03.08.2022
Нанҳәамза 4рзы , ашьыжь, аҳәынҭқарра Ахада аҳҭнықалақь аҟны иҟоу Арҵаҩцәа рыҩны аҟны аилацәажәара мҩаҧигеит ҳазҭоу ашықәс актәи азбжазы асоциал-економикатә ҭагылазаашьа аихшьалақәа рыҟаҵара иазкны.
Аиԥылара иалахәын Ахада Ихаҭыҧуаҩ Бадра Гәынба, Аҧыза-министр Алеқсандр Анқәаб, Ахада Иадминистрациа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа, Ашәарҭадара Амаҵзура амаӡаныҟәгаҩ Сергеи Шамба, актәи аҧыза-аминистр, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа, атәылахьчара аминистр ихаҭыҧуаҩ Нодар Аҩӡба, Аҟәа Администрациа анапхгара, Ахада иабжьгаҩцәа, Апарламент адепутатцәа, ауаажәларра рхаҭарнакцәа.
Ашықәс актәи азбжа аихшьала ҟаиҵеит Аҟәа Администрациа ахада Беслан Ешба.
2022 ш. Аҟәа ақалақь ирыдыркылаз абиуџьет иартәеит 1 млрд.178 млн.400 нызқь мааҭ. Хәымз рыла абиуџьет рбагақәа планла иазгәаҭаз аасҭа излеиҳаз ала, иара убас 2022ш. ажьырныҳәамза 1 азы 117 млн. мааҭ ииасуа ацәынха зланхаз ала, ари абиуџьет еиҭахәаҧшын ахашәалақәа рыла аизырҳаразы, уи иартәеит 1 млрд.196 млн..438нызқь мааҭ, ахарџьқәа рыла – 1 млрд.460млн. 850 нызқь мааҭ.
2022 ш. актәи азбжазы Аҟәа ақалақь ахашәалатә хәҭа нагӡоуп 113% рыла. аплан аҟны иарбаз 571 471,3 нызқь мааҭ рахьтә иааит 645 598,7 нызқь мааҭ, ари иаҳәоит 2022 ш.актәи азбжазы иарбаз аплан аасҭа 74127 нызқь мааҭ рыла ишеиҳау.
Урҭ рахьтә, аплан аҟны иарбаз ахатә хашәала 485468 нызқь мааҭ аҭыҧан иааит 570752,6 нызқь мааҭ. (уи иартәеит 115% ашықәс актәи азбжаз иарбаз аплан аҟынтә), ареспублика абиуџьет аҟнытә абиуџьетбжьаратә трансфер асубсидиа аҳасабала ауалафахәы ацшәаразы иааит 29 3771,1 нызқь мааҭ.
Беслан Ешба иазхьарԥшны иҳәеит, Аҟәа ақҩ Администрациеи ақалақь ашәахтә маҵзуреи аусура шеицымҩаҧырго ашәахтәшәаразы ауал алхразы. Ҳазҭагылоу аамҭазы ашәахтәтә шәатәқәа рзы ауал ашьақәгылара аҟазшьа адубало иҟаӡам.
Абиуџьет аныхтә хәҭа иазгәаҭоу аҳасабырбатә аамҭа иалагӡаны иартәеит 85,4%, аплан аҟны иарбан 687450,3 нызқь мааҭ, афинанс азыҟаҵан 587297,8нызқь мааҭ. Ахада ирезервтә фонд аҟынтә Аҧсны Аҳәынҭқарра атәылауаа Аҟәа ақалақь аҟны инхоз аматериалтә цхыраара рыҭан, аҧсабаратә рыцҳара иахҟьаны, аҧхын 2021 ш.рзы зыҩнқәа аԥхасҭа зауз. 302 ҭыӡҭыҧ ирызшәан 39050,0 нызқь мааҭ - адырра ҟаиҵеит аҳҭнықалақь ахада Беслан Ешба.
Аҳҭнықалақь ахада иаҳасабырба инамаданы, абиуџьет аиҳарак шьҭын амедицина, аҵарадырра, акультура, аспорт, анхарҭа коммуналтә усбарҭақәа, иара убас егьырҭ ахырхарҭақәа рахь.
Аҟәа ақалақь Администрациа ахада иазгәеиҭеит, абиуџьет хархәагақәа рныхраҟны ихадароу хырхарҭаны ишыҟоу ауалафахәы ашәара, шьаҭанкылатәи, иара убас аиҭашьақәыргыларатә усурақәа, ауааҧсыра асоциалтә цхыраара рыҭара, ақалақь ахаҿы арҧшӡара.
Аҧсны Аҳәынҭқарра аҳәынҭстат арбагақәа рыла аусура зылшо ауааԥсыра рхыԥхьаӡара иартәоит 38500-ҩык. Аус змоу 19971-ҩык ыҟоуп, усурҭа ҭыҧла еиқәыршәоу ауааҧсыра рахьтә 52%. Ахатә наплакыҩцәа рхыҧхьаӡара иартәоит 62% инарзынаҧшуа. Атәанчацәа-11366-ҩык, урҭ рахьтә 8568-ҩык аурыс тәанчахәы роуеит. 2020-2022 ш.ш.
Аҧсны Асоциал-економикатә ҿиара ацхрааразы аинвестициатә программа инақәыршәаны, Аҟәа ақалақь иазырхан 580 млн.мааҭ. Беслан Ешба дазааҭгылеит инагӡоу аусмҩаԥгатәқәа:
1.Ешыратәи аӡҭыгага станциа аҟынтә амҩахадатә ӡымҩнагага Даӷьсҭанаа рымҩаҟны аӡеизакырҭа аҟынӡа аагара - 144,9 млн.мааҭ.
2.Ешыратәи аӡҭыгагатә станциаҟынтә амҩахадатә ӡымҩангага Д. Гәлиа имҩаду аҟынӡа- 150,9 млн.мааҭ.
3.Ақәаршҩытә црыҵцарҭа Абазаа рымҩаҟны - 27,7 млн.мааҭ.
4. Ақәаршҩытә црыҵцарҭа Гәлиа имҩаҟны - 19,2 млн.мааҭ.
5. Ақәаршҩытә црыҵцарҭа Џьонуа имҩаҟны -39,4 млн.мааҭ.
6. Џьонуа имҩаҟны аӡымҩангагеи црыҵцарҭеи реиҭашьақәыргылара-16,9 млн.мааҭ.
7. Абазаа рымҩаҟны аӡымҩангагеи ацрыҵарҭеи реиҭашьақәыргылара - 6,6 млн.мааҭ.
8. Д. Гәлиа имҩаҟны аӡымҩангагеи ацрыҵарҭеи реиҭашьақәыргылара - 16,5млн.мааҭ.
9.Гәыма амҩаҟны аӡымҩангагеи ацрыҵарҭеи реиҭашьақәыргылара - 9,3млн.мааҭ.
10.Абазаа рымҩа акаҭран ақәҵара - 26,6 млн.мааҭ.
11. Д. Гәлиа имҩаакаҭран ақәҵара - 26,6 млн.мааҭ.
12. Џьонуа имҩад акаҭран ақәҵара - 27,7 млн.мааҭ.
13. Ацәаҳәақәа реихшара шьаҭанкылатәи арҽеиратә усура – 57 млн.мааҭ.
14.Аҟәа актәи акаҭ еихшарҭа шьаҭанкылатәи арҽеиратә усура -21,7 млн.мааҭ.
15.Басла аӡиас ахықә арӷәӷәаразы - (аҩбатәи аусура аамҭа) -5,9 млн.мааҭ.
Аҟәа ақалақь ауааҧсыра фымцамчла еиқәнаршәоит МУП "СУЕС". Аус зуа рхыҧхьаӡара 110-ҩык ыҟоуп, аҭира аҟәшаҟны - 52-ҩык. Ҳазҭагылоу аамҭазы абонентцәа рхыҧхьаӡара иартәоит 28 550. Аҳасабырба иаҵанакуа аамҭазы абонентцәа ирызшәоуп 126 млн.454 нызқь мааҭ. 2022 ш. фымз ирылагӡаны аизга иартәеит – 47 567 нызқь мааҭ.
2021 шықәса ажьырныҳәамза инаркны 2022 шықәса ԥхынгәымза 1 аҟынӡа имҩаԥгоу аусмҩаԥгатәқәа раан иаарԥшуп акриптовалиута арҳара иазку 1987 мыруга. Х-фазак змоу ацәаҳәа иаҿыхуп 56 ҭыӡҭыԥ.
Ҳазҭагылоу аамҭазы изакәанымкәа амаининг ахархәара хылаԥшра аҭаразы иаԥҵоу агәыԥқәа афымцакаҭа аидара иахьазҳауа ахырхарҭақәа рыла аусурақәа мҩаԥыргоит, - иҳәеит ақалақь ахада.
Адгьылҵакыра арыцқьара рнапы иануп Амуниципалтә унитартә наплакы «Благоустройство». Урҭ ирыдуп апаркқәа, абаҳчамаҷқәа, амшын аԥшаҳәа, амҩанымҩахыҵ иҟоу адахҭа ҭыԥқәа, ашьаҟамҩақәа.
Мызкы аҩныҵҟала еизгахоит 30 нызқь.куб.м агәам-сам, ари иартәоит мышкы 600 тонн. Аусура иадԥхьалоуп – 600 контеинер маҷи еиҳа зкуа 160 контеинери, агәам-сам гага амашьынақәа 5, абункер гагақәа 3, 100м3 зкуа аидарамҩангагақәа 3.
Иара убас анаплакы аиаҵәара аиҭаҳара иаҿуп (еиҭаҳауп 187 ҵла, акыршықәсатәи ашәҭқәа 90, шықәсыктәи ашәҭқәа 50т.), аӡыршәқәа рхылаԥшра, аҵлақәа реилыхра, апаркқәа, абаҳчамаҷқәа рырхра, амҩақәа рырлашара, алаҟьалақәа рыкра уҳәа уб.егь.), - иҳәеит Ешба.
2022 шықәса фымз рыҩныҵҟала Аҟәа ақҩ ала Аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭаҟны аусура мҩаԥыргон 165 –ҩык аусзуҩцәа, мамзаргьы штатла иарбоу рахьтә 82,95%.
Актәи ашықәсбжазы ақалақь аҟны ашәҟәы иҭагалоуп ашьаустә ҟазшьа змаз ацәгьоурақәа 124, иаарԥшуп 119 мамзаргьы 96%.
Ашәҟәы иҭагалоу ацәгьоурақәа рзеиԥш хыԥхьаӡараҟнытә ацәгьоура бааԥсқәа ыҟан- 38 иаарԥшуп 34, мамзаргьы 89,5%.
Цыԥхтәи ашықәс азы уажәааны ашәҟәы иҭагалан зынӡа ацәгьоурақәа 111 , иаарԥшын 101 мамзаргьы 90,9%.
Есҽны аусура мҩаԥысуеит аӡбареи аусҭҵаареи иацәыбнало ацәгьоуцәа раанкыларазы. Ахасабырбатә аамҭазы рыԥшааразы ирылаҳәоуп 5-ҩык, ишьақәыргылоуп, иагьаанкылоуп 4-ҩык. Ҳазҭагылоу аамҭазы аԥшааразы ирылаҳәоуп 47 - ҩык.
Аԥхынтәи акурорттә аамҭазы аԥсшьаразы иаауа ахаҿқәа рганахьала ацәгьоурақәа рзы агәынҽаҵарақәеи аԥырҟәҟәаараеи рзы аҳҭнықалақь аҟны амилициа агәҽанҵаратә усмҩаԥгатәқәа рымҩаԥгара арӷәӷәеит зыӡбахә ҳҳәаз ахаҿқәа рзы. Ахылаԥшратә усура мҩаԥысуеит ахылаԥшҩцәа ргәыԥқәа рыла шьапылеиԥш, автохылаԥшратә гәыԥқәа рыла Диоскураа, Амҳаџьырқәа рыԥшаҳәаҟны, аплиажтә ҭыԥқәа рыҟны МАО, Синоп, Кьалашәыр, Турбаза, ақалақь агәҭа, аихамҩатә вокзал араион аҟны.
2022 шықәса актәи ашықәсбжазы Аҟәа ақ. Аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭа Аҳәынҭавтоинспекциа аусуҩцәа рыла ашәҟәы иҭагалоуп амҩа трансопрттә хҭысқәа 5, урҭ рахьтә 1 аԥсыҭбара зцу (4-ҩыуаак ҭахеит, 8-ҩык ахәрақәа роуит) ашьаус иаҵанакуеит. Ҵыԥх уажәааны ашәҟәы иҭагалан амҩа машәыртә хҭысқәа 7, дҭахеит 1, ахәрақәа роуит 8-ҩык.
Аҳҭнықалақь Администрациа ахада иазгәеиҭеит Аҟәа ақ. аҟны аинвестициатә проектқәа жәпакы анагӡара ишаҿу. Аинвестициақәа рзеиԥш мҽхакы иартәоит 1 млрдки 730 млн.мааҭ.
Урҭ рыҩныҵҟа иҟоуп:
1. Асааирҭа «Ривиера» Ақырҭаа имҩа аинвестициақәа рымҽхак 300 млн. мааҭ иреиҳауп.
2. Асааирҭа Ҷыҭанаа имҩала - аинвестициақәа рымҽхак 180 млн. мааҭ иреиҳауп.
3. Ахәаахәҭратә центр Ацҳа ҟаԥшь - аинвестициақәа рымҽхак 500 млн. мааҭ иреиҳауп.
4. Анхарҭатә комплекс «Аԥра» Воронов имҩала - аинвестициақәа рымҽхак 250 млн.мааҭ иреиҳауп.
5. АРК«Акваториа» Ҷыҭанаа имҩала - аинвестициақәа рымҽхак 250 млн. мааҭ иреиҳауп.
6. АРК «Лаитхаус» Адлеиба имҩала - аинвестициақәа рымҽхак 250 млн. мааҭ иреиҳауп, - иазгәе итеит Б. Ешба.
Аусуратә еилацәажәара иалахәыз аинвестициақәа радԥхьалареи УА-еи АА-еи реидгыларатә еизыҟазаашьақәа рырҿиара азҵаарақәа рзы Ахада игәаанагара иадгылеит.