Бадраҟ Аҩӡба, Spuntik
Таиф Аџьба диит хәажәкыра 11, 1939 шықәсазы Аҷандара ақыҭан. Жәа-класстәи ашкол иқыҭаҿ даналга аррамаҵура дахысуан. 1962 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи арҵаҩратә институт (атәым бызшәақәа рыҟәша). Акьыԥхь аҿы дцәырҵит иара убри ашықәсан: ажурнал "Алашара" №4 ианылеит апоет иажәеинраала "Сыԥсадгьыл", убри инаркны иара имҩа ылигеит аԥхьаҩ ишҟа.
Таиф Аџьба раԥхьатәи ирҿиамҭақәа реизга "Ажәеинраалақәа" ҭыҵит 1968 шықәсазы. Апоет ибзианы дыздыруаз, пату иқәызҵоз аҵарауаа дыруаӡәкуп Владимир Агрба. "60-тәи ашықәсқәа рзы сара Москва аспирантура сҭан, аха агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" соуан. 70-тәи ашықәсқәа рзы саныхынҳә, иара Аҟәа аус иуан, ажәеинраалақәа ркьыԥхьра далагахьан, аҟыбаҩ ҷыда шимаз мҩашьо иҟаз аӡә шиакәыз мҩашьо иҟан", - иҳәеит иара.
Владимир Агрба иажәақәа рыла, Таиф Аџьба иҟазшьа ҷыдақәа рахь иаҵанакуан ауаҩы изааигәара. "Таиф ацәажәара даналага нахыс угәы иаанагон абри ауаҩ акала дысзыҟандаз уҳәо, убриаҟара дуаҩы ҟәымшәышәын, иажәа ииҳәоз ҟәандан, уи ипоезиагьы иара иҟазшьа аныԥшуа иҟоуп", - азгәеиҭеит аҵарауаҩ.
Таиф Аџьба ХХ-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжаз игылаз апоет ҿарацәа, аԥсуа поезиа еихазҳаз Рушьбеи Смыр, Геннади Аламиа, Владимир Ахьиба уҳәа рыгәҭа дгылоуп, ихатә ҟазшьа, ихатә бызшәа иманы.
"Иара иажәеинраала уанаԥхьалак иаразнакы иудыруеит Таиф ишитәу, уи иаанаго убри ауп, ари аҟыбаҩ ду иман, ихатәы бызшәа иман ҳәа ауп", - иҳәеит иара.
Апоет ирҿиарахьы Владимир Агрба дхьазырԥшыз Кьыршьал Чачхалиа иоуп.
"Кьыршьал Чачхалиа убас дыҟан, аҿар иреиуоу ҷкәынак жәеинраалак иадымзаргьы иԥшӡаҟәаҟәараӡа иҩыр, убри игәы иахәон. Са сибеит иара зны, ажурнал "Алашара" Таиф Аџьба иажәеинраалақәа ануп уи аԥсуа поезиа еихазҳаша аӡә иоуп ҳәа. Саԥхьарц исеиҳәеит, саԥхьеит уи ашьҭахь иареи сареи ҳаибадырит", - ациҵеит иара.
Таиф Аџьба инапы иҵыҵит хыԥхьаӡарала имаҷымкәа ажәлар рыбзиабара иаԥсахаз ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Апоет уи адагьы инапы алакын аиҭагара аус. Иара аԥсшәахь еиҭеигеит адунеитә литература аклассикцәа: Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Генрих Геине, Александр Блок уҳәа рырҿиамҭақәа.
Таиф Аџьба ирҿиара ҷыдара хадас иамоуп ажәлар иахьрылаҵәаз, хәыҷгьы-дугьы бзиа ибаны ҿырҳәала иахьырҳәо. Апоет Анатоли Лагәлаа дхәыҷаахыс Таиф Аџьба иажәеинраалақәа дрыԥхьоит, ҿырҳәала иидыруа рхыԥхьаӡара рацәоуп.
"Иареи сареи зегь раԥхьаӡа ҳаибабеит Аҟәа, иҩуа аҿар Аԥснызегьтәи рсеминар аҿы. Убри нахыс ишыҟалаз сыздыруам аха, сажәеинраалақәа рахь дхьаԥшит. Нас сара ауниверситет саналга ашьҭахь, салагеит ажурнал "Алашара" аҿы аусура. Иареи сареи ҳашәқәа еиҿаԥшуа аус аауан, сара "Алашара" апроза аҟәша аредакторс, иара Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аконсультантс", - иҳәеит иара.
Убри нахыс арҿиаҩцәа еизааигәахеит, Анатоли Лагәлаа иахьа уажәраанӡа иҵәахны имоуп, иажәеинраалақәа реизга "Агәҭыха" иазкны Таиф Аџьба ииҩыз арецензиа.
"Сара соуп зегь раԥхьаӡа иара иажәабжьқәа знапы иҵхны ажурнал "Алашара" ианызҵаз", - азгәеиҭеит уи.
Анатоли Лагәлаа дызлахәаԥшуа ала, Дырмит Гәлиеи, Иуа Коӷониеи, Баграт Шьынқәбеи рыҩаӡараҿы апоезиатә цҳа бжьазҵаз иоуп Таиф. "Таиф Аџьба ипоезиа даара сзызҿлымҳау, исзааигәоу, сахьцалак исыцу поезиоуп, аиҳараӡакгьы уи илирикатә жәеинраалақәа", - ациҵеит иара.
Уи иазгәеиҭеит хышықәса раԥхьа ажурнал "Алашара" аредакциаҿы ишаԥҵаз Таиф Аџьба ихьӡ зху аҿари ахәыҷқәеи ирызку аҩымҭақәа рзы апремиа.
"Рацәак иԥшӡамзаргьы, Таиф Аџьба ихьӡ зху апремиа сара салауреатуп, сажәабжьқәа реизга "Ардәына" азыҳәан исоуит", - иҳәеит Лагәлаа.
"Таиф Аџьба зегь раԥхьа иргыланы иҵаулоу, ифилософиатәу жәеинраалақәоуп ииҩуаз, урҭ реидара зегьы аҵыхәтәантәи ацәаҳәақәа рҿоуп иахьыҟоу", - ациҵеит иара.
Уи иазгәеиҭеи аԥсуа поезиаҿы Таиф Аџьба алагала ду шынижьыз, абиԥара еиҳабы рахь инархоу ажәеинраалақәеи, ахәыҷқәа ирызку аԥҵамҭақәеи рыла, иҳәеит уи.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра апоет илахьынҵа аӡбеит. Аҟәа ампыҵахалаҩцәа рнапаҿы ишыҟазгьы Таиф Аџьба иҭаацәеи иареи рыҩны иахыҵны имцеит. Жьҭаара жәба аҽны апоет ақырҭуа гвардиауаа иҩны ддәылганы хабарда ддырӡит. Ишьақәырӷәӷам аиформациа ала, уи акыр дыргәаҟны дҭархан. Апоет ибаҩ иахьа уажәраанӡагьы иԥшаам.
"Ақырҭуа фашистцәа алахшақәа даҳцәырфеит акәымзар иҵегь иҟаиҵашаз ыҟан. Аиспан фашистцәа Гарсиа Лорка ипоезиа ианазымиааи дыршьит, Таифгьы Лорка илахьынҵа илахьынҵахеит, аха уи ипоезиа иазымиааит, ишыҟац инхоит", - иҳәеит Владимир Агрба.
Аҟәа ақалақь аӷацәа ирымпыҵахаланы ианыҟаз Таиф Аџьба амшынҵа иҩуан. Уаҟа автор еиҭеиҳәоит ақырҭцәа игыгшәыгыз рхымҩаԥгашьеи, ақалақь иалаханы ауааԥсыра рҭагылазаашьеи атәы. Амшынҵа хазы шәҟәны иҭыҵит "Бзиала ҳзырша" ҳәа ахьӡ аманы.
2013 шықәсазы Акультура аминистрра аӡбарала иаԥҵан Таиф Аџьба ихьӡ зху алитературатә премиа.
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиа алауреат Таиф Аџьба ирҿиара акыр азҿлымҳара амоуп аԥхьаҩцәеи аҭҵааҩцәеи рыбжьара. Уи иажәеинраалақәа ашколтә программа иалагалоуп, имаҷымкәа ашәақәа рылырххьеит. Ахәыҷтәы литература ирбеиеит ԥсра зқәым арҿиамҭақәа рыла, ахәыҷқәа ҿырҳәала ирҳәо ажәеинраалақәа раӷьырак Таиф итәқәа роуп. Таиф Аџьба ииашаҵәҟьаны Жәлар рпоетуп, уи ахьӡ официалла ишихҵамгьы.
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 5 - Sputnik. Агәаҭара-аушьҭратә ҭыԥ "Адлер - автомҩатә" ашьаҟауаа рыиасырҭаҟны Аԥсни Урыстәылеи рҳәааҿы даанкылан Урыстәыла атәылауаҩ, уи идбалан анырра ӷәӷәа ҟазҵо ахәшәқәа рацәаны, абри атәы аанацҳауеит Краснодартәи атәылаҿацә иатәу Урыстәыла Афедералтә шәарҭадаратә маҵзура иаҵанакуа Аҳәаахьчаратә усбарҭа апресс-маҵзура.
"Хаҭалатәи игәаҭараан Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаҩ имаҭәақәа ишрылаз рбеит ахәшәқәа згәылаз аполимертә еилаҳәара. Ахимиатә експертиза ианарбеит урҭ амаҭәашьарқәа "Лирика" ҳәа ззырҳәо апрегабалин шакәыз", - ҳәа аҳәоит адырраҭараҟны.
Аурыс-аԥсуаа ҳәаа иахыганы контрабандала анырра ӷәӷәа ҟазҵо ахәшәқәа риагаразы ари атәылауаҩ иганахьала ашьаус хацыркуп.
Анырра ӷәӷәа ҟазҵо амаҭәашьарқәа ршәагаақәа ртаблицаҟны иарбоу асиа инақәыршәаны, атәылауа имхыз ахәшәқәа зышәагаа дуу ҳәа ишьоуп ҳәа азгәарҭеит АфШәМ (ФСБ - аред.) Аҳәаахьчаратә усбарҭаҟны.