АҞӘА, рашәара 12 - Sputnik. Кавказтәи аҳәырԥсарра аусзуҩ еиҳабы Евгени Грабенко РИА Новости иазеиҭеиҳәеит Ашәҟәы ҟаԥшь ианыз кавказтәи ашыц аиҭашьақәыргыларазы 300 шықәса иреиҵамкәа иаҭахуп ҳәа.
Колхидатәи ашыц ықәӡаауа иалагеит амцаԥшьхәаҷа иахҟьаны. Ахәаҷа Шәачаҟа иааган Италиантәи 2012 шықәса рзы аиҭаҳатәқәа ирылакны.
"Ашыц акраамҭа аҽышьақәнаргылоит. Ашыцҵлақәа рхатәы микроклимат аԥырҵахьан. Уажәы дара рыҟамзаара иахҟьаны аҽаԥсахит аекосистемагьы. Ашыц шықәсык аҩнуҵҟа миллиметрақәак роуп иахьазҳауа. Аиҭашьақәыргылара 300-600 шықәса иадхалар алшоит", - иҳәеит Грабенко.
Амцаԥшьхәаҷа цәырҵаанӡа гектарк аҿы 4-4,5 нызқь ашыц иазҳауан. Акызаҵәык - ашыцраҿ аҿа ахы цәырнаго иалагеит, уи агәыӷра ҳнаҭоит", - иҳәеит аҵарауаҩ.
"Аҿа аира иунарбоит адгьыл аҿы арыц шмыӡыз. Уажәы иубар алшоит 5,7 - 20 сантиметра иҟоу ашыц ҵиаа", - азгәеиҭеит Грабенко.
Уи адагьы аҵарауаа рҽазыршәоит ашыц атеплицақәа рҿы реиҵааӡара. Аха макьаназ ирзалмыршеит урҭ жәпаны, аамҭак ала иҿио рыҟаҵара. Абнатә ԥсабара Адунеизегьтәи афонд (WWF) адгыларала Урыстәыла аусура иалагеит ашыцаарыхра апроект.
Иара дравторуп жәаба инацны апоезиатә шәҟәқәеи апрозатә шәҟәқәа ҩбеи. Иажәеинраалақәа анылеит "Аԥсуа поезиа антологиа". Анатоли Аџьынџьал аԥсшәахь еиҭеигахьан аурыс, аукраин, абаза, ачеркес, ауаԥс шәҟәыҩҩцәа ражәеинраалақәеи ражәабжьқәеи. Иара иажәеинраалақәа реизгакәа ҩба аурысшәахь еиҭагоуп: "Улья" (Аҟәа, 1967 ш.), "Белая земля" (Москва, 1975 ш.). Анатоли Аџьынџьал иԥсҭазаара далҵит 1977 шықәсазы.
"Анатоли Ҭархәына-иԥа Кәтол ақыҭан диит. Иара ҳпоезиа аҭоурых аҟны даанхеит зхатә ҩышьа, зхатә сахьа башьа змаз иакәны, амилаҭтә поезиаҟны раԥхьаӡа акәны аметафоратә дунеи адкылашьа, адунеибашьа ирызҟазаз рҿиаҩны. Уи зегьы ираҭәам, ирынасыԥым. Убас иҟан иара илаԥшбашьа. Изааигәаз ауаа саргьы среиуан. Ицәажәара ҳшымгәыӷӡоз ашьха џьара ахы ирхон, лаԥшҵашәарақәак иоуан, апоетцәа адуқәа шыҟаз дыҟан уи аганахьала. Иара зышьҭабжь ахара игоз аестрадатә поетцәа дреиуамызт, ихаан ҳара ҳҟынгьы ус еиԥш иҟан. Иҵегьы ахӡыргара имандаз, иҵегьы активра иландаз уҳәартә еиԥш дыҟан иара, аха урҭқәа гәхьаас имамызт, иҩышьа иҿыцыз цахак еснагь иадиҵон, акы алеигалон, ирҵаулон, убри ԥсҭазаарас иман. Иара заа иԥсҭазаара ҿахҵәеит, ҩынҩажәи быжьба шықәса дшырҭагылаз, гәыблыла ҳауаажәлар днаскьаргеит. Ԥшрала–сахьала анцәахша иакәын, убас деибыҭан, днаӡаааӡан, иалкааз уаҩын", - иҳәеит Лашәриа.
Са исҭахуп адгьыл еиԥш ачҳара сымазарц,
Амаҷ азыҳәа сыҵҟьо сҟамларц.
Са исҭахуп адгьыл еиԥш аразра сылазарц,
Сгәы ҟьаҟьаӡа еиҵыхны ауаа рзы инхарц.
Анатоли Аџьынџьал
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 6 - Sputnik. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа "Аԥсныбылтәы" уаанӡатәи адиректор хада Беслан Аҩӡба иганахьала аҩнтәи абаандаҩраҟантәи аанкыларҭахь нанҳәа 3 рҟынӡа днагазарц азы Аԥсны Апрокуратура хада иҟанаҵаз азашшра мап ацәнакит. Абри атәы аанацҳауеит Апрокуратура хада асаит.
Аӡбарҭа аӡбарала Беслан Аҩӡба аҩнтәи абаандаҩраҿы дыҟазаауеит ԥхынгәы 20 рҟынӡа.
"Аԥсныбылтәы" уаанӡатәи адиректор хада хәажәкыра 20 инаркны Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбарала аҩнтәи абаандаҩраҿы дыҟан, уи иаанаго ашьаусҭҵааҩ ҩыралатәи иақәшаҳаҭра имамкәа иҩны ддәылҵыр (сааҭки бжаки иҩны азааигәара анеиааира аламҵакәа), инхарҭа ҭыԥ иԥсахыр, аимадара ихы иаирхәар, асаламшәҟәқәа, анашьҭымҭақәа, абандерольқәа иоулар ма ишьҭлар ҟалом ҳәа ауп.
Аха рашәара 3 рзы Апрокуратура хадахьы инеит аинформациа Аҩӡба аҩнтәи абаандаҩра аԥҟарақәа еилеигеит ҳәа, убри азоуп аӡбарҭахьгьы изашшыз.
"Аԥсныбылтәы" уаанӡатәи аиҳабы иганахьала ашьаус хацыркуп ацәгьоурақәа ԥшьба рыла Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ "Инапы ианҵаз аҳәынҭқарратә мазара мҽахы ҭбаала ахатәтәреи аныхреи" ахәҭаҷ инақәыршәаны. Ашьаусҭҵаара излаԥхьаӡаз ала, Аҩӡба ицәгьоура иалҵшәаны аҳәынҭқарра иаиуз аԥхасҭа иааизакны иартәоит 31 миллион 438 нызқь мааҭ, аха ари аԥхасҭа аԥхьаӡара макьана ихыркәшаӡам. Ашьаусҭҵаара аҳәаақәа ирҭагӡаны Аҩӡба Аҳәынҭнаплакы анапхгаҩыс иусура аамҭа зегьы ҭырҵаауеит аԥхасҭа зегьы амҽхак аилкааразы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: