Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Ишдыру еиԥш, Аԥсны Аҳәынҭқарра иқәынхоит аԥсуаа рыдагьы еиуеиԥшым егьырҭ амилаҭқәа. Урҭ зегьы ирымоуп рхатәы ҭоурых, рхатәы нысымҩа. Иахьа ҳаззаҭгыларц иаҳҭаху анемец ҭаацәара нхоит Лыхны ақыҭан. Аԥсуала ихәыцуа, аԥсуа иҵас-иқьабз ныҟәызго ҭаацәароуп зыӡбахә ҳамоу Гиульден Пробст иҭаацәара.
Гиульден Пробст диит Германиа, ақалақь Кведлинбург 1945 шықәсазы. Адунеи аҟны имҩаԥысуаз усҟантәи аполитика иахҟьаны имаҷым изыниаз арыцҳарақәа. Аибашьрашьҭахьтәи ашықәсқәа еиҳагьы ицәгьахеит Пробст иҭаацәара рзыҳәан. Гиульдент иаб аибашьраҿы дҭахеит, иани, иандуи ԥшьҩык ахәыҷқәа рыманы иаанхеит. Ихәыҷра ашықәсқәа игәаларшәо иҳәоит:
"Схәыҷра ашықәсқәа ансгәалашәо сгәы ԥшаауеит. Даара ицәгьан ҳазҭагылаз аамҭа. Сҭаацәеи сареи ҳанхон анышәҩны аҟны. Аибашьра анцоз зегьы рбылуан, иԥыржәон, аха ҳара ауахәама ааигәара ҳахьынхоз иахырҟьаны рацәак ааха ҳмоуит. Усҟан ауахәама ҽакала иазнеиуан, акәша-мыкәша ихысуамызт. Санду илҳәоны исгәалашәоит анышәҩны аҟны анхара даара ишыцәгьаз", - иҳәоит Гиульден.
Ԥшьҩык ахәыҷқәа рааӡара аибашьрашьҭахьтәи ашықәсқәа рзы даараӡа ицәгьан Гиульден иан лзы. Аӡынра ааигәахо иалагеит, ахьҭа иакуан, амла иакуан. Амца злеиқәырҵаша амҿы рымамызт. Анышәҩны аҟны аӡын ахьрызхымгоз иахҟьаны ҭаацәала иахьцаша иазхәыцуа иалагеит. Гиульден иан илыӡбеит Америкаҟа лхәыҷқәеи лани лыманы дықәҵырц.
"Сан илыӡбеит Америкаҟа ақәҵра, аха санду илымуит. Уи хҩык лԥацәа аибашьра ҟалаанӡа Урыстәыла иҟан. Сыҷкәынцәа сыԥшаанӡа џьаргьы сцом ҳәа даақәгылеит. Иҟалҵахуаз сан, лан дныжьны дзымцеит", - иҳәоит Гиульден.
Аҭаацәа ирыӡбеит ишеицу Урыстәылаҟа идәықәларц. Урҭ илаԥшықәҵаны ирызкылԥшуа иалагеит, рыгәра ргомызт. Уахь рдәықәлара зыбзоуроу Гиульден иаб иашьа иоуп. Уи дхьыҵхҩын, дынџьнырын, аус иуан Урыстәыла. Аҭаацәа уахь рцара атәы игәаларшәо Гиульден иҳәоит:
"Сара усҟан схәыҷын , аха ибзианы исгәалашәоит уахь ҳцара аҭоурых. Польша аҳәаа ҳанынахыҵ атауар вагонқәа ҳрықәдыртәеит. Ауаа еидыӷәӷәала еивагылан, аҳауа ҳазхомызт ашәқәа зегьы аркын. Амлакра ҟалеит, ахьҭакра ҟалеит, ҩыџьа ауаа рыԥсҭазаара иалҵит. Ҳҭыԥаҟны ҳаннеи, авагон ашә аадыртызыр, шьамхышәара асы ҳнылагылт. Абас Урыстәыла ҳнанагеит. Аладатәи Урал, ақалақь Мариал. Ҳнаганы алагер ҳәа иахьашьҭаз ҳаҩнарҵеит. Иуҳәар ҟалоит хатәгәаԥхарала алагер хҽаҳҭеит ҳәа. Исгәалашәоит убра ҳаныҟаз зны иаҳзааит аашьҭымҭа. Уаҟа иҭан амаҭәа ԥхақәа, ахаа-мыхаақәа. Иабаҳбахьаз ахаа-мыхаа, ифаны ҳаналга, излаҳәаз ацәа ҳафыҩуан. Сан илҳәоны исаҳаит "иҟаларымашь убри аҩыза аамҭа, ача шкәакәа ала сгәы ансырҭәуа" ҳәа" - еиҭеиҳәоит Пробст.
Абарҭ зегьы рыхганы Урыстәылаҟа иааит Гиульден Пробст иҭаацәеи иареи. Дара ибзиаӡаны ирдыруан изҭагылаз аамҭа цәгьа аиааира ус ишымариамыз. Еиқәырхатәын ҭаацәак, ан илымчу зегьы ҟалҵон лхәыҷқәа амла иамкырцаз. Ааигәа иҟаз азауадқәа рыҟны аусура иалагеит. Ирулак, рымчқәа зегьы еибыҭаны амла, ахьҭа рҽадмыркит, аха анду лыԥсҭазаара далҵит уаҟа, илызхымгеит лԥацәеи лареи наӡаӡатәи реиԥырҵра.
1953 шықәсазы Сталин иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь, Пробст иҭаацәа иаарылыҩит рыԥсҭазаара шьаҭанкыла изыԥсахыз ажәабжь. Уи атәы игәаларшәо Гиульден иҳәоит:
"Ҽнак зны алагер аҟны иҟаз зегьы ҳаидкыланы иҳаларҳәеит иахьарнахыс ҳхы ҳшақәиҭу атәы, аха уаҳа ҳаԥсадгьыл ахь хынҳәышьа шҳамам. Ари заҳаз аҳәса рыбжьы ҭкааны аҵәыуара иалагеит, ахацәа ргәынқьбжьы иахьа уажәраанӡа слымҳа иҭыҩуеит. Агәырҩеи, ахьааи шаҟаџьара удырӷәӷәозеи", - иҳәоит Гиульден даақәыԥсычҳаны.
Ари иаарылаҩыз ажәабжь ашьҭахь иааҿахҵәеит зегьы ргәыӷрақәа. Рыԥсадгьыл наӡаӡа иалхәдаахеит, уахь хынҳәышьа рмоуа аҭагылазаашьа рзаԥҵан.
Анаҩс Гиульден иан лашьа ибзоурала иааит Аԥсныҟа. Уи рҵаҩыс аус иуан Бақьланка школ аҟны, анемец бызшәа арҵаҩыс.
"Сан лашьа идырралоуп Аԥсны аӡбахә ҳаҳаны ҳшааз. Уи анемец бызшәа арҵаҩыс аус иуан Ростов ақалақь аҟны. 1939 шықәсазы ахара идҵаны ддырӡырц ргәы иҭан НКВД аусзуҩцәа, аха аӡәы игәиҽанҵарала ииулак дыбналеит. Аԥсныҟа дааит, араҟа Бақьланка ашкол аҟны аусура далагеит, анаҩс диасит нхара Лыхны ақыҭахь.Лыхнытәи абжьаратә школ аҟны рҵаҩыс аусура далагеит. Иҳамаз зегьы ҭины ауп Аԥсныҟа ҳаара зыҟалаз. Ара ҳахьааиз нхара ҳалагеит Лыхны ақыҭан. Иаразнак афабрикахь ҳцеит ҭаацәала аусура", - ҳәа азгәеиҭоит Гиульден.
Гиульден араҟа аҭаацәара далалеит, ирҳаит аҩызцәа рацәаҩны. Ихигаз арыцҳара изымхозшәа, машәырла иԥа иԥсҭазаара далҵит, анаҩс иашьа иԥа дҭахоит Аԥсны Аџьынџьтәалатә еибашьраан, Гагратәи ажәылараҟны.
Аха Гиульден агәырҩа иҽаимҭеит, ивагылеит иҩызцәа, урҭ зегьы гәадурала дрыхцәажәоит.
"Сыԥсҭазаараҿы еиуеиԥшым агәырҩақәа срыниахьеит, исхызымгац ҳәа акгьы ыҟаӡам. Сԥа машәырла данҭаха адунеи ақәлара сара сзын имчыла усын, аха исывагылеит, сгәы дырӷәӷәон сгәылацәа, сҩызцәа аԥсуаа. Иахьсықәҿиаз ҳәа иахьысыԥхьаӡо акы заҵәык аҟны ауп, Урыстәыла снымхакәа, Аԥсныҟа сахьааз", - ҳәа иҳәоит Гиульден Пробст.
Асовет аамҭа амалырқәа амазаргьы, зегь акоуп абырҵкал икылнахуаз рацәан ацензура бааԥсы шуԥылозгьы. Иаҳҳәап, атеатр аҿы аспектакль ахәаԥшыҩцәа рахь ицәырыргаанӡа, акультура аминистрра ахаҭарнакцәеи, атеатр асахьаркыратә еилазаареи, аинтеллигенциеи адгаланы, имҩаԥыргон ахәаԥшра. Иҟан Аԥсны анҭынҵынтәи атеатрҭҵааҩцәа ааԥхьара анроуазгьы. Наҟынтәи иаауаз апрофессионалцәа иаахтны ргәаанагара рҳәон, аҭыԥантәиқәагьы аспектакль иагыз-иабзаз ҳәаны, ма аус адуларахьы ирышьҭуан, мамзаргьы ахәаԥшцәа дырбаразы амҩа арҭон.
Иахьа аспектакль ахаҭа аҭыҵра акыр агзаргьы, заа иӡырыргоит, заа ахәшьара арҭоит знапы иҵыҵуа. Алитература амҩақәҵараҿгьы иҟан амҩақәа, иҭыҵуан акритикатә статиақәа знылоз аизга "Ажәеи аамҭеи", иара убас, ажурнал "Алашараҿы" ицәырҵуан еиуеиԥшым иҵарыз ақәгыларақәа. Амузыка аганахьгьы ашәақәа рҭыҵра ахә зшьоз амузыкантцәа ыҟан.
Хымԥада, аҟазацәа рахьтә аӡәы еиҳа илшарақәа ҭбаан, даҽаӡәы дхьысҳазар ауан, аха, зегь акоуп, хылаԥшрак аман. Иахьеиԥш инеиужьны аибарҽхәареи ахырҽхәареи ыҟамызт сҳәар сылшоит урҭ аамҭақәа ирхааныз лаҳасаб ала.
Иаҳбозеи иахьа? Аспектакль ықәзыргыло ихаҭа ирҽхәо асоциалтә ҳақәа рҿы даацәырҵуеит, ашәҟәы зызҭыжьыз аӡыргара мҩаԥигоит, уаҟа ихырку ажәақәа рҳәар рылшоит абжьааԥны ианимаҳауа дҵәылызхуа.
Араӡара даара имариам усхеит ҳазҭагылоу аамҭазы. Аԥҳа иҟалҵо ан илырҽхәоит, нас ауацәеи аҭынхацәеи аҷаққәа (алаикқәа) аақәдыргылоит, убри аан ахҳәаа даҽа хырхарҭак аҭан изҩызгьы ижәлоит уи иазку арҽхәаҩцәа. Акыр иџьбараз акритик Владимир Аҵнариа истатиақәа руак аҿы иҩхьан "ҳара ҳаиуареи ҳҭынхареи шыҟоу ала, акритика уамак анарха амам" ҳәа. Аҵарауаҩ Владимир Агрба иакәзар, ирониатә ҟазшьала ихы дахлафаауа иҳәахьан "акритика шамуаз анызба, арҽхәарахьы сиасит" ҳәа.
Шәара шәазхәыц, арҭ ахыбаҩқәа акритика аԥеиԥш шамамыз рҳәозҭгьы, азҵаара заҟа ихьанҭахаз? Апоет Таиф Аџьба дышхәыдамызгьы, "Пушкин ишьҭахь ажәеинраала аҩра цәгьоуп" иҳәон, аклассик иҩаӡара аҽахьыгӡара шыуадаҩыз еилкааны. Пушкин анаҳҳәа, хыԥхьаӡарала аурыс гени ишәҟәқәа раҵкыс ҭзыжьхьоугьы ануԥыло ыҟоуп ҳара ҳҿы, ахыԥхьаӡара мацара иаанаго ыҟазар. Ҳазҭагылоу аамаҭазы "споет бзиоуп" зҳәаз дпоетхоит, "срежиссиор дууп" зҳәаз дрежиссиоруп, скомпозиторуп зҳәазгьы ус.
Абри аамҭазы, аҟазараҵәҟьа злоу ашәшьыра ианыҵахогьы ҟалоит, избанзар дара рхы ирзаҭәашьом ахӡыргара. Аколонкақәа равтор лаҳасабала, исгәаԥхо аспектакль иагу иабзоу атәы мацара сыҩуа салагеит, иара убас, даара дҟазоуп ҳәа ззысыԥхьаӡо изкны ажәа сҳәоит. Даараӡа исҭахын зны, арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа лықәыргыламҭа Г. Лорка ипиеса "Бернарда Альба лыҩны" иазкны сгәаанагара сҩырц. Аспектакль цәгьа исгәаԥхеит, ҳаԥсҭазаара иашьашәалоуп. Иҟан иара убас сгәы еихьызшьуазгьы, уигьы сҳәарын, аха уаҟа ароль хадақәа руак саҳәшьа иналыгӡон азы, исыҩуа ԥсыуаҵас ииашахом сҳәан, савсит.
Акырынтә исҳәахьеит, хаҭала атеатрқәа русуразы Аԥсны анҭыҵынтәи атеатрҭҵааҩцәа ааганы, ҳтеатрқәа зегьы ррепертуар иахәарԥшны, "аҩеи-аӡеи" еилырхыр бзиан ҳәа.
Аибарҽхәареи ахырҽхәареи акультура абзиахь икылнагом, аԥхьаҩи, ахәаԥшҩи ироуроуп алшара, раҵкыс здыруа ианализ аԥхьара, азыӡырҩра, уи акыр иацхраауан агьама бзиа ашьҭкаара. Иахьа асоциалтә ҳақәа рҿы иубоит аԥсуаа иҳацәтәымыз ацәырҵрақәа, урҭ ирылыскаауеит ауацәеи аҭынхацәеи еицлабны рҭахцәа ахьдырҽхәо. Зҭынха дминистрхаз Facebook адаҟьаҿы адныҳәалара ҟалҵар лылшоит, аҩны днеины ималырҽхәар амуашәа. Абас, асоциалтә ҳақәа рцәырҵра ҳабҩарақәа цәырнаго иалагеит, аха, зегь реиҳа ихьаагатәу, аҟазараҿы аибарҽхәара аҳра ауа иахьалагаз ауп.
Аҵарауаҩ Валери Бигәаа абри азҵаатәы хьааганы, мышқәак раԥхьа абас ахҳәаа ҟаиҵон Facebook аҿы: "Еибарҽхәарыла ҳдоуҳатә культура инхаз ахәыҷгьы ҳалгоит. Аԥсышәала иҭыҵуа - газеҭума, журналума, шамахамзар аинтеллекттә зыҟаҵара рныԥшӡом. Ҩышьа ззымдыруа авторцәа, аҩымҭа еихҳәеиҵҳәа иананырҵо рацәоуп. Ак сҳәоит ҳәа уаналага, уԥсыр уҵәыуара иааӡом. Ас ҳаналага, ҳсахьаркыратә литературагьы ҟалом, ҳмилаҭтә журналистикагьы".
Ари зыҩуа аҵарауаҩ Бигәаа ихы дацәшәаны акәым, иаргьы ибарҭоуп ҳазну амҩа азоуп дызгәамҵуа. Аҵарауаҩ абри азҵаатәы азы аилацәажәара аҭахуп ҳәа агәаанагра имоуп. Зегьы иреиӷьуп, иҟоу аҟазара ахырхарҭақәа, алитературагьы уахь иналаҵаны, атәы здыруа ахҳәаа арҭалар, апрофессионал иажәа акраҵанакуеит, ҳазҭагылоу ирҩашьагоу аамҭазы.
Ус сҳәаргьы, иахьа атеатртә, алитературатә, амузыкатә аналитика хықәкыла иаҿу дарбану? Ари аганахь аҵара змоугьы рацәаҩым, ари амҩа хра шалам баны уи занааҭс ишьҭызхуагьы маҷҩуп. Абас ҳашцо ҳанца, зынӡа ҳҩашьоит, аграфоман ҳаԥхашьаны апремиа иаҳҭар ҟалоит, аҵарадыррахь ус змам имҩа ааҳартыр ауеит.
Избан изалымшои? Ԥынгыла дук ыҟоума? Ацензура бааԥс акәымкәа, хра злоу аналитика ир, иԥсыҽу аган иаванархар ҟалоит, аха уи иаҭахуп агәаӷьра ду атәы здыруа рганахьала.
Шәазхәыц, иаҳҳәап аҳәынҭқарра ахарџь ала ҵакы змам ашәҟәы аҭыжьра ахарџь баша аӡы ишҭаԥсо... Шәазхәыц, ҳара, зекономика хьысҳау ҳзыҳәан, уи заҟа иаахоу. Аамҭа цар, зегь акоуп ихьысҳау канаԥсоит, ахҷаҭқәа роуп иаанхо.
Аԥхын ақыҭаҿы аԥсшьара азы санцо, есышықәса иаасыртуеит Алықьса Гогәуа иҩымҭақәа реизга. Ҿыц избазшәа сеиҭарыԥхьоит иҩымҭақәа. Саԥхьацыԥхьаӡа исныруеит, урҭ рхыԥша заҟа иҵаулоу. Аԥсшәа ахаҭа мыӡыр, Гогәуа иҩымҭақәа наунагӡоуп, егьырҭ аклассикцәа Баграт Шьынқәба, Иуа Коӷониа, Миха Лакрба уҳәа аамҭа иԥнашәахьоу арҿиаҩцәагьы рырҿиамтақәа налаҵаны. Аамҭа ахаҭа зеиӷьыҟам бырҵкалуп, аха усгьы, аибарҽхәареи ахырҽхәареи ҳазмырҿио ҟазшьа бааԥсуп…
Автори аредакциеи ргәаанагара еиқәымшәозар ҟалоит.
Аҳәара уадаҩуп иахьа сызлацәажәо атема атрадициатә ҟазшьа ду амоуп ҳәа, аха усгьы, шамаха џьара иуԥымло цәырҵроуп сгәахәуеит. Апоет Платон Бебиа илаф жәеинраала "Ачара ду" иахьа чарацыԥхьаӡа ирҳәоит. Измаҳацда арҭ ацәаҳәақәа:
"Ачара ду аилашымҭаз
Амҳараҿы бжьык аагеит.
- Унан, иҳахьзеи? Ҳаи, сыԥсындаз!
Амитә ҳахьит, ҳҭаца дцеит!"
Апоет иажәеинраала асиужет хыҭҳәаауп сызҳәом, ари иамоуп акырынтә ҳаԥсҭазаараҿы имҩаԥысхьаз ахҭысқәа рсиужет. Иахьа иҟалап, ас иҟамлозаргьы, аха схәыҷреи сқәыԥшреи раамҭазы исаҳахьан "илбаз иакәӡам дыззааргаз" шырҳәоз. Апоет Бебиа илаф ажәеинраала иазааигәоу асиужетқәа зны-зынла аԥҳәыс лзы иразҟыдараны ианыҟало ыҟоуп, ҳчарақәа рҿы иацкәашозаргьы.
"Ус уа, агәыла ҭаҳмада
Дахьтәаз ҿааиҭит абас:
- Дадраа, ҳҭаца дцеит, избанзар
Илбаз иакәӡам дыззааргаз…"
Абри ашәа сазыӡырҩыцыԥхьаӡа иаасгәалашәоит ԥҳәыск лҭоурых, уи ари ашәаҿы ишыҟоу еиԥш, илбаз иакәым дыззааргаз, аха лҟазшьа илнамҭеит, ашәа асиужет аҿеиԥш, лабраахь агьежьра, дыззааргаз илдырбаз шиакәмыз анылба.
Таиф Аџьба илакә-поема "Сабажәгьалеи" афырхаҵа ишьашәалаз, иҟәынгаз арԥыск иуацәа ԥҳәыс дизыргарц рҭаххеит. Дара ибзианы ирдыруан, иара иҟәынгареиԥш, адәахьтәи иҭеиҭыԥшгьы аӡәгьы дшыхнамхуаз. Сабажәгьалеи ихаҭа-ԥсаҭа иакәын иара. Иуацәа убри аҟынтә ирхәыцит ԥҳәыс дшизааргашаз аплан. Зны далрыԥшааит ажәа знырҵашаз, зсахьа бзиаз, хшыҩлагьы икәадамыз лара.
Рҟәынга иҿы ааиртыр иԥҳәысаагара шхыбгалоз рымдыруаз, исахьагьы уи анубаалон усгьы, убри аҟынтә, иаалаган, рқыҭа иатәыз, зыгәра ргоз, ирыцәтәыммыз аҭаацәара иалалахьаз ԥшӡакы рыҷкәын иҭыԥан ԥҳәысҳәара дыргарц. Ақьаӷьариа амҩа ылылхит аԥхьа, аҭыԥҳа длацәажәеит, зычаԥашьа бзиоу, зани заби бзиоу дшизылҳәо азы дазыҟалҵеит.
Аҭыԥҳа маҷк инахараз шьха қыҭак датәын, арҭ аҭаца дызгарц зҭахыз адгьыл каршәраҿы инхон. Иахьынхоз рҭыӡҭыԥ аманшәалара адагьы, мазаралагьы ихьысҳамызт. Аӡӷаб деибан, лани лареи ракәын ашьха қыҭаҿы аҩны иахыз.
Ицеит илықәыршәны аԥҳәысҳәара арҭ ауаа. Аҟәынга иҭыԥан ицәырыргоз иблақәа иаҵәаӡа, знык унархыԥшылар урытҟәо иҟан. Ауха иахьнеиз аԥшәмаԥҳәыс лыԥҳа аразҟы лоур лҭахымзи, аишәа лырхиеит асасцәа дахьқәа рзы. Аҭыԥҳа дынкылыԥшны днаихәаԥшит лҳәара инеиз. Иаразнак лгәы дҭашәеит аблагәыӷра, иԥшӡара дыхнахит иаразнак. Аԥшӡа, иԥшра адагьы, итәашьа-игылашьала дугәамԥхо дыҟамызт. Ирфеит, иржәит, асасцәа изызнеиз ан лҿы ицәырыргеит, уи аамҭазы ақьаӷьариа аус лухьан, абла гәыӷрақәа ихырхыз аҿа ллырҳәахьан, ари аҩыза аразҟы даҽазнык лашҭа ишҭамлар шалшо лырдырны.
Ажәакала, дырҳәеит аҭыԥҳа, дук хара имгакәа, аҭацаагацәа цан, Аҟәынга ҳәа ҳзышьҭоу аԥҳәыс дизааргеит. Аҭыԥҳа лакәзар, дызҭаргалаз ашҭа лаша, илдырбахьаз аблагәыӷра уҳәа, лгәы ҭыԥраауа дыҟан. Чарамызт ируз, аха ауацәа, аҭахцәа адгаланы аишәа бзиа рхиан. Ҵхыбжьонынӡа еилыҵуамызт асасцәа, аҭацагьы маӡала дкылыԥшны абла гәыӷрақәа дрышьҭан, аха дара џьара рҽыҵәахны иҟан, ицәырҵуамызт макьана.
Ҭынчрахеит, асасцәа еимпит, аҭацагьы луада лдырбеит. Дук мырҵыкәа, абла гәыӷрақәа рцынхәрас луада иааҩналеит ашарамша блақәа. Лыблахаҵ аагьежьит азныказ. Ашьҭыбжьқәагьы цәгьахеит аҭаца даазгаз рыҩнаҿы. Ақьаӷьариа лакәзар, ҵаҟатәи аихагылаҿы лҽырхианы дтәан, аҩныҟа агьежьра шхьымӡӷу, уахь лышьҭахьҟагьы лан лыбӷа шԥылҵәо уҳәа, илҳәашаз рхианы илыман.
Илылымшеит аҭаца апоет Бебиа иажәеинраалаҿ ишыҟоу еиԥш, аҩныҟа ацара, илылымшеит, избанзар ҟазшьала дыӷәӷәамызт. Даанхеит дыззааргаз иҿы. Аҵаул чарагьы лзыруит анаҩсан. Аҭаца дахьыкҿагылаз ани абла гәыӷрақәа харшәшәара ҳәа иныҩналеит. Лгәы ааилагьежьит лара, лыԥсы злахаз, лразҟы анасыԥдара азҭаз аблақәа данырхыԥшыла, аха илыхьыз лҽамариашаны ҭацара ахәхәаҳәа иуа дыкҿагылан, лынасыԥдара илхаршәыз лкасала ихҩаны.
Аҭаца еснагь дазыԥшын урҭ абла гәыӷрақәа зхаз рашҭа данҭало ҳәа. Даалон иара уарла-шәарла, даныржьозтәи ахҭысқәа алаф ахь ииаганы иаацәырго. Абас ицон аамҭа. Аҟәынгажә иакәзар, дгәырӷьаҵәа иԥҳәыс ԥшӡа длывагьежьуан, иҟәынгара убла ааҭнахуама уҳәаратәы.
Аамҭа цеит. Аҵеи диит ари ашҭаҿы. Ахәыҷы маҷк изҳауа даналага, абзҳәацәа игәарҭо иалагеит аҷқәын хәыҷ абла гәыӷрақәа шихаз. Уаҳа акыр аҭахызма, ус акәымзаргьы, илыхшаз "ани илдырбаз иоуп дзеиԥшу" ахьӡхалеит. Убас шырҳәозгьы, лара гәыбӷан аӡәгьы илиҭомызт, анхәеи абхәеи рмаҭа иеиӷәырӷьо инхон.
Абас еиԥш иҟоу ахҭысқәа рыӡбахә акырынтә исаҳахьан. "Илбаз иакәӡам дыззааргаз" рҳәон. Ари арыцҳара ианахаз еснагь иразҟыданы срыхәаԥшуан. Акгьы иацәымшәакәа, зразҟы аиқәырхаразы зыҩныҟа ачара аилашымҭазы игьежьуаз рҭоурых сазгәыдуун. Абла гәыӷрақәа ракәзар, уажәгьы иҟоуп, зны-зынла имҩахыҵуеит анкьа иара дзырбаны иааргаз ҭацас дахьыҟоу амӡырхахьы…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
"Ақыҭақәа рҟны аус зуа амедиаҳәшьцәа шәҳацхраа излашәылшо ала анырҳәа, ҳаизеит. Сара ахроникатә бронхит зласымоу ала, аинфекциатә ҟәшахьы сзымцаӡеит, аха ахәыҟаҵараҟны ацхыраара аҭахын азы, иҳалшо ала иҟаҵаны ачымазцәа рхәы ҳҭиуеит. Амедиаҳәшьцәа ааиуеит ирзызго. Ахәы зегьы ирзеиԥшны иузыҟаҵаӡом, ашьақар чымазара змоу рзы хазы афатә ҟаҵатәуп, ацклаԥшра аҭахуп. Ашьыжь еиуеиԥшым ақашьқәа ҟаҳҵоит, уи мацара раҳҭаӡом, ахаақәа, ргәы иаҭаху ачаи, акаҳуа, излаҳалшо ала ак рыгҳажьуам", - лҳәеит Ахсалԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: