Аиҿцәажәара мҩаԥылгон Наала Аҩӡыԥҳа.
30 шықәса инареиҳауп Аҟәа ииз, иааӡаз Рафик Минасиан арҿиара инапы алакуижьҭеи. Иара, академик Сахаров ихьӡ зху амҩаҟны игылоу Амодақәа Рыҩны аҟны аус иуеит.
Амода абзиабареи маҷ-маҷ аӡахра аҟазара анапахь аагареи Рафик далагеит ашкол данҭаз.
"Сара еснагь бзиа избон иԥшӡаны аҽеилаҳәара. Аҩны сан илыман аӡахыга машьына "Зингер".
Анапылаӡахыра амашьына ала иара инымаалоз имаҭәақәа еиҭеирҿыцуан, рхаҿра иԥсахуан, ирыциҵон-ирыгирхон.
Рафик класск аҟны аҵара ицызҵоз аӡӷабцәа изныкымкәа рҽеилаҳәашьазы игәаанагара иазҵаахьан.
"Исазҵаауан: абри снаало иснымаало, иарбан шьапымаҭәо абри аҵкы ианаало ҳәа". Уажәгьы, акласс ҳанеиқәшәало, исазҵаалоит".
Амода акыр бзиа ишибозгьы Рафик ашкол даналга амедицинахь ихы ирхоит. Дҳақьымхарц агәазыҳәара иман, аха Свердловсктәи амедицинатә институт аҭалара изыуадаҩхеит.
«Сара исыӡбеит зинтерес сымаз азанааҭ сазхьаԥшырц. Аԥхьаҵәҟьа сгәы сыхьзаргьы, нас Аҟәаҟа схынҳәит. Маҷ-маҷ саланахалеит сзанааҭ».
Мызқәак Рафик аӡахырҭатә ателие №8 аҟны марҵеиҩыс дыҟан, азанааҭ амаӡақәа аҵидыраауан.
"Сара ирласны зегь шьҭыскаауан. Узанааҭ бзиа иубозар, зегь уцааиуеит".
Иҟоуп агәаанагара – аӡахра ԥҳәыс усуп ҳәа. Ҳара ҳфырхаҵа, анцәа иџьшьаны, усеиԥш аӡәгьы еимҳәацызт. Иҟалаз уи ауп, Рафик инапы злакыз аус даара данаалон.
"Џьоукы ари хаҵа усым ҳәа ирыԥхьаӡоит. Аха сара уи сақәшаҳаҭӡам. Сара афатәҟаҵарагьы бзиа избоит. Уигьы хаҵа усны ишьам, аха даара исықәманшәалахоит. Ауаҩы ибзианы иҟаиҵо ауп иара иитәыҵәҟьоу", — ҳәа азиԥхьаӡоит Рафик. Уи ақәымшаҳаҭхарагьы уадаҩуп.
Ателие маҷқәа анадыркы ашьҭахь усура ҳәа дахьнеиз Аҟәатәи Амодақәа Рыҩны усҟантәи аамҭазы Асовет Еидгыла зегь аҟны еицырдыруа иҟан. Амодақәа рырбара араҟа уаҩы иибац-иаҳац акакәны иахәаԥшуан.
Адизаинтә усура ацҵаразы еиҳау аҵара аҭахын. Алшарақәа шимазгьы аԥсҭазаара ахатәы лагалақәа ҟанаҵеит.
"Сара аҵарахьы срышьҭырц рҭахын. Уаанӡа Ленингради Ригеи аҟазара аизырҳаразы ирышьҭуан. Аха сара аҭаацәара салалеит. Саанхеит. Иахьагьы ус ӡахҩык иеиԥш сыҟоуп", — ҳәа еиҭеиҳәоит аҟаза рацәак имырхьаакәа.
Ииасыз ыиасит, хнырҳәышьа амам. Уахьҵәыуеит ҳәагьы акгьы унаҭом.
Рафик изанааҭ еснагь абзиабара иман. Аҽакгьы инапы алеимкыцызт. Усоуп ишыҟоу аԥсҭазараҟны – бзиа иубаҵәҟьо уазаанхоит.
Иахьатәи ҳаамҭазы, угәы иаҭаху ашәҵатәы ааухәарц анулшо аӡахҩы изанааҭ аҭахым ҳәа изыԥхьаӡогьы ыҟоуп. Аба алыԥшаауа, амодель уазхәыцуа – аамҭа арӡра зегьы ирҭахым.
"Иҟан усеиԥш аамҭагьы, ауаа ҳара ҳахь рымҩахыҵра анмаҷыз. Иӡаху, ихиоу аахәара еиҳа ирзыманшәалан, аха уажәы еиҳа ргәаҳәо иалагеит хазы, дара рзы мацара иӡаху ацәамаҭәа аныҟәгара. Ихиоу анаархәогьы иааргалоит агырхаразы, аркьаҿразы, арҭбааразы".
Аӡахҩы иажәақәа шьақәырӷәӷәо ҳаицәажәонаҵы аҟазарҭахь иааиит иаӡәымкәа-иҩыџьамкәа аҭааҩцәа.
Есма Ҭодуа, Sputnik
Аҿкы чымазара СОVID-19 Аԥсны ицәырҵижьҭеи акәшамыкәша уҳәансҳәанқәагьы аира иалагеит иаразнакы, аиҳаракгьы асоциалтә ҳақәа рҿы. Убас ала ари ачымазара иазкны аинформациа ицәырҵуа рҟны иҵоурам маҷымкәа иуԥылоит, афеикқәа ҳәа ззырҳәо. "Мыцҳәа икәара" иҭахысуа раԥхьатәи афеикқәа иреиуан СОVID-19 ҳәа ачымазара ыҟаӡам, ауаа ирхылаԥшларц азы ачипқәа рзыҟарҵарцоуп ҳәа. Иара убас уи иавагылан аӡбахә уаҳауан аимадара 5G ахь ииаргоит ҳәа. Аха ишаҳбо ала, СОVID-19 цәырҵижьҭеи шықәсык ҵырц егьагым, ачипқәагь уаҩы изыҟарҵом, 5G ахабар ыҟам.
Аҵыхәтәантәи аамҭазы, ашкол аҭалара ааигәахацыԥхьаӡа, актуалра аман даҽа уҳәансҳәанк: "сентиабр 20 рзы ашколқәа адыркуеит" ҳәа иныҵыҩ-ааҵыҩуа аӡбахә уаҳауан. Макьанагьы аҭаацәаратә чатқәа рҿы иалацәажәоит ари азҵаара, аиҳаракгьы изыцәшәо ахәыҷқәа адистанциатә ҵарахьы зынӡа ҳәа ииаргар ҳәоуп.
Уажәы, ачымазара зыхьуа еиҳахацыԥхьаӡа (аштаб ишаанацҳауа ала, урҭ рхыԥхьаӡара есыҽны иацымлозар, иагхом) уи шәарҭаҵәҟьоуп ҳәа агәрагаҩцәа рхыԥхьаӡара еиҵахоит, "ковид ҳәа егьыҟам, ари гриппуп" рҳәоит. Ԥыҭҩык иазгәарҭоит иҳаҩсыз ҭагалан-аӡынразы ирхыргеит ари ачымазара ҳәа, аха усҟан уи СОVID-19 ахьӡуп ҳәа рыздырамызт.
Анаҩс ажәлар рыбжьара ицәырҵуеит иара убас уҳәансҳәанқәа ари аҿкы чымазара злархәышәтәуа – ажьаӷь уаткеи, аџыши, алимони.
Абас еиԥш "мыцҳәа икәара" ҳаицҭахысуа еизаҳгаз ацәажәарақәа зегьы реихшьаала ҟауҵозар, СОVID-19 ҳәа акгьы ыҟамзаап, иҟазаргьы ахәышәтәра мариоуп ҳәа игәы иаанагоит ауаҩы.
Зынӡаск даҽа категориак ахь иаҵанакуеит асабрадауаа. Асабрада аиҳарак иныҟәызго амедицина аусзуҩцәа роуп. Иаарту аинформациа акәзар, ачымазара зыхьызи урҭ шырхәышәтәызи ирызку џьаргьы иубаӡом, есыҽны зыӡбахә рҳәо ичмазаҩхаз рхыԥхьаӡарақәа рыда, иара уигьы, уажә иҟоу ацәажәарақәа рыла, ԥшьымш-хәымш иагханы ауп ишыҟарҵо.
Иаахҵәаны иуҳәозар, аинформациа иаша зҳәаша "аҿаԥа зҿоу" ирҩызахеит. Ажәлар рҟынтәи ас еиԥш асабрада ныҟәызго хыцҩыцқәак анырбогьы, даҽа дунеик аҟынтәи иааз реиԥш ирҿаԥшуеит, урҭгьы "аҿаԥа рҿалар" ҳәа иацәшәаны, дук инамгакәа инархырхуеит.
Ауаа ашәара рызцәырнагоит, иара убас, иаарласны иаауеит авакцина ҳәа анырҳәогьы, избанзар иҟоу ацәажәарақәа рыла "уи ауп ачипгьы, 5G-гьы, аҿаԥа ҳҿазҵогьы, ҳаҩны ҳзыртәогьы". Аха зҿы ӡыла изырҭәыз иеиԥш, дырҩегь уи аӡбахә зҳәараны иҟоу ирҳәаӡом, мамзаргьы имаҷны ирҳәоит, ауаа рҟынӡа ишымнеиуа ала.
Егьа ус шакәугьы, "ҳаиҳа зымчу" рыԥҟара инақәыршәаны, аныҳәақәа зегьы анаҳхаҳгалак ашьҭахь, иаанхаз ачарақәа ҳанрыхьӡалак ашьҭахь, октиабр 5 инаркны "аҿаԥа ҳҿарҵоит". Иара абри аҵыхәтәантәи ажәабжь ицәырнагеит даҽа уҳәансҳәанк: аҳәаа абри арыцхә азы иадыркуама ҳәа.
Иаартны аҭак аныҟамлалак, мамзаргьы ихьшәаны аҭак анурҭо, абас ажәлар рҳәамҭақәа ииуеит, акы ацҵо, акы агырхо, ма иҟам-ианым ааго.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ауаҩага ихьымӡӷ дууп, мамзаргьы "агәыргьынчмазареи" аԥсуа ҵасқәеи
"Даара иманшәалахеит, аха, ишыжәдыруа еиԥш, уи зныкала иҟалаз усым. Акыр шықәса ҳашьҭан, ҳазҿлымҳан амҩа акаҭран ақәҵара Аҟәантәи ҳазҵаныҳәо амонастыр аҟынӡа… Атуристцәа рзы акыр иманшәалахеит, аха убасгьы ҳара ҳтәылауаа бзиа ирбоит Каманҟа аара. Сара игәасҭеит, иаҳа лассы-ласс иаауа иалагеит. Ара уԥсы ахьушьаша аҭыԥқәа ыҟоуп. Ахәыҷқәа ааргоит, аҳауа цқьа рфоит, ауахәамаҟны анцәа иҳәоит. Абри традициа бзианы иҟалеит, сеигәырӷьоит Каман бзиа иахьырбо Аԥсны иқәынхо. Рыхгьы бзианы имҩаԥыргоит, зны-зынла агәамсам аанрыжьлоит, аха уажәы иаҳа идрыцқьо иалагеит, апакетқәа ирҭаҵаны Аҟәаҟа машьынала иргоит агәамҭаԥсарҭақәа рахь. Акультуратә хымҩаԥгашьа аганахьала иаҳа еиӷьхо иалагеит", - ҳәа азгәеиҭеит Киут.
Иара иазгәеиҭеит ақыҭаҟны аԥсадгьыл ахьчаҩцәа ршьа ахьықәыршоу аҭыԥқәа шырацәоу, игәазыҳәараны ишимоу урҭ рыхьӡала абаҳча аҟаҵара.
"Сара убас исҭахуп, Каман ацҳа аду инаркны ахәыҷы аҟынӡа абаҳча ҟарҵарц. Аԥсуаа иқәынхо зегьы еизаны, досу рыцԥхьаӡа ашәырҵлақәа еиҭарҳарц, абри милаҭтә паркны иҟаларц сҭахуп. Ауаа зегьы арахь ргәы ацԥыҳәаны иаауа, абри доуҳа ҭыԥны, аибашьраҟны иҭахаз ирызку абаҳча ду ҟасҵарц сгәы иҭан, сақәгәыӷуеит иҟалап ҳәа", - иҳәеит Киут.
Иара убасгьы дазааҭгылеит Гәыма иҟоу ауахәама иахьатәи аҭагылазаашьа, аусушьа атәы.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: