Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аҧсуаа рҿы абырг еснагь пату иқəуп, иажəа иазыӡырҩуеит, иажәа акрыҧхылнадоит, илаҧшҳəаа акыр иҭбаауп, ахара инаӡоит. Очамчыра араион абыргцəа рхеилак аиҳабы, Леон иорден занашьоу Аполлон Думаа, иқəра шмаҷымгьы, араионқəа зегьы дрылсуеит, аизарақəа мҩаҧигоит, ҳҳəынҭқарра аусқəа дрылахəуп, аҿар реиҵааӡара аус инапы алакуп. Ишырҳəо еиҧш, "унеишь-уааишь" ҳəа зарҳəо, ҳаҧсуара пату-ҳаҭыр ақəызҵо аӡə иоуп.
"Аҧсуаа еснагь ражəа иалан: "Абырг дызмам, Анцəа димам" ҳəа. Уи зырҳəоз уи акəын, ажəытəан аҵара аныҟамыз, абыргцəа зегьы рыхшыҩқəа цҳафыруа иҟамызт, аха иҟан ахазынақəагьы, аҳəынҭқарра иаҭаху аусқəа еилыркаартə еиҧш. Аҧсуа быргцəа ахаангьы пату рықəырҵон ҳабацəа, урҭ рабацəа раахыс", — ҳəа азгəеиҭоит Аполлон Нестор-иҧа.
Аҧсуа бырг аҧсҭазаара дыҧнашəахьеит, уи иамоу акəамаҵамарақəа зегьы ганрацəала дрызнеиуеит. Абыргцəа ирымоу аҧышəа рыуаажəлар рҿы рхы иадырхəоит.
"Қыҭацыҧхьаӡа иҟан абыргцəа хазынақəа. Иаҳҳəап, џьара гəеизынхарак ҟалома, мамзаргьы аижəлантəқəа рыбжьара ашьакаҭəара аныҟалалак, иара аҳратəра аамҭақəа раангьы абыргцəа рнапы ианырҵон аус аилыргара. Урҭ рнапы зхыргоз аус, аӡбарҭаҿы ианырыӡбоз аасҭа еиҳаны иҟан", — иҳəеит Аполлон Думаа.
Аполлон Нестор-иҧа Думаа, ҧхынҷкəынымзазы 77 шықəса дырҭалеит. Абарҭ ашықəсқəа ирылагӡаны имаҷым инапы иҵиххьоу аҳəынҭқарратəи ауаажəларратəи усқəа. Иахьагьы ааҧсарак ҟамҵакəа ижəлар дрылагылоуп, ихы дамеигӡакəа илшо зегьы ҟаиҵоит.
"Сара еснагь абыргцəа срыдҳəалан, 40 шықəса раахыс. Асовет ҳəынҭқарра аамҭақəа раангьы иҟамзи аилибамкаарақəа, ауаҩшьрақəа, агəеизынхарақəа. Абарҭ абыргцəа ирҳəоз аҿарацəа игəныркылон, уи ахыҧарагьы азин рымаӡамызт. Уажəы абыргцəа ҳəа зхы зыҧхьаӡо ҳаныҷкəынцəаз, ҳаиҳабацəа ирҳəоз зхаҳҵоз, ҳхы-ҳгəы аҟынӡа инеиуан азоуп", — дҳацəажəон Очамчыра араион абыргцəа рхеилак аиҳабы.
Аҧсуара аныҟəгара ус имариаӡам, аҧхӡы азкауҭəароуп, ишахəҭоу еиҧш амаҵ ууроуп. Убасҟан ауп амилаҭ ахаҿра анеиқəхо.
"Уажə рыцҳарас иҟалаз уи ауп, еицəаҳӡар акагьы иаҧсам, ҳара ҳаибашьра анеилга аахыс, абырг ииҳəо захь ирхо аҿарацəа, ҳара ишҳадаҳкылоз еиҧш ирыдыркылаӡом. Убри оуп абыргцəа рус акгьы алымҵызшəа иҟазҵо. Ауаҩы изауҳəо иуҳəо анимаҳалак, нас алҵшəа аиуӡом. Абри даара ирыцҳараны иҳамоуп", — ҳəа азгəеиҭоит Думаа.
Аполлон Думаа иҧсҭазаареи ирҿиаратə мҩеи акыр ихаҭəаауп. Уи иԥсҭазааратә хҭысқәа ирыхҳәааны аҩымҭақəа аҧиҵахьеит, иҭижьхьеит ашəҟəқəа. Аҧсуара аҳра ахьауаз аҭаацəара ду дрылҵит. Напхгара зиҭо абыргцəа рхеилак аҿы еиуеиҧшым аусқəа ҳəаақəиҵоит, дырхаҵгылоит. Иахьа, Тҟəарчал араион аҿы имҩаҧысуеит абыргцəеи ауаажəларреи реиҧылара.
"Раионцыҧхьаӡа аизарақəа мҩаҧаҳгахьеит. Иаҳаӡбозеи, иаҳҳəозеи иахьатəи аизараҿы? Анаркотикатə маҭəашьарқəа рыдкылара, аҿар ииашаны рааӡара, амҩатə машəырқəа иҟалахьоу шырацəоу, арыжəтə ыжəны амашьына аҧсҟы акра шиашам. Ажəакала, ааӡареи ахныҟəгашьеи иатəу аусқəа роуп ҳазлацəажəо. Убрахь иалаҳархəуеит аҿарацəа, арҵаҩцəа, аиҳабыратə классқəа. Абыргцəа иаҳҳəо рхы-ргəаҟынӡа инеир, иаҳҳəо зегь харымҵаргьы, абжакаҟара харҵар, аҧсҭазаара иазеиҕьхап ҳəа агəаанагара сымоуп ", — иҳəеит Думаа.
Аполлон Думаа аҧсуа жəлар иахьа ирымоу ахақəиҭра акыр деигəырҕьоит. Уи шəышықəсала ҳабацəа, урҭ рабацəа ззыҳəоз акəны иҧхьаӡоит.
"Ҳара ҳакəӡам аибашьра аҧшьызгаз, ҳадгьыл ҳамхны, ҳмилаҭгьы аларӡны изгарц зҭахыз ауаа роуп. Ҳаҷкəынцəа рыҧсы сакəыхшоуп, убарҭ рымчала, иҳадгылоз ҳаешьаратə жəларқəа шьханхыҵынтə, мшын-нырцəынтə иааз хдиаспора ирыбзоураны, Аиааира дуӡӡа ҳгеит, аҭоурых ианыло аҟынӡа. Есқьынагьы азхəыцра ҳмилаҭ ирымазароуп, Аиааира иаҳгаз ахьчаразы, зхы ҳақəызҵаз ҳаҷкəынцəа ҕьеҩқəа адамра хыла иаҳмырсыртə еиҧш аҧсҭазаара аҧхьаҟа агаразы", — дҳацəажəон абырг.
Иааиуа Ашықəс ҿыц ҳауаажəлар ирыдныҳəалауа, Очамыра араион абыргцəа рхеилак аиҳабы иазгəеиҭеит:
"Ҳауаажəлар ақəҿиарақəа, аизҳара дуӡӡақəа рымазааит. Очамчыра араион аҿы ҳгəы-ҳаҧсы иҭыхоз ҳаибашьцəа рыхьӡала абаҟа ду ргылахеит. Ҳажəлар аҭынчра рымазааит. Ашықəс Ҿыц ҳазҭало абзиарақəа рзаанагааит, аира рацəахааит, ашықəс хыҵра духааит. Ҳажəлар ахьыҟазаалак аҧеиҧш бзиа рымазааит. Ҽааныбзиала шəнеиааит зегьы!" — абас иажəа хиркəшеит Аполлон Нестор-иҧа Думаа.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
"Амлакра ыҟан" анырҳәо, схаҿы аибашьреи уи ашьҭахьтәи аамҭақәеи ааиуеит, аха иахьа ҳазҭагылоу апандемиа злеиӷьу ҳәа акагьы збом, џьоукы-џьоукы акәтыршәрақәа ирҭаланы, аҵысхә рылатата аӷьычра иалагазар.
Ҳара Гагра ақалақь ахатәы ҩны аҟны ҳанхоит азы, алшара ҳамоуп иҳазхаша кәытқәак ранҵара, уҭраҭыхқәак раарыхра. Ари адунеи иалаҵәаз акоронавирустә пандемиа иахырҟьаны, сан еиҳагьы "ақыҭанхамҩа" лнапы алалкит. Дгьыл ҽыҭк ҭацәны иахьылбо, ма џьықәреик, ма ҟәыдк зҳәаз еиԥш ажәла ыҵалҵоит. Аиаша ҳҳәозар, аҿкы даара агәҭынчымра ҳазцәырнагоит, уаҵәтәи амш агәра ҳзымго аҟынӡа ҳнеиуеит. Сан, апандемиа шаанҵәо еиԥш, арбаӷь ду шысшьуа ҳәа аҿаҭахьагьы лықәылҵеит Анцәа иҿаԥхьа.
Иҳамоу жәа-кәтык ирылакын ашәишәи рбаӷьгьы. Уи ацыхәтәантәи аамҭазы иаалырҟьаны сҭаца илчахуа далагеит, аҳәаа шаадыртлак исшьуеит ҳәа хазы ларгьы ҿаҭахьаны лгәы иҭакны. Акәтыршәра амҩа иаԥнуп азы, иниас-ааиасуаз "ипазанаха" ишԥаҟоу ҳәагьы рылаԥш аддырхалон. Лаҵарамза аҵыхәтәантәи амшқәа рзы иҳазлеиз ақәаршҩы, адыд-амацәыс зцыз амшцәгьа рхы иархәаны ҳшәишәи лаԥшықәызҵаз џьоукы, ҳара ҳаԥхьа "аҿаҭахьа" рықәырхырц рыӡбазаап. Жәацы ашьыжь ҳгылазар, иҽырба-ҽырбо иуԥылоз ашәишәирбаӷь убар иаахә…
Иахьа мҽышоуп, ԥсшьарамшуп. Абри ашәишәи гашьас иарҭеи ҳәа хәмаршақә, аамҭа схы иархәаны, ажурналисттә усеилыргара сҽазысшәеит.
Раԥхьа иҭысҵааит аӷьыч ҳгәарабжьара дышнымхоз, избанзар акәтыршәра иакәыршаз аихыршь (сетка) аҭаларҭа ахьамаз изымдыркәа, шьапыла ихырҽаланы дахыҵит. Насгьы аҩыза дицын, ашәишәи анышьҭих, аанда иахыганы ииҭеит. "Ипазанаха" иҟаз, "аҳәаа аартра" иазкыз ашәишәи амчгьы амамзи, ишәаны аҽанаҟьа, ахәы каԥсеит. Скылԥшкылӡырҩуа акәтыршәра сышҭагьежьуаз, аихыршь (сетка) ақәцәан иалыҳәҳәоз аҿарԥагақәа, аба ацаха ахьынҳалан, снахәаԥш-аахәаԥшын ижәпан, аԥштәы еиқәаҵәан. Уажәшьҭа еилыскааит аӷьыч иеиқәа шаҿаԥаз.
Хымԥада ҳшәишәи анаҳамба, агәрамгарақәа ҳазцәырҵит џьоукы-џьоук рахь, избанзар аӷьыч ссақәа "рыфҩы" рхын.
Саргьы џьара имтәо амыжда соуми. "Афҩы" зхыз руаӡәы даҳцәыхарамызт азы, игәашә савсны снеиааирц сыӡбеит.
Иахьа икылԥхаз амра иаҭаны, иԥшәмаԥҳәыс лыӡәӡәатә лырбон. Ашашәаҿы икнаҳаз амаҭәақәа санрылаԥш, снапаҿы искыз аба еиқәаҵәа ацаха еиԥшыз аиқәагьы сылаԥш нақәшәеит. Аӡәы сибаанӡа уи ацаха рашҭа иҭасыршәит, "рымшьҭацәгьа дара ирзынхарц" азы. Абас ҿымҭӡакәа ашьыжь аус еилсыргеит. Аха изызӡари, сгәы иалсит. Дареи ҳареи ҳаиҩызцәамзаргьы, аԥсшәа ҳабжьан. Избан абри аҩыза рхы изаҭәаршьаз? Арыжәтә џьбарахь ашьцылара змоу, насгьы акоронавирус иахырҟьаны уажәазы аус зымуа ауаа, аиеи нас, иранасыжьп сҳәан, аҩныҟа сҿынасхеит. Ани ацаха сшамжьаз атәгьы агәра згеит, раанда иадтәаланы ашәишәи ахы зфоз алагьы анызба.
Аԥсуаа рҟны аӷьычра ахатәы ҵакы аман. Иуӡо зеиԥшроу еиԥш, ахаҵарагьы анаанарԥшуаз ыҟан. Аха аԥсаатә аӷьычра зынӡа иҳаҭырларҟәран. Сшәишәи ахҭыс ашьҭахь исгәалашәеит даҽа ҭоурыхқәак. Аибашьра ашьҭахь, хаҵак ауаа рыкәтыршәра дышҭалаз анырба, адәахьала алыкә ахаҵаны дыҩнаркзаап. Иара ииҳәашаз анимоу: "Мама дыԥсааит акәытқәа ракәӡам, арбаӷьқәа роуп изгоз" ҳәа ҿиҭзаап, уи иахьагьы лафны ианаламцәажәо ыҟаӡам ҳгәылацәа.
Санду лаҳәшьа лкәытқәа аҵлаҿы акәын иахьԥхьарылоз азы, уи гәазҭаз лгәылак анааилахәлалак аҵла ахыӷәралаба (швабра) кны дыҵатәон. Акәты амахә иацәҩашьаны ахыӷәралаба ианықәтәалак, ԥшьаала илбааигон. Амала жәабаҟа анылцәига ауп "иус" анаргамаха.
Ҳгәарабжьараҿы ҳара ҳадагьы акәытқәа змоу рацәаҩуп. Урҭгьы лассы-лассы "анапы" аԥхасҭа рынаҭоит. Зынӡа иаҳзааигәаны инхо џьоукы раанда унапы нахугар, рыкәтыҵрантәи акәтаӷьқәа ӡаны иугартә еиԥш иҟазаап. Зылаԥш иҵашәаз ԥҳәыскгьы, Анцәа исиҭеит лгәахәазшәа, лнапы ҭылшьуа далагеит. Аԥшәмацәа "бызҿу закәуи" ҳәа ианлыдгыла: "Шәыбжьы заҟароузеи, ауаа ираҳауеит!" – ҳәа дааҳәны дара дырҿагылеит…
Аҩнатә кәты ажьы бзиа изымбода, аха сарак акалашәа саҿыԥсаауеит. Уажәааигәа сҩыза Лиудмила Сергьегьиаԥҳа "ари ббо, ишшаԥацалаха Гәдоуҭатәи саҳәшьаԥҳа исзаалышьҭыз" ҳәа арбаӷь дахыҽхәаауа архьшәашәага иҭыганы ианслырба, "ус акәӡам, ичаԥаны, ачанах ианҵаны саԥхьа иаажәг" ҳәа алаф аалылсхит. Мышқәак анҵы, еилкаахеит луаҭах аремонт ҟазҵоз аусуцәа аҵыхәтәантәи амш азы ианыҩныҵуаз ирыманы ишцаз. "Сара исҿашәымҵаӡеит азы, ишәықәнагоуп" ҳәагьы еиҭа алаф лхысҳәааит.
Ажәакала, аибашьра ашьҭахь еиԥш аамҭа хьанҭахеит. Акоронавирус ирлас иаҳхымҵыр, ауаа аус рзымур, акәытқәа раасҭа еиҳау ацәыӡқәа ҳауа ҳҟалоит, аха усҟан анажьра уадаҩхоит…
Уажәазы акоронавирус ахырқәшара иазку сан лырбаӷь "ашәарҭара" иҭагылоуп…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
"Акарантин аамҭа ыҟоуижьҭеи излаҳалшо ала аус аауеит, ҳахәаԥшыҩцәа ргәы ҟаҳҵарц ҳҭахуп. Онлаин аформат ала аус аауеит. Иазыӡбан ахәыҷқәа рымш аҽны идҳарбарц ҩ-спектакльк, "Лабаҷашьи" "Ҷыҟәрышәи". Арҭ ақәыргыламҭақәа даара азҿлымҳара рыман, 15-нтә идҳарбеит, азал зегьы ауаа рыла иҭәын. "Ҷыҟәрышә" – ахәыҷқәеи адуцәеи еизеиԥшны иргәаԥхоит. Абзиабара иазкуп. "Лабаҷашь" акәзар, уа ихәмаруеит атеатралтә студиа "Нарҭ" аҵаҩцәа. Ари ақәыргыламҭа иахәаԥшыр зҭахыз зегьы ирылымшеит, фынтә идҳарбеит, аха еиҭа агәаҳәара змоу ыҟоуп. Зегьы иргәаԥхоит, уажәы избогьы иргәаԥхап ҳәа сақәгәыгуеит. Иҟаҳҵоит ишиашоу ицо аефир YouTube канал аҿы Аԥсуа театр аҟынтә. Қәыргыламҭак ҟалоит асааҭ 12:00 рзы, егьы ахәылбыҽха асааҭ 19:00 рзы. Ахәыҷқәа шьҭалаанӡа ргәы ҟаҳҵарц ҳашьҭоуп", - ҳәа азгәалҭеит Ҭыжәԥҳа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: