Sputnik
- Руслан Мкан-иԥа иахьа жәа-шықәса ҵит ателеканал "Абаза-ТВ" аефирахь ицәырҵижьҭеи. Усҟан раԥхьатәи ихьыԥшым ателеканал ҳтәылаҿы ацәырҵра ихҭыс дуун. "Абаза-ТВ" актәи амш инаркны иааиԥмырҟьаӡакәа аусура иаҿуп, ишьақәгылеит, иамоуп иара хатәы хаҿра, ахәаԥшцәа. Шәиубилеи аҽны ишәгәалашәаршәарц ишәҭахыуи?
— Раԥхьаӡа иргыланы иҭабуп адныҳәалара азыҳәан. Иахьатәи ахҭыс хымԥада иазԥшыз ҳажәлар рыҩнуҵаҟа, ҳҳәынҭқарраҿы ирацәан. Ҳақәша-мықәша уҳәан-сҳәанқәа еиҳагьы еиҳан, иҟарҵарызеи, ишԥаҟарҵарызеи, ирылшарыма ҳәа иҳашьклаԥшуан, рыгәра шәымган рҳәон.
Аха иҳалшеит, ҳшьақәгылеит, Анцәа рылԥха роуааит ари аус иацхрааз зегьы. Раԥхьаӡа иргыланы ҳагәра згаз, иҳадгылаз Беслан Быҭәба. Иҳәатәуп, егьа арҿиаратә проект уазхәыцыргьы излеиҿыукаауа ауаа еидкылатәуп, уи иатахәу амаҭәахәқәа раахәареи, реиқәыршәареи, аус зуа рулафахәи, ажәакала афинанстә зҵаара зыӡбо ауаҩы думамкәан узызхәыцуа зегьы алакә иаҩызахоит.
Хадара злоу ахҭысқәа еиқәшәит: ҳара иҳамаз агәаҳәареи, аԥышәеи, алшареи, ауаажәларра рыбжьара иҟаз аҭахреи Беслан Тыкәа-иԥа иҟаиҵаз агәрагареи адгылареи ирыбзоураны, шықәсыбжак инареиҳаны аҽазыҟаҵара ашьҭахь раԥхьатәи аефирахь ҳцәырҵит. Иахьеиԥш исгәалашәоит уи амш.
Сара сзы раԥхьатәи ефирӡамызт, аефирқәа акыр збахьан, акыр схызгахьан. Аԥсуа телехәаԥшраҿы аԥышәа сыман журналистк, напхгаҩык иаҳасабала. Урыстәыла ишиашо ицо аефир аҟны аус зухьан, раԥхьатәи санҵамҭа 1980-тәи ашықәсқәа рзы Урыстәылатәи аканал аҿы ианцаз инаркны, абартқәа зегьы рацәан, аха убарҭ зегьы ихнаҩеит "Абаза ТВ" раԥхьатәи аефир ацәырҵра. Сара хаҭала аефир аҩнуҵаҟа журналистк иаҳасабала аус шызымуазгьы убри аҩыза агәалаҟазаара снаҭеит.
Уи инагӡаны еилыскааит адырҩаҽны ақалақь аҟны ауаа ирҳәоз, иҟарҵоз азеиӷьышьарақәа рыла, ажәала урҭ зегьы реиҭаҳәара уадаҩуп. Ганкахьала ауаа акы ианазԥшу ӷәӷәала, акыр аамҭа иналацәажәо, нас баша ҳгәыӷра ҳажьеит рҳәартә еиԥш иахьыҟамлаз, нас иахьатәи амш ахь ииаганы иуҳәозар абас еиԥш аџьабаа ду зцу ес-ҽнытәи аефир иахьа уажәраанӡа еиқәырханы иахьааҳгаз ҳара уи иалахәызгьы, иҳахәаԥшуазгьы жәа-шықәса рыҩнуҵаҟала аус зуаз зегьы ҭабуп ҳәа раҳәатәуп, иақәгәырӷьатәуп.
Анаҩс, ателеканал аԥеиԥш шамоу агәра ганы исҳәарц сҭахыуп, шьҭа азеиԥш милаҭ проектны, ҳажәлар зышьцылоу аԥсҭазаара иахәҭакны ишыҟоу. Аԥсуа телехәаԥшра инаваргыланы "Абаза ТВ" ҳажәлар иахьеи-уахеи изызԥшу акакәны аҟаҵара ахьҳалшаз уи сара сзы инасыԥуп. Иаҳзыҟарҵо акритикеи, иҳадырҳәало анҵыреи абарҭ зегьы ҳаԥсаны Анцәа ҳҟаиҵааит.
- Актәи аефир мҩаԥылгон Лиана Ебжьноуԥҳа, адырҩаҽны ажәабжьқәа дрыԥхьон Алхас Манаргьиа. Ателеканал "Абаза-ТВ" ажурналистцәа, аефир амҩаԥгаҩцәа ражәақәа рыла, аефир ашьҭахь ақалақь ианалалоз ауаа рыла ихыԥшылон ирҳәаришь ҳәа ирыхәаԥшуан. Иахьа даҽакала иҟазар ҟалап аус зуа ажурналистцәа ргәаанагара. Иахьа еиҳа шәзазхәыцуа арбан иҳаҩсыз жәа-шықәса ракәу, ателеканал аԥеиԥш акәу?
— Хымԥада, ҩ-хырхарҭак еиларсуп ари азҵаараҿы, урҭ реиҟәыҭхара сцәыуадаҩуп. Иахьа ҳазну арыцхә иадҳәаланы исҭахы-исҭахым аԥхьаӡара салагеит иаҳхаҳгаз зегьы закәи ҳәа, урҭ зегьы ахыԥхьаӡарахь ианиазга сзеигәырӷьаз, иџьасшьаз алҵшәақәа рыхь снеит.
Алхас Манаргьиа ихәон раԥхьатәи аефир аан игәы шыхыҭхыҭуаз. Иигәласыршәарц сҭыхуп, жәашықәса рыҩнуҵҟала ф-ҩык ажәабжь мҩаԥызгоз ажурналистцәа аус руан, урҭ рахьынтә ԥшь-ҩык раԥхьаӡа акәны ҳефираҿ ицәырҵит, урҭ Алхас Манаргьиа, Русҭам Занҭариа, Марина Быҭәԥҳа, Инесса Дубинина. Ажурналистцәа рганахьала иугозар ажәабжьқәа рҿы жәа-шықәса рыҩнуҵҟала 23-ҩык аус руан.
Урҭ рахьынтә 13-ҩык раԥхьатәи ртелехәаԥшратә анҵамҭақәа ҳара ҳҿы ауп иахьыҟарҵаз. Иахьа иугозар бжь-ҩык акорреспондентцәа ажәабжьқәа рыҟны аус руеит, урҭ рахьынтә ф-ҩык раԥхьатәи ранҵамҭақәа "Абаза-ТВ" аҿы ауп иахьыҟарҵаз. Раԥхьаӡа акәны ҳара ҳҿы иааиз, "Абаза-ТВ" аҿы асу зур сҭахуп ҳәа, сара дысгәалашәом аӡәы мап зцәыскыз.
Ҳара иаҳҭон аҭагылазаашьа мызкы-ҩымз, иара иахьынӡаиҭахәу ихы ԥишәон "абри сара истәуп, иснаалоит, анаҩсгьы схы ажурналистика иазыскуеит" ҳәа изыԥхьаӡоз ауаҩы аусура дҳадаҳкылон. Мчыла аӡәгьы днаҳамгеит, зегьы хатәгәаԥхарала инеиз роуп. Убри аҟазшьа бзианы иҳамоуп аколлектив ҳаҩнуҵҟа. Хымԥада, хықәкыла иадызгалаз, иадсыԥхьалаз ауаа ыҟан раԥхьаӡа ҳаналагоз. Беслан Быҭәба аиҿкаара ҳаналагоз ус сеиҳәеит "аԥсуа телехәаԥшраҿы аус зуа, уа иаҟәыхны арахь иаауымган. Аҳәынҭқарратә телехәаԥшра шәаԥырхагахеит ҳәа рҳәалоит аҽԥныҳәа ҳарҭо иҟалоит", ҳәа сабжьеигеит.
Иахьа уажәраанӡагьы ари аԥҟара ҳақәнаҟоит. Усҟан аԥышәа зманы аусура иалагаз Валери Ҟәрасҟәуа, Аида Базԥҳа, Рада Аргәынԥҳа, Лиана Ебжьноуԥҳа, Роман Лабиа, Светлана Корсаиаԥҳа, арҭ уи аамҭазы Аԥсуа ҳәынҭқарратә телехәаԥшраҿы аус руӡомызт, уи аҟынтә иаасыԥхьеит "Абазахьы" аусуразы.
Дара раԥхьатәи аефирқәа рҿи, акыр шықәса инеиԥынкыланы "Абазаҿы" рыҟазаареи, нас ирыҵагылаз аҿари дареи рԥышәа аимадара иҟалаз "Абаза-ТВ" аҟазшьақәа ирҷыданы иҟоуп. Абри аԥышәа змаз ажурналистцәеиаҿари ирыбжьаз аицлабра "аефир бзианы ҟаҳҵандаз" ҳәа ателехәаԥшра иазеиӷьхеит. Дара зегьы еилыркаауан аефир ԥсыҽхар аҭакԥхықәра зегьы ишҳаду.
- Руслан Мкан-иԥа иахьа жәа-шықәсатәи шәусура аихшьаала ҟашәҵоит. Жәа-шықәса рышьҭахь ишәҳәарц, шәызхыҽхәарц ишәҭахыи?
— Ҳазнысыз амҩа ҳажәлар ишрыдыркылаз, ҳаԥсҭазаараҿы "Абаза-ТВ" ианнакылаз аҭыԥ наунагӡа инхароуп. Убри аҟынтә егьа аҭагылазаашьа уадаҩ ҟаларгьы аԥсуа кьыԥхь, ателехәаԥшра, арадио аҟны аԥсуа журналистика ҿиалароуп. Шәынтәны еиҳау архив аманы, адунеи жәабжьқәа ирылахәны абас иҟоу проектны избоит жәа-шықәса рышьҭахь "Абаза-ТВ".