Ҳара иҳазкны
Алхратәи администрациа
Амандат
Қырҭтәыла алхратә администрациа ихьҧшым администрациатә еиҿкаароуп, уи амчлшара инаҵакны ахы иақәиҭуп егьырҭ аҳәынҭқарратә аиҿкаарақәа рнырра аҟнытә, аусура нанагӡоит Қырҭтәыла аконституциеи, алхратә азаканеидкылеи рыла.
Алхратә администрациа еиқәнаршәоит Қырҭтәыла ахада,
Қырҭтәыла апарламент,
аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә ахаҭарнакра– Сакребуло, аҭыҧынтәи ахаланапхгара анагӡаратәи аиҿкаара – ахадара, аиҳабы иалхра,
ареферендуми,аплебисцити амҩаҧгара,
Қырҭтәыла аҵакырадгьыл зехьынџьара иахылаҧшуеит Қырҭтәыла алхратә азакуан анагӡара, еиҧшны ахархәараҿы..
Қырҭтәылатә Алхратә администрациа иреиҳаӡоу органуп Алхратә акомиссиа хада (аЛКХ) уи ахатәы зинқәнагарақәа рыла анапхгара азнауеит, иахылаҧшуеит аҳракырақәа зегьы рыҟны алхратә акомиссиақәа еиҿнакаауеит алхратә закәанқәа зегьы рзы еиҧшны еиҟраны амҩаҧгарҿы
Аилазаара
Қырҭтәыла алхратә администрациа шьақәгылоуп;
- Алхратә акомиссиа хада аппарат ала;
- Иреиҳаӡоу алхратәи акомиссиеи уи аппарати;
- Аокругтә алхратә акомиссиақәа;
- Аҳаблатә алхратә акомиссиақәа.
Алхратә акомиссиа хада
Қырҭтәылатә Алхратә администрациа иреиҳаӡоу органуп Алхратә акомиссиа хада уи ахатәы зинқәнагарақәа рыла анапхгара азнауеит, иахылаҧшуеит аҳракырақәа зегьы рыҟны алхратә акомиссиақәа еиҿнакаауеит алхратә закәанқәа зегьы рзы еиҧшны еиҟраны амҩаҧгарҿы
Уи амчылшара инаҵакны анапхгареи, ахылаҧшреи азнауеит аҳракырақәа рыла алхратә акомиссиақәа зегьы.
Алхратә акомиссиа хада шьақәгылоит ахантәаҩыи, 11 алахәылацәеи рыла.
Алхратә акомиссиа хада ахантәаҩы иара убас Алхратә акомиссиа хада далахәуп. Алхратә акомиссиа хада 5 алахәылацәа Қырҭтәыла ахада иқәиргылоит, анаҩс Қырҭтәыла апарламент ишьақәнарҕәҕәоит, даҽа 6 ҩык алахәылацәа алырхоит аквалификациа змоу аполитикатә апартиақәа рыла.
Алхратә акомиссиа хада ахантәаҩыи, Қырҭтәыла апарламент ишьақәнырҕәҕәаз алахәылацәеи азинмчы рымоуп 5 шықәса.
Азинтә, агәрагаратә, илабҿабоу алхрақәа реиҿкаареи, рымҩаҧгареи еиқәнаршәоит Алхратә акомиссиа хада аппарат, уи иалоу аилазаашьақәа рыцхыраарала, имҩаҧнагоит алхратә администрациа амаҵура аиҿкаартәи, азакуантәи, атехникатә ацхыраара, Алхратә акомиссиа хада аусура ацхыраара.
Иреиҳаӡоу Алхратә комиссиа хада (ИАКХ)
Аҷаратә Автономтә республика иреиҳаӡоу алхратә комиссиа (ИАКХ) еиҿнакаауеит Аҷаратә Автономтә республика иреиҳаӡоу алик алхрақәа рымҩаҧгара, азинқәнагарақәа рыла иахылаҧшуеит Аҷаратә аҵакырадгьыл зехьынџьара Алхратә азакәан еиҟраны зегьы рзы еиҧшны амҩаҧысра аҟны.
Аокругтә алхратә акомиссиа
Аокругтә алхратә акомиссиа, Қырҭтәыла алхратә администрациа еснагьтәи аҵакырадгьылтә аиҿкаара ауп, уи азинмчра инаҵакны алхратә аокругқәа рҟны алхрақәеи, ареферендумқәеи, аплебисцити мҩаҧнагоит, иахылаҧшуеит Қырҭтәыла алхратә азакуан анагӡара, еиқәнаршәоит хабалк еиҧшны амҩаҧгара. Қырҭтәыла аҵакырадгьыл аҟны 76 аокругтә алхратә акомиссиақәа ыҟоуп. Қырҭтәыла алхратә акомиссиа еиқәыршәоуп 12 ҩык алахылацәа рыла. Урҭ рыҟнытә 5 еснагьтәи алахәылацәа алнахоит 5 шықәса аҽҳәара аҭаны. Алхратә акомиссиа хада, алхрақәа анымҩаҧысуа аамҭазы азинмч змоу аполитикатә апартиақәа рыла 6 ҩыки, Ацентралтәи алхратәи акомиссиа 1 далнахоит.
Аҳаблатә алхратә акомиссиа
Аҳаблатә алхратә акомиссиа Қырҭтәыла алхратә администрациа аамҭалатәи аҵакырадгьылтә аиҿкаара ауп, уи азин иамоу инаҵакны алхратә аҳаблақәа рҟны алхрақәеи, арефендумқәеи, аплебисцити мҩаҧнагоит, иахылаҧшуеит Қырҭтәыла алхратә азакуан анагӡара, аҵәыҭаҧсаара амш азы Қырҭтәыла алхратә азакуан ала апроцедурақәа рыхьчареи, алхыҩцәеи, ахаҭарнакцәеи, анаҧшыҩцәеи Қырҭтәыла аконституциа ала алхратә азаканеидкылеи рыла агарантиа змоу азакуан ахархәареи, ахьчареи.
Қырҭтәыла аҵакырадгьыл аҟны алхра анымҩаҧысуа аамҭазы еиқәыршәахоит 3 700 рыҟнынӡа аокругтә алхратә акомиссиақәа. Аокругтә акомисса 12 ҩык рыла ишьақәгылоуп. Урҭ рыҟнытә 6 ҩык аҳракыра змоу акомисса иалнахоит, , “Қырҭтәыла Алхратә закәан” ала ишьақәыргылоу аҵас ала 6 азинмч змоу аполитикатә апартиақәа рыла.
Алхратәи администрациатә, ахәаҧшышьа, амиссиа, ахадарақәа
Ҳара ҳахәаҧшырақәа, иаарту акомпитентра змоу зыгәра уго аинституциа еиқәнаршәоит адемократиатә алхратә принципқәа рыҿиареи рышьақәырҕәҕәареи.
Ҳара ҳмиссиа ихьҧшым, илабҿабоу, аҳракыра змоу азаанаҭуаа рыла еиқәыршәоуп алхрақәа рымҩаҧгара азакуан ахьчареи, аҭагылазаашьақәа реиқәыршәареи, алхҩцәеи, егьырҭ иалаху аганқәеи рхы иақәиҭны имҩаҧыргарц алхратә азинқәнагарақәа.
Амиссиа ақәҿиара аманы анагӡаразы иааҳарҧшоит акорпаративтә агәыкра абарҭ ахадарақәа рзы:
Ахьҧшымра
Ҳарҭ аус ҳуеит азакәан инашьашәыло, адкыларақәа ҳгоит алхрақәа ирылахәу аганқәа рнырра ҳахьҧшымкәа;
Аиаша
Ҳарҭ иҳадҳкылоит илабҿабоу ганк мацара иадымгыло аҧҟарақәа аганқәа зегьы рзы;
Алабҿабара
Алхратәи администрациа еиқәнаршәоит алхыҩцәеи, алхратә апроцесс иалахәу аганқәа рзы аинформациа рыҭареи, ахатәы аусура алабҿабареи;
Аҭакҧхықәреи, аҧхықәреи
Ҳара иҳраку астандартқәеи аҭакҧхықәра ҳраки азакәани ахатәы маҵуреи, иақәнаго аинституциақәеи алхыҩцәа еснагь ирыднагаларц аҳасабрба инанагӡаз аус иазкны. Ауаажәлар ирыдҳгалоит аҳасыбрба.
Азаанаҭдырреи,аетикеи
Алхратәи администрациа амаҵура мҩаҧнагит азаанаҭтәи, акомпетентреи, ауаҩытәисатә аресурсқәа рыла. Гәыкала аҟазацәа еиқәдыршәоит алхратә процессқәа ауаажәлар рҟны агәрагара ҳракыла;
Аҿыцрақәеи, амаҵзура аиқәыршәара
Ҳарҭ алхрақәа мҩаҧаҿгоит аҿыцрақәа азҧхьагәаҭаны иалахәу аганқәа ирыдҳгалоит зхаҭабзила еиқәыршәоу амаҵзура;
Алхратә администрациа еиқәнаршәоит анапхгара аеффеки, алхратә администрациа азаанаҭтә алшарақәа еснагь рырҳракыреи.
Аинклузирреи, агендертә аиҟрареи
Алхратәи администрациа еиқәнаршәоит зегьы рзы еиҟроу, еиҧшу аҭагылазаашьа ахархура иазҧхьагәаҳҭоит агендертә аиҟрара аспектқәа;
Аҧышәеи алахәылареи
Ҳарҭ еизааигәаны аус рыцҳуеит аинтерес змоу зегьы рыҟны агәрагареи адемократиатә алхрақәа рымҩаҧгараҿы.