Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анцоз аамҭазы, Мадина Џьапуаԥҳа 12 шықәса ракәын илхыҵуаз. Лашьцәа еиҳабацәа Аслани Руслани рыԥсадгьыл бџьаршьҭыхла ирыхьчеит. Очамчыра ақалақь ахақәиҭтәразы имҩаԥгаз ажәылараҿы дҭахоит Леон иорден занашьоу Аслан, Агәымшәараз амедал занашьоу Руслан, иашьа данҭахаз аҽны ҳаӷацәа дрытҟәоит, аибашьра ашьҭахь игәамбзиара иахҟьаны иԥсҭазаара далҵуеит. Лашьцәа реибашьратә хҭысқәа лгәалалыршәоит раҳәшьеиҵбы Мадина Џьапуаԥҳа.
Аибашьра анцоз сара 12 шықәса ракәын исхыҵуаз, Тҟәарчал сани саби рҿы сыҟан. Сашьцәа Аслани Руслани Аҟәа иҟан. Аслан иреиҳау аҵараиурҭа дҭан, аҭоурыхтә факультет аҩбатәи акурс аҿы дтәан, Руслан ҿыц аррамаҵзура далган дааит, иашьа иахь Аҟәаҟа дцаны дыҟан. Исгәалашәоит жьҭаарамза 24 ауха аҩныҟа ишааз. Аха уи аԥхьа рыӡбахә ҳаҳахьан Гагра ахақәиҭтәразы ицоз ажәылара иалахәын ҳәа. Аслан иҩызцәа иманы аҩны дааҩнашылеит. Иҩызцәа рҟынтәи Мариал Кәыҵниа иоуп исгәалашәо, схәыҷын, иҩызцәагьы цқьа исыздыруамызт. Ауха астол рзыҟаҳҵеит, сҭаацәа ргәырӷьара ҳәаак амамызт. Аха, издыруадаз усҟан, сааҭқәак рнаҩс ирԥеиԥшхараны иҟаз.
Аслан иҩызцәеи иареи Руслан дрыцӡамызт. Сан, раԥхьа Аслан данылба даанаԥшааԥшит. "Уан дыԥсааит, Русик дабаҟоу?" — лҳәеит. Аслан дааԥышәарччан ус налаҭеикит: "Ах, мама, Русик иоума еиҳа игәхьаабго", — иҳәан даахлафит илҳәаз, нас днеины дааигәыдиҳәҳәалеит. "Уара уанызба сгәы еиҳа иҭынчхеит, Русик данызымба ауп санҵааз, мамзар, шәҩыџьагьы сара сзы аӡә шәами", — лҳәеит. Акрырфеит, нас рыԥсқәа ааиҭаркырц ишеилаҳәаз инықәиеит, даараӡа икараханы иҟан. Дара ыцәан, ҳара ҳтәан, ҳашьҭало ҳаҟазма? Ус алашыбжь геит. Сара соуп раԥхьа идәылҟьаз. Санынаԥш аӡә даауеит ар маҭәа ишәҵаны, аха дысзымдырӡеит. Иԥаҵақәа аужьуп, ихы аеҵәа лента акәыршоуп, абџьар икуп. Сгачамкны сгылоуп, саншәа, мама ҳәа сыҳәҳәазаап. Данычча ауп даныздыр, Руслан иакәын. "Мадина" иҳәан сааигәыдиҳәҳәалеит. Сан ҳабжьқәа анлаҳа иаразнак ддәылҟьеит, дыҩуа днаиԥылан даалгәыдлыҳәҳәалеит лыҷкәын. Ҩ-машьынакны иаауан. Асланраа зҭаз амашьына аҩныҟа иааит, егьырҭ ақалақь ахь ихалеит, уи ауп изеивнагаз.
Саб иажәақәа сгәалашәоит. Шьыжьымҭан ашырԥазӡа, Аслан ахаан иҟаимҵацыз ҟаиҵеит иҳәеит. Днеин дахьышьҭаз илахь днагәӡын абас еиԥш иеиҳәеит: "Саб, ҳара ҳцеит, хьаас ҳҟаумҵан", — ҳәа дындәылҵит. Саб убри хьаас иман, абас зыҟаиҵазеи, ицәа акы алашәан дыҟазар ҟаларын ҳәа. Ари жьҭаарамза 25 шьыжьымҭан акәын. Абас сашьцәа рҩызцәеи дареи ашҭа инҭыҵны ицеит. Рыӡбахә ҳәа акгьы ҳаздырӡомызт уи аҽны. Ҳшыгәжәажәоз амш мҩасит. Дара "Дед" игәыԥ иалалазаап, Очамчыра ақалақь аҭарцәразы ажәылара амҩа иқәлазаап. Уи атәы зҳәо ауха иҭыхыз авидеонҵамҭақәагьы ыҟоуп.
Жьҭаарамза 26 рзы, ашьжьымҭан ауаҩы даҳзааит. Сани саби ишакәым рыбжьқәа саҳауеит, аҵәыуашьҭыбжьы еиԥшны. Сара сышьҭан, сымгылаӡацызт. Шәыҷкәынцәа шьны иааргеит ҳәа рарымҳәаӡеит, хымԥада, хыхь Тҟәарчалҟа ҳхалароуп рҳәан иргеит. Анаҩстәи ахҭыс хлымӡаахуп. Дук хара имгакәа сан лыҽшьуа дырзеиқәымкуа ашҭа иааҭалеит ауаа, ус Аслангьы амашьына дааҭыргеит. Бжьыкгьы даҽаџьара игон: "Иура умшәан, уҷкәын аиҵбы иԥсы ҭоуп. Аслан рыцҳа иоуп, Русик иԥсы ҭоуп", — ҳәа. Уи аҽны Аслан дҭахеит, Руслан дытҟәаны ҳаӷацәа дыргеит.
Иҟалаз шыҟалаз саб еиликаауа далагеит, амашьына ишҭаблыз аҷкәынцәа, иаанхазгьы хаԥсыра шырхыргаз. Ирықәымҿиаз ажәылара аҟынтәи ихынҳәны ишаауаз, ҳаибашьцәа зҭатәаз амашьына аӷа амацәаз иҭаикит. Амашьына иеихсуа иалагеит. Аслан ашә ааигәара дтәан, уа дахьҭатәаз ахы иаахахьан. Шьапыла амашьына ашә данас, дҭыбганы дкаҳаит. Дахькажьызгьы ахысра даҿын. Руслан ила иабеит Аслан иԥсы анихыҵуаз. Руслан урҭқәа дрылацәажәаӡомызт шамахамзар, иҭахӡамызт. "Аслан инапқәа дышрыцҳауаз иԥсы ааихыҵит", — иҳәеит Русик. Амашьына амца акын, алҩа ахылҵуан. Иахьҭыҵуазгьы рбомызт, арахь ахәцәа рацәаҩын. Амашьына аԥенџьыр аҟынтә ауаа адәахьы иршәуан. Виачеслав Бганба иҩымҭаҿгьы убас иҳәоит: " Руслан, сара соуп аҵыхәтәаны амашьына иҭирбгаз, иааилиршазеи?"-ҳәа. Руслан деибган, ахы заахан иҟаз зегьы абас рыԥсеиқәырхара дашьҭан. Зыԥсы ҭаны иаанхаз аӡәырҩы иара ибзоуралоуп ишынхаз.
Атҟәара
Зыԥсы ҭаны иаанхаз амҩа ҳбоит ҳәа ишцоз, ҷкәына қәыԥшк дырԥылеит. Амҩа ҳарба ҳәа иахьиазҵааз, аӷацәа рганахь инапы рхханы идирбеит, уахь идәықәиҵеит. Ирдыруааз, дхәыҷуп рҳәан игәра ргеит. Амҩан ақырҭқәа рԥылан, итҟәаны иргеит. Беслан Делба дхәын азы Очамчыра уа дааныркылеит. Руслан, Џьон Зарандиа, Мурман Гәарамиа, Виачеслав Бганба, Гурам Кәарҷиа тҟәаны еицыргеит. 18 мшы Очамчыра иҭакын.
Аӷацәа рнапаҵаҟа ианыҟала ирзаарцоз еилкаау усуп. Мышқәак уа иҭакын, анаҩс адҵа ҟалеит Қарҭҟа рышьҭразы. Руслан уахь ицыргаз уажә исгәалашәаӡом. Аҳаирплан ҳанхалоз иҳәеит Русик, аӡәы артҟәацга икызаарын, ианԥижәа Русик аԥҽыхақәа илалеит. Иара иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи амшқәа рҟынӡа ус ирзалымхкәа егьилан. Уи акәхап ачымазара бааԥсгьы изцәырызгаз. Руслан иӡбахә аниаҳа, Џьаба Иоселиани иара иахь диԥхьеит. Абахҭа ҵаҟа иҟан, Иоселиани хыхь аԥшьбатәи аихагылаҿы дыҟан. Руслан ус иеиҳәеит: "Уауҳашьҭуеит, ҳара уҳадгыланы уеибашьуазар", — ҳәа. "Ус ахааназы ҟалашьа амам", — ҳәа Русик инапы астол иқәикшеит. Аԥшьбатәи аихагыла инаркны ҵаҟа дылбааргаанӡа ишисуаз мацара иҭыԥ аҟынӡа дааргеит. Абахҭаҿы ацәгьоуцәа ахьҭакыз дрыцҭаркит. Ауха иԥсы маҷхеит, ицҭакқәаз ацхыраара ирҭеит, ԥсымышьҭыгакгьы иҿарҵон. "Сыԥсахәага еиқәдырхеит", — ҳәа Русик игәалашәарақәа рҿы иҳәалон.
Ақырҭуа аинралки Руслани еиҭнырыԥсахлеит. Усҟантәи аамҭазы сара сыҟан Пицунда. Саб иахәшьцәа, сашьеиҳаб Аслан иԥшәмаԥҳәыси иԥҳаи ҳаицын. Апансионат аҿы ҳахьыҟаз дрыман иааит Русик. Аха, игәаӷьны узихәаԥшуамызт. Русик иаҳдыруаз дабаҟаз?.. Маҷк игәабзиара анҭышәынтәала, иҩызцәа аибашьцәа дрылагыланы Шромаҟа еибашьра дцеит. Аиааира амш аҽнынӡа иабџьар шикыз икын.
Еиҭеиз
Сашьеиҳаб Аслан имшҩынеижәа аҽны Руслан Тҟәарчал дыҟан. Сани саби ирцәыӡхьаз рԥа иԥсы ҭаны ашҭа данҭала ишьхынԥсылеит, анаҩстәи реиқәшәара атәы ахҳәаа аҟаҵара уадаҩуп. Руслан ихы итәны ахаан акагь ҳзеиҭаиҳәаӡомызт, рыжәтә хәыҷык анижәлак, сан дыргәыбзыӷны акы илырҳәақәарц лҽазылшәалон.
Аразҟы
Сашьцәа рҩыџьагь лахьынҵак-лахьынҵак рыман. Аибашьра ашьҭахь Руслан аҭаацәара далалеит. Ҩыџьа арԥарцәеи, ҭыԥҳаки драбуп. Анцәа иџьшьаны хшарала дбеиоуп, игәазхара ибаанӡа иԥсынҵры кьаҿхеит умҳәозар. Илызҳауеит Аслан иԥҳагьы.
Аԥеиԥш
Аслан аибашьраҿы Руслан ус иаиҳәалон: "Сара сеиҳабыми, еиҳабҵас аԥхьа сыргылала, уара сышьҭахь уҟаз", — ҳәа. Абас дихӡыӡаауан иашьеиҵбы. Аслан данҭахоз ихыҵуан 24 шықәса, Руслан аибашьра анцоз аамҭазы ихыҵуан 23 шықәса. Аслан иаҳаҭыр азы, Руслан иԥеиҳаб Аслан ихьӡуп. Аԥсынра Аиааира агеит! Уи иахҭынҵоу ҳаибашьцәа рыԥсҭазаара, рыхьӡ-рыԥша адунеи иақәлахааит!
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзуара, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Иҳауз алаҵа Аԥсны арахә ирымоу ҩ-чымазарак иртәуп. Аҳәынҭқарратә программала ари ахәшә ааҳхәаӡом, иааҳхәо иаҳа злеишәа цәгьоу ачымазарақәа рзоуп аҟнытә, иара апрограмма иаҵанакуамызт. Акрааҵуеит аҳәара ҟаҳҵоижьҭеи Аԥсны аус зуа Еиду амилаҭқәа рхаҭарнакра иҟанаҵо ацхыраарала ари авакцина ҳзааргарц. Даара аџьабаа адбаланы иҳарҭеит ахәшә, ақырҭцәа иаармышьҭырц иалагеит. 15 нызқь доза ҳзааргеит, урҭ рахьынтә аа-нызқь инареиҳаны ишаны ираҳҭахьеит ҳара ҳҳақьымцәа. Авакцина иагхан иахьааз аҟнытә усҟак ахархәара аиуӡом, избанзар зырахә ашьхахь иказцахьоу анхацәа ыҟоуп, ашоура ӷәӷәа аан агәыргьы рылауҵар ҟалаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьапуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: