25.11.2019
Абҵарамза 25 рзы, Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа 25 шықәса ахыҵра аламҭалазы, Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба Аконституциатә ӡбарҭа аӡбаҩцәа идикылеит.
«Ишәыдысныҳәалоит зегьы акрызҵазкуа ари арыцхә – Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа Амш. Аконституциа аҧҵара аҭоурых – ҳполитикатә ҭоурых иахәҭакны иҟоуп. Ҳара ибзианы иаҳгәалашәоит иҟаз аҭагылазаашьа ахьынӡауадаҩыз Қырҭтәыла 1921 шықәсазтәи Аконституциахь ианиас, уи ашьҭахь абри аҭагылазаашьа алҵрази 1994 шықәсазы иҭыҵыз ҳҳәынҭқарразы ихадароу адокумент аус адуларази Владислав Григори-иҧа инапхгарала имҩаҧгаз уинахыстәи аусура атәы. Хымҧада, иҟаз ауадаҩрақәеи аҧынгылақәеи риааира алыршахеит Аҧсны жәлар ирҭахын, гәҭакыс ирымаз акы акәын азы иара. 1999 шықәса жьҭаарамза 3 рзы имҩаҧысыз ареферендум аҟны иақәшаҳаҭханы ирыдыркылаз Аконституциа ҳажәлар зхы иақәиҭу, идемократиатәу, жәларбжьаратәи азин иасубиекту аҳәынҭқарразы иҟарҵаз алхра шьақәнарҕәҕәеит.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа 25-шықәсатәи аҭоурых ала ишьақәнарҕәҕәеит, иарҵабыргит уи аҧсҭазааралшара, алҵшәара. Иҟоуп аконституциатә реформақәа ирыдҳәалоу азҵаарақәа, урҭ амҩаҧысра иаҿуп. Ари аусура аҧхьатәи аетап иабзоураны Аконституциатә ӡбара аҧҵаразы алшарақәа цәырҵит.
Даҽазныкгьы ишәыдысныҳәалоит акрызҵазкуа ари амш. Аҧхьаҟа азакәанқәа рыҧҟарақәа рынагӡара знапы иану аиҳабыра аусбарҭақәа зегьы русура зеиҧшроу еиҧш иҟалоит, уи иахьыҧшхоит аҭагылазаашьа», – иҳәеит Ахада.
Аконституциатә ӡбарҭа Ахантәаҩы Нури Ҭаниа Аконституциатә ӡбара аусура иазку арбагақәа ааигеит.
«Аконституциатә ӡбарҭа ашьақәгылара амш инаркны ҳара ҳрыхәаҧшхьеит иҟаҵаз адҵааларақәа 19. Урҭ рахьтә атәылауаа иҟарҵаз ашшрақәа рыла – 8, аӡбарҭақәеи егьырҭ аиҿкаарақәеи рзыҳәамҭақәа – 7, адҵааларақәа – 4. Иазгәасҭарц сҭахуп, ҳазхәаҧшыз аусқәа иреиҧшу егьырҭ атәылақәа рыҟны ишуҧымло. Аҧхьатәи ҳаӡбамҭақәа реиҳарак аконституциатә еилыркаара иадҳәалан. Ҳазҭагылоу аамҭазы ахыркәшараҟынӡа инагоу аусқәа ҳамоуп. Урҭ Аконституциа ашьаус –процессуалтә нормақәа иахьынӡарықәшәо агәаҭара иазкуп.
Иҭабуп ҳәа шәасҳәар сҭахуп адныҳәаларазы. Ҳаидгыланы аус ҳуроуп анормарҿиаратә усура амҩаҧгаразы», – иҳәеит Нури Ҭаниа.
Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент Аиҳабы Валери Кәарҷиа иаҵшьны иҳәеит Аконституциа адкылара иамоу аҭоурыхтә ҵакы.
«Уаҵәы ҳтәыла азакәан хада 25 шықәса ахыҵуеит. Гәык-ҧсыкала зегьы ари аныҳәа рыдысныҳәалоит. Аконституциа адкылара мҩаҧысуан аамҭа хьанҭақәа раан. Аамҭа кьаҿк аҩныҵҟала аусура ду мҩаҧгатәын. Аконституциа ҳажәлар рмилаҭ-хақәиҭратә қәҧареи Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьреи рылҵшәақәа шьақәнарҕәҕәеит», – иҳәеит Валери Кәарҷиа.