"Иахьа ашәақь змоу зегьы шәарыцаҩцәаны рхы рыԥхьаӡоит, уи амашәыр, арыцҳара анахылҿиаауа ыҟоуп, ашәарах акәзар ихыршьаауеит. Ашәарыцара акультура иацныҟәо маҷӡоуп, ахылаԥшрагьы амам. Сколлегацәеи сареи ҳаицәажәахьеит, ашәарыцара азы ахеилак иҳамоуи ҳареи ҳнеидтәаланы ари азҵаара аҭыԥ акәҵаразы акы азаҳаӡбароуп. Иҳаҳахьеит ақьафурҭақәа ԥшуп ашәарыцаҩцәа ашәарах анрызнарго ҳәа, абизнес алырхит. Иарбан аамҭаз ус аԥсуа ихы анымҩаԥигалоз, ашәарах ашьхантәи илбааганы ианыиҭиуаз?
Иахьа уадаҩра дус иҟоу ҳзакәанқәа рынамыгӡара ауп. Аԥсыӡкра, ашәарыцара аҟны аума азакәан хылаԥшра азызуа еилыххаа иарбазароуп, насгьы ирдыруазароуп ирыду аус ишахәҭоу иахьынарымыгӡаз азы лахь шроуа. Ҳекологиеи ҳшәаԥыџьаԥи иахьа ианаҳмыхьча уаҵәы рышьақәыррӷәӷәара, ҿыцны рышьҭыхра даара ицәгьахоит", - иҳәеит Ҭарба.
Иахьа нанҳәа 15 рзы Аԥсны иазгәарҭоит хатәгәаԥхарала еибашьуаз рымш.
Нанҳәа 1992 шықәсазы ақырҭуа мпыҵахалыҩцәа еибашьрала аԥсуа жәлар ианрықәла аҩбатәи амш аҽны Нхыҵ-Кавказынтә цхыраара иааит аҟабарда аофицар Сулҭан Сосналиев напхгара ззиуаз аешьаратә жәлар рхаҭарнакцәа раԥхьатәи ргәыԥ. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалахәын ҩ- нызқьҩык инареиҳаны хатәгәаԥхарала аԥсуа жәлар ирыдгылаз, урҭ рахьынтә 51 –ҩык "Аԥсны Афырхаҵа" ҳәа ахьӡ ҳаракы иаԥсахеит, 247-ҩык Леон иорден ранашьоуп, фышәҩык инареиҳаны "Агәымшәаразы" амедал. Аибашьраан иҭахеит 260- ҩык инареиҳаны хатәгәаԥхарала аԥсуа жәлар ирыдгылаз.
Нанҳәа 15 Аԥсны ныҳәак аҳасабала иазгәарҭоит 2013 шықәса раахыс.
"Ари амш ешьцәаҵас ҳаибабара аҵакы аанарԥшуеит. Ари ҳаиашьара ҳмырӡроуп, мамзар ҽеи алҵӡом. Сахьахәаԥшуа аҿар мацара ракәӡам егьырҭ ҳауаажәларгьы ԥыҭҩык ирхашҭуа иалагеит, аныҳәаҿа аныркоз аибашьраан иҭахаз аҷкәынцәа рзы раԥхьа идыргылон нхыҵаа ҳашьцәа, абра иааны ҳадгьыл зхы ақәызҵаз. Уи апроблема ганкоуп. Ҳауаажәлар ирхамшҭуазароуп иҳадгылаз хыԥхьаӡаралагьы ишырацәаз, адин иныҟәаргозгьы шеиԥшым. Хатәгәаԥхарала иааны аибашьраан иҳавагылаз рфеномен аилкаара ҳаԥхьа ишьҭоуп, еилкаатәуп ари шыҟалаз. Иазхәыцыр сҭахуп ҳауаажәлар ишԥаҟала ачеченцәа арахь шьхала раара, ақьырсиан апапцәа уҳәа егьырҭ раара. Даҽа еибашьрак, даҽа милаҭк рҟны ас иҟан ҳәа исмаҳацт. Ма динла, ма ешьарала еидгылалон. Адыгаа, ачерқьесцәа ҳашьцәа ртәы хазуп, аха араҟа милаҭла, динла еиуеиԥшым ажәларқәа рхаҭарнакцәа аԥсуаа ирыдгылеит. Ахаан иҟамызт, иагьыҟалом ас ҳәа сгәы иаанагоит", - иҳәеит Лакербаиа.
Иара убасгьы дазааҭгылеит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз рганахьала еиҿкаатәу, ахаҵгылара зҭаху ҳәа ииԥхьаӡо аусқәа ртәы.
Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны аефир.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ари атурнир мҩаԥаагоижьҭеи инеиԥынкылан 28 шықәса ҵуеит. Аибашьра ашьҭахьтәи аамҭаз иалахәыз акомандақәеи уажәы ҳахәаԥшуазар, атурнир акырӡа аҽарҭбааит. Уажәтәи иалахәын аа-командак. Ахәмарра мҩаԥысит ибзианы лҵшәа бзиала, ҳаракырала. Ари зызку изызҳауа аҿар ҳаибашьцәа ргәалашәара, рхаҿы иаанхарцаз, апатриотизм рылааҳаӡоит ҳәа ҳаҿуп. Иџьашьахуп, атурнир ахәыԥшразы егьырҭ ақыҭақәа рҟнытә иахьаауагьы, Абгархықә, Аацы, Дәрыԥшь, Лыхны уҳәа. Аҷандаратәи анапылампыл афеномин атәы уҳәозар, ԥсабаратәла аҷкәынцәа абаҩхатәра рымоуп, ҳәарада, аха ари абзиабара раԥхьа иахьышьҭыркааз, ажәытәан, - анапылампыл иасуаз аветеранцәа ирыбзоуроуп", - еиҭеиҳәеит Царгәыш.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Аҟәа, нанҳәа 15- Sputnik. Cаида Жьиԥҳа. Гагратәи авокзал аԥхьа иаанҿасит ҩышәҩык инареиҳаны Ҭҟәаԥсынтәи асасцәа аазгаз аретро-дәыӷба, нанҳәа 15 аҽны, ашьыжь.
Апассаџьырцәа ирԥылеит жәлар рыкәашарақәа рыла. Адәыӷба аусзуҩцәа иранашьан ашәҭқәа. Авокзал аҿы ныҳәан. Аретро-дәыӷба иалааз асасцәа бзиала шәаабеит ҳәа рарҳәеит Аԥсны атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба, Гагра араион анапхгара, акультура аҟәша аусзуҩцәа, ақалақьуаа гәыԥҩыуаак.
Гагра араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Алхас Барцыц асасцәа ирзеиӷьеишьеит изҭааз атәылаҿы ргәы иҭымҵо, ацәанырра шьахәқәа рызҭо аԥсшьараамҭа рхыргарц.
Атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба иазгәеиҭеит, хтәылаҿы атуризм аҿиараҿы ари ахҭыс аҵак ду шамоу.
"Ари аретро-дәыӷба ҳтуризм арҿиараҿы асимволтә ҵакы амоуп. Агәра згоит ҳаԥхьаҟа аретро-дәыӷба Аԥсны егьырҭ акурорттә ҭыԥқәа рҿынӡагьы ицартә иҟалап ҳәа", - иҳәеит Хышба.
70-80-тәи ашықәсқәа рыстиль зныԥшуа, 11 вагон иҟоу, ҩ-ресторанк змоу амшын аԥшаҳәеи, ашьха ссирқәеи ирыбжьысуа адәыӷбала аныҟәара агәахәара унамҭар залшом, ҳәа азгәарҭон асасцәа.
"Адәыӷба аанҿасаанӡагьы иаҳбеит милаҭ маҭәала еилаҳәаз аҿар. Адәыӷба ҳанылбаа аԥсуа музыка абжьы ссири, ҳазхәаԥшуаз ашьха ҳаракқәеи исырҭаз ацәаныррақәа реиҭаҳәара сцәыуадаҩуп. Иахьа исымоу аамҭа схы иархәаны, Гагра ақалақь аҭыԥ ԥшӡарақәа сырҭаарц сгәы иҭоуп", - лҳәеит асас Елена Новикова.
Апассаџьырцәа изларҳәаз ала, адәыӷбала аҳәаа ахысра даара иманшәалан, аамҭа рацәагьы аҭахымхаӡеит. Хықәкыла акурорт иаднаԥхьалаз атуристцәа рахьтә иҟан Лӡаатәи амшын аԥшаҳәа аӡбахә заҳаны уахь ицаз, убас Шлыпра, аӡиа Риҵа, иҟан Гагра ақалақь аҩнуҵҟа анаиааира згәы иҭазкызгьы.
Аретро-дәыӷба бжьазаауеит есыҽны. Ҭҟәаԥсынтәи амҩа иқәлоит ашьыжь 5.20 рзы, Гагратәи авокзал ахь ааира аамҭа арбоуп 10:10 рзы. Шьҭахьҟа идәықәлоит 19:55 рзы.