АҞӘА, абҵара 19 – Sputnik, Илана Амқәабԥҳа. Есышықәсатәи афестиваль "Аԥсны" Москва акультура-массатә уснагӡатәқәа рымҩаԥгара ахьыԥку инамаданы онлаин формат ала имҩаԥгахоит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит афестиваль аиҿкааҩ Даур Барганџьиа.
"Традицак аҳасаб ала афестиваль "Аԥсны" аԥхын акәын ианымҩаԥаагоз, аха акоронавирустә ҭагылазаашьа иахырҟьаны акультура-массатә уснагӡатәқәа ԥкын, ҳаргьы аамҭа иақәшәо афестиваль онлаин имҩаԥаагарц иҳаӡбеит", - иҳәеит иара.
Барганџьиа иажәақәа рыла афестиваль мызкы аҩныҵҟа ицоит, мчыбжьык ахь знык YouTube аплатформаҿ иҭыҵуеит. Зынӡа ԥшь-дырраҭарак еиҿкаахоит. Онлаин фестиваль абара алшоит москватәи аԥсуа диаспора асаит www.abkhazmoscow.ru аҿгьы.
"Адырраҭарақәа рҿы ахәаԥшцәа идҳардыруеит ҳкультуреи ҳатрадициақәеи рҷыдарақәа, Аԥсны архитектура, аҟазара, ақьырсианра ирызку афильм, идҳарбоит аҭыԥ ԥшӡарра ҿыцқәа",- иҳәеит иара.
Афестиваль иалахәхоит еицырдыруа ауаа. Афестиваль амҩаԥгаҩцәа урҭ онлаин рыҽрымардалоит, еиуеиԥшым атемақәа рыла аиҿцәажәарақәа мҩаԥыргалоит.
Иара убасгьы онлаин платформаҿ амузыкатә хәҭа ҟалоит: иқәгылоит аԥсуа шәаҳәаҩцәа, агәыԥ "Ашьхардац". Иазыԥхьагәаҭоуп адырраҭара "Смак" еиԥшу аӡыргара, аԥсуа ԥацха ахәыҟаҵаҩ ахәаԥшыҩцәа онлаин идирҵалоит аԥсуа чыс аҟаҵашьа.
Афестиваль "Аԥсны" еиҿкаан 2018 шықәса рзы, хықәкны иаман Москва ауааԥсыра аԥсуа рытрадициақәа дырдырра.
Алхас Амԥар 17 шықәса ракәын ихыҵуаз иашьцәеи иҩызцәеи дрыцны иԥсадгьыл ахьчара даназгыла. Ажәыларақәа жәпакы рҿы гәымшәарыла ихы ааирԥшуан. Аҵыхәтәантәи, Аҟәа агаразы аҽазышәара анымҩаԥыргоз Алхас аӷа ихымца иарӷьа жәҩеи имгәеи ирықәшәоит. Уи нахыс арԥыс иарӷьанапы имыхәо иалагоит.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Ишырҳәо еиԥш арыцҳара ахала иааӡом. Аибашьра ашьҭахь шықәсык ааҵуаны, Алхас Пицунда чарак аҟны дшыҟаз, аҭаца лаагараан ахысра ианалага ахы ихәда иақәшәоит, дзымцәажәо даанхоит.
"Сарӷьа напы аус ахьамуаз гәнызгон изызӡари, сыбжауаҩны схы сыԥхьаӡон, ҿымҭӡакәа сгәырҩон. Аха сзымцәажәо саналага уи еиҳагьы еицәахеит. Ашкол аҿы аԥсшәа арҵаҩыс аус зуаз санду Вера Мархолиаԥҳа хәышықәса аҩны дааны ҿыц ацәажәашьа слырҵон. Ақәыԥшра аамҭа иҭагылоу изы еиҳагьы иуадаҩызшәа сгәы иаанагоит аинвалидра. Усҟан акалашәа ухы уацклаԥшыр ануҭаху, аԥҳәызбацәа уанреиҽырбо абас агра ануоулак аԥсҭазаара агьама ацәыӡуеит. Сара разҟны исыԥхьаӡоит убарҭ аамҭақәа раан исыцеибашьуаз сҩызцәа сааигәа иахьыҟаз, сгәы ахьдырӷәӷәаз, схы агәрагара ахьсырҭаз, насгьы Анцәа иахь исымаз ахаҵара ахьысцәымӡаз", - илахьынҵа далацәажәоит Алхас Амԥар.
Ахәрақәа рышьҭахь бжьышықәса ааҵуаны, Алхас иҭагылазаашьа данашьцыла, ихьаақәа анеиқәтәа, маҷк ацәажәарагьы даналага уск иҽазикарц иӡбоит. Азнык азы аинвалид изымариамызт аилазаараҟны ашьақәгылара, аха аҩны атәарагьы уаҳа илшомызт. Алхас дрыдыркылоит обиектк аҟны ахьчаҩс, уи ашьҭахь Аҳәынҭқарратә хьчара амаҵзура ажәабатәи аҟәшахьы диасуеит. Уаҟа жәашықәса иуалԥшьақәа наигӡон.
"Уамашәа ижәбаргьы, ажәабатәи аҟәшаҟынтә санца аусура салагеит Пицундатәи абжьаратә школ №1 аҟны аҩбарҵәыра арҵаҩыс. Ари инапы ихәом, ахәыҷқәа идирҵозеи ҳәа аӡәызаҵәык исзыимҳәеит. Дара аҵаҩцәа ракәзаргьы, сыбжьы ҭыганы сызцәажәом азы аҭынчра аԥҵаны ирасҳәоз зегьы гәныркылон", - иажәа иациҵоит Алхас.
15 шықәса раԥхьа, Алхас Амԥар Пицунда аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә турнир шымҩаԥысуаз машәыршәа ибеит. Убасҟан игәы ҿнакааит алаба зҽанҵаны зызшьапык ала ампыл иасуаз ауаа аниба. Иара иеиԥш зымаха-зышьаха еибгамыз ахацәа аԥсҭазаарахь ирымаз агәазыҳәара даршанхеит. Иагьиҭаххеит хаҭала рыцхәмарра.
"Аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә команда азыҟаҵаҩ Џьамал Барцыц, иара уи аамҭазы Афедерациагьы дахагылан сыгәҭакы аниасҳәа, мап сцәыимкит. Амала сгәы сҽаниҵеит дара рыԥҟарақәа рыла зызшьапык змам иоуп ампыл иасуа, зшьапқәа еибгоу, аха зызнапык хҵәоу, мамзаргьы измыхәо амбаҿы ддыргылоит ҳәа. Ажәакала сақәшаҳаҭхеит", - аспорт ду ахь дшиасыз игәалашәоит Алхас.
Аинвалидцәа-ампутантцәа Аԥснытәи еизгоу ршьапылампылтә команда дацны Алхас Амԥар жәларбжьаратәи атурнир далахәын Грозныи ақалақь. Уа ихәмаруаз жә-командак рахьтә дара ахәбатәи аҭыԥ ааныркылеит. Шықәсык зны Аԥсны еиҿкааз атурнир аҟны ахԥатәи аҭыԥ ианаԥсаха аҳәынҭқарра ҳамҭас алшара рырҭеит Ҭырқәтәыла, Сҭампыл ақалақь рымԥсшьарамшқәа рхыргарц.
"Сҭампылтәи ҳамшқәа исхамшҭуа ахҭысқәа рыла иҭәын. Ҳџьынџьуаа есыҽны аԥсуа қыҭақәа рахь ааԥхьара ҳарҭон. Дареи ҳареи ҳгәы иҭалаз аԥхарра иахьагьы исыцуп", - игәалашәоит иара.
15 шықәса раԥхьа Аԥснытәи еизгоу аинвалидцәа-ампутантцәа ршьапылампылтә команда 20-ҩык ахәмарыҩцәа рыла ишьақәгылазҭгьы, иахьа рхыԥхьаӡара жәаҩыкгьы ыҟам. Аӡәырҩы аибашьраҿы ироуз ахәрақәа ирхырҟьаны адунеи рыԥсаххьеит, егьырҭ рықәрақәа цеит. Изылшоны иҟоу аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргоит, аха иахьазы апандемиа иахҟьаны аҩны иҟоуп.
Алхас Амԥар иарӷьанапы ахьимыхәоз, насгьы дахьзымцәажәоз иразҟы ианыԥшыр ҳәа дацәшәон. Аха ишырҳәо еиԥш алахьынҵа узацәцом, 18 шықәса раԥхьа Алхас Амԥар иԥсҭазаара ицеиҩылшоит Гәдоуҭатәи аҭыԥҳа, аҳақьым Ирма Барцыцԥҳа.
"Ԥсуаҵас иахьысҳәо ԥшӡам, аха Барцыцԥҳа дарӷьажәҩаны дансывагыла ҿыцымҭала сизшәа схы збеит. Лара сыграқәа зегьы анлыдылкыла, урҭ иҟамшәагьы сҟалеит. Есыҽны анцәа иҭабуп ҳәа иасҳәоит сыԥсҭазаара ахьааирҳәыз, хҩык ахәыҷқәа сахьрабхаз", - инасыԥ далацәажәоит иара.
Алхас иԥшәмаԥҳәыси иареи аԥеи, ҩыџьа аԥҳацәеи рааӡоит. Ирма Барцыцԥҳа Гагра араион дыззымдыруа дыҟамзар ҟалап. Лара аус луоит араионтә хәшәтәырҭаҿы акардиологс.
Алхас иҭаацәа дрыхӡыӡаауеит. Иԥшәмаԥҳәыс ҳаҭыр лықәиҵоит. Ииашацәҟьаны аԥсуа ҭаацәарақәа рҿы аламала иуԥылаӡом ахаҵа иԥҳәыс аусура дышьҭны, иара ахәыҷқәа дрыдтәало. Ҳәоуеиқәшәарыла реицынхара иабзоуроуп, Алхас иахьа игәабзиара дахьахамшшаауа. Ибжьы акәзаргьы, ишьцылахьоу уи шыцқьам рызгәаҭаӡом.
Аҭагылазаашьа ихы иархәаны, Алхас аинвалидра змоу ауаа ргәы кармыжьарц, агәрагара рцәымӡарц, ԥхьаҟа ицаларц рабжьеигоит ихатәы ԥышәа гәаҭаны.
Махашьахала зылшарақәа ԥку рымш адунеи аҟны иазгәарҭоит ԥхынҷкәын 3 рзы. Адунеизегьтәи агәабзиарахьчара еиҿкаара адыррақәа рыла миллиардк инацны ауаа еиуеиԥшым ахымхәара аформақәа рымоуп, ари адунеи аҟны иқәынхо рҟынтәи 15% процент ауаа роуп. Урҭ рхыԥхьаӡара аҟынтәи 100 миллионҩык инареиҳаны ахымхәацәа ахәыҷқәа роуп.
Аминақәа рыԥжәара иахҟьаны Заабеи Қапба игәабзиара ааха аиуит, илақәа 1994 шықәса раахыс зынӡа ирбаӡом.
"…аҭагылазаашьа шьҭа ишыҟоу саццоит, амала аԥхьа зынӡа иуадаҩын. Ауаҩы ихы имч анақәымхалак, иарбан усзаалакгьы даргәамҵуеит 100 процентк игәы бзиазаргьы. Исҭахы- исҭахым сархәыцуеит абас адәы сабанӡақәзаауа ҳәа, аҩны схала снаиааиуеит, иахьысҭаху аҭел сасуеит. Зыла иамбо рзы адомино сымоуп, уи избо ауаҩы сидтәаланы сасуеит, саныриааиуагьы ыҟоуп. Акомпиутер аҵара сыдыргалан, убригьы сахысит. Ачымазара аҽаҭара ҟалом, ауаҩы дазхәыцуа далагар, ахьаа змамгьы ачымазара изцәырнагоит. Ауаҩы ицәеижь аҟны иҟоуп аинформациа ибзиоугьы ицәгьоугьы иазыӡырҩуа",- иҳәеит Заабеи Қапба.
Қапба иажәақәа рыла, зыбла иамбо рхеидкылаҟны 49 асиа иануп, иара ус Аԥсны иахьаҵанакуа 518 ҩык рсиа шьақәиргылахьан. Қапба еиҭеиҳәеит ҳаамҭазы реиҿкаара алшара маҷқәа ирыҵанакуа атәы.
Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны аефир.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 3– Sputnik. Азербаиџьан Атәылахьчара аминистрра ирыланаҳәеит Ҟарабах ишҭахаз 2783-ҩык аррамаҵзурауаа, шәҩык инарзынаԥшуа хабарда ишыбжьаӡу. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Аџьынџьтәылатә еибашьраҿы иҭахеит 2783-ҩык аруаа. 103-ҩык рхаҭара шьақәыргылоуп ДНК анализ ала. Шәҩык инарзынаԥшуа хабарда ибжьаӡит. Урҭ ахьыҟоу ашьақәыргыларазы аусурақәа мҩаԥысуеит. Иахьатәи аамҭазы 1245-ҩык аррамаҵзурауаа ахәышәтәра иахысуеит", - аҳәоит аусбарҭа адырраҭараҿы.
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Бџьаршьҭыхрыла аиҿагылара аанкыларазы аҽазышәарақәа ҟаҵан.
Убас, Урыстәыла, Азербаиџьан, Ермантәыла рхадацәа Владимир Путин, Ильхам Алиев, Никол Пашиниан абҵара 10 рзы рнапы аҵарҩит Ашьха Ҟарабах аибашьра аанкыларазы аицҳәамҭа. Уи инақәыршәаны Ермантәылеи Азербаиџьани иааныркылаз аҭыԥқәа рҿы иаангылоит, Бақәа анапаҵаҟахь ииасуеит Кельбаџьартәи, Лачатәи, Агдамтәи араионқәа, атҟәацәа еимырдоит.
Ҟарабахи Ермантәылеи еимаздо Лачатәи акоридор аҿы аурыс ҭынчреиҿкааҩцәа гылоит.
Азербаиџьан аиқәшаҳаҭра Ермантәыла акапитулиациа ауп ҳәа ахырҳәааит. Атәыла ахада Ильхам Алиев иазгәеиҭеит адокумент атәылаз феидара шамоу. Ермантәыла аԥыза-министр Никол Пашиниан иҳәеит аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра акырӡа ишицәыцәгьаз. Абри ашьҭахь Ермантәыла аҿагыларатә акциақәа мҩаԥысуан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: