21.07.2018
Ҧхынгәымза 21 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымбеи Адыгеиа Ареспублика Ахада Мураҭ Кумпилови реиҿцәажәара мҩаҧысит аҩ-ҳәынҭқаррак реиҳабырақәа злахәыз аиҧылараҟны.
Рауль Ҳаџьымба: Бзиала шәаабеит, ҳәа шәасҳәоит аҧсуа дгьыл аҟны. Ҳашьцәа рбара ҳара ҳзы гәахәароуп. Шәаргьы ҳаргьы аимадара ҳабжьоуижьҭеи иахьакәӡам, уи ижәытәӡатәиу аҭоурых амоуп. Адыгеиа Аҧсны азы аамҭа хьанҭақәа раан зегь раҧхьа иҳадгылақәаз атәылақәа иреиуоуп. Ара ҳашьцәа адыгақәеи ҳареи ҳаидгыланы ҳадгьыл ахақәиҭтәразы ҳаибашьуан. Уи ҳажәлар ахааназы ирхашҭраны иҟаӡам. Ари ҳара даара ҳаҭыр ақәаҳҵоит. Аха аибашьра нҵәеит, ҳажәлар ирҭаху, изыргәаҟуа ҳазхәыцлароуп иахьа. Аҧсни Адыгеиеи реизыҟазаашьақәа иахьатәи Аҧсны аҳәынҭқарра ашьақәгылара анымҩаҧысуазгьы аҿиара иаҿын. Усҟан Адыгеиа напхгара аиҭон Аҧсны Аҳәынҭқарра Актәи Ахадагьы изааигәаз акыр иаҳзаҧсоу Аслан Џьаримов. Усҟан иҟаҵаз маҷӡам ҳаидгыланы ари атәыла аиқәырхаразы. Иазгәаҭатәуп егьырҭ анапхгаҩцәагьы – Хазреҭ Совмен, Аслан Кита-иҧа, иара убас Адыгеиа иахьатәи анапхгара.
Шәара шәҿы ҳара ҳалацәажәон ҳаизыҟазаашьақәа аекономика, акультура, агәабзиарахьчара ахырхарҭақәа рыла рырҿиара шаҭаху атәы. Сгәы иаанагоит иеибаҳҳәаз ус ажәаҿы мацара иаанхарым ҳәа. Ари шәаргьы ҳаргьы ҳзы аҵак ду амоуп. Аус ахьыруша ыҟоуп Аҧсни Аыдгеиеи рзакәанҧҵаратә усбарҭақәа рахь иалххо ажәлар рхаҭарнакцәагьы. Агәра згоит, арҭ аимадарақәа Аҧсынгьы, Адыгеиагьы, иааизакны, Урыстәылагьы, аҭагылазаашьа аиҕьхара иацхраауеит ҳәа.
Ҳара ҳаиашьаратә жәларқәа реизыҟазаашьақәа есааира иҕәҕәахаларц азы, ҳажәларқәа рзы урҭ рҵакы иазҳаларц азы иҳалшо зегьы ҟаҳҵалароуп.
Мураҭ Кумпилов: Иҭабуп идуӡӡаны, Рауль Џьумка-иҧа. Ҳаҭыр зқәу аиҧылара иалахәу, ҳҩызцәа, ҳашьцәа. Ҳара ҷыдала ари аамҭа алаҳхит аиубилеи ахь асасцәа раара иақәымыршәакәа, Адыгеиа Ареспублика аделегациа хазы Аҧсны Аҳәынҭқарра аҭаара алшарц азы.
Ҳара ҳзы Аҧсны – аиашьаратә республикоуп. Имаҷӡам ҳара ҳҟынтә Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны ҭаацәала, хаҭала аиҿцаара зыбжьоу. Ари, ҳәарада, ҳара акырӡа ҳаизаагәанатәуеит.
Сара сзы гәахәароуп иахьатәи аусмҩаҧгатә инақәыршәаны ҩ-ганктәи ҳусеицура азҵаарақәа рылацәажәаразы алшара ахьҳамоу. Ари ҳгәанагарақәа реибыҳәаразы ҭагылазаашьа бзианы иҟоуп. Рацәак ҵуам Рауль Џьумка-иҧеи сареи ҳара ҳҿы аиҧылара мҩаҧаҳгеижьҭеи. Ҳара аекономика, асоциалтә зҵаарақәа ҳрылацәжәон. Гәыкала иҭабуп ҳәа шәасҳәоит ҳколлегацәа еиҳабацәа - Џьаримов Аслана Али-иҧа, Совмен Хазреҭ Меџьиҭ-иҧа гәыблыла иахьышәгәалашәыршәо. Иахьа урҭ еибга-еизҩыда, салам ду шәзаарҭуеит.
Ҳара ҳреспубликақәа реизыҟазаашьақәа аҭоурых ду рымоуп. Адыгақәеи аҧсуа жәлари аиашьара ҕәҕәа рыбжьоуп, урҭ рхы цәырыргеит Аҧсны Аҳәынҭқарра ашәарҭа ианҭагылаз 1992 шықәсазы рашьцәа аҧсуаа ирыдгыланы ахьыҧшымразы ақәҧараҿы. Зегьы зыхнымҳәит аибашьраҟнытә, аха урҭ рыхьӡқәа кашәара шрықәым агәра згоит Аҧснеиҧш, Адыгеиагьы. Ҳара ҳзы ихьӡуп иахьатәи аҳәынҭқарра аргылараҟны рлагаламҭазы Адыгеиа афырхацәа Аҧсны аҳәынҭқарратә ҳамҭа ҳаракқәа ахьранашьоу. Урҭ ахҭысқәа ҳаимадарақәа еиҳагьы иарҕәҕәеит, Урыстәыла аганахьала Аҧсны ахьыҧшымра азхаҵара ҳусеицура аҿиаразы импульс ҿыцны иҟалеит.
Ҳаизыҟазаашьақәа рыҿиара қәҿиарала ишымҩаҧысуа атәы рҳәоит иааиҧмырҟьаӡакәа имҩаҧысуа ҳаиҧыларақәа. Ҳара зыгәраугаша ҩызцәоуп, иаҵшьны исҳәоит ҳаишьцәоуп, ҳаиҩызцәоуп иеиуеиҧшым аусхкқәа рыҟны. Иаҳбартә иҟалеит иҳабжьаҳҵаз аиқәшаҳаҭрақәа инарықәыршәаны ҳусеицура иамоу алҵшәа бзиақәа.
Ҳҵараиуратә, ҳаҭҵаарадырратә усбарҭақәа аус еицыруеит зыквалификациа ҳараку акадрқәа реиҵааӡара аус аҟны, аҭҵаарадырратә программақәеи апроектқәеи рынагӡараҟны. Акультура аганахьала аусура ду хацыркуп ҳажәларқәа рҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы. Ҳара аҧышәеимдара ҳамоуп амедицинатә маҵзура аусхк аҟны. Адыгеиа амедицинатә усзуҩцәа Аҧснытәи аколлегацәа рыцыхраара иазхиоуп. Ҳара ҳмедицинатә ҵараиурҭаҟны аҵара рҵоит Аҧснынтәи 12-ҩык астудентцәа.
Аихьӡарақәа ҳамоуп аекономика аусхк аҟны. Ҵыҧхтәи ашықәс азы Аҧсни ҳареи иҳабжьоу ҳтауареикәшара акапанхәҭа иартәеит 5,5%. Ҳәарада, Рауль Џьумка-иҧеи сареи еиҳарак ҳазлацәжәоз аекономика ауп. Ҳганқәа ажәалагалақәа рымоуп, хымҧада, абизнес адҧхьалара аҭахуп ҳәа иҳаҧхьаӡоит.
Гәахәарыла иазгәаҳҭоит усхкцыҧхьаӡа аус ахьеицаҳуа алҵшәақәа ахьҳамоу. Ари еиҧымҟьарц азы хылаҧшра аҭалатәуп ҳәа иҳаҧхьаӡоит. Ажәа шәысҭоит, Рауль Џьумка-иҧа, ари аус гәцаракра ду аҭаны ҳшазнеило азы.
Иаҵшьны исҳәоит, ҳара ҳреспубликеи Аҧсны Аҳәынҭқарреи ирыбжьоу аустәи акультуратәи еимадарақәа рырҕәҕәара хықәкыс ишҳамоу. Иахьа арахь ҳаарагьы ҳара иеишьцәоу жәларны ҳшыҟоу ашьақәырҕәҕәаразоуп», - иҳәеит Мураҭ Кумпилов.
Инарҭбааны имҩаҧысыз аиҧылараҟны Мурат Кумпилов Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба Адыгеиа Ареспублика иреиҳаӡоу аҳамҭа - «Адыгеиа Ахьӡ-аҧша» амедаль ианеишьеит.
Аҧснытәи аган аҟнытә аиҿцәажәарақәа ирылахәын: Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа, Апарламент Аиҳабы Валери Кәарҷиа, Аҧыза-министр Геннади Гагәлиа, Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Беслан Барцыц, Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакиа, Акультуреи аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчареи рминистр Ельвира Арсалиа, Аҵареи аҭҵаарадырреи рминистр Адгәыр Какоба.
Адыгеиатәи аган аҟнытә аиҿцәажәара иалахәын Аҳәынҭқарратә Хеилак-Хасе Владимир Нарожныи, Аҧыза-министр Александр Наролин, Адыгеиа Арреспублика Ахада Иусбарҭеи Адыгеиа Арреспублика Аминистрцәа реилазаареи рнапхгаҩы Мурат Ҭҳакушинов, Агәабзиарахьчара аминистр Рустем Меретуков, Акультура аминистр Иури Аутлев, Аҵареи аҭҵаарадырреи рминистр Анзаур Керашев.