Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Анна Иаланчиди милаҭла бырзен ҭыԥҳауп, диит, аҵарагьы лҵеит Аԥсынтәыла, аҭаацәара далалаанӡа дынхон Афон ҿыц. Излеилкахаз ала, лара лаб Владимир Илиа-иԥа Иаланчиди Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра Марттәи ажәылараҿы дҭахеит. Усҟан Анна лашьеи лареи зынӡа имаҷқәан.
"Сара саб аибашьраҿы данҭахоз хәышықәсеи бжаки ракәын исхыҵуаз, сашьеиҵбы мызкгьы ихымҵӡацызт. Сашьа диит февраль 25 рзы, ҳара ҳаб март 16 рзы дҭахеит. Саб зныкгьы дизымбацызт иԥа, ус илахьынҵахеит, исаби ила аҭаԥшра иаӡаанӡа иԥсҭазаара далҵит. Саб ицеибашьуаз иҩызцәа еснагь иарҳәон, знык иадымхаргьы аҩныҟа дааны иԥа дибарц, аха амца шыра далҵны даауамызт, иҩызцәа дрыцын, деибашьуан. "Аҟәа ақалақь ҭаҳарцәаанӡа џьаргьы сцаӡом" ҳәа мап икуан", - абас иалагеит Аннеи сареи ҳаиҿцәажәара.
Аибашьра анцоз аамҭазы Анна лани, лашьеи, лареи Москва иҟан. Уахь идәықәырҵеит Гагра ақалақь ахы ианақәиҭтәха ашьҭахь. Анна излалҳәо ала, аибашьра анцоз ишыхәыҷқәазгьы, уи ахыԥша усгьы ирнымԥшырц залымшеит, иуадаҩуп хымԥада абыда аизҳара.
"Сара саб ицәгьамкәа дысгәалашәоит. Избанзар, Гагра ақалақь ахы иақәиҭыртәаанӡа ҳара зегьы Афон ҿыц ҳаҟан. Анаҩс ауп Шәачаҟа ҳандәықәырҵа, уантәи Москваҟа ҳауацәа рахь ҳрышьҭит, аибашьра ашьҭахь абҵарамзанӡа уа ҳаҟан, нас Аԥсныҟа ҳааит. Аибашьцәа ргәалашәаларц, рыхьӡ мыӡырц сҭахуп. Саб иҟамзаара сахьалацәажәо акыр исцәыуадаҩуп…" - лылаӷырӡқәа лгәаҵа иҭаԥсо дҳацәажәон хҩык ахшара ран.
Аибашьра атема еиҳа-еиҳа дагәыланахалон Анна. Исзеиҭалҳәеит акыр ихьааны исыдыскылаз ҭаха лызымҭоз лаб иҭахашьа шыҟалаз атәы.
"Ҩыза бзиак диман саб, иара доурысын, акыр даун. Гәымсҭа имҩаԥысуаз ажәылараҿы ахәра иоуит, сабгьы дишьҭаланы дцеит, ҩынтә изихымгаз ахәрақәа иоуит. Афон-Ешыратәи абаталион иалахәыз Марттәи ажәылараҿы иҭахаз аибашьцәа Ачадара ҩнык аҟны инхоз аерман, ахқәа шихыҟьҟьоз, ҳаӷацәа аԥсыбаҩқәа рымблырц, аиакәым рзаарымгарц анышә иамеидеит. Ажәылара мышкы шагыз ақырҭқәа агәабанқәеи абылтәи рыманы иаазап, "аӡә данаҳба даанҳажьуам, дыццышәшәны даҳгоит ҳәа", - лгәалашәарақәа ҳацеиҩылшон Анна.
Даара иуадаҩыз аҭагылазаашьаҿы аерман хаҵа илиршеит Анна лаб иҩызцәеи иареи рыԥсыбаҩқәа рыхьчара. Аибашьра анеилга ашьҭахь, Анна лаб иԥсыбаҩ Афон ҿыц ауахәама азааигәара анышә иамардеит, уаҟа Афон-Ешыратәи абаталион иалаз арԥарцәа рызқәаҭыԥ ыҟоуп.
Зхәыҷра ашықәсқәа гәырҩалеи хьаалеи иҭәыз Анна Иаланчиди дшыхәыҷыз аԥсҭазаара акыр даӡрыжәит, лаб иҟамзаара хымԥада илныԥшуан. Аха досу лахьынҵак лахьынҵак имоуп, ус лԥеиԥшзар акәхарын. Абарҭқәа зегьы дыриааины лара илыллыршеит аҭаацәара аԥҵара, анра аныҟәгара, анасыԥ лаша адунеи ашҟа анеира. Лыԥшәма Ҟарачы-Черқьесскынтәи Аԥсныҟа нхара иааз ҳашьцәа абазақәа дреиуоуп, Лоуаа дырхылҵшьҭроуп.
"Сыԥшәма иабшьҭра Красныи Восток иҟоу абаза қыҭа ду аҟынтә иаауеит. Иара ихаҭа Первомаиское ақыҭаҿы дынхон. Уаҟа абжьаратә школ даналга, Аԥсныҟа дааит, ара амилициа рышкол аҟны аҵара иҵон. Ҳазҭагылоу аамҭазы иара изанааҭ ала аус иуӡом. Абар, уажәшьҭа быжьшықәса ҵуеит Аҟәа ақалақь администрациа иатәу аргылараҿы дыҟоуижьҭеи. Раԥхьаӡа акәны аҳәаанырцәынтәи Аԥсныҟа иааз аԥсуааи сареи ҳаибадырит сусураҿы, Афонҿыцтәи аҳаԥаҿы избеит, аныҟәарақәа анырзымҩаԥызгоз", - лҳәеит ҳзыҿцәажәоз абырзен ҭыԥҳа.
Анна Иаланчиди дазгәыдууны иазгәалҭеит, ҷыдала аҳәаанырцәынтәи Аԥсныҟа нхара иааз ҳџьынџьуааи лареи Гәылрыԥшь араион Агәыӡера аҳаблаҿы ҩнык аҟны ишеицынхо, ишеигәылацәоу.
"Уара уахьааӡаз уҩны, уахьиз атәыла, хымԥада иузгәакьоуп. Ахҵәара иадҳәалоу угәы змырҭынчуа азҵаарақәа ыҟоуп. Шьамтәылантәи, Ҭырқәтәылантәи уҳәа зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз аԥсуааи сареи ҳахьеибадыруа, хыбрак ҳахьеиднакыло сеигәырӷьоит. Абызшәа ззымдыруа ыҟазаргьы, ҳаилибакаауеит, ҳаишьцылеит, аԥсшәа ҳзеилоуп",-лҳәеит Анна Иаланчиди.
Анна Иаланчиди занааҭла декономиступ, ҳасабеилыргаҩуп, аха 2008 шықәса раахыс аԥсшьаҩцәа рзы аекскурсиақәа мҩаԥылгоит. Лусура аныҟәгареи, лыҩны абареи, лҭаацәа рымаҵ ауреи еилалыгӡоит, хҩык ахшара лымоуп, ԥҳаки ҩыџьа аԥацәеи.
"Сыԥҳа аиҳабы Самира ахԥатәи акласс аҿы дтәоуп, сыҷкәын Амир актәи акласс аҿы аҵара иҵоит, ахԥатәи Саид макьана дхәыҷуп. Ҳарҭ зегьы жәларык ҳауп, амилаҭ еилых-еилаҵа ҳамаӡам. Сара милаҭла саԥсыуаӡам, аха Аԥсны сиит, сааӡеит, бзиа избоит. Амҳаџьырра иагаз ажәларгьы хатәгәаԥхарала имцаӡеит, ус аҭагылазаашьа иақәшәазар акәхап. Сара издыруеит Кавказ ажәларқәа аӡәырҩы атәым ҳәынҭқаррақәа рҟны ишынхо. Уажәааигәа Иорданиантәи иааз аԥсыуак дызбон, иажәақәа акыр схырхит, шаҟа ихьааганы Аԥсны аӡбахә далацәажәоз, рыԥсадгьыл ахь ахынҳәра уалԥшьаны ирыдыркылоит зыԥсадгьыл иаҟәыгоу адиаспора", - лҳәеит Анна Иаланчиди.
Абаза ҭаацәараҿы жәашықәса раахыс ҭацара зуа абырзен ҭыԥҳа Анна Иаланчиди ҳаиҿцәажәараҟны иазгәалҭеит дызланагалаз аҭаацәа иаразнак ргәыбылра шылкыз, ларгьы рыԥҳа леиԥш дышрыдыркылаз.
"Ааи, ҳҵасқәа ахьеиԥшым ыҟоуп, ҳара ҳҟны аасҭа ара аныҟәгара еиҳа иӷәӷәоуп, аха уи уадаҩрас исзымааиӡеит, исҭахны иныҟәызгоит изласылшо ала. Иаҳҳәозар, анхәеи абхәеи рызнеишьа, исарҳәеит срацәажәар шыҟамлоз, саргьы ҿымҭкәа сгылан, иахьраҳауаз сыбжьы ҭыганы сцәажәомызт. Уажәы, иҟалап аҿар уиаҟара иазгәарымҭозар, аха иузныҟәгар, иԥшӡоуп, абасала аҵасқәа сыдыскылеит. Сыԥшәма ижәла Лоу ауп, аамсҭахылҵшьҭроуп, абазақәа рыжәлаҿы ираԥхьатәиу ажәлақәа ируакуп. Сызланагалаз аҭаацәа рҿаԥхьа исыду аҭакԥхықәра рацәоуп, ишахәҭоу аныҟәгара сҽазысшәоит",- лҳәеит абырзен ҭыԥҳа Анна Иаланчиди.
Ииашаҵәҟьаны, Анна Иаланчиди аҩнашә аартны данаасԥыла, сшылзымдыруазгьы, ачча лҿықәыхх аԥсшәа насалҳәеит, уи хымԥада саргьы сатәнатәит. Илышьҭаххы ашә иаалагылаз ахәыҷқәа ракәзар, ргәыкра иаразнак уатәнамтәырц залшомызт. Ҳаиҿцәажәара цонаҵы ахәыҷқәа рыла ҭырхаха иҳахәаԥшуан, рыбжьгьы дмыргеит, акыр иџьасшьеит. "Аиҳабацәа анцәажәо ирԥырхагахар шыҟамло рдыруеит", - лҳәеит Анна даасыхәыԥшын. Анаҩс, ажәеи ахәмарреи дара иртәын.
Абасала, Лоуаа рҭаацәа Аԥсны рхы-ргәы иақәгәырӷьо инхоит, насыԥ наӡа рымазааит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.
Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.
"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.
Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?
"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.
Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.
"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.
Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.
"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.
Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.
"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.
Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.
"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.
Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:
"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.
"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.
"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.
"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.
Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.
"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.
"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.
"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥснытәи ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы аҵаратә процесс хацыркын рашәара 2 рзы, уи мҩаԥыслоит ҩымчыбжьа рыҩнуҵҟа. 1-10 аклассқәа рҵаҩцәа рҵараамҭа хыркәшахеит лаҵара 13 рзы акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа иахҟьаны.
"Амза ҩба инаркны ажәеизатәи аклассқәа рҵаҩцәа иацырҵеит рҵара, аха уи иаанагом апрограмма зегьы ҩымчыбжьа ирҭагӡаны иалгоит ҳәа. Еиҳарак ари зызку ахәыҷқәа аԥышәарақәа разыҟаҵара ауп. Ашколқәа зегьы адезинфекциа рызун. Аԥҟарақәа инарықәыршәаны ашколқәа рҿаԥхьа еиҿкаауп амедпункт, ашоура шәаны ашколқәа рахь инарышьҭуеит, аклассқәа рҟны аӡәаӡәала итәоуп.
Сынтәа ашкол иалго араион аҟны 128-ҩык ыҟоуп, ақалақь аҟны 45-ҩык аушьҭымҭацәа ҳамоуп", - лҳәеит Арышԥҳа.
Лара иазгәалҭеит араионтә аолимпиада иалахәыз аушьҭымҭацәа рыбжьара алҵшәа бзиақәа змаз шыҟоу, урҭ иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәа ирҭалартә еиԥш алшара ҟалап ҳәа агәыӷра шлымоу.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ашкол ахь ихынҳәит: аԥснытәи аушьҭымҭацәа аԥышәарақәа рҽырзыҟарҵоит