Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik
Адекан лахҿых
Шьыжьуп. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны ицоит актәи алекциа. Афилологиатә факультет аудиториақәа зегьы рҿы ҭынчроуп, аха аҵыхәтәаншәа иҟоу ауада аҟнытә иааҩуеит, абжьқәа рырацәара ала ахә ушьозар, акурс зегьы злахәу аилацәажәабжь. Аамҭа-аамҭала арҵаҩы иабжьаиршәуа ареплика ҵарқәа идырҵысуа аччабжь ари "аур-сыр" ҳамҭакы еиԥнарҟьоит. Дук мырҵыкәа дырҩегь аҿаанахоит ганрацәалатәи аусуратә еицәажәара.
Аҵәҵәа аныҟала ауадақәа зегьы рҟнытә еиԥш, зегь раасҭа "зыԥсы ҭаз" аудиториагьы астудентцәа ндәылеибагеит. Иара уаантәи, астудентцәа днарылс-аарылсуа иҿааихеит адекан ихаҭагьы. Баҭал Антипа-иԥа уадак аҟнытә даҽа уадак ахь днаӡаанӡагьы баша аамҭа мырӡкәа иԥылоз истудентцәа-арԥарцәа рнапқәа рымхуа дахьнеиуаз, руаӡәы ихылԥа кьынааны иахьихаз азы, егьи ибӷа ырхәаны дахьаауаз азы уҳәа ԥыҭҩык алаф "нарҿеиԥсеит".
Уажәраанӡа алекциа дыззаԥхьоз астудентцәа исарҳәеит адекан илекциақәа еснагь гәалаҟара бзиала ишымҩаԥысуа аҵаратә процесс иаԥырхагахо моу, еиҳагьы агәацԥыҳәара азҭо алаф абзоурала. Насгьы, дара зегьы еицҿакны излазгәарҭаз ала, Баҭал Антипа-иԥа напхгаҩык иаҳасабала илаԥш шырху еиԥш аиҩызаратә гәреибагарагьы рыбжьоуп.
"Гәынамӡарак, мамзаргьы гәалак ахаан измауц уаҩ дыҟамзар ҟалап. Аха Баҭал Антипа-иԥа егьа игәалаҟара ыҟамзаргьы, ашә аартны даныҩнала нахыс еснагь иаҳбац иакәны, деихаччо, маҷк ҳаиқәышьшьы ҳаҟазар - лафла ҳарҿыханы, илекциа аԥхьара дналагоит. Идыррақәа, иԥышәа ду анҳамеидо абасала аинтерес аҵаҵаны, илахҿыхны ҳазнагашьа дахьақәшәо – уи ҳәарада ҳара еиҳагьы ҳаизааигәанатәуеит мамзар, џьара цәымӷрак, мамзаргьы гәынамӡарак ахаан иҳабжьанаҵаӡом", - ҳәа лгәы иаанагоит афилологиатә факультет 3-тәи акурс астудент Бганԥҳа Шьазина.
Астудент Лаша Канџьы-оӷлы иазгәеиҭеит Баҭал Антипа-иԥа илекциа зызкызаалакгьы, темас ишьҭихуазаалакгьы абызшәахьы ушхьанарԥшуа, уи иахьа иамоу ауадаҩрақәа кыр игәы шинархьуа. Лаша иажәақәа рыла, згәы разу ауаҩы илакҭа унҭаԥшыргьы дубоит, урҭ дыруаӡәкуп афилологиатә факультет адекангьы.
"Ауаҩы иаԥсшәаҳәашьа амацарагьы ирацәаӡаны иаҳәар алшоит ҳәа сгәы иаанагоит. Баҭал Антипа-иԥа алекциа алагамҭазы даныҩнало нахыс ԥхаррак ицны иаҳзаауазшәа ҳгәы иабоит, уамашәа аҿар даҳзааигәоуп. Насгьы иара ишьҭихуа атемақәа ҳара уахи-ҽни ҳзызхәыцуа, аха инагӡаны зеилкаара ҳалымшац роуп. Иара ианаҳзеиҭеиҳәо, ианҳаилиркаауа лассы ҳахшыҩ аҟны аагарагьы ҳалшоит", - иазгәеиҭеит астудент.
Аҩыза изы ажәа
Астудентцәа реилазаараҿы адагьы, Батал Антипа-иԥа Хагәышь кыр шықәса аус ицзухьоу иколлегацәеи иҩызцәеи рыбжьарагьы зуси зажәеи еивнамго, зуаҩреи заԥсуареи ирхымԥо, зыгәра гоу уаҩуп.
ААУ афилологиатә факультет аԥсуа литература акафедра аиҳабы Диана Џьынџьалԥҳа лҵара хыркәшаны ауниверситет ахь усура данаа, илырҭаз раԥхьаӡатәи акурс аҟны дтәан иахьатәи адекангьы. Усҟан зхы кыз русеицура уажәшьҭа 40 шықәса ирықәуп. Кырынтә Аԥсны анҭыҵгьы, иаҳҳәап Ҭырқәтәылатәи ҳџьынџьуаа рахь еиццахьеит-еицаахьеит. Иара убас Диана Сарапион-иԥҳаи Баҭал Антипа-иԥеи атәыла ахада иалхрақәа раан еицалахәуп акандидатцәа ирҭиуа аԥышәара здызкыло акомиссиа.
Баҭал Антипа-иԥа истуденттә шықәсқәа рзы аҵара бзиаӡаны ишиҵоз азгәаҭо, лара илҳәеит иҩызцәеи иқәлацәеи рыбжьарагьы еснагь ҳаҭыр ду шиқәыз, иахьагьы иажәа ишацгыло. Насгьы алитература акафедра аиҳабы иазгәалҭеит астудентцәа адекан иҿырҵааша аҟазшьа бзиаӡақәа маҷымкәа ишимоу.
"Иахьатәи аамҭазы маҷк имаџьанахазшәа ҳгәы иззаанаго, аԥсуа мацара иитәу ауаҩытәыҩса иҟазшьа аҷыдарақәа акызаҵәык игны избом Баҭал Антипа-иԥа. Дахьуаҩыламысу, еснагь аиашара дахьадгылаҩу азоуп астудентцәагьы пату зиқәырҵо. Аҿар реиҵааӡара ҳаицаҿуижьҭеи уажәшьҭа маҷгьы ҵуам, аха убри аамҭа иалагӡаны сара студенткгьы дысгәаламшәар ҟалап, Баҭал Антипа-иԥа зызнеишьа изымԥшаакәа игәаӷ зиркхьоу", - лҳәеит Диана Џьынџьалԥҳа.
Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт анапхгаҩы Арда Ашәба иазгәеиҭеит Баҭал Антипа-иԥа хырхарҭа рацәала илаз абаҩхатәра аарԥшра шилшаз, насгьы инапы злеикуа иарбан усзаалак игәы-иԥсы адҵаны, ламыс цқьала ишынаигӡо.
"Амҩахҟьаразы маҷк згу ауаҩы дибаны диаҩсӡом, анаҩс уи илахьынҵа даҽаџьара дкыднаҟьар шалшо дырны заанаҵы ацхыраара ҟаиҵоит. Иара цәаҩала ауаҩы дизааигәоуп, ауаҩы дизыӡырҩуеит, ихьаа еиликаауеит. Аха Баҭал Антипа-иԥа амц баны дынхаӡом. Ицқьареи иуаҩреи зызгәамҭакәа урҭ ирхыԥарц иалагаз изы Баҭал Хагәышь иубахьо иакәымкәа даақәгылоит, цәгьала дыџьбарахоит. Иара кыр шықәса раахыс еиуеиԥшым аҳәынҭқарратә маҵурақәа никылоит, аха аӡәы иҟнытә сара исмаҳац абри ауаҩ акы деиҩаӡоит ҳәа. Дзеиҩаӡо, есқьынагь дзышьҭоу ибызшәеи иаԥсуареи роуп", - иҳәеит Ашәба.
Хагәышь Баҭал Антипа-иԥа диит Гагра араион Бзыԥ ақыҭан, 1964 шықәсазы, март 12 аҽны. 1980 шықәсазы абжьаратә школ далганы, дҭалоит А.М. Горьки ихьӡ зхыз Аҟәатәи апедагогикатә институт. 1985 шықәсазы ибзиаӡаны иҵара хыркәшаны, 1987 шықәсазы дцоит Москваҟа, аспирантураҿы иҵара иациҵарц. 1992 шықәсазы ихьчоит адиссертациа "Аԥсны агидронимиа" атема ала. 1996 шықәсазы - ААУ афилологиатә факультет адеканс далырхуеит. Изныкымкәа далырххьан Аԥсны Жәлар Реизарахь депутатсгьы. Иара убас, иахьатәи аамҭазы адекан инапынҵақәа рыдагьы Аҳәынҭқарратә бызшәатә политиказы аҳәынҭқарратә еилакы хантәаҩра азиуеит. Дҭаацәароуп, хәҩык ахшара драбуп.