21.05.2014
Аконституциатә реформа актәи аамҭахҵәаха аҳәаа иҭагӡаны Валери Агрба хантәаҩра ззиуа аусуратә гәыҧ Аҧсны Ахада иҟны ицәырнагеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа арҽеира алагаларазы “Аҧсны жәлар Реизара ахыҧхьаӡаратә шьақәгылашьазы” аконституциатә закәан апроект/
Аконституциа арҽеира алагаларазы апроект иазгәанаҭоит Жәлар Реизара ахыҧхьаӡаратә шьақәгылашьа аҧсахра. Абри аконституциатә рҽеира иалнаршоит иеилаҧсоу алхратә система ашҟа аиасразы азинтә шьаҭа аҧҵара. ,p>Ишдыру еиҧш, алхратә система – иахьатәи адемократиатә ҳәынҭқарра иузаҟәымҭхо еиҿкаароуп. Уи зызку раҧхьа иргыланы азинмчы змоу жәлар рхаҭарнакра ашьақәыргылара ауп. Иарбан тәылазаалак аҟны алхратә системақәа аҧҵахоит аҭоурыхтә, аполитикатә, акультуратә ҷыдарақәеи атрадициақәеи ҳасаб рзуны.
Алхратә системақәа реиҕьтәра – ари еиҧҟьара зқәым процессуп. Аҳәынҭқаррақәа зегьы ауаажәларра аинтересқәа рынагӡара иазку амчхара ашьақәыргылара алзыршо алхратә система амодель аҧшаара иашьҭоуп. Ари аус аҿы иҟоу аҧышәа аҧхьагылара змоу, идемократиатәу алхратә система ацәырҵра шьаҭас иамоуп.
Алхратә система хықәкыс иамоуп, раҧхьаӡа иргыланы, мчы змоу аҳәынҭқарра аҧҵара.
Аусуратә гәыҧ, иеиуеиҧшым атәылақәа рыҟны аус зуа алхратә системақәа, рхы иадырхәо аҧышәа анализ рзуны, алкаа ҟанаҵеит Аҧсны Аҳәынҭқарра азакәанҧҵаратә усбарҭа ашьақәыргыларазы иеилаҧсоу алхратә система еиҳа ианаалоит ҳәа.
Аконституциатә рҽеирақәа аззырхио ргәаанагарала, иеилаҧсоу алхратә система иалнаршоит иеизышароуи амажоритартәи системақәа рхаҭабзиареи рыгхақәеи наҟ-ааҟ реиҟаратәра.
Иеилаҧсоу алхратә системаҟны еиҳа ихадароу хаҭабзиараны иҟоуп уи Апарламент аҟны аамҭак ала апартиатәи арегионалтәи хаҭарнакра ахьалнаршо. Дарбанзаалак алхҩы имоуп аҭагылазаашьа аполитикатә программа алхны, апартиатә сиа азы абжьыҭара шилшо еиҧш, алхратә округ аҟны иқәыргылоу лымкаала акандидат изгьы абжьыҭара. Абасала, ганкахьала, ауаажәларраҟны иҟоу аинтересқәеи агәазыҳәарақәеи рхаҭарнакра наӡаны ишьақәнаргылоит, апартиарацәара аҿиара иацхраауеит, ипрофессионалтәу азакәанҧҵаратә усбарҭа аҧҵара алнаршоит, уи аилазаара ауаажәларраҿы аполитикатә мчқәа реизыҟазаашьа аныҧшуеит. ,p>Ари алхратә система хымҧадатәи ҧыжәараны иҟоуп, алхрақәа рыҟны рхықәыргыларазы рҽалархәразы алшара змоу апартиа иалам атәылауаа рпассивтә алхратә зин анагӡара ахьалнаршо.
Абасала, иеилаҧсоу алхратә система иҟоу аполитикатә система амодель ашьҭрамдара еиқәнархоит, иагьышьақәнаргылоит иҿыцу аполитикатә традициақәа, иаҧнаҵоит Аҧсны аполитикатә ҧсҭазаара аҿиара зламҩаҧысуа амодель. Хара имгакәа ицәыргахо ажәалагалақәа апарламент аҟны ирыхәаҧшхоит.