16.02.2018 16:13 75
16.02.2018 16:05 71
16.02.2018 16:03 73
15.02.2018 16:29 69
15.02.2018 16:26 61
15.02.2018 16:17 71
15.02.2018 15:15 133
14.02.2018 15:13 93
14.02.2018 15:07 83
12.02.2018 14:32 85
12.02.2018 13:58 85
12.02.2018 12:23 89
12.02.2018 11:49 136
12.02.2018 11:22 125
10.02.2018 10:00 161
09.02.2018 13:51 174
09.02.2018 13:16 165
09.02.2018 11:58 173
08.02.2018 13:34 169
07.02.2018 17:07 171
07.02.2018 15:17 219
07.02.2018 15:14 219
07.02.2018 15:09 207
06.02.2018 15:08 219
06.02.2018 15:05 213
Популярное
12.02.2018 136
15.02.2018 133
12.02.2018 125
14.02.2018 93
12.02.2018 89
12.02.2018 85
16.02.2018 75
Даур Ҭарба: Аҧсыӡтә ҟазаарых аҿиара азы аҳәынҭқарратә программа аусадулара мҩаҧысуеит
295
01.02.2018 13:16
Аҧсны ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба Очамчыра араион ахь аусуратә ҭаара мҩаҧигеит.
Аҟәа. Жәабранмза 1. Аҧсныпресс. Дырмит Басариа /Дамеи Касланӡиа. Аҧсны ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба Очамчыра араион ахь аусуратә ҭаара мҩаҧигеит. Уи аҳәаақәа ирҭагӡаны аминистр аҧсыӡ аусдуларазы азауадқәа 4 русура гәеиҭеит.
Иарбоу азауадқәа Ҭырқәтәылантәи аинвесторцәа рхарџь ала иргылоуп, аусдуларазы аӡагьы убасҵәҟьа ҭырқәтәылатәи асеинерқәа рыла иааргоит.
Аӡҩыбжьа ақыҭан иҟоу Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсыӡ Бати Беки” адиректор Баҭал Аҩӡба ахыҧхьаӡаратә дыррақәа ааигеит: “4000 тонн инарзынаҧшуа аҳамса азы аквота ҳзоужьхеит. Иахьазы 1900 тонн рҟынӡа инагӡоуп, иҭыжьу аалыҵ 600 тонна рҟынӡа инаӡоит”.
Баҭал Аҩӡба иҟоу анаплакқәа ртәы еиҭеиҳәеит: Азауад 2011 шықәсазы 5 млн. доллар рҟынӡа инаӡоз аҳәаанырцәтәи аинвесторцәа рхарџь ала иаҧҵан. Есышықәса ҳара азауад ареконструкциеи аиҭарҿыцреи ирыдҳәалоу аусмҩаҧгатәқәа наҳагӡоит. Анаплакы ҳаамҭазтәи азыҳәарақәа зегьы ирықәшәоит, аҳәаанырцәтәи аналогқәа ракәзар, акала иаҵахо иҟам. Ҳара ҳахь лассы-лассы Урыстәылантәи аусдкылаҩцәа аауеит. Урҭ хықәкыс ирымоуп аҧсыӡтә ҟазаарых аҿы иҿыцӡоу атехнологиақәеи аҧышәеи рзы адыррақәа раиура. Ҳара 30-ҩык инарзынаҧшуа Аҧсны атәылауаа аусуратә ҭыҧла реиқәыршәара ҳалҳаршеит, аҳәынҭқарра абиуџьет ахь ианаамҭоу ашәахтәқәа зегьы алаҳгалоит. 2016 шықәсазы азауад аалыҵ Москва имҩаҧысуаз ацәыргақәҵа “ Ахьтәы ҭагалан” аҿы ахьтәы медал аиура иаҧсахеит”.
Аха иагьа ус иҟазаргьы, анаплакы адиректор иазгәеиҭеит: “Иарбоу анаплакы ахарџь аасҭа ахашәалахәы еиҳаны иҟаларц азы ,уи сезонк иалагӡаны зегьы ианреиҵаха 7000 тонн аҧсыӡ аусадулара мҩаҧнагар ахәҭоуп. Убри аҟнытә ҳара ақыҭанхамҩа Аминистрреи аекологцәеи рахь аквота аизырҳаразы аҳәара ҳашьҭит. Аалыҵ аҭиира иацу ауадаҩрақәа рацәоуп , избан акәзар иахьа , зегьы ишышәдыруа еиҧш, Аҧсны ахьыҧшымра аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа жәпакы рҿы иазхаҵамкәа иаанханы иҟоуп. Аха ҳара уеизгьы уи ҳалҳаршоит. Атауар аҧсыӡ аазрыхуа аҳәаанырцәтәи анаплакқәа аҟашәатә база аҳасабала ирааҳархоит”.
Баҭал Аҩӡба иажәақәа рыла, иара хантәаҩыс дызмоу Аҧсыӡааглыхыҩцәа Рассоциациа “Аҧсыӡтә ҟазаарых азы” Азакәан аконцепциа аусадулара мҩаҧнагоит. Иарбоу Азакәан аконцепциа аҧсыӡ аекспорт ашәагаа аиҵатәреи , мамзаргьы амапкра алагалареи, аалыҵ ала зегьы раҧхьаӡа иргыланы аҭыҧантәи аџьармыкьа аиқәыршәареи азҧхьагәанаҭоит. Иара убас, аҧсабаратә ресурсқәа хыла ахархәареи ииашоу аконкуренциатә ҭагылазаашьақәа раҧҵареи рзы аҧсыӡкратә ҕбақәа рхыҧхьаӡара аиҵатәрагьы уахь иналаҵаны.
Ҕәада ақыҭан иҟоу Аҟәатәи аҧсыӡкратә нхамҩа №1 аҿга адиректор Руслан Парцхол-оглы убасҵәҟьа азауад апроблема хадақәа ируакны иазгәеиҭеит аусдулара азы аӡа азымхара: “Ҳара иҳаҭоуп 1700 тонн рҟынӡа инаӡо аҳамса аквота. Иахьазы инагӡоу уи ахәҭа 1035 тонн рҟынӡа инаӡоит, убри аҟынтәи 990 тонн аус адулоуп”. Адиректор иажәақәа рыла, азауад 2015 шықәсазы ҭырқәтәылатәи аинвесторцәа рхарџь ала иаҧҵан. Ари анаплакы аҧҵаҩцәа доусы иалкаау аҭакҧхықәра ихахьы игеит. Ҭырқәтәылатәи аинвестор аиқәыршәагақәеи асеинерқәеи ааигеит, егьырҭ азауад ахыбра дыргылеит, амҩа ҟарҵеит, афымцамҩангагеи аӡымҩангагеи шьақәдыргылеит. Анаплакы аиқәыршәагақәа рыла мышкала 500 тонн инарзынаҧшуа аалыҵ аусадулара азы алшара ыҟоуп. “Азауад ахьыргылоу аҭыҧ уаанӡа ӡбаараны иҟан, ауаа реиланхарҭа акыр иацәыхаран. Аплошьад аҭырҩаареи абетон аҭырҭәаареи ацех аргылареи рзы мҽхакы ҭбаала аус мҩаҧган. Азауад аргылара иабзоураны уи иаҧну ақыҭахь авольтҳаракытә фымцамҩангага цәаҳәа наган, уи аҭыҧантәи ауааҧсыра еиҧҟьарада фымцалашарала реиқәыршәара алнаршеит. Аарыхратә процесс црыҵдоуп ҳәа уҳәаратәы иҟоуп, избан акәзар, азауад ацрыҵқәа зегьы – уаҩы иҧырхаганы иҟам, урҭ амшын иалалоит, уаҟа урҭ аҧсыӡ рзы иҟашәаны иҟалоит”, -ҳәа алкаа ҟаиҵеит Руслан Порцхол-оглы..
Аминистр иҿцәажәараан аҧсыӡҟазаарыхыҩцәа аҧсыӡкратә аамҭахәҭа ахыркәшарахь ишнеихьоугьы сынтәа икыз аҧсыӡ акыр ишмаҷыз азгәарҭеит. Очамчыра ақалақь аҿы иҟоу Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсны амшын ааглыхра” аҧҵаҩцәа иреиуоу Сонер Гогәуа игәаанагарала, аҳамса аиҭаҵра аамҭахәҭа иақәшәаз урыстәылатәи арратә хәҭақәа араҟа имҩаҧыргоз арратә зыҟаҵарақәа Аҧсны акваториа иахьаҵанакуа аҳамса аиҵатәра амзысқәа иреиуазар алшоит. Урҭ аҧсыӡ аршәазар ҟалоит. Уи иажәақәа астатистикатә рбагақәа рыла ишьақәирҕәҕәеит: “Иҟоу адыррақәа рыла, иҳаҩсуа аамҭахәҭа ала ҭырқәтәылатәи акваториа иахьаҵанакуа 300 нызықь тонн инарзынаҧшуа аҳамса акра алыршахеит, Қырҭтәыла акәзар–100 нызықь тонн, Аҧсны акәзар – уи 10 нызықь тонн иреиҳамхаӡеит”.
Убри аан, Сонер Гогәуа инаҵшьны иазгәеиҭеит: “Иҳамоу адыррақәа рыла, ҳара ҳазгәаҭарақәа ҳсаб рызун, Анаҧхгарабжьаратәи Акомиссиа аҿы арратә зыҟаҵарақәа рымҩаҧгараан аҧсыӡааглыхыҩцәеи аекологцәеи ринтересқәа ҳасаб рзура азы аиқәшаҳаҭрақәа бжьаҵан”.
Иҳаҩсыз аҧсыӡкратә аамҭахәҭа азы Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсны амшын ааглыхра” Аҧсны аҳәынҭқарратә биуџьет ахь иаланагалеит 60 млн. мааҭ рҟынӡа инаӡо ашәахтәқәа. Ҳара 40-ҩык аусуратә ҭыҧқәа рыла еиқәҳаршәеит”.
Ахәҭакахьала, Даур Ҭарба , аҧсыӡтә ҟазаарых мҩаҧызго анаплакқәа рҭаара аҧсыӡтә ҟазаарых аҿиара азы аҳәынҭқарратә Программа аусадулара иазку аҧшьгара иадҳәалоуп ҳәа адырра ҟаиҵеит. “Иарбоу аҧрограмма аҧснытәи аӡеизакырҭақәа рҿы зыжәла бзиоу аҧсыӡ хкы аарыхра азҧхьагәанаҭоит. Иҳамоу аҧсабаратә ҭагылазаашьа аҧсыӡтә ҟазаарых аҿиаразы ишьаху алшарақәа ҳзаҧнаҵоит. Аха зегьы ирыцку, ҳара еиқәыршәоу аҟашәатә база ҳамоуп. Аҧсыӡ аусдуларазы аҧснытәи азауадқәа зегьы еффективла аус руеит, урҭ 700 инаркны 1000 тонн рҟынӡа аалыҵ аусдулара азы алшара рымоуп. Аҧсыӡтә ҟазаарых азы Азакәан апроект маҷк ада еиқәыршәоуп. Аамҭа кьаҿ иалагӡаны уи ахықәкытә ҳәынҭқарратә структурақәа рахь аекспертиза ахысразы идәықәҵахоит, анаҩс аминистрцәа Реилазаареи Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭеи Жәлар Реизара-Апарламенти рахь ашьақәырҕәҕәаразы инашьҭхоит”, -ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит атәыла ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба.
Аҟәа. Жәабранмза 1. Аҧсныпресс. Дырмит Басариа /Дамеи Касланӡиа. Аҧсны ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба Очамчыра араион ахь аусуратә ҭаара мҩаҧигеит. Уи аҳәаақәа ирҭагӡаны аминистр аҧсыӡ аусдуларазы азауадқәа 4 русура гәеиҭеит.
Иарбоу азауадқәа Ҭырқәтәылантәи аинвесторцәа рхарџь ала иргылоуп, аусдуларазы аӡагьы убасҵәҟьа ҭырқәтәылатәи асеинерқәа рыла иааргоит.
Аӡҩыбжьа ақыҭан иҟоу Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсыӡ Бати Беки” адиректор Баҭал Аҩӡба ахыҧхьаӡаратә дыррақәа ааигеит: “4000 тонн инарзынаҧшуа аҳамса азы аквота ҳзоужьхеит. Иахьазы 1900 тонн рҟынӡа инагӡоуп, иҭыжьу аалыҵ 600 тонна рҟынӡа инаӡоит”.
Баҭал Аҩӡба иҟоу анаплакқәа ртәы еиҭеиҳәеит: Азауад 2011 шықәсазы 5 млн. доллар рҟынӡа инаӡоз аҳәаанырцәтәи аинвесторцәа рхарџь ала иаҧҵан. Есышықәса ҳара азауад ареконструкциеи аиҭарҿыцреи ирыдҳәалоу аусмҩаҧгатәқәа наҳагӡоит. Анаплакы ҳаамҭазтәи азыҳәарақәа зегьы ирықәшәоит, аҳәаанырцәтәи аналогқәа ракәзар, акала иаҵахо иҟам. Ҳара ҳахь лассы-лассы Урыстәылантәи аусдкылаҩцәа аауеит. Урҭ хықәкыс ирымоуп аҧсыӡтә ҟазаарых аҿы иҿыцӡоу атехнологиақәеи аҧышәеи рзы адыррақәа раиура. Ҳара 30-ҩык инарзынаҧшуа Аҧсны атәылауаа аусуратә ҭыҧла реиқәыршәара ҳалҳаршеит, аҳәынҭқарра абиуџьет ахь ианаамҭоу ашәахтәқәа зегьы алаҳгалоит. 2016 шықәсазы азауад аалыҵ Москва имҩаҧысуаз ацәыргақәҵа “ Ахьтәы ҭагалан” аҿы ахьтәы медал аиура иаҧсахеит”.
Аха иагьа ус иҟазаргьы, анаплакы адиректор иазгәеиҭеит: “Иарбоу анаплакы ахарџь аасҭа ахашәалахәы еиҳаны иҟаларц азы ,уи сезонк иалагӡаны зегьы ианреиҵаха 7000 тонн аҧсыӡ аусадулара мҩаҧнагар ахәҭоуп. Убри аҟнытә ҳара ақыҭанхамҩа Аминистрреи аекологцәеи рахь аквота аизырҳаразы аҳәара ҳашьҭит. Аалыҵ аҭиира иацу ауадаҩрақәа рацәоуп , избан акәзар иахьа , зегьы ишышәдыруа еиҧш, Аҧсны ахьыҧшымра аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа жәпакы рҿы иазхаҵамкәа иаанханы иҟоуп. Аха ҳара уеизгьы уи ҳалҳаршоит. Атауар аҧсыӡ аазрыхуа аҳәаанырцәтәи анаплакқәа аҟашәатә база аҳасабала ирааҳархоит”.
Баҭал Аҩӡба иажәақәа рыла, иара хантәаҩыс дызмоу Аҧсыӡааглыхыҩцәа Рассоциациа “Аҧсыӡтә ҟазаарых азы” Азакәан аконцепциа аусадулара мҩаҧнагоит. Иарбоу Азакәан аконцепциа аҧсыӡ аекспорт ашәагаа аиҵатәреи , мамзаргьы амапкра алагалареи, аалыҵ ала зегьы раҧхьаӡа иргыланы аҭыҧантәи аџьармыкьа аиқәыршәареи азҧхьагәанаҭоит. Иара убас, аҧсабаратә ресурсқәа хыла ахархәареи ииашоу аконкуренциатә ҭагылазаашьақәа раҧҵареи рзы аҧсыӡкратә ҕбақәа рхыҧхьаӡара аиҵатәрагьы уахь иналаҵаны.
Ҕәада ақыҭан иҟоу Аҟәатәи аҧсыӡкратә нхамҩа №1 аҿга адиректор Руслан Парцхол-оглы убасҵәҟьа азауад апроблема хадақәа ируакны иазгәеиҭеит аусдулара азы аӡа азымхара: “Ҳара иҳаҭоуп 1700 тонн рҟынӡа инаӡо аҳамса аквота. Иахьазы инагӡоу уи ахәҭа 1035 тонн рҟынӡа инаӡоит, убри аҟынтәи 990 тонн аус адулоуп”. Адиректор иажәақәа рыла, азауад 2015 шықәсазы ҭырқәтәылатәи аинвесторцәа рхарџь ала иаҧҵан. Ари анаплакы аҧҵаҩцәа доусы иалкаау аҭакҧхықәра ихахьы игеит. Ҭырқәтәылатәи аинвестор аиқәыршәагақәеи асеинерқәеи ааигеит, егьырҭ азауад ахыбра дыргылеит, амҩа ҟарҵеит, афымцамҩангагеи аӡымҩангагеи шьақәдыргылеит. Анаплакы аиқәыршәагақәа рыла мышкала 500 тонн инарзынаҧшуа аалыҵ аусадулара азы алшара ыҟоуп. “Азауад ахьыргылоу аҭыҧ уаанӡа ӡбаараны иҟан, ауаа реиланхарҭа акыр иацәыхаран. Аплошьад аҭырҩаареи абетон аҭырҭәаареи ацех аргылареи рзы мҽхакы ҭбаала аус мҩаҧган. Азауад аргылара иабзоураны уи иаҧну ақыҭахь авольтҳаракытә фымцамҩангага цәаҳәа наган, уи аҭыҧантәи ауааҧсыра еиҧҟьарада фымцалашарала реиқәыршәара алнаршеит. Аарыхратә процесс црыҵдоуп ҳәа уҳәаратәы иҟоуп, избан акәзар, азауад ацрыҵқәа зегьы – уаҩы иҧырхаганы иҟам, урҭ амшын иалалоит, уаҟа урҭ аҧсыӡ рзы иҟашәаны иҟалоит”, -ҳәа алкаа ҟаиҵеит Руслан Порцхол-оглы..
Аминистр иҿцәажәараан аҧсыӡҟазаарыхыҩцәа аҧсыӡкратә аамҭахәҭа ахыркәшарахь ишнеихьоугьы сынтәа икыз аҧсыӡ акыр ишмаҷыз азгәарҭеит. Очамчыра ақалақь аҿы иҟоу Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсны амшын ааглыхра” аҧҵаҩцәа иреиуоу Сонер Гогәуа игәаанагарала, аҳамса аиҭаҵра аамҭахәҭа иақәшәаз урыстәылатәи арратә хәҭақәа араҟа имҩаҧыргоз арратә зыҟаҵарақәа Аҧсны акваториа иахьаҵанакуа аҳамса аиҵатәра амзысқәа иреиуазар алшоит. Урҭ аҧсыӡ аршәазар ҟалоит. Уи иажәақәа астатистикатә рбагақәа рыла ишьақәирҕәҕәеит: “Иҟоу адыррақәа рыла, иҳаҩсуа аамҭахәҭа ала ҭырқәтәылатәи акваториа иахьаҵанакуа 300 нызықь тонн инарзынаҧшуа аҳамса акра алыршахеит, Қырҭтәыла акәзар–100 нызықь тонн, Аҧсны акәзар – уи 10 нызықь тонн иреиҳамхаӡеит”.
Убри аан, Сонер Гогәуа инаҵшьны иазгәеиҭеит: “Иҳамоу адыррақәа рыла, ҳара ҳазгәаҭарақәа ҳсаб рызун, Анаҧхгарабжьаратәи Акомиссиа аҿы арратә зыҟаҵарақәа рымҩаҧгараан аҧсыӡааглыхыҩцәеи аекологцәеи ринтересқәа ҳасаб рзура азы аиқәшаҳаҭрақәа бжьаҵан”.
Иҳаҩсыз аҧсыӡкратә аамҭахәҭа азы Иаарту Аокционертә Еилазаара “Аҧсны амшын ааглыхра” Аҧсны аҳәынҭқарратә биуџьет ахь иаланагалеит 60 млн. мааҭ рҟынӡа инаӡо ашәахтәқәа. Ҳара 40-ҩык аусуратә ҭыҧқәа рыла еиқәҳаршәеит”.
Ахәҭакахьала, Даур Ҭарба , аҧсыӡтә ҟазаарых мҩаҧызго анаплакқәа рҭаара аҧсыӡтә ҟазаарых аҿиара азы аҳәынҭқарратә Программа аусадулара иазку аҧшьгара иадҳәалоуп ҳәа адырра ҟаиҵеит. “Иарбоу аҧрограмма аҧснытәи аӡеизакырҭақәа рҿы зыжәла бзиоу аҧсыӡ хкы аарыхра азҧхьагәанаҭоит. Иҳамоу аҧсабаратә ҭагылазаашьа аҧсыӡтә ҟазаарых аҿиаразы ишьаху алшарақәа ҳзаҧнаҵоит. Аха зегьы ирыцку, ҳара еиқәыршәоу аҟашәатә база ҳамоуп. Аҧсыӡ аусдуларазы аҧснытәи азауадқәа зегьы еффективла аус руеит, урҭ 700 инаркны 1000 тонн рҟынӡа аалыҵ аусдулара азы алшара рымоуп. Аҧсыӡтә ҟазаарых азы Азакәан апроект маҷк ада еиқәыршәоуп. Аамҭа кьаҿ иалагӡаны уи ахықәкытә ҳәынҭқарратә структурақәа рахь аекспертиза ахысразы идәықәҵахоит, анаҩс аминистрцәа Реилазаареи Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭеи Жәлар Реизара-Апарламенти рахь ашьақәырҕәҕәаразы инашьҭхоит”, -ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит атәыла ақыҭанхамҩа аминистр Даур Ҭарба.
Аинформациатә алахәылаҩцәа
Асаит аҿы икьыԥхьу аматериалқәа рзы азин амазаара, автортә зини, егьырҭ еизырхоу азинқәеи ирызкәу аԥсуеи жәларбжьаратәи азакәанԥҵарала ихьчоуп. Асаит аҿы иҟоу иарбанызаалак аудио, афото, авидео материалқәа рхархәара, уи амазаара азы азин змоу рақәшаҳаҭхарала, мамзаргьы, www.apsnypress.info ахь азхьарԥш аҟаҵарала иҟалар алшоит. Аинтернет аҟны атексттә материалқәа инагӡаны, мамзаргьы хәҭа-хәҭала ахкьыԥхьраан, www.apsnypress.info ахь ихарҭәаау азхьарԥш аҟаҵара хымԥадатәиуп.