Sputnik амчыбжь: Тҟәарчал аиубилеи, аҟәатәи амҩақәа рыхьӡ аԥсахра
09:00 11.04.2022 (ирҿыцуп: 11:10 11.04.2022)
© Sputnik / Томас ТхайцукОдна из улиц в городе Ткуарчал
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны иазнархиеит мшаԥы 4-10 рзы аҭыԥ змаз иналукааша ахҭысқәа.
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны Апарламент афбатәи ааԥхьара адепутатцәа аҵыхәтәантәи аилатәара мҩаԥыргеит, Аԥсны ААР аҿы еиҳабыратәым аиҿкаарақәа рхаҭарнакцәа ирԥылеит, Аԥсни Чечнеи ргәабзиарахьчаратә усҳәарҭақәа аусеицуразы еиқәышаҳаҭхеит, Аҟәа амҩақәа ҩба рыхьӡ еиҭаркырц рыӡбеит. Арҭи егьырҭ ахҭысқәеи Sputnik Аԥсны аҿы.
Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik
Аҵыхәтәантәи аилатәара
Мшаԥы 5 рзы Аԥсны Апарламент афбатәи ааԥхьара адепутатцәа аҵыхәтәантәи аилатәара мҩаԥыргеит.
Адепутатцәа Аџьазы азакәанеидкыла ариашарақәа аларгалеит, еиҭаркит Жәлар Реизара аусура арегламент, адепутатцәа ралхра азакәан аиҭакра рҽазыршәеит. Адепутат Лаша Ашәба аԥшьгамҭа ҟаиҵеит адепутатрахь акандидат изы ихымԥадоу аҟазшьақәа рахь иреиҳау аҵара амазаара азгәаҭазарц. Аха ари апарламентарицәа аимак-аиҿак рызцәырнагеит, иагьықәыргеит.
Алхас Џьынџьал иаԥшьгамҭала Апарламент аусура арегламент еиҭакын. Аԥшьгамҭақәа иазԥхьагәарҭоит апарламенттә еилакқәа есԥшьбареи есышықәсеи русураз аҳасабырба ҟарҵаларц. Уи адагьы хәышықәсатәи русуразы аҳасабырба ҟарҵалароуп адепутатцәагьы.
Иалагалоу аԥсахрақәа рыла, Апарламент апресс-маҵзура есымза алхыҩцәа аинформациа рынаҭалароуп аусбарҭа аусуразы аҳәынҭқарратә телехәаԥшреи арадиои рыла.
Ацҳа ҿыцқәа
Аԥсни Чечентәылеи аус еицырулоит агәабзиарахьчара аусхк аҟны.
Ашәахьа Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба Чечентәи Ареспублика даҭааит. Чечентәи Ареспублика амилаҭтә политика, адәныҟатә еимадарақәа, акьыԥхьи аинформациеи рминистр Ахмед Дудаеви, аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ Ельхан Сулеиманови, агәабзиарахьчара аминистр Идрис Баисултанови иареи еиԥылеит.
Еилацәажәеит атехнологиа ҿыцқәа рхархәараз аԥснытәи амедусзуҩцәеи чечниатәи рколлегацәеи аиԥыларақәа мҩаԥыргаларц, аԥснытәи амедусзуҩцәа Ареспубликатә центр аҿы рҟазара иацырҵаларц. Аиԥылараҿ Баисултанов аԥснытәи иколлега агәра ииргеит А.А. Кадыров ихьӡ зху Чечентәылатәи аҳәынҭуниверситет амедицинатә институт аҭаларазы адгылара шыҟаиҵо.
Иара убасгьы иазгәаҭан иаҭахханы иҟалар Грозныинтәи Аҟәаҟа аҵәыҵәри шаарго.
Аминистр ҿыц
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа инапы аҵаиҩит Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩ Даур Ақаҩба Акультура аминистрс иҟаҵаразы.
Уаанӡатәи аминистр Гәдиса Агрба жәабран 11 рзы имаҵураҟынтә иихы дақәиҭтәын. Аамҭала аминистр инапынҵақәа налыгӡон Динара Смырԥҳа.
Ара ақырҭуа бираҟ ҟалашьа амам
Мшаԥы 8 рзы Аԥсны ААР Амедиацентр аҿы имҩаԥысит Инал Арӡынбеи Еиду амилаҭқәа реиҿкаара амаҵзурақәеи иеиҳабыратәым аиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәеи русутә еиԥылара.
Инал Арӡынба агәҭынчымра ааирԥшит қырҭтәылатәии мраҭашәаратәии амаҵзура ҷыдақәа активла ахаарԥшра иахьалагаз азы. Ари азҵаара еиҳагьы иазхьаԥшуеит еибарххоу агеополитикатә ҭагылазаашьа ахьыҟоугьы.
Аиҿкаарақәа рнапхгаҩцәа русуразы инарҭбаау аҳасабырбақәа ҟарҵеит. Амлакра иаҿагылоу аиҿкаара апрограмма "Аҿиара аусхк аҟны аинклиузивтә знеишьала аҭыԥантәи ахаланапхгараҭара аиӷьтәра" иазԥхьагәанаҭоит Аԥсни Қырҭтәылеи рфермерцәа аԥышәеимдаразы ахԥатәи атәылақәа рҿы реиқәшәара. Арӡынба иҳәеит ари апроект аусура шаанкылоу.
Арӡынба игәаанагарала аусурақәа ақырҭуа программақәа рхықәкқәеи русдҵақәеи ирықәшәозар, урҭ амилаҭ ашәарҭадара ҵыршәаауеит, арҭ апрограммақәа ирхықәкыҵәҟьоу Аԥсны ҵакырадгьыл ампыҵахалареи ақырҭуа мчра ашьақәыргылареи роуп ҳәа.
Аха "ақырҭуа бираҟ ара ҟалашьа амаӡам" иҳәеит аминистр.
Аиԥылара хыркәшо, Инал Арӡынба ҭабуп ҳәа реиҳәеит аиҿкаарақәа рхаҭарнакцәа, агәрагара ааирԥшит асеиԥш иаартны аицәажәарақәа хра рыманы ишыҟоу.
Аимактә ӡбамҭа
Мышқәак раԥхьа Аҟәатәи ақалақьтә еизара аҳҭнықалақь амҩақәа ҩба - Сахаров имҩеи Шотландтәи амҩеи рыхьӡқәа ԥсахны Гиви Агрбеи Владимир Аршбеи рыхьӡқәа рхырҵарц аӡбамҭа рыдыркылеит.
Аха ауааԥсыра рыбжьара ари аӡбамҭа иақәшаҳаҭымхазгьы ҟалеит. Ҷыдала иааугозар, Аԥсны Ауаажәларратә палата уаанӡа ирхыз ахьӡқәа ҳаԥсадгьыл азы аҭоурыхтә ҵак ду шрымоу азгәаҭо ирызныжьны, аинралцәа хьӡырҳәагақәа рыхьӡқәа аҳҭнықалақь аҿы иҟоу даҽа мҩақәак рыхьӡ рыхҵатәуп ҳәа аҳәамҭа ҟанаҵеит.
Аԥснытәи анаԥшцәа
Ааҩык злаз аԥснытәи анаԥшцәа рделегациа Аахыҵ Уаԥстәыла аҳҭнықалақь ахь инеит мшаԥы 10 азы имҩаԥысуа атәыла ахада иалхрақәа рцашьа агәаҭаразы.
Алхрақәа рыҽны иаартын алхратә ҭыԥқәа 76, урҭ рахьтә 72 - Аахыҵ Уаԥстәыла, ҩба - Владикавказ, акака - Москвеи Аҟәеи.
Тҟәарчал 80 шықәса ахыҵит
Мшаԥы 9 рзы Тҟәарчал 80 шықәса ахыҵит. Иара шьаҭаркын 1942 шықәсазы. Аамҭакьаҿла индустриалтә қалақьхеит. Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аан ара арацәа ыҵырхуан Амшын еиқәа афлот аӷбақәа рзы.
1992-1993 шықәсқәа рзы ақалақь иахнагеит 413 мшы ицоз аблокада хьанҭа. Аблокадеи ақырҭуа ар иаларыжьуаз арҭҟәацрақәеи ирыхҟьаны иҭахеит, аахақәа роуит шәҩыла аҭынч уааԥсыра.
Уажәы иара аиҭаҿиара амҩа иануп, атуристтә сезон иазыԥшуп.
Акультуратә еимадарақәа
Фиодор Волков ихьӡ зху Аурыс драматә театр лаҵарамзазы Аԥсныҟа аспектакльқәа ԥшьба аанагоит.
Волков итеатр ареспубликаҿ раԥхьатәи агастрольқәа мҩаԥгахоит лаҵара 2 - 5 рзы.
Афиша абас ала еиҿкаауп:
Лаҵара 2 - "Ахәар ҟаԥшь" ( "Калина красная") В. Шукшин,
Лаҵара 3 - акомедиа "Иззыԥшу ахҭыс" ("Предстоящее событие"),
Лаҵара 4 - амелодрама "Ельза лыдгьыл" ("Земля Эльзы"),
Лаҵара 5 - фолк-рок миузикл "Некрасов".
Агастрольтә проект иазԥхьагәанаҭоит 70-ҩык рҟынӡа артистцәеи егьырҭ атеатр аусзуҩцәеи раара. Адекорациақәа, ареквизит, акостиумқәа, атехникатә хархәагақәа фурала иааргоит.
Волков итеатр ареспубликаҿ раԥхьатәи агастрольқәа мҩаԥгахоит лаҵара 2 - 5 рзы апрограмма "Агастроль дуқәа" рҳәаа иҭагӡаны.