Аҧсуа
Литературно-мемориальный музей Д.И.Гулиа
Главная
Новости
Медиа
Фото
Видео
Творчество
Руководство
О музее
Контакты
01.04.2016
Д.Гәлиа иҩны- амузеи аҿы имҩаҧган Жәларбжьаратәи атеатр амш азгәаҭара.
Д.Гәлиа иҩны-амузеи аҿы имҩаҧысыз ахәылҧаз иалахәын Аҧсны акультуреи аҭоурых культуратә ҭынха ахьчареи рминистр Ельвира Арсалиа, уи лхаҭыҧуаҩ, аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчара аҟәша аиҳабы Баҭал Кобахьиа, Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиорцәа. Д.Гәлиа иҩны-амузеи аусзуҩцәа иаздырхиеит Аҧсуа театр аҭоурых аҿы зышьҭа ҕәҕәа нзыжьыз актиорцәеи арежиссиорцәеи рфотоҭыхымҭақәа рыла еиҿкааз ацәыргақәҵа.
Амузеи адиректор, атеатрҭҵааҩы, аҟазараҭҵаара акандидат Светлана Корсаиа-ҧҳа агәырҕьаратә хәылҧазы аартуа, иааркьаҿны далацәажәеит Аҧсуа милаҭтә театр ашьақәгылареи аҿиареи рҿы Дырмит Гәлиа ироль.
Еизаз актиорцәеи, арежиссиорцәеи, иргәаладыршәеит аус зцыруаз, аамҭак ирыцаныз актиорцәа дуқәа, еиҭарҳәеит акымкәа-ҩбамкәа рырҿиаратә ҧсҭазаара аҟнытә алахҿыхреи аччеи зцу атеатртә хҭысқәа.
Дырмит Гәлиа аҧсуа милаҭтә профессионалтә культура еиуеиҧшым амахәҭақәа зегьы рхыҵхырҭаҿы дгылан. Иахьа Д.Гәлиа иӡбахә анаҳҳәо, иаҳгәалаҳаршәоит уи еиқәиршәаз аҧсуа нбан, авторс дызмаз Аҧсны аҭоурых, раҧхьатәи асахьаркыратә шәҟәы, раҧхьатәи ажәабжь уҳәа абызшәеи, алитературеи, аҭҵаарадырреи рышьаҭаркра аҿы илагала ду. Аха Дырмит Гәлиа иара убасҵәҟьа илагала ҕәҕәоуп аҧсуа милаҭтә театр раҧхьаӡа ашьақәгылараҿы.
1918 шықәсазы Аҟәатәи арҵаҩратә семинариаҿы атеатр уамашәа бзиа избоз, абаҩхатәра ҷыда злаз астудент Антон Шьакаиа ихацыркрала еиҿкаан алитеартуратә-драматә кружок. “Ари акружок аиҿкаара зыбзоураз доуҳатә абыс иамаз Д.Гәлиа иакәын, - ҳәа иҩуеит Михаил Лакрба “Аҧсуа театр аҭоурых аҟнытә аочеркқәа” зыхьӡу ишәҟәы аҿы. Д.Гәлиа иакәын астудентцәа ирзеиҭазгоз уаҟа иқәдыргылоз аводевильқәа – ақырҭшәа аҟнытә, аурысшәа аҟнытә. Абасала еиқәдыршәаз арепертуар рыманы, Антон Шьакаиа напхгара зиҭоз асеминаристцәа 1919 шықәса аҧхын ақыҭақәа рышҟа ицаны иддырбон – иҟан Ҧақәашь, Тҟәарчал, Ҷлоу, Акәасқьа, Баслахә, Гәыҧ, Мықә. Усҟан аҳәса ррольқәа ахацәа инарыгӡон. Антон Шьакаиа – Аҟәатәи арҵаҩратә семинариа даушьҭымҭан, Тҟәарчалтәын, атеатр иҧсы еиҧш бзиа ибон. Д.Гәлиа уи ибаҩхатәра даара ахә ҳаракны ишьон. Даараӡагьы игәырҩон уи игәҭакы дахьымӡакәа ичымазара иахҟьаны, иҧсҭазаара дышқәыҧшӡаз дахьалҵыз.
Аҧсны асовет мчра анышьақәгыла ашьҭахь, рашәара 15, 1921 шықәсазы Д.Гәлиа аполитҵаралашара Хада аҟнытә аҧсуа труппа аҧҵаразы хаҭала адҵа иҭан. Уи аамҭа кьаҿк иалагӡаны арепертуар еиқәыршәаны, атеатртә коллектив ҿыц иманы Аҧсны араионқәа рышҟа дцар акәын. Д.Гәлиа усҟан еиҭеигеит “Нагӡара ақәзааит ахақәиҭра” зыхьӡыз Д.Захаров ипиеса, иара убас актк змаз “Сара сыҧсит” зыхьӡыз аводевиль, иалиҧшааит актиорцәа, ҧыхьатәи иҵаҩцәа рыҟнытә илшеит ҩыџьа аҭыҧҳацәагьы ари аколлектив ашҟа рнагара. Урҭ – Вера Аланиеи Валиа Ачбеи ракәын. Зынӡа актиорцәа ааҩык ракәын иҟаз. Даҽа ҩ-пиесак аурысшәахьтә еиҭаргеит Мушьни Хашбеи Владимир Маани. Анаҩс ари раҧхьатәи апрофессионалтә театртә труппа Очамчыреи Гәдоуҭеи ақыҭақәа ирылаланы рҟазара анхацәа иддырбон. Дырмит Гәлиа ихаҭа ишазгәеиҭоз ала, урҭ “уаҩы ихаҿы изаамго ақәҿиара ду рыман”.
Раҧхьатәи еиҭаҵуа аҧсуа театр алахәцәа – Дырмит Гәлиа – асахьаркыратә напхгаҩы, Антон Шьакаиа – арежиссиор, Вера Аланиа, Валиа Ачба, Даҳар Ҳагба, Кәасҭа Шьаҟрыл, Михаил Маан, Ӡаӡ Дарсалиа, Терент Ченгелиа, Андреи Аршба, Николаи Марганиа (уи ахор еиҳабыс дыҟан). Ари апроцесс далахәын Д.Гәлиа иҧшәма ҧҳәыс Елена Андреи-иҧҳагьы. Уи лнапала атеатр азы илӡахит аҧарда. Аҳәынҭқарра ҿыц урҭ ирзоунажьит реилаҳәага амаҭәа, ирырҭон еиҕьыз апаиок, изланыҟәоз атранспорт. Сезон заҵәык иалагӡаны Гәлиа итеатр иахәаҧшит жәанызықьҩыла аҧсуаа араионқәа зегьы рыҟнытә.
Еиҭаҵуа атеатр арепертуар; Д.Захаров “Нагӡара ақәзааит ахақәиҭра!”, “Ҩыџьа амлашьцәа”, “Зна иҧсит, нас еибагеит”, 1926 ш. рзы “Атәым жәҩан аҵаҟа”.
Возврат к списку