АҞӘА, жьҭаара 10 - Sputnik. 2018 шықәсазы алитератураз Нобель иаԥхьахә ланашьахеит ашәҟәыҩҩы Ольга Токарчук, 2019 шықәсазы алитератураз Нобель иаԥхьахә ианашьахеит австриатәи ашәҟәыҩҩы Петер Хандке.
Академиа, 1786 шықәса рзы акрал Густавом III ишьаҭаиркит ашвед бызшәеи алитературеи рыҿиара ацхырааразы. Альфред Нобель иҵыхәтәажәаҿы аиҿкаара анапы ианиҵеит аԥхьахә занашьатәу иалкаара. Академиа иалахәылацәоуп 18-ҩык. Урҭ рыԥсы ҭанаҵы Академиа ишалахәылацәоу иаанхароуп.
2017 шықәса рзы аԥхьахә ианашьан шьҭрала ииапонуаҩу британиатәи ашәҟәыҩҩ Кадзуо Исигуро.
Урыс бызшәала иҩуа рахьынтәи Нобель иаԥхьахә ранаршьахьан: Иван Бунин, Борис Пастернак, Михаил Шолохов, Александр Солженицын, Иосиф Бродски. 2015 шықәса рзы аԥхьахә лоуит Светлана Алексиевич.
Традициак аҳасабала ишышьақәгылоу еиԥш Нобель иаԥхьахә алауреатцәа аԥхьахә рыҭара ацеремониа мҩаԥысуеит ԥхынҷкәын 10 рзы, иара ашьаҭаркыҩ, швециатәи анаплакҩы Альфред Нобель (1833-1896) иԥсраҽны.
Ишьаҭаиркыз аԥхьахәқәа хәба рҟынтәи ԥшьба Стокгольм ирырҭоит. Аҭынчраз аԥхьахә заҭәашьоу Осло ирырҭоит.
2018 шықәсазы аԥхьахә иартәоит 9 миллионк швециатә крон (940 000 доллар).
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 6 - Sputnik. Амҩаду ҿыц Џьубга – Шәача аура 119 километра иҟоуп ҳәа аанацҳауеит Краснодартәи атәылаҿацә ахадара.
"Ари амҩа ашьҭаҵара Шәачеиԥш Амшын еиқәа арегион зегьы аҿиара иацхраауеит. Амҩаду ҿыц Џьубга – Шәача аура 119 километра иҟоуп. Иара аиланхарҭақәа ирхыган имҩангоуп. Уи акраҵанакуеит, аиҳарак Тҟәаԥстәи араион азы. Уа амҩақәа машьынала иҭәуп", - ҳәа иҳәеит атәылаҿацә агубернатор Вениамин Кондратьев.
Ари амҩа Шәачеиԥш Амшынеиқәа арегион зегьы аҿиара иацхраауеит ҳәа иҳәеит иара.
Иахьазы аус зуа амҩацәаҳәа Џьубга – Шәача Шәача егьырҭ Урыстәыла арегионқәа ирыдызҳәало мҩа заҵәыкны иҟоуп. Ҩ-цәаҳәакны ишьақәгылоуп. Аԥхынразы акыр ауадаҩрақәа аиуеит атранспорт арацәаразы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Амҩаду Џьубга - Аԥсны аҳәаа ахәҭак аамҭала иаанкылоуп
АҞӘА, ԥхынгәы 6 - Sputnik. Иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла 6611-ҩык COVID-19 рыдбалан, 135-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 3579-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит ҳәа аанацҳауеит апортал стопкоронавирус.рф.
Аиҳарак ачымазара змоу рацәоуп Москва (685), Подмосковье (292), Ханти Манцызтә Автономтә Округ (289), 280 – Санкт-Петербург, 270 — Свердловск, 239 — Иркутсктәи аобласт.
Зынӡа атәылаҿы иазгәаҭоуп 687 862-ҩык COVID-19 змоу, урҭ рҟынтәи 454 329-ҩык ргәы бзиахахьеит, 10 296-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ауааԥсыра коронавирус рацәыхьчаразы аштаб адыррала ареспубликаҿ 38 чымазара-хҭыс ыҟан, хҩык Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 34-ҩык ргәы бзиахеит, аӡәы – лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Араса аганахьала апроблема дуқәа ыҟоуп сҳәар имцхоит, избанзар ауаа рхатә џьабаалеи иара убас араион ақыҭанхамҩа иазоужьыз амармалташьтә пты иаҿагыланы ақәԥаразы 500 литра ахәшәи рзаҳшеит. Ахәшә ирызшаз азхаӡом, избанзар араион аҟны 18 қыҭа ыҟоуп, быжь-нызқь гектар инацны арасаҭрақәа ыҟоуп. Ҳәара аҭахума, ацхыраара иҵегьы иҳаур ибзиахон, избанзар акәыкәбаачымазара иаҿагыло ахәшә ҳақәгәыӷуан, иахьа ишҳаҳауа ала, Аԥсны ахадара азҵаара аӡбара иаҿуп. Иҳаҩсыз амчыбжь азы араион ҳалсуан, ачымазара хәыҷык идәықәлахьеит, араса аус даара ашәарҭара иҭагылоуп. Анхацәа хәыҷык ацхыраара ҳазрыҭар, аура ҟалап ҳәа ҳгәы иаанагоит", - иҳәеит Шьониа.
Иара иажәақәа рыла, ҵыԥх араион аҟны 4 нызқь гектар араса вертолиотла ихәшәтәын, сынтәагьы ахәшәтәра арбан.
"Хәыҷык аус ҳарццакыр цәгьаӡам, ианаамҭоу ахәшәқәа ҳаур акәыкәбаачымазара аҟынтә, алҵшәа бзиахон. 2017 шықәсазы араса аҽаҩра 20 % ҳамаӡамызт, 2019 шықәсазы 50-80 процент рҟынӡа аҽаҩра аанашьҭит. Иаҳхысыз ашықәсқәа рзы иҟаҵаз ахәшәтәрақәа рылҵшәақәа ҳцәыӡыр ҟалоит шықәсык бжьаҳажьыр, ажәлар рџьабаа аӡы иагеит ауп. Араион ахадара ирдыруеит, аиҳабырагьы ирарҳәахьеит ацхыраара ҳаур, кәыркәамза ахәшәтәра иара иатәуп, ихымԥадатәуп. Иахьа ачымазарақәа ҳбоит, амармалташьтә птгьы иаҳа иацло иалагеит уажәтәи ашоурақәа раан, акәыкәбаачымазара аԥхьа инаргыланы еиҭазго иара ауп", - иҳәеит Шьониа.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: