Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik
- Аԥсуа чара жәытәнатә аахыс ирацәаӡаны ақьабзқәеи, аҳәамҭақәеи, анцәахаҵарақәеи адҳәалан. Урҭ зегьы аԥсуаа иҷыдоу аишьҭагылашьа рыҭаны ирықәныҟәон, ирзаман иԥшьоу аҵакы. Ачара иадҳәалоу аусмҩаԥгатәқәа ирсакьаҳәымҭоуп аҭаца аҩныҟа лаагара. Акасы еиқәаҵәа лҿаршәны, аҽы дақәыртәаны, аҵх далакны акәын ажәытәан аҭаца дшыргоз. Ахысыбжьқәеи аҭацаагаратә ашәа "Радедеи" бжьыкны еилалон аҭаца ашҭа данҭаргалоз аамҭазы.
Ашҭа агәҭаны аҭаца ланхәа дылԥыланы хынтә длыкәшон, ацхагьы лқьышә инықәылшьуан, лыбз архаауеит ҳәа агәра ганы. Абжьыуаа рахь аусмҩаԥгатәқәа ахьеилашуаз "аҩну ду" аҟны аҭаца дыҩнагаланы ашырӡ зныз ачанах лнапы иаркны, хынтә ахәышҭаара дакәдыршон. Уи аан аҭаца лчанах ианыз ашырӡ лаԥхьаҟа икалыԥсалар акәын. Уи ашьҭахь акәын аҭаца амҳарахьы даныргоз. Бзыԥаа рҟны акәзар, аҭаца иаразнак амҳара дыҩнаргалон. Ашәхымс аҟны анхәа араӡын ԥареи ахаамыхаақәеи лҭаца илықәлыԥсон. Уи ашьҭахь аҭаца лхаҟны амгьал ԥыҽҽны еилагылаз ирзыршон.
Аҩны ашәхымс аҟны икадыршәуан аџьма, мамзаргьы ауаса ацәа. Аҭаца, хыхь еихданы иркыз аҳәызбақәа дрыҵысны, ашәхымс иларшәыз ацәа дылсны лыҩн ҿыц дныҩналон. Уи ашьҭахь, ҿыц еибагаз раԥхьатәи рыхҭылҵ дыҷкәынхарц азы, абжьыуаа рҟны аҭаца лшьамхы ҷкәына хәыҷык дықәдыртәон. Арҭ аҵасқәа зегьы еиламырҩашьакәа изымҩаԥыргоз, ҿыц еибагаз рыԥсҭазаара беианы, ихааны имҩаԥысырц, аҭаацәара алахәыла ҿыц алаԥш цәгьақәа лҟәыблаазарц азы акәын.
- Урҭ рахьтә акы-ҩба иахьатәи аамҭазгьы еиқәырханы иаагоуп, аха урҭ ирыҵаз анашанатә ҵакы ажәлар ирхашҭижьҭеи акрааҵуеит. Ажәытә ҵасқәа еиҳа-еиҳа иԥсаххоит ҳаамҭазтәи аԥсҭазаашьа иашьашәалоу ақьабз ҿыцқәа рыла. Ҳаамҭазтәи аилазаарагьы иамоуп ахатәы гәрагарақәа. Лассы-лассы аинтернет аҟны ицәырҵуа, аԥсуа ҭацацәа иреиӷьу аган ала иаазмырԥшуа авидеонҵамҭақәа рҵыхәала ари азҵаара иазҿлымҳау рацәаҩуп. Егьырҭ акультурақәа рҟынтәи аԥсуа милаҭтә культура иаланагалаз ачанах аԥҽра аритуал шамахамзар ҳаамҭазтәи ачарақәа зегьы рҟны имҩаԥыргоит.
Ачараҟны акҿаҩрамаҭәа аԥҽра амилаҭқәа жәпакы рзы ижәытәӡатәиу қьабзуп. Арҭ аҿырԥштәқәа еиуеиԥшым ажәларқәа рҟны еиуеиԥшым азнеишьақәа рыманы иаҳԥылоит. Аԥхьан акәзар, ачанах аԥҽра аҭаца лыцқьара арҵабыргуеит ҳәа иԥхьаӡан. Иаҳҳәап, Ажәытә Урыстәыла ачара адырҩаҽны анышәаԥшь иалхыз акҿаҩрамаҭәа ԥырҽуан. Аԥҳалқәа ԥыхха ицар – аҭаца дыцқьоуп ҳәа аанагон. Иԥымҽыр, лҭынхацәа рыӡӷаб ҿыхтәыс дроуан. Ажәытәуаа ртеориа ала, аԥҽыхақәа заҟа ирацәахо аҟара, ҿыц еибагаз рынасыԥгьы анҵыра аиуеит. Аԥҽыха ҟәазқәа рхыԥхьаӡара еиҳа ирацәазар – аҵеи иира шәазыԥшыз. Аԥҽыха ссақәа еиҳа ирацәазар – раԥхьатәи ахҭылҵ дыӡӷабхоит. Даҽа зныкгьы – ари атеориа излаҳәо ала. Апрактикаҿы алҵшәақәа даҽакхар ауеит.
Иԥырҽуаз акҿаҩрамаҭәа ақәгара зуалыз аҭаца лакәын, уи аангьы асасцәа аҵәы лылхуа лара илԥырхагахон. Аха аҭаца лакәзар, урҭ ирҳәозгьы, ируазгьы хьаас имкыкәа, ишахәҭоу лус налыгӡар лыхәҭан. Аҭаца адҵа шыналыгӡоз ала асасцәа еилыркаауан лара анхара-анҵыра дахьынӡазыманшәалоу. Ажәакала, ари апроцесс зегьы ашколхәыҷқәа ирымоу аԥышәарақәа акала иреиԥшнаҳшьалар ауеит.
Уажәакәзар, анышәаԥшь ԥсаххеит ахьыҵәцаратә бокал дуқәа рыла. Ҿыц еибагаз урҭ рҟынтәи арыжәтә еицыржәуеит.
Адунеи аҟны еиуеиԥшым амилаҭқәа ари аҵас еиуеиԥшым авариантқәа ҳадыргалоит. Иаҳҳәап, Германиа ахаҵа иԥҳәыс ишылбо акҿаҩрамаҭәа ԥиҽуеит. Заҟа чанах ԥиҽуа еиҳагьы еиӷьуп ҳәа ирыԥхьаӡоит. Великобританиа акәзар, амаҳә ачаџьқәа, мамзаргьы амгьалхаа зну ачанах аҭаца лхы иакәыршаны иршәуеит. Амаҳә иршәыз ачанах ԥымҽыр, амаҳә иҩызеи иареи еицхырааны, шьапыла иақәԥало, ачанах ҟәыбаса ишьҭарҵар ауп. Ус ауп ишҵасу. Ирызԥымҽыр – иҵасым.
Ажәакала, ари аҵас ажәытәан аԥсуаа рҟны иныҟәыргомызт, уажәааигәоуп аԥсуа культура ианаланагала. Ачараҿы ачанах аԥҽра анасыԥ иатәуп ҳәа иԥхьаӡоуп иахьагьы.
- Аҭаца лзы кыр аҵанакуеит аҭаацәара иалало иаҳәшьа амардуан ашьапаҟны ишьҭалҵо ачанах аԥҽра. Усҟан еизаз зегьы, еиҳаракгьы аҳәса, амардуанахь ауп рылаԥш ахьхо, "илзыԥҽрымашь зныкҟьарала?!" Ари аҵас арсҟак азҿлымҳара замоу, ажәлар рҳәамҭа ала, ачанах ԥымҽыр, аҭаацәараҟны аҳәоуеиқәымшәара ҟалоит азоуп. Изныкымкәа аҭацацәа рхаҭа имӡакәа ирҳәахьеит заҟа агәыхыҭхыҭра ацу амардуан азааигәахара – "издыруада иалымҵыр?!" Анцәа иумҳәан, ус иҟалаӡазаргьы, аҭаца ҩнуҵҟала лҭаацәара ҿыц аҟны ицәырҵраны иҟоу аиқәымшәарақәа лҽырзыҟалҵо далагоит.
Убри аҟнытә аҭаца лзы ихымԥадатәиу дҵоуп ишыҟазаалакгьы ачанах аԥыххаара. Уи аамҭазы ари збо, ачараҟны еизаз ауаа инеиларҵоит: "Ҳаи, абааԥсы! Заҟа иӷәӷәаны дасзеи!?" Уаҳа иҟалҵари? Иԥҽтәуп, акәымзар нас аусқәа ҽеимхар ҟалоит. Убри аҟнытә аҭаца иалылхуеит актәи авариант. Аамҭала аԥхашьара лхаршҭны, лыҵкы аанкыланы ишлымчу дыкшоит. Иҟоуп убас еиԥш аҿырԥштәқкәа, имариам ари адҵа анагӡараан аҭацацәа реимаа аҵа анаҵырхуагьы. Уигьы ихәарҭам "жәлар разгәаҭара" ҳәа иԥхьаӡоуп. Ачанах "аиааира" злымшаз аҭацацәа џьоукы-џьоукы изыниаз даараӡа ргәы днархьуеит, иҟоуп аӡҭаҽҽа еиԥш зылаӷырӡ хнажьуагьы.
Зны ҭаца гәымшәак илыԥшааит ари аҭагылазаашьа уадаҩ алҵшьа. Шьапыла ачанах шлызԥымҽуаз анылба, иаашьҭыхны иҩкыдылҟьан, иԥылыххааит. Ачараҟны еизаз ауаа ачанах аԥҽыхақәа анрылаԥса, аҭаца лгәымшәара напеинҟьарала ирыдыркылазаап. Нас иаԥсоума аԥсуа милаҭтә ҵасқәа ирыцәтәыму ари аҵас ҿыц аҵыхәала гәык-ԥсыкала уи аҵакы агәра зго аҭацацәа рылахь аиқәҵара, иманшәалам аҭагылазаашьа рҭаргылара?! Иҟамлари маҷк ҳхы ҳааҭахәыцны, ачанахԥҽра мап ацәкны, аҭаца лыҩнаҭа ҿыц ахь лшьапаҟны икаршәу ауарҳал шкәакәа дылсны лгәы раҳаҭны анеира азин лаҳҭар!?
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсуа чара: атрадициақәеи иахьатәи аамҭеи реиҿыбаара
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Игәашәҭахьазар, аԥсуаа ҳажәаҳәаҿы инарҭбаан ахархәара раҳҭоит ажәеицааирақәа "уи зегь шьцылароуп", "узышьцылаз узаҟәыҵуам", иара убас иахәҭоу аҭагылазаашьаҿы ахархәара азыруеит ажәаԥҟақәа "Ашьцылара бааԥс идыршо ашаха иаҩызоуп, есымша иацлоит", "Ашьцыларақәа раԥхьа иласуп, ианулаҽ – ихьанҭахоит".
Аиашаз, ауадаҩрақәа зцу ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы изцәырҵырц алшоит ԥыла-ԥгала имоуа дымҩахызҟьарц зылшо ашьцыларақәа, аграқәа.
Грак, шьцыларак зыцрамсыц ауаҩы иԥшаара уадаҩуп, аха зегь реиҳа ихадароу аԥырхага узҭо ашьцылара шҵоурам дырны аҿагылароуп.
Наџьнатә аахыс аԥсҭазаара иацыз шьцылара бааԥсқәоуп уҳәар алшоит: инамыцхәу арыжәтә, аашьара, аҭаҭын ахара, акаҷбеира уҳәа.
Зыхьӡ ҳҳәаз ашьцыларақәа рықәыӡбара, рҵәылхра зныԥшуа аԥсуа жәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа уԥымлар залшомызт. Ԥҳьаҟа урҭ ҳрызхьаԥшып.
Аашьара зегь реиҳа ижәытәу шьцылара бааԥсуп. Аашьароуп егьырҭ иацааиуа ашьцыларақәагьы зырҿио. Аашьаҩ дахьугалакгьы, аус ихы злахигаша дашьҭоуп, иара изы зны мышныҳәоуп, зны мышӷьарсуп. Арахь аҽхәарагьы илоуп, цқьа изыҟамҵо, иҟаимҵарц ииҭаху акы иахароушәа уирбоит, даҽазных даҽа ҿыҵгак иԥшаауеит. Аашьара иазку ажәаԥҟақәас иалукаарц алшоит: "Аашьаҩ иныҳәақәа рацәоуп", "Аашьареи ахәышҭаареи еишьцәоуп", "Аашьаҩ иҿырҳасрала дудыруеит", "Аашьаҩ ақалмышь аниба - дадтәалт, ачашә аниба - дадиалт", "Аашьаҩ нхан дымҵызар иҭахуп, крыфан – ддаузар", "Аашьаҩ иҿаҵа зегьы иреиҳауп".
Иҟоуп аԥсуа жәлар рҳәамҭа цҳафырк ари ашьцылара бааԥс ҟалашьас иаиуз ҳзеиҭазҳәо. Ҳазааҭгылап уи:
Иҟан хҩык аишьцәа. Даара иаашьон, иахьтәоугьы изгыломызт. Иагьарааны иубаргьы аҳа ашьапы иҵаианы ицәан.
Ус ишыҟаз, ҽнак зны руаӡәк дахьышьҭаз ииулак илақәа аахитын аҳа дҩаҵаԥшит:
– Шьири, цәгьала иҳа бзиазаап! – иҳәеит.
– Шьири, иааганы иҳамандаз! – иҳәеит аҩбатәи.
– Ҳаи, аҳәара злашәылшозеи! – иҳәахт ахԥатәи.
Ус ишааиуаз, аашьара икны иагоз аишьцәа рыҩны амца акит. Ҩыџьа уа илалаблы ицеит. Аӡәы даанхеит. Убри ихылҵыз роуп иахьатәи аашьацәа зегьы рҳәоит.
Ажь ааӡареи аҩыҟаҵареи аԥсуа иԥсҭазаара иахәҭакуижьҭеи акрааҵуеит. Уимоу, ачеиџьыка иузаҟәыҭхом арыжәтә. Аныҳәарақәа, ачара, аԥсра-абзара ухаҿы иузаагом зегьы ирыцку арыжәтә ада.
Аԥсуаа ҳкультуратә ҭынха иагәылҷчаауа Нарҭаа ирызку аепос уаназхьаԥшуа, аҳәамҭақәа рҟнытә еилыхха иубоит Нарҭаа даара аӡахәа иахӡыӡаауа ишырааӡоз, рбаҳча шырацәаз, аҩгьы меигӡарахда ишҭарҭәоз. Нарҭаа рахьтә аҩыҟаҵара дазҟазан Нарҭ Хнышь. Ҩымаҭәас Нарҭаа иныҟәыргоз ҳаԥшьан. Нарҭаа рҳаԥшьақәа рацәан, аҩгьы рҭабзиахон. Урҭ аҳаԥшьақәа ирыман рхатәы хьыӡқәа: Ҩаӡамакьаҭ, Аҩаӡакьаҭ, Агӡакьаҭ, Хьамхәа уҳәа убас егьырҭгьы. Арҭ аҳаԥшьақәа зегьы иреиҳан Ҩаӡамакьаҭ. Иара Нарҭаа рӡаагага ԥҳалқәа фышә акуан. Ҩаӡамакьаҭ инахагыланы иқәыз ииҳәаз наигӡар акәын.
Аха ишааиуаз акәымкәа, аишьцәа утәы-стәы нарыбжьалан, аҳаԥшьа рзеимакырахеит. Аимак-аиҿак згәы кыднахыз Нарҭ Сасрыҟәа "ҳаимак зхароу уара уоуп, уҟамзар, еимактәы ҳауамызт" иҳәан, Ҩаӡамакьаҭ анышә иҩыҵхны ианиршә, ашьхақәа ирхыууаан Аԥсны агәаны икаҳаит. Ҩаӡамакьат ахьынкаҳаз иԥыххаа ицеит. Аҳаԥшьа агәаӷьқәа ҭан. Аҳаԥшьа анԥҽы, ажьгәаӷьқәа бӷьыжәаан, Аԥсны иахьабалак иқәԥсеит. Агәаӷьқәа ахькаԥсаз аӡахәа рхылҵт. Урҭ ирҿалаз ажь Нарҭ рыжь ҳәа иашьҭалт, аха нас, Нарҭаа репос аҿы ишаҳәо ала, уи ажәла ыӡт, ианыӡааит.
Аԥсуа изы аҩы ус баша ақьафҟаҵара иатәымызт, уи, жәаҳәарада, иҷыдоу культуран. Аԥсуаа реилкаараҿы "арыжәтә ужәыроуп, иара уамжәроуп". Арыжәтә мыцхәы зҽадызцалоз ауаҩы еснагь пату иқәмызт. Арыжәтә аҟазшьа аазырԥшуа ажәаԥҟақәоуп: "Арыжәтә ахьыҩналаз амаӡа дәылҵуеит", "Арыжәтә гра хтыгоуп", "Арыжәтә амаӡа азыҵәахуам", "Арыжәтә мыцхәы зжәыз иажәа нҵәара ақәым", "Арыжәтә мыцхәы зжәыз ибз мыцхәы аҳәоит", "Арыжәтә ркәашагоуп, амцхә – блаҟьагоуп".
Ауаҩы илоу аҟазшьақәа зегьы реиҳа иҿаасҭоуп акаҷбеира. Акаҷбеира зцәа иалалаз, кажьшьа имаӡам – шьцылара бааԥсык иаҩызоуп. "Акаҷбеи агәыр ахьалеиҵо аиха алихуеит", "Акаҷбеи игәыла ичарагь дахыбаауеит", "Акаҷбеи ухы аҟара урбаны, ула аҟара уиҭоит", "Акаҷбеира ауаҩы иԥсы арцәгьоит" - акаҷбеи адунеи зегьы иара ихифауашәа, дзырҭәыша шыҟамло ауп иҳарҳәогьы арҭ ажәаԥҟақәа.
Акаҷбеира иахҟьаз ахҭыс аанарԥшуеит Очамчыра араион, Гәыԥ ақыҭан, Аџьамҽыӷра аҳаблан иҟоу аӡиа Папанҵҟәыр иахҳәаау алегенда. Папанҵҟәыр ҳәа изышьҭоу аӡиа ахьыҟоу ажәытәан нхарҭа ҭыԥны иҟан. Уа амал рацәаны измаз апап ԥсыцәгьак иҭаацәеи иареи нхон.
Ҽнак амхырашәаразы ауааҳә иун, ицхыраацәа рацәаҩны еизигеит. Ашьыбжьон акрырҿаҵара аамҭа анааи, аҳәа ырҟааны ала рзишьит.
Ауааҳәцәа апап имаҳәгьы дрылазаарын (вариантқәак рҟны иуԥылоит иԥҳа бзиа илбоз, мамзаргьы дҳәаны дзызтәаз арԥыс дрылан ҳәа). Шьыбжьон аишәа инадтәаланы акрыфара рнапы надыркуан еиԥш, апап иӡӷаб ачамгәыр ианҵаны ашәаҳәара далагеит "аҳәа ырҟааны, ала зшьыз" ҳәа. Ари змааназ еилызкааз амаҳәи ауааҳәцәеи аишәа иахыҵны идәықәлеит. Ауааҳәцәа ашҭагь инҭыҵит, адгьыл ааимыҩрын, апап инхарҭа, иҩны, иашҭа-игәара зегьы ҩҭабга ицеит.
Апап иԥҳа лхаҵа дишьҭалан, дыҩны ддәықәлазаап сихьӡоит ҳәа, данихьӡа аамҭазы лхаҵеи лареи рыбжьара адгьыл еиҩԥан, ларгьы дагеит, иара дынхеит. Аха иҟоуп амаҳә иԥҳәысгьы далигеит ҳәа ҳазҳәо алегенда авариантқәа.
Абас акаҷбеира иахҟьаны апап дшынҭаацәаныз, инхарҭагьы иаргьы нҭабга ицеит.
Арҭ аҳәамҭақәа шаҳаҭра руеит ауаҩытәыҩса адунеи дықәнаҵы цәаҩас илоу ашьцылара бааԥсқәа иԥсҭазаара ԥырхага арҭар шрылшо, урҭ аҽрыдцалара мап шацәктәу, риааира шаҭаху.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Аԥхьарца – аԥсуа жәлар рмузыкатә инструмент, "аԥхьа цара" ҳәа еиҭарго. Ақәыларақәа, аибашьрақәа раан аԥхьарцарҳәаҩы раԥхьа дгылан еснагь, уи аԥхьарца арҳәо, афырхацәа ргәы шьҭыхуа, афырхаҵара ргәы азыҳәо иҟаиҵон. Аԥхьарца азырҳәоз дышнеиуаз ахы иқәшәар, ишьҭахь иааиуаз аԥхьарца аанкыланы инаигӡон.
Аԥхьарца ахаҭа аӡахәа, алаҳаҵла, ал, ма ашәч иалхны иҟарҵоит, арахәыцқәа ракәзар – аҽы аҵыхәа иалырхуеит, ахыц иаҿыршьуа алаба итыруа аҵла ахкқәа – араса, ашымҳа, амжәа ирылырхуеит. Иара азырҳәо ахацәа роуп.
Кәыҷа Лакрба игәалашәарақәа рҿы иҩуеит абас:
"Сара изласгәалашәо ала, Жана Ачба имаз аԥхьарца алаҳатәы мҿы иалхын. Иара амгәа-шьынка ԥшран иамаз, аҭбаара еимааҵак иаҟаран, аура ҩ-ԥсыӡак ыҟан, ахҩа аӷәыцәмаҟьа иалхын. Ахҩа агәҭаны бҩатә ҟәрышьк ицауа аҟара икылҵәан, убри акылҵәарсҭа наҟ-ааҟ аганқәа рҿы амзаҿа еиԥш иҭасаны иҟаҵан, ахәҵәы аура амгәа аҵкьыс еиҵан, алымҳарҭа гьежьын, алымҳацәқәа хԥа аман, ахәыцқәа хԥа аҿан, хыџьара иҿаҟәан".
Аԥхьарцақәа аки-аки рыԥшрақәа еиԥшым. Урҭ шоит амҵәышә аԥшра змоу, аҳа аԥшра змоу, ашьынка ԥшра змоу ҳәа. Ҽыла иныҟәоз аԥхьарца акәадыр амаха иадҿарҳәалон, ианырҭахыз, иамырхуан.
Ахәыҷы данилак, дхаҵарԥысзар, раԥхьатәи инапхыцқәа ихырыссоз аԥхьарца иҭарыԥсон уи арҳәара разҟыс ироурц азы.
Шамахамзар қыҭацыԥхьаӡа аԥхьарцарҳәаҩцәа нагақәа ыҟан. Урҭ аизарақәа, аныҳәақәа ахьыҟаз ааԥхьара рырҭон. Аԥхьарцарҳәаҩцәа дуқәа ҳәа ззырҳәоз иреиуан Жана Ачба, Шаҷ Чыкәбар, Мақьҭаҭ Агрба, Ҟасҭеи Арсҭаа уҳәа. Иазгәаҭатәуп дара аиҳараҩык амузыка азаанаҭла зыҟаҵара ҷыдак змаз шракәмыз, ԥсабарала аҟыбаҩ злаз ракәын. Дара аԥхьарцарҳәаҩцәа дуқәагьы лассы-лассы еигәныҩлон, рҟазара еимырдон.
Ашәа ианҵаны зыӡбахә рҳәоз аԥсҭазаараҟынтәи иааган: дарбанзаалак ауаҩы иуаҩышьа, ихаҵашьа, исахьа, иҟазшьа аадырԥшуан. Џьоукы афырхаҵаратә ашәақәа рзыркуазар, даҽа џьоукы рыгьангьашра ҿаԥҽуа ахьӡыртәрақәа рзыркуан, алаф ашәақәа рҳәон.
Еиҭарҳәоит Жана Ачбеи Шаҷ Чыкәбари априц Олденбургтәи иаҳҭынрахьы ааԥхьара риҭахьан, усҟан дара рыԥхьарцарҳәара азыӡырҩразы инеиз аҭыԥ роуамызт. Жәлар рмузыкатә инструмент ианҵаны ирҳәон Нарҭаа рашәақәа, афырхаҵаратә ашәақәа, аҭоурыхтә ашәақәа, Азар, Ахәрашәа, Ажәеиԥшьаа рашәа уҳәа.
Иахьа аԥхьарца ахархәара амоуп жәлар рашәаҳәаратә инструменталтә ансамбльқәа рҿы. Иара убас имҩаԥыргоит "Аԥхьарца" ҳәа хьӡыс измоу афестиваль.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, нанҳәа 7 - Sputnik. Акоронавирустә инфекциа амазаара ашьақәыргыларазы хә-нызқь рҟынӡа атест-системақәа Аԥсныҟа иааргараны иҟоуп, абри атәы Sputnik имҩаԥысуаз апресс-конференциаҿ илҳәеит Агәабзиарахьчара аминистрра ахәышәтәратә усбарҭа аиҳабы Саида Делԥҳа.
"Хара имгакәа хә-нызқь система ааргараны иҟоуп, аха ҳара урҭ изыхәҭаны иҟоу ирзымҩаԥаагалоит", - лҳәеит лара.
Делԥҳа лажәақәа рыла, Аԥсныҟа иаарго атест-системақәа агәаҭара иахыжьуп, рырбагақәа рыгәра угартә иҟоуп.
Иара убас Делԥҳа илҳәеит, нанҳәа 7 рзы Сечин ихьӡ зху аинститут аҟазауаа Аԥсныҟа ишаауа, аковидтә центр ишаҭаауа, иаҭаххар аҭыԥантәи аҳақьымцәа ацхыраара шрырҭо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: