19.08.2020
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аҧсны аепидемиологиатә ҭагылазаашьа, акурорттә аамҭа амҩаҧысшьа, иара убас аинвестпрограммала 2017 -2019шш., 2020-2022шш. рзы иарбоу аусмҩаҧгатәқәа рынагӡашьа иадҳәалоу азҵаарақәа ирызкны Аҧсны Аҳәынҭқарра аминистрцәа реилазаара злыхәыз аилацәажәара мҩаҧигеит.
Аилацәажәара иалахәын: Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа, уи ихаҭыҧуаа Саида Быҭәба, Џьансыхә Нанба, Аҧыза-министр Алеқсандр Анқәаб, аекономика аминистр Кристина Озган, агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа, атуризм аминистр Ҭемраз Хьышба, Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Дырмит Дбар, АА Ашәарҭадара амаҵзура ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ Ҭемыр Ҳагба, асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик, Шьаҭанкылатәи аргылара аусбарҭа аиҳабы Ҭемыр Агрба.
Аилацәажәара аартуа, Аслан Бжьаниа иҳәеит:
"Ас еиҧш иҟоу аформат ала ҳара раҧхьаӡакәны ҳаизеит. Аиҳабыра раҧҵара апроцесс хыркәшоуп, абри инамаданы, аминистрцәа реилазаара злахәу аилацәажәарақәа иааиҧмырҟьаӡакәа имҩаҧыслоит.
Иахьа 19 мшуп аҳәаа аартны аусура мҩаҧысуеижьҭеи. 19 мшы раҧхьа ҳара, ҳтәылауаа, абизнесуаа, атуристцәа ҧкрада аиҿцааразы аҭагылазаашьа роуит. Ас еиҧш иҟоу апроблема ҳара ҳанымиацызт. Ҳәарада, ачымазара ҿкы ҳекономика ааха ҕәҕәа анаҭеит, уи иаиуз ааха иахьагьы аҭҵаара мҩаҧысуеит. Ҳара аҳәынҭқарратә биуџьет, ҳтәыла аҿиара асоциалтә-економикатә план шьаҭанкыла аҧсахрақәа алаҳгалар акәхоит. Ахада Иусҧҟақәа ҩба рҳәаа иҭагӡаны анаплакҩцәа адгылара рыҭареи абиуџьеттә хархәагақәа рныхра ахырхарҭа хадақәа ралкаареи ирызку акризис аиааира хықәкыс измоу ауснагӡатәқәа рынагӡара мҩаҧысуеит.
Сара иҟасҵаз адҵала Аиҳабыра иазнархиеит иагьцәыргоуп анаплакҩцәа ашәахтәтәи аҳазатәи зинҷыдақәа рыхәҭаҟны акырӡа адгылара рыҭаразы ауснагӡатәқәа, азинтә документациа аусура ацҵара ирызку азакәанапроект. Аха ари азакәанапроект Апарламент иаднамкылеит, уи иара усгьы имариам асоциалтә-економикатә ҭагылазаашьа аруадаҩуеит.
Акрызҵазкуа аекономика аҟәшақәа ируаку – атуризм адгылара аҭаразы урыстәылатәи ҳколлегацәеи, аспециалистцәеи ҳареи аиҿцәажәарақәа мҩаҧаҳгеит, урҭ ирылҵшәахеит нанҳәамза 1 инаркны Урыстәылатәи Афедерациеи ҳареи иҳабжьоу аҳәаа аартра. Хара имгакәа атәыла иаҭаауа иалагеит хыҧхьаӡара рацәала атуристцәа. Аҧсны ауааҧсыра анс акәу арс акәу атуристтә усхк иалахәхеит. Жәаҳәарада, аҳәаа аартра абиуџьеттә ааимҭақәа ибзианы ирныҧшуеит. Аха убри аангьы, еилаҳкаауазароуп, коронавирустә ҿкы алаҵәаразы ашәарҭара ишазҳаз.
Абарҭ азҵаарақәа рыдагьы, иҟоуп аинвестициатә программа анагӡара иадҳәалоу аҵак ду змоу ахыдҵақәагьы. Абри аус аҟны аиҵахара аекономика ибааҧсны ианыҧшыр ауеит, иара аинвестпрограмма Аҧсны атәылауаа рыҧсҭазаашьа аиҕьтәра ишазку атәы ҳамҳәаргьы".
Атәылаҟны иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа атәы далацәажәеит агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа.
Уи иазгәеиҭеит COVID-19 иаҿагыланы Аҧсны аус зуа аҳақьымцәа 120 – ҩык ишреиҳау. Агәабзиарахьчара аминистрра ахада иаҵшьны иҳәеит ҳтәылаҟны аспециалистцәа - апульмонологцәа, реаниматологцәа, аҿкычымазара ахәышәтәҩцәа уҳәа разымхара шыҟоу. Иҳәеит иахьазы Аҧсны коронавирустә ҿкы аарҧшразы анализ амҩаҧгара иазку 5900 експресс-тест, хыҧхьаӡара рацәала ахыхьчага шәҵатәқәеи асабрадақәеи, арҧҳақәа аҳауарҭарсразы еиуеиҧшым амыругақәа шыҟоу. Жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа рыцхыраарала иаагоуп аныхратә материал маҷымкәа.
Ахада иазгәеиҭеит агәыҳалалратә тауар аиҳарак аҧтекақәа рыҟны аҭира шымҩаҧысуа, аминистр инапгьы ианиҵеит азҵаара хылаҧшра аиҭарц.
Ҵахнакьиа иқәгылараҟны иҳәеит амедусҳәарҭақәа разхиара аганахьала короновирус адиагноз ахьышьақәырҕәҕәо апацинетцәа рыдкыларазы Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҟны 300 каруаҭ , Аҟәатәи ахәшәтәырҭаҟны 40 каруаҭ, Гагратәи ахәшәтәырҭаҟны -20 каруаҭ шыҟоу.
Аҧсны ахәшәтәырҭақәа рыҟны зынӡа арҧҳақәа аҳауарҭарсразы 60 мыруга ыҟоуп. Убри аан аминистр иазгәеиҭеит уи ахархәара зҭаххаз чымазаҩык имацара шиакәу.
Ахада иҳәеит аҭел ишизасло COVID-19 азы Урыстәыла иаздырхиаз авакцина Аҧсны азы аахәара ҟало иҟамло ҳәа. Агәабзиарахьчара аминистр иҳәеит Агәабзиарахьчара аминистрра хымҧада уи аахәара азҵаара ишахәаҧшуа. Ҵахнакьиа иажәақәа рыла, авакцина аахәаразы азыӡба адкылара аныҟалагьы, уи хымҧада алаҵара ҟалаӡом, хатәгәаҧхаралоуп.
Аминистр иҳәеит Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭаҟны акомпиутертә томограф ашьақәыргыларазы хазы игоу ауада аргылара лассы ишхыркәшахо. Аҳәынҭқарра Ахада адҵа ҟаиҵеит цәыббрамза анҵәамҭанӡа амыруга ашьақәыргылара хыркәшазарц азы.
Коронавирус алаҵәара иахҟьаны иагханы ихацыркыз атуристтә аамҭа шымҩаҧысуа атәы далацәажәеит атуризм аминистр Ҭемраз Хьышба. Аусбарҭа ахада иажәақәа рыла, Гагра араион аҟны атуристцәа рынхарҭа ҭыҧқәа бжьаратәла 90 процент рыла усурала еиқәыршәоуп. Даҽакала иҟоуп аҭагылазаашьа Аҧсны агәаҟны, ара асасааирҭақәа усурала реиқәыршәара иартәоит 35 процент иреиҳамкәа. Ас еиҧш иҟоу аҭагылазаашьа шьақәгылеит атуристтә аамҭа агханы иахьалагаз азы. Акурорттә обиект хадақәа атуристцәа раҭаара атәы азгәаҭо, Ҭемраз Хьышба иҳәеит ҳазҭагылоу аамҭазы Риҵатәи арелиқттә парк иаҭааз атуристцәа ирызку арбагақәа 1,7 % реиҵахара атәы ҵыҧхтәи ашықәс аасҭа. Иҟоу азгәаҭарақәа рыла РАМП аҭаара арбагақәа ҵыҧхтәиқәа иреиҳахараны иҟоуп нанҳәамзазы.
Афонҿыцтәи аҳаҧы аҭаара арбагақәа рыла ҵыҧхтәи ашықәс абри аамҭазы иҟаз аасҭа аиҵахара иартәоит 47,7%.
Аҧыза-министр Александр Анқәаб иазгәеиҭеит асасааирҭақәа раанкылара арбагақәа алшара шҳарҭо цәыббрамзазы, жьҭаарамзазгьы џьар-џьара, аҭагылазаашьа шеиҕьхо азы агәыҕра. Аиҳабыра ахада дырзааҭгылеит атуристтә хықәкы ала абнатә ҧстәқәа рхархәара афактқәа. Убри аан Александр Анқәаб иазгәеиҭеит урҭ рынкылараан ирзаҧҵоу аҭагылазаашьақәа ртәы. Иара игәаанагарала, ари ҳтәыла ахьӡ ланарҟәуеит, абри инамаданы ажәалагала ҟаиҵеит ари азҵаара аӡбаразы аекологиатә маҵзурақәа радҧхьаларазы. Александр Анқәаб иара убас далацәажәеит аекскурсиа аиҿкаараҟны хархәара зыҭоу зхыб аарту амшьынақәа ртехникатә ҭагылазаашьа иадҳәалоу апроблема.
Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Дмитри Дбар адырра ҟаиҵеит акурорттә-туристтә аамҭа аан ашәарҭадареи ауаажәларратә еиҿкаареи ралыршара иазку аусмҩаҧгатәқәа рзы.
Убас, аминистр иажәақәа рыла, 2020 шықәса рашәарамза 1 инаркны нанҳәамза 17-нӡа ашәҟәы иҭагалоуп ацәгьоурақәа 208, урҭ рахьтә иаартуп -178, ари 85,5% артәоит. Иаартымкәа иҟоуп ацәгьоурақәа 30, 2019ш. иаҿырҧшны ҳахәаҧшуазар, иҟаз ацәгьоурақәа 160 рахьтә иаартуп - 124, ари 77,5 % артәоит.
Аҳәынҭқарратә ҳәаа аартра аныҟала, нанҳәамза 1 инаркны аҧсшьаҩцәа рганахьала ашәҟәы иҭаҩу ацәгьоурақәа 12 шыҟоу, урҭ рахьтә 5 шаарту, иаартым 7 шыҟоу.
Дмитри Дбар иара убас иазгәеиҭеит Аҩныҵҟатәи аусқәа рнапхгарҭа, Аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭа хаҭалатәи аилазаара зегьы амаҵзура рыҕҕәаны анагӡарахь ишиагоу.
Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр инарҭбааны дрылацәажәеит атуристцәа ршәарҭадара алыршаразы имҩаҧысуа ауснагӡатәқәа. Дмитри Дбар иҳәеит ААР изықәнагоу амаҵзурақәа адҵақәа шрыҭоу аекскурсиақәа рыҟны хархәара зыҭоу автотранспорт атехникатә ҭагылазаашьа агәаҭаразы. Аминистр иҟаиҵаз адыррала абнатә ҧстәқәа рзы иҟоу аҭагылазаашьа амилициа хылаҧшра шарҭо.
Аҧсны Аҳәынҭқарра асоциалтә-економикатә ҿиара ацхрааразы 2017 -2019шш., 2020-2022 шш. рызтәи аинвестпрограмма анагӡара астатус азы аҧыза-министр ихаҭыҧуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган илҳәеит 2020-2022 шш. аинвестпрограмма анагӡаразы иахьазы ишазырхиоу 2020 шықәсазы аобиектқәа афинанс рзоужьра алзыршо 35 експерттә лкаа. Аминистрцәа реилазаара азыӡбала ишышьақәыргылоу аинвестпрограмма аусмҩаҧгатәқәа рынагӡаразы аргылаҩцәа ралхра иазку аҧҟара абарҭ ашәага-загақәа азҧхьагәазҭо:
- аусурақәа рынагӡаразы аҧышәа бзиа аҟазаара;
- адокументациала иазҧхьагәаҭоу аусурақәа рзы аквалифицикациа змоу аспециалистцәа рыҟазаара.
Абасала, Кристина Озган лажәақәа рыла, иахьазы ирыҵаҩуп зхарџьынҵа 888 млн артәо 35 ҳәынҭконтракт. Аҧыза-министр ихаҭыҧуаҩ илҳәеит апрограмма ҿыц анагӡара азырхиара инаваргыланы ишымҩаҧгоу 2017-2020 шш. аинвестпрограмма аобиектқәа рыхәшьара. Агәаҭарақәа раан ишаарҧшу инагӡам аусурақәа маҷымкәа. Урҭ рырҽеиразы ишыҧшаатәу 15 миллион мааҭ иреиҳаны аҧара.
Аҳәынҭқарра Ахада иазгәеиҭеит Урыстәылантә иаауа афинанстә цхыраара ахархәара ҭакҧхықәрала ишазнеитәу. «Урҭ азакәан инақәыршәаны рныхра азинхьчаратә усбарҭа ҕәҕәала хылаҧшра арҭалоит"- иҳәеит Ахада.
Аилацәажәара иалахәын: Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа, уи ихаҭыҧуаа Саида Быҭәба, Џьансыхә Нанба, Аҧыза-министр Алеқсандр Анқәаб, аекономика аминистр Кристина Озган, агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа, атуризм аминистр Ҭемраз Хьышба, Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Дырмит Дбар, АА Ашәарҭадара амаҵзура ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ Ҭемыр Ҳагба, асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик, Шьаҭанкылатәи аргылара аусбарҭа аиҳабы Ҭемыр Агрба.