Атеатртә ҟазара адунеи аҿы раԥхьатәи ашьаҿақәа ҟанаҵо иалагеит ҳера ҟалаанӡа 534 шықәсқәа рзы. Бжьаратәла иаҳҳәозар, уи иахыҵуеит 2500 шықәса инареиҳаны. Иахьа уажәраанӡагьы ԥықәслара дук амамкәа иҿиоит иара, иацлабуа егьырҭ аҟазара ахкқәа маҷымкәа ицәырҵуазаргьы. Абарҭ ашықәсқәа рзы ишьақәгылеит атеатртә етикет ҳәа изышьҭоу атеатр аҩнуҵҟа ахымҩаԥгашьатә ԥҟарақәа. Атеатртә ҟазара ахырхарҭақәа рыҽдырҭбаауазаргьы, ахымҩаԥгашьатә ԥҟарақәа макьаназы аӡәгьы иаԥимхыц, уи еилазго ахәаԥшцәа цәырҵуазаргьы.
Ирлас-ырлас атеатр ахь сныҟәоит, сызхәаԥшуагьы Аԥсны аҳҭнықалақь аҿы иаҳдырбо ақәыргыламҭақәа роуп. Аҭыԥантәи атеатрқәа реиԥш, аҵыхәтәантәи аамҭазы рҟазара ҳдырбоит ҳтәыла анҭыҵтәи атеатрқәагьы. Аԥсны атеатртә культура аҿиара иахьалагаз, ахәаԥшцәа атеатр хшыҩзышьҭра ахьарҭо тенденциа бзиоуп. Аха иахьа сызлацәажәо аспектакльқәа ракәӡам. Аӡбахә сҳәарц сҭахуп атеатр аҿы ахымҩаԥгашьа акыр ихьысҳаны ишызбо атәы.
Сқәыԥшра аамҭазы, атеатр ахь ацара ҳгәы ианҭаз, алекциақәа рышьҭахь азеиԥшнхарҭаҿы ҳцаны ҳҽеилаҳхәон атеатр аԥҟарақәа ирышьашәаланы. Усҟан аџьынс еиқәа ушьаҵаны, аспорт маҭәақәа ушәҵаны атеатр ахыбра уҩнарҵомызт, избанзар акыр шәышықәса зхыҵуаз атеатртә культура ахатә ԥҟарақәа шьақәнаргылахьан, уи азы иҷыдоу азакәан аԥҵамзаргьы. Атеатр ашҟа ицоз ауаҩы ишәиҵоз ахә ҳаракымзаргьы, аклассикатә ҟазшьа амазар акәын, даҽакала иаҳҳәозар џьарацага маҭәала деибыҭазар акәын атеатр ашәхымс ихыҵуаз ауаҩы. Арҭ аԥҟарақәа усҟантәи аамҭазы иззымдыруаз маҷҩын.
Иахьа атеатр иаҭаауа рҽеилаҳәашьа ҳалацәажәозар, уи аԥҟарақәа ирықәныҟәо шыҟоу еиԥш, иҟоуп рхы ишааҭашәаз зҽеилаҳәаны инеиуагьы. Избахьеит акедқәеи, аџьынс кылыжәжәеи рыла зҽеибыҭаны атеатр иаҭаауа. Иахьа аамҭа уадаҩуп аҟынтә, атеатр ашәхымс аҿы ауаа ҩназыжьло ас зҽеилазҳәо иҩныҟа ддыргьежьуам, избанзар иахьатәи атеатрқәа ахәаԥшҩы аҟазара иадԥхьалара иашьҭоуп, вба ирҭом ишақәнагам зҽеилаҳәаны инеиуагьы.
Зегь реиҳа ипоблеманы сара избо, азал аҿы зҭыԥқәа аанызкыло ауаа рӷьырак рмобилтә ҭелқәа рырцәара ахьырҭахым ауп. Уажә аабыкьа Русдрам аҿы сахәаԥшуан "Театр на Юго-Западе" иҳаднагалаз "Мастери Маргаритеи". Азал ҭәын кәапеишәа, асценаҿы иаҳдырбоз ҟазарыла еиҿкаан, насгьы, иазгәаҭатәуп, Булгаков иҩымҭа иалху аспектакль ус унадыххыланы аилкаарагьы шымариам, уи иаҭахуп ахшыҩзышьҭра. Аспектакль цонаҵы иааиԥмырҟьаӡакәа зҭел иҭахәмаруаз акыр исԥырхаган Булгаков ирҿиамҭа ашьҭкааразы. Ус ҟарҵон иқәыԥшцәоу реиԥш, зықәра маҷым аҳәса нагақәагьы.
Аспектакль иалагаанӡа, ҳтеатрқәа зегь рҿы алаҳәара ҟарцоит "ишәырцә, ма рыбжьы рыгшәырха шәмобилтә ҭелқәа" ҳәа, аха уаҳа умԥсит, ҳара ҳахәаԥшҩы уи иаҳаӡом. Ицоз акомедиа, ицоз атрагедиа - дара рзы зегь акоуп, ирҭоуп рчатқәа еиуеиԥшым анҵамҭақәа ырҵәиуа. Ажәакала, иахьатәи ҳахәаԥшҩы имобилтә ҭел ырҟыҵымыҵуа атеатр дыҩнатәоуп, ивараҿы итәоу дшырԥырхагоугьы хьаас имкыкәа. Ари ачымазара ҿкы аиааирагьы мариам, иҷыдоу алекциақәа мҩаԥгалатәызар ҟалап атеатраҿ ахымҩаԥгашьа иазкны, иҟалап иар убас, атеатр аҩнуҵҟа аԥҟарақәа ртәы зҳәо аҭӡамц аиҿкаарагьы алҵшәа аанашьҭыр, нас, издыруада, маҷ-маҷ ахдырра анырра аиур. Иахьатәи ахәаԥшцәа ирыдызбалахьеит аспектакль анцо аамҭазы игыланы алеиҩеира ҵганы ишрымоу. Аабыкьа саԥхьа итәаз арԥыск уажәы-уажә ддәылҵуан, уажәы-уажә дыҩналон, дантәазгьы, иҭел дҭан, ма ивараҿы итәаз аҭыԥҳацәа драцәажәон. Схәыцуан, идәылигозеи хшыҩҵакыс иахьа ари арԥыс атеатр аҟынтә ҳәа?
Зегь реиҳа зеилкаара уадаҩу - атеатр ззымычҳауа дзаауазеи арахь? Издыруада амода иҽаҭаны атеатр аҿы сыҟан ҳәа баша ауаа ихы дирбарц акәзар, мамзар ҵакыс иамоузеи ас зхы мҩаԥызго изы атеатр ахь анеира? Аспектакль иагьа иугәамԥхозаргьы, ачҳара аарԥшны, антракт ҟалаанӡаутәазароуп, асценаҿы аус зуа раҳаҭыр баны, насгьы егьырҭ иахәаԥшуа рԥырхагахара ҟалом азы.
Анкьа аспектакль уагхазар, абилетиор лымеида умамкәа аҩналара азин ыҟамызт, уажәы агәырқьҳәа ашә нкыдыжьлан иааҩналоит ианаамҭоу ааишьа ззымдыруа, нас, еиԥхьышьшьаауа, рҭыԥқәа рыԥшаара иалагоит. Абри зегьы аспектакль иахәаԥшыҵәҟьарц зҭаху ирԥырхагоуп.
Уаха атеатр аҭаара згәы иҭоу ауаҩы, заа днеироуп, хыхьтәи имаҭәа агардероб ианаамҭоу иаҭаны иҭыԥ ааникыларц ихәҭоуп ахԥатәи аҵәҵәабжьы гаанӡа, иаҳҳәап, еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны дагхазаргьы, атеатр администрациа аусзуҩцәа дрыдгылар, ддырманшәалоит, иҭацәу ҭыԥк ыҟазар егьырҭ ирԥырхагамхартә ддыртәоит.
Аԥсуа театр акәзар, хыхьтәи аиарусқәа рҿы иҭацәу аҭыԥқәа ҟалоит, убри аҟынтә, иагхаз иаразнак уахь дхалар ауеит. Иҟоуп иара убас, ихадоу даҽа ԥҟарак, аха зегь ирзынамыгӡо. Ауаҩы атеатр азал даныҩнала, иҭыԥ ахь днеирц азы, иаԥхьа итәоу иҿы реирханы дыбжьалароуп. Ариад убжьаланы уҭыԥ анаанукыло, итәоу ушьҭахь реиарханы аиасра акультура алаҟәроуп изызҳәоу.
Атеатр аҿтәи ахымҩаԥгашьа атәы анысҳәо, игәасҭахьеит иара убас, аспектакль цонаҵы иааиԥмырҟьаӡакәа ицәажәо ауаа шыҟоу, уи адагьы, актиорцәа ахырхәара иналагоны адәылҵразы ашәахь идәықәлогьы уԥылоит. Ахырхәара - уи аспектакль иахәҭакуп, убри аҟынтә, анапеинҟьабжьқәа анеихсыӷьлак, анҭынчрахалак, атеатр азал ааныжьра ҟалоит.
Атеатртә культура зегьы ирызшамзар ҟалап, аха ауаҩы уахь даннеих, иҽыдиршьцылароуп уаҟа иҟоу аԥҟарақәа, иаҳҳәап, урҭ рыӡбахә имаҳацзар, иалшоит уи иазку алитература даԥхьар.
Ахымҩаԥгашьатә культура атеатр аҿы мацара акәым иахьыҟоу, ацәгьа, абзиа уҳәа, аԥсҭазаараҿы иаҳԥыло ахырхарҭақәа зегь рҿы иҟоуп џьаргьы ианым, аха инагӡатәу аԥҟарақәа. Аԥсрахьы ауаҩы иҽеибиҭоит агәалсра иашьашәаланы, ачарахь дцозар, длашаӡа, агәырӷьаратә ҟазшьа змоу астиль ихы иаирхәоит. Атеатр аҿгьы абасоуп, иаҭахуп иҷыдоу аҽеилаҳәашьа, ахымҩаԥгашьа, аха, зехьынџьареиԥш, араҟагьы аԥҟарақәа еилаҳгагәышьоит…
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Рашәара 4 рзы Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ Беслан Џьапуа имҩаԥигаз аилацәажәара иалахәын Аекологиазы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа, Аҵиаақәа рзы аҳәынҭқарратә карантинтә хылаԥшра амаҵзура аиҳабы Аркади Џьынџьиа, Аҳәынҭқарратә ветеринартә маҵзура аиҳабы Роман Џьапуа, Ақыҭанхамҩа аминистрра иатәу Аҵиаақәа рыхьчаразы амаҵзура аиҳабы Владимир Гьериа.
"Аиаша шәасҳәап, иахьазы ауаҩы дзыргәырӷьо маҷуп, иҟалап ҳара иаҳа ҳазеицәазар аԥсабара, иара еиуеиԥшым ахәаҷақәа, ачымазарақәа рыла иҳанаҭо аԥхасҭа аасҭа", - иҳәеит Џьапуа.
Аԥыза-министр актәи ахаҭыԥуаҩ иазгәеиҭеит ақыҭанхамҩа аԥхасҭа азҭо еиуеиԥшым амаҵа хкқәа рҟынтә ахәшәтәрақәа рымҩаԥгаразы аиҵахарақәа шазгәаҭам. Аԥсыӡкра азҵаара далацәажәо, иара иҳәеит аалыҵ аус адызуло Аԥсны азауадқәа мацара уи рнапы алакызҭгьы, ԥаса ишыҟаз еиԥш, уи ахылаԥшра иаҳа имариахон ҳәа.
"Шаҟа аадрыхыз, азауад ахь шаҟа наргаз аԥсыӡ убоит. Егьырахь аквота аужьраан азауадқәа рнаҩс иаланагало рацәаҩуп ари аус. Ҭырқәтәылантәи иаауеит аӷбақәа аԥсыӡкразы. Урҭ қьырала икны, рхы иархәаны, азауад азы акәымкәа еиӷьу аԥсыӡқәа ркуашәа, ахылаԥшра рзыҟаҵара цәгьоуп. Аекологцәа есымша урҭ рааигәа изыҟалаӡом. Хықәкыс иҳамоуп аԥсыӡ акра шаҟа азин азоурыжьуа 30-40 нызқь ҭонна роума, дара иҟоу абыжь-зауадак рыбжьара ишазарц. Дара рыда аӡәгьы дҟамлар, ахылаԥшра иаҳа имариахоит, аԥсыӡгьы анҭыҵ ицо акәымкәа, абра иҟалоит. Ус еиԥш хықәкыла ҳаицәажәеит, иахьынӡалҵуа сыздыруам", - иҳәеит Џьапуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: