АҞӘА, цәыббра 14 - Sputnik. Владимир Путини Александр Лукашенкои иалацәажәараны иҟоуп ҩ-ганктәи аизыҟазаашьақәа рыҿиара азҵаарақәа, астратегиатә партниорреи аиҩызаратә еизыҟазаашьақәеи.
Ҷыдала азхьаԥшра аҭахоит Аидгылатә ҳәынҭқарра аҳәаақәа ирҭагӡаны аинтеграциа аԥеиԥш, иара убасгьы ахәаахәҭра-економикатә, аенергетикатә, акультура-гуманитартә усхкқәа рызҵаарақәа. Убри аан аиԥылара аихшьааларатә документқәа анап рыҵаҩреи апресс-конференциеи азгәаҭам. Лукашенко иакәзар, Путин иԥылараан атәылақәа аҩба рыбжьара аизыҟазаашьақәа зегьы иныҭкааны рҭышәныртәалара дазыԥшуп.
РИА Новости зызҵаауаз аекспертцәа ргәаанагарала белоруссатәи анапхгаҩы Урыстәылаҟа дызнеиз афинанстәи амчратәи цхыраара аиуразоуп. Аиԥылараҿы ицәыргахоит Урыстәыла аҿаԥхьа Белоруссиа иақәу ауал аӡбахә.
Белоруссиа аҿагыларатә қәгыларақәа шымҩаԥысыц имҩаԥысуеит. Ахада иалхрақәа, атәыла АКХ адыррақәа рыла Лукашенко 80,1% бжьы иманы иалхрала ихыркәшахеит. Ари агәынамӡара аанарԥшит. Аоппозициа ари иԥаршеиу еихшьаалоуп ҳәа иқәгылеит, ахадарахьы аекс-кандидат Светлана Тихановскаиа лоуп иаиааиз ҳәа рҳәеит. Ақәгыларақәа раан амчратә усзуҩцәа алаӷырӡаагага агаз, аӡыршәгақәа, арезина иалху апатронақәа уҳәа рхы иадырхәеит. Аԥхьатәи амшқәа рзыҵәҟьа 6,7 нызқьҩык рҟынӡа ауаа аанкылан. Адырра ыҟоуп хҩык аҿагылаҩцәа ҭахеит ҳәа.
Урыстәылеи Белоруссиеи аинырра рыбжьоуп. Атәылақәа рхадацәа изныкымкәа ҭелла еицәажәахьеит. Путин иҳәеит иаҭахханы иҟалозар азинхьчаҩцәа Минск ацхыраараз инеишьҭыр шилшо азы.
Цәыббрамза алагамҭазы Москваҟа днеиит ареспублика адәныҟатәи аусқәа рминистр Владимир Макеи. Урыстәыла адәныҟатәи аусқәа рминистр Сергеи Лаврови иареи реицәажәараан иазгәаҭан Урыстәыла аҭыԥ: Москва атәыла анҭыҵ апровокациақәа реиҿкаара шалнамыршо азы. Аминистр иазгәеиҭеит ишыҟоу адыррақәа 200-ҩык аекстремистцәа Украина ишазыҟарҵахьоу Белоруссиа аҭагылазаашьа аҵшәааразы.
Абарҭ аамҭақәа рзы Москва даҭан Белоруссиа атәылахьчара аминистр Виктор Хренин, ИАР атәылақәа, Шанхаитәи аиҿкаара ртәылахьчаратә министрцәа реиԥылара алахәхаразы. Хренин урыстәылеи Китаии рырра-политикатә напхгара ҭабуп ҳәа реиҳәеит Минск иарҭо адгыларазы, иҳәеит Мраҭашәара Белоруссиа ақәыӷәӷәара ду шанаҭо.
Иара убасгьы Минск иҟан Урыстәыла аԥыза-министр Михаил Мишустин зхадараҿы дыҟаз аделегациа. Аделегациа алахәылацәеи Лукашенкои Белоруссиа аԥыза-министр Роман Головченкои аиԥылара мҩаԥыргеит.
Амшхәаԥштә зҵаараҿы иқәгылан атәыла ауал –миллиард доллар. Нанҳәамза анҵәамҭазы Лукашенко аҳәамҭа ҟаиҵеит, Путин уи ауал арефинансированиа дшақәшаҳаҭу азы.
Иара убасгьы иалацәажәан Аидгылатә ҳәынҭқарра аҳәаақәа ирҭагӡаны аинтеграциа арҭбаара. Аганқәа 31 проект аус рыдырулахьеит аха апрограмма макьаназ ирыдрымкылацт.
Лукашенко аҵыхәтәантәи аамҭазы Москва аганахь даара иажәа ҟәандоуп. Иара иажәақәа рыла белоруссиатәи ауаажәлар еилыркааит Урыстәыла шакәу Минск азы еиҳа игәакьоу, аҭагылазаашьа уадаҩ аан зыбӷа реиазмырхаз.
"Ҭабуп аамҭа уадаҩ аан шәахьҳадгылаз. Ауаа рыхшыҩ аҿы шәара шәоуп иахьазы ииашьаратә тәыланы ицәырҵыз, урҭ ирбеит лабҿаба економикатә партниорны иаҳзыҟоу Урыстәыла шакәу", - иеиҳәеит иара Мишустин.
Белоруссиа ахада убри аан иазгәеиҭеит, ареспублика иахьа изаиааир уаҵәазы Урыстәыла инеины ишнадгыло.
Ҩ-ганктәи аусеицура актуалтә зҵаарақәа дрылацәажәо Лукашенко иҳәеит, Белоруссиеи Урыстәылеи аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы иҟоу апроблемақәа акыр рыӡбра шрылдыршахьоу, уи адинамика ԥхьаҟагьы ишыҟоу иаанхап ҳәа дышгәыӷуа. Минск аинтеграциа амҩаԥгара иазыхиоуп, аха уи азы аусура иалагароуп Аидгылатә ҳәынҭқарра аинститутқәа зегьы ҳәа.
Белоруссиа ахада Урыстәылаҟа иаара иахықәкы хаданы иҟоу ириеуоуп аԥаратәи амчратәи цхыраарааиура ҳәа азгәеиҭоит аполитикатә експертиза Жәларбжьаратәи аинститут адиректор Евгени Минченко. Убри аан Урыстәыла Лукашенко ихымҩаԥгашьа зегьы изадгылом.
Москва изныкымкәа иазгәанаҭахьеит ауаа агәынамӡара аадырԥшуа иқәгылазар, Лукашенко ахара иманы ирбоит, урҭ ирацәажәатәуп ҳәа. Минченко игәаанагарала урыстәылатәи аган Лукашенко адиалог апроцесс алагара идыргалоит.
Урыстәыла ахада иҿы иҟоу амилаҭбжьаратә еизыҟазаашьақәа рзы Аилак алахәыла Богдан Безпалько игәаанагарала Лукашенкои Путины реиԥылараан аиҳарак излацәажәараны иҟоу ауал азҵаара ауп.
Урыстәылатәи аган акәзар аинтеграциа арҭбааразы "амҩатә хсаалақәа" анап рыҵаҩра азҵаара цәырнагар алшоит.
"Уаанӡа иазыԥхьагәаҭаз 30 зегьы ракәымзаргьы, ма рыхәҭак. Иаҳҳәап ашәахтәтәии аҳазалхратәи закәанԥҵарақәа рганахь ала. Аидгыларатә ҳәынҭқарра ҟалозар азакәанԥҵара аунификациа азутәхоит", - азиԥхьаӡоит аексперт.
АҞӘА, мшаԥы 15 - Sputnik. Аргентина ахада Альберто Фернандес аҳәамҭа ҟаиҵеит коронавирус COVID-19 марианы исхызгеит уаанӡа алаҵа "Спутник V" ахьыҟасҵаз азы ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Сара счымазара лыԥхала салгеит, уаанӡа иҟасҵахьаз алаҵа иабзоураны", - ҳәа иҳәеит иара.
Ахада авирус амазааразы иҟаиҵаз атест мшаԥы хԥа рзы уи ицәа ишалаз аанарԥшит. Аҳақьымцәа игәабзиара аҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп ҳәа азгәарҭеит.
Фернандес иусура дазыхынҳәуеит аԥшьаша ҳәа азгәарҭеит аҳақьымцәа.
Алаҵа "Спутник V" 60 тәыла, зуааԥсыра 1,5 миллиард иҟоу рҟны иазхаҵоуп. Алаҵа ашәарҭадареи хра аманы аҟазаареи 91,6% ишынаӡо атәы шьақәнарӷәӷәоит амедицинатә журнал The Lancet ианыз акьыԥхьымҭаҿы.
Алаҵа "Спутник V" аԥҵоуп иҭҵаау, игәаҭоу ауаҩԥсы иаденовирустә вектор аплатформала. Иара аԥыжәара арҭоит ашәарҭадара, хра аманы аҟазаара, акраамҭатәи ахҟьаԥҟьақәа рыҟамзаара.
АҞӘА, мшаԥы 15 - Sputnik. Ҭырқәтәыла аҿартә еиҿкаарақәа аҿагылара ҟарҵеит америкатәи аибашьыга ӷбақәа Амшын еиқәахь рынашьҭра алмыршаразы ҳәа аҩуеит Sputnik Ҭырқәтәыла.
Ҭырқәтәылатәи астудентцәа, иарымоу аҿартә еиҿкаарақәа рлахәылацәа Сҭампыл ақалақь аҿы аҿагыларатә акциа еиҿыркааит ЕАА Амшын еиқәахь аибашьыга ӷбақәа ҩба ахьдәықәнаҵаз азы. Аӷбақәа Амшын еиқәахь аӡыбжьысырҭақәа Босфори Дарданеллқәеи рыла инеироуп. Бешьикташь араион Долмабаҳче аҳҭынра аҿаԥхьа еизеит жәаҩыла аҿар ЕАА ахымҩаԥгашьа "империалисттә агрессиоуп" ҳәа ахҳәаауа.
"Ҳара арахь ҳааит ҳтәыла аҿар америкатәи аимпериализм аҿагылараҿы ҳшеидгыло аарԥшразы, ЕАА агрессиа аҿаԥхьа ахыларҟәрагьы ҳгәы иҭам", - ҳәа лҳәеит акциа алахәыла, астудентка Гиокче Иылмаз амаҵзура азҵаара аҭакс.
Лара лҳәамҭаҿы иазгәалҭеит "украинатәи амчрақәа Америкеи Евроеидгылеи рықәыӷәӷәарала Урыстәылеи Донбасси рганахь агрессиатә политика мҩаԥыргоит", "ЕАА ахымҩаԥгашьа арегион аҭагылазаашьа ҵнашәаауеит, избанзар аҭынчреи ахақәиҭреи ирҿагылоит", - ҳәа.
"ЕАА аҽа тәылак ахь арыцҳареи, аибашьреи, аӷарреи рыда аҽак нанагом. Америка – аҭынчреи ахақәиҭреи ираӷоуп. Миллионҩыла ауаа ҭахеит Ирак, Шьамтәыла, Афганистан, Иемен, Иугославиа Америка ахымҩаԥгашьа иахҟьаны. Америкатәи аимпериализм иаҿагыланы иқәԥалатәуп. Адунеи ауааԥсыра зегьы ишырбо аибашьрақәа хнартуеит. Ари ҟалашьа амам ҳәа ахҳәаатәуп", - ҳәа аҳәоит акциа алахәылацәа реицҳәамҭа.
Акциа алахәылацәа алозунгқәеи аплакатқәеи "Америка, Амшын еиқәа уҭыҵ!", "Шәиԥхьыӡ ақәзааит америкатәи аимпериализм!" ҳәа рынҵаны иркын.
Урыстәыла алалараан иаларгалаз аԥҟарақәа ирыҵаркӡом аурыс-аԥсуа ҳәаа уахьгьы арахьгьы иахысуа Урыстәыла атәылауаа, уи ҿҳәарала шаҟа ицо иаауагьы иахьыԥшым ҳәа аилыркаара ҟарҵеит Аԥсны Аминистрцәа реилазаараҿы.
Уи аԥхьа, Роспотребнадзор иаланагалаз аԥҟарақәа рыла, мшаԥы 15 инаркны Урыстәыла иалало ртәылауаа зегьы хымш рыҩнуҵҟа ПЦР-тестқәа арҭароуп, аҭак роуаанӡагьы аҽыԥхьакра арежим мҩаԥыргароуп, атест аҭак аҳәынҭқарратә маҵзурақәа иаку рпортал аҿы иркьыԥхьроуп.
"Ас еиԥш аԥкра алагалахозҭгьы, раԥхьа ҳара ҳакәын изныԥшуазгьы, избанзар, ҳа ҳахь иаауа аԥсшьаҩцәа хымш инеиҳаны зыԥсы зшьо роуп. Аминистрцәа реилазаара рҟынтә иааз ажәабжь даара ҳаигәырӷьеит, атуризм ҳара ҳзы, уи знапы алаку, иара усгьы маҷк иадымхаргьы уи иахьыԥшу рзы, ари аамҭа акырӡа аҵанакуеит. Ари проблема дуухон зегьы ҳзы. Иахьа, иацы иаараны иҟаз рзы Роспотребнадзор аҟынтә ажәабжь рааразы агәыҩбара рызцәырнагозҭгьы, амчыбжь иалагӡаны иаараны иҟоу рзы уи проблемам. Ҳара ӡыргарак ҳасабала иаразнак ирылаагалоит аԥкрақәа шыҟам атәы, анаҩс даргьы ирылаҵәоит. Даара ҳгәы шьҭнахит ажәабжь. Атуризм иаҿу асезон иалагаанӡагьы иалаҳгало ҳџьабаа рацәоуп, аԥара маҷымкәа иаҭахуп аусура аиҭахацыркразы, аха уи аан ҳақәгәыӷуеит асезон бзиа. Ҳџьабаа бзабаан иаҳԥылап ҳәа, аԥеиԥш бзиа ҳақәгәыӷуеит. Аԥсныҟа ааразы ԥкрақәак алагалахар, аԥсшьаҩцәа уи иархәыцуеит, избанзар, иара уеизгьы имаҷым ауадаҩрақәа ирԥыло рыԥсшьараамҭа ара ирхыргарцаз, иара аҳәааҿы иҟало агәаранқәа уахь иналаҵаны", - ҳәа еиҭалҳәеит Квираиаԥҳа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.