Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсҭазаара аԥшӡара агьама зныруа, ажəытəи аҿатəи реихысырҭа иаҿахəҳəагоу ан, анду, аԥҳəыс бырг Зина Ламшьаҵə-иҧҳа Џьапуа-Ферзба диит Очамчыра араион, Аимара ақыҭан. Иахьагьы лара гəыблыла илгəалалыршəоит Аимара аԥшӡара, абеиара, аԥсуара агəҭылсара аҳра ахьауаз.
"Аимара сара сқыҭа гəакьа акəны иахьысыԥхьаӡо акəу сыздыруам, аха еснагь сыԥхыӡ иалоуп, бзиа избоит, сгəы азыбылуеит. Еиланхоз зегьы аишьцəа реиԥш бзиа ҳаибабон, Дəаб аӡиас ҳгəылсны ицон. Аџьынџьтəылатə еибашьра ду аныҟала, иалаӡыз рацəаҩхеит, изыхнымҳəқəазгьы ҟалеит", - дҳацəажəон 92 шықəса ирҭагылоу аҧҳəыс бырг.
Зина Ламшьаҵə-иҧҳа лҭаацəа ҧшьҩык ахшара рхылҵит, хҩык аҭыҧҳацəеи арҧыски. Лара излалҳəо ала, лан даҽа хҩык ахшарагьы лааӡахьан ишыхəыҷӡақəаз. Урҭгьы Џьапуаԥҳацəан, лаб иашьа ихшара ракəын, аҷкəын даниуаз, иан ахшараиура дахыҧсааит, иҧшқацəаны ианаанха, Зина лан лыхшареи дареи еихылааӡалеит. Зина лан Џьынџьалԥҳан, лаб иан Қацəԥҳан. Зылаԥш ахара инаӡо аԥхәыс ҟәыӷа Зина Џьапуаԥҳа дызлиааз ажəытə аамҭа гəхьаалгоит, дзааӡаз аԥсуара ахə ҳаракны илшьоит.
"Нан, ажəытə иныҟəыргоз аԥсуара ҕəҕəан. Уажəы сахьынаԥшааԥшуа, имачӡахазшəа збоит. Ҳчара аушьақəа роума, ҳаԥсрақəа реиҿкаашьа аума, рҽырыԥсахит. Аӡə дыԥсит ҳəа ҳаҳар, иаҳзыхгомызт, хьаас иҳаман, иҳабжьаз ахарара ҳахəаҧшуамызт. Аԥсрақəагьы маҷын, ауаҩы дыԥсыр, дырџьабон, алақмар ҳəаны иҵəыуон. Уажəеиԥш аиныхра дуқəа ҟарҵомызт. Аԥсуа данаԥсыуаха, аламыс имазароуп. Аԥсуара аламыс ацзароуп. Хəыҷык аҩны дааҩнашыларгьы, сахьтəоу сгылоит, уи патууп, иаргьы ихашҭӡом ддухаргьы", - лҳəеит Џьапуаԥҳа Зина.
Аҭаацəара гəашьамхыс ирымоу аԥхəыс лоуп, хымԥада убри аан ахаҵа иара ихатə ҭыԥ ааникылоит. Аҳəоуеиқəшара ахьыҟоу аҩнаҭа, ахаан амҩахҟьара ҟалом, убраҟоуп аԥсуара аҭыҩрагьы ахьыҟоу. Ус еиԥш лыԥхьаӡоит ҳзыҿцəажəаз абырг.
"Сара аԥстазаара акыр скыднаҟьахьеит, исцəыԥсхьоу сыхшара ыҟоуп... Уажəы аԥеи аԥҳаи сымоуп. Сԥа ҩыџьа аԥацəа имоуп, сыԥҳа ҩыџьа аԥацəеи аԥҳаи лымоуп. Смаҭацəа ирыхшаз ыҟоуп, срыкəыхшахааит, бзиа сырбоит, саргьы снапы иҵхҵəҟьаны исааӡахьеит", - лҳəеит анду лыхшареи лмаҭацəеи дрызгəыдууны.
Зина Џьапуаҧҳа аҭаацəара даналалоз 15 шықəса дырҭан. Уи иазкыз ажəабжь анысзеиҭалҳəоз, даасыхəаԥшын, дааԥышəарччеит.
"Сҭацеи сареи амҩа ҳаныланы ҳшааиуаз, убрантəи сымҵарсны сыргеит. Схəыҷын, сгаӡан, сахьнанагаз рыжəлагьы сыздыруамызт ҽеила. Сызланагалаз аҭаацəара Ферызаа рыжəлан. Иаргьы дхəыҷын, 18 шықəса ракəын ихыҵуаз. Иаҳəшьа ҳара ҳҳаблаҟны дыҩнран, дызмаз Џьынџьалқəан. Сара сангьы Џьынџьалԥҳами, сан слыцны убра ныҳəарак аҿы сахьыҟаз, аб иԥа изы сигəаԥхазаап. Ажəакала, анаҩс ауаа азкны сымҵадырсит", - лҿара иацыз ажəабжьқəа ҳзеиҭалҳəон Зина Ламшьаҵə-иҧҳа.
Абас, Зина Џьапуаԥҳа дышқəыԥшӡаз аҭаацəара даланагалеит. Дахьнанагаз даара патула-ҳаҭырла илзыҟан. "Сытата" ҳəа акəын ишлышьҭаз, бзиа дырбон.
"Сабхəа жəохə мшы ҵаанӡа симацəажəар имуит. Сгаӡамзи, сирцəажəеит. Иаасарҳəоз зегьы ҟасҵон, рҳəатəы хасҵон. Санхəа дыԥсхьан, анԥса дыҟан. Убри санхəаԥса даара дыԥҳəыс цқьан, лара Шьынқəырԥҳан. Даара ачеиџьыка бзиа рыман, ҳаҩнаҭа асасцəа агмызт, зегьы ишахəҭаз еиҧш рымаҵ аушьа сақəшəон", - лҳəеит аԥҳəыс бырг.
Зина Џьапуаҧҳа лҭаацəа абри ахҭыс амшала, ҩышықəса дрымбаӡеит. Лашьа Аџьынџьтəылатə еибашьра дыҟан, инапы хəын, кыраамҭагьы дзымааит. Ашьҭахь данаа, иаразнак Очамчыра иԥыланы иарҳəеит иаҳəшьа Ферызаа дымҵарсны дшыргаз.
"Сашьа аибашьра аҟынтə данаа, саб иара ихьӡала ацə дуӡӡа иман, илкажьны ишьит, зегь еизеит, ачара ду изиуит. Ҳҭынхацəа еизаз, "уаҳəшьа дубозар уҳалҵ" ҳəа иарҳəеит. Аҩныҟа саагара иашьҭан сҭаацəа, аха срыманы аҳаԥқəа ирҭан, срыддмырбеит. "Саҳəшьа дызҭахым абыржəнатə шəгылан шəцар шəылшоит" ҳəа реиҳəеит сашьа. Дара штəаз иара сбара днеит, агəылара снарган ҳаибадырбеит сашьеи сареи, уи нахыс сҭаацəагьы, сҭынхацəагьы сырбеит, срымбар иабацоз, ҳзеибачҳаӡомызт аӡəи-аӡəи", - лҳəеит Зина Џьапуа-Ферзба.
Ҳзыҿцəажəоз абырг лгəашьамх бзиоуп, акала лхы дахашшаауам. Аҧсҭазаара акыр дкыднаҟьахьазаргьы, илхылгахьоу агəаҟрақəа зымҩа инышьҭаҵаны, излалылшо ала анхара-анҵыра лҽазылшəоит.
"Ажəытə арахə-ашəахə ҳзанын, ашьхымзаҭра ду ҳаман. Исгəалашəоит, ахьшьцəа ҳаман, амҿтəы хмаҷыр ала ахшаӡа сдыржəуан. Сан аҩнра ҳəа даннанага, абамба ларҵон, абамба аадрыхуан. Абамба ҷыҷны агəабанқəа, ахызақəа ҟалҵон. Аласа хаханы дԥон, дысуан. Аҩнтəи аусқəа зегьы рыҟаҵара иахьӡон, сани саби гəамҵуа ахаан исымбацызт. Ажьира ныҳəара ҳаман. Џьаҳачқьар ҳəа аныҳəа азгəаҳҭон Џьапуаа зегьы ҳшынеишабакыз, Џьапуа Махаз ҳəа дыҟан, убри ныҳəаҩыс дҳаман", - азгəалҭоит абырг.
Зина Џьапуаҧҳа излаҳзеиҭалҳəаз ала, аамҭаказы лашьа Ақсент абыргцəа рансамбль даланы Ҭырқəтəылаҟа дцахьан. Дхынҳəны данаа, иибаз-иаҳаз хашҭшьа изақəмызт, еиҳаракгьы уа инхоз аҧсуаа рыӡбахə далацəажəон.
Аҧҳəыс бырг 92 шықəса дшырҭагылоугьы, дхəыҷаахыс бзиа илбо ашəҟəыҧхьара даҟəыҵуам.
"Амҳаџьырра сара сахаанны исгəалашəом. Аха, шəҟəыла-быҕьшəыла аҭоурых здыруеит. Анцəа иџьшьаны, Аҧсныҟа ихынҳəуа иалагеит. Аԥсуа шəҟəыҩҩцəа рҩымҭақəа рыԥхьара бзиа избоит. Уажəы аҭелқəа ркуп зегьы, аҿар бзиа ҳамоуп, срыкəыхшааит. Сҭаацəа шəҟəык аанкыланы аԥхьара саналагалак, "былақəа бнархьуеит" ҳəа сарҳəоит. Сылақəа снархьуазаргьы, сгəы арҭынчуеит", - лҳəеит Зина Ламшьаҵə-иԥҳа, Аԥсны имҩаԥысуа ахҭысқəа акыр дрызҿлымҳаны.
Аԥҳəыс бырг иара убас дхəыҷаахыс бзиа илбо аԥара, ақəҵара даҟəыҵуам. Лмаҭацəа, лҭынхацəа рзы аҳамҭақəа лырхиоит. Снеиуеит ҳəа анлаҳа, сара сызгьы ҳамҭа ԥшӡак лԥеит. "Ари аконфеҭқəа ҭабыԥсалап", - лҳəан, арахəыц шкəакəала иԥаны иҟаз ссирк ааслыркит. Аиаша шəасҳəоит, даараӡа сеигəырҕьеит, акыргьы исгəаԥхеит. Сыҩнаҿы улаԥш ахьақəшəаша аҭыԥгьы азылысхит.
Ҳаиԥырҵымҭазы, аишəа ԥсыуа чысла ирхианы, акыр дныҳəа-ныԥхьаны саулышьҭит.
"Аихаҵгылара, аизыӡырыҩра ыҟазааит. Аԥсуаа ҭаацəала Анцəа еигумыжьын. Ахныҟəгара маншəалахааит, аиҟарамра ҟамлааит. Аԥсуаа рықəранҵыра дуун еснагь, аринахысгьы рыԥсынҵры кьаҿымхааит. Аҿар алахьынҵа бзиа ҳазшаз ишəыҭ, сшəыкəыхшахааит", - абас ҵыхəаҧҵəара амамызт аԥҳəыс бырг лныҳəаԥхьыӡ.
Зина Џьапуа-Ферзба агəабзиара ду лзеиҕьасшьоит. Аԥсуаа ражəа иалоуп "аиҳабы дызмоу Анцəа димоуп" ҳəа. Аԥсҭазаара ԥшӡа ақəра нҵыра ду аманы дахаанхааит Зина Ламшьаҵə-иԥҳа.
Ҭабуп ҳəа расҳəарц сҭахуп аԥҳəыс бырги сареи ҳаиҧылара еиҿызкааз Аԥсны зҽаҧсазтəыз артистцəа Анри Ферзбеи Роза Чамагəуаԥҳаи.
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзуара, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥснытәи ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы аҵараҵара хацыркын рашәарамза 2 рзы, уи мҩаԥыслоит ҩымчыбжьа рыҩнуҵҟа. 1-10 аклассқәа рҵаҩцәа рҵараамҭа хыркәшахеит лаҵара 13 рзы акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа иахҟьаны. Аушьҭратә ԥышәарақәа рыда егьырҭ аԥыхын. Сынтәа азеиԥш ҵараиурҭақәа ирылгоит 1830-ҩык аҵаҩцәа, жәаҩык амедал аиуразы иқәгылоуп.
"Амза ҩба ҳаргьы ҳхәыҷқәагьы зегьы ҳгәы хыҭхыҭуа ҳазыԥшын. Заа адырра роуит аҵаҩцәа. Ари аамҭазы ҳахьынӡоужьызгьы доусы ишрылшоз адҵақәа ҟарҵон, аха изеицәаҳӡои, арҵаҩцәеи ашколхәыҷқәеи еиԥыланы имҩаԥырго аурокқәа даҽакы иузадкылом. Иҟоуп зхала аҽазыҟаҵара зылшо, иҟоуп инарыдцаланы изурҵаша ахәыҷқәа. Ажәеизатәи акласс аҟны итәоуп, аха зегьы акоуп ихәыҷқәоуп ҳа ҳзы. Ишҳабжьаргаз ала, ишахәҭоу еиԥш еиқәыршәоуп дара аҵаразы. Сынтәа 57-ҩык аушьҭымҭацәа ҳамоуп", - лҳәеит Ламиаԥҳа.
Лара убасгьы еиҭалҳәеит ашкол аҟны акоронавирус аҽацәыхьчаразы аԥҟарақәа зегьы шынарыгӡо.
Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны аефир.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: