АҞӘА, ԥхынгәы 19 – Sputnik. Арадио Sputnik аинтервиу азҭаз Ацентр амилаҭтә економика аҟәша аиҳабы Хатуна Шаҭԥҳа линтервиу аҿы илҳәеит иахьа Аԥсны аекономика зықәныҟәо аԥҟарақәеи аинституционалтә акқәеи хра рымам ҳәа.
Лара лажәақәа рыла, 2009-2019 шықәса рыҩнуҵҟа аекономикатә ҿиара иахыҵхырҭа хаданы иҟоу аинвестициақәа, абиуџьет ахь ахатә лагалақәа, ихатәтәу амазара ахәԥсақәа, иара убасгьы аиуристтә хаҿқәеи ахала наплакыҩцәеи акредит рыҭара роуп. Уи 100 миллиардк рҟынӡа инаӡоит.
Шаҭԥҳа илҳәоит ари аамҭала ВВП 19 миллиард мааҭ рыла ишазҳазгьы, аекспорт 5 миллиардк рыла ишазҳазгьы, аусхктә структура еицәахеит, аекспорти аимпорти ирыбжьоу аиҟәҟьара шыҟац иҟоуп. Уи адагьы араионқәа еиуеиԥшымкәа рыҿиара мҩаԥысуеит, ашәшьыратә економика иазҳауеит.
"Хәышықәса раԥхьа ашәшьыратә економика ВВП иаҿырԥшны 50 процент иҟазар, уажәы 60% иҟоуп. Ари шаҳаҭра ауеит иахьатәи аекономика аԥҟарақәеи анормақәеи хра шрымам, уи иаанаго, урҭ аԥҟарақәа здызкыло ҳминистррақәеи ҳусбарҭақәеигьы хры рымам ауп", - ҳәа лҳәоит лара.
Аексперт лажәақәа рыла, аҳәынҭқарраҿ акомплекстә знеишьа аныҟам "ацәҟьа" иакуеит. 2021 шықәсазы аиҳабыра рныҟәгара 4 360 000 мааҭ азырхоуп, абиуџьет 3 360 000 мааҭ ыҟоуп.
"Ари иаанаго аиҳабыра де-факто ибанкротуп ауп, афинанстә цхыраара рмоур, де-иурегьы", - лҳәоит лара.
Шаҭԥҳа лгәаанагарала, аҳәынҭқарра ииашоу аинвестициатә политика азышьақәмыргылеит. Лара алгоритмқәа шьақәыргылатәуп ҳәа азылыԥхьаӡоит. Аҩаӡара маҷ аҿы аинвесторцәа ирылаӡатәуп, аҩаӡара ҳарак аҿы асоциал-економикатә ҿиара апрограмма шьақәырӷәӷәатәуп, аинвестициатә программагь абрахь иналаҵаны.
"Амаининг азҵаара есымчыбжьа аус адаҳулоит, иҳаҩсыз аԥшьашазы аилацәажәара мҩаԥган афымцалашара ахә еизызго алархәны. Адҵа рыҭан досу рқыҭақәа рҟны агәаҭарақәа мҩаԥыргарц. Гал араион аҟны егьырҭ ашықәсқәа ирҿырԥшны инамцхәны рхы иадырхәо мегаваттки бжаки ауп", - иҳәеит Џьапуа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 26 – Sputnik, Бадри Есиава. Абзазаратә црыҵқәа ркаԥсарҭа аргыларазы апроект-ахарџьнҵа шәҟәқәа Урыстәыла иҭырҵааит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны акапиталтә ргылара аусбарҭа аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Демир Гамисониа.
"Краснодаркрайгосэкспертиза" аҟынтәи иҵоуроу аҭак ҳауит. Уажәы ари ахарџьнҵа аԥсуа ган агәаҭарақәа ихрыжьуеит. Сгәанала амчыбжь нҵәаанӡа иахәаԥшны аҭак ҟарҵоит", - иҳәеит иара.
Аусурақәа рзы иарбоуп 112 миллион мааҭ. Адгьылҵакыра 12 гектар ыҟоуп. Гамисониа ишиҳәаз ала аԥснытәи аган ашәҟәқәа ишақәшаҳаҭхалак Аԥсны акапиталтә ргылара аусбарҭеи анардадаҩи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵоит, анаҩс азаахә ршәоит.
Нардадаҩыс аԥсыуа еилахәырак алкаахоит, аха уи арбан макьана ишьақәыргылам.
"Аицлабра мҩаԥаагартә аилахәырақәа рацәаны иҳамам. Аха иҳамоуп аҭахрақәа дара рганахь ала – техникала еиқәшәоу, зыҩаӡара ҳараку зус иазҟазоуи зԥышәа ҳаракыуи ауаа змоу, иара убас афинанс аганахь ала иҭышәантәалоуи. Аиҿкаара арҭ аҭахрақәа ирықәшәозар ҳаилацәажәар алшоит", - иҳәеит Гамисониа.
Хәажәкырамзазы атәыла аиҳабыра агәамсамкаԥсарҭа аргыларазы Гәылрыԥшь араион Кациқыҭ аҿы 36 гектар адгьыл алыркааит. Ара иазԥхьагәаҭоуп ацрыҵқәа ҽыҭҽыҭла реиҵакәаҳара, иара убас апластикеи ацеллофани Аԥснынтәи иалганы ргара, избанзар урҭ адгьыл аҟны рыжра ҳекологиа иаԥырхагоуп.
2019 шықәса, мшаԥымзазы Алашарбага араион ауааԥсыра ҿҳәарадатәи акциа хацдыркит араион аҿы иҟоу агәамсамкаԥсарҭа аркразы. Еизаз агәамсамкаԥсарҭахь инеиуаз амҩа ркит. Уи иалҵшәаны мшаԥы 12, 2019 шықәса аиқәшаҳаҭра анапы аҵаҩын. Уи инақәыршәаны, аҳҭнықалақь абзазаратә црыҵқәа, Гәылрыԥшь араион аҿы агәамкаԥсарҭа дыргылаанӡа Гал араион ахь ирго иалагеит.
Шьашьикәара ақыҭан иҟоу агәамсамкаԥсарҭа Аҟәантәи инарго агәам заднакылаӡом 2021 шықәса анҵәамҭа инаркны ҳәа, ԥхынгәы 7 азы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Гал араион ахада ихаҭыԥуаҩ Нарсоу Џьапуа.