Аԥсуа милаҭтә театр аира арҵаҩ ду Платон Семион-иԥа Шьаҟрыл ихьӡ иадҳәалоуп. Уи ажьырныҳәамза 1918 шықәсазы Очамчыра ақалақь аҟны иқәиргылеит иара ииҩыз х-актк змаз апиеса «Алашьцараҟнытә алашарахь».Иаҳхысыз ашәышықәса 20-тәи ашықәсқәа рзы анаплакҩы беиа Алоизи иеиҿикааит атеатр «Алоизи», 1921 ш. аҳәынҭқарра иаҭан «Актәи аҳәынҭқарратә театр» ҳәа ахьӡҵаны.Иҿыцу асоциалисттә идеиақәа апропаганда азура хықәкыс иҟаҵаны иеиҿкаан аҵара бзиа змаз аԥсуа интеллигенциа ирхаҭарнакыз Д. И. Гәлиа напхгара ззиуаз иеиҭаҵуа аԥсуа театр. 1928 шықәса ԥхынгәымзазы Аҟәа ақ. аҟны имҩаԥысит аԥсуа театр аартра. Атруппа шьақәгылан 20 - ҩык рыла.
Аҳәынҭқарратә аурыс драма атеатр
1981 шықәсаы Аҟәа иаԥҵан Аҳәынҭқарратә ахәаԥшҩы қәыԥш изы аурыс театр. 1990 шықәсазы уи еиҭакын Аԥсны Аҳәынҭқарратә аурыс драма атеатр ҳәа. Атеатр аколлектив аԥхьатәи ажәашықәса асахьаркыратә напхгара арҭон М. Мархолиа, Г. Николаев, Д. Кәартаа, А. Ақаҩба. 1995 шықәса инаркны атеатр асахьаркыратә напхгара азылуеит – Н. Балаева.
Аҧснытәи аҳәынҭқарратә аҿартә театр
Иаҧҵоуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Аминистрцәа реилазаара Ақәҵара «Аҧсны Аҳәынҭқарра Акультура аминистрра аҳәынҭқарратә усбарҭазы «Аҧснытәи аҳәынҭқарратә аҿартә театр» 2014 шықәса нанҳәамза 20 аҟнытә № 69 ала.
Аҳәынҭқарратә ахәыҷтәы акәашаратә ансамбль «Абаза»
1993 шықәсатәи ақырҭуа-аҧсуа еибашьраан зынхарҭа ҭыҧқәа ааныжны ицаз ахҵәацәа Пицунда апансионат аҟны инхон. Адуцәа рлахьынҵа рыцеиҩыршон аамҭала зхәыҷра гәырҕьахә зцәыӡны иҟаз, аибашьра ашәаӡыӡара иҭанаргылаз ахәыҷқәагьы. Ахәыҷқәа ашәареи рыкәша-мыкәша иҟаз аҭагылазаашьа хьанҭеи иацәызыхьчоз, ирхазыршҭуаз акәны иҟалеит убасҟан иаҧҵаз акәашаразы агәыҧ хәыҷы. Абас аибашьра ашықәсқәа раан иит ансамбль «Абаза».
А. Чачба ихьӡ зху Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭа
Ганрацәалатәи аҵараиура аҵакы ду аҭаны, аҭауад, раҧхьатәи аҧсуа профессионалтә сахьаҭыхҩы А. Чачба-Шервашиӡе 1918 ш. Аҟәа ақ. аҟны иааиртит асахьаҭыхратә школ, ара уи асахьаҭыхра амаҭәар дырҵарагьы далагоит. Асахьаҭыхратә школ ыҟан 1921 шықәсанӡа иара Аҧсны дыҟанаҵ. 1934 ш. Аҟәа ақ. асахьаҭыхратә школ аҩынтәраан иеиҭаартын. Уи аҧҵара аҧшьигеит Аҧсны Жәлар ркомисаариат ахантәаҩы Н. Лакоба, аидеиа аҧсҭазаара иаларҵәан Петербург асахьаҭыхра акадамеиа апрофессор Иу. Сегальи асахьаҭыхҩы Л. Невскии.
1975 ш. Пицундатәи аныхабаа азал аҟны ишьақәыргылан ГАР афирма «А. Шуке» афирмаҟны иҟаҵаз аорҕан, раҧхьатәи анагӡаҩцәаны иҟан Леипцигтәи аконсерваториа апрофессор Х. Кестнер, ац. Томас ихьӡ зху Леипцигтәи аныхабаа аорҕанарҳәаҩы В. Шетелих. 1976 ш. инаркны есқьынагьтәи орҕанарҳәаҩны дыҟоуп И. Бах ихьӡ зху Леипцигтәи аконкурс адипломант Гарри Кониаев. 80-тәи ашықәсқәа рзы урҭ инарываргыланы иқәгылоит аорҕанарҳәаҩцәа Н. Седуни Л. Галустиани. 1977 ш. аныхабааҟны есышықәса имҩаҧысуеит аорҕантә музыка цәыббразтәи афестивальқәа.
Р. Џь. Гәымба ихьӡ зху Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә филармониа
Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә филармониа Аҧсны акультура ижәытәӡоу аусбарҭақәа ируакуп. Иҳаҩсыз ашәышықәса 40-тәи ашықәсқәа рзы иаҧҵаз афилармониа заҧҵамҭақәеи зҟазареи рыҟны иреиҕьу жәлар рытрадициақәа зныҧшыз арҿиаратә коллективқәа, акомпозиторцәа, ашәаҳәаҩцәа русура ахьымҩаҧысуаз центрк иаҩызан. Аҧснытәи афилармониа ақалақь агәҭаны иҟоуп, уи иара аҭыҧ пшӡарақәа иреиуоуп, иеицырдыруа аҧсуа композитор Р. Гәымба ихьӡ ахуп.
И. Кортуа ихьӡ зху Жәлар рырҿиара ареспубликатә центр
XX ашә. ҩынҩажәатәи ашықәсқәа рзы аҧсуа фольклор аиқәырхареи апропаганда азуреи хықәкыс иҟаҵаны иаҧҵан жәлар рырҿиара ацентр. 1954 ш. инаркны 1970 шш. Жәлар рырҿиара аҩны напхгара аиҭон иналукааша акультура аусзуҩы И. Е. Кортуа. Уи инапхгарала иеизган ишәҟәқәа «Аҧсуа жәлар рашәақәеи рҳәамҭақәеи», «Аҧсуа шәақәеи амузыкатә инструментқәеи», «Акыршықәса зхыҵуа Аҧсны иқәынхо ауаа», «Аҧсуа шәақәа ашколхәыҷқәа рзы» уҳәа уб егь. шьаҭас ироуз афольклортә материал ду.
Аҧснытәи аҳәынҭқарратә музеи
XIX ашә.60 ашықәсқәа рылагамҭазы Аҧсны аҭоурыхи аҧсабареи рыбзиабаҩцәа аҧшьгара ҟарҵеит Аҟәа ақ. аҟны амузеи аартразы. Иеиҿкаан акультура-ҭоурыхтә ҵакы змаз аматериал аизгара. 1877-1878 шш. аурыс-аҭырқәа еибашьра алагамҭазы иеизгаз анумизматикатә, аетнографиатә, археологиатә експонатқәеи Аҧсны аҭоурых иазкыз аматериалқәеи Аҧсны иалганы иган, урҭ ашьҭахь хнырҳәышьа рымамкәа иӡит. 1915 ш. иаҧҵахоит «Аҧсабареи уи аҭҵаареи абзиабаҩцәеи Аҟәатәи аокруг ауааҧсыреи Руаажәларра».
Дмитри Гәлиа иҧсҭазаара – аҧсуа жәлар рыҧсҭазаареи еидҳәалоуп. Уи дани инаркны аҵыхәтәантәи амшқәа рҟынӡа иҧсадгьыл алахьынҵа ацеиҩишон. 1974 ш. цәыббра 22 рзы Дырмит Иосиф-иҧа Гәлиа 100 шықәса ихыҵра иадҳәалаз аиубилеитә ныҳәа амшқәа рзы иаартын Алитература-мемориалтә музеи акыр шықәса иҭаацәеи иареи ахьынхоз, аус ахьиуаз (1912 ш.инаркны 1960 шш. рҟынӡа).
Учреждения 1 - 10 of 14
First | Prev. | 1 2 | Next | Last