Сынтәа акоронавирус апандемиа иахырҟьаны Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҟны Аиааира 75 шықәса ахыҵра амшныҳәа арыцхә инахоуп.
Урыстәыла ахада Владимир Путин анапынҵа ҟаиҵеит Москва имҩаԥысраны иҟаз Аиааира апарад аҽазыҟаҵара аграфик еиҭакзарц акоронавирус инадҳәаланы. Лаҵара 9 рзы имҩаԥгахараны иҟоуп аибашьцәа рбаҟақәеи рмемориалқәеи рымҵан ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵара, иҭахаз ргәаларшәара.
Аԥсны ауаажәлар 55 нызқьҩык инареиҳаны Аџьынџьтәылатәи еибашьра иалахәын, урҭ рыҟнытә 17 нызқьҩык инарыцны изыхнымҳәит, 22-ҩык Асовет Еидгыла Афырхацәа ҳәа ахьӡ рыхҵоуп.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы Аиааира иазку аҭыжьымҭақәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеранцәа алахәын Гәдоуҭа имҩаԥгаз аныҳәа. Аԥсны иҟоу урыстәылатәи аруаа ирыдырныҳәалеит Аиааира Ду амш.
Азербаиџьан ахада Ильхам Алиеви иԥшәмаԥҳәыс Мехрибиан Алиеви ҩынтә Асовет Еидгыла Афырхаҵа Ази Асланов ибаҟа амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит.
Ермантәыла ахада Армен Саркисиан даҭааит Ереван иҟоу Аиааира абаҳча.
Гродно ақалақь, Белоруссиа. Аветеранцәа ашәҭқәа шьҭарҵоит абаҟа амҵан.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы игаз Аиааира аҳаҭыраз Бишкек имҩаԥган амитинг, уи иалахәын аҳәынҭқарра анапхгара.
Латвиа "Ԥсра зқәым архәҭа" аԥшьгаҩ Маргарита Драгиле даҭааит Ахьчаҩцәа рбаҟа, лнапаҿы илкын аблокада зхызгыз ланду лфотосахьа.
Акарантин шыҟоугьы, Литва атәылауаа ирҭааит абаҟақәа, асовет ар ргәымшәаразы ашәҭқәа шьҭарҵеит.
Молдова атәыла анапхгара амемориалтә комплекс аҿаԥхьа ашәҭқәа шьҭарҵеит.
Узбеқисҭан ахада Швкат Мирзеев Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ирыдиныҳәалеит Аиааира Ду амш.
Ҭаџьыкисҭан ахада Емомали Рахмон, Апарламент ахантәаҩы, Душанбе ақалақь ахада Рустам Емомали ашәҭқәа шьҭарҵеит "Аиааира абаҳча" аҟны, Душанбе.
Аахыҵ Уаԥстәыла Аиааира Ду амш азгәарҭеит.
Урыстәыла ахада Владимир Путин Аиааира амш аҽны Идырым асолдаҭ иҳаҭгәын аҟны, Александр ибаҳчаҿы ашәҭқәа шьҭеиҵеит. Урыстәыла Аиааира Ду 75 шықәса ахыҵра азгәанаҭоит.
Лаҵара 21, 1864 шықәса – Кавказтәи аибашьра аҵыхәтәантәи амш ауп. Уи ашьҭахь хыԥхьаӡара рацәала Кавказ жәларқәа реиҳараҩык рыԥсадгьыл иқәҵны имцар ада ԥсыхәа рымамкәа аҭагылазаашьа иақәдыршәеит.
Есышықәса ари амш аҽны Аԥсны иргәаладыршәоит ари аибашьра иалаӡызи мчыла зыԥсадгьыл иахцази Кавказ ашьхарыуа жәларқәа. Аҟәа урҭ ргәаладыршәеит Амҳаџьырқәа рбаҟа амҵан. Арахь иааит жәаҩыла Аԥсны атәылауаа.
Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс аԥшьгарала абаҟа аҿаԥхьа ашьамаҟа захьӡу зоура ҳараку агәалашәара ацәымза адыркит.
Аԥсуа шәаҳәаҩы Мадина Кәарцхьиаԥҳа иналыгӡеит Баграт Шьынқәба иажәеинраала иалху ашәа "Шьышь нани".
Анаҩс еизаз ашәҭшьыҵәрақәа амшын ихырҵеит.
Лаҵара 21, 1864 шықәса – Кавказтәи аибашьра аҵыхәтәантәи амш ауп. Уи ашьҭахь хыԥхьаӡара рацәала Кавказ жәларқәа реиҳараҩык рыԥсадгьыл иқәҵны Ҭырқәтәылаҟа, Шьамтәылаҟа, Иорданиа, егьырҭ Ааигәа Мрагылара атәылақәа рахь имцар ада ԥсыхәа рымамкәа аҭагылазаашьа иақәдыршәеит.
Есышықәса ари агәалашәаратә мшы азгәарҭоит адунеи зегьы иалаԥсоу аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа. Иҟоу адыррақәа рыла, аԥсуаа нхоит адунеи 50 тәыла рҟны. Зегьы иреиҳау аԥсуа диаспора Ҭырқәтәыла иҟоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Зқьыла аԥсҭазаарақәа ахьҿыцәааз Қьефқьен: амҳаџьырцәа ргәаларшәара амш азы
Лаҵара 21 Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәара иамшуп.
Аԥсны ауаажәлар Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаладыршәеит.
Аԥсны аҳәынҭқарра ԥхьаҟатәи аусӡбатә хадақәа ируакуп – аԥсуаа ҳашьцәа рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рырхынҳәра.
Ахәылԥаз иалахәыз рзы Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс еиқәнаршәеит абарҭ рҩызцәа агәаларшәаратә цахақәа.
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаларшәаратә хәылԥазы хыркәшан ашьамаҟа абылрала.
Ашәаҳәаҩ Мадина Кәарцхьиаԥҳа иналыгӡеит ашәа "Шьышь нани".
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәаратә хәылԥазы хыркәшо, есышықәса еиԥш уажәгьы, Кавказ ажәларқәа рхаҭарнакцәа амҳаџьырцәа ргәалашәара иазкны амца еиқәырҵеит.
Кавказтәи аибашьра анеилга Аҩада-Мраҭашәаратәи Кавказ ажәларқәа рхырҵәара иалагеит. Ртәыла аанырмыжьыр ада ԥсыхәа рымамызт ачерқьесцәа, аубыхцәа, аԥсуаа, абазақәа.
Кавказтәи аибашьра иахҟьаны 1,5 миллионҩык ауаа рҟынӡа, урҭ рҟынтә аԥсуаа 400 нызқьҩык инаркны 500 нызқьҩык рҟынӡа мчыла рыԥсадгьыл иахыганы Ҭырқәтәылаҟа иахцан.
Зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь ихынҳәыз ҳашьцәеи ҳаҳәшьцәеи ари амш аҽны рабдуцәа рлахьынҵа цәгьа азы ахәыцрақәа рацәаны ирызцәырҵуеит.
Агәаларшәаратә хәылԥазы анҵәамҭаз изҭахыз зегьы ацәашьқәеи ашәҭқәеи амшын ихырҵон.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусдҵа инапы аҵаиҩит Аԥсны ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа COVID-19 рацәыхьчаразы ԥкырақәак шыҟоу иааныжьзарц.
Адокумент инақәыршәаны рашәара 1, 2020 шықәсанӡа Аԥсны абарҭ акарантинтә уснагӡатәқәа шыҟоу иааныжьхоит:
Лаҵара 15 инаркны ахада иусдҵа инақәыршәаны анаҩстәи акарантинтә уснагӡатәқәа рыхәҭак аанкылоуп:
Акоронавирус иадҳәалоу егьырҭ ажәабжьқәа шәрыԥхьа ҟалоит абра>>
Акарантин аамҭазы ауаажәларратә транспорт аангыларҭа. Аҟәатәи аџьармыкьа.
Асахьаҿы ижәбоит ари аҭыԥ иахьа ишыҟоу. Лаҵарамза акы инаркны Аԥсны аиҳабыра рықәҵарала ауаажәларратә транспорт аныҟәара иалагеит.
Ашьыжь асааҭ 5: 38 инаркны аҟәатәи атроллеибусқәа аусура иалагоит
Аҟәатәи аџьармыкьа есҽны аусура хацнаркит. Араҟа акрызҭиуа зегьы ршоура ршәоит, аус ахьынӡаруа анапҭырԥақәеи асабрадақәеи рхазароуп.
Мышқәак раԥхьа амшын аԥшаҳәаҿы ҭынчран.
Иахьа амаланыҟәа иақәтәоу рацәаҩуп арирахь.
Аҳҭнықалақь апаркқәа рҟны ааԥынтәи амра хаа рҽаҭаны рыԥсы ршьоит ауааԥсыра.
Акарантин иахҟьаны ԥыҭраамҭак амшын аԥшаҳәа ҭацәын.
Ачымазара ҿкы - акоронавирус здырбалаз рхыԥхьаӡара иацлоит, аха амшын ихыԥшыло аԥсшьара бзиа избо аҿар уеизгьы апшаҳәаҿы инеиааиуеит.
Акыраамҭа ақьафурҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи, акрыфарҭақәеи аркын.
Акаҳуажәырҭа "Пингвин" еснагь еиԥш ауаа рацәоуп. Лаҵарамза акы инаркны ақьафурҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи, акрыфарҭақәеи русура хацдыркит.
Ашколхәыҷқәеи астудентцәеи рыԥсы ршьоит, инызкылода уажәшьҭа - аҵарашықәс хыркәшоуп.
Акаҳуажәырҭа "Брехаловка" ас иҭацәны иҟамлацызт.
Иахьазы, акарантин ҟалаанӡа ишыҟаз еиԥш ауаа рацәоуп, бзиа ишырбало еиԥш акаҳуа ржәуеит, адомино ихәмаруеит, ажәабжьқәа еибырҳәоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: