Sputnik, Аинар Ҷыҭанаа
12 шықәса инарзынаԥшуа аус здырулоз ашәҟәы ҳазҭоу ашықәс азы иҭыҵит. Аиԥылара аартуа, Аԥсны аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа ахада Зураб Џьапуа иҳәеит ари аҭыжьымҭа аԥсуа-абазаҭҵаараҿы хәы змам хҭысны ишахәаԥштәу. Иара иазгәеиҭеит аизга иагәылоу аматериалқәа уажәаԥхьа шамахамзар аӡәгьы ишизымдыруаз.
"Ари аҭыжьымҭа - ԥсҭынхоуп. Аӡра, ахашҭра ихықәгылаз ахыҵхырҭақәа ҳара ҳахь иархынҳәуеит. Убри аҟнытә ари ашәҟәы хаҭала сара шьаҭамырӡганы, ҭҵаарадырратә баҟаны сахәаԥшуеит. Шәышықәса зхыҵырц рацәак згым анапылаҩырақәа рыԥҳьара, рыхҩылаара ҳәарада, имариамызт. Уи аус аҟны иҳацхрааз, иҳавагылаз рацәаҩуп", - иазгәеиҭеит аҵарауаҩ.
Џьапуа иажәақәа рыла аизга иагәылоу аматериалқәа аханатә Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иоуп изԥыхьашәаз. Иара убас имаҷымкәа анҵамҭақәа еиқәырханы аҵарауаа ирықәлыршәеит Анатоли Генко иԥҳа Галина. Абаза ҵарауаҩ Пиотр Чекалов атекстқәа атранскрипциатә ҩыра аҟнытә иахьатәи абаза ҩырахь ииаигеит. Аиҿкааратә усқәа рҟны адгылара ҟаиҵеит АААК ахада Мусса Екзеков.
Аизга иагәылалаз аматериалқәа аус рыдулара мҩаԥысуан 2007 шықәса раахыс. Ашәҟәы атираж – 500 цыра.
Ашәҟәы актәи ахәҭаҿы иаагоуп кавказҭҵааҩы, алингвист, аетнограф Анатоли Генко 1929-1933 шықәсқәа рзы иҟаиҵаз аҭҵаарадырратә нҵамҭақәа. Ашәҟәы иагәылалаз аматериалқәа раԥхьаӡакәны аԥхьаҩцәа ирыдгалоуп ҳаамҭазтәи абаза графикала, еиуеиԥшым ажанрқәа рыла, иара убас аоригинал.
Аҩбатәи ахәҭаҿы иануп абаза бызшәа иазкны Генко иҭҵаарақәа рҭоурых, зыԥсы ҭоу адокументқәа, иара убас уажәаԥхьа ицәыргамыз аматериал. Аҩхәтакгьы ртекстқәа, анапҩырақәа Ринститут Архиви (Санкт-Петербург), иара убас Ставропольтәи атәылаҿацә Аҳәынҭқарратә архиви рҟны иԥшаан.
Аҭыжьымҭа аздырхиеит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор Зураб Џьапуеи, абаза ҵарауаҩ Пиотр Чекалови. Ашәҟәы аҭыжьраҿы ацхыраара ҟарҵеит Аԥсны аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа, Аԥсуа-абаза етнос арҿиаразы жәларбжьаратәи аиҿкаара "Алашара", Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет.
АҞӘА, ԥхынгәы 10 - Sputnik. Аминистрцәа Реилазаараҟны агуманитартә цхыраара азҵаарақәа рзы акомиссиа аусура еиҭалагеит аилазаара еиҭакны ҳәа аанацҳауеит Аиҳабыра рсаит.
Акомиссиа аилазаара ҿыц иалагалоуп уаанӡа Асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи Рминистрраҟны иаԥҵаз Ауаажәларратә хеилак алахәылацәа, Аԥсны икоммерциатәым аиҿкаарақәа Рассоциациа анагӡаратә директор Азамаҭ Багаҭелиа, "Москватәи аԥсуа диаспора" анапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа, Аҟәатәи ақәыԥшцәа рыҩны адиректор лхаҭыԥуаҩ Аида Ладариаԥҳа.
Акомиссиа напхгара аиҭоит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, Афинансқәа рминистр Владимир Делба.
Ԥхынгәы 9 рзы имҩаԥысыз акомиссиа раԥхьатәи аизараҟны ирыхәаԥшын ахатәхаҿқәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи Аԥсныҟа иаарышьҭуа аидарақәа агуманитартә цхыраара астатус рыҭара азҵаарақәа. Акомиссиа Аԥсныҟа иаауа агуманитартә цхыраара аиуреи аихшареи мҩаԥызго аусбарҭақәа, аиҿкаарақәа, ахаҿқәа ркоординациа мҩаԥнагоит аҳәынҭқарратә ҩаӡарала.
Акомиссиа иара убасгьы аидара агуманитартә цхыраара астатус анаҭоит уи азы иахәҭоу ашәҟәқәа ацҵаны. Аршаҳаҭга змоу роуп азин зауа "Аҳазалхратә тариф" азакәан инақәыршәаны аҳазалхратә льготақәа зауа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Алхратә комиссиа хада иҭацәыз адепутаттә ҭыԥқәа рахь ԥхынгәы 12 рзы алхрақәа рымҩаԥгара ҿҳәарас ишьақәнаргылеит.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысуеит алхратә ҭыԥ хадақәа ԥшьба рҿы: Кындыӷтәи, Гәдоуҭатәи, Бзыԥтәи, Оҭҳаратәи. Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада № 10 аҟынтә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп: Ҭамаз Леибеи Ҭемыр Беиеи.
"Ажәабатәи алхырҭатә ҭыԥ хадаҿы ашәҟәы иҭагалоуп алхыҩцәа 5-нызықьҩык инареиҳаны. Ҳокруг аҿы иҟоуп алхырҭатә ҭыԥқәа хәба. Алхыҩцәа рсиақәа зегьы кнаҳауп, ачымазаҩцәа рҟнытә арзаҳалқәа адкылара ҳалагахьеит. Ҳкомиссиа ахадацәа зегьы рҭыԥқәа рҿы иҟоуп. Асабша асиақәа еиҭагәаҭахоит, ари аамҭа иалагӡаны аиҭакрақәа ҟалазар урҭ ашәҟәы иҭаҳгалоит, иара убасгьы ианыхтәу дҟаларгьы уи аусгьы нагӡахоит", - ҳәа еиҭалҳәеит Кәакәасқьырԥҳа.
Азакәанԥҵаратә мчраҿы амандатқәа ԥшьба ҭацәуп - уаанӡа депутатцәас иҟаз атәыла ахада Аслан Бжьаниа, аԥыза-министр Александр Анқәаб, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Дмитри Дбар, Гагра араион ахада инапынҵақәа назыгӡо Иури Хагәышь рҭыԥқәа.
Кындыӷтәи алхратә ҭыԥ хада №31 аҟнытә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп: Аидар Кәыҵниа, Гарри Кокаиа, Џьансыхә Адлеиба; Гәдоуҭатәи алхратә ҭыԥ хада №18 ала - Асҭамыр Ахбеи Алхас Ҳагбеи; Оҭҳаратәи алхратә ҭыԥ хада №14 аҟнытә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп Робесҭан Габлиеи Алмасхан Барцыци.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: