АҞӘА, нанҳәа 18 – Sputnik. Аҟәатәи аԥшаҳәаҿы хынтәтәи ауаҩшьразы аусӡбара иацҵан нанҳәа 17 азы ашаҳаҭцәа рҿахәҿыхрала.
Уаанӡатәи аӡбарҭа аилатәараан ишьақәыргылан зус рыӡбо Ерик Ҷкадуа иаб иашҭаҿы иӷьычыз амашьынақәа ҩба шырыԥшааз. Руак Ерик иаб игараж иҭагылан, аҩбатәи – уаҩ иитәым агараж аҿы иԥшаан.
Аӡбарҭа аилатәарахь инеит автомашьынақәа рыԥшәмацәа – Даҭа Басариа, Џьамал Цаава. Басариа иҳәеит имашьына анырӷьычыз амш азы иҭаацәеи иареи ақьафурҭа "Аиҭар" аҿы иштәаз. Аҩныҟа даныхынҳә, амашьына ашҭаҿы иширгылаз. Ашьыжь данааԥш, амашьына ыҟаӡамызт.
Даҭа Басариа иавтомашьына Лексус-470 ауха ацаԥха шаҿаз ихашҭны инижьит Араион ҿыц аҿы. Амашьына аԥшааразы азинхьчаратә усбарҭақәа рахь дмашшит, ихатәы мчала иԥшаарц далагеит. Амашьына шырыԥшааз азы азинхьчаратә усбарҭақәа рҟынтә адырра иоуит.
Џьамал Цаава имашьына Мерседес-210 2017 шықәса абҵарамзазы ирӷьычит Гагра араион ахатәыҩны ашҭаҟынтә.
"Ашҭаҿ амашьына сыргылеит. Ашәҟәқәеи ацаԥхеи амашьына иҭан. Ацәара сгәы иҭамызт, аха адиван сахьнықәиаз самхацәеит. Ашьыжь асааҭ 6 рзы Шәачаҟа сцар акәын. Санааԥш, амашьына ыҟаӡамызт", - ҳәа иҳәеит иара.
Даҭа Басариа иеиԥш иаргьы амилициа рахь дмашшит. Амашьына рӷьычит ҳәа иақәимҵеит, иҩызцәак аланеиааирц иргаз џьишьеит. Амашьына шырыԥшааз иаргьы азинхьчаҩцәа рҟынтә иаҳаит. Џьамал Цаава имашьына иҭиит, Басариа уажәыгьы имоуп.
Анаҩс аӡбаҩцәа рзыӡырҩит Цаавеи Басариеи рыҳәсақәа – Мариа Холодова, Кристина Стриевскаиа. Урҭ рхацәа ирҳәаз шьақәдырӷәӷәеит.
Анаҩс илазҵааит ашаҳаҭ Стелла Арӡынԥҳа, Даҭа Басариа ианхәа. Зус рыӡбои бареи шәеибадыруама ҳәа ианлазҵаа илҳәеит Ерик Чкадуа дшылдыруа.
Ашаҳаҭ Руслан Езыгәбаиа Ерик Чкадуа иҭаацәа дреиуоуп. Иҳәеит зус рыӡбо гәыла бзианы дшиԥхьаӡо. 2019 шықәса мшаԥымза абри амш азы иара агәылаԥҳәыс лымшираҿы дыҟан.
"Адәахьы ауаҟьанчаҟьан ҳаҳаит. Ҳдәылҵит. Амилициа, ауаа рацәа ыҟан. Аамҭа сызшәаҳәом. Хҩык амилициа срыманы ицеит. Ишаанӡа амилициа рҿы сыҟан", - иҳәеит иара.
Ахарадҵаратә ган ахаҭарнак дизҵааит иашьа Омар Езыгәбаиа дабаҟоу ҳәа.
"Уи игәамбзиара иахҟьаны Краснодар дыҟоуп", - иҳәеит Езыгәбаиа.
Аӡбарҭаҿы аҭагылазаашьа еибарххеит иҭахаз Шамба идукат Инга Габилаиаԥҳа Адгәыр Цкәуа данизҵаа ашьҭахь. Адукат Инга Габилаиаԥҳа ашаҳаҭ Руслан Езыгәбаиа дизҵааит ари ауаҩ дудыруама ҳәа. Иара иҳәеит дышиуоу, аха зус рыӡбоз рдукатцәа ари аус иаҵанакуам ҳәа иқәгылеит. Габилаиаԥҳа илҳәеит ишаҵанакуа. Аӡбаҩ азҵаара ықәимгеит, аха аганқәа ажәеимдара иалагеит.
Анаҩс аилатәара иацҵан. Иаԥхьан ашаҳаҭ Езыгәбаиа уаанӡа ииҳәахьаз – Иури Ҷкадуа агараж шааиртуаз шибаз, уа амашьына еиқәа шҭагылаз атәы. Аҿахә аҵаҟа анапынҵамҭа иара ишитәу дақәшаҳаҭхеит Езыгәбаиа.
Аха иҳәеит уи аҽны ибласаркьақәа ахьимамыз азы атекст дшамыԥхьаз.
Аӡбарҭа аилатәара нанҳәа 24 азы иацҵахоит.
2019 шықәса абҵара 22 асааҭ 14:43 рзы Аҟәатәи аресторан "Сан-Ремо" аҿаԥхьа асабрадақәа зҿаз хҩык ауаа ахысра иалагеит. Алхас Аҩӡбеи Асҭамыр Шамбеи рыԥсҭазаара иалҵит. Урҭ рынахысгьы, ԥхынҷкәын 3 азы ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит ахәра зауз ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа. Даҽа ҩыџьа ахәрақәа роуит.
Апрокуратура хада адыррала, 2019 шықәса абҵара 22 азы акриминал алахәылацәа Асҭамыр Шамба, Алхас Аҩӡба, ақьафурҭа ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳаи рышьреи Русҭам Шамбеи Шамил Аҩӡбеи рышьразы аҽазышәареи рхараҵоуп ацәгьоуцәа ргәыԥ аиҿкааҩцәа Ерик Ҷкадуеи, Беслан Бганбеи, агәыԥ алахәылацәа Даҭо Ахалаиеи, Демур Ахалаиеи, Аслан Блаббеи.
Иара убасгьы ацәгьоуцәа закәаншьаҭада абџьар ахархәареи, атәым мазара хықәкыла ааха аҭареи рзы ахара рхарарҵоит.
2019 шықәса ԥхынҷкәын 2 азы Апарламент аҿы абжьыҭира ашьҭахь рмаҵурақәа ирымххеит апрокурор хада Зураб Ачба, ихаҭыԥуаҩ Ешсоу Какалиа, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Гарри Аршба, ихаҭыԥуаҩ Казбек Кишмахов.
АҞӘА, цәыббра 18 - Sputnik, Наала Гәымԥҳа. Бабышьра аҳаир баӷәазаҿ асабша цәыббра 18 рзы иаатыит жәларбжьаратәи апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа.
Аицлабра иалахәыз гхада зықьметра ажәҩан аҟынтәи адгьыл аҟны ииашаны итәар акәын.
Цәыббра 21 рзы Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿ имҩаԥгахоит ачемпионат ахыркәшара.
"Афинал аҟны иқәгылоит зегь иреиӷьхо апарашиутистцәа. Зынӡа х-хәҭакны еихшахоит. Амшқәа бзиахар аԥара азгәаҭоуп Тҟәарчал", - ҳәа азгәеиҭеит аӡбаҩ хада.
Сынтәа ари аицлабра раԥхьаӡа акәны рхы аладырхәуеит Аԥсны еиҿкаау акоманда, уи ӡырнагоит ҩышықәса раԥхьа еиҿкааз аекстремалтә клуб "Skycom"
"Хәҩык рыла ишьақәгылоу Аԥснытәи акоманда еиҿаҳкааит сынтәа раԥхьаӡакәны", - ҳәа азгәеиҭоит аклуб анапхгаҩы Адреи Орлов.
Аԥснытәи акоманда акапитан Светлана Илина илҳәеит, ачемпионат аҟны Аԥсны раԥхьаӡакәны ишалахәхо, убри аҟнытә рҭакԥхықәрагь шыҳараку. Аспортсменцәа рақәзар ирылшо зегь шыҟарҵо алҵшәа бзиақәа аарԥшразы.
Аицлабыҩцәа рыбжьара раԥхьатәи алҵшәа бзиа аалырԥшит "Сибирь" акоманда алахәыла Елена Тарасова.
"Сара 1985 шықәса раахыс апарашиуттә спорт сҽазыҟасҵоит. Аԥсныҟа есышықәса саауеит, аицлабрақәа зегьы срылахәуп. Иахьа амш бзиа иаҳнаҭеит алшара ҳхы бзианы аарԥшра", -ҳәа лҳәоит лара.
Аицлабра актәи амш азы акомандақәа зегьы хәынтә-хәынтә зықьметра иԥароуп.
Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра иахаану рахьтә дыҟамзар ҟалап аӡәы, Ҭырқәтәылантәи ҳаԥсадгьыл аиқәырхаразы иааз ԥшьҩык аԥсуа ҭыԥҳацәа қәыԥшцәа Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи рыӡбахә змаҳац. Дара рџьынџьдгьыл ашәарҭара ианҭагыла аамҭазы арахь аара зларгәаӷьыз атәы Зелиҳа Ажьиԥҳа лажәабжь аҿы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аналага, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа агәҭынчымра рызцәырҵит. Зыԥсадгьыл иаҭааны избахьаз, згәаҵаҿы абзиабара цәырҵыз рнаҩсгьы, Аԥсны алакҭа иҭамԥшыцызцгьы мшын нырцә иҟаз рыуаажәлар рхьаа рнырит. Аполитикатә ҭагылазаашьа шыуадаҩызгьы имаҷҩым забдуцәа рыдгьыл аиқәырхаразы иааз аҵеицәа.
Аибашьра раԥхьатәи амзақәа рзы, 1992 шықәсазы Зелиҳа Ажьиԥҳаи даҽа хҩык лҩызцәа аҭыԥҳацәа Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, аиҳәшьцәа Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи еицны Аԥсныҟа иааит. Уи ала дара ирҭаххеит аибашьра рыбжьы ақәыргара, ахацәа аԥсадгьыл ахьчаразы рааԥхьара.
"Ҳҩыза гәакьа Ефқан Цыба аибашьраҿы данҭаха ахьаа ду ҳамҽханакит. Иагьаҳаӡбеит ҳҭаацәа ирамҳәакәа, маӡала Аԥсныҟа ацара, иҳалшо ала ҳашьцәа арывагылара. Ишаҳҳәаз еиԥш иҟаҳҵеит. Аӡӷабцәа ҳааилаланы иҳамаз ахьқәа ҭины, аԥара еилаԥсаны абилеҭқәа аахәаны Шәачанӡа ҳнаӡеит. Устәи, адырра заухьаз аԥсуа еибашьцәа ирылдыршеит аҳәааҿ ҳаиагара", - илгәалашәоит Зелиҳа.
Зелиҳа Ажьиԥҳа уи аԥхьаҟагьы Аԥсныҟа даахьан, 1990 шықәсазы Кандид Ҭарба Ҭырқәтәыла иазыҟаиҵоз ансамбль дацны. Усҟан мызки бжаки рыԥсадгьыл аҿы иаанхеит, агострольқәа рыманы ицеит Нальчикгьы.
"Уи ашықәс азы схәыҷратә гәахәтәы нагӡахеит. Сеиҳабацәа рҟынтә сыԥсадгьыл гәакьахь сшьа-сда иалалахьаз абзиабара знык Аԥсны снеины сыуаажәлар ирасҳәандаз ҳәа сыҟан. Избоз зегьы гәыдыскылон, сцәаныррақәа ртәы расҳәон. Ус, ҽнак, машәыршәа слабадырит сан илыжәлантәыз Ахьиба зыжәлаз ԥҳәыск. Ҳҩыџьегьы ҳаибарҵәыуо ҳзеидыҵомызт. Нас аԥҳәыс лнацәа иахаз аимдахьа мацәаз аахыхны, "салаабгәалашәалап" лҳәан снапы иналыркит. Уи уажәыгьы иҵәахны исымоуп, сан илҳамҭоушәа ҳаҭыр сзақәуп", - еиҭалҳәоит ҳџьынџьуаҩ.
Зелиҳа Ажьиԥҳа даҽазныкгьы илразҟхеит ари аԥҳәыс лбара, аха усҟан игәаӷьны дзылмацәажәеит. Зелиҳа лҩызцәеи лареи Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы амедицинатә усзуҩцәа ахәцәеи аԥсцәеи реилыргараҿы ацхыраара анрырҭоз, уи аԥҳәыс ашәы лхьыкәкәа ашҭаҿы дгылан. Агәаҟра ду дшақәшәаз еилкааны, Зелиҳа илзымгәаӷьит усҟан еиԥш алацәажәара. "Лхьаа иақәнагаз ажәақәа сзымҳәар ҳәа сшәеит" лҳәоит иахьагьы.
"Владислав Арӡынба агоспиталь аҿы ҳацхыраауеит ҳәа аниаҳа адҵа ҟаиҵеит аџьабаа ҳадмырбарц. Дара абри аамҭа хьанҭазы ргәы меиҭаскәа иахьааз азы мацара иҭабуп ҳәа расҳәоит, ари ахымҩаԥгашьа иаҳәо рацәоуп ҳарҭ ахацәа ҳзы ҳәа аибашьцәа дрылагыланы иҳәон", - лажәабжь иацылҵоит Зелиҳа.
Аҭыԥҳацәа Ешыранӡагьы ицазаап. Уаҟа Зелиҳа лҽилырдырит лаб иеиԥшнылшьылаз Ажьибак. Иаргьы ани аԥҳәыс леиԥш инацәа иахаз амацәаз аахыхны, лхы днагәӡны "уажәтәила абри ауп исылшо" ҳәа налаҳәаны лнапсыргәыҵа инаиркит.
Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи есыҽны рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылон азы, аамҭак ашьҭахь рыгәшәа ҳәаны Ҭырқәтәылаҟа идәықәырҵоит, "ҳгәы ҳашәмырган, ҳара ҳзы ихьымӡӷуп акы шәыхьыр" ҳәа нараҳәаны.
Зелиҳа Ажьиԥҳа Ҭырқәтәылаҟа даныхынҳә дҭалоит Есқьишьеҳир ақалақь ауниверситетқәа руак, алитературатә факультет, археологиатә ҟәша. Анаҩс Анкара амагистратура далгоит. Илыхьчоит адоктортә диссертациа Византиатәи аԥараҿарпи архитектуреи ртемала. Аҵара анхлыркәша аусура далагоит дызҭаз ауниверситет аҿы, иахьа уаҟа профессорс дыҟоуп. Еиҳабыс дамоуп Афион ақалақь имҩаԥысуа, Византиатәи аамҭа иаҵанакуа археологиатә експедициа.
Зелиҳа лҭаацәаратә ҭоурых дагәылало еиҭалҳәеит 1890 шықәсазы лабду Маҳмуд Баҭымынтәи Ҭырқәтәылаҟа дшааз. Анхарагьы далагеит Адаԥазар азааигәара, Ҳарманҭеԥе ақыҭан. Маҳмуд диразҟхеит аԥсуа ԥҳәызба Сеҳер Арсиаԥҳа. Дара ирхылҵуеит быжьҩык ахшара, хҩык аԥацәеи ԥшьҩык аԥҳацәеи. Зелиҳа лакәзар ҩыџьа аиашьцәа драҳәшьоуп. Лыԥшәма милаҭла дадыгьуп, длааӡоит аԥа.