08.11.2021
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Тҟәарчал араион актив алархәны анҭыҵтәи аилацәажәара мҩаԥигеит.
Аҭыԥантәи аусбарҭақәа рхаҭарнакцәа 9 -мызтәи русура аҳасабырба ҟарҵеит, АА Асоциалтә-економикатә ҿиара ацхрааразы Аинвестициатә программа амҩаԥысшьа иалацәажәеит.
«Ҳазҵаарақәа зегьы зыруадаҩуа акәны иҟоуп ақыҭанхамҩаҟны, ааглыхраҟны, атранспорттә уҳәа егьырҭ аусхкқәа рыҟны аҿиара ахьыҟам. Ҿыцла аусушьа ҳҵароуп, Аԥснеиԥш, урыстәылатәи аџьармыкьаҟны хархәара змоу аалыҵ ҟаҳҵалароуп.
Уи ҟаҵашьас иамои? 3егьы ҳалшарақәа еибаҳҭароуп, раԥхьа инаргыланы, Аԥсны анапхгара, анаҩс ҳуааԥсыра, ҳәарада, Урыстәылатәи Афедерациа. Арҭ аҵаарақәа рыӡбара ҳаҿуп.
Аслан Бжьаниа иаҵшьны иҳәеит ареспублика аекономикатә ҿиара ҷыдала хшыҩзышьҭра шаиҭало.
«Аԥсны апроект дуқәа рынагӡара аганахьала раԥхьатәи ашьаҿақәа ҟаҵоуп. Урҭ, ԥаса иҳамамыз, аамҭа рацәаны, иҷыдоу адыррақәа рҭахуп. Иаҳҳәап, иара убри аҳаиртә баӷәаза, уи аргылара, аус арура уҳәа уб.иҵ. Уи азы иҳамоу аспециалистцәа маҷуп», – иҳәеит Ахада.
Тҟәарчали Тҟәарчал араиони ртәы ҳҳәозар, Аслан Бжьаниа иажәақәа рыла, иаҭахуп атуристтә усхк, ақыҭанхмҩа рырҿиара, иара убас иалкаааны аинвестициақәа шадԥхьалатәу, иаҳҳәап, арацәа ааглыхра.
«Уанӡа ари амеханизм аус ауан, аха нас еиԥҟьеит. Ари апроект еиҭашьақәыргылатәуп», – иҳәеит Ахада.
Иара иҳәеит арацәатә активқәеи егьырҭ хәарҭа злоу аҵыхтәқәеи иазҵаауа аинвесторцәа шыҟоу. Уажәы аиҿцәажәарақәа цоит, мықәак рыла ари апроект анагӡара ҳалшо-иҳалымшо еилкаахоит.
Ахада иара убас иҳәеит 2023-2025 шш. Асоциалтә-економикатә ҿиара ацхрааразы Аинвестициатә программа ишалагалахо Тҟәарчал араион аҟны хыԥхьаӡара рацәала аинфраструктуратә проектқәа. Ҷыдала, атуристцәа рхыԥхьаӡара аизырҳара алзыршо, аӡхыҽҽа ашҟа инагоу амҩа аҟаҵара.
«Шәара ижәдыруеит амшын ахықә аҟны иргылоу атуристтә обиект. Мрагыларатәи Аԥсны ас еиԥш иҟоу аобиектқәа ргылахоит иҵегьы аара зҭаху атуристцәа рхыԥхьаӡара иацларц азы», – иҳәеит Бжьаниа.
«Аӡәгьы игәы иаанамгааит ҳара Тҟәарчал ҳхашҭит ҳәа. Аха шәара ижәбоит аҭагылааашьақәа шыҟоу, ишымариам ари зегьы», – иазгәеиҭеит Аслан Бжьаниа.
Аҳәынҭқарра Ахада иҳәеит 2021 шықәсаы Тҟәарчал араион абиуџьет ишартәо 218 млн мааҭ., урҭ рахьтә ахашәалатә хәҭа ишартәо – 21 млн мааҭ. Иаанхаз ахәҭа 196 млн мааҭ инарзынаԥшуа – ари аҳәынҭқарратә биуџьет аҟнытә шакәу.
Ахада иажәақәа рыла, Тҟәарчал аӡфымцастанциа аиҭашьақәыргылара иалагатәуп, аригьы аинвестициақәа адԥхьалатәуп.
«Ҳара адгьылқәа ҳамоуп қьырала ираҳҭаша. Иаашәыԥхьала Урыстәылатәи Афедерациаҟнытә аинвесторцәа, партниорцәас ижәга. Абасала аекономика ҳарҿиалап. Альготатә кредит ала ҳара ҳшәыцхраап», – иҳәеит иара.
Аиҧылараҟны Ахада иазгәеиҭеит ауадаҩра ахьыҟоу Тҟәарчал мацара шакәым , Аҧсны зегьы азы ауадаҩра шыҟоу атәылауаа фымцамыругала реиқәыршәараы. Зымҽхак ҭбаау аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаҧгатәуп афымцасистема зегьы аҿы.
"Асовет Еидгыла ахаан иҟаҵаз ахархәара ҳаҿуп иахьа уажәраанӡагьы. Афымцамч аусхк аҟны акапиталтә лагала ҟаҵам, аҵыхәтәантәи аамҭазы аагарҭа ыҟамызт. 40 копеи атариф аизгаразы аҭагылазаашьа ҳамамызт аҧсҭазаара акыр ҧхьаҟа ишцазгьы. Абас еиҧш иҟоу анхамҩатә зҵаарақәа рыӡбара аҭахуп. 3-5 ш.рыла абарҭ азҵаарақәа зегьы шьаҭанкыла рҭыҧ иқәҵатәуп, ҳекономикатә ҭагылазаашьа еиӷьтәразы", - иҳәеит Ахада.
Иара иажәақәа рыла, ҩба-хҧа машьына змоу, убри аан алашара ахә зымшәо ауаа рхымҩаҧгара иашам.
Атуристтә аамҭа далацәажәо, Ахада иҳәеит, Тҟәарчал араион араион аҟны 50% инареиҳаны атуристцәа зҭаауа аобиектқәа шыҟоу. Убри аан иара зҿлымҳара аиҭеит мрагыларатәи Аҧсны ишыҟоу ақьырсиантә культура иаҵанакуа иуникалтәу абаҟақәа, адунеи аҿы уарла-шәарла иуҧыло.
Иааидкыланы аинвестициа далацәажәауа, Аслан Бжьаниа иҳәеит, аинвестпрограмма шықәсык аус шауа 1млрд.350млн.мааҭ, убри аамҭазы атәыла ишаҭаху 10 млрд.мааҭ аҧара, аӡымҩангага, аканализациа, амҩақәа рыргыларазы.
"Абарҭқәа рзы иаҳҭахуп абриаҟара аҧара, убри азы аинвесторцәа адыҧхьалатәуп, убасҟан ауп апроектқәа рынагӡара анзалыршахо",-иҳәеит Ахада.
Аслан Бжьаниа ҿырҧштәыс иааигеит Тамшь иҟоу атуристтә комплекс, аҧхын 180-ҩык ауаа аус ахьыруа, ауалафахәы ҳаракны иахьрауа.
"Тамшьҟа иахьа иаарц рылшоит ахәыҷқәа, аспорттә зыҟаҵарақәа рзы, аӡсаразы. Урыстәылатәи инвестор заҵәык иҟаиҵаз ауп, аҭыҧантәи ауаа иакциақәа рыцеиҩишеит. Иҟоуп иҟаҳҵаз бзиаӡам ҳәа зҳәогьы", - азгәеиҭеит аҳәынҭқарра Ахада.
Даҽазныкгьы иазгәеиҭеит иахьа адунеи аҿы аџьармыкьатә еизыҟазаашьақәа ишрықәныҟәатәу.
"Абас еиҧш иҟоу ахырхарҭала изылшо аинвестори ҳареи ҳаизыҟазаашьақәа ҳмырҽеир, аекономикатә ԥеиԥш ҟалом, уи иаанаго уи ауп-ҳара ҳсуверенитет економикала игәылҭәаахом. Убри аҟынтә урыстәылатәи азакәанҧҵара ианаало апрограмма мҩаҧаҳгоит .
Ҳарҭ аинтеграциатә процесс хацҳаркит аиқәшаҳаҭраҿы ԥаса иарбаз ҳахьыҧшны, убри аан еиқәҳархоит ҳсуверенитет аҩаӡара, ҳҳәынҭқарра ахьыҧшымрагьы", - иҳәеит А. Бжьаниа.
Ахада Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаа еиҭамҵуа амал аиуразы азин рымазароуп ҳәа иҧхьаӡоит. Уи аполитикатә зини атәылауаҩреи иадҳәаламзароуп. Ари економикатә аспектуп, ҳарҭ ара аспециалистцәа ҳҭахуп.
"Аекономика иалкаау арбагақәа амазарц азы уи зызку ауаа ыҟазароуп, Шәара даҽаӡә иаасҭа ижәдыруеит Тҟәарчал ишықәынхоз 20 нызқьҩык, иахьа 4-нызқьҩык роуп. Асоветтә аамҭазы иҟаз арбага бзиаққәа рахь ҳгьежьыроуп », – иҳәеит аҳәынҭқарра Ахада, аилацәажаәара хыркәшо.