Ludito me Awora,
Pido man tye ikom gero ki peko malit ma obalo kwoo pa dano milyon mapol ma gibedo i but Uganda ma kumalo. Reya kit ma jwii, ma onongo gimito mere keken ni kiyee it gi me kwoo i kuc, pe onongo dong giromo bedo i caro ma kinywallo ki kijulu gin iye. Tim gero me monynyo kabedo pa reya ma dul adwii ma lwonge ni “Lord’s Resistance Army”, nyo “LRA” obedo katimo ne, adwogi ne oweko dano magi kidiyo gi me bedo i kamp pa luring ayela (“IDPs”), dok pol kare gubedo kajenge ikom kony me cam ma wilobo miyo. Kamp magi bene kare ki kare kibedo kamonynyo gi marac.
Malube ki lok pa United Nations, me oo i dye mwaka 2005, dano ma kato milyon i district me Gulu, Kitgum ki Pader ma i Acholi sub-region onongo kicoyo gi calo jo matye kabedo i kamp (IDP camps). Ki tung cel i district me Apac ki Lira i Lango sub-region, kamp onongo tye ma gitye ki dano cok nucu milyon kulu ma gucone me bedo iye. Ka i district me Katakwi, Soroti, Kumi ki Kaberamaido i Teso sub-region, dano ma kato 150,000 bene kiweko guringo guweko kabedo gi.
Ma kamp magi LRA omonynyo gi, lumonynyo gi ni guneko jo ma gibedo iye, guwango gangi gi, ka guweko jo ma oloyo gudoko opii me tingo lee ma kigwoko paco, cam, bongi, cente ki jami mukene ma pi gi tegu ma jo magi gimito pi kwoo. Litino kimako gi pe me tutuno ento wek kicoo gi i kin lumony ni calo lumony ma litino, ki kidiyo gi me bedo calo opii me butu kwed gi.
I kare me pido man, Kot biwinynyo tutwalle lok ma kwako monynyo kabedo angwen, ma otime ikine me dwe me apar 2003 ki dwe me abicel 2004. Mony magi otime i Pajule, Odek, Lukodi ki Abok. Byek ikom wel dano gi weng ka kiribbo ikare me mony ni onongo tye kine ka 35,000. Dano maromo kine ka 4,000 gupenynyo wek kicoo gi me bedo i pido man calo jo ma kitimo bal ikom gi i mony angwen ni.
Kabedo man ka kikubbu kin gi twok gi bedo adek. Pajule tye i Pader district. Odek ki Lukodi i Gulu district. Abok tye mere inget wang-cor pa kabedo magi, i Oyam district i Lango. Kiyero gi pien gubedo poto mony ma Lukel Adot otwero nongo lanyut mapol dok ma pe giroce aroca ento ginyutu kore ki kore ngo ma otime dok weng kicimo Dominic Ongwen, macalo ngat ma koko tye ikome i lok magi.
Lanyut meno aa, i polle, i kwai ne ma pat pat adek. Ma okwongo, Lapilida jenge ikom ngo ma jo ma kitimo bal ikom gi i mony magi guwaco. Me aryo, Lukel Adot bilwongo lulweny macon pa LRA me miyo lanyut ikom ngo ma gutimo ki anga ma ogolo bot gi oda me timo ne. Me agiki, dok gwok bene ma dong binyutu maber loyo mukene ni weng, Lukel Adot biketo kiwinyo i nyim Kot dwan ma kimako ki jami mukene ma kigwoko ma aa ki i gwenye ki lok i radio i kin komanda pa LRA ikare ma mony magi gubedo katime. Lanyut meno binyutu kamaleng ni mony angwen magi i Pajule, Odek, Lukodi ki Abok gubedo rac adada.
Cal ma kombedi gitye kanen ni ginyutu adwogi poto mony acel i kin poto mony magi ikom dano, i kamp Lukodi. Myero acik wu ni cal magi mogo twero balo tam wic.
Reya ma wel gi pol ma gibedo i kamp magi kineko gi, ki kiwano gi; man obedo jo ma bal gi pee ma gi pee onongo ki miti i lweny gero ma onongo tye katimme i but Uganda ma kumalo ni. Mukene ki-unu gi marac i yoo gero ma pat pat. Miya mapol kimako gi ka kidiyo gi me tingo jami ma kiyako. Ka onongo pe giromo wot oyot, onongo kigoyo ka kineko gi. Mege ma onongo gitye ki litino i kor gi, ma litino gi weko pe giwoto oyot nyo ma gikok mere ma longo tutwal, gineno kit ma kineko litino gi labongo cwiny me kica nyo kibolo gi i lum kiweko gidong angec.
Yak romo winynye calo bal matidi ka kiporo ki mukene ma kitimo ikare me mony magi. Ento ku. Jo ma bal man kitimo ikom gi kwoo gi onongo ojenge ikom gin manok. Jami calo lee agwoka paco, agulu-tedo, bongi, ki cam manok ki cente obedo apoka poka i kin kwoo ki too. Bot LRA, cura ne onongo yot: gin onongo gitye ki muduku, pi meno onongo giromo yako jami, labongo tamo pi adwogi ne bot jo ma kitimo bal ikom gi.
Ludito me Awora,
Lanyut ni nyutu ni, i lok acel acel, Dominic Ongwen otimo tic matek i yubo ki keto i tic poto mony angwen ni. Pi gin weng, nikwanynyo Pajule, otimo man macalo komanda pa dul acel me tic pa LRA, buruged me Sinia.
Medo ikom ticce me monynyo kamp angwen ni, Lukel Adot dotto en pi bal malube ki mako litino ki tic pa LRA kwed gi calo lumony ma litino nyo diyo gi i bedo mon ot ki opii me butu kwed gi.
Tyen lok magi obedo me mokko labongo akalakala ni Dominic Ongwen bal magi gitye i wiye.
I kare me pido ni, pe bigenge me menynyo dero ikom kit ma but Uganda ma kumalo obedo kwede mwaka apar ki nucu ma okato angec. Ento jami bibedo mapol ma otime, jo mapol ma gutimo bal ki dano mapol ma kitimo bal ikom gi ma tam manok bibedo ikom gi onyo tam mo bene kulu pe bibedo ikom gi.
Lukel Adot omyero omok tam ne ikom koko ma oyero malube ki lanyut ma onongo dong tye atera ki diyo kwai koko ma en kello. Tute wa bibedo me neno ni pido man bimokko lok ma ada dok pe gin mo mukene ma pat ki ada ikom bal ma kikello iye adot ni. I kare me pido man, pe watwero geno me coyo kore ki kore lok ikom gin ma otime i lweny ma obedo i but Uganda ma kumalo ni.
Ludito me Awora,
Ikare ma koko matye i nyim Kot kwako, Dominic Ongwen odoko ngat acel ikin komanda ma rwom gi lamal loyo ki i LRA. Ikin mwaka 2002 ki 2005, en obedo komanda, kong me batalyan ka dong, inge medo rwom mere oyot oyot malube ki gen ikome pi lubbo lok weng ki tic gero ne, odoko me buruged me lweny acel ikom angwen pa LRA. Lanyut tye ma nyutu ni, i nucu me aryo i but mwaka 2005, ladit Ongwen onongo en aye komanda me LRA ma lamal maloyo weng ki i Uganda.
Ci kit LRA ni onongo obedo nining, dul ma Dominic Ongwen otimo iye tic ma pire tek kit man ni, dok ma onongo tye kaketo piny ki miyo peko ikom dano ma i but Uganda ma kumalo ni?
Lacak ki latel LRA ni obedo lacoo ma kilwongo ni Joseph Kony. Kony obedo ngat acel ikin jo abic ma waraga me amak Kot ni omiyo pi gi i mwaka 2005. En pwod pe kimakke. Lok tye ma weko kiyee ni dano adek ikin jo ma Kot ni omiyo waraga amak pi gi, tutwalle Vincent Otti, Raska Lukwiya ki Okot Odhiambo, dong gutoo woko. Me abic ne, Dominic Ongwen kitye kapido ikome tin.
Romo, pi kombedi, me waco ni LRA obedo dul pa lulweny ma ocake i but Uganda ma kumalo i mwaka 1980 ki wiye. Dul ne obedo ki miti me turo gamente pa Yoweri Museveni, Preciden me lobo Uganda. I acaki ne, kong obedo dul acel ikin dul mapol ma kit meno, ento ma oo i mwaka 1990, dul mony pa Kony onongo dong odong dul lweny acel keken ma pire tek ma onongo pwod tye kalweny ikom gamente ki i ngom Acoli. LRA obedo dul pa lulweny ma gitye ki rwom me doro ne ma cal ki dul mony kikome ni i kit me cik. Dul me gang-kal ne onongo kilwongo ni “Control Altar.” Dul ne me lweny ma pi gi tego gubedo buruged angwen ma kicako nying gi ni “Sinia”, “Gilva”, “Trinkle” ki “Stockree.” Oda aa ki malo cito piny i rwom tela. Dwoko lok ikom tic kidwoko cen malo i rwom tela. Ma oo i dwe me adek 2004, buruged me Sinia komanda ne onongo obedo Dominic Ongwen.
Woro i LRA onongo kigwoko matek ki pwod pi turo cik kadi matidi onongo bedo rac adada. Temme me lwii onongo kitiyo iye marac adada: jo ma onongo kimako gi onongo kineko gi nyo kigoyo gi matek ma awano ma bedo naka pol kare onongo kiketo ikom gi. Kadi bed kit meno, pol pa jo ma kimako, i agiki ne, gulwii ki i amak pa LRA. Lucaden mapol pa Lukel Adot gibitito bot Kot man kit ma gin kikom gi gitwero lwii kwede.
Poro lok me kello kuc obedo tye i kin LRA ki gamente me Uganda i dye mwaka 1990 ki wiye. Ma gutuur, gamente me Sudan ocako konyo LRA. LRA oketo gony ma pe bale oyot i but Sudan ma kupiny, kama onongo gitwero poto mony i kabedo ma pat pat i Uganda.
Man omede nio wa i mwaka 2002, ma gamente me Sudan oyee ki anywali Uganda me donyo i ngom pa Sudan kacako dok mony ma kilwongo ni “Iron Fist” ikom LRA. Kony ki lukomanda ne ma rwom gi lamal guweyo too ki amak, ento pol pa lumony pa LRA guweko Sudan ka guryeyo tic gi i kabedo manyen i but Uganda ma kumalo, okwako district me Lira, Soroti, Apac ki Katakwi. Mony tere tere pa LRA ki tim aranyi mapol, ma ikine obedo angwen ni ma pido man bibedo ikom gi, olubbo gi ki adwogi maracu.
Ludito me Awora,
Lok pa Lukel Adot obedo ni kamp pi dano ma guringo ayella kikemo pien LRA, kadi bed lutella ne giwaco ni gitye kalweny pi loc ken ki loc ma lwak aye giyero lutela gi, onongo gineno reya ma gibedo i IDP kamp ma gamente ogwoko i but lobo Uganda ma kumalo macalo lumone gi.
Tam pa LRA onongo yot me niang: onongo obedo ni “ka pe itye kwedwa, ci pe icwako wan.” Reya mo ma onongo pe mito cwako lweny gi ikom gamente onongo kineno macalo lamone. Man rom ki uno dano pien onongo tam gi pe rwate ki megi i lok me cung i wii byer - ma obedo bal ikom dano. Onongo aun ma kit man obedo yoo tic ma Dominic Ongwen ki lulweny ma en otello gubedo kaketo ne i tic. Bal ma pat pat ma kitimo i Pajule, Odek, Lukodi ki Abok gubedo ikin poto mony ikom reya ma oket kabedo malac dok ma kiyubo kore ki kore.
Ikin dwe me abiro 2002 ki dwe me apar wiye aryo 2005, poto mony ikom reya obedo miya ki miya mapol. Magi pe gubedo poto mony madito ikom IDP kamp keken. Dano ma gitye kawot ki minibus i gudu kiketo ambuc ikom gi. Motoka me cat onongo kijuko ki kiyako gi. Kimako litino ma gicito i gang kwan. Poto mony magi okello peko mapol ikom dano ata ma i but Uganda ma kumalo.
Lanyut ma i lok man binyuto ni Dominic Ongwen en kikome obedo i poto mony magi pa LRA ikom reya ma i but Uganda ma kumalo. Ikin lok ma Lukel Adot giwaco ikom en obedo ni en onongo ngeyo ni bal ma etimo i Pajule, Odek, Lukodi ki Abok ni onongo gubedo ikin poto mony i kabedo mapol dok ma kiyubo kore ki kore. Wek ami labol ne mogo:
- Lulweny pa LRA gupoto mony ikom reya i Ojwii i mwaka 2002 malube ki oda pa Dominic Ongwen;
- Latin awobi mo ma mwaka ne 14, ma kimake i dwe me abongwen 2002 ki i Palabek Gem, poo ni Ladit Ongwen ogolo oda ni litino matino gunek reya ma kimako. I nino mo ma obedo marac tutwal, Dominic Ongwen ogolo oda bot latin awobi man, ki jo mukene, me neko lacoo mo ma otegi kun gikaye akaya ka dong celle ki gweng wa i too;
- Medo ikom meno, i mwaka 2002 poto mony obedo tye ikom reya ma Atiak ki Pader, ma Dominic Ongwen aye otello onyo oyubo;
- I dwe me angwen 2003, Joseph Kony onongo obedo kakoko, ikare me gwenye ki lok ki komanda ne ma rwom gi lamal, ni reya ma i kamp ma i Lagile onongo dong gudoko “ayella yella.” Dominic Ongwen omiyo bot Joseph Kony yat ma cobo ayella yella meno: en opoto mony i kamp ma Lagile, owango odi, oneko reya 20 ki omako mapol mukene;
- I dwe me abongwen 2003, cok ki poto mony Pajule ni, Dominic Ongwen ocwalo ripot ki radio ni epoto mony i mission ma Opit;
- I dwe me apar 2003, Dominic Ongwen otimo tic ma pi gi tegu i poto mony Pajule ma tye i adot ni;
- I dwe me apar wiye acel 2003, kigoyo ripot i gwenye ki lok i radio pa LRA ni Dominic Ongwen otello poto mony Labwor Omor kama lulweny ne gukati ma ginen calo lumony me Uganda, ma pwod pe gucako cello lumat ma i kamato kongo mo. Ripot ni tito ni kineko reya, mukene kimako amaka ki kicwinyo odi;
- I dwe me aryo 2004, Dominic Ongwen ogoyo ripot bot ludito ne ni epoto mony Koc Ongako, kama ewango odi woko weng;
- I dwe me angwen, abic ki abicel me 2004, Dominic Ongwen opoto mony ma tye i adot ni i Odek, Lukodi ki Abok;
- I dwe me aboro me mwaka meno, Dominic Ongwen ocwalo ripot ikom tic ma owoto maber i ambuc ma en etimo i gudu Awach. En owaco ni kineko dano mapol ma ikin gi obedo ladwo “boda-boda” onyo taxi pikipiki;
- I Acet i mwaka 2004, malube ki oda pa Dominic Ongwen, kimako awobe ki anyira ma mwaka gi ikin 13 ki 15.
Medo ikom poto mony magi, Lukel Adot giwaco ni Dominic Ongwen otimo tic aryo ma pi kare malac ma pi gi tegu pi mede ki bedo pa LRA. Aryo weng gikwako mako litino, mogo ma gitino ma mwaka gi abicel, ki i gangi gi.
Me mede kibedo ki kero pa LRA, kimako ki kicoyo gi i mony me doko lumony ma litino. Lacaden acel pa Lukel Adot, ma en bene LRA omake amaka, byeko ni pol lumony ma i dul pa Dominic Ongwen i mwaka 2003-2004 onongo gubedo litino ma mwaka gi pe romo 18; ki ni gin 70% nio 80% onongo gubedo ikin mwaka 13 ki 15.
Lumony ma litino gunongo pwonye mony ma nok ki gunongo pwod magwar ka gutimo gin mo ma pe ber. Onongo kimito ni kare ki kare pe gubed i poto mony i kamp pa reya kama kineko nek mapol ni keken, ento bene i aun ki nek acel acel ma nongo kiyubo me bito gin ni pe kibiyee ir gin me dok cen ikin dano reya.
Kadi bed Cik me Roma keto mwaka 15 macalo mwaka ma kitiyo kwede me mokko bal me coyo ki tic ki litino i mony macalo lumony ma litino, lanyut ma i lok man nyuto kamaleng ni Dominic Ongwen aye won bal ma kitimo ikom litino ma mwaka gi pe oo kany. Acel ikin lucaden ma lok pa Lukel Adot ojenge ikom gi, ma en bene mwaka ne abongwen keken ikare ma lumony ma i ter twero pa Dominic Ongwen gumake ikare ma kipoto mony i Odek IDP kamp, otito ni litino ma onongo mwaka gi abicel keken gunongo pwonye mony i buruged pa Ongwen. En oneno onongo gitino ma dog muduku AK47 gi onongo ywayo ngom ma nongo gulyero muduku i gwok gi.
Kimako cal pa lucaden mogo pa Lukel Adot ma pwod gulwii alwiya ki i buruged me Sinia pa Dominic Ongwen. Miti me gwoko i mung ngec ikom lucaden pa Lukel Adot gengo nyuto gi kamaleng bot lwak, ento bot jo ma gitye i Kot, toco pa lucaden magi, ikare ma dong pole ikin gi onongo dong gubedo bot LRA pi mwaka mapol, kello koyo ikom dano.
Ladit ma loyo LRA, Joseph Kony, onongo neno litino macalo jo ma kitwero lokko gin doko lulweny ma pe gitye ki cwiny me timo kica ma mitte me mede ki nek ki aun. Ci Kony ki lukomanda pa LRA mukene ma rwom gi lamal, ma ikin gi obedo Dominic Ongwen, gucako tic ma nen rac ma lutim bal magi maracu ni, kare ki kare, gubedo litino ma gubedo jo ma kitimo bal ikom gi, mwaka mo manok onyo dwe manok ma okato.
I gin ma twero nen calo gin ma nyuto gene kene, Joseph Kony ki lalub kore Vincent Otti ma gubedo i gwenye ki lok ma kigoyo iye cim i yub me station radio me Mega FM ma tye Gulu ma okati woko i yamo i dwe me apar wiye aryo 2002. Kony oloko ikom miti ticce me mako litino me medo wel lumony ne. Kony onongo ngeyo ni lok me mako litino ni pe winye maber: kadi bed lok ma pire tek ma en waco ni elwenyo pi loc ken ki pi loc ma lwak yero lutella gi, onen kamaleng ni lewic omako en. En onongo ngeyo ni tic ki litino macalo lumony onongo pe cwakke. En kong otime me kwero lok man ni LRA mako litino. Ento i lok ne malubo en oyee ni, “Meno aye kit ma wacoyo dano i mony.” En omede, macalo meno gwok bed macalo lok ma tito gin ma otime, “Man rom ki mako dano ki kit pa Museveni ikare ma en tye i lum.” Man aye obedo kit ma onongo mitte ni kitim tic ma Dominic Ongwen obedo kaketo ne i tic ikare ma en ocoyo i buruged ne litino ma mwaka gi pe oo 15, ki me tic kwed gi i mony.
Mak pa LRA bene obedo pi yub me aryo. Ikin man obedo mako anyira ki mon matino ki tam me diyo gi me bedo mon ot ki opii me buto pa lukomanda ki lulweny pa LRA.
Dok, tic man pa LRA i lok man pe obedo i mung. Lok pa Vincent Otti, i yub me radio ma okati woko i yamo i dwe me apar wiye aryo 2002 ma dong aloko pire ni, man nen kamaleng. En owaco ni, “amito weko wuniang ni anyira ma wacoko wacwalo i lum ni gubedo mego wa.“ En omede: “[…] Wan kare ki kare wacoko anyira matino ne ni ma pwod gipeke ki two jonyo.” Lok man gonye i yoo acel keken ma niange dok rwate ni LRA onongo gitye kaketo i tic kit ma mitte me mako anyira me buto kwed gi.
Mon magi ma kidiyo gi adiya me doko mon ot ni pe gubedo ki dwon i lok ne. Kitiyo kwed gi macalo jami ma kinongo i dog lweny, kimiyo gin macalo mot ma kimiyo bot ngat ma oloyo, pe gubedo ki dwon ma kato pa jami ma pe kwoo. Ka gugale manok ki mokko tam onyo gukwero lok me buto ki ngat ma kipoko gin bot gi, onongo kigoyo ter gi tere tere i yoo marac atika atika. Ka kitamo ni gwok gutemo lwii, ci kipwodo onyo kineko gi.
Kigwoko gi pi dwe mapol, dok tyen mapol pi mwaka mapol, macalo opii me buto ki me tic i gang, ki kibuto kwed gi tek tek kare ki kare. Pol ne ikin gi guyac, labongo dwon i lok ne, ki mogo gunywal litino mapol ma gin bene kicoyo gin i mony pa LRA.
Macalo komanda me LRA ma rwom ne lamal, Dominic Ongwen onongo magoba maloyo ki i peko pa mon ki anyira ma kimako. Ikin mon ne mapol ma kidiyo adiya ni, abiro ikin gi dong gumiyo lanyut ma kwako kwoo gi.
Macalo labol, lacaden pa Lukel Adot ma kiketo kiloko nyinge ni P-0227 omiyo lanyut ma kwako kit ma kimake kwede. En owaco ki Kot ni inge kare manok inge dwe acel ma kimake, Ongwen olwonge i ot ne. Kome obedo ka myel ki lworo. En owacce ni emito buto kwede, ci en onongo pe twero kwero ne. En olworo ni “kwoo ne weng onongo tye i cinge.” En odiyo oroyo cune i tune ki i ngwiny cet ne. Me weko en oling, ma en obedo kadange, en obure ki pala ma i wii muduku ne.
Inge butu kwede tektek, Ongwen ki jo ducu ma inget en dako ni, onongo dong gineno lacaden meno macalo dako ne. En dong onongo pe twero lwii. Ma onongo kitamo ni en otemo timo meno, kigoyo en marac. Ikare mukene, Dominic Ongwen ogolo oda ni kigoo en pi tero kare i gang pa lalweny mo me LRA. Lacaden ni oneno adwogi me byeko tam pa Ongwen madok i kom dako mo ma onongo en odiyo me bedo dako ne. En ogolo oda bot lumony ma litino ma gitiyo macalo eskot ne, me pwodo dako ni odoo miya acel pien onongo en tamo ni dako meno onyutu cwiny ikom lacoo mukene.
Macalo adwogi pa Dominic Ongwen butu kwede tek tek, lacaden ni onywallo wode. Man pe gin ma en aye oyero. En onongo tamo ni pwod pe etye atera me nyodo.
Lacaden mukene pa Lukel Adot, ma kiketo nyinge ni P-0101, ma onongo mwaka 14 ikare ma bal ni kitimo, omiyo nenu ma balo wic woko i kit Dominic Ongwen ikom anyira matino ma kiketo i ter kica ne. En oloko malube ki gin ma otime ikome ma Ongwen obutu kwede tek tek ki malube ki gin ma eneno obedo katime pi kare me mwaka ma pol. En otito bot Kot ni, “… kibutu kwedi tek tek ma nongo pwod itidi … Dominic onongo dong rac kato ducu ka odok i kom litino ... anyira … En ... butu kwed gi ma nongo pwod mwaka gi tino tutwal.”
Ento, labongo akalakala, bal pa Dominic Ongwen pe gik ikom bal ma en otimo en kikome keken. Ki i buruged me Sinia, Ongwen onongo tello dul ma tiyo tic me mak, diyo anyira me bedo mon ot, butu ki anyira tek tek, miyo arem ikom dano, tic opii ki diyo dano me bedo opii me butu kwedgi. Anyira ma wel gi tye miya mapol gudeno peko i kom bal magi i cing lulweny me LRA kama Dominic Ongwen opoko gin iye.
Adwogi me kit tic magi ikom anyira ki mon ma kit magi pe obalo kom gi keken, ento bene obalo wii gi pi kare malac. Ka jo ma guloyo, kadi wa inge lwii gi onyo ma dong kigonyo gi, omyero pwod gukwoo; omyero gukwoo ki cac pi yang bedo dako pa LRA, ma nongo lok ni dako ni dong kidwanyo terre odoko rac.
Gen gi ni i anyim gitwero cako kwoo gi odoco i kin lwak dok me bedo ki coo, dong kibalo woko kadi bedi kony tye ki bot dul mapol ma gitiyo me konyo gi wek gunong kero. Dok bene tye dul mukene mapat pa jo ma kitimo bal ikom gi, ma magi litino ma kinywalo gi ikare me twec macalo adwogi me nyom adiya, ma ikare mogo dano pe mito gin dok kinywaro gin pi lunyodo gi.
Me agiki, amito dok i kom Dominic Ongwen kikome. Lok man ma dong tye i Kot ni, bute acel en aye ni Ongwen pe kiwaco ni en obedo latim bal magi keken, en bene onongo obedo ngat ma kitimo bal ikome. En kikome, kit ma en otito bot Kot, kimake ki igang gi, ma lumak en obedo yaa lwak macon pa lulweny me LRA, ma en onongo pwod mwaka apar wiye angwen. Ma nyute ni en kikome bene omyero obed ni okato ki i peko me poke ki i kom jo gang gi, tic gero ma miyo arem ma lumak en gutimo ikome ki pwonyo en ki tic aranyi ma obedo yoo me kwoo pa LRA. Kinyutu en macalo ngat ma kitimo bal i kome ento pe calo ngat ma obedo katimo bal.
Jo ma gitye kalubu lok i kom Dominic Ongwen gitwero lubu ne ki cwiny aryo. Gitwero bedo ki lworo madit ki kwero tic magi maracu ma en otimo ni, ento bene giparo en. Lanyut pa litino mapol ma kitimo bal i kom gi ni i lok man, ikare mukene, bene romo bedo gin ma otime ikom ngat ma kidoto ni.
Lanyut nyutu kamaleng ni ikare mogo en twero bedo lakica. Lacaden acel pa Lukel Adot otito bot Kot ni pol kare Dominic Ongwen dano maber, ma tuku ki awobe ma tye i ter locce dok dano ducu maro en. Ento en lacaden acel ni bene owaco bot Kot ni ikare ma etamo ni onongo pwod etidi tutwal me bedo ki ic, Ongwen odiyo en me butu kwede, dok ni onongo engeyo ni ka ekwero kibigoye. Otito bene bot Kot ni pwod bene etye ki poyo i cak kore kama Ongwen ogoyo en pien pe eyubu kabutu ne.
Ikom lok ada jo ma ger giromo tiyo tic me kica doki jo ma lukica giromo timo tic gero. Tek me nongo ngat mo ma kite bedo acel ma pe lokke. Dok lok man ma nongo latim bal bene obedo ngat ma kitimo bal ikome ni pe tye i Kot me wilobo keken, man obedo gin ma ngene i tic ducu me ngolo kop i kom bal. Litino ma wegi gi peke ma gibedo i dye boma madongo kama kwoo rac iye gikeme ki peko ma lit ma diyo gi me donyo i kwoo me gang ma nongo pwod pe gudonyo i kwoo me timo bal. Jo ma gitimo bal ikom litino, kare ki kare ginyutu ni yang con kitimo bal ikom gin ma gin litino.
Ento peko ma ideno ikare ma okato pe miyo boti twero onyo tyen lok me timo bal i kom jo mukene. Dano acel acel omyero kinen macalo ngat ma tye ki ngec me gin maber ki gin marac ki me cung ikom jami ma otimo. Tic pa ICC me ngolo kop i kom bal, pe dok i kom ber onyo rac pa ngat ma kidoto, ento i kom bal ma en otimo. Pe watye kany pi kwero ni ladit Ongwen kitimo bal i kome i kare ma onongo en tidi. Wabinyutu gin ma en otimo, gin ma en owaco, ki adwogi pa gin ma en otimo ikom jo mapol ma en otimo bal ikom gi ni.
Kot pe obetweyo lok ikom ber ne onyo racce, onyo ka omyero kipar pire, ento ka ce balle obedo tye i kom bal maracu ma kitimo ni ikare ma dong en dit, ma man aye gin ma kidoto en pire.
Dominic Ongwen odoko ngat acel ikin lukomanda me LRA ma rwom gi lamal tutwal. En otimo man pi gamo ki mit kom, yoo me tic aranyi pa LRA, dok ni aa i nyutu ni etwero bedo ka tic aranyi ki mit kom i kit me ticce i kom lwak ma i but Uganda ma kumalo, ma eloyo opica mukene me LRA ni.
Kony opako en pi poto mony ma lumony ne gutimo i kom reya. Kinyutu en macalo labol bot lukomanda mukene, me LRA, ma pe gitiyo tutwal ni.
Macalo lakomanda ma rwom ne lamal, Dominic Ongwen onongo tye ki twero weng me tic, i kom lumony ma tye i ter twero ne. En onongo i cawa mo keken kono otwero golo oda ni dul mony ne gucit i barak mony me Uganda ma cok, guket jami lweny gi piny ka guil cing gi malo. Onyo onongo en kono otwero kwanyo yoo ma jo mapol ma i tere gukwanyo, me aa en kene me weko bedo kunu. Man onongo twerre bote labongo ayella, pien kit macalo en onongo komanda ni, onongo en pe twero bedo ki lworo ni kitimo pwod marac onyo nek labongo peny mapol ma en kikome aye ogolo oda ne ni kitim i kom jo ma gutemo lwii ci kimako gin woko ni. Pol kare nongo opoke woko ki ikom latela ma loyo en i LRA, pi nino onyo cabit mapol. Komanda me batalyan ki i buruged ne me Sinia ni gulwii en i kare meno.
Ikin dwe me abiro 2002 ki dwe me apar wiye aryo 2005, rekod me Amnesty Commission nyutu ni lumemba me LRA ma wel gi kato 9,000 guilo cing gi malo dok kitimo bot gi kica. Ento Dominic Ongwen pe okwanyo yoo meno. Ento en oyero teko ki twero ma bino ki rwom ne ma obedo kanongo ne dok ma kibedo kamedo ne. En obedo kayubu yub ki kaketo ne i tic ma man adwogi ne okello can ki too bot lwak lutedero miya mapol, ci obedo kagoyo ripot ne i radio ki yom cwiny, pe ki cwer cwiny i kom bal.
Log buk mo ma UPDF obedo katic kwede me gwoko rekod me gwenye ki lok ikin kulomanda pa LRA i radio, tito kit ma Dominic Ongwen otito gin ma en mito timo ne i dwe me aboro 2004 me – atito kit ma kicoyo kwede: “… cako neko reya marac. En owaco ni kombedi dong eketo dul me timo aranyi ci cok cok ni dano gubewinyo i radio.” (Lokke ogik kany)
Wek aket wuwiny manok, but dwan ma kimako i mung, lok ikin Vincent Otti, ma obedo lalub kor won kom me LRA, gin ki Dominic Ongwen. Otti onongo tye ka penyo Ongwen me tyeko ripot ne i kom Odek, ma onongo kicako tito ne con.
Kadi bedi dwan ne pe omake winye maleng, gin ma wuwinyo kombedi ni pire tek pi tyen lok aryo. Ma okwongo obedo tucu bal atir ma aa ki i dog Dominic Ongwen. Iwinyo ka en yee ni eneko reya lomuku. Me aryo, nyutu ni kadi bedi Ongwen pe tye ki gin mo ma juku en me waco ni eneko dano, en pwod pe tye agonya ni jo ne onongo reya kadi bedi onongo en tye ka lok ki lamemba me LRA. En ngeyo ni gin ma etimo ni rac. Pe mito waco ne atir. Man oweko en weyo tic ki lok meno pi tyen aryo, i tyen ma okwongo lwongo reya ma guneko ni, ni “luwot wa” ki i tyen me aryo en tiyo ki leb me LRA ma ngene ni, “waya”. Lok meno ki leb Acoli terre ni lamin woru, ento ki i leb me LRA terre ni reya. Abiketo but dwan ma kimako ni odoco wek wuwiny ento kombedi aweko cung manok inge lok pa ngat acel acel.
Ongwen waco bot Otti ni en eaa “pwod kacello luwot wa.”
Otti pe owinyo maber. Dwan ne pe leng. En waco ni: “Ni ngo.”
Ongwen nwoyo ni: “Pwod aa kacello dano.”
Lacen ingeye manok i lok meno, lokke dok dwogo cen i kom dano ma kicello gi ni. Dominic Ongwen onongo obedo kacello lumony? Ku.
Ongwen wake bot Otti: “Wek dano okur winyo waya [reya] ni, wacello gin woko weng.”
Lanyut nyutu ni Dominic Ongwen onongo obedo lanek ki ngat ma butu ki mon tek tek. Dok nyutu ni en otello tella i poto mony ma oballo kwoo pa reya. En obedo ki twero i kit me tic ki lumony ma litino ki bal me butu ki anyira matino i dul ma en loyo.
Kit ma kimake ka kicoye kwede i LRA i mwaka mapol ma okato, gwok twero weko kidwoko pwod ne lapiny manok ka kingolo kop ni lok oloye i kom bal ma kiwaco ni en otimo ni. Ento meno pe twero bedo macalo lok me pyem adot, onyo tyen lok ma weko jami ma en otimo ni pe kikello lokke iwiye, pien en oyero me jollo aranyi me nek ma LRA otiyo kwede ma obedo macalo kit tic gi ma lumony ne gutiyo kwede.
Ludito me Awora,
Jo ma ladit Ongwen otimo bal i kom gin dong gukuru pi kare malac tutwal me neno ni kingolo kop ma atir. Kare dong oromo, wa con, me weko wakel bot gin gin ma opore pi gin. I tek lok pa Lukel Adot, ki pa lanyut ma kibenyutu ikare me pido man, wageno ni wabitimo man kikome. Apwoyo wun pi winya.