Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Гагра араион аҟны раԥхьаӡакәны ателехәаԥшра аԥҵан 1997 шықәсазы, аха еиуеиԥшым амзызқәа ирхырҟьаны рацәак аус амуит. Анаҩс иаԥҵахеит "ТВ Триада" захьӡыз акоммерциатә канал. 2005 шықәса анҵәамҭазы, Гагра Араионтә еизара аӡбарала ишьақәгылеит ателехәаԥшра ҿыц. Уи еиҳабыс иаҭаз Русҭан Канџьариа ибзоурала аҿар адыԥхьаланы, мызкы аефир аус адуланы, 2006 шықәса, ажьырныҳәа 13 ауха Гагратәи Ателехәаԥшра ҩ-бызшәак рыла аԥсышәалеи урысшәалеи ажәлар ирыдгалан.
Гагратәи Ателехәаԥшрахьы сара ааԥхьара сиҭеит адиректор Русҭан Канџьариа, уи аамҭазы аус ахьызуоз агазеҭ "Гагрски Вестник" аредактор хада Валери Орчыҟәба иабжьгарала.
"Хәлыбзиақәа, аефир аҿы иҟоуп Гагратәи Ателехәаԥшра"! - абарҭ ажәақәа рыла раԥхьаӡакәны ателербага аекран ахь сцәырҵит. Урыс бызшәала исыцымҩаԥигон Степан Швец. Ари амш ҭакԥхықәрала ҳазнеит ҳәа сҳәарц сылшоит. Иареи сареи мызкы иалагӡаны ҳдикциа аус адаҳулон.
Исгәалашәоит, асаркьа аԥхьа ҳтәаны, ҳабыз ԥҽып ҳәа ҳҿы аганқәа наҟ-ааҟ акаканқәа ҭаҵаны ҳабжьы ҭыганы атекстқәа ҳашрыԥхьоз. Аԥышәа змаҳдоз уаҩ дҳамамызт, иара аинтернетгьы абаҟагәышьаз, ана-ара иҳарҭоз абжьгарақәа ҳарзыӡырҩны аефир аҭыҵра ҳҽазыҟаҳҵон. Усҟан компиутерки камераки ракәын иҳамаз, аефир ҳҽахьаҳагӡарц азы иҟалалон шарԥазынӡа амонтаж ҳанадхалоз, аиҳарак адырраҭарақәа анҳархиоз.
Гагратәи ателехәаԥшра аинформациатә ҭыжьымҭа мчыбжьык знык, амҽышала аефир ахь иҭыҵуан, анаҩс хынтә ицәырҵуа иалагеит.
Ателехәаԥшцәа ирыдаагало ажәабжьқәа иреиуоуп араион ахадареи араионтә еизара адепутатцәеи русура, аҵарадырреи, аспорти, акультуреи, амедицинеи, акоммуналтә усбарҭақәеи уҳәа рхырхарҭақәа ирыдҳәалоу.
Гагратәи ателехәаԥшра аколлектив аамҭа-аамҭала аҽаԥсахуан. 15 шықәса раахыс аус зуа сдиректори сареи ҳауп. Иӡбахә сымҳәарц залшом раԥхьатәи амшқәа инадыркны 2019 шықәсанӡа операторси монтажҟаҵаҩыси иҳамаз Ҭемыр Ақаҩба. Иара 18 шықәса ракәын ихыҵуаз аколлектив ахь данааи. Аԥышәма змамыз, ахаан акамера знапаҟны изымкыцыз арԥыс, иахьа Аԥсны иреиӷьу аоператорцәа рыгәҭа ддыргылоит иусумҭақәа ртәы здыруа аспециалистцәа.
Ҭемыр дааиваҟәыло дыҟоуп иахьатәи аоператор Музаффар Останов. Иара Узбекистанынтәи даҳзааит жәеиза шықәса раԥхьа, ԥыҭҩык аԥсуаа дреиӷьны аҳәынҭқарратә бызшәа еиликаауеит, аԥсуа жәабжьқәа рыҟәша ихала амонтаж ҟаиҵоит. Дикторси корреспондентси 13 шықәса аус луеит Мадина Ҭарԥҳа, уажәааигәа лара декрет дцеит, ҩыџьа аԥацәа лааӡоит. Рџьабаа рацәоуп ҳанџьныр Дмитри Чепелев, ҳтехникцәа Алмаси Алхаси Канџьариаа. Аамҭа-аамҭала ажәабжьқәа аурыс ҟәшаҿы дикторцәас иҳаман Степан Швеци Витали Вели-оӷлыи.
Иӡбахә сымҳәарц залшом 15 шықәса зхыҵуаны аусура иаҳзааиз Саид Барганџьиа. Иара ашкол далгаанӡа корреспондентс дыҟан. Урыстәылаҟа аҵарахьы данца, аԥхынтәи иԥсшьарамшқәа раангьы аколлектив дҳавагылан. Шықәсқәак дикторсгьы аус иуит. Иахьа Саид Барганџьиа азанааҭ аҿы ишьақәгылаз ажурналист ҳәа иӡбахә уҳәар ауеит.
Гагратәи Ателехәаԥшра иааԥсара адуп 12 шықәса редакторс иҟаз Беслан Амԥар. Иара ибзоурала иҭыхуп шәкы инеиҳаны Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иҭахази иалахәызи аҵеицәа ирызкыз аочеркқәа. Рлагала рацәоуп уаанӡатәи ҳколлегацәа аоператорцәа Русҭам Дбари Давид Ҳашыги, акорреспондентцәа Мадина Канделакии Ванда Хагәышьԥҳаи. Иахьа иҳавагыланы аус руеит ҿыц иаҳзааиз ажурналистцәа Милана Адлеиԥҳаи Дариа Архиповеи.
Хаҭала сара сзы иԥышәа духеит 2017 шықәсазы Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьраан, Гагра араион аҭарцәра иалахәыз агәыԥқәа ркомандаҟаҵаҩцәеи алахәцәеи реибашьратә мҩа иазкны, араион ахақәиҭтәра 25 шықәса ахыҵра ахьӡала иазсырхиаз анҵамҭақәа. Усҟан шәҩык инарзынаԥшуа аибашьцәа срыҿцәажәеит.
Гагратәи Ателехәаԥшраҟынтә 15 шықәса ирылагӡаны аделегациақәа срыцны изныкымкәа Нхыҵ-Кавкази Урыстәыла ақалақьқәеи жәпакы сырҭаахьеит. 15 шықәса раахыс шаҳаҭра азызуоит араион аԥсҭазаареи аҭоурыхи. Раԥхьанатә аусура саналагоз Гагра араион Ахадара аиҳабыс дыҟан Валери Бганба, шықәсыбжак ашьҭахь ари амаҵура дахагылоит Асҭамыр Қьецба. Иареи ҳареи фышықәса аус еицаҳуит. Усҟантәи аамҭақәа даара иссирын сҳәарц сылшоит.
Гагра араион лассы-лассы иаҭаауан аҳәаанырцәынтәи асасцәа, ҳаргьы дара рахь ааԥхьара ҳарҭон. Имҩаԥысуан акультуратә еиԥыларақәа рацәаӡаны, аконцертқәа, ахәылԥазқәа. Анаҩс Гагра араион ахадас дҟалеит Григори Еныкь. Убасҟан Гагратәи Ателехәаԥшра мчыбжьык хынтә аефир ахь иҭыҵуа иалагеит.
Рацәак акәымзаргьы, аус рыцаҳуит араион напхгара азҭоз Беслан Барцыци, Заур Бганбеи, Геннади Сыҷынааи. Иахьа Гагратәи Ателехәаԥшра, араион абыжьбатәи ахада Иури Хагәышь ҳаихаануп. Аиашазы, ари амаҵура аԥышәара дыхнажьит сҳәарц сылшоит егьырҭ ахадацәа дырҿырԥшны. Аҿкы чымазареи уи иацыз аԥкрақәеи, аҵыхәтәантәи амцакрақәеи уҳәа имаҵураҿы ауадаҩрақәа дрыниеит, аха иара дқәыԥшуп, ари аҭагылазаашьа даӡрыжәуеит.
15 шықәса ирылагӡаны игәасҭеит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иадҳәалоу арыцхәқәа раан сзыҿцәажәоз аветеранцәа рхыԥхьаӡара иагхо ишалагаз. Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду иалахәыз ракәзар, раԥхьаӡа аусура ҳаналага шәҩыла рыԥсы ҭазҭгьы, иахьа аӡәык-ҩыџьак роуп инхаз. Уазымхәыцроуп акәымзар, аамҭа иахәлабго аԥсҭазаара ацклаԥшра мариам.
15 шықәса ирылагӡаны Гагратәи Ателехәаԥшра иацызҳаит абиԥарак. Ахәыҷбаҳча иҭаны аныҳәақәа раан ажәеинраалақәа иаҳзаԥхьоз, иахьа ҳоператорцәа урҭ рчарақәа рҭыхразы ааԥхьара рырҭоит.
Гагратәи ателехәаԥшра раԥхьатәи амшқәа раан еиԥш иахьагьы ауадаҩрақәа амоуп, аиҳарак акадрқәа разымхарала. Аусура зҭахны иааиуагьы раӷьырак аԥсышәала аҩреи аԥхьареи ракәым, ацәажәарагьы рцәыуадаҩуп. Аха ус егьа иҟазаргьы, 15 шықәса рыла иҟамлацт Гаграа жәабжьда иаанханы. Зны-зынла иҳалымшогьы ҳалыршаны аефир ахь ҳҭыҵуан. Ааԥынра иҳалаҳәаз акарантингьы ҳхы анрааланы аҩны иҭаҳаҩуан аефир.
Ииашоуп, ҳажәабжьқәа рыла еснагь ауаа ргәы ҳзыҟаҵом. Иҟалалоит, "акино бзиа ацара иаҿын, шәара шәаҿаԥаланы аефир ахь шәҭыҵит" ҳәа анҳаҽԥнырҳәо. Хымԥада, иҳамоуп "ефирк иагҳажьуам, бзиа шәаҳбоит" ҳәа ҳазҳәо ателехәаԥшцәагьы. Убас еиԥш ихәыцуа ауаа раҳаҭыр азоуп иахьа уажәраанӡагьы аусура ҳазҭыҵуа.
Гагратәи Ателехәаԥшра акабельтә антенна ала адагьы, ҳажәабжьқәа ирызҿлымҳау шәҳахәаԥшырц шәылшоит аинтернет проваидер "Система" ала.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.