Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
Аԥсны ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи анышә иахьамадоу апантеон аԥҵара аидеиа цәырҵит 1959 шықәса рзы, аԥсуа поет гәлымҵәах Алықьса Лашәриа иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь. Апантеон ахаҭа аадыртит 1965 шықәса рзы, Гәылрыԥшь апартиа араионтә комитет амаӡаныҟәгаҩ Григори Ԥлиа анышә дамардеит. Апантеон аҟны ижуп еицырдыруа ашәҟәыҩҩцәа, апоетцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа: Қьаазым Агәмаа, Иван Ҭарба, Минадора Зыхәба, Шәарах Ԥачалиа, Михаил Ҭраԥшь уҳәа ирацәаҩны.
Апантеон иахьаҵанакуа уаннеилак иаразнакы иузеилкаауам араҟа ауаа анышә иамадоу мамзаргьы имадаму. Аҵлақәеи аҵиаақәеи еимакны еизҳауеит. Аҳаскьын акәзар, аҳра амоуп. Арахь, араҟа аҵыхәтәантәи рызқәаҭыԥ ҳәа ирзалхын Аԥсны азы зхы-зыԥсы иамеигӡаз. Ахьӡ ҭызгоз ауаа.
Апантеон Аԥсны атәылауаа реиԥш асасцәагьы ирнеирҭаны, иҿахәҳәаганы, иҭоурых ҭыԥны иҟазар акәын. Уи ацынхәрас араҟа абабира еизҳауеит. Анышәынҭрақәа руак иахыҵәаз аҳаскьын напыла ҳнаха-аахан ҳнахәаԥшызар иануп "Қьаазым Агәмаа" ҳәа.
Ашкол аҟны, нас ауниверситет аҟны Қьаазым Агәмаа иҩымҭақәа санрыԥхьоз асеиԥш мышкызны избап ҳәа агәра згомызт.
Апантеон санаҭаа ашьҭахь заҟа сгәы каҳаны, ахәыцра хьанҭақәа сзааины сыҟаз аҳәара уадаҩуп. Ажәа ԥшӡақәа рҳәара шҵакыдоугьы иаразнак исныруан.
Ҳәарада, зегь бзиа еицаабо, зырҿиамҭақәа ҳрылаҽхәо ауаа абасеиԥш изрызныҟәатәузеи?
Асеиԥш аҭагылазаашьа иахьакәым иацакәым ианыҟалаз. 2014 шықәса рзы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет аусзуҩцәеи астудентцәеи ари аҭыԥ ишахәҭаз еиԥш еиҿыркааит.
"Афилологиатә факультет еиҿнакааит апантеон арыцқьара. Аџьабаа ду рбеит", — лҳәоит акафедра аусзуҩ Дифа Габниаԥҳа.
Лара лажәақәа рыла урҭ ауснагӡатәқәа ԥхьаҟагьы ирыцырҵоит ҳәоуп.
Аха асеиԥш зныкны имҩаԥуго акциақәа аҭагылазаашьа дзыриашом. Апантеон иааиԥмырҟьаӡакәа анапы аҭахуп. Уи знапы ианыда? Ҳара уи аҭак ҳаԥшаауеит ҳәа ҳашьҭамлеит, аԥсуа жәаԥҟа ишаҳәо ала "досу ихы идырп".
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: