Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә музеи аҟны имҩаҧысит раҧхьатәи аҧсуа архьеолог Михаил Мамеҭ-иҧа Ҭраҧшь диижьҭеи 100-шықәса аҵра иазкыз «астол гьежь». Аҵарауаа реиҧылара еиҿнакааит ажәытәӡатәи аҭоурыхи абжьаратәи ашәышықәсақәеи рыҟәша. Аҧсуа архьелогиа аҿиараҟны аҭҵааҩы ироль иазкыз аиҿцәажәара иалахәын акультуреи аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчареи рминистр лхаҭыҧуаҩ Б. С. Кобахьиа,амузеи адиректор А. И. Џьопуа, архьеологцәа О. Х. Бӷажәба, И. И. Ҵнариа, Г. А. Сангәлиа, Т. О. Қапба, аҭоурыхдырҩцәа В. А. Ниушков, Е. К. Аџьынџьал, афилолог В. Б. Агрба, аҟазараҭҵааҩ С. М. Сақаниа.
Иқәгылоз иазгәарҭон, Михаил Ҭраҧшь иҭырҳәыцааны ишҭиҵааз Диоскуриа, Гәадихәы, Алашарбага Ҟаҧшь Аҟәатәи ашьха рбаҟақәа ирызку аматериалқәа зегьы. Хаҭала иара иоуп раҧхьатәи аҽазышәара ҟазҵаз аџьази аихеи раамҭазтәи абаҟақәа иааиҧмырҟьаӡакәа рыҿиара ацәаҳәа ашьақәыргыларазы, Лыхнытәи, Очамчыратәи, Галтәи аиха аҵәахырҭақәа шьаҭас иҟаҵаны. Уи адагьы Михаил Ҭраҧшь, аҧсуа аӡаҵаҟатәи архьелогиа дашьаҭаркҩуп. Иареи, Лео Шервашиӡеи, Вианор Ҧачлиеи, Лев Соловиови Аҟәатәи аиқәырхаратә станциа аиҳабы В. И. Сасырски иҟны аӡаҵаҟатәи аусқәа рзы акурсқәа ирхысит. Анаҩс уи, аӡаҵаҟатәи аҧшаарақәа рҟны рҵаҩыс, консультантс дырзыҟалеит. Уи ашьҭахь Михаил Ҭраҧшь, итеориатә дыррақәеи иҧышәеи рырҵауларазы ҷыдала дцон еицырдыруаз архьеолог, антикатә ҭоурыхдырҩы, адоктор В. Д. Блаватски иахь. Уи иитәыз еицырдыруаз аӡаҵаҟатәи аҭҵаарақәа рышкол ахь, аҧсуа архьеологиазы иалхыз ахырхарҭа иҵегьы ахарҭәааразы. Иара инапхгарала имҩаҧган Басла ахыҵхырҭа аҵаулараҿы аусурақәа, убас аресторан «Диоскуриа» араион аҿы, акаҳуажәырҭа «Ельбрус», «Алашарбага Ҟаҧшь» абаҟақәа рҿаҧхьа. Арҭ аҭҵаарақәа рылҵшәақәа дырбеиеит Аҧсны Амшын Еиқәа аҧшаҳәа амшын аҭҵаарақәа.
Академик Олег Бӷажәба иқәгылараҿы иазгәеиҭеит, Михаил Ҭраҧшь ҩынҩажәи жәба шықәса анихыҵуаз ишазирхиахьаз адоктортә диссертациақәа ҩба: Ажәытәӡатәи Аҟәа аҭоурыхи Ҵабалтәи аҧсыжырҭақәеи рзы, уи иусумҭақәа хә-томкны иҭыжьхоит.
М. М. Ҭраҧшь далахәын Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду, ианашьоуп «Агәымшәараз» амедал.
Аҵарауаҩ диижьҭеи 100 –шықәса аҵра инақәыршәаны Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә музеи, ажәытәӡатәи аҭоурыхи абжьаратәи ашәышықәсақәеи рыҟәша иазнархиеит аекспозициа, уаанӡа ицәыргамыз амаҭәарқәеи, аҵарауаҩ хаҭалатәи имаҭәахәқәеи рыла.