АҞӘА, цәыббра 4 – Sputnik. Аспелеологцәа иацырҵоит Урыстәылатәи аспелеолог, акоманда "Перово-Спелео" алахәыла Павел Демидов дахьҭахаз аҳаԥы Интеграл аҭҵаара ҳәа арадио Sputnik Аԥсны иазеиҭеиҳәеит аспелеолог Евгени Снетков.
Аҳаԥы аҭҵаара иацҵахоит ҽааны, аԥхынраз иҳәеит иара.
"Аԥснытәи аҳаԥқәа рҿы аусурақәа мҩаԥыргоит аспелеологтә клубқәа. Ҳара ҳалшарақәа реидҵара ҳагәҭакуп", - иҳәеит Снетков.
Иара иазгәеиҭеит аусурақәа ишрылахәу аԥсуа спелеологцәагьы.
"Апандемиа инадҳәаланы аҳәаақәа аркын. Ааигәа иаадыртит. Убри азоуп х-гәыԥк мацара Арбаикаҟа изхалаз. Агәыԥқәа ҩба Москватәқәоуп, акы – Сибратәуп. Москватәи агәыԥқәа руак ҳҩыза иҭахара иадҳәаланы аусурақәа заанаҵы ихнаркәшеит, егьи аплан инақәыршәаны аусура мҩаԥнагон", - ҳәа иҳәеит иара.
Уажәы Арбаика аусурақәа мҩаԥыргоит Иркутсктәи аспелеологцәа ҳәа иҳәеит Евгени Снетков.
"Ҭагалан азы арахь иаауеит Красноиарсктәи аспелеологцәа", - ҳәа азгәеиҭеит иара.
Снетков иҳәеит аспелеологцәа Арбаика аҳаԥқәа шҭырҵаауа еиуеиԥшым араионқәа рҿы.
"Аусура раионла еихаҳшеит. Дара зегьы Вериовкин иҳаԥы иазааигәоуп. Аҳаԥы Интеграл (аспелеолог Павел Демидов дахьҭахаз – аред.) ари аҭыԥ иацәыхарам. Аҭаларҭа 100 метрак реиҳа иҳаракуп. Аҵаулара 2 километрак иреиҵамзароуп", - ҳәа иҳәеит Евгени Снетков.
Иара игәаанагарала аҳаԥы Интеграл адунеи зегьы аҿы реиҳа иҵаулоу ҳаԥызар алшоит. Иахьазы реиҳа иҵаулоу ҳаԥны ишьоуп Вериовкин иҳаԥы – аҵаулара 2 212 метра.
Жьҭаарамзазы аспелеологцәа аҳаԥы Сарма ҭырҵаараны иҟоуп, иаргьы Арбаика иаҵанакуеит.
"Уигьы аҵаулара 2 километрак еиҵамзароуп. Аҳаԥы заҟа иҵаулоу аҟара аҭҵаарагьы уадаҩуп, аамҭа рацәа агоит", - иҳәеит иара.
Аспелеологцәа ишазыԥхьагәарҭо ала, Арбаика иамоу аҳаԥқәа рҟынтәи иаадыртхьоу 2-3% роуп.
"Шәышықәсала аусутә змоу ҭыԥуп. Арбаика аиԥш иҭҵаамкәа иҟоуп Бзыԥтәи ашьхеибаркырагьы", - иҳәоит Евгени Снетков.
Снетков иҳәеит Павел Демидов иԥсыбаҩ Москваҟа цәыббра 3 рзы ирышьҭит ҳәа.
Нанҳәа 23 рзы Демидов уи аҳаԥахьы ддәықәлеит иколлега Андреи Шумеико дицны. 305 метра аҵаулараҿы дшыҟаз ахаҳә гәалқәа иқәҳаит. Демидов урҭ рыҵыҵра илымшеит, Шумеико иакәзар иԥсы еиқәхеит.
Нанҳәа 26 рзы Демидов иԥсыбаҩ аҳаԥы иҭыгара аоперациа иалагеит. Уи аоперациа иаразнак рҽаладырхәит Аԥсны АҶА аиқәырхаҩцәа, аоперациа хылаԥшра аиҭоит аминистр Лев Кәыҵниа.
Нанҳәа 29 рзы Павел Демидов иԥсыбаҩ ахаҳәқәа ирыҵырхит, сакасала аҳаԥы аҭыгаразы азыҟаҵарақәа ирылагеит.
Аҳаԥы ҵыԥх, 2019 шықәсазы 200 метра рҟынӡа аҵаулараҟынӡа илбааны иаадыртит. Аспелеологцәа ргәаанагарақәа рыла, абри аҳаԥы Аԥсны мацара акәымкәа, адунеи аҿы зегь реиҳа иҵаулоу акәхар ауеит.
Цәыббра 1 азы Аԥсны АҶА аусзуҩцәеи аспелеологцәеи Павел Демидов иԥсыбаҩ аҳаԥы иҭыргеит. Цәыббра 2 рзы Гагра ақалақьтә морг ахь инаргеит.
Сезгин раԥхьаӡа акәны Гагра анырга ашьҭахь Аԥсныҟа дааит, усҟан иара ихыҵуан 24 шықәса. Аибашьҩы иажәақәа рыла, Ҭырқәтәыла аррамаҵзура ашьҭахь ԥышәа хәыҷык иман, абџьар атәы идыруан.
"Аҟәа ахақәиҭтәразы ҳгәыԥ Каман ала раԥхьа ажәылара ҳалагеит, усҟан Гагратәи абаталион салан. Усҟан ауп данҭаха Баҳадыр Абыӷба, Ерқан Қәҭарба дырхәит, еиҭа быжьҩык раҟара аҷкәынцәа рхәит. Иҭахаз ҳаҷкәынцәа рыԥсра усҟан иаҳзеилкааӡомызт, урҭ рҵәыуара аха ҳамамызт, аибашьра цон. Нас аибашьра ашьҭахь ауп зегьы анеилаҳкаауаз, ҳгәы аныԥжәоз. Баҳадыри сареи ҳхәыҷаахыс ҳаибадыруан. Аибашьра нҵәоит сентиабртәи ажәылара ашьҭахь ҳәа ихасҵомызт, ус шаҟантә ҳцахьаз ажәылара, аха ҳаиааиуамызт. Нас аиааира ҳгеит, аибашьра нҵәеит ҳәа анырҳәа ихасҵомызт, агәра сызгомызт", - еиҭеиҳәеит аветеран.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Шәазыӡырҩла арубрика "Аҭоурых иагәылаҵәаху" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы ес-мҽыша.
АҞӘА, цәыббра 27 - Sputnik. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аерман-азербаиџьантә конфликт ҩаԥхьа аҽахьарҿыцыз агәҭынчымра шазцәырнаго азы аҳәамҭа ҟанаҵеит.
"Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адунеижәларбжьарахь ааԥхьара ҟанаҵоит Ареспублика Арцах (ашьха Ҟарабах – аред.) иаҿагыланы имҩаԥысуа агрессиа аанкылазарц, арегион аҟны бџьаршьҭыхлатәи аиҿагылара иахьынӡауа иаԥдырҟәҟәаарц", - ҳәа азгәаҭоуп аминистрра асаит аҟны икьыԥхьу аҳәамҭаҿы.
Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҿы агәрагара аадырԥшит уажәазы иҟоу, жәларбжьаратәи азхаҵара змоу амеханизм – ОБСЕ иатәу Минсктәи агәыԥ ала аконфликт аҭышәныртәалара альтернатива шамам.
Цәыббра 27 ашьыжь Азербаиџьан Атәылахьчара аминистрра аҳәамҭа ҟанаҵеит Ермантәыла Арбџьармчқәа Ҟарабх аинырратә цәаҳәала иҟоу анхарҭақәа ирылахысит ҳәа. Дара урҭ адыррақәа рыла, атәылауаа рыбжьара иҭахаз ыҟоуп. Ермантәыла Арбџьармчқәа ишырҳәаз ала, Ҟарабах "аҳауантәи аракетақәа рылеи иажәлеит". Ереван ирҳәеит Бақәа "ҳажәло иалагеит" ҳәа, ҟарабахтәи ахырхарҭала. Иазхаҵам Ашьха-Ҟарабахтәи Ареспубликаҿы адырра ҟарҵеит, артиллериала ишреихсыз аҭынч уааԥсыра рынхарҭақәа, аҳҭнықалақь Степанакертгьы уахь иналаҵаны. Аиҳабыра ауааԥсыра рахь ааԥхьара ҟанаҵеит рҽыԥхьаркырц, уи ашьҭахь Ҟарабах аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит. Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит иара убас Ермантәылагьы. Бақәа акәзар, амобилизациа аҭахны иҟам рҳәеит, ҳар зегь рыла еиқәшәоуп ҳәа. Аҳәынҭқаррақәа жәпакы, Урыстәылеи Франциеи назлоу, аганқәа рыҽныркыларц абжьгара ҟарҵоит.