь ицоит ҳәа ирыххысаауан", - ҳәа еиҭалҳәон Буца Аџьынџьал-Кәаӷәаниа 1996 шықәсазы (аҵарауаҩ Валентин Кәаӷәаниа ианҵамҭақәа рахьтә).
Анҵамҭа ишунарбо ала, ахысрагьы иара аамҭа аман, аҭыԥгьы аман. Иахьеиԥш амҩан зегь аҟәҟәаҳәа ихысуа иқәмызт, иара ачара ахьымҩаԥысуа аҭыԥ аҩнуҵҟагьы, ҳәарада, уи аҩыза ҟарҵомызт. Актәи ахысра – аҭаца дахьдәылыргаз аҟынтәи ԥыҭк ианыласкьалак акәын (маӡала дыргозаргьы, аргама акәзаргьы – "агәырӷьара ргеит" аанарго. Ччархәс ишьҭухыртә иҟоуп иахьа аргама аҭаца данырго, дахьынтәирго ашҭа ианҭахысуа. Ус еиԥш рхаҿгьы ирзаагарымызт ҳабдуцәа, ҳандуцәа.).
Аҩбатәи ахысра – ачара ахьыруа, аҭаца дызланагало аҭаацәа рыҩны ианазааигәахо ауп. Абри иахьӡын "Ахы рхьырыгӡеит". Иахьатәи ҳчарақәа ажәа "ирыххысааит" аасҭа "ирықәхысит" ауп ирнаало, раԥхьа игыланы ишхысуа ала. Хымԥада, амдырра акәхоит уи зыхҟьо, ақьабз аҵакы здыруа ауаҩы ус еиҧш ихы мҩаԥигарым.
Ахысра анеиҩс, ихадароу ачара ақьабзқәа иреиуоуп аҭацаагарашәа. Иахьа ҳчарақәа рҿы ашәас иумаҳауа иҟоузеи, "Радеда" ада. Убри аан аԥсуаа рҭацаагарашәа "Радеда" ауп. Аҭаца дшааргозгьы злардыруаз - "Радедабжь" го ираҳауан. (Егьырҭ ашәақәа ачараҿы мацароума егьаџьара игап.) "Радедабжьы геит, аҭацаагацәа аауеит, абысҭа анҵара шәалага" рҳәон. Абасала, ачара анчароу, ишчароу ицароуп.
Ачараҿы саси ҧшәымеи анынатәалак, аԥхьа иршьыз ацә агәаҵәа аҵәы иахаҵаны аиҳабы инаидыркуеит – уи ачара зуа рыжәлантә аҟынтәи еиҳабык иоуп издыркуагьы. Иазгәаҭатәуп, агәи агәаҵәеи зларкуа арасатәы лаба егьырҭ аныҳәарақәа раан ирку еиҧшӡам. Аныҳәарақәа рҿы ирку х-цык амазар, ачараҿы ирку – ҩ-цык змоу ауп. Рыцҳароуп, иара абри азҵаара аҟынгьы ҳаамҭазы аилагарақәа убо иахьалагаз. Амдырра аасҭагьы, "зегь акоуми" ҳәа ахәаԥшра акәзар ҟалап еиҳагьы уи зыхҟьо.
Агәаҵәа кны абырг данынагылак, амҵ ԥыруазар иуаҳаратәы аӡырыҩра ҟарҵон. "Агәаҵәа зку шәизыӡырҩы" ҳәа аӡәы ҿиҭуан, нас зегь ааӡырыҩуан. Абырг агәаҵәа данахныҳәалак, ивагылоу агьама дирбар ауп. Иныҳәаз мпахьшь бзиакгьы ҳамҭас ирҭон. Иныҳәаз ак иумыркыр, "ҵасым" ҳәа иԥхьаӡоуп, аныҳәара аритуалқәа зегьы рҟнеиԥш ачараҟны ианныҳәогьы. Ҳаамҭазтәи ачарақәа рҿы имҩаԥырго агәаҵәа ахныҳәара ажәытә иамаз асакралтә ҟазшьа аҵаны иубом (уи унарбоит аныҳәаҩ аҳамҭа ахьирымҭо ахьуԥылогьы), ԥҟарак аҳасабала ишьақәгылаз ак акәны иаауеит.
Иалкааны иҳәатәуп иара убас, ашәаҳәареи акәашареи рыдагьы, ажәалагьы ачараҿы агәырӷьара шаадырԥшуаз. Ражәа гәамҵхамҵрак аламҵакәа, акы иалацәажәозаргьы, излацәажәоз гәырӷьа жәабжьын, лафын, ҵәыцала иныҳәогьы иныҳәашьа дацклаԥшны иаҳа еиӷьны зажәаҳәатә ҟазара аазырҧшуа далагәарҭон. Ажәагьы зегьы ирҿам ҳәа, ачара мҩаԥызго ҳәа зажәаҳәа бзиоу ауаҩы иоуп иалырхуа, иахьа иаҳа изыцклаҧшуа реиҳа зжәуа ҳәа ауп, аха ажәра аасҭа амҩаԥгаҩ изы ихадароу ажәа ииҳәо ауп.
Агәаҵәа зку данныҳәо абас еиҧш ажәақәа иҳәоит:
"Иахьа гәырӷьароуп, аԥсыуа гәырӷьароуп. Еизазгьы ари агәырӷьара иацныҟәо уаауп. Аҭаца иаанагаз дымшны, дыҵхны, лхылҵ-ԥылҵ рацәаны, Амреи Амзеи реиҧш еидажәло, абзиара рықәны, рхазыҳәан заҟа иаԥсоу аҟара ҩба ажәлар шәзыҳәан иаԥсаны Анцәа иҟаиҵаразы, Анцәа суҳәоит!..." (Валентин Кәаӷәаниа ианҵамҭақәа рахьтә.)
Досу иара иимпровизациатә ҟазара ацҵаны дныҳәоит, аха формулак аҳасабала ишьақәгылаз ачараҿы аныҳәара иатәу ажәақәа ыҟоуп. Урҭ иреиуоуп аԥсуаа рмифологиатә дунеихәаԥшышьаҟынтәи иаауа аформула "Амреи Амзеи реиԥш шәеидажәлааит". Уи амифтә шьаҭа ззымдыруа ихы аҟынгьы ицәырҵуеит ари ацәаҳәа еиднагалаз ирызку ныҳәаратә формуланы.
Ауаҩытәыҩса раԥхьаӡатәи имаругақәа злихуаз маҭәарын ахаҳә. Аԥсны хаҳәк улаԥш иҵамшәо ҟалашьа амаӡам, иуԥылоит ашьхақәа, амшын аԥшаҳәа, аӡиасқәа рҟәарақәа, ақыҭа мҩақәа уҳәа реиԥш иҟоу аҭыԥқәа рҿы.
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Ажәытәӡатәи аамҭақәа иргәылиааз, аамҭаказы зегь раасҭа ахархәара змаз ахаҳә, ахаҳәтә маругақәа ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы акырӡа ицхыраагӡан, изы иблахтыран. Еиҳа иааскьоу аамҭақәа иргәылҷҷаауеит ахаҳә иалхыз аҭоурых иаҳзыннашьыз амаҭәарқәа – адамрақәа, ахырӷәӷәарҭақәа, абаақәа, аҭӡамцқәа, ацҳақәа, аҵангәарақәа убас иҵегьы.
Иахьатәи ақыҭа ԥсҭазаараҿы иӷарԥшарны акәзаргьы, иуԥыхьашәоит аԥсуа чыс хаа зымпыҵыҵуа аҳәса (еиҳарак аиҳабыратә абиԥара) аџьыкҵәаҵәа злаҟарҵо аҳаҟьеи аԥхныгеи.
Абраҟа иҳәатәуп, аԥсуа дгьыл аџьықәреи ықәнагалаанӡа иларҵоз аши ахәыӡи шракәыз. Урҭ афатә рылухырц азы иргәӡатәын. Аҵарауаҩ Шьалуа Иналиԥа ишәҟәы "Абхазы" аҟны иазгәеиҭоит: "Аԥсуаа рҟны иаадрыхуаз арыц дыргәӡарц, афатә алырхырц азыҳәан рхы иадырхәон метрак аҟара аҳаракыра змаз ахаҳә "алаҳәара". Иара иамаз аҭагәаҩара ашы, ма ахәыӡ ҭаԥсаны хаҳәла иаасуа ирҟәаҟәон, ирлаҳәон".
Аԥсуаа рыбзазараҿы, рынхамҩаҿы ицхыраагӡаз ахаҳәтә маҭәарқәа ҳәа иаадыруеит: аҳаҟьа, аԥхныга, алаҳәара, аҭаацәара арыц алагаразы зыда ихәарҭамыз (анапылатәи аӡлагаратәи) алу, амақьа уҳәа уб.иҵ. Традициала ахаҳә ахархәара аман, иагьамоуп аҵеџьҟаҵареи аӡыхь ачаԥареи рҿы.
Ахаҳә иадҳәалоу, ма иазааигәоу атерминқәагьы уԥылоит аԥсуа бызшәаҿы. Иаагозар:
Абырлаш. Абырлаш (урысшәала "жемчуг") амшын аҵан амыдаӷь иарҳауеит, аԥштәы шкәакәоуп, хаҳә жәлоуп ҳәа ирыԥхьаӡоит. Ари зыхә дуу ахаҳә жәла рԥшӡагас, ҽырбагас иныҟәызго аҳәса роуп. Иара амацәаз агәы иҭарҵоит, аимхәыцқәа алырхуеит. Даҽакалагьы ирҳәоит – анасыԥдара аазго, зымшьҭа цәгьоу ауаҩы иҟнытә уахьчоит ҳәа. Убри азы цырак амацара ныҟәыргом, абырфын рахәыц абырлаш рацәа ахаԥсаны, еимхәыцҵас рыхәда иахарҵоит. Абырлаш дадыркылоит зыц-зышә ԥшӡоу аԥҳәызба данырбалак: "Лхаԥыцқәа ҟәашӡа, абырлаш еиԥш илзыҵагылоуп…" рҳәоит.
Ақаруа. Ақаруа (урысшәала "янтарь") хаҳә жәлоуп, даҽакалагьы ақаруа хаҳә ҳәа азызҳәогьы ыҟоуп, иара амшын аҟәараҿы уаҩы иԥылоит, иалырхуеит ацәарԥшӡагақәа: аимхәыцқәа, алымҳарыҩқәа, анапхаҵақәа. "Лыбла қаруоуп" рҳәоит зыблақәа ҭыџьџьаауа иҟоу аԥҳәызба лзы.
Алмас. Даара зыхә ҳараку, иԥшӡоу, иагьыӷәӷәоу хаҳә жәлоуп, зыԥшра-зсахьа бзиоу ауаҩы изы "алмас еиԥш дыԥшӡоуп", аҭыԥҳа лзы "алмас еиԥшуп лыблақәа" - рҳәоит.
Аҳашҳаҭәа. Аҳаԥқәа рыҩнуҵҟа, аҭӡамцқәа рҟны иаанахәо ашьашьалқәа аҳашҳаҭәа азырҳәоит, (урысшәала "сталактит").
Абашҳа. Аргылараҿы ахархәара змоу хаҳә жәлоуп. Иласуп, ацәра мариоуп, ацәаакыра аднакылом, ибааӡаргьы, лассы ибоит, абашҳа (урыс бызшәала: "туф").
Абӷанҷ. Ахаҳә анырлагалак иалҵуа ассара абӷанҷ ахьӡуп (урыс бызшәала "щебень"). Аҩны аргылараҿы, амҩадуқәа рыҟаҵаразы, аҵҳа ахҵараҿы уҳәа, ахархәара ду амоуп. Ашәҟәыҩҩ-ажурналист Шьаликәа Камкьиа ишәҟәы "Ажәақәа рдунеи" аҿы ажәа "абӷанҷ" ахьынтәаауа ашьха иҟало аԥсабаратә хҭысқәа ирыдикылоит. Ашьха ҭакнаҳақәа ирыджьылоу ахаҳәқәа ақәыаршҩы анауа, анаатә анасуа, асырӡ анлеиуа ицрыӡәӡәаз ахаҳә аҽазнымкылакәа, хланҵы иҭалоит. Ишнеиуа иара аҵкьыс еиҳау ианаахалак иԥыххааса ицоит. Ажәа "абӷанҷ" ахаҭа иаҳәоит "ибӷалаз иамҷо".
Амаҽахә. Хаҳә жәлоуп, аха еиуеиԥшымкәан аҟазшьақәа азгәарҭоит, руакы – адәқәа рҟынгьы, аҟәараҿгьы иуԥылоит, ахаҳә еиҳа иласуп, амра анақәыԥхалак иҿыпны ицоит. Егьи цәҩеижьуп, аԥсылмӡ азы амаҽахә рҳәоит, "пемза" ззырҳәо авулкан иахылҿиаауа, ашьха иҟоу ахаҳә жәлақәа иреиуоуп.
Асып. Ахаҳә аҟара изыӷәӷәамхаз, аха анышә еиҳа иӷәӷәоу, ԥшшәахәыла ацәеиқәареи ацәышреи еимаркуеит.
Амақьа. Иҵару, иџьаџьоу хаҳә жәлоуп амақьа. Игәӡоу ахаҳә иалхны иҟаҵоу, аҳәызба, мамзаргьы адалақь рыхразы ахархәара зырҭоз амақьа жәла амақьаԥсыс ҳәа азырҳәоит.
Абысҟак зҭоурых ҵаулоу, злаӡара ӷәӷәоу зынҵырагьы дуу ахаҳә еиуеиԥшым аҟазшьақәа аазырԥшуа ажәаԥҟақәа алалеит аԥсуа бызшәа. Убарҭ иреиуоуп: "Ахаҳә урбылгьаргьы џьара аҽыннакылоит", "Ахаҳә анлеиуа досу ихы инапы ақәикуеит", "Ахаҳә шбылгьо аҵыҭәа зақәиаауам", "Ахаҳә ахьышьҭоу ихьанҭоуп", "Ахаҳә уршыргьы иԥжәоит", "Иӷәӷәоу изы ахаҳәгьы бџьаруп", "Џьарак ишьҭоу ахаҳә хәтәуеит" убас иҵегьы. Ахаҳә иалхны иҟаҵоу амаҭәарқәа ракәзар, идырҿиеит дара ирнаалаша, рҟазшьа аазырԥшуа ажәацҵақәа, иаҳҳәозар: "Ауасҭа бзиа ахаҳәгьы аҵәымыӷ алаиҵоит", "Абӷаџьыҟә дзыриашо адамроуп", "Адамра чаԥаҩы дамра имоуит", "Аҟәараҿы хаҳә змоуз" убас егьырҭгьы.
Ажәытәӡатәи аамҭақәа раахыс инарҭбааны ахархәара змоу ахаҳә ауаа рыхдырраҿы анырра ҟанамҵар залшомызт. Уи ус шакәу арҵабыргуеит хықәкыла Сасрыҟәа иира иазку аҳәамҭа, иара убас еиуеиԥшым алакәқәеи алегендақәеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Идыргәӡон, ма ирлаҳәон: ажәытәан ахархәара змаз аши ахәыӡи рҭоурых
Аԥсуаа рфольклор аҿы ирацәоуп ахәыҷқәа ирызку еиуеиԥшым аҿаԥыцтә рҿиамҭақәа: агарашәақәа, ажәархәмаррақәа, ахәыҷыжьжьагақәа убас иҵегьы. Ахәыҷы шаҟа иаҳауа аҟара ихшыҩ ҵархоит, игәырҵҟәыл бзиахоит ҳәа иԥхьаӡоуп. Насгьы ахәыҷы иаҳауа гәникыларц, игәаԥхарц азы уи хәмаррыла ишьақәгылоуп, ажәеиҭаҳәарыла исахьаркны еиҿартәоуп.
Ҳаамҭазгьы реиҳа лассы иуԥыло ахәыҷыхәмаррақәа иреиуоуп "Ҵи-ҵи, кәа-кәа", мамзаргьы "Ҵи-ҵи, гәа-гәа" ҳәа ззырҳәо. Шықәсык, ма ҩышықәса-хышықәса зхыҵуа ахәыҷы аиҳабацәа инацәкьарақәа идырыԥхьаӡоит абас ҳәо:
Ҵи-ҵи, кәа-кәа,
Маахыр џьаџьа,
Харҵәи бысҭеи
Еиҵыркәакәа!
Мамзаргьы иара абарҭ ажәақәа рҳәоит даҽа хәмаррак аҿынгьы: ахәыҷқәа, адуцәагьы алархәны, рнапқәа еихаргыланы рнацәкьарақәа рыла еибадыркуеит. Ажәақәа ҳәаны ианаалгалак, ахәыҷы ддырчыхәчыхәуеит "кәыр-кәыр-кәыр" ҳәа. Ас еиԥш иҟоу ахәыҷыхәмаррақәа рҟны ихадароу ажәақәа рҵакы акәым, рритмикеи ринтонациеи роуп.
Ари ахәмарра ззынархоу ахәыҷбаҳчақәра иаҵанакуа ахәыҷқәа рзоуп. Ахәыҷқәа рӡарақәа еибаркны ҵлак иакәшоит, мамзаргьы ус агьежь ҟаҵо ицоит. Аԥхьа игылоу "ҟәарҭ-ҟәарҭ" ҳәа ибжьы иргоит, егьырҭ "ҷи-ҷи" ҳәа аҭак ҟарҵоит. Аԥхьа игыло дырҩегьых "кырр-кырр" ҳәа ибжьы иргоит ашәарҭара ыҟоуп ҳәа – "акәҷарақәа зкуа ахьшь аауеит" аанарго. Ахәыҷқәа зегьы еимбӷьыжәаа иҩны ицоит, рҽырҵәахуеит. "Ахьшь" акы акыр, иикыз ахәмарра далҵуеит.
"Ҷыри-ҷыри,
ҟәарҭ-ҟәарҭ,
сыкәҷарақәа шәабаҟоу шәарҭ?" ҳәа аӡәы еиҭанҿиҭуеит, нас ахәыҷқәа зҽызҵәахыз ааины ҿыц агьежь ҟаҵаны ахәмарра иацырҵоит.
Хаҭала сгәалашәараҿы инханы иҟоуп аиҵбыратәи аклассқәа рҿы сантәаз ҳарҵаҩы Римма Уарҭан-иԥҳа Делба аԥсшьара аамҭазы ҳашлырхәмаруаз. Уи ахәмарра "Чабракаршә" акәын. Ахәыҷқәа агьежь ҟаҵаны ҳаатәон. Арҵаҩы аԥхьа џьара жәархәмаррак ала дыԥхьаӡон:
Ацәгьа зуда,
Изымуда,
(иалоу ахәыҷқәа рыхьӡ лҳәоит) Саҭа иоума?
Баҭа иоума?
Хаҳәыргыла,
Ҵәаҳәыргыла,
Уҵҟьа!
Аҵыхәтәантәи ажәа зықәшәаз дласны егьырҭ ахәыҷқәа дрывагьежьуеит ачабра кны. Егьырҭ рылақәа хҩаны итәоит. Зегьы дрывагьежьуа дышнеиуа аӡәы ишьҭахь ачабра нкаиршәуеит. Ачабра каршәны избаз иаашьҭыхны иҩыза дихьӡоит ҳәа далагоит, нас иара даҽаӡә ишьҭахь инкаиршәуеит. Ари ахәмарра даара илахҿыхуп, ахәыҷқәа ргәалаҟазаара шьҭнахуеит.
Иарбанзаалак ахәыҷыхәмаррақәа ианрылагоз, "Кьанц" аума, "Џьит" аума, аԥхьаӡара ҟарҵон алахҩара зықәшәо ҳәа, ма дарбан акра зықәшәо ҳәа. Аха арҭ аԥсуа ԥхьаӡарақәа иахьа ахәыҷыхәмаррақәа рҿы хархәара рыманы иубаӡом, уимоу ҿыцкгьы цәырымҵыц. "Кьанц", "Џьит" иахьагьы ихәмаруеит ахәыҷқәа, аха урҭ раԥсуа хьӡқәа рхы иадырхәо шамаха иуаҳаӡом.
Арҭ ахәмаррақәа раларҵәараҿы иааныркыло аҭыԥ маҷым ахәыҷбаҳчақәеи ашколқәеи. Ахәмаррақәа рыбзоурала ахәыҷқәа абызшәагьы аҵара рзымариоуп.
АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 176-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 22-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лаҵара 14 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса рзы ииз акоронавирус злаз апациентка.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 51-ҩык, урҭ рахьтә 41-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 31-ҩык апациентцәа, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык. Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ԥшьҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>