Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсны Афырхаҵа Сҭеԥан Занҭариа диит Очамчыра араион Тамшь ақыҭан. Иҧсадгьыл, иуаажəлар, иуа-иҭынха гəыразыла дырзыҟан. Аҧсны излагаз Аџьынџьтəылатə еибашьра иара иҧсҭазаара аркьаҿит умҳəозар, фырхаҵарыла дҭахоит Мрагыларатəи афронт Тамшь ақыҭан, Ануаа рхəы ахақəиҭтəразы имҩаҧгаз ажəылараҿы. Дхəыҷаахыс ибзианы дыздыруаз, Тамшь ақыҭа ииз-иааӡаз Аҧсны Афырхаҵа, Аинрал-полковник Владимир Ануа, гəыблыла дигəалаиршəоит ақəрахьымӡа, аха зыхьӡ-зыҧша Аҧсны аҭоурых аҿы наӡаӡа ааныжьра зылшаз Сҭеҧан Занҭариа.
"Сҭеҧан Занҭариа, Тамшьтəи абжьаратə школ далгеит. Даара аҵара бзианы иҵон дыҷкəына еилҟьан, аиҩызаразы дхазынан. Сара сеиҳа ҧыҭк деиҵбын, аха зегь рыла далукаартə дыҟан унаҧшны дахьубоз, иҩызцəагьы дахьрылагылаз. Ҳаигəылацəан, аизааигəара ҳамоуп, дсымбаргьы алшаӡомызт", - ҳəа азгəеиҭоит Владимир Ануа.
Сҭеҧан Занҭариа, иара убасҵəҟьа қəҿиарала далгоит Аҟəатəи арҵаҩратə институт, анаҩс ашкол аҿы аусура далагоит, иаҧиҵоит аҭаацəара. Аҧсыуа ҭаацəарак ишраҭəаз еиҧш инхон-инҵуан, аха аибашьра хлымӡаах дара рзы акыр аҽарџьбареит.
"Аибашьра аҧхьатəи амшқəа инадыркны Сҭеҧан иашьа Семионгьы иаргьы, иҩызцəагьы аҕа хəымга иҿагылоит. Иара убас рыҧсадгьыл рыхьчон иаб иашьа иҧацəа Аслан, Заза, Асҭамыр Занҭариаа. Аҧхьатəи амшқəа рзы, Очамчыреи Аҟəеи еимаздо Тамшь иагəылсуа амҩаду аҿы аҕа иҭархара, иаанкылара, ааха иҭара аус аҟны иҩызцəагьы иаргьы даара аџьабаа рбеит. Уи ашьҭахь, Ануаа рхəы ахырҕəҕəарҭаҿы аҭыҧқəа аанкыланы ҳаҟан, ҳаицын", - игəалаиршəоит аинрал-полковник Владимир Ануа.
Аибашьра адəаҿы ауаҩытəыҩса аҧсреи абзареи данҭагылоу аамҭазы, иааирҧшуа ахымҩаҧгара иалукаауеит иара иҟазшьа аҷыдарақəа. Зыламыси зыуаҩреи цқьаз иакəын Сҭеҧан, ус азгəарҭоит иара лымкаала дыздыруаз, аибашьратə мҩа ицанысыз иҩызцəа.
"Аибашьраҿы ахысра анаҩс, ауаҩра улазароуп, аҩызарагьы аҭахуп, аҧатуеиқəҵарагьы аарҧштəуп. Аибашьраҿгьы аҧсҭазаараҿы ухы шымҩаҧуго еиҧш азнеишьа аҭахуп. Сҭеҧан иҩызцəа даара бзиа дырбон, пату иқəырҵон. Ивагылаз иҩызцəеи иареи еизхəыцны, имҩаҧыргоз аус аҵыхəанӡа иҭҵааны иҳəаақəырҵон. Аибашьра рхыргахьоушəа, мамзаргьы иара аганахь ала аҵарақəа ирылгахьоушəа абасала рхы аадырҧшуан", - иҳəеит Аҧсны Афырхаҵа Владимир Ануа.
Мрагыларатəи афронт амца акуан, 1992 шықəса, ҧхынҷкəынмза 2 рзы ақырҭқəа Ануаа рхəы ампыҵахаларазы ажəыларақəа мҩаҧыргон, аҭагылазаашьа акырӡа иуадаҩын, убас еиҧшҵəҟьа иагьшəарҭан.
"Мчыбжьык еиҳаны иаанкылаз амҩаду ус ишамуаз ҳаргьы иаҳдыруан, аха ҳхьаҵуамызт. Акыр аҧсҭбарақəа ҟалеит амза 2 рзы, ауха, адырҩаҽны. Ҳаҕацəеи ҳареи ҳамчқəа еиҟарамызт, ҳамхьаҵыр ада ҧсыхəа ҟамлеит. Сҭеҧангьы Семионгьы еицын, Сҭеҧан зегь рышьҭахьӡа даанхоит, аҕацəа рахь ихы рханы аахақəа шриҭоз фырхаҵарыла дҭахоит. Данҭаха ачқəынцəа хынҳəит, аха Ануаа рхəы аҟынтəи иалгара уадаҩын. Иашьа Семион убас еиҧш иҟаз ақəҵара идикылеит, убра џьара бнарак аҿы дааныжьны ицарц, избанзар егьырҭгьы ҭахар алшон. Ауха иалгара рылдыршеит Сҭеҧан, ари ахҭыс ҟалеит ҧхынҷкəынымза 3 рзы", - ихəыцрақəа ҳацеиҩишон аинрал-полковник Владимир Ануа.
Сҭеҧан Занҭариа иашьеиҳаб Семион убас еиҧш Аҧсадгьыл ахьчаразы дҭахоит аибашьра ашьҭахь, 2001 шықəса рзы, жьҭаарамзазы, Гəылрыҧшь араион аҟны. Сҭеҧан иҧацəа аҩыџьагьы, иара убас аибашьра ашьҭахь рыҧсҭазаара ҿахҵəоит.
Аҧсны Афырхаҵа Сҭеҧан Занҭариа иашьцəагьы иаргьы рыхьӡ ахуп Тамшь амҩадуқəа руак. Урҭ рфырхаҵареи ргəымшəареи еизҳауа абиҧарақəа рзы иҿырҧшыгахап. Иахьа, Сҭеҧан иашьцəеи, иҩызцəеи ирыбзоураны Тамшь ақыҭа иалыҩуеит ахəыҷқəа рыччабжьы, аҧсҭазаара ҧхьаҟа ицоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсадгьыл ануԥхьо: Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ргәалашәарақәа
Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз, уи ареспубликатә АИХқәа рзы ҵакыс иамоу, Ажурналистцәа реидгыла апланқәа уҳәа инарҭбаау аинформациа Sputnik аматериал аҿы.
Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik
Аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи азхаҵара шаиуз атәы аиҭаҳәара далагаанӡа, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирыдигалеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа ахада ихаҭыԥуаҩ, Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла амаӡаныҟәгаҩ, абри ахҭыс алзыршаз иреиуоу Тимур Шафир ивидеонҵамҭа.
"Гәахәара дула исҳәоит Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь ишрыдыркылаз еицҿакрыла ԥхынгәы 9 рзы. Ари аҵак ду змоу хҭысны сахәаԥшуеит Аԥсны ажурналисттә еилазаара аҿиаразы. Агәра згоит Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа аилазаараҿ иақәнагоу аҭыԥ шааннакыло азы", - иҳәоит Шафир.
Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа – аџьатәи, асоциалтәи, аекономикатәи зинқәа зыхьчо еиҿкаароуп.
Руслан Ҳашыг иажәақәа рыла, Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь алаларазы ҩышықәса инарзынаԥшуа аусурақәа ирҿын. Аха, аиашаҵәҟьа иуҳәозар, ари ашьаҿа хацыркын Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны.
"Ари ихароу мҩан. Ахгьы кын аԥсуа литература ашьаҭаркҩы Дырмит Гәлиа раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аныҭижь инаркны. Ҳара аҭоурыхтә мҩа ду ҳанысит. Ииасыз ашықәс азы Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ашьаҭаркра 50 шықәса ахыҵра азгәаҳҭеит. Абарҭ зегьы иацы аҭыԥ зауз ахҭыс иахәҭакуп. Избанзар иалшаӡом еизарак аҟынтә даҽа еизарак ахь, напхгаҩык иҟынтә даҽа напхгаҩык иахь аиасраан ажурналистика аҽеиҭанакырц. Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ари аилазаара ралалара аԥсуа журналистика азхаҵароуп иаанаго", - иҳәеит Ҳашыг.
Руслан Ҳашыг игәалаиршәеит ҩышықәса раԥхьа Аԥсни Урыстәылеи ржурналистцәа реидгылақәа аиқәшаҳаҭра рнапы шеицаҵарҩыз. Уинахыс аусеицура шеицымҩаԥырго.
"Иазгәасҭар сҭахуп Урыстәыла Ажурналистцәа реидгыла анапхгара, ҷыдала Владимир Соловиови Тимур Шафири, абри аус акыр ишазааԥсаз. Тимур Шафир Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациаҿ Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аинтересқәа дрыҵагылон иацынӡа. Иҭҵаан Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла аԥҟаԥҵәа, Аԥсны ажурналисттә еилазаара ахаҭа. Ари аамҭа рацәа зҭаху процедуроуп", - иҳәеит иара.
Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациахь Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла алалараан азхьаԥшра аҭан ареспубликаҿ ихьыԥшым АИхқәа рыҟазаара.
"Ари аԥыжәара зырҭо усуп, хырхарҭоуп. Афедерациа алалараан азхьаԥшра арҭоит. Аибашьра ашьҭахь ҳколлегацәа ауадаҩрақәа зегьы ириааины ихьыԥшым ажурналистика ашьақәыргылара рылшеит. Ари иаанагоит аԥсуа журналистика шьақәгылеит ауп. Ари ҳзеиԥш еихьӡароуп", - ҳәа иҳәоит Руслан Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгылазы ари аилазаара алалара цхыраароуп, дгылароуп, аҳәаанырцәтәи ҳколлегацәеи ҳареи аимадарақәа ҳабжьаҵароуп, азанааҭ аҿы иԥхьаҟацароуп.
"Жәларбжьаратәи афедерациа алахәылак аҳасаб ала аҟазаара алшара ҿыцқәа рымҩа аанартуеит. Жәларбжьаратәи афедерациаҿ иналкаау принципиалтә позицианы иҟоуп азинхьчаратә усура, аҵараҵаратә хырхарҭа, ажурналистцәа рсоциал-политикатәи рекономикатәи статус. Иарбоу атезисқәа ируакуп – адунеи аҿы еидгыла заҵәык аусура ааннакылар, адунеитә журналисттә еилазаара зегьы рзы ақәҿыҭра зырҭаша ҭагылазаашьахоит. Ҳара есыҽнытәи ҳапроблемақәа реиԥш зеиԥшу змоугьы рацәаҩуп", ҳәа азгәеиҭеит Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы иҳәеит аԥсуа журналистцәа ирус хаданы иҟоу ауаажәларра рымаҵ ауроуп, иобиективтәуи иоперативтәуи информациала реиқәыршәароуп ҳәа.
Руслан Ҳашыг иҳәеит асоциалтә ҳақәа, ателеграмм-каналқәа рцәырҵра апроблемақәа цәырыргоит ажурналист изы ҳәа.
"Заҟа ҭакԥхықәра аҵоузеи анонимцәа рындаҭлара, ажәабжь ԥаршеи аиааира. Уажәы Жәларбжьаратәи афедерациа аҟазауаа абри аганахьала абжьгарақәа аус рыдырулоит", - иҳәоит Ҳашыг.
Руслан Ҳашыг иколлегацәа ирзеиҭеиҳәеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа анагӡаратә еилак аҿы ишрыдкылаз аӡбамҭа 2020 шықәса рзы Монголиа апрофессионалтә еилазаара аконгресс мҩаԥгазарц.
"Шәачатәи афорум аҳәаақәа ирҭагӡаны ҳареи Монголиеи Болгариеи рзанааҭтә еилазаарақәеи аусеицуразы аиқәшаҳаҭрақәа ҳнапы рыҵаҳҩит. Усҟан ирацәыҩын алаф ҳалызхуаз, "Монголиа ажурналисттә еилазаареи ҳареи ҳаиқәшаҳаҭра иалаҳхуазеи" ҳәа. Абар, уажәы ари афорум ахь адунеи зегь аҟынтәи 400-ҩык рҟынӡа ажурналистцәа наԥхьахоит, имҩаԥгахоит афедерациа аконгресс", - иҳәоит Ҳашыг.
Аԥсны Ажурналистцәа Реидгыла шьаҭаркын 1968 шықәса рзы. 2019 шықәса рзы ирыӡбеит Ажурналистцәа Жәларбжьаратәи рфедерациа Ажурналисттә етика ахартиа адларазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ари ахҭыс гәык-ԥсыкала ирыдысныҳәалар сҭахуп раԥхьа инаргыланы аԥсуа журналистцәа, иара убас аԥсуа уаажәлар зегьы, избанзар ари аԥсуа журналистика жәларбжьаратәи аҩаӡараҟны азхаҵара акәны исыԥхьаӡоит", - иҳәеит Ҳашыг.
Аԥсны ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы иазгәеиҭеит, ас еиԥш ахҭыс - шәышықәса ирҭысыз аԥсуа журналистика иазааԥсоз арҿиаҩцәа русура ахәшьара аҭара ауп ҳәа.
"Ари алшара ҿыцқәа ҳзаанартуеит, ҳҭакԥхықәра иацнаҵоит. Ихадараны иҟоу, иаатуа алшарақәа ҳхы ишаҳархәо, ҳусура шеиҿаҳкаауа, ажурналисттә еилазаара аҩнуҵҟа аидгылареи, аицлабреи, аицарҿиареи рпринципқәа шынаҳагӡо, ажанрқәа зегьы рыла иаԥаҳҵо шаҟа ахаҭабзиара ҳаракхо, аамҭа иақәшәо", - иҳәеит Ҳашыг.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: