Анаҟәаԥиатәи абааш аԥсуа ҳәынҭқарцәа ртәарҭа, Аԥсуа ҳәынҭқарра раԥхьатәи аҳҭнықалақь – Аԥсны абжьарашәышықәсатәи архитектураҟны зегь иреиҳау абаҟа ссир ауп.
Ахьчаратә цәаҳәақәа зкәыршаны, ашьхара ақәцәаҟны игылоу абааш ажәытә зны анапаҟны заагара амуаз ргыларан. Иара дыргылеит IV-V ашәышықәсақәа рзы римлианааи абазгааи. Аргылара аинтерес рыманы иацхраауан усҟантәи аамҭазы Абазгиа, Аԥсилиа, Лазтәи аҳәынҭқарра знапаҵаҟа иҟаз византиаа.
Аԥсшәа аҟынтәи "Анаҟәаԥиа" иаанагоит "еихышшоу". Абжьаратәи ашәышықәсазтәи ахыҵхырҭақәа жәпакы рҟны иара убасгьы Трахеиа ҳәа иарбоуп.
Ивертәи ашьхара ақәцәа иҟоу Анаҟәаԥиатәи абааш 350 метра амшын иҩахыкны иҟоуп. Акаҭран зқәырҭәоу амҩа ашьхара акалҭ аҟынӡа инеиуеит, уаҟа автомашьынақәа ргыларҭеи, аԥсшьарҭеи, анаԥш-ааԥшырҭеи рҭыԥ еиҿкаауп. Уинахыс атуристцәа шьапыла ихалароуп ашьхарахь.
Ахалара сааҭки бжаки рҟынӡа уадхалоит. Ашьха ақәцә аҟынтәи убла иаахгылоит иссиру апанорама. Уантәи ухыԥшылоит амшын иаҵәара, иубарҭоуп ашьха ԥагьақәа, урҭ рыдагьы иузаатуеит Пицунда инаркны Аҟәанӡа Амшын Еиқәа аԥшаҳәара. Ивертәи ашьха амҵан ишьҭоуп еицырдыруа акурорттә қалақь Афон Ҿыц.
Ажәытәтәи Анаҟәаԥиа – аԥсуа ҳәынҭқар Леон II-тәи VIII ашәышықәсазы ихьыԥшым Аԥсуа ҳәынҭқарра иаҳҭнықалақьуп ҳәа ирылеиҳәаз қалақь-хырӷәӷәарҭоуп.
Анаҟәаԥиатәи абааш иахьатәи Афон Ҿыц азааигәара, аҭыԥантәи ауааԥсыра Аԥсартәи мамзаргьы Анаҟәаԥиатәи ашьха ҳәа изышьҭоу ашьхараҟны игылоуп.
Амилаҭтә ҭоурых-культуратә ҳәырԥсарра "Анаҟәаԥиа" аҭаларҭаҟны иубоит ажәытәтәи ақалақь аргыларақәа рысхема.
Акомплекс абара – 150 мааҭ иаԥсоуп.
Ашьха ашьапаҟынӡа машьынала анеира алшозар, ҩадаҟа, Анаҟәаԥиа ацентр ахь, аԥсшьаҩцәа шьапыла ихалароуп.
Абаа иаакәыршаны ахьчаратә хырӷәӷәарҭақәа ргылоуп. 550 шықәсазы араҟа, Византиатәи аҳәынҭқарра аҟынтәи ахьыԥшымразы абазгаа рықәгылара мҩаԥысит. VII-тәи ашәышықәсазы Анаҟәаԥиа амҵан иаанкылан Ааигәатәи Мрагылара атәылақәа жәпкы зымпыҵазхалаз арабцәа рыр.
Аԥсшьацәа Анаҟәаԥиатәи абааш ҭырҵаауеит.
Анаҟәаԥиатәи ашьха ашьапаҿы ишьҭоуп ақалақь Афон Ҿыц.
Анаҟәаԥиатәи абааши ахьчаратә цәаҳәақәа ҩбеи, адәныҟатәи ахьчаратә цәаҳәақәеи ааидкыланы 70 нызқь метра ԥшьыркца ыҟоуп.
Атәыла аҭоурых-культуратә ҭынха – Анаҟәаԥиатәи абааш зықьҩыла атуристцәа аднаԥхьалоит.
Абжьаратәи ашәышықәсақәа рзы Анаҟәаԥиа, Мраҭашәаратәи Кавказ иахьаҵанакуа ақьырсианра алазырҵәоз ҭыԥны иҟан.
Ашьха ақәцәаҟны, ацаҟьа кылжаан аҵеиџь ыҟоуп, уи иԥшьоу ҳәа зыхьӡырҵаз аӡы ҭоуп. Аригьы ажәытә қалақь ассирқәа иреиуоуп.
Мрагыларатәи абааш ԥыԥшырҭатә цәаҳәан, аҭыԥантәи ҭауади-аамысҭеи аҵыхәтәантәи рхыхьчарҭатә ҭыԥ акәын.
Абааш аҩаӡараҟынтәи унапы ианушәа уалаԥшуеит Афон Ҿыц, уаԥхьа ишьҭоуп иблахкыгоу амшыни ашьхареи.
Абааш аҩадатәи аганахьала иубарҭоуп Анхәа ақыҭантәи аҩнқәеи абаҳчақәеи.
Ашьха ақәцәаҟны абааш аура 83 метра инаӡоит, аҭбаара – 37 метра. Аҭыӡқәа рыҳаракыра 4-5 метра иҟоуп, рыҭбаара метрак инахыҳәҳәоит.
Абааш аҩныҵҟа, ажәытәтәи Анаҟәаԥиа агәҭаны игылоуп зыбжа еилаҳахьоу, абжьарашәышықәсқәа ирыҵаркуа ауахәама.
Анаҟәаԥиатәи ауахәама - адунеи зегь аҟнытә ақьырсианцәа Анцәа иҳәарц изҭаауа иԥшьоу ҭыԥуп.