Асҭанда Арӡынԥҳа, Sputnik
Асахьаҭыхҩы Руслан Габлиа иҭыхымҭақәа 60 ирныԥшуеит Аԥсны ахьчаҩцәа рҟазшьа, рыҩныҵҟатә ҭагылазаашьа. Аинформациатә агентра Sputnik Абхазиа апроект ҿыц "Иҭыхым аибашьцәа" аҳәаақәа ирҭагӡаны апортал аресурсқәа рҟны ицәыргоуп асахьаҭыхҩы аибашьраантәи иҭыхымҭақәеи уи ифырхацәа ирызку аочеркқәеи.
Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра иалагаанӡа Гәагә Аиба Аԥсны жәлар ршәаҳәареи рыкәашареи аҳәынҭқарратә ансамбль аҟны дкәашон. Аибашьра раԥхьатәи амш инаркны абџьар шьҭызхыз дреиуоуп.
Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист Гәагә Аиба (Ну – ус хьыӡшьараны иман дхәыҷаахыс) диит 1962 шықәса рзы Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭан. Ашкол даналга ашьҭахь ипрофессионалтәу кәашаҩхеит. Аҷкәын иҟыбаҩ ҷыда азгәеиҭахьан иара ари ақыҭа иалҵыз, атәылаҟны еицырдыруа артист Вили Чақмач-иԥа. иара иоуп Гәагә Аԥсны жәлар ршәаҳәареи рыкәашареи аҳәынҭқарратә ансамбль ахь дназгазгьы. Иара аԥышәарагьы дахмыжькәа дрыдыркылеит. Усеиԥшқәа усҟантәи аамҭақәа рзы ишуԥымлозгьы. Ареспубликаҟны зыхьӡ-зыԥша еицырдыруаз, Аԥсны жәлар рартист Уасил Царгәыш напхгара зиҭоз аколлектив алалара акырӡа иуадаҩыз усын.
"Сара акәашашьа здыруан, аха иаабац аӡә иеиԥш. Чарак, ныҳәак аҟны скәашалон. Ԥшьбаҟа мзы абалетмеистерцәа сықәцалаӡаны срыман. Урҭ аихац санкылырх ауп аколлектив алахәыла иашак саныҟала. 1979-тәи ашықәс азоуп арҭқәа зегь аныҟала", — ҳәа еиҭеиҳәоит Аиба.
Аԥсны жәлар ршәаҳәареи рыкәашареи аҳәынҭқарратә ансамбль аԥҵан 1931 шықәса рзы, атәыла анапхгаҩы Нестор Лакоба иаԥшьгарала. Иара иашьаҭаны иҟан иреиӷьыз араионтә хортә коллективқәа. Ансамбль арепертуар иалан афольклортә, ақьабзтә, аҵастә ашәақәеи акәашарақәеи иара убасгьы аԥсуа композиторцәа рырҿиамҭақәа. 1970 шықәса рзы ансамбль ианашьан аҳаҭыр хьӡы "зҽаԥсазтәыз". Ну дызлаз аколлектив Асовет Еидгыла акәакьқәа зегьы ирҭаахьан, гостроль ҳасабла ицахьан Германиа, Франциа, Ҭырқәтәыла, Мексика, Аргентина, Африкатәи атәылақәа рахь.
"Ҳара зехьынџьара, ҳахьнеилакгьы даара ибзианы ҳрыдыркылон. Аконцертқәа раан азалқәа унацәа узрыламҵо иҭәуан. Исгәалашәоит Мексика ҳаныҟаз ҳашәақәеи ҳакәашарақәеи заҟа гәахәарыла ирыдыркылаз. Иҳәатәуп дара амексиканеццәагьы ҟазшьала, темпераментла аԥсуаа ишҳаиԥшу", — ҳәа игәалаиршәоит иара.
Аиба изыҳәан ансамбль аҟны аусура еиҳау, еиӷьу аҽак ыҟамызт. Зны дзызхәыцуаз игәаҳәарақәа зегьы лабҿабахеит.
Зегь бзиан, зегь кашырран, аха зны, Бырзентәыла дшыҟаз инаҩит ажәабжь бааԥс – Аԥсны еибашьроуп.
"Асасааирҭа аномер аҟны ателербага ахьаасыркыз асасааирҭа "Абхазиа" ҳдырбоит, амшынԥшаҳәа атанкқәа ықәгьыжьаауа иқәуп", — игәалаиршәоит Аиба.
Ну Аибагьы иҩызцәа зегь реиԥш, иара Аԥсны иқәынхоз зегь реиԥш зныкгьы игәы иҭамшәацызт абџьар шьҭыхны аибашьра иқәшәап ҳәа. Иара дзызхәыцуаз уаҵәтәи амш лашеи аҭынчреи ракәын.
"Сара уаанӡа аибашьра акино аҟны акәын иахьызбахьаз", — иҳәоит Аиба.
Ансамбль Бырзентәыла имҩаԥнагеит ԥшьба-хәба гәыҳалалратә концерт. Урҭ алагон минуҭктәи аҿымҭрала, Аԥсны иҭахаз ргәалашәарала.
"Арҭ аконцертқәа ахәаԥшцәа рылақәа алаӷырӡ рхыжжыло акәын ишрыхәаԥшуаз. Даара ибзианы ҳрыдыркылон, ҳгәырҩа ҳацеиҩыршон", — ҳәа игәалаиршәоит аветеран.
Аԥсуа артистцәа амца зкыз рыԥсадгьыл ахь ихынҳәуан Болгариеи Ҟрыми, Шәачеи рыла. Амҩан урҭ ирԥылон Аԥсныҟа, ҳажәлар рыдгыларазы еибашьра иаауаз ауаа.
"Апаран аҟны ҳара иаабеит донтәи аказакцәа. Урҭ, Аԥсныҟа еибашьра ҳцоит ҳәа ҳарҳәеит. "Шәзыдгылода?" — ҳҵааит. "Аԥсуаа" — аҭак ҳарҭеит. Нас, сара урҭ аказакцәа Гәымсҭатәи афронт аҟны срықәшәеит", — ҳәа еиҭеиҳәоит Ну Аиба.
Шәачантәи артистцәа афатәи амаҭәеи Аԥсныҟа иаазгоз акатер ала Гәдоуҭаҟа иааит.
"Гагра усҟан ақырҭцәа рнапаҟны иҟан. Шәачантәи Гәдоуҭаҟа мшынгәыла аара акыр ишәарҭан, аха ҽа-мҩак ыҟамызт", — ҳәа азгәеиҭоит иара.
Ну Аиба агастрольқәа рҟынтәи иҩныҟа дхынҳәуан. Ақырҭцәа ирҿагылан Аԥсны ахи-аҵыхәеи. Иара издырамызт иҭаацәа, иԥшәмаԥҳәыси иҷкәын хәыҷи рхабар, издырамызт урҭ Оҭҳараҟа аиасра иахьӡоу иахьымӡоу, издырамызт ақырҭцәа аԥшәмара аанкылан излагьыжьуаз Аҟәа, иҩны иҟаз. Еибашьра даауан аха дабџьардан.
Гәдоуҭа дшааизҵәҟьа Ну Аиба Ренат Қарчаа ибаталион даланы Гәымсҭатәи афронт ахь днеиит.
"Ҳбаталион 300-ҩык рҟынӡа ауаа алан. Урҭ реиҳараҩык артистцәан. Ҳара Гәымсҭа ацҳаҟынтәи Аҩада Ешыра ажәбатәи апост ҳәа иахьашьҭазынӡа апозициа аанкылан ҳгылан. Сара ажәбатәи апост аҟны сыҟан. Иҟалап уи аҭыԥ шәаргьы ижәдыруазар – Гәымсҭа ахықәан, аевкалиптҵлақәа ахьгылоу ауп", — иҳәоит Аиба.
Апост аҟны ҩеижәаҩык рҟынӡа ҳгылан. Гагра ақалақь, Гәдоуҭа араион ақыҭақәа, Бзыԥҭа уҳәа рҟынтәиқәа ҳакәын аиҳараҩык. Гәыҳалалрыла, бзиабара дула игәалаиршәоит ивагылаз иҩызцәа, аиҳарак ахәыҷқәа ҳәа иршьоз 17-18 зхыҵуаз аибашьцәа қәыԥшцәа.
"Араҟа иҳацҟан ҩыџьа, зынӡа иқәыԥшцәаз, зхәы маацыз арԥарцәа, ахәыҷқәа. Аӡәы д-Анқәабын егьи Калдахәаратәын, Немальцев ижәлан. Иара марттәи ажәылараан дыршьит. Сара сыԥсҭазаараҟны, иара аибашьраан акәыз, ашьҭахь акәыз абарҭ аҷкәынцәа раасҭа игәымшәаз уаҩ дсымбеит. Еиҳа иахьеиларҵоз акәын дара ахьнеиуаз. Ахы иацәшәомызт. Иааизар аахыс еибашьуазшәоуп рхы шымҩаԥыргоз", — ҳәа еиҭеиҳәоит Гәагә.
Аԥсуа жәлар аибашьра ада аҽа мҩакы шрымамыз бзианы еилыркаауан ҳәа азиԥхьаӡоит аветеран.
"Аҭымиҭшәарра ҳабжьарцалеит. Зыԥсы ҭоу уаҩ дшнырмыжьуаз ҳдырбеит. Амилаҭ зегьы шындырҵәоз еилаҳкаауан. Ари ари еиҿагыланы еибашьуамызт, ибџьардаз ауааԥсыра ракәын ақырҭцәа еиқәныхха изҿагылаз. Иуҳәар ауеит: ари еибашьрамызт – ари геноцидын ҳәа. Хәыҷи дуи аӡәы ишаҭара ргәы иҭамызт", — ҳәа азгәеиҭоит иара.
Ну Аиба игәалашәарақәа рҟны иҷыдоу аҭыԥ ааннакылоит марттәи ажәылара. Аԥсыҭбара рацәа, алаӷырӡ рацәа, агәырҩа, агәаҟра зцылаз марттәи ажәылара. Иҟалаз ззыҟалаз, изыхҟьаз амзызқәа макьанагьы аҭҵаара рҭахны иҟоуп. Аха уи зусу арратә ҭоурыхдырыҩцәа роуп. Аветеранцәа уи азхәыцра рҽацәырыхьчоит.
"Аӡиас ҳарсит. Арсраангьы иҳацәҭахаз ҟалеит. Аҟәара зегьы аминақәа еиварыԥх иҵан. Ауаа ирыҵаԥжәо иалагеит. Зыԥсы ҭаны еиқәхаз "зеркало" ҳәа изышьҭоу аҭыԥ аҟынӡа инеиит. Уаҟа ақырҭцәа тәан. Иааҳакәыршаны хысран. Ҳаҷкәынцәа ма иршьуан, ма ирхәуан» ҳәа игәалаиршәоит аветеран.
Ахымҩасқәа ирҿагылаз аҷкәынцәа гәымшәақәа ирылдыршеит Ачадара ақыҭан иҟаз абылтәыҭаҭәарҭаҟынӡа анеира.
"Уа ҳахырмыжьит. Ԥсыхәа анаҳмоуӡа маҷк ҳхьаҵны, ҩнык ҳҽааҩнаҳкит. Аҩны иаҵәа ду, аҭӡамцқәа акыр ижәпан, аҵаҟагьы аподвал аман иҟан. Уи акыр иҳахәеит. Ҳаӷацәеи ҳареи ҩеижәаҟа метра роуп иҳабжьоу. Абар-абар иҳакәшоит".
Ԥшьымш Ну Аибеи иҩызцәеи аӷацәа амацәаз иҭакны ирыман. Аԥсуа еибашьцәа рыҽзыҩнаркыз аҩны иақәкны ихысуан ақырҭуа танк. Атанк дара аиехсны аԥхасҭатәра рылшеит, нас уи агвардееццәа атрос иацраҳәаны иқәыргеит.
Урҭ амшқәа рзы ирацәаӡоуп иҭахаз. Иҭахаз раасҭагьы еиҳахеит ирхәыз. Ҳаибашьцәа иҭахаз рыԥсыбаҩқәа ааныжьны ихәыз алыргон. Иҭахаз рыгәҭа иҟан аӡә иаб, аӡә иашьа, аха урҭ ихьшәашәахахьаз рыблақәа инарҭагәӡны ихәыз, макьаназ зыԥсеиқәырхара алшоз ралгара иналагон. Иара убасгьы ирацәоуп хабарда ибжьаӡыз. Урҭ рыӡбахә иахьа уажәраанӡагьы уаҩы издырам, аԥсуа ҵасла рыдгьылгьы иамадам.
"Ишьыз аҩны авара инышьҭаҵаны, амандарина махәқәа нарықәаҳҵеит. Акраамҭатәи ҳаиҿагылара ашьҭахь ҳара иҳалҳаршеит амацәаз ԥжәаны аӷацәа рымҟәыҵыҵра", — иҳәоит аибашьҩы.
Ианхьаҵуаз аамҭаз Ну Аиба ибоит иҩыза Гена Амҷба дшырхәыз. Амҩа аҿықә аҭҳәаа дышҭаҳаз. Даашьҭихын, диманы аӡхықәахь ихы ирхеит.
"Убри аамҭазеиԥш Гәымсҭа еилацәқәырԥо ахаангьы исымбацт. Амш аныбзиоу ишырҳәо еиԥш ушьапы мырбааӡакәа урсуеит, аха усҟан аԥаҩқәа аҽрыннаҟьон ишәахха. Гена дсыманы аӡы сҭалеит, аха сышьҭахьҟа схьаҵыр акәхеит. Ҳамч архомызт. Сара агәра ганы сыҟоуп ақырҭцәа Аҟәа-ГЕС аҟны аӡцарҭақәа аадыртит ҳәа. Уаҳа аҽакы исзадкылом. Алашьцараҟны исаҳауан аӡ иагоз, ацхыраара иаҳәоз аибашьцәа рыбжьы. Нас инархыҵәон", — ҳәа еиҭеиҳәоит Аиба.
Убри ауха Ну Аибеи Гена Амҷбеи рыԥсы ҭаны аԥсуа ган ахь аӡхыҵра рылдыршеит.
"Ҳара ҳтәқәа ахьыҟаз ахь ҳаӡхыҵит, уаҳагьы акгьы сгәалашәом. Гәдоуҭа ахәышәтәырҭаҟны сыхшыҩ ахь сааиит. Ахәра схәымызт, аха амч захьӡу сымамызт. Ԥшьымш амацәаз ҳҭакнаҵы ҿашәа ҳамамызт – исиааит".
Гена Амҷба иакәзар ашьа рацәаны ицәцеит, ишьапы хырҵәараны иҟан, аха Москваҟа дыргеит. Анцәа иџьшьаны уаҟа ирылшеит ишьапы аиқәырхара.
Ҳҭоурых аҟны реиҳа иуадаҩхаз абарҭ амшқәа раангьы ажәлар рдоуҳа аԥҽра алымшеит ҳәа иҳәоит аветеран. Иара игәалаиршәоит зыхшара аӡ нырцә инхаз анацәа шәхьамҵын ҳәа иаанхаз ааԥхьара шрырҭоз.
"Ҳаҷкәынцәа ахьышьҭоугьы аԥсыуа дгьылуп" ҳәа ан лажәақәа игәалаиршәоит Ну Аиба.
Марттәи ажәылара ашьҭахь Владислав Арӡынба адҵа ҟаиҵеит афронт аҟынтәи акультуреи анаукеи русзуҩцәа алгазарц. Аиба Ну Пицунда еизикит ансамбль алахәылацәа. урҭ аибашьцәа раԥхьа иқәгылон.
"Мартазтәи агәаҟра ашьҭахь аибашьцәа ргәы шьҭыхтәын. Владислав зегь еилызцоз уаҩын. Уи акыр жәашықәса иаԥхьаҟа дхәыцуан. Убри азоуп артистцәа аибашьра азин зҳаимҭаз – аиааира ашьҭахь ҳкультура еихазҳауа ауаа ҳҭахуп иҳәон иара. Иара зегьы азыԥхьагәеиҭон", — ҳәа дцәажәоит аветеран.
Цәыббрамзазы, Аҟәа ахақәиҭтәра ианалага артистцәагьы жәылара идәықәлеит. Амш каххаа иҟан ҳәа игәалаиршәоит Ну.
"Ианари марти рзы амш бааԥсызҭгьы, ҳжәыларақәагьы еихәыдхашәозҭгьы, уажәы – амра ҳақәныҳәошәа илашон. Уигьы дыргак еиԥшын", — ҳәа азгәеиҭоит иара.
Ну ибзианы игәалашәоит еилаԥыххаа иҟаз аҳҭнықалақь ишалалаз.
"Аҟәа аԥсеивгара алымшо ишьҭан. Еихырӷӷа иҟан. Иаҳԥылоз ауаа рылаӷырӡқәа рыкәаашон. Иҳамаз ахәыҷы рзеиҟәҳаршшон", — иҳәоит аветеран.
Ақалақь ҳнапахьы ианаагаз ақырҭуа уааԥсыра ақәҵра иахьӡахьан. Иахьымӡазгьы ралҵра ҳаԥырхагамызт.
"Дара ракәзар хәыҷгьы дугьы аӡә дыршаҭараны иҟамызт, аха агыгшәыг ҳхы аиԥшаҳтәуазма. Ауаҩытәыҩсатә хаҿ ануцәыӡ зегь уцәыӡуеит. Аибашьраҟынгьы аиааира аагеит ҳгәыҭбаара ацхыраарала, ҳгуманизм аҳаракрала. Аҭакәажә, ахәыҷы дышԥоушьуеи? Илхарои?" — иҳәоит Аиба.
Иара иазгәеиҭеит раԥхьатәи амшқәа раангьы аибашьраҟны аиааира аԥсуаа ишыртәхоз азы хьаҳә-хьачара шимамыз.
"Ҳара ҳадгьыл аҟны ҳаҟан. Аҩны аҭӡқәагьы ухәоит. Харантә иаз аԥсра иҭахӡам. Уи ииҭаху иԥсы еиқәырханы иҩныҟа ахынҳәроуп. Ҳара ҳмиааир иҟаҳҵооз? Царҭас иҳамааз?", — дҵаауеит аветеран.
Лаҭатәи арыцҳара ашьҭахь ҳажәлар агәра ргаҵәҟьеит шьҭахьҟа мҩа шыҟамыз. Ахәыҷқәеи, аҳәсеи рҭархара зылшаз аӷа иарбанызаалак ак аҿаԥхьа дшаанымгылоз рбеит иҳәоит иара.
"Иахьа уажәраанӡагьы исывыршьааз сҩызцәа среиԥхыӡуеит. Лассы-лассы ԥхыӡла избоит ианартәи ажәылараан иаҳхысыз хҭыск: Бено Адлеибеи сареи ҳҩызцәа ҳрыцәҟьалеит. Хԥаҟа сааҭ ахымҩасқәа ҳхамацәысуа адгьыл ҟьаҟьараҟны асаара ҳашьҭан. Хҩахашьа ыҟамызт. Бено сара дсеиҳабын, сыхьчара иуалԥшьаны ибон. "Сара ухызҩоит, угыланы аҵлақәа рҟынӡа уҩны уца» иҳәеит. Асеиԥш иҟоу хашҭшьа амоума. Сыԥхыӡқәа рҟынгьы иԥсы ҭаноуп дшызбо", — ҳәа еиҭеиҳәоит аибашьҩы-аветеран.
Гәагә Аиба аибашьра ашьҭахь ансамбль аҟны иусура иациҵон. 2014 шықәса рзы тәанчара дцеит. Иахьа имоҭа лааӡара даҿуп.
Ҽаҩраҭагалан иаҳнаҭаз аԥхарра лшара бзиоуп еимҟьарак аныҟоу ақыҭа аҭааразы. Ачымазара ҿкы анеилагьежьуа аамҭазы, амҩа ақәлара гәаӷьыуацәагәышьоуп, аха ус акәзаргьы, аԥкра амҩаԥгаразы иҟоу ахархәагақәа ҳасаб рзыуны, ахәаша амҩа ҳақәлеит ҳқыҭахь сыԥшәмеи сареи. Аидарагьы ҳаман азы атакси ҳаԥхьеит авокзал аҟынӡа ҳцарц. Иааит атакси, аха амашьынарныҟәцаҩ асабрада захьӡу ихамызт. Ҳанҭатәеит ҳара сабрадала ҳаиқәных. Авокзал аҿы, игәасҭеит аԥсуа аруаа гәыԥҩык шеицыз, урҭ зегьы асабрадақәа рхан. Авокзал аҿы игылаз Аҟәа-Ԥсоу ҳәа зныз амаршруттә такси ҳанҭалеит. Арныҟәцаҩ, Анцәа иҟәырхуп усгьы акгьы ихамызт, аха амашьына иҭатәаз рахьтә аӡәы-ҩыџьа ракәын асабрадақәа ныҟәызгоз. Акарантин шыҟоу здыруа, асабрада зҿаз ԥҳәыск сынлыдтәалеит.
Амашьынарныҟәцаҩ қәрала 60-ҟа шықәса дрықәзаргьы ҟаларын, аха ихымҩаԥгашьала Ковид-19 адунеи ишықәу имаҳацзаргьы ҟалап угәахәуан. "Зегь шәтәама?" иҳәан имашьына аус наируит, "асабрадақәа шәхашәҵа" ҳәа дҵакгьы ҟаимҵеит. Амҩа ҳақәлеит. Зегь реиҳа ишәарҭахаз, аԥсҟы зкыз амашьына ширныҟәоз акәын. Исыватәазгьы саргьы ҳгәы нҭыԥсаауан, иаалырҟьан аџыхҳәа иаангылон зныҟәашәа ццакыз амашьына. Дабаццакуеи ҳныҟәызго уҳәарын, убас аҽыҩқәа аныҵдырҟьо еиԥш имашьына анааирҭрыслак.
Амҩан иҳаԥхьагылоз аидарамҩангага машьынақәа амҩа анирымҭалакгьы, ишшәарҭазгьы дрывсыр иҭахны амҩа егьи аганахь ихы аарихалон. Ишамуаз анибалакгьы, аџыхҳәа даангылон. Амҩан иҳавсуаз амашьынақәа ирҭатәаз рахьтә сабрадала еиқәшәазгьы ыҟан, аха шамаха ауаа рацәа зҭатәаз амашьынақәа рпассаџьырцәа зегьы иныҟәыргомызт, иахьа ҳаԥсҭазаара иахәҭакхаз -асабрада.
Аҟәа инаркны Калдахәаранӡа ҳнеиаанӡа адәахьы ахәаахәҭра иаҿыз ауаа ракәзар, акарантин акашәа имбакәа адунеи ишықәу убаратәы иҟан. Ашәыр, ақәыр уҳәа реиԥш иҟоу адәахьы иқәыргылан изҭиуа анапҭарԥагьы асабрадагьы рааигәара ишнарымго иаразнак иубоит.
Схәыцуан, абырсҟак аԥсыҭбара аныҟоу абарҭ мшәаӡо ҳәа. Мап, имшәозар акәхап, мамзар ас ҟалашьас иамоузеи? Иаҳаулакгьы амҩатә машәыр ҳақәымшәакәа Калдахәара аангыларҭаҿы ҳнеит. "Уныҟәашәа бааԥсуп амашьынарныҟәцаҩ, ухаҵкы", сҳәеит ҳанҭыҵуаз. "Ибҳәо закәи?", иааџьеишьеит иара.
Ҳахьынҭыҵыз игәаҳҭеит аангылараҭаҿы игылоу адәқьан шарку. Ашьҭахь излеилаҳкааз ала, уаҟа аус зуаз ачымазара рхьысит. Ковид-19 ари ақыҭаҿгьы иаагәышьеит сгәахәит "анхәа лыбз" еиԥшу Калдахәаратәи архәра ҳаҿаланы ҳаҩныҟа ҳҿанынаҳха.
Ақыҭараҿы ҭынчроуп, амҩа шамаха уаҩ данны убомызт. Ачымазара ҿкы аҽацәыхьчаразы ҳара ҳахьынхо аҭыԥ даара иманшәалоуп. Аԥкрақәа инарықәыршәаны, агәылара, азлара џьаргьы ҳамнеит, ҳара ҳахьгьы уаҩ дмааит. Ақыҭауаа рӷьырак Гагра аус руеит, хәылбыҽхала рыҩныҟақәа рахь ихынҳәуеит, убри аҟынтә, ҳазқәынхо ахәы ҳаракы ачымазра халар ауеит аԥкрақәа ирықәымныҟәар ҳуааԥсыра.
Амҽышаҽны Аҟәаҟа ҳдәықәлеит. Аангылараҭаҿы ҳанааи адәқьан шаркыц иаркын. Дук хара имгакәа атакси аангылт "амаршрутка ахәала шәызгоит" аниҳәа, ҳанҭалеит ҳсабрадақәа наҳҿаршәны. Араҟагьы, амашьынарныҟәцаҩгьы, иватәазгьы аԥкра амԥангьы иҟамызт, амала амашьына арныҟәцаҩ ашьшьыҳәа даауан, сгәы мыҭрыскәа Аҟәанӡа ҳааигеит.
Аҟәа санналаԥш асабрадақәа шырацәаз иаразнак иаагәасҭеит. Ақалақь транспорт аныҟәцаҩцәа аԥҟарақәа ишрықәныҟәо иаразнак иубоит. Атроллеибус иҭаз реиҳараҩык сабрадала еибыҭан.
Авирус абҵара анҵәамҭазы аҽаӡар алшоит рҳәоит, аха сныҟәара ишыснарбаз ала, еиҳарак аҳҭнықалақьуаа роуп арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәо, егьырахь амҩан избақәоз рыла, акарантин ирылаҳәо ашьҭахь, ачымазара ацәаара ԥсыҽхоит аҳәара уадаҩуп.
Калдахәара саныҟаз Гагра инхо сыуацәа ҭелла исарҳәеит "Гагрыԥшь" ачара мҩаԥыргон ҳәа. Абас ҳаҟоуп ҳарҭ аԥсуаа, авирус гьангьаш ҳашҭа иҭалаанӡа аԥсы шҭоу агәра агара ҳҭахым.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Акинематографистцәа реидгыла ахантәаҩы, актиор Кьасоу Ҳагба Sputnik акорреспондент аинтервиу лыҭо, дазааҭгылеит ихәыҷра ашықәсқәеи, ирҿиаратә мҩа шалагази, иаликаауа аспектакльқәеи, инаигӡахьо арольқәеи ртәы.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik.
Кьасоу Ҳагба аиицәажәара анхациркыз, гәыблыла ихәыҷратәи ашықәсқәа игәаларшәеит.
"45 шықәса инарзынаҧшуа ақалақь аҟны сшынхогьы, ҧхыӡла ақыҭа ауп избо. Схәыҷреи сқәыҧшреи зегьы сқыҭа иадҳәалоуп. Саныхәыҷыз саб дҳаҧхеит, сан хҩык ахшара ааӡатәыс ҳлоуит. Есымшааира Анцәа диҳәон, игәра лгон. Аџьабаа ӷәӷәаны илбеит ҳааӡараҿы", - иҳәеит иара
Кьасоу Ҳагба қәҿиарала дҭалоит, дагьалгоит Ш. Русҭавели ихьӡ зху Қырҭтәылатәи Аҳәынҭқарратә Атеатралтә Институт.
"Афбатәи акласс ааныжьны сҭалеит уахынлатәи ашкол. Ажәабатәи акласс саналга, исыӡбеит сактиорхарц, сҭаларц Атеатралтә институт. Акино, атеатр, акультура рахь агәыблыра сзыркыз ҳәа исыҧхьаӡо, сызхәаҧшуаз акиносахьақәа, актиорцәа уаҟа рыхәмаршьа атәы ауп. Уи аҩыза алшара ҳаман, лассы-лассы ҳқыҭа иаҭааны афильмқәа ҳдырбон. Раҧхьаӡакәны актиорк иаҳасабала асценахь сцәырҵит Аинститут аҭаларазы аҧышәара анасҭоз амш аҽны. Аҧышәара лыдылкылон Нелли Ешҧҳа. Исыдылҵеит аетиуд ақәыргылара. Мчыбжьык ашьҭахь сааины, ашәарыцараҟны слеи сареи ҳзыниаз ахҭыс ала илыдызгалеит. Уи даара ахәшьара бзиа алҭеит, убас сҭалеит Қарҭтәи Атеатралтә институт", - ҳәа игәалаиршәоит.
Кьасоу Ҳагба имаҷымкәан инаигӡахьеит асценатә рольқәа, ихадароу ахаҿсахьақәа. Урҭ рахьтә: Молчалин ("Зыхшыҩ зызрыцҳароу" А. Грибоедов), Аԥсҳа Леон ("Аԥсҳа Леон" А. Агрба), Цезарь ("Иули Цезарь" У. Шекспир), Махаз ("Махаз" Ф. Искандера, ареж. В. Ақаҩба), Тартиуф ("Тартиуф" Мольер, ареж. К. Хачегогу), Лаимен ("Ашьха Морган аҟынтәи хланҵы" А. Миллер, ареж. В. Ақаҩба), Џьонни Паттинмаик ("Адгьылбжьаха Кинишмаҟынтәи ахымхәа" Макдонаха, ареж. В. Ақаҩба). "Кьоџьаа рҭыӡшәа" Гольдони (Исидоро), "Брисбенынтәи аемигрант" Шехаде (Ашькылкҩы, ареж. В. Ақаҩба), "Аӡыцәа шкәакәа" В. Касланӡиа (Зафас, ареж. В. Ақаҩба), "Ацынҵәарах" Б. Шьынқәба (Хамыҭбеи Чачба).
"Раҧхьаӡакәны ихадоу ароль сыхәмарит Вампилов ипиеса ала иқәыргылаз аспекталь "Аҭӡамц" аҟны. Уаҟа ихадароу апрокурор ироль насыгӡон. Ари ақәгылара сдипломтә усумҭа акәын, ибзианы ирыдыркылеит. Анаҩс Аҧсны ирацәаны ақыҭақәа ҳарҭааны идҳарбеит", - ҳәа азгәеиҭоит Кьасоу Ҳагба.
1978 шықәса раахыс С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны иҟаз афольклортә ансамбль "Уарада" дасолистын. 1999 шықәса инаркны 2000 шықәсанӡа Аҧсны Акультура Аминистрс дыҟан. 2002 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарра Апарламент адепутатс дыҟан. Кьасоу Ҳагба С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иаҧхьагылоу актиоруп.
Актиор ихаҿы иаанхаз, еиҳа игәалашәарақәа иаарылыҳәҳәо иҟоу Швеицариа иқәдыргылаз аспектакль ауп. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәеит актиор.
"Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара мызқәак шагыз, Швеицариа атәылаҟны агастрольқәа ҳаман. Уи иреиӷьу агастрольқәа ируакуп сара сзын. Гиульден ипиесала иқәыргылан "Кьоџьаа рҭыӡшәа" заыхьӡыс аспектакль. Иқәиргылеит Валери Михаил-иҧа Ақаҩба. Ари раҧхьаӡатәи Аҧсуа театр аҳәаанырцә ақәгылара акәын. Аспектакль ахы инаркны аҵыхәанӡа аҧсышәала имҩасит. Ахәаҧшцәа аспектакль алагаанӡа ирзеиҭарҳәеит уи аҵакы зызкыз, аҭоурых. Иџьоушьаша, абызшәа шырзеилымкаауазгьы, ахыбра зегьы ҭәын, ҭыҧк ҭацәны усгьы иубомызт. Аспектакль ашьҭахь ахәаҧшцәа зегьы ҳадеизаланы ҳнапынҵамҭа иаҳәон", - ҳәа игәалаиршәоит актиор.
Асцена Кьасоу Ҳагба изыҳәан ҧсҭазаароуп, идунеи шьаҟа ӷәӷәаны иаҵагылоуп.
"Асцена уанықәгыла нахыс, ахәаҧшҩи уареи шәеимадара ацәажәара уалагаанӡа,уҩнуҵҟатәи уҧсҭазаара иахылҵуа ацәанырреи дареи еиқәшәаны ианеилаҵәалак, нас ауп амшын иху аӷбеиҧш уаманы аҿанынанахо. Уроль нагӡаны уаналгалак, ахәаҧшҩы ибла ихубаало аҧхарра иабзоураны, еиҭах сыхәмарындаз ҳәа агәаҳәара узцәырҵуеит. Зегь реиҳа ихадароу, ауаҩы ихы мжьакәа, дызҿу аус ишақәнагоу даназнеиуа, убасҟан ауп иҧсҭазаара аҵакы анаанахәо, алҵшәа анаиуа. Амилаҭ ҟазара - уи ҳара ҳӡырызго, ҳхаҿра, ҳдунеи зегьы идзырбо акакәны иҟоуп", - ҳәа азиҧхьаӡоит иара.
Кьасоу Ҳагба бзиа ибаны, имч-илшара зегьы изанааҭ иазкны, иахьа уажәраанӡа мааҧсарада аус иуеит.
АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 427 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 68 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 29 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара дшалҵыз 1976 шықәсазы ииз апациент. Лара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаарамза 13, лыԥсыԥ лагаҩагара акыр илцәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра лыманы. Иақәнагаз атерапиа шлзымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 29 рзы лдунеи лыԥсахит.
Жьҭаара 29 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы аҟәатәи амобильә госпиталь аҟны ишьҭаз апациент иԥсҭазаара далҵит, иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 135-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 113-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 36-ҩык, илҩаауп 13-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 55-ҩык апациентцәа. 51-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>