АҞӘА, цәыббра 7 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аректор, афизика-математикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор Алеко Гәарамиа ииубилеи идиныҳәалеит.
"Исоуз аҭагылазаашьа схы иархәаны ишәыдсныҳәалар сҭахуп шәиубилеи. Шәара ҳаамҭазтәи аԥсуа ҳәынҭқарра, аԥсуа ҭҵаарадырра ашьақәгылараҿы злагала ду ҟазҵаз уаҩуп, Иԥсабаратәу аҭҵаарадыррақәа рҿы шәара шәаҟара зылшаз дҳамамзар ҟалап. Сара шәбиографиа зҿлымҳарала саԥхьеит, шәара шәызнысыз амҩа ҿырԥшыгоуп, ишәҿаҳҵааша рацәоуп", - ҳәа инаҵшьны иҳәеит Аслан Бжьаниа.
Аслан Бжьаниа 120 инареиҳаны аҭҵаарадырратә усумҭақәа равтор Алеко Гәарамиа илшамҭақәа рыхә ҳаракны ишьеит.
"Ауаажәларра ирдыруеит шәара шәнапы ишыҵыҵхьоу 120 инареиҳаны аҭҵаарадырратә усумҭақәа, шәара европатәи иреиҳау аҵараиурҭақәа рҟны алекциақәа шәрыԥхьахьеит, шәара шәыхьӡ анылеит жәларбжьаратәи скораттә центр аҟны ашәышықәсаҟны иалыркаауа аҵарауаа дуқәа рышәҟәынҵа, шәара Жәлар Реизара шәадепутатын. Шәара шәуаажәларртәи шәҳәынҭқарратәи усура шәыспорттә усурагьы рываҟәылоит. Шәара еицырдыруа спортсменуп, абокс азы жәларбжьаратәи акатегориа аӡбаҩ шәоуп, шәара Москва имҩаԥысуаз Аолимпиадаҟны аицлабрақәа рыӡбаҩс шәыҟан. Ажәакала, зегь рыла Ҳазшаз шәиныҳәеит", – иҳәеит Бжьаниа.
Ахада иара убас иажәа иацҵо иҳәеит атәыла аиҳабыра ауниверситет есымша ишацхраало, здырра ҳараку аспециалистцәа аунашьҭларц азы ишадгылало.
Ахада инапы аҵаиҩит аҭҵаарадырратәи арҵаҩратәи усураҟны, здырра ҳараку аспециалистцәа разыҟаҵараҟны илшамҭақәа рзы Алеко Гәарамиа "Аԥсны Аҳәынҭқарра иреиҳаӡоу ашкол зҽаԥсазтәыз аусзуҩ" ҳәа ахьӡ ихҵаразы аусԥҟа.
Иара убас Бжьаниа аиубилиар ҳамҭас ахҭырԥа ииҭеит.
Алеко Гәарамиа ахада ҭабуп ҳәа иаҳәо, иазгәеиҭеит абокс шакәу иара деибаркны дызмоу.
"Сара уаанӡа сбоксиорын, есымша аҿар срыцуп. Убарҭ исырҭо амч ауп сеибаркны сызку", – иҳәеит Гәарамиа.
Алеко Гәарамиа - Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аректор, афизика-математикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор, Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Жәларбжьаратәи Адыгатәи Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Урыстәылатәи Иԥсабаратәу аҭҵаарадыррақәа ракадемик.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, мшаԥы 16 – Sputnik, Бадри Есиава. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа амедусзуҩцәа ашықәс иаалагазар руалафахәы рызшәоуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Гәдоуҭа араион афинанстә ҟәша аиҳабы Роман Гамсаниа.
Иара иҳәеит арахь иаҵанакуа ауалафахәқәа роуп, аковидтә центр аҿы аус зуа рзы ашәарацҵақәа ракәымкәа ҳәа. Урҭ ашәарацҵақәа Ареспубликатә биуџьет аҟынтәи ауп ишынарышьҭуа.
"Араион иарбанзаалак уал амам. Ажьырныҳәа, жәабран, хәажәкыра рзы аԥарақәа зегь шәоуп. Асоциалтә ҳаҿы излацәажәо аковидтә центр аусзуҩцәа рԥарацҵа акәзар ҟалап", - ҳәа иҳәоит Гамсаниа.
Аҵара аусхк аҿы акәзар, арҵаҩцәа руалафахәы роураҿы иҟан аиҵахара, аха урҭ аԥарақәа уажәы араион абиуџьет иахыԥхьаӡалоуп, ашәахьа инаркны ашәарақәа ирылагоит.
"Проблеманы иҟоу уи ауп - ҳара дотациатә раионуп. Ҳхатә ԥарақәа ҳазхом. Мызкахьала абиуџьетникцәа руалафахәы азы 27 миллион мааҭ ҳҭахуп. Убри азы аулафахәқәа реиҳарак ареспублика иашәоит. Ианаамҭоу иаарышьҭуам ҳәа сызҳәом, избанзар графикла амза 10 - 15 рзоуп ашәарақәа анымҩаԥырго. Ҩымш-хымш анахылало ҟалоит, аха уи учҳартә иҟоуп. Мызк ахыланы ауалафахәы ҳшәоны исгәалашәом", - ҳәа иҳәоит Гамсаниа.
Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Ангелина Оҭырԥҳа ишьақәлырӷәӷәеит ауалафахәы ашәаразы еиҵахара шыҟам, аиҵахара аҭыԥ шамоу аковид госпиталь аусзуҩцәа ршәарацҵаҿы.
"Иахьынӡаздыруа ала атәыла зегьы аҿы ашәарацҵа еиҵаханы иҟан. Ҳара ҳҿы мацара акәым. Уажәы асиақәа еиҿдырԥшуеит", - ҳәа лҳәоит Оҭырԥҳа, иагьазгәалҭоит ашәарацҵақәа зхьыԥшу амаҵзуреи аҷаԥшьара ахыԥхьаӡареи шракәу.
Аԥсны афинансқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Саид Гәбаз иҳәеит амедусзуҩцәа рзы ашәарацҵақәа Агәабзиарахьчара аминистрра ишышьақәнаргыло. Иароуп Афинансқәа рминистррахь аԥаразоужьразы азыҳәа ҟазҵо.
"Ажьырныҳәеи жәабрани рзы аԥарақәа шәоуп. Хәажәкыразы аминистрраҟынтә аинформациа ҳмоуцт", - ҳәа иҳәеит иара.
Sputnik аредакциа Агәабзиарахьчара аминистррахь аҭагылазаашьа аилкааразы иҵааит, аха макьаназы хҳәаа амоуцт.
Гал араион ахадара аҵара аҟәша аиҳабы Екатерина Габелиаԥҳа асоциалтә ҳақәа рҿтәи аинформациа мцуп ҳәа ахылҳәааит.
"Арҵаҩцәа ауалафахәы роухьеит. Еиҵахарак ыҟазаргьы, ҩбаҟа мчыбжь роуп, аԥсуа уалафахәи аурыс уалафахәи хаз-хазы иахьроуа аҟынтә. Ҳаҳасабеилыргаҩцәа ари аус адырулон. Убри ауп изыхҟьаз. Ииасыз амчыбжь азы ауалафахәы неит, аха еихша-еихшаны", - ҳәа лҳәеит лара.
АҞӘА, мшаԥы 16 - Sputnik. Еиду аштатқәа Урыстәыла аганахь асанкциа ҿыцқәа аланагалеит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Аҩны шкәакәа адыррақәа ҵаҵӷәыс иганы.
"Иахьа (мшаԥы 15 рзы - аред.) Џьо Баиден Иусбарҭа Урыстәыла аганахьала ауснагӡатәқәа аднакылеит аҵыхәтәантәи аиҳабыреи аԥшыхәратә маҵзурақәеи ЕАА асуверинитети аинтересқәеи ахьҵыршәаауазы", - ҳәа аҳәоит Аҩны шкәакәа аҳәамҭаҿы.
Рашәара 14 раахыс ЕАА афинанстә усҳәарҭақәа азин рыҭам Урыстәыла Абанк хадеи Афинансқәа рминистрреи хәызмоу ақьаадқәа рымрыхәҳаларц.
Вашингтон иара убасгьы аԥкрақәа аланагалеит атехнологиатә еилахәырақәа фба рганахьала урҭ "урыстәылатәи амаҵзура ҷыдақәа ркиберпрограммақәа ирыцхраауеит" ҳәа ишьаны. Арахь иаҵанакит арратә технополис "Эра".
Адокумент аҿы иҳәоуп Урыстәыла Адәныҟаԥшыхәратә маҵзура "инарҭбаау акибершпионаж" SolarWind ацхыраарала имҩаԥнагоит ҳәа.
Асанкциатә сиа хадырҭәааит Урыстәыла 32 еилахәыреи хатәхаҿи рыла "алхрақәа рхы рыладырхәит" ҳәа рызҳәаны.
"ЕАА азыхиоуп аҩыза-ҳәынҭқаррақәа, апартниорцәа ршәарҭадара аиқәыршәара, иҟаҳҵогьы аҽазнык ишьақәнарӷәӷәоит ари апринцип ҳшацәхьамҵуа", - ҳәа аҳәоит аҳәамҭа арелиз аҿы.
Уи адагьы Американтәи иқәырцоит Вашингтон адипломатиатә миссиа аусзуҩцәа жәаҩык. Мшаԥы 15 ашьыжь, жәларбжьаратәи аусқәа рзы Афедерациа ахеилак ахантәаҩ актәи ихаҭыԥуаҩ Владимир Џьабаров аҳәамҭа ҟаиҵеит ари Москва аҭак шанаҭо.
Ахаша Урыстәыла ААР аҟынтә РИА Новости адырра аиуит ЕАА ацҳаражәҳәаҩ Џьон Салливан Урыстәыла ахада ицхырааҩ Иури Ушаков иахь дышнаԥхьаз, Баиден Урыстәылеи ҳареи ҳаизыҟазаашьақәа еиӷьтәтәуп ҳәа ииҳәаз ашьҭахь асанкциа ҿыцқәа аларгалар Москва уи аҭак шанаҭо.
Уаанӡа Баидени Владимир Путини ҭелла реицәажәараан иҳәеит ахԥатәи атәылаҿы еиԥылар шиҭаху. Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков асанкциақәа алагалахаанӡа иҳәахьан урҭ ахадацәа реиԥылара иацхраауа ишыҟам.