"Паноптикум" - абас ахьӡын аҧсуа сахьаҭыхҩы қәыҧш Милана Гәарамиаҧҳа раҧхьатәи хаҭалатәи лцәыргақәҵа. Аҧсны асахьаҭыхыҩцәа рыбжьара зыхьӡ рзымдыруаз аҭыҧҳа, даҽакы иаламҩашьоз лцәыргақәҵа зҿлымҳара арҭеит аҿыханҵа абзиабаҩцәа.
Шәагаала имаҷмыз асахьақәа 48, ахәшатә шәыгақәа, еиқәароу аҧшшәқәа: аиқәаҵәа, еиқәароу ашьацҧшшәыла, ажьҧшшәыла - ацәыргақәҵа зҿлымҳара арҭеит ацәыргақәҵатә зал аҭаара згәы иҭамыз амҩасыҩцәагьы, аха анаҩс асахьақәа ирыхәаҧшырц иҩналон. 22 шықәса зхыҵуа Милана Гәарамиаҧҳа, дхәыҷы аахыс асахьа ҭылхуеит, аха ҧшьышықәса раҧхьа ауп ианеилылкаа уи лыҧсҭазаараҟны ихадоу усны иҟаларц шылҭаху. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа ирылагӡаны лара иҭылхит хынҩажәа рҟынӡа сахьа. "Сара агәахәара ду снаҭоит ари апроцесс, уи сарааҧсаӡом, саргьы сазхәыцит, ус анакәха изацсымҵарызеи арҿиара ҳәа", - лҳәоит Милана, асахьаҭыхратә ҵара дшалымгацгьы, аха ааигәа дҭалеит москватәи аҳәынҭқарратә университет аҟазара атеориа аҵаразы. Занааҭла Милана Гәарамиаҧҳа диуриступ, аха лара линтересқәа, ацәыргақәҵаҿы излаҳбаз ала, аиуриспруденциа зынӡа иадҳәалаӡам.
Милана лассы-лассы илырҭо азҵаара хадақәа ируакуп, - лсахьақәа абас рылахь зеиқәу. Асахьаҭыхҩы уи дақәшаҳаҭым, лара мап ацәылкуеит лсахьақәа ишырныҧшуа амч еиқәаҵәақәа рахь иухо акы, рылахь шеиқәу, лара зынӡаскгьы илыҧхьаӡом, адунеи еиқәараны илбоит ҳәа. "Сара арҭ аҧшшәқәа сызгьамоуп, мап ацәыскуам, аамҭақәак рышьҭахь уи аҽшаҧсахуа",- ләоит асахьаҭыхҩы.
Ацәыргақәҵа акуратор Адица Цыкәтаниа лажәақәа рыла, Милана Гәарамиаҧҳа лцәыргақәҵа, хаҭала лара лзы, еиҿкааҩык лаҳасабала даднаҧхьалон, уи агәыҳалалратә ҟазшьа ахьамаз азгьы. Асахьаҭыхҩы, зусумҭақәа рыҭира мап ацәызкуа, дақәшаҳаҭхеит урҭ руак аукцион аҟны ақәыргылара, уи иаҭныҵыз ахыҧхьаӡалан агәыҳалалратә еиҿкаарақәа руак.
- Аукцион амҩаҧгара ахшыҩҵак зтәу Милана лоуп, егьырҭ ацәыргақәҵақәа рҿгьы иҟан ари аҩыза, аха ацәыргақәҵатә зал хадаҿы ахаангьы иҟамлацызт,- лҳәоит акуратор. Сара даара сеигәырӷьоит ари аҩыза аҧшьгамҭа, ҳәарада, ицәгьамызт, аиҧш зеиҧшу аукционқәа традициа бзиахар.
Абасала Милана Гәарамиаҧҳа лусумҭа ҭиин 150 нызқь мааҭ ҳәа, арҭ аҧарақәа ахыҧхьаӡалан акультура-гәыҳалалратә фонд "Ашана" ахыҧхьаӡаларҭахь.
Ацәыргақәҵа дазыхынҳәуа, Адица Цыкәтаниа иазгәалҭеит, Милана Гәарамиаҧҳа лхаҭа ишылзалымкаауа лҟазара жанрк, хырхарҭак аҳәаақәа ирҭагӡаны. Ацәыргақәҵа акуратор лгәаанагарала, ари "...сиурреализми, авангарди, декаданси рыбжьара иҟоу акоуп".
Машәыршақә иҟамлеит ацәыргақәҵа ахьӡгьы. "Паноптикум" абырзен бызшәа аҟынтәи иаанаго "зегьы убоит" ауп, паноптикум ҳәа иашьҭан уаҩ иимбац, зыҧшра цәгьоу амаҭәарқәа рмузеи. Убас, ажәаатәи ашәышықәсазы паноптикум афилософиатә еилкаара абас еиҭаган - абахҭа, ахьчаҩ ихала иҭаку зегьы дахьырхылаҧшуа, дара иара иахьихылаҧшуа. Адица Цыкәтаниа лажәақәа рыла хаҭала абри аҩыза аконцепциа алылхит ацәыргақәҵазы асахьақәа равтор.
Ҳара асахьақәа цқьа ҳрыхәаҧшыр, иаҳбар алшоит зехьынџьара алаҧши аблақәеи, апортретқәа араҟа ирацәоуп, убри аҟнытә ахәаҧшцәа мацара ракәӡам асахьақәа рыхәаҧшра иааиуа, дара асахьақәагьы ауаа ирыхәаҧшуеит,- еиҭалҳәоит лара.
Ацәыргақәҵаҿы асахьақәа зегьы иаарылукаауан аусумҭа "Аида" - ари автор ихыркәшам ҳәа лыҧхьаӡоит, аха лырҿиараҿы ихадақәоу ируакуп, убри аҟнытә Милана ицәыргатәуп ҳәа азылыҧхьаӡеит.
Сара исҭахӡам изыҩуа атәы аиҭаҳәара, асахьақәа рҟны иаарҧшу атәы аҳәара, - лҳәоит Милана Гәарамиаҧҳа, - уи хымҧадатәым, сара бзиа избаӡом ацәажәара, сара сыхшыҩҵакқәа аасырҧшуеит асахьаркыратә хаҿсахьақәа рыла.
Милана лусумҭақәа рыбжьара ирацәоуп апортретқәа. "Абжьааҧны сара ауаа сшоит аҧшӡақәеи сара стәқәеи, даара иҧшӡоуп ҳәа исыҧхьаӡо. Урҭ сҩызцәа роуп, сара лассы-лассы урҭ рсахьа ҭысхуеит", - еиҭалҳәоит аҟаза, лусумҭақәа дрылагыланы. Аҳәса рсахьақәа ҧыҭк, цқьа урыхәаҧшыр, еилукаауеит, ацәыргақәҵа аҭааҩцәа ирыхәаҧшуа аблақәа зегьы рыбжьара ишыҟоу Милана Гәарамиаҧҳа лыблақәагьы.