Гәдоуҭа араион Мгәыӡырхәа ақыҭан иаарту аетнографиатә парк аҵакырадгьыл аа-гектарк рҟынӡа инаӡоит. Аҭааҩцәа ирбарц рылшоит ажәытәан аԥсуаа рынхашьа-рынҵышьа зеиԥшраз, иахьынхоз рыҩнқәа шеиҿкааз, рхы иадырхәоз амаҭәарқәеи аҩнымаҭәеи, афатә ахьыҟарҵоз.
Апарк аҵакырадгьыл аҟны иҭагылоуп аԥацха, амҳара, акәасқьа, ара аекскурсиақәа мҩаԥыргоит.
Амилаҭтә парк "Аԥсны" аргыларазы мҽхакы ҭбаала аусурақәа хышықәса ицон. Апроект авторс дамоуп анаплакҩы Мзауҷ Ԥлиа, ацхыраара ирҭеит аҵарауаҩ Адгәыр Какоба, асахьаҭыхҩы Баҭал Џьапуа, Аԥсны абџьарҟаҵаҩцәа рхеилак аиҳабы Ҭемыр Ӡиӡариа.
Аԥсны ауааԥсыреи урыстәылтәи аррамаҵзурауааи рзы апарк аҭалара хәыдаԥсадоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ԥхынгәы 27 рзы Гәдоуҭа араион Мгәыӡырхәа ақыҭан иаатит аԥсуа инхашьа -инҵышьа, иԥсҭазаашьа атәы аазырԥшуа амилаҭтә парк "Аԥсны".
Аҭааҩцәа араҟа ирбарц рылшоит ажәытәан аԥсуаа рынхарҭақәа зеиԥшрази, рыҩныи-рашҭеи, рхы иадырхәоз амаҭәарқәеи
Апарк аҵакырадгьыл аҟны иҭагылоу ахыбрақәа амузеи ҳасабла иҟоуп
Аԥсуа милаҭтә маҭәа. Автор Елена Лабахәуа.
Ари агара Тҟәарчал амҩаду аҟны иангылан иԥшааит асахьаҭыхҩы Баҭал Џьапуа.
Амузеи иҩнагылоу амаҭәарқәа еидкылан шықәсқәак рыла.
еиҳарак анхацәа ҳамҭас ирырҭеит
Ахыбрақәа рҟны аекскурсиақәа мҩаԥыргоит. Амҩаԥгаҩцәа еиҭарҳәоит аԥсуаа рҵасқәеи, рқьабзқәеи зеиԥшроу
Амҳара – ҿыц еибагаз рыҩноуп
"Амҳара – ҩны хәыҷуп, иаабац аԥацхеиԥш ишышны аҭыӡқәа шьҭхуп. Уи аҩнду ашьҭахь идыргылон, жәабаҟа-ҩажәаҟа метра иаацәыхараны", – ҳәа иҩуан аҵарауаҩ Шьалуа Инал-иԥа.
Амҳара иҩнагылаз аҩнымаҭәа
Апарк аҵакырадгьыл аа-гектарк рҟынӡа инаӡоит
Аԥсуа иашҭа иаакәыршаны аанда абыц ала ишшуп.
Аԥш зҭарыԥсо- аца
Мҷышьҭа ахықәаҿы иаарту апарк аҵакырадгьыл иҭагылоу ахыбрақәеи, ирыҩнагылоу амаҭәарқәеи аԥсуареи, ақабзқәеи, аҵасқәеи бзиа избо зегьы азҿлымҳара рзаҵалар алшоит.
Аԥсуа иԥацха аиҿкаашьа
Апарк аҟны ахыци-ахәымпали рыла ахысшьеи, аҽы ақәтәашьеи ддырҵоит
Апарк аҟны аус руеит ажьирҭеи аҳаԥшьаӡратә аҟазарҭеи
Бзыԥтәи аҩхааҿ иҟоу "Аԥсуа иашҭа" уанынҭалалак, иаразнак улаԥш нарықәшәоит жәытәнатә аахыс хҵас-ҳқьабз шьаҭас измоу, иахьа ажәытәра иагарц згәы иҭоу, аха уи еиқәырханы , еиҷаҳаны иӡыргоу аԥсуа жәытә нхаратә мыругақәа.
Араҟа иҟоуп: ауардын, акалаҭ хәыҷқәа, амҵышә хәыҷқәа, ачана, иахьа ахархәара змам аеҳәа, акәапеи, ажәытә уанҭа, абҩатә чуанқәа. Иара убас аԥсуа инхара инҵыра зегь ахьаарԥшу амакьет. Араҟа игылоуп акәаскьа инаркны акәтҵара аҟынӡа анхаҩы имаз ахыбрақәа зегьы.
Арахь иааиуа хыԥхьаӡара рацәала асасцәа ирзеиҭарҳәоит, иарбан маҭәарзаалак иамоу аҵакы атәы, уи рхы ишадырхәоз ҳабацәа, ҳабдуцәа.
"Аныҟәарақәа мҩаԥызгоишьҭеи, сара дсықәымшәацт азҿлымҳара аазмырԥшыз аӡәы. Даара интересс икны иазыӡырҩуеит иазҵаауеит амаҭәарқәа закәу, излыху, шаҟа шықәса рхыҵуа", - ҳәа иҳәоит аԥшәма Мурман Ԥкьын.
"Аԥсуа иашҭа" злаҩычоу аҵиаа иаҵәа иагәыларсоуп аԥсуаа ажәытә рыбзазара-нхаратә мыругақәа.
Ҭаацәарак ныҟәызгаз ауардын. Ауардын - аԥсуа инхара-чашәараҿ даара ицхыраагӡа дуун. Макьанагь иҟоуп зхы иазырхәо анхацәа.
Иахьа уарла-шәарла иуԥыло аеҳәа. Аҵла агәы ҭыцәааны иҟарҵон, ажь анырҭаалак аеҳәа иҭажьны иалагыланы ирхәахәон.
Ажәытә уанҭа. Аԥырӷ кәиц ҭаԥсаны идыршуан, нас амаҭәа алыруанҭон.
Асасцәа даара иџьашьаны иахәаԥшуеит ирбо ираҳауа.
Аԥсуа ажәытә инхара - икәаскьа, иԥацха. Аԥацха - иахьагьы аҭаацәа реизарҭа, рыкрыфарҭа, еснагь алҩаҵә ахьҩеиуа.
Араҟа аԥшәымара аанызкылаз аблаҭых, даҽакалагь арҵушҳам ҳәа изышьҭоу.
"Аԥсуа иашҭаҿ" ицәыргоу ҳабзазара аазырԥшуа амаҭәарқәа ируаку ауардын.
Аӡызлагара - ҳабдуцәа уи ала ирлагоз аџьықәреи иалҵуа ашыла агьама иаҳа ихаауп ҳәа ирыԥхьӡоит.
Акәтҵара - аԥсуа иашҭа еснагь аҩнытә ԥсаатәла иҭәын: акәты, ашәишәи, акәата. Асас данааилак иаразнак акы изыршьуан.
Асасцәа ҳабзазара дырдырра. Аԥшәма Мурман Ԥкьын асасцәа ирзеиҭаиҳәоит аԥсуа инхашьа - инҵышьа.
Аматематикцәа ахьтәы еихсарҭа ишьахәу еинаалароуп, еизышәароуп ҳәа азгәарҭуеит. Шәахәаԥш ахьтәы еихсарҭала адунеи аҟны зегь раасҭа иԥшӡоу аханқәа жәаба рфотосахьақәа.
Зҭоурых ҵаулоу, ауаа рацәа зҭаауа Сҭампылтәи ахан Топкапы.
Ахан Шенбрунн, Вена.
Ноишванштаинтәи ахан, Германиа.
Аимператорцәа рхан, Токио.
АҞӘА, цәыббра 18 - Sputnik, Наала Гәымԥҳа. Бабышьра аҳаир баӷәазаҿ асабша цәыббра 18 рзы иаатыит жәларбжьаратәи апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа.
Аицлабра иалахәыз гхада зықьметра ажәҩан аҟынтәи адгьыл аҟны ииашаны итәар акәын.
Цәыббра 21 рзы Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿ имҩаԥгахоит ачемпионат ахыркәшара.
"Афинал аҟны иқәгылоит зегь иреиӷьхо апарашиутистцәа. Зынӡа х-хәҭакны еихшахоит. Амшқәа бзиахар аԥара азгәаҭоуп Тҟәарчал", - ҳәа азгәеиҭеит аӡбаҩ хада.
Сынтәа ари аицлабра раԥхьаӡа акәны рхы аладырхәуеит Аԥсны еиҿкаау акоманда, уи ӡырнагоит ҩышықәса раԥхьа еиҿкааз аекстремалтә клуб "Skycom”
"Хәҩык рыла ишьақәгылоу Аԥснытәи акоманда еиҿаҳкааит сынтәа раԥхьаӡакәны", - ҳәа азгәеиҭоит аклуб анапхгаҩы Адреи Орлов.
Аԥснытәи акоманда акапитан Светлана Илина илҳәеит, ачемпионат аҟны Аԥсны раԥхьаӡакәны ишалахәхо, убри аҟнытә рҭакԥхықәрагь шыҳараку. Аспортсменцәа рақәзар ирылшо зегь шыҟарҵо алҵшәа бзиақәа аарԥшразы.
Аицлабыҩцәа рыбжьара раԥхьатәи алҵшәа бзиа аалырԥшит "Сибирь" акоманда алахәыла Елена Тарасова.
"Сара 1985 шықәса раахыс апарашиуттә спорт сҽазыҟасҵоит. Аԥсныҟа есышықәса саауеит, аицлабрақәа зегьы срылахәуп. Иахьа амш бзиа иаҳнаҭеит алшара ҳхы бзианы аарԥшра", -ҳәа лҳәоит лара.
Аицлабра актәи амш азы акомандақәа зегьы хәынтә-хәынтә зықьметра иԥароуп.