Ахамелеонқәа
Ахамелеонқәа мамзаргьы ахамелеонатәқәа - ахьынчкәакәырқәа рҭаацәара аҵлақәа рҿы анхара зылшо.
Аетимологиа[ариашамҭа | править код]
Ажәа "ахамелеон" аҧсуа бызжәахьы аурыс жәала "хамелеон" ажәытәбырзен ажәа χαμαιλέων (khamailéōn) аҟнытә иааит.
Азеиҧш ҟазшьарбага[ариашамҭа | править код]
Ахамелеон ашьапи, аҵыхәи ххоуп. Ацәеижь аура 30 см иҟоуп. Аҳәсеи, ахаҵеи ахамелеонқәа рыҧшра зынӡа еиҧшым. Аб еиҳа ашьапы ххуақәа амоуп. Ахамелеон абла дуқәа амоуп. Ахамелеон аблақәа 180 градус иҵәиуеит. Уи иалшоит ҭыҧк аҟны игылазар, имҵысыкуа, аганқәа зегьы рахь инаҧшы-ааҧшыр. Уи афатә аҧшаара аҟны иацхраауеит. Хамелеон даараӡа абз ду амоуп. Уи абз иара аура аҵкьыс ҩынтә иаууп. Ахамелеон иалшоит абыз ала инаскьагоу афатә аагара. Ахамелеон абжьы аҳаӡом. Уи иабоит акумзар, иаҳаӡом. Ахамелеонқәа даараӡа ашьшьаҳа иныҟәоит. Урҭ ирласны аиҭаҵра рылшом. Ахамелеон аӡы иӡааҟәрылаӡом, аха уи аӡсышьа аздыруам. Ахамелеон аӡы аҟны еиқәхар ҟалоит, ацәгәырҧа уи аҟәара ахь идәықәнаҵар. Ахамелеон шықәсык ҩынтә ацәа аҧсахуеит. – Аҧҳәыс хамелеон фба инаркны ҩынҩажәа аҟнынӡа акутаҕь шьҭанаҵоит аҭара аҟны. Аҭра аҟаҵара уи ахаҵа хамелеон ацхраауеит.
Аҧштәы ҧсахра[ариашамҭа | править код]
Идыруп ахамелеон Иралсны аҧштәы заҧсахуа атәы. Аҧштәы заҧсахуеит ахамелеон? Ма ианбаҧсахуа аҧштәы? Ахамелеон ианшәо, даараӡа ирласны аҧштәы аҧсахуеит. Уи ашәарҭа ианҭагылоугьы аҧштәы аҧсахуеит, ус ала иаҭахуп аҕа аҟнытә аҽыҵәахра. Ахамелеонқәа рыҧштәы рыҧсахуеит амла ианакуа ма аӡы ржәыр анырҭаху. Ахамелеон иангәаауа, уи аҧштәы аҧсахуеит! Шаҟа игәаауа аҟра убрысҟак ацәа аҧштәы еиҳа ишкәакәахоит.
Анызарҭа[ариашамҭа | править код]
Ахамелеонқәа реиҳарак адгьылбжьаха Мадагаскари, Африкеи, агәыла адгьылбжьахақәа рҿыи инхоит. Ахамелеон ахкы рацәа ыҟоуп: урҭ шьоукы, Испаниа, Сириа, Арабтәылагьы инхоит Хамелеон аҧсҭазаара аҵас Ахамелеонқәа еиҳараӡак аҵла аҟны инхоит. Урҭ адгьыл ахь зынӡа илыбааӡом уҳәар ҟалоит. Иҟоуп хкык, уи адгьыл аҟны ауп иахьынхо. Арҭ ахамелеонқәа лассы абҕьқәа рҟны ицәоит, ма аҭыҩраҿы. Ахамелеонқәа шьоукы ашышкламс аҭра аҟны ацәара бзиа ирбоит.