Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Иҟамзар ҟалап аԥсыуа ҭаацəарак амҳаџьырра зкьымсыз. Иҟоуп аџьамыӷəа цəгьа зыхганы зыԥсадгьыл ахь ихынҳəқəаз ҳхылҵшьҭрақəа, иҟоуп зыԥсы Амшын еиқəа изызхымгаз, ианыӡхыҵгьы зыԥсҭазаара иалҵқəаз. Иџьашьатəызаргьы, атəым жəҩан аҵаҟа ахеиқəырхара зылшазгьы маҷҩым. Иахьа, Аԥсны иуԥылоит "сабдуцəа Ҭырқəтəылантə ахынҳəра рылшеит" зҳəақəо. Убарҭ дыруаӡəкуп лабдуцəа рҭоурых ашьҭа ихыланы иҳаилзыркааз, аԥсҭазаара ганрацəала иазнеиуа, зыхшыҩ ҵаулоу, аԥсуара даара пату ззақəу, уи ала иааӡоу Нуца Џьыгə-иԥҳа Аҩӡба.
"Амҳаџьырра аамҭазы атəым тəылаҟа ихырҵəан сабду иани иаби. Сабду (саб иаб) Кадыр ихьӡын, саб Џьыгə ихьӡын. Сабду хҩык аишьцəа иман, иара дыԥшьҩыкын. Изларҳəо ала, аишьцəа зегьы сара сабду дреиҳабын. Аиҵбӡа Ҭемыр ихьӡын, Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьраҿы ԥшьҩык аҷкəынцəа зыцəҭахаз Ҭамара Аҩӡба-Езыгəбаиа лабду иакəын. Сабду иан Ҩарданԥҳан, лыхьӡ сыздыруам, аха саб излаиҳəоз ала, Гəдоуҭа араион датəын, ладатəын. Ани аби рыԥсҭазаара ианалҵ, рыхшара уа издыруадаз, издызкылодаз, сабду иашьцəа еиҵбацəа аашьҭихын, Аԥсныҟа амҩа дықəлеит", - ҳəа азгəалҭоит Нуца Аҩӡԥҳа.
Амлакреи, ахьҭакреи, аиаҭымреи дыриааир акəын зашьцəа хəыҷқəа зманы зыԥсадгьыл ахь амҩа ианылаз Кадыр Аҩӡба. Аиҵбӡа Ҭемыр усҟан быжьшықəса ракəын ихыҵуаз. Ухаҿы иузаагарым усҟан аишьцəа Аҩӡаа иаадырԥшыз агəаӷьреи ачҳареи.
"Ирулак аӡы ихыҵны Баҭымнӡа иааит. Баҭым иаанымкылаӡакəа Аԥсныҟа идəықəлеит. Сабду усҟан 15-ҟа шықəса ракəын ихыҵуаз. Амҩа агəаҿы инхеит, арахь дахьцо-дахьаауа издыруамызт сабду, дхəыҷымзи. Заҟа аамҭа амҩа иқəхаз здырхуада, ишаазгьы шьапыла мацароуп. Абас, ирулак сабду иашьцəеи иареи Аԥснынӡа иааӡеит. Мықə ақыҭаҟынтə ауп дара амҳаџьырра ишақəшəаз, ишыхҵəаз. Иаб дахьықəҵыз ақыҭа идыруан Кадыр, рынхарҭа аҭыԥ ԥшааны даннеи, уа даҽаӡə дынхахьан", - лҳəоит Нуца Аҩӡԥҳа.
Кадыр Аҩӡба иабацəа рқыҭа гəакьаҿы дынхартə еиԥш аҭагылазаашьа имоуит, инеины инхахьаз анхарҭа иимҭеит. Даагəаан, иашьцəа аашьҭихын, Мықə уаҳа даҽа дгьылк аҟны днымхаӡакəа, Аҩӡаа ахьынхо збозар ҳəа ддəықəлеит.
"Абырзенқəа ахьынхоз ҭыԥк аҿы даанагеит, Аҟəа, Ҷанба ихьӡ зху амҩаду ахь унеиаанӡа арыӷьарахь уахьыбжьало аҭыԥ аҿы акəын излаздыруа зыӡбахə сымоу амилаҭ ахьынхоз. Амҩадуқəа усҟан ас еиԥш икаххаа иауҟахыз, абнара илсны џьара мҩахəасҭак ахьырбоз икылсуазар акəхарын. Уа иахьнеиз шаҟа инхаз еилкаам, абызшəа рыздыруамызт, абырзенқəа дара рбызшəала ицəажəозар акəхарын. Сабду ҩаԥхьа иҿааихан, амҩаду даныланы дшааиуаз уажәы Ацҳа ҟаԥшь иахьаҵанакуа аҭыԥ аҿы ҽыуаҩ хаҵак дибеит. Диазҵааит: "Аҩӡбак ааигəаны џьаракыр дынхозар?" - ҳəа. Гəымсҭа ацҳа уахьныруа Ешыра ақыҭан Аҩӡаа шыҟаз иеиҳəеит", - акыр аинтерес зҵаз аҭоурых еиҭалҳəон Нуца Џьыгə-иԥҳа.
Арҭ ахҭысқəа зегьы Нуца Аҩӡԥҳа лаб иҟынтə ауп ишлаҳахьаз. Лгəы иалоуп иҵегьы инҭырҳəыцааны дзызҵаақəашаз лаб иидыруаз ажəабжьқəа шыҟаз. Аха, егьа аамҭа царгьы аиаша шыбжьамӡуа агəра лгоит.
"Кадыр егьа џьамыӷəа ихигазаргьы, Ешыра дааит, Аҩӡаа иԥшааит, драцəажəеит, анаҩс иашьцəагьы ааигеит. Убас, Уазабаа иҵəҩаншьап икит, ҳабду уа аҩны иргылеит. Уазабаа инхозгьы ҭыԥҳак дигеит, Хəарцкьиаԥҳан лара. Ҭемыр захьӡыз Алада Ешыраҟа нхара дцеит, хҩык аԥҳацəеи, хҩык аԥацəеи иман, аӡəы аҭаацəара даламлаӡакəа дшыҷкəыназ дыԥсит, егьи аԥҳацəа иман, иԥшəма илыжəлаз сыздыруам", - дцəажəон Нуца Аҩӡԥҳа.
Акыр ауадаҩра баны зыԥсадгьыл зшьапы ықəзыргылаз аишьцəа Аҩӡаа рхылҵ-рԥылҵ ҟалеит. Нуца Аҩӡԥҳа лабду ԥшьҩык аԥацəа ихылҵит: Қəҭиа, Қықма, Ардашь, Џьыгə. Лаб иакəзар, хҩык ахшара драбын, ҩыџьа аԥацəеи ԥҳаки.
"Исгəалашəоит аибашьра аԥхьа Ҭырқəтəылантəи дааит Аҩӡбак. Сара аҩнра сцахьан, дысзымбаӡеит. Абиԥарала ҳара Ҩаԥшьиԥацəа ҳархылҵшьҭроуп, Ҭырқəтəылантəи иааз ҳашьагьы Ҩаԥшьиԥацəа дреиуан, ҳагьиԥшааит. Саб дыԥсхьан, саб иашьа иҿы сашьа ацə наганы ишьны, ҳаиашьара зегьы еизганы аныҳəа изыҟарҵеит", - лҳəеит Нуца Аҩӡԥҳа.
Ҭырқəтəыла здунеи зыԥсахыз Нуца ландуи лабдуи рыԥсыбаҩ анышə иахьамадоу аҭыԥ еилкааны ирыздыруам, иахьықəнагалазгьы убас.
Аҳəаанырцə инхо, иара убас зыԥсадгьыл ахь ихынҳəқəаз ҳџьынџьуаа рлахьынҵа Нуца Џьыгə-иԥҳа еснагь дазҿлымҳауп. Лгəы иазҳауеит Аԥсныҟа нхара аӡə дааит ҳəа анлаҳауа.
Нуца Аҩӡԥҳа Қаџьаиаа дырҭацоуп. Лԥа Алиаси лҭаца Ҵəыџьԥҳа Асҭандеи ҩыџьа ахшара рымоуп. Анду илҭахуп изызҳауа лмаҭацəа лабдуцəа ирхыргаз аҭоурых рдыруазарц, уи абиԥарала имырӡӡакəа иааргаларц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҳәара уадаҩуп иахьа сызлацәажәо атема атрадициатә ҟазшьа ду амоуп ҳәа, аха усгьы, шамаха џьара иуԥымло цәырҵроуп сгәахәуеит. Апоет Платон Бебиа илаф жәеинраала "Ачара ду" иахьа чарацыԥхьаӡа ирҳәоит. Измаҳацда арҭ ацәаҳәақәа:
"Ачара ду аилашымҭаз
Амҳараҿы бжьык аагеит.
- Унан, иҳахьзеи? Ҳаи, сыԥсындаз!
Амитә ҳахьит, ҳҭаца дцеит!"
Апоет иажәеинраала асиужет хыҭҳәаауп сызҳәом, ари иамоуп акырынтә ҳаԥсҭазаараҿы имҩаԥысхьаз ахҭысқәа рсиужет. Иахьа иҟалап, ас иҟамлозаргьы, аха схәыҷреи сқәыԥшреи раамҭазы исаҳахьан "илбаз иакәӡам дыззааргаз" шырҳәоз. Апоет Бебиа илаф ажәеинраала иазааигәоу асиужетқәа зны-зынла аԥҳәыс лзы иразҟыдараны ианыҟало ыҟоуп, ҳчарақәа рҿы иацкәашозаргьы.
"Ус уа, агәыла ҭаҳмада
Дахьтәаз ҿааиҭит абас:
- Дадраа, ҳҭаца дцеит, избанзар
Илбаз иакәӡам дыззааргаз…"
Абри ашәа сазыӡырҩыцыԥхьаӡа иаасгәалашәоит ԥҳәыск лҭоурых, уи ари ашәаҿы ишыҟоу еиԥш, илбаз иакәым дыззааргаз, аха лҟазшьа илнамҭеит, ашәа асиужет аҿеиԥш, лабраахь агьежьра, дыззааргаз илдырбаз шиакәмыз анылба.
Таиф Аџьба илакә-поема "Сабажәгьалеи" афырхаҵа ишьашәалаз, иҟәынгаз арԥыск иуацәа ԥҳәыс дизыргарц рҭаххеит. Дара ибзианы ирдыруан, иара иҟәынгареиԥш, адәахьтәи иҭеиҭыԥшгьы аӡәгьы дшыхнамхуаз. Сабажәгьалеи ихаҭа-ԥсаҭа иакәын иара. Иуацәа убри аҟынтә ирхәыцит ԥҳәыс дшизааргашаз аплан. Зны далрыԥшааит ажәа знырҵашаз, зсахьа бзиаз, хшыҩлагьы икәадамыз лара.
Рҟәынга иҿы ааиртыр иԥҳәысаагара шхыбгалоз рымдыруаз, исахьагьы уи анубаалон усгьы, убри аҟынтә, иаалаган, рқыҭа иатәыз, зыгәра ргоз, ирыцәтәыммыз аҭаацәара иалалахьаз ԥшӡакы рыҷкәын иҭыԥан ԥҳәысҳәара дыргарц. Ақьаӷьариа амҩа ылылхит аԥхьа, аҭыԥҳа длацәажәеит, зычаԥашьа бзиоу, зани заби бзиоу дшизылҳәо азы дазыҟалҵеит.
Аҭыԥҳа маҷк инахараз шьха қыҭак датәын, арҭ аҭаца дызгарц зҭахыз адгьыл каршәраҿы инхон. Иахьынхоз рҭыӡҭыԥ аманшәалара адагьы, мазаралагьы ихьысҳамызт. Аӡӷаб деибан, лани лареи ракәын ашьха қыҭаҿы аҩны иахыз.
Ицеит илықәыршәны аԥҳәысҳәара арҭ ауаа. Аҟәынга иҭыԥан ицәырыргоз иблақәа иаҵәаӡа, знык унархыԥшылар урытҟәо иҟан. Ауха иахьнеиз аԥшәмаԥҳәыс лыԥҳа аразҟы лоур лҭахымзи, аишәа лырхиеит асасцәа дахьқәа рзы. Аҭыԥҳа дынкылыԥшны днаихәаԥшит лҳәара инеиз. Иаразнак лгәы дҭашәеит аблагәыӷра, иԥшӡара дыхнахит иаразнак. Аԥшӡа, иԥшра адагьы, итәашьа-игылашьала дугәамԥхо дыҟамызт. Ирфеит, иржәит, асасцәа изызнеиз ан лҿы ицәырыргеит, уи аамҭазы ақьаӷьариа аус лухьан, абла гәыӷрақәа ихырхыз аҿа ллырҳәахьан, ари аҩыза аразҟы даҽазнык лашҭа ишҭамлар шалшо лырдырны.
Ажәакала, дырҳәеит аҭыԥҳа, дук хара имгакәа, аҭацаагацәа цан, Аҟәынга ҳәа ҳзышьҭоу аԥҳәыс дизааргеит. Аҭыԥҳа лакәзар, дызҭаргалаз ашҭа лаша, илдырбахьаз аблагәыӷра уҳәа, лгәы ҭыԥраауа дыҟан. Чарамызт ируз, аха ауацәа, аҭахцәа адгаланы аишәа бзиа рхиан. Ҵхыбжьонынӡа еилыҵуамызт асасцәа, аҭацагьы маӡала дкылыԥшны абла гәыӷрақәа дрышьҭан, аха дара џьара рҽыҵәахны иҟан, ицәырҵуамызт макьана.
Ҭынчрахеит, асасцәа еимпит, аҭацагьы луада лдырбеит. Дук мырҵыкәа, абла гәыӷрақәа рцынхәрас луада иааҩналеит ашарамша блақәа. Лыблахаҵ аагьежьит азныказ. Ашьҭыбжьқәагьы цәгьахеит аҭаца даазгаз рыҩнаҿы. Ақьаӷьариа лакәзар, ҵаҟатәи аихагылаҿы лҽырхианы дтәан, аҩныҟа агьежьра шхьымӡӷу, уахь лышьҭахьҟагьы лан лыбӷа шԥылҵәо уҳәа, илҳәашаз рхианы илыман.
Илылымшеит аҭаца апоет Бебиа иажәеинраалаҿ ишыҟоу еиԥш, аҩныҟа ацара, илылымшеит, избанзар ҟазшьала дыӷәӷәамызт. Даанхеит дыззааргаз иҿы. Аҵаул чарагьы лзыруит анаҩсан. Аҭаца дахьыкҿагылаз ани абла гәыӷрақәа харшәшәара ҳәа иныҩналеит. Лгәы ааилагьежьит лара, лыԥсы злахаз, лразҟы анасыԥдара азҭаз аблақәа данырхыԥшыла, аха илыхьыз лҽамариашаны ҭацара ахәхәаҳәа иуа дыкҿагылан, лынасыԥдара илхаршәыз лкасала ихҩаны.
Аҭаца еснагь дазыԥшын урҭ абла гәыӷрақәа зхаз рашҭа данҭало ҳәа. Даалон иара уарла-шәарла, даныржьозтәи ахҭысқәа алаф ахь ииаганы иаацәырго. Абас ицон аамҭа. Аҟәынгажә иакәзар, дгәырӷьаҵәа иԥҳәыс ԥшӡа длывагьежьуан, иҟәынгара убла ааҭнахуама уҳәаратәы.
Аамҭа цеит. Аҵеи диит ари ашҭаҿы. Ахәыҷы маҷк изҳауа даналага, абзҳәацәа игәарҭо иалагеит аҷқәын хәыҷ абла гәыӷрақәа шихаз. Уаҳа акыр аҭахызма, ус акәымзаргьы, илыхшаз "ани илдырбаз иоуп дзеиԥшу" ахьӡхалеит. Убас шырҳәозгьы, лара гәыбӷан аӡәгьы илиҭомызт, анхәеи абхәеи рмаҭа иеиӷәырӷьо инхон.
Абас еиԥш иҟоу ахҭысқәа рыӡбахә акырынтә исаҳахьан. "Илбаз иакәӡам дыззааргаз" рҳәон. Ари арыцҳара ианахаз еснагь иразҟыданы срыхәаԥшуан. Акгьы иацәымшәакәа, зразҟы аиқәырхаразы зыҩныҟа ачара аилашымҭазы игьежьуаз рҭоурых сазгәыдуун. Абла гәыӷрақәа ракәзар, уажәгьы иҟоуп, зны-зынла имҩахыҵуеит анкьа иара дзырбаны иааргаз ҭацас дахьыҟоу амӡырхахьы…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Аԥҳәыс лыԥсҭазаараҿы иналыгӡо арольқәа рацәоуп. Ан, анду, аҭаца, аиаҳәшьа, анхәыԥҳа, аицала уҳәа еиқәуԥхьаӡо уалагар, иуҳәаша ыҟоуп. Аха зегь иреиҳау ауалԥшьа – анра аныҟәгара ауп. Иахьа ишәзеиҭасҳәо ахҭыс угәы ҭнашьаауеит. 20 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс қәыԥш лыԥшәма атәымуаа рыгәра ганы лаҳаҭыр дшаӷрагылазгьы, лцәа иалаз ахәыҷы аԥсҭазаара илҭоит. Аамҭа анҵлак лхаҵа уи лҳақ шизымгазгьы ааԥшуеит.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо иахьа уажәраанӡа еиқәханы иҟоу ажәытә аԥсуа хыбрақәа ирызкны "Ицәажәо аҭыӡқәа" захьӡу апроект анагӡара снапы аласкит ҩымз раԥхьа. Афотоматериал шеидыскылалак сгәы иҭоуп ахҳәаа ацны альбом аҭыжьра. Уажәтәиала аекспедициа мҩаԥызгеит Аԥсны мраҭашәаратәи ахәҭахьы. Ақыҭақәа жәпакы рҿы нап зыдкылоу реиԥш иқьаԥҭахаз анхамҩақәагьы ыҟоуп. Уажәааигәа Гәдоуҭа араион қыҭак аҟны сылаԥш ақәшәеит ашҭаҟны шәышықәса иреиҳау акәасқьеи, архитектурала иахьатәи ҳаамҭа иақәшәо аҩни шҭагылаз. Араҟа уаҩ дышнымхоз аҟара снырит санынаԥшааԥш, аха уеизгьы агәылацәа сразҵааит аԥшәма дыҟоума ҳәа.
"Мап, схәыҷы, ара уаҩ дахымижьҭеи акыр ҵуеит, аԥшәма дыԥсхьеит. Агәара шәиуп, ибымбои аҳаскьын ахысны ишыҟоу, ҳшәаны арахәгьы ҭаҳҵом", - ҳәа сызҵаара аҭак ҟаҵо, 70-ҟа шықәса зысҭаз ԥҳәыс быргк саԥхьа даагылеит.
"Сыпроект ианаало акәасқьа ҭагылоуп, афото ҭысхыр сҭахын", - ҳәа сыгәҭакы анласҳәа, исабжьалымгеит уахь анеира.
"Еҳ, ара шаҟа лаӷырӡы каҭәахьоу бдыруандаз, агәынқьбжьы иахьагьы слымҳа иҭыҩуеит", - ҳәа лажәабжь дналагеит абырг.
И. (ус лыхьӡыз) лыԥшра, лсахьа уаҩ деилаҳаратәы иҟан. Ақалақь ҭыԥҳа хҩеишьцәа раҳәшьазаҵә лакәын. Хымԥада, лҭаацәа иреиӷьу анасыԥ рҭахын рыхазына лзы. Изныкымкәа Аҟәатәи арԥарацәра ажәа лнырҵарц иалагахьан, аха лара дхыихит зоура-зыҭбаара наӡаз, ԥшралагьы узыгәҭамсуаз, "абз зҿаз" ақыҭа ҷкәын. Азныказы иара лҭаацәа маҳәыс дырҭахымхеит, дара рыдагьы ауа, аҭынха уамашәа избаз рацәаҩхеит "ақалақь ныжьны дабацеи" ҳәа. Арԥыс итәқәа ракәзар "дхысит, аха ишԥа" ҳәа рҭаца илеигәырӷьон. И. ақыҭа дамарахеит: аҩны, адәны цқьаӡа илыман, дчеиџьыкауаҩын. Ажәгьы ахьашьа лҵазаап.
Ачара ашьҭахь шықәсыбжак ааҵуаны, лара усҟан хымз ҵуан лцәалтәымкәа дыҟеижьҭеи, лхаҵа ашәҟәы изааит: "Уҩны иҩнаҵаны иумоу деилкааны дааугазар аума угәаӷьит, иузымдыруазар иуасҳәоит ухы умфарц, уара дуццаанӡа аӡәымкәа, ҩыџьамкәа ахацәа дышрыдырбалахьаз" ҳәа зныз.
"Арҵәааҳәа дшыҳәҳәоз лыхцәы данкны, адәы дықәыжьны, лымгәа шьапыла дҭасуа, дылҿажьцәо, "бара ацәыбза" ҳәа дҟаауа, ааигәа-сигәа инхоз агәылацәа еизигеит. Ажәлар идирҳаит иҟалаз. Лара ахәаша лакәзар, адгьыл лнацәақәа аларԥсны анышә кны, ажәҩан ахь лхы рханы "акагьы шысхарам" ҳәа дқәит. Аха уи заҳауадаз", - дқәыԥсычҳауеит агәалашәара иамҽханакыз аԥҳәыс.
И. лабхәараа ашьыжь ауп лабраа рахь "шәыԥҳа ддәылганы дыжәга" ҳәа аацҳамҭа анырышьҭ. Ауха ари сзабадырыз аԥҳәыс бырг (усҟан еиқәлацәаз ракәын) лыҩныҟа дылгазаап.
"Зылацәа еихьызшьда ауха… Санхәеи сареи лхы аԥырылхыр ҳәа ҳшәаны даҳҷаԥшьон.
Ахаан сгәы иҭыҵуам лан длыҵагыланы данылгоз, лыԥшәма игәараҭахь лхы рханы "имиц асаби шьапыла дисуан, аха иара ианажьра имоукәа дыбзамкәа, дыԥсымкәа адунеи дықәхааит" ҳәа илҳәаз ажәақәа", - лылабжыш аахыҳәҳәаалеит ажәабжьҳәаҩ.
Исаҳаз сгәы ԥнаҽын аҳауа сзымхо салагеит. Анцәа иџьшьаны ааигәа иҵыҵуаз аӡыхь сыԥсы еиқәнархеит.
"И. лгәабзиара ашәарҭара иҭагылан азы Москваҟа дыргоит, уатәи аҳақьымцәа рыбзоурала деибганы аԥа длыхшоит", - ҳәа ахҭыс аиҭаҳәара иацылҵоит абырг.
И. лашьцәа алеишәа џьбара рыман, аха раҳәшьа дшыцқьаз агәра ргон азы лгәы дадмыргеит, раҳәшьаԥагьы рыжәла ирҭеит, "рнапы дықәыргыланы" дырбон. Руаӡәы, И. лшьа иурц рымаҳә иԥынҵа ахьҭаԥиҵәаз азы ҩышықәса аҭакрагьы ихигеит.
Аамҭа ықәҳа ицеит "ашәҟәы еиқәаҵәа" ахыҵхырҭа еилкаамкәа… "Уи илышьҭақәаз рахьтә мап зцәылкыз аӡәы иҩызар ҟалап", - рҳәалон акәымзар.
Хәышықәса рашьҭахь И. лхаҵа ҽаӡәы дааигазаап. Уигьы дқалақьҭыԥҳан, аха лара ақыҭаҿы дшаанымгылоз лҳәахьан. Убри шеимаркуаз, аӡӷаб хәыҷы ирыхшаз жәашықәса анылхыҵ, еилыҵит. Аҵыхәтәаны иқәра неихьаны, хәык изыҟазҵаша иқәлаз аӡәы дааигоит. Ҩбаҟа шықәса ааҵуаны ахԥатәи иԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵуеит.
Аԥеи аԥҳаи змаз ахаҵа ихала аҩны даанхеит. Ила ҭраа агәылацәа рахь дымҩахыҵлон игәы ихашҭырц, аха уаҟагьы изыразӡамызт. Ақыҭаҿы ауаа ргәы дацәымӷын.
"Ус ауп ишыҟоу, ихала данаанха дычмазаҩхеит. Дыбзамкәа, дыԥсымкәа аиарҭа дылахеит. Ҳаҭыр зманы иҟаз иуа-иҭынха иԥа иахь ишьҭит иҿаԥхьа аҭамзаара шьҭаиҵарц шиҭаху иарҳәарц. Уи аамҭазы 40 шықәса ирҭагылаз, хҩык ахшара ирабхахьаз ахаҵа, иан лгәаанагара дазҵааны дааит ахаан злакҭа дҭамԥшыцыз иаб иахь. Иҿы зымцәажәо иҷкәын инапы агәыдкылара даҿын ишьамхы арсны. Аԥа, атәым быргк дышрыцҳаишьара еиԥш дизныҟәеит. "Уҽырӷәӷәа" ҳәа наиаҳәаны ашҭа дҭыҵны дцеит", - еиҭалҳәоит агәыла.
Аԥҳәыс лҳақ ззымгаз ахаҵа уи ашьҭахь хара дымнеит. Ари аҩны акәзар, иԥагьы иԥҳагьы ирҭахымхеит. Ранацәа рылаӷырӡ ахькарҭәаз аҭыӡқәа мап рцәыркит.
Еицәаз алахьынҵа иқәнасыргон ари агәаҵәажәпа. Аха сара уи иеиҳа амца сыцразҵо ашәҟәы зҩыз иоуп. Иҟазар адунеи аҿы аиашара, аԥсҭазаара дахьнархәызар ахәҭоуп.
Егьа маӡа ргәылаҵәахуп зфото ҭыхны исымоу аҩнқәа. Аха урҭ ртәы анаҩс…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа ҭижьит "Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра ргәабзиара акоронавирустә инфекциа COVID-19 ацәыхьчаразы хаз игоу уснагӡатәқәак рышьақәыргыларазы" ҳәа. Аԥкрақәа азинмчы роуеит жьҭаара 5 инаркны. Урҭ инарықәыршәаны, ачарақәа рымҩаԥгара аанкылатәхоит.
"Ашықәс нҵәаанӡа 20-25 чара ҳәа ашәҟәы ианҵаны иҳамоуп. Аԥарагьы ԥароуп, аха ачымазара ыҟазар, аҳәынҭқарра ахада иҭижьыз аусԥҟа ажәлар ацныҟәоит ҳәа ауп ишыздыруа, ус ауп ишеилыскаауа. Ажәлар чмазаҩхар, ирыцҳашьатәуп. Ауаа кредитла аԥара ргеит, ачара иазыԥшын, аха иҟауҵои. Ачара ахьыруа ахыбрақәа рҟны 40-45 рҟынӡа ҽнак иҭыҵуа ауаа аус руеит… Ачарақәа рыҿҳәара ԥҵәоуп. Октиабр азы ашәҟы ианыз сентиабр ахь рҽанырҵар рҭаххеит, агәыҭҟьара иҟоу збоит, аҩашагьы ачарақәа ҟарҵо иалагеит", - иҳәеит Ҷедиа.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: