Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк (Аҧсны Абанк) астатус, аусӡбатәқәа, афункциақәа, азинмчқәа, аиҿкаашьа апринципқәа, аусушьа Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциеи "Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк азы (Аҧсны Абанк азы)" ҳәа Аҧсны Аҳәынҭкарра Азакәани егьырҭ азакәанқәеи рыла иҳәаақәҵоуп.
Аҧсны Абанк аҭыҧ азалхуп Аҟәа ақалақь аҟны.
Аҧсны Абанк аҧҟаҧҵәатә капитали иарбанзаалакь уи амазареи Аҧсны Аҳәынҭкарра иахатә малуп. "Аҧсны Аҳәынҭкарра Амилаҭтә банк (Аҧсны Абанк) азы" Аҧсны Азакәан ала ишьақәыргылоу ахықәкқәеи аҧҟареи инрықәыршәаны, Аҧсны Абанк имҩаҧнагоит Аҧсны Абанк амазара амазаареи, ахархәареи, иахьаҭаху аҭыҧ ақәҵареи рзы азинмчқәа. Аҧсны Абанк абаланс иахыҧхьаӡалоу ахыбрақәа рхатәтәра ҟалом.
Аҧсны Абанк иамоу ахарџьқәа ашәоит иара ахатә хашәалахәқәа рыҟнытә.
Аҧсны Абанк иуристтә хаҿуп, иамоуп Аҧсны Аҳәынҭкарра Аҳәынҭқарратә герби иара ахатәы хьӡы зну амҳәыри.
Аҳынҭкарра Аҧсны Абанк ахыдҵақәа рзы аҭак ҟанаҵаӡом, Аҧсны Абанк акәзар – аҳәынҭкарра ахыдҵақәа рзы, убарҭ рҩыза ахыдҵақәа рымгазар, ма Аҧсны Аҳәынҭкарра азакәанқәа рыла даҽакы азҧхьагәаҭамзар.
Аҧсны Абанк аҳасабрбара адуп Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахадеи Аҧсны Аҳәынҭкарра Жәлар Реизареи рҿаҧхьа.
Аҧсны Абанк Ахантәаҩы амаҵура даханаргылоит, амаҵураҟнытә ихы дақәиҭнатәуеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада инашьҭымҭала Аҧсны Аҳәынҭкарра Жәлар Реизара.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциеи Аҧсны Аҳәынҭкарра азакәанқәеи иарҭаз азинмчқәа рҳәаақәа ирҭагӡаны, Аҧсны Абанк ахатә усураҟны ихьыҧшым. Аҳәынҭқарратә мчреи анапхгараҭареи русбарҭақәеи, ахаланапхгара аҭыҧантәи русбарҭақәеи азин рымаӡам Аҧсны Абанк аусуразы закәанҧҵарала уи иаҭоу афункциақәеи азинмчқәеи рынагӡараҿы рыҽрылагалара, абри азакәан иаҿагыло аӡбарақәа рыдкылара.
Уи аусура аҽалагалара ахҭыс аан, Аҧсны Абанк убри азы адырра рнаҭоит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахадеи Аҧсны Аҳәынҭқарра Жәлар Реизареи.
Аҧсны Абанк азин амоуп аӡбарҭақәа рахь ашшыҧхьыӡқәа ралагалара аҳәынҭқарратә мчреи анапхгараҭареи русбарҭақәеи, ахаланапхгара аҭыҧантәи аусбарҭақәеи рзинтә актқәа шьаҭаркым ҳәа разхаҵаразы.
Абри Азакәани Аҧсны Аҳәынҭқарра егьырҭ азакәанқәеи иарҭаз акомпетенциа иаҵанакуа азҵаарақәа рзы Аҧсны Абанк иҭнажьуеит аҳәынҭқарратә мчреи анапхгараҭареи русбарҭақәеи аиуристтәи хазы игоу ахаҿқәеи зегьы рзы ихымҧадатәу анормативтә актқәа.
Аҧсны Абанк анормативтә актқәа Аҧсны Аҳәынҭқарра азакәанқәа ирҿагылаӡом, шьҭахьлатәи амчгьы рымаӡам. Абри азакәанҧҵара аҿагылара ахҭыс аан, урҭ аҧихыр ҟалоит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада, ма Аҧсны Аҳәынҭқарра Жәлар Реизара.
Аҧсны Абанк анормативтә актқәа амч роуеит урҭ официалла ианыркьыҧхь аҽны инаркны, анормативтә акт ахаҭа аҟны даҽакы азҧхьагәаҭамзар.
Ианаҭахха ахҭысқәа раан Аҧсны Абанк анормативтә актқәа зегь неизакны ишьҭхоит иҭаҩу акредиттә еиҿкаарақәа зегь рахь ҧошьҭала, ма даҽа еимадара хкык ала.
Аҧсны Абанк анормативтә актқәа ирзашшзар ҟалоит закәанла ишьақәыргылоу аҧҟарала.
Иахәҭоу ахәшьара аҭаразы Аҧсны Абанк ахатә функциақәа рынагӡара иадҳәалоу азакәанқәа рпроектқәа, иара убас, анагӡаратә мчра аусбарҭақәа рнормативтә актқәа нарышьҭуеит Аҧсны Абанк ахь.
Аҧсны Абанк акредиттә еиҿкаарақәа ркапиталқәа аҽазрылархәӡом, азакәан ала даҽакы шьақәыргыламзар.
Аҧсны Абанк аҽаланархәыр ҟалоит аҧара-кредиттә, авалиутатә, абанктә усхкқәа рҟны аусеицура арҿиара знапы алаку жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа ркапиталқәеи русуреи рыҟны, убри ахыҧхьаӡараҿы аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа рхадаратә банкқәа рыбжьарагьы.
Аҧсны Абанки аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа ркредиттә еиҿкаарақәеи реизыҟазаашьақәа шьақәыргылахоит жәларбжьаратәи аиқәшаҳаҭрақәеи, Аҧсны Аҳәынҭқарра азакәанқәеи, иара убас абанкбжьаратә еиқәшаҳаҭрақәеи инрықәыршәаны.
Аҧсны Абанк иамоуп 500 нызқь мааҭ аҧҟаҧҵәатә капитал.
Аҧсны Абанк ахатә функциақәа рынагӡаразы, ахатә хашәалахә аҟнытә иаҧнаҵоит еиуеиҧшым ахықәкы змоу арезервқәеи афондқәеи, иара убас ахашәалахәи азарали ирыхьмырҧшыкәа, авалиутатә малқәа рыла аоперациақәа рзы аиҭахәқәҵара афонд.
Арезервқәеи афондқәеи рыҟалареи рхархәареи аҧҟара шьақәнаргылоит Аҧсны Абанк Анапхгара.
Аҧсны Абанк инанагӡоит анаҩсантәи афунқциақәа:
- Аҧсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыра аҽрымаданы ахатә зинмчқәа аҳәаақәа рыҽҭагӡаны аус аднаулоит, имҩаҧнагоит иаку аҳәынҭқарратә аҧара-кредиттә политика;
- иҟоу аҧарақәа аемиссиа рзыҟанаҵоит, урҭ реикәыршара еиҿнакаауеит;
- акредиттә инстанциақәа рзы аҵыхәтәантәи аинстанциа акредиторс иҟоуп, еиҿнакаауеит афинансркра асистема;
- Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны аҳасабкрақәа рынагӡашьа аҧҟарақәа шьақәнаргылоит;
- абанктә системазы абанктә операциақәеи, аҳасабеилыргаратә ҳасаббареи, аҳасабрбареи рынагӡашьа аҧҟарақәа шьақәнаргылоит;
- акредиттә еиҿкаарақәа рҳәынҭқарратә ҭаҩра нанагӡоит;
- акредиттә еиҿкаарақәеи аудит знапы алаку аиҿкаарақәеи алицензиақәа рнаҭоит;
- акредиттә еиҿкаарақәа русура иахылаҧшуеит, аконтроль рзыҟанаҵоит;
- азакәанқәа инарықәыршәаны, акредиттә еиҿкаарақәа рыҟны хәызмоу ақьаадқәа ремиссиа ҭанаҩуеит;
- ахала, мамзаргьы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыра адгыларала инанагӡоит Аҧсны Абанк иахәҭоу аусӡбатә хадақәа рынагӡаразы абанктә операциахкқәа зегьы;
- инанагӡоит авалиутатә ҭышәныртәалара, аҳәаанырцәтәи авалиута аахәареи аҭиреи ирызку аоперациақәа убрахь иналаҵаны; иҳәаақәнаҵоит аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқаррақәа рыҟны аҳасабкрақәа рынагӡара аҧҟарақәа;
- еиҿнакаауеит, инанагӡоит авалиутатә контроль Аҧсны Аҳәынҭкарра азакәанҧҵара инақәыршәаны; еиҿнакаауеит, инанагӡоит ацәгьауаҩратә хашәалахәқәа раргаматәреи (рҿыӡәӡәаареи) атерроризм афинансркреи раҧырҟәҟәаареи рзы аусмҩаҧгатәқәа;
- аҽаланархәуеит Аҧсны Аҳәынҭқарра ахәшәаратә баланс апрогноз аус адулараҿы, еиҿнакаауеит Аҧсны Аҳәынҭкарра ахәшәаратә баланс аиқәыршәара;
- Аҧсны Аҳәынҭқарра аекономика аҭагылазаашьазы имҩаҧнагоит анализи апрогнозҟаҵареи, зегь раҧхьаӡагьы, аҧара-кредиттәи авалиута-финанстәи аусхкқәа рыҟны, иакьыҧхьуеит урҭ ирышьашәалоу аматериалқәеи астатикатә дырраҭарақәеи;
- инанагӡоит егьырҭ афунқциақәагьы Аҧсны Аҳәынҭкарра азакәанқәа инрықәыршәаны.
-
Аҧсны Абанк аиҵашарақәа
-
Аҧсны Абанк аҟәшақәа
-
Асхьема
Афинанстә мониторинг амаҵзура – анапы алакуп ацәгьоуратә хашәалахәқәа раргаматәреи (рҿыӡәӡәаареи) атерроризм афинансла аиқәыршәара аҧырҟәҟәаареи рызҵаарақәа.
Ашәарҭадара аҟәша – анапы рылакуп аусура ашәарҭадара арежим аиқәыршәара аиҿкаара азҵаарақәа.
Акредиттә еиҿкаарақәа русуразы ахылаҧшреи агәаҭареи рыҟәша – инанагӡоит акоммерциатә банкқәа русура ахылаҧшреи агәаҭареи.
Аҳасабеилыргаратә ҳасабкреи аҳасабрбареи рыҟәша – Аҧсны Абанк аҳасабкра аоперациақәа, исистеманаркуеит афинанстә ҳасабрбара.
• Аҳасабкратә сектор – анапы алакуп абанк аклиентцәа ркассатә маҵзура.
• Акассатә операциақәа рсектор – анапы алакуп абанк аклиентцәа хықәкыла рымаҵ ауреи аҧаратә малқәа рыҵәахреи.
Аекономикатә ҟәша – анапы алакуп Аҧсны Абанк аҧара-кредиттә политика азҵаарақәа.
Аинформатизациа аҟәша – еиҿнакаауеит Аҧсны Абанк аусуразы апрограмматә еиқәыршәара, ҳаамҭазтәи атехнологиақәа раларҵәара.
Аинкассациа аҟәша – еиҿнакаауеит аҧаратә хархәагақәеи егьырҭ хәызмоу амалқәеи рымҩаҧгареи иахьахәҭоу рнагареи.
Анхамҩатә ҟәша – анапы алакуп абанк анхамҩаҩнуҵҟатәи аусура азҵаарақәа.
Аусмҩаҧгарҭа – анапы алакуп абанк аҩнуҵҟа аусеилыргара азҵаарақәа.
Аҭҵаарақәеи, аинформациеи, астатистикеи рыҟәша – анапы алакуп аекономикатә ҭҵаарақәа рымҩаҧгара, инанагӡоит астатистикатә усура.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк аилазаашьа
Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк Ахантәаҩы
Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк Анапхгара Ахантәаҩы
Амилаҭтә банк Хеилак Ахантәаҩы
• Ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ;
• Ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ – аҭҵаарақәеи, аинформациеи, астатистикеи рыҟәша аиҳабы;
• Афинанстә мониторинг амаҵзура;
• Ахадара;
• Ашәарҭадара аҟәша;
• Акредиттә еиҿкаарақәа русуразы ахылаҧшреи агәаҭареи рыҟәша;
• Аҳасабеилыргаратә ҳасабкреи аҳасабрбареи рыҟәша;
• Аекономикатә ҟәша.
Ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ
• Аинформатизациа аҟәша;
• Анџьныр-техникатә ҟәша;
• Аусмҩаҧгарҭа.
Ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ – аҭҵаарақәеи, аинформациеи, астатистикеи рыҟәша аиҳабы
• Аҭҵаарақәеи, аинформациеи, астатистикеи рыҟәша;
• Акассатә операциақәа рсектор.
асхьема (.pdf)
Аҭоурых
СССР Аҳәынҭбанк Аҧснытәи ареспубликатә усбарҭа ашьаҭала иаҧҵаз Аҧсны Аҳәынҭқарра абанктә система ихьыҧшымкәа ахала аҿиара иалагеит Аҧснытәи АССР Иреиҳаӡоу Асовет 1991 ш. жәабран 28 рзы "Аҧснытәи АССР Ацентртә банк азы", "Аҧснытәи АССР аҟны абанкқәеи абанктә усуреи рзы" азакәанқәа анрыдыркыла инаркны. Арҭ азакәанқәа, Аҧсны аекономика аҿиара ҳасаб азуны, раҧхьаӡа акәны абанктә усҳәарҭақәа рҭахрақәа разгәаҭаразы алшара ҟарҵеит.
Абарҭ Азакәанқәа анрыдыркылоз аамҭазы, даҽакала иуҳәозар, 1991 шықәса алагамҭазы Аҧсны абанктә система СССР абанкқәа Аҧснытәи рреспубликатә усбарҭақәа: Аҳәынҭбанк, Аҵәахырҭаҭә банк, Ааглыхргылбанк, Аграртә банк, Анхарҭа-социалтә банк рыла ишьақәгылан. Акоммерциатә банкқәа раҧҵара азин шыҟазгьы, ари апроцесс СССР азакәанҧҵарала иҳәаақәҵан. Аус аҟны, ари абанктә система анапхгараҭара хагәҵәылатәи асхьема ала ишьақәыргылан, уи, ҳәарас иаҭахузеи, аекономика аҿиара арегионалтә интересқәа разҧхьагәаҭара алшомызт.
Аҧсны Иреиҳаӡоу Асовет жәабранмза 1991 шықәсазы иаднакылаз Азакәанқәа алшара ҟарҵеит арегионтә ҩаӡараҟынӡа абанктә система аиҿкаара, ҷыдала, аекономика хазы игоу аҟәшақәа, иара убас, иааизакны арегионқәа рырҿиара иазҿлымҳаз аиуристтәи хазхаҭалатәи ахаҿқәеи заҧҵара рылшоз акоммерциатә банкқәа рыкаҭақәа. Аҧсны аибашьратә хҭысқәа рылагамҭазы (нанҳәа 14, 1992 ш.) абанктә система хкырацәала еилан.
Аха, Аҧсны аҵакырадгьыл аҟны излагаз аибашьра, атәылаҿы ишьақәгылахьаз аекономикатә лшарамч хнарбгалеит, ишьақәгылахьаз абанктә системагьы ахырбгаларахьы икылнагеит.
Аҧсны аҵакырадгьыл аҟны аибашьра анеилга ашьҭахь, уаанӡа аус зуаз абанкқәа рахьынтә еиқәхаз Абанк хадеи, арегионқәа рыҟны иҟаз абанкқәа ҧшьба заҵәыки роуп, урҭ рахьтә - Гагра араион аҟны – «Гагра-Банк»; Гәдоуҭа араион аҟны – «Гудоуҭа-Банк», «Ааглыхратә банк»; Аҟәа араион аҟны – абанкқәа 5: «Сухум-Банк», «Гарант-Банк», «Башныхә-Банк», «Тико Банк», «Менатеп-Сухум» (абанк «Менатеп» аҿыга ҟәша); Гулрыҧшь араон аҟны – «Престиж»; Очамчыр араион аҟны – «Очамчыратәи акоммерциатә банк»; Галтәи араион аҟны – «Гал-Банк», Тҟәарчал ақалақь аҟны – «Ткуарчал-Банк». Иара абри ашықәс азы Аҧсны Аиҳабыра азин ҟарҵеит Аҵәахырҭатә банк аусуразы.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусҧҟала 1995 шықәса жәабранмза 11 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Абанк хада шьаҭас иаҭаны иаҧҵан Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә Банк. Иара абри ашықәсан Амилаҭтә Банк аҟны иаҧҵан Аҳасабкра-кассатә центр (АКЦ), ари абанкбжьаратә ҧхьаӡара қәнагала аиҿкаарала жәлар рынхамҩаҟны аҧаратә хархәагақәа реикәшара арццакра, иара убас аҧаратә еиҭаҵра абанктә системала хылаҧшра аҭара алнаршеит.
1995-1996 шықәсқәа рзы Амилаҭтә банк ашәҟәы иҭанагалеит даҽа х-кредиттә банкк: Аҟәа ақ. аҟны – "Аҧра-Банк", "Инвест-Банк", Гәдоуҭа араион аҟны – "Леон-Банк". Абасала, 1996 шықәса анҵәамҭазы Аҧсны аус руан акредиттә банкқәа 16, урҭ рахьтә быжьба – Аҟәа ақ. аҟны иҟан. 1998 шықәсазы иуристтәла ашәҟәы иҭаҩын Аҵәахырҭатә банк аусура.
1999 шықәса ажьырныҳәамза 1 азы аусура иаларгаз абанктә усура ҳәаақәызҵоз азакәан ҿыцқәа "Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк азы (Аҧсны Абанк)", "Абанкқәеи абанктә усуреи рзы" еиҳа хықәкыла ишьақәдыргылеит абанктә система ҩ-ҩаӡарактәи асистемала аиҿкаара: Аҧсны Амилаҭтә банк – хыхьтәи аҩаӡараҿы, акредиттә банкқәа – аҩбатәи аҩаӡараҿы рыҟазаара, иара убас абанктә система аусӡбатәқәеи афункциақәеи, Амилаҭтә банк акредиттә банкқәа русура ҳәаақәызҵо ихымҧадатәиу анормативқәеи егьырҭ арбагақәеи рықәымныҟәаразы ирыднаҵо аҭакҧхықәра.
2008 шықәсазы Аҧсны Абанк агәалашәаратәи аинвестициатәи монетақәа – Аҧсар аҭыжьра иалагеит. Урҭ хьыӡҳәалатәи ахәҧса иеиҧшым ахәҧса змоу аколлекциатәра (аизгара), аинвестициа азура, атезаврациа амаҭәар аҳасабала иҟоуп ( амонетақәа абанк иаҭиуеит урҭ ирылоу зыхәҳараку аметалл ахәҧса иазааигәоу ахәқәа рыла).
Амилаҭтә банктә система аҿиара иабзоурахеит 2010 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарреи Урыстәылатәи Афедерациеи рыбжьара Аиҳабырабжьаратә Еиқәшаҳаҭра иаҵаҩуп. Уи инақәыршәаны Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә Банк акапиталтәра аизырҳареи арҿыцреи рзы иадгалан асубординаттә кредит 700 миллион мааҭ рҟынӡа. Иарбоу акредит ахархәара аҳәаа иҭагӡаны Аҧсны Абанк 2012 шықәса анҵәамҭазы аусура иаланаргеит Амилаҭтә шәатәтәы система «АҦРА», ашәатәтәы ҟәшаҟны жәларбжьаратәи астандартқәа аҭахрақәеи абжьгарақәеи инарықәыршәаны.
2011ш. хәажәкырамзазы иалагалан абанктә усура ҳәаақәызҵо азакәан ҿыцқәа: «Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк азы (Аҧсны Абанк)», «Абанкқәеи абанктә усуреи рзы».
Аҧсны Абанк аус ауеижьҭеи 27 шықәса раахыс (1991ш. инаркны 2018 шықәса налаҵаны) Аҧсны Абанк ашәҟәы иаҭанагалахьеит 24 кредиттә еиҿкаара.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Абанктә система 2018 шықәса алагамҭазы ишьақәгылоуп Аҧсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә Банки аус зуа акредиттә еиҿкаарақәа 10-еи рыла ( акоммерциатә банкқәа 9 абанк иатәым аҳасабкратә акредиттә еиҿкаараки (1) уахь иалаҵаны).