-
"Раҧхьатәи азеиҧш адемократиатә алхрақәа ихьҧшым Қырҭтәылам аҟны" – аизга аӡыргара12 , 2017
"Раҧхьатәи азеиҧш адемократиатә алхрақәа ихьҧшым Қырҭтәыла аҟны" – абас иахьӡын аизга аӡыргара Иване Џьавахишвили ихьыӡ зхәу аҳәынҭқарратә Қарҭтәи ауниверситет аҟны имҩаҧысыз. Аизга ихьҧшым Қырҭтәыла раҧхьатәи адемократиатә алхрақәа иазкуп, уи 1919 шықәса Қырҭтәыла азакуанҧҵаратә мчра алхрақәа ирызкны иҟоу адыррақәеи, адокументқәеи арбоуп.
Аӡыргара аҟны ааҧхьара змаз асасцәа рахь ажәала лхы лырхеит Ҭамар Жваниеи, Џьавахишвили ихьыӡ зхәу аҳәынҭқарратә Қарҭтәи ауниверситет апроректор Михаил Чхенкелии, алхратә аилазаара жәларбжьаратәи афонд апроект анапхгаҩы Жером Лероми. Аусмҩаҧгатә иалахәын астудентцәеи, алекторцәеи, аполитикатә апартиақәа рхаҭарнакцәеи, аҭыҧынтәи иҳәынҭқарратәым аиҿкаарақәеи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәа, аҳәынҭқарратә маҵурақәа рхаҭарнакцәеи, амедиа ахаҭарнакцәеи.
"Ари ахадара змоу аизга иаанарҧшоит, адемократиатә акыр зҵазкуа, уаҟа 1919 шықәса алхрақәа анҧшылоит; Даараӡа атәыла рацәа ас еиҧш иҟоу ауникалра змоу адемократиатә алхрақәа арҭ ашықәсқәа рзы рҭоурых аазырҧшуа рымаӡам. Ари аизга иаҳнаҭоит алшара , ҳазхәыцырц, изакуытә ҿиаратәи аамҭаз изҭагылаз усҟан, ҳазхыцырц ҳшаанхаз Асовет еидгыла аамҭа аани, анаҩс иахьатәи апроцессқәа рыла шаҟа ахадара амоу уи аҭоурых, ҳара ишҳамоу еиҧш анаҩс аҧышәа игыло аҿар рыҭаразы, уи ала алхратәи апроцессқәа апопулиарризациа рзаҳуеит" – лҳәеит Ҭамар Жваниа ажурналистцәа данрацәажәоз.
Аизга Қырҭтәыла адемократиатә ареспублика шьақәзыргылаз аизара алхра иазкуп, уи 1919 шықәса жәабранмза 14 -16 имҩаҧсит. Акьыҧхьра аҟны иаарҧшуп амаҭәаху ишьақәыргылаз аизара ацентралтәи апарламенттә алхратә акомиссиа алахәылацәеи, акомиссиа аусура, алхрақәа ирылахәыз ахаҿқәа рзы, адокументқәеи, аилкаақәеи, ҷыдала алхратә ахеилакра амаҭәахәқәеи, алхрақәа рылҵшәа аазырҧшуа адокументқәа.
1919 шықәса алхрақәа ирылукаашаз ракун, ахаҭабзиарала - Қырҭтәыла алхратә азакуан абжьы ҭира азин рнаҭон 20 шықәса зхыҵхьаз атәылауаа, аҳәса - ахаҵа, амилаҭ еилых дамамкуа. Қырҭтәыла ихьҧшымз аизара ахь 5 ҩык аҳәса алхын, усҟантәи аамҭазы адунеи атәылақәа рыҟны аҳәса адепутатс ралхра акум, абжьы аҭира азин рымаӡамзт. Алшара рыҭан Қырҭтәыла инхоз амилаҭ маҷқәагьы. Алхрақәа рыҟны ирылахәын 15 ҩык ахаҿы.
"Ҳарҭ ҳалагит инҭкааны аҭҵаара амҩаҧгара, архивқәа, агазеҭқәа, иара убас иҟаз амаҭәахқәа рыҭҵаара, рҵабыргра ашьақәыргылара, нас ари акьиҧхьра аҟны иааҳарҧшит, иуҳәар ҟалоит аполитикатә ахаҿқәа зегьы ирызкыз адокументқәеи, амаҭәахәқәеи. Араҟа иаарҧшуп адырраҭара усҟантәи Алхратә Акомиссиа Хада иазку адыррақәа, алхра иалахәыз ахыҿқәа, алхрақәа рылҵшәа, алхрақәа шымҩаҧысуаз адырра. Зегьы ааидкыланы 80 инеиҳаны адокументқәа ҧшаауп. Зегьы реиҳаӡа акыр иаҧсоу, аинтирес змоу, уи арҭ алхрақәа адемократиара ауп, агендертәи аилкаареи, аиҟрареи уи акун адунеи аҟны зегьы ирҿагылоз ахҭыс"- иҳәеит аизга автор Иракли Аремаӡе.
Аизга Алхратәи Акомиссиа Хадеи, Иване Џьавахишвили ихьыӡ зхәу Қарҭтәи аҳәынҭқарратә ауниверситет аусацуралеи, Америкатә жәларбжьаратәи афонд ацхырааралеи икьыҧхьын.
-
Алхратәи Акомиссиа Хадеи арҵаратә ацентри 2016 шықәсатә аусқәа раҳасабрба ацәыргақәҵа4 , 2017
Алхратәи Акомиссиа Хада (иахьа) 2016 шықәсатә аусқәа раҳасабрба аанарҧшит. Аиҧылара аполитикатә апартиақәа рҟны, аҭыҧынтәи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа аҳәынҭқарратә маҵурақәа амедиа ахаҭарнакцәа алахәын. Аиҧылара Алхратәи Акомиссиа Хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа иаалыртит. Уи ааҧхьара змаз асасцәа Алхратәи Акомиссиа Хада алхратә аилазаара аҿиареи ареформақәеи, арҵаратә ацентр ала 2016 шықәса инагӡаз аусқәа длырдырит.
Ҭамар Жваниа аиҧылара алахәылҩацәа идлырбит алхратә аусбарҭа аҿыц апроект – "Алхҩы ҳиацәажәоит". Апроект ианҵакны ацуҭатә алхратә акомиссиақәа рхаҭарнакцәа алхыҩцәа рыҟны> лабҿаба адырраҭаратә аиҧыларақәа мҩаҧыргоит уи хықәкыс иамоуп алхыҩцәа рдырра аҳракыра 2017 шықәса алхрықәа ирызкны> ацуҭатә алхратә акомиссиақәеи анхаҩцәеи рыбжьара аимадарақәа рырҕәҕәара, алхратә аусбарҭа амаҵура апопулиарреи адырра аҳракыреи.
"Ахадара амоуп 2016 шықәса алхратәи аусбарҭазы ақәҿиара змаз шықәсын избанзар ҳарҭ апарламенттә алхрақәа рыдагьы ҩба изаамҭамзи хҧа абжьаратәи алхрақәа мҩаҧаҳгеит. Уи адагьы даараӡа аус рацәа наҳагӡеит аамҭа иақәнаго атехнологиатә амаҵурақәеи аусурақәа рыдгалара алхыҩцәа рзыи уи изаҵәым алшарадырратә апроект ауп. Иҟоуп анагӡатәқәагьы урҭ ахадара рымоуп иара убас ахадара амоуп жәларбжьаратәи еиҧш аҭыҧынтәи анаҧшыҩцәа рыла иҟаҵаз адгаларақәеи аҳәамҭақәеи разҧхьагәаҭара. Ҳарҭ иазҧхьагәаҭаны иҳамоуп ақәыҕәҕәара ду азура амаҵуреи, аҵареи рзы" – илҳәит Алхратәи Акомиссиа Хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа.
-
Аусуратәи аиҧыларақәа аҭыҧхадатә алхратә акомиссиақәа рҟны27 , 2017
Алхратә Акомиссиа Хада аҭыҧхадатә акомиссиақәа рыҟны аусуратә аиҧыларақәа нанагӡоит. Гыртәыла, Ашәынтәыла, Аҷара, Гәриа, Имереҭи, Раҷа -Лечхәым аҭыҧхадатә алхратә акомиссиақәа рхантәаҩцәа рҟны анҭыҵратәи аиҧыларақәа хәыжәкыра 22-24 имҩаҧысуеит. Алхратә Акомиссиа Хада аиҳабцәа аиҧылара алахәылацәа аҿыц апроектқәа ирызкны ицәажәеит, урҭ алхыҩцәа адырра рыҭареи иалахәу аганқәа активрала аусеицуреи, алхыҩцәа ирыдыргало амаҵурақәеи, егьырҭ ахадара змоу азҵаарақәеи ракун.
Аусуратә аиҧыларақәа мҩаҧысхеит Қарҭ, Мцхеҭа - Мҭианеҭи, Кахеҭи, Шьида Қырҭли, Евемо Қарҭли, Самцхеҭ -Џьавахеҭи аҭыҧхада алхратә акомиссиақәа рҟны.
-
Алхратә аусбарҭақәа рхаҭарнакцәа абыжьбатәи ессышықәсатәи аиҧылара27 , 2017
Алхратә Акомиссиа Хада алхратәи аусбарҭақәа абыжьбатәи ессышықәсатәи аиҧылара иаҧшәыман.
Аиҧылара аҟны итема хадан "Аиновациатә амаҵуреи, аеффектра змоу алхратә апроцедурақәеи" ракун. Аконференциа аҟны еиуеиҧшым атәылақәа алхратәи аусбарҭақәа, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи, алхратә атехнологиқәа рахь ахырхарҭа змоу ахеилакрақәа рхаҭарнакцәа алахәын. Аусмҩаҧгатә Қырҭтәыла апарламент ахантәаҩы Иракли Кобалаӡеи, Алхратә Акомиссиа Хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниеи, апарламенттә аҵара жәларбжьаратәи Алхратә Акомиссиа Хада (ICPS) анапхгаҩы Меҭ Гоқули, алхратә аилазаара жәларбжьаратәи афонд (IFES) апрограммақәа авицеҽахада Маикл Светлики алахәын.
Алхратә Акомиссиа Хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа аиҧылара алахәылацәа Қырҭтәыла алхратә аусбарҭа ала имҩаҧгаз аҿыцрақәа длырдырит, аиновациатә амаҵурақәа ирызкны адырра рылҭит, уи алхратә асбарҭа 2016 шықәсазы Қырҭтәыла апарламенттә алхрақәа раан алхыҩцәа ирыдыргалеит.
Ҩымш рыҩнуҵҟа еилдыргеит азҵаарақәа: атехнологиақәеи, алхрақәеи – аҧышәа бзиаӡа, аҧышәа, аиновациатә амаҵура, Европатә астандартқәа алхратә апроцесс аҟны, алхратә аусбарҭа аелектронтә аныҟәгара, убас егьырҭгьы.
Абыжьбатәи ессышықәсатәи аиҧылара Борџьом асасааирҭа "Қрау Плаза" аҟны жәабранмза 27 -28 рзы имҩаҧысит. Аусмҩаҧгатә 20 тәыла алхратәи аусбарҭақәеи, 11 жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи, Еиду Америкатә Аштатқәа ацҳаражәҳәаҩи, алхратә атехнологиақәа рахь ахырхара змоу ахеилакрақәа хҧа рыҟнытә 94 ҩык алахәын.
Алхратә Акомиссиа Хада жәларбжьаратәи аконференциа апарламенттә аҵара жәларбжьаратәи ацентр аҟны (ICPS), алхратәи аилазаара жәларбжьаратәи афонд (IFES) русеицурала еиҿыркааит.
Алхратәи аусбарҭақәа рхаҭарнакцәа реиҧылара ессышықәса имҩаҧысуеит: алхратә аусбарҭақәа рхаҭарнакцәа ахадара ду змоу атемақәа еилдыргоит, рхатәы ҧышәа еиҭнырҧсахлоит. Ашықәсқәа рыҩнуҵҟа еилдыргон ахадара змаз абас еиҧш иҟаз азҵаарақәа: аиҿагыларақәа реиқәыршәара алхратә апроцессқәа рҟны, аинтирес змоу аганқәа ралархәыра, аеффектра змоу акомуникациақәа, аинклузивтә алхрақәеи, алхрақәа рыгәрагара.
Аусмҩаҧгатә иалахәыз атәылақәа:
Албаниа, Авҕантәыла, Азарбаиџьан, Белорусиа, Белгиа, Индиа, Иорданиа, Латвиа, Литва, Меқсика, Молдова, Малдивтәи ареспублика, Пакистан, Румыниа, Қырҭтәыла, Алада Кореиа, Украина, Филипины, Казахтәыла, Кыргызтәыла.
Аусмҩаҧгатә иалахәыз жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа:
апарламенттә аҵара жәларбжьаратәи ацентр (ICPS), Европатә алхратә аусуҩцәа расациациа (ACEEEO), Европатә аилак (CoE), Венециатә акомиссиа , Делиан проект, (The Delian Project), алхратә аилазаара жәларбжьаратәи афонд (NDI), жәларбжьаратәи ареспубликатә аинститут (IRI), амилаҭтәҽадемократиатә аинститут (NDI), Нидерландиатә аинститут апартиарацәатә адемократиазы (NIMD), ЕАР адемократиатә аинститутқәеи, ауаҩы изин аофиси (OSCE/ODIHR), Еиду Америкатә Аштатқәа рыцҳыражәҳәаҩы Қырҭтәыла аҟны, Еиду Америкатә Аштатқәа аҿиаратә агентра (USAID).
Алхратә атехнологиа ахь ахырхара змоу аилакрақәа:
Emperor Technology, A.Daga Steel & Industrial Corporation, Copenhagen Election A/S.