Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Германиа инхо ҳџьынџьуаҩ Бурџьу Амҷҧҳа лыҧсадгьыл ахь Аҧсныҟа аара еснагь дазҿлымҳан, гəыҵхас илыман. Лара излалҳəо ала, инаӡеит аҧсҭазаараҿы зегь реиҳа дыззыҳəоз лыгəҭакы, даҭааит лџьынџь дгьыл, илбеит аҧсуаа, илаҳаит лхатəы бызшəа, илгəыдлыҳəҳəаллеит лашьцəа Амҷаа. Уи иацыз аҧхарра, иахылҵуаз агəыбылра насыҧс исыман саргьы лабҿаба абара.
Ашьыжь аусурахь сышцоз аҭел дысзасит ҳџьынџьуаҩ Али Моран, егьсеиҳəеит Германиантəи ҳџьынџьуаа Аҧсны иааны ишыҟоу, иара убас агəыҧ аилазаара дшалоу Амҷҧҳак, лашьцəа Амҷаа рбара шылҭаху. Иажəа анырҵəаха иамраӡакəа сиазҵааит: "Иабаҟоу, избарц абасылшои?", - ҳəа. Аҟəа асасааирҭақəа руак аҿы ишыҟаз сеиҳəеит. Иахьсеиҳəаз аҭыҧ аҿы саннеи, иҿаҧха-ҿаччо иаасҧылеит раҧхьаӡа акəны зҭоурыхтə ҧсадгьыл иаҭааз ҳашьцəа. Иааигəаны ҳанааибадырқəа, Бурџьу Амҷҧҳа ус салҳəеит: "Сара Џьгьарда ақыҭа саҭаарц сҭахуп, убрантə ауп сабду иабду амҳаџьырра дшагаз", - ҳəа. Хымҧада, лажəа ҩбастəуазма?! Аҽныҵəҟьа лгəаҳəара наӡартə еиҧш аҭагылазаашьа лзаҧҵан.
Бурџьу лаб Салим, Ҭырқəтəыла диит, Каиалара ақыҭа деиуоуп. Аусура аганахь ала Германиаҟа дахьцаз, аҭаацəара далалеит. Убраҟоуп дахьиз Бурџьу лхаҭагьы.
"Сабду Шьаадаҭ Амҷба иабду Саалиҳ иоуп Аҧснынтə амҳаџьырра аамҭазы ахҵəара зықəшəаны Ҭырқəтəылаҟа иагаз. Сеиҳабацəа ирҳəоны изласаҳахьоу ала, уи Џьгьарда ақыҭа иҭыҵқəаз дреиуоуп. Сара схəыҷаахыс зыӡбахə саҳахьаз, аха лабҿаба исзымдыруаз сыҧсадгьыл абара сыгəҭыхан. Ирымҳəои, алахьынҵа ыҟоуп ҳəа. Исымазаарын саргьы алахьынҵа бзиа ус анакəха", - абас лгəы ҭыҕьҕьаа дҳацəажəон Бурџьу Амҷҧҳа.
Бурџьу занааҭла дзиндырҩуп, аус луеит Германиа аусӡбарҭақəа руак аҟны. Длымоуп аеишьа. Лыҧшəма дшаҧсыҕуп, илызҳауеит лыҧҳа хəыҷы. Бурџьу излалҳəо ала, лхəыҷрашықəсқəа Ҭырқəтəыла лабдуи ландуи ахьынхоз ақыҭаҿы имҩасуан, убри аҟынтə ибзианы илдыруеит аҧсуара иамоу аҵакы.
"Саб ианду аҭырқəа бызшəа зынӡагьы илыздырӡомызт. Сандуи сабдуи аҧсышəала ианцəажəоз иџьасшьон, иарбан бызшəаз сзеилкаауамызт. Еиҳа саныҩеидас аҭоурых еилыскаауа саналага, иснырит амҳаџьырра закəыз, уи иацыз агəаҟра зеиҧшраз. Саб иашьеи иаҳəшьеи ыҟоуп. Саб иашьа Левенҭ Амҷба, Ҭырқəтəыла дынхоит, саб иаҳəшьа адыгақəа дырҭацоуп", - дҳацəажəон Бурџьу.
Бурџьу излалҳəо ала, Аҧсны Ахьыҧшымра азхаҵара анаиу нахыс, рыхдырра еиҳа иҿыхо иалагеит, уи аахыс рыҧсадгьыл иазкыз ажəабжьқəа раҩрыжьуам.
"Германиа инхо Кавказ ажəларқəа аидгылара, аибабара рыбжьоуп, изеибамдыруа шыҟоугьы рацəаҩны. Акультуратə хеидкыла ашҟа лассы-лассы ҳзымнеиуазаргьы, аныҳəатə мшқəа раан иагҳажьуам. Уаҟа еиҿкаауп хатəгəаҧхаралатəи ашəаҳəаратə, акəашаратə ансамбльқəа, атеатр. Аҧсыӡ аӡы зҵабаз еиҧш ҳаанхар ҳҭахым атəым дгьыл аҿы, аҧсҭазаара ҳазықəҧалароуп, ҳмилаҭ ахдырра ҳмырӡроуп", - лҳəоит Бурџьу Амҷҧҳа.
Бурџьу Амҷҧҳа лабдуцəа рқыҭа гəакьа Џьгьарда данаҭаа, лгəырҕьара ҳəаак амамызт. Лара лнеира иазыҧшын ақыҭа аиҳабыра, анхацəа, лашьцəа, лыжəлантəқəа Амҷаа.
"Анаџьалбеит, ҧхыӡу-лабҿабоу?! Зхаҿсахьақəа збоу ауаа зегьы сара исызгəакьаӡоушəа исзааиуеит. Ишҧасҭаху адгьыл сыҽнықəыжьны игəыдсыҳəҳəалар, здунеи зыҧсаххьоу, араҟа зыбаҩқəа амадоу сабдуцəа сыбжьы ҭганы снарацəажəар, издыруада сгəынқьыбжьы раҳарушь, рыҧсы ианырыр, издыруада?..", - лылаҕырӡқəа лгəаҵа иҭаҧсо дцəажəон Бурџьу Амҷҧҳа.
Бурџьу Амҷҧҳа илықəшəаз ақыҭауаа лгəазхара дрызбомызт, бызшəала ишзеилибамкаауазгьы блала еицəажəон, рыгəҭыхақəа еибырҳəон. Аҭырџьман, насгьы рныҟəарақəа зегьы еиҿызкааз Намық Арсҭаа, аиҭагара дахьӡомызт ари аҩыза агəырҕьареи ахьаагареи зцыз аиҧылара иахылҵуаз аҧхарра атəы. Џьгьарда ақыҭа аиҳабы Асланбеи Сангəылиа, ҳџьынџьуаҩ ажəа лиҭеит, мышкымзар мышкы лыҧсадгьыл ахь нхара ҳəа аара лгəы ианҭалк, лабдуцəа зныҵыз ақыҭаҿы адгьыл ҭыҧ лара лзы ишыхиахо.
"Џьгьарда ақыҭа иалҵыз лабдуцəа рҭоурых дырны ҳаҳəшьа абра дахьааиз даара ҳаигəырҕьеит. Лашьцəа Амҷаа ракəзар, ари ақыҭа иазбжоуп. Даара иҵауланы уазхəыцыр ари ахҭыс, угəы аҵəыуара ианамыркырц залшом. Амҳаџьырра иагаз ҳауаажəлар зегьы рыҧсадгьыл аҿы инхозҭгьы, иаҳхаҳгаз аибашьрагьы ҟамлар ҟаларын. Аҳəаанырцə инхо ҳашьцəа еимгеимцарак иадамхаргьы рбара акыр ҳгəы еиҵнахит, еснагь ҳарзыҧшуп", - ҳəа азгəеиҭеит ақыҭа ахада Асланбеи Сангəылиа.
Бурџьу Амҷҧҳа илыцыз лҩызцəеи лареи Џьгьарда ақыҭа иалсны акыр еимдеит. Ақыҭаҿы инхо милаҭла иаҭырқəоу Рустем Караосман-оглы иҩнаҭахьы ааҧхьара рыман, иара убас Беслан Аполлон-иҧа Амҷба игəараҭа иаҭааит, ишаҧу еиҧш ҩнаҭацыҧхьаӡа аишəа ҧсыуа чысла ирхиан. Беслан Амҷба иҧа Адгəыр, занааҭла дҭоурыхдырҩуп, игəараҭаҿы ас еиҧш асасцəа дахьқəа рбара акырӡа деигəырҕьеит.
"Ҳгəазхара иаҳбаанӡа иахьҳацəцо сгəы снархьуеит. Ҭоурыхла иаҳдыруеит ҳажəлар ирхыргаз аџьамыҕəа цəгьа. Абас еиҧш лассы-лассы иаҳзаалар, ҳаиҭанаиааира иҵегьы иҕəҕəахар, хымҧада акырӡа ибзиахон. Ҳџьынџьуаа избахьаз, сзабадырхьаз рахьтə сыжəлантəык дсымбацызт. Ҳаҩнаҭаҿы ҳаҳəшьа лбара шаҟа агəахəара снаҭаз ус ҿык-бзык ала исызҳəом. Ҳара ҳаҳəшьа лбара ҳгəы ишахəаз еиҧш, егьырҭ ажəлақəагьы рашьцəеи дареи еибабар ргəы иамыхəои. Аҵыхəтəантəи аамҭазы ҳаимадара аҽахьарҕəҕəо даара иус бзиоуп", - иҳəеит Адгəыр Амҷба.
Бурџьу Амҷҧҳа Аҧсны лыҟазаара иалагӡаны дызҭааз, илбаз аҭыҧ ҧшӡарақəа акыр ирацəоуп, аха иҟоуп дызхьымӡагьы. Уи анаҩс санаауазы, лҳəеит зыҧхыӡи злабҿабеи рҳəаақəа ирҭакыз ҳџьынџьуаҩ.
"Аҧсны хазыноуп, исҧылаз, избаз ауаа зегьы ргəы ҭбаауп, рхы-рҿы еихалашоит. Уаҳа еибашьра ҟамлааит, ҳаҧсадгьыл амч-алша ҕəҕəахааит, ҵарадыррала еснагь аҧхьагылара амазааит"? - абас лгəазыҳəарақəа еихсыҕьуамызт Бурџьу Амҷҧҳа.
Аҧсадгьыл ҧшуп, амч ҕəҕəоуп. Ҳашьцəеи ҳареи иҳабжьаз аихатəы ҧардақəа наӡаӡа ашəқəа ҟьаҟьаӡа иаартызааит.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.
Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.
"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.
Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?
"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.
Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.
"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.
Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.
"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.
Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.
"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.
Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.
"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.
Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:
"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.
"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.
"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.
"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.
Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.
"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.
"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.
"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәыла анаплакыҩцәеи амчратә усбарҭақәа рхаҭарнакцәеи рԥылараан адырра ҟаиҵеит Аԥсны ауаа мҵазырсуаз ацәгьоуцәа шасыс иргаз роужьразы иааидкыланы миллиард мааҭ инареиҳаны ишазыҳәоз, абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аиԥылараан Бжьаниа иҳәеит ауаажәлари аҳәынҭқарреи ацәгьоурақәа рацәыхьчаразы уаанӡа иаҳамбацыз ашьаҿақәа рынагӡаразы аамҭа шааиз.
"Ацәгьоурақәа уаҩы ишимбац ирызҳаит, ари апроблема аӡбаразы ҳамчқәа зегь еидаҳҵароуп. Абри аус аҟны даара ҳшәықәгәыӷуеит", - иҳәеит Аслан Бжьаниа, анаплакыҩцәа рахь ихы нарханы.
Убри аан ахада иазгәеиҭеит атәыла аиҳабыра ибзианы ишеилнакаауа абизнес ала мацара апроблемақәа зегьы рыӡбара шалымшо.
Бжьаниа иҳәеит зегьы раԥхьа игылоу азакәанқәа рықәныҟәареи ауааԥсыра ршәарҭадара алыршареи шракәу.
"Аҳәынҭқарра, раԥхьаӡа иргыланы, уи азин ауп", - иҳәеит ахада.
Атәыла ахада дырзааҭгылеит абизнесгьы злахәхар алшо игәҭакқәак ҳәа аанацҳауеит апресс-маҵзура.
Бжьаниа иара убасгьы ауааԥсыра рымҵарсрақәа рзы иҟоу астатистика азеиԥш хыԥхьаӡарақәа ааигеит.
"Ҷыдала иаагозар, азинхьчаратә усбарҭақәа иҟарҵаз аинформациала, имҵадырсыз Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа 53-ҩык роушьҭразы ацәгьоуцәа ззыҳәаз аԥара иартәоит миллиард мааҭк инацны, урҭ рахьтә иршәаз 200 миллион мааҭ инареиҳауп", - ҳәа иарбоу ахада исаит аҟны иӡыргоу адырраҭараҟны.
Атәыла ахада иара убасгьы анаплакыҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит апандемиа аамҭазы Аԥсны атәылауаа ирзыҟарҵаз ацхырааразы.
"Ҳара зегьы ҳзы, ҷыдала сара схаҭа сызгьы, даара игәышьҭыхгахеит шәара шәаӡәыкны ҳзеиԥш проблема шәахьахаҵгылаз. Акоронавирус азҵаара даара иуадаҩуп, хымԥада, уи ахҟьаԥҟьақәа анырра бааԥс ҟарымҵар алшом. Аха, Анцәа имч ала, ҳара ари аҭагылазаашьа алҵшьа ҳақәшәоит", - иҳәеит Бжьаниа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: