Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
26 Жәларбжьаратәи атуристтә цәыргақәҵа MITT мҩаԥысуан Москва, хәажәкыра 11-14 рзы. Аԥсны Акурортқәеи атуризми рминистр Авҭандил Гарцкьиа иазгәеиҭеит афорум аҿы ишӡыргаз ҩ-нызқь рҟынӡа стенд, адунеи зегь аҟны атуриндустриа ахаҭарнакцәа 20 000-ҩык инареиҳаны ишалахәыз.
"Жәпаҩык ргәаанагарала сынтәа ацәыргақәҵа акыр ақәҿиара аманы имҩаԥысит. Ҳара ҳастенд х-бызшәак: аԥсуа, аурыс, англыз бызшәақәа рыла еиҿкаан. Москва ацәыргақәҵаҟны атуристтә агентцәа рацәаны иҳазнеит, Аԥсны рбар рҭахуп, анаҩс аԥсшьаҩцәа ҳара ҳахь рдәықәҵаразы", - еиҭеиҳәоит аминистр.
Ари ацәыргақәҵаҟны Аԥсны асасааирҭақәеи аԥсшьарҭаҩнқәеи ӡырыргеит Акурортқәеи атуризми рзы аминистрреи, "Атуризм азы Аԥснытәи аидгылеи", Ахәаахәҭра–ааглыхратә палатеи ҳәа азгәеиҭеит аминистр.
"Аусура ду мҩаԥган, алҵшәақәагьы аиуит", - ҳәа агәахәара иманы иҳәоит Гарцкьиа.
"Ацәыргақәҵа ахықәкы хада – ҳтуристтә аалыҵ ауаа дырдырроуп. Аихшьаалақәа нагӡаны рыҟаҵара макьаназы изаауп. Аха ҳхы бзиаӡаны иааҳарԥшит. Аха, зегь реиҳа ихадоу - уи ашьҭахь иҟало ауп", - иҳәеит иара.
Аминистр иажәақәа рыла, MITT алахәылацәа Аԥсны аганахьала аинтерес ду аадырԥшит, аиқәшаҳаҭрақәа жәпакы напы рыҵарҩит.
"Сынтәа ацәыргақәҵаҟны аиқәшаҳаҭрақәа ҳабжьаҳҵеит, даара ирацәаҩны аԥсшьаҩцәа ҳзаауеит, избанзар аԥсшьаразы аршаҳаҭгақәа маҷымкәа иҭиуп, ҳҽазыҟаҳҵароуп. Уажәы ҩба-хԥа мчыбжьа рышьҭахь Аԥсныҟа атуристтә агентцәа ҳзаауеит. Ҳаԥсшьарҭақәа, апаркқәа, амҩақәа, аӡҭаларҭақәа уҳәа ицқьаны идҳарбароуп иаауа агентцәа. Сынтәа акурорттә аамҭа иаҳа еиӷьхап ҳәа агәыӷра ыҟоуп, избанзар Москва ацәыргақәҵаҟны атуристтә агентцәа рацәаны иҳазнеит, Аԥсны рбар рҭахуп, анаҩс аԥсшьаҩцәа рдәықәҵаразы. Уажәы иаҳзаауа иҿыцу атуроператорцәа роуп, дара арахь раара ахарџь ҳхахьы иаҳгоит. Иҳадаҳкылоит", - иазгәеиҭеит аминистр.
"Ара ихадароуп Аԥсны акурортқәа уаҩ дадрыԥхьалартә рцәыргара. Аҽазыҟаҵарақәа иахьанатә иалагатәуп. Зегьы ишахәҭоу еиԥш еиҿкаатәуп", - иҳәоит иара.
Авҭандил Гарцкьиа иҳәеит аҵыхәтәантәи ажәашықәса рзы Аԥсны атурист маршрут ҿыцқәа шеиҿкаау.
"Амаршрут ҿыцқәа маҷуп зҳәо иашам. Аха ауаа еицырдыруа бренд ҳасабла ишьақәгылахьоу амаршрутқәа роуп", - иҳәеит иара.
Ацәыргақәҵа аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥган афотоконкурс "Лучший семейный отдых в Пицунде" (анаплакы "Курорт Пицунда") .
Ареспублика атуристтә аалыҵқәеи амаршрутқәеи рыдагьы, Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата иӡырнагеит Аԥсны иҭрыжьуа еиуеиԥшым афатәи арыжәтәи раалыҵ.
Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата Атуризм азы аусбарҭа аиҳабы Инара Даурова еиҭалҳәеит аԥсуа стенд аинтерес ду шамаз.
"Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата аԥышәа ду амоуп жәларбжьаратәи атуристтә цәыргақәҵақәа рылахәраҿы. Ҳара арҭ ацәыргақәҵақәа рҿы ҳаалыҵ агьамарбара алҳаршоит. Атуристтә цәыргақәҵа MITT есышықәса ҳалахәуп ", - лҳәеит лара.
MITT аҟны ҳара хықәкы хадас иҳамаз аԥсуа исасдкылара аӡыргара акәын, лҳәеит Даурова.
"Сынтәа ацәыргақәҵа иалахәын 50 рҟынӡа аҳәаанырцәтәи атәылақәа. Исҳәароуп, ҳпавильон аҭааҩцәа шырацәаҩыз. Зегьы азҿлымҳара аадырԥшуан Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рахь. Уи адагьы, Москватәи аԥсуа диаспора ахәыҷтәы ансамбль "Амцабз" ақәгылара еиҿыркааит. Ахәаԥшцәа идырбан ҳакәашаратә ҟазара", - лҳәоит Даурова.
Аԥсуа павильон адгылара арҭеит Урыстәыла иҟоу Аԥсны ахәаахәҭратә хаҭарнакра, Урыстәыла иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа, Москватәи аԥсуа диаспора, аилахәыра "Мистраль алко".
"Атуризм азы Аԥснытәи аидгыла" ахада Анна Калиагина еиҭалҳәеит сынтәа ацәыргақәҵа иалахәыз Аԥснытәи аделегациа еилазаарала еиҳа ишырацәаз.
"Ҳара зегьы иҳалшоз ҟаҳҵеит ҳара ҳахь ауаа азҿлымҳара аадырԥшырц. Атурфирмақәеи асасааирҭақәеи азыҟаҵара бзиа рыман, аӡыргара бзиа зылшоз аполиграфиа азырхиан", - еиҭалҳәоит лара.
Иара убас еиҿкаан аиндаҭлара "Я в Абхазию".
"Астенд иадгылан афотоҭыхраан афото Инстаграм аҿы иқәыргылатәын. Аԥхьахә – хәыда-ԥсада Аԥсныҟа аара азнархиеит "Атуризм азы Аԥснытәи аидгыла". Аиндаҭлара хыркәшахеит, аха иара даҽа форматк ала иацаҳҵар ҳҭахуп", - лҳәоит Калиагина.
Ацәыргақәҵа ашьҭахьгьы аҽырҭынчра ҟалом, аиныррақәа ирыцҵалатәуп. Уажәы ихадароу имҩаԥаҳгаз аӡыргара иҟаҵәҟьоу ҳҭагылазаашьа аасҭа еиӷьымхартә аҟаҵароуп ҳәа лҳәоит лара.
Аотельиерцәа р-Гильдиа аиҳабы Анна Малкина MITT алахәхаразы ҭабуп ҳәа ралҳәеит Ахәаахәҭра-ааглыхратә палатеи аминистрреи.
"Ҳара ҳзы ари раԥхьатәи лахәылароуп. Еиуеиԥшым асасдкыларатә ҩнқәа, асасааирҭақәа уҳәа активла рхы аладырхәит. Даара акрызҵазкуа аиқәшаҳаҭрақәа нап рыҵаҩуп. Жәларбжьаратәи атуризм иазку Урыстәыла имҩаԥысуа иреиҳаӡоу ари ацәыргақәҵа алшара дуқәа ҳнаҭоит", - лҳәеит лара.
MITT - адунеи аҟны аԥыжәара змоу хә-цәыргақәҵак рхыԥхьаӡараҟны иҟоу Урыстәыла атуристтә цәыргақәҵоуп. Ари ацәыргақәҵаҟны Аԥсны ӡырыргеит Акурортқәеи атуризми рзы аминистрреи, "Атуризм азы Аԥснытәи аидгылеи", Ахәаахәҭра–ааглыхратә палатеи. Ԥшьышықәса ҵуеит Аԥсны ахаҭарнакцәа ари ацәыргақәҵа рхы аладырхәуеижьҭеи.
26–тәи Москватәи жәларбжьаратәи атуристтә цәыргақәҵа хәажәкыра 12 инаркны 14-нӡа имҩаԥысуан ацәыргақәҵатә комплекс хада "Експоцентр" аҟны.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа адҵа ҟаиҵеит араионқәа рҿы аштабқәа аԥырҵарц, урҭ русура афымцамч ахархәара аиҵатәра иаздырхарц. Бжьаниа афымцамч ахархәараз арбагақәа ааигеит, 2019 шықәса абри аамҭа иаҿырԥшны 2020 шықәса рзы афымцалашара ахархәара иааизакны 21 процент ихалеит.
Мчыбжьык аҩнуҵҟала араионқәа рҿы афымцалашара ахархәара аларҟәра алымшар, араионқәа рхадацәа, амилициа, апрокурорцәа лахь рыҭахоит, иҳәеит Ахада.
Афымцамч ахархәара аларҟәразы оаперштабқәа имаҩаԥырго аусурақәа ртәы Sputnik аматериал аҟны.
Sputnik
Ажьырныҳәа 22 рзы Аҟәа ақалақь ахада аусԥҟа инапы аҵаҩит "Закәаншьаҭада акриптовалиута аиура аҿагылара азҵааразы Аҟәа иаԥҵазааит аоперштаб". Аусԥҟаҿы иазгәаҭоуп, анагӡаратә план алацәажәаразы аоперштаб есыҽны аилатәара мҩаԥыргалоит, иара убас инарыгӡаз аусқәа рҳасабырба Аԥсны Ахада Иусбарҭахьи аминистрцәа Реилазаарахь инарышьҭларц адҵа рыҭоуп.
Аҟәа араион ахада Алхас Ҷыҭанаа иажәақәа рыла, закәаншьҭада аус зуа акриптофермақәа аанкылазарц ауснагӡатәқәа мҩаԥыргоит, уажәшьҭа мызқәак ҵоит, есҽны афермақәа анаҿырхуа ыҟоуп. Еиҳа иуадаҩу ҳәа аӡбахә иҳәеит ахатә ҩнқәа рҟны игылоу амаругақәа рҿыхра.
"Акриптофермақәа аҿаҳхит, аха ауааԥсыра жәаба-жәабала рыҩнқәа рахь иганы иаҿаркит. Ҩнаҭацыԥхьаӡа иҿакуп ҳәа ҳҳәар ҳалшоит. Ҳара ҳрызнеиуеит, аҳәара ҟаҳҵоит дара рахь иҟоу аҭагылазаашьа баны иҿырхырц", - иҳәеит иара.
Гәылрыԥшь араион ахада Аслан Бараҭелиа еиҭеиҳәеит, аоперштаб шеиҿкаау, насгьы дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит ҳәа. Араион аҟны ԥшь-станциа маҷ ыҟоуп, акы иара араион ахада ахылаԥшра азиуеит, егьырҭ хԥа- ихантәаҩцәа. Бараҭелиа иажәақәа рыла, уажәаԥхьа Гәылрыԥшь араион афермақәа баша иҿырхозҭгьы, иахьазы афымцацәаҳәақәа ҿахырҵәоит.
Бараҭелиа игәаанагарала, Аԥсны Жәлар Реизара административтә зинеилагарақәа рзы Азакәанеидкыла аԥсахрақәа ралагалара азԥхьагәазҭо азакәан апроект рыдыркылар, хаҭала акриптовалиута закәаншьаҭада аиуразы ахараԥсақәа акыр рышьҭыхра, ахархәагақәа рымхра, иамуаны ианыҟоу ашьаустә ҭакԥхықәра ақәҵара, усҟан ари аус еиҳа иманшәалахоит.
Аоперштаб аусура иалагеит Очамчыра араион аҿгьы. Ахада араион ақыҭақәа рхадацәа дҵас ириҭеит доусы қыҭақәа рҟны ахылаԥшра ҟарҵарц. Иара убас, араион аҟны иалагалан афымцалашара аамҭа-аамҭала арцәара аграфик.
Очамчыра араион афымцалашара дырцәалоит абри аграфик ала:
Закәаншьаҭада акриптовалиута аиура аҿагылара азҵааразы тҟәарчалтәи аоперштаб аусура иалагеит, рыдҵа нарыгӡалоит есыҽны. Атәыла ахада идҵан инақәыршәаны афымцалашара ахарахәара ладырҟәыруп 5 мегаватт. Тҟәарчал араион ахада ихаҭыԥуаҩ Витали Кәыҵниа иазгәеиҭеит, иахьазы аа-мегаватт аҟынӡа аларҟәра шрылшахьо.
"Уи аԥхьа, ҽнак ҳхы иаҳархәон 31 мегаватт, Ахада иҳәеит 5 мегаватт рҟынӡа илаҳгарц, зынӡа 28 мегаватт ҽнак ахархәара ҟаларц, ҳара аларҟәра ҳалшахьеит 23 мегаватт рҟынӡа", - иҳәеит Кәыҵниа.
Кәыҵниа иажәақәа рыла, закәаншьҭада аус зуа акриптофермақәа аанкылазарц ауснагӡатәқәа уи аԥхьа имҩаԥыргон, аха уажәаԥхьа уахыки-ҽнакы афымцалашара шаҟа рхы иадырхәоз азгәарҭомызт.
Гал иаԥҵоу аоперштаб иалоуп ԥшьҩык, иара убас араион апрокурори амилициа аҟәша аиҳабыи. Иазгәаҭоуп, анагӡаратә план алацәажәаразы аоперштаб есыҽны аилатәара мҩаԥыргалоит ҳәа. Араион ахада адҵа ҟаиҵеит аҭел ҷыда аԥҵазарц. Аоперштаб инаныгӡаз аусқәа рҳасабырба Аԥсны Ахада Иусбарҭахь иаашьҭхоит.
Афымцамч ахархәара аиҵатәразы Гәдоуҭа араион иалагалоуп аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара аграфик. АУН "Амшынеиқәафымцамч" апресс-маӡаныҟәгаҩ Алхас Гагәылиа иажәақәа рыла, афымцалашара арцәара аамҭа џьбараӡам, иҟалоит арцәара аамҭа аиҵатәра ҳалшаргьы.
Гагра араион ахада инапынҵақәа назыгӡо Иури Хагәышь еиҭеиҳәеит, Атәыла ахада Аслан Бжьаниа идҵа анагӡарахы аусурақәа шцо, иара хаҭала далахәуп закәаншьаҭада аус зуа амаинингтә фермақәа рҿыхра. Ажьырныҳәа 22 ахәылбыҽха инаркны русура аанкылоуп 11 криптоферма. Аоперштаб есҽыны аус аулоит, афымцалашара аамҭа-аамҭала арцәара аграфик алагалахоит.
Бжьаниа, идҵала Гагра араион афымцалашара ахархәара еиҵаркроуп 17, 5 мегаватт рҟынӡа, аӡынра 2020 шықәсазы есыҽны Гагра афымцалашара рхы иадырхәон 115 мегаватт.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ажәалагала ҟаиҵеит закәаншьаҭада акриптовалиута аиуразы аҭакԥхықәра рӷәӷәазарц Апарламент адепутатцәеи иареи реиԥылараан ажәырныҳәа 22 рзы. Изакәанымкәа мегаваттк афымцалашара ахархәаразы ахараԥса иартәоит миллионки бжаки мааҭ. Ашәахьаҽны Апарламент ахь инашьҭхоит административтә зинеилагарақәа рзы Азакәанеидкыла аԥсахрақәа ралагалара азԥхьагәазҭо азакәан апроект, хаҭала акриптовалиута закәаншьаҭада аиуразы ахараԥсақәа акыр рышьҭыхра, ахархәагақәа рымхра, иамуаны ианыҟоу ашьаустә ҭакԥхықәра ақәҵара.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.