АҞӘА, ԥхынгәы 1 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Афымцалашара ахә ахьырымшәо ақыҭақәа рҿы арцәара иалагоит ҳәа иҳәеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" иатәу афымцаҭиира аусбарҭа аиҳабы Инал Лазба.
"Ишыжәдыруеиԥш атәыла ахада адҵа ҟаиҵеит ақыҭақәа реиҳабацәа амаининг-хархәагақәа раарԥшреиԥш алашара ахәԥса ашәара ахылаԥшразгьы аҭакԥхықәра рыдзарц. Уи иалнаршоит дареи ҳареи ҳаинырны ашәарақәа рызҵаара ҳаӡбарц. Ԥхынгәымзазы қыҭацыԥхьаӡа ҳхаҭарнакцәа нашьҭхоит, абонентцәа аԥара шрылырго еилкаахоит, ауал зду ирацәажәахоит", - иҳәеит иара.
Инал Лазба ҿырԥштәны иааигеит Очамчыра араион Араду ақыҭа. Уа ауааԥсыра ажьырныҳәамза инаркны рашәарамзанӡа афымцалашараз аԥара рымшәеит.
"Ари угәы казыжьша рбагоуп. Ақыҭақәа Џьали Гәыԥи 6 900 мааҭи 8 600 мааҭи еизыргеит ари аамҭазы. Аҭагылазаашьа аҽамԥсахыр ақыҭақәа лашарада иаанхоит. Ма ахәҭак ршәар", - иҳәоит иара.
Лазба иазгәеиҭеит АУН абонентцәа хаҭа-хаҭала афымцалашара рымхра шалымшо аиҳарак ақыҭақәа рҿы. Ахархәара зҭо афымцалашара ахәԥса ашәара иахьазы иуадаҩу зҵаароуп.
"Аԥареизгара адинамика аиуртә аҭагылазаашьа еиҭактәуп", иҳәеит Лазба.
Иара иазгәеиҭеит аиурист хаҿқәа рыбжьара аԥареизгаразы ицәгьам амеханизмқәа шыҟоу.
"Рашәарамзазы уаанӡатәи ашықәс арбагақәа ираԥаагеит. Аԥхынра нҵәаанӡа 2019 шықәсатәи арбагақәа рдинамика ҳазыхынҳәраны ҳаҟоуп. Ианеиҵаха 10% рыла. Алашара ахәԥса зымшәо аиурист хаҿқәа алашара иаҿыгамхарц 100% анзалымша, руал 50% рыла иршәароуп", - иҳәеит иара.
Инал Лазба иара убасгьы иҳәеит "Амшынеиқәафымцамч" аусурақәа ишрыцнаҵо абонентцәа рхы иадырхәо афымцалашараз анапынҵадатә хшәаарахь риагаразы, уи аԥареизгара хра шанаҭо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аиҿцәажәараҿы ақыҭа ахада иҳәеит уаанӡа аӡазы ирымаз ауадаҩра шаԥыху, уажәы изыргәамҵуаны иҟоу афымцалашара амчхара амаҷра шакәу.
"2014 шықәса рзы иргылан ашьаҟақәа. Уи аахас ацәаҳәақәа рыҟаҵара алмыршахеит. Ааигәа ҳақәдыргәыӷит ари апроблема шыӡбахо. Ҳара иаҳҭахуп 3 километра афымцатә цәаҳәақәа. Иахьа иҳамоу алашара амчхара даара имаҷуп, иҳазхаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габлиа.
Акаԥа ақыҭа ахада иҳәеит амҩақәа рҭагылазаашьа уамак ишҽеим, убри аан ақыҭатәи ауахәама иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.
"Ааигәа иҟаз амшцәгьаан амҩа еиҳагьы иԥхасҭахеит. Акомиссиа ыҟан, ирбеит, иаарласны аҭагылазаашьа аҽеиҭанакып ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Габлиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа Акаԥа ақыҭа анхацәа рнапы злаку атәы
Аԥхаррақәа аныҟалалак, анхаҩы адгьыл аус адулара иҽаназикуа аамҭа ицәырнагоит ажәлар разхаҵарақәеи разгәаҭарақәеи жәпакы. Урҭ азхаҵарақәа хықәкыла ауаҩы ацәгьа иацәыхьчара, имоу аманшәалара, амарымажара реиқәырхара, реихаҳароуп изызку.
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Ааԥын, аԥсабара зегьы анҿыхо, аԥсаатә амра шәахәақәа иреигәырӷьаны рашәа хаақәа анцәырырго, аԥсуаа шьыжьымҭан џьара усура ҳәа ианааҵыҵуаз, еиҳарак адгьыл иқәаарыхырц, амхы иҭаларц ргәы ианҭарк, "какалк мкыкәа", даҽакала иуҳәозар, "ҿаҵак ымфакәа" ицомызт.
Ауаҩы акрыфа, имч ҭаны, игәы алаҟаны аусура иҽаназикуа еиӷьу ыҟам. Ацәгьа ухьыԥшӡом, иара унапы злаукыз аусгьы иаҳа иуцааиуеит.
Шьыжьнаҵы акрыфара ргәы ианаҭахӡамыз, хыхьчага ҳасабала аусура рнапы аларкаанӡа аџьыкхыш маҷк нарыхәларыԥсон, зынӡа рыца ак ҭамкәа иҟамларц азы. Аԥсуаа иазгәарҭоит, анхаҩы ҿмырҵысы (акрымфакәа) ааԥын имхы данҭала, зыбжьы иаҳаз аԥсаатә даҟаҭәоит ҳәа (азгә: "аҟаҭәара" - одоление птицы).
Ҿмырҵысы ажәҵыс аҷырҷырбжьы уаҳар – ахьара, ахш ԥхасҭахалоит (иҵәыҵәлоит) рҳәоит. Амалаӷәыри аҟармаҵыси рышәаҳәабжь уаҳар – унасыԥ дыркьаҿуеит. Убри аҟнытә, ааԥын рҽырцәырыхьчон абарҭ аԥсаатәқәа: акәыкәу, ажәҵыс, ашамыхьажь, амалаӷәыр, аҟармаҵыс…
Акәыкәу
Акәыкәу ршьуам, еишәарыцом. Аԥсуаа рҟны иҟоуп азхаҵара "ҿмырҵысы акәыкәу абжьы заҳаз даҟаҭәоит, иҽаҩра беиахом" ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианалаго (инықәырԥшшәа мшаԥымзазы) аӡәырҩы анхацәа ахлафаауеит: "Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап!" - аҳәоит ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианаҟәыҵлак – лаҵараамҭам. Илауҵогьы ҟалом.
Уамашәа иубаша, ари аԥсаатә хәыҷы ахьӡ аџьа, адгьыл ақәаарыхра аамҭа ишадҳәалоугьы, ахыргәаҟра ацәымӷуп. Егьырҭ аԥсаатәқәа реиԥш аҭра ҟанаҵом. Акәыкәу аҟара иаашьо, зыхшара змааӡо "имцәаӷәои имрашәои" ԥсаатә ыҟам.
Ашамыхьажь
Ашамыхьажь иамоуп даҽа хьӡык, уи "абжьоубжьыкь" ауп. Ԥсаатә ӷроуп, аԥыц ҵәызуп, иаҩцамкәа иқәырхәоуп. Аԥҷаҷар харгьежьаауп, еиларгыланы ахы иқәгылоуп. Ашамыхьажь зымшьҭа цәгьоу ԥсаатәны иахәаԥшуеит. Ашҭа инҭаԥырны аҩны азааигәара махәык инықәтәар, рыцҳашьарада иԥхадырсуан.
Амалаӷәыр
Амалаӷәыр аиаҵәареи аҩеижьреи еимазкуа ԥштәуп иамоу. Даараӡа ҵыс ԥшӡоуп, амала ишымышьҭацәгьоу ҳәатәуп. Ауаҩы иитәу ҟәыхк - амаҭәа ҽыҭк, мамзаргьы ахцәы аԥыц иаҿыҵакны иагар, аманшәаламрақәа ичычоит, илаиҵазгьы иԥылом.
Ажәытәан аҽаҩра бзиа ззаамрыхыз "амалаӷәыр уаҟаҭәеит" ҳәа ихыччауан.