Адунеи аҟны раԥхьаӡа акәны арадио цәырҵижьҭеи 125 шықәса ҵуеит. Аха иҟоуп акрызҵазкуа даҽа рыцхәкгьы, 95 шықәса раԥхьа, мшаԥымза 18 рзы иаԥҵан Адунеизегьтәи арадиобзиабаҩцәа рымшгьы. Ари арыцхә инамаданы арадио ауаҩы иԥсҭазаараҿы ҭыԥс ианнакыло ҳзеиҭалҳәеит 32 шықәса арадиодырраҭара "Ицәажәоит Гагра" аҟны дикторси, корреспондентси аус зуаз апоетесса Белла Барцыцԥҳа.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Гагра араион аҟны 1936 шықәсазы ақырҭцәа аус адыруит рхатәы бызшәала ицәажәоз, рполитика ӡырызгоз арадио. Уи ашьҭахь абиԥарак ианрызҳа ауп, аԥсышәала ажәабжьқәа ҭыҵуа ианалага.
"Ицәажәоит Гагра" ҳәа лыбжьы хааӡа, аԥсышәала ҳауаажәлар ҿамҩак аҳауа цқьа ирзаҩызаз ажәабжьқәа рылалҳәо далагеит адиктор-акорреспондент Белла Барцыцԥҳа.
Хымԥада Аԥснытәи ажәабжьқәа Гаграа ираҳауан аԥсуа радио ала. Аха араион иадҳәалаз қырҭшәала мацара акәын.
"Гагра араион, иара Аԥсны ахи-аҵыхәеи рыӡбахә змаҳахьадаз Борис Кьахьыр-иԥа, Ҳараз Чамагәуа уҳәа реиԥш иҟаз, зыԥсадгьыли, зыжәлари, зхатәы бызшәеи згәы азыбылуаз ахацәа. Убарҭи дара рҩызцәеи ирыбзоурахеит 1967 шықәсазы ақырҭуа радиодырраҭараҿы аԥсышәала ажәабжьқәа рцәырҵра", - ҳәа илгәалалыршәоит "Ицәажәоит Гагра" раԥхьатәи адиктор Белла Барцыцԥҳа.
Мчыла, қәԥарала мацара мчыбжьык хынтә, жәохә минуҭ ирылагӡаны гаграа ироуит алшара аԥсышәала аколнхара аԥсҭазаареи, аҵарадырреи, аспорти ирызкыз ажәабжьқәеи, Белла Барцыцԥҳа еиҿылкааз алитературатә дырраҭареи рзыӡырҩра.
"Сара аԥсуа школ аҿгьы аус зуан. Уаҟа сҵаҩцәа ажәеинраалақәа дырҵаны, арадиодырраҭарахь ааԥхьара рысҭон. Убас азыӡырҩцәа ирыдызгалон саныхәыҷызнатә еидыскылоз асаӡ ҿаԥыцтә ҳәамҭақәа. Аефир ахь исышьҭуан жәлар рашәақәа. Ажәакала, шьаҿа-шьаҿа ақырҭцәа ихәаҽны ирымаз ҳхатәы бызшәеи ҳкультуреи аԥсы еивнаго иалагеит", - лажәа иацылҵоит лара.
Анаҩс, қырҭшәала иҭыҵуа иалагаз агазеҭ "Авангард" ианыз ажәабжьқәа, Белла Барцыцԥҳа аурыс бызшәахьы еиҭаганы илырҭон, лара аԥсшәахь ииаганы ажәлар ирыдылгаларц. Аха урҭ ирныԥшуаз ақырҭуа бзазара акәын аҟнытә, изныкымкәа аиҳабыра рабжьгарақәа мап рцәылкхьан, уи азы гәыбӷангьы лырҭахьан.
"Ҳара ҳаззықәԥоз ҳажәлар ринтересқәа ракәын, дара еиҭа иҳамаз жәохә минуҭ рҽаԥыршьуеит ҳәа иаҿын. Аха Борис Кьахьыр-иԥеи, Ҳараз Чамагәуеи ахьыҟаз узыцәшәози, иаразнак ирыхәҭаз ажәақәа раҳәашьа иақәшәон", - ҳәа азгәалҭоит арадио амҩаԥгаҩ.
Белла Барцыцԥҳа акомпартиаҿы алозунгқәеи, ааԥхьарақәеи дрыԥхьалон, убас апарадқәа раан ацәаҳәа иқәсуаз дрыхцәажәон. Шықәсык зны, Аиааира Ду амш аҽны, Идырым асолдаҭ ибаҟа амҵан, ашәҭ шьҭаҵарахь Ганҭиадтәи ашкол-интернат анааиуаз, аҳабла аҭоурыхтә аԥсуа хьӡы Цандрыԥшь лҳәеит. Усҟан аусура ламхра азҵаарагьы шьҭырхит, аха аԥсуа активистцәа ҩаԥхьа аҿагылара рырҭеит.
Гагра араион аҟны аҭыԥантәи арадио аусура ианалага ажәлар ирызхаҵомызт. Аԥсуаа рхатәы бызшәала, насгьы зыӡбахә бзианы ирдыруаз апоетесса қәыԥш Белла Барцыцԥҳа лҟынтә ажәабжьқәа раҳауа ианалага ргәы шьҭыҵит, иит агәыӷра наҟ-наҟ аԥсуа школи, агазеҭи, ателехәаԥшреи цәырҵып ҳәа.
"Усҟан, Гагра аҩнеихагылақәа рҿы арадиофикациа наган. Уаҭахцыԥхьаӡа арадиодкылақәа (приемник) кыдан. Арадиодырраҭараҟны аԥсышәала ажәабжьқәа аефир ахь иҭыҵуа ианалага аамҭа ҳԥхьаӡон инымҵәандаз ҳәа. Аха иара жәохә минуҭ ракәын иазыԥҵәаз. Ҳаԥсыԥ еивымгакәа ахы инаркны аҵыхәанӡа ҳазыӡырҩуан. Ҳажәлар аколнхараҿы, абзазараҿы, рнапы злаку аусқәа рҟны иаадырԥшуаз аихьӡарақәа ҳхатәы иааирақәа реиԥш иҳадаҳкылон", - игәалашәоит арадиобзиабаҩ, акыр шықәса ажурналистике, аҵарадырреи ирзааԥсахьоу Валери Орчыҟәба.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы арадио иазыӡырҩуа рацәаҩӡоуп. Ҳауаажәлар, аиҳарак аиҳабыратә абиԥара ираҩрыжьӡом аԥсуа радиои, арадио "Спутник Аԥсни".
"Аԥсуа радио аҟны Сырма Ашәԥҳа редакторс дызмоу адырраҭара "Аԥсадгьыл абжьы" даара сгәы азыбылуеит. Зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь ихынҳәыз, мамзаргьы раԥхьаӡа акәны забдуцәа рыдгьыл ахь зшьаҿа еихызгаз ҳауаажәлар данрыҿцәажәо, урҭ рыгәҭахәыцрақәа лаӷырӡыда адкылара уадаҩуп. Акырӡа сазҿлымҳауп арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа лассы-лассы дызԥхьо ллафтә колонкақәа", - иажәа иациҵоит Валери Орчыҟәба.
Белла Барцыцԥҳа "Ицәажәоит Гагра" амаҵ азылуит 1998 шықәсанӡа, анаҩс дикторс аус луит ажурналист Лиудмила Сергьегьиаԥҳа.
Аҵыхәтәантәи ҩажәа шықәса, еиуеиԥшым амзызқәа ирхырҟьаны арадиодырраҭара "Ицәажәоит Гагра" аусура аанкыоуп, аха ажурналистцәа рабиԥара еиҳабы агәыӷра рымоуп аԥсуа патриотцәа нагацәа рџьабаа зду, насгьы ҳмилаҭтә культура абеиареи, ҳхатәы бызшәа аҿиареи рҿы ицхыраагӡоу арадио гаграа ҩаԥхьа абжьы раҳап ҳәа.
Адунеизегьтәи арадиобзиабаҩцәа рымш шьақәгылеит мшаԥымза 18, 1925 шықәсазы Париж, Жәларбжьаратәи арадиобзиабаҩцәа Реидгыла аԥшьгарала. Арадио ахаҭа цәырҵит 1895 шықәсазы, аурыс физик Александр Попов ибзоурала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 20- Sputnik. Ԥхынгәы 20 рзы Шәача иахьаҵанакуа ашоура ӷәӷәа ҟалараны иҟоуп, аҳауа ҭыԥқәак рҿы 37 градус рҟынӡа ихалоит ҳәа аанацҳауеит ақалақь ахадара асаит.
Краснодартәи атәылаҿацә АҶА иазԥхьагәанаҭоит аҭагылазаашьа ҷыдақәа: аиланхарҭақәа, аекономикатә обиектқәа, абнарақәа рҟны амцакра ҟалар алшоит ҳәа.
АҶА иазгәанаҭоит амцакра ашәарҭадара аԥҟарақәа ирықәныҟәалазарц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Иааиуа ахәышықәса рзы аҳауа аҽаԥсахыр шалшо иалацәажәеит аспециалистцәа
АҞӘА, ԥхынгәы 11 – Sputnik. Аԥсны ауааԥсыра рзеиԥш хыԥхьаӡара 2020 шықәса ажьырныҳәа 1 инақәыршәаны иартәоит 245 424-ҩык ауааԥсыра, уи 0,9% рыла еиҳауп 2015 шықәсазтәи адыррақәа раасҭа, 12,8% рыла - 2003 шықәсазтәи адыррақәа раасҭа, абарҭ рҩызцәа адыррақәа цәыргоуп Аҳәынҭқарратә статистика асаит аҟны.
Атәылауаа рыбжеиҳарак 2019 шықәсазы инхон ақалақьқәа рҿы, Аҟәа инхо рхыԥхьаӡара акәзар, уи ауааԥсыра рзеиԥш хыԥхьаӡараҟынтәи 27% артәеит. Ҵыԥх Аԥсны инхон ҳәа азгәаҭоуп 115 139-ҩык ахацәеи 130 285-ҩык аҳәсеи.
Араионқәа зегь рахьтә Гагра араион реиҳа зқәынхо ауп, уа 2020 шықәса алагамҭазы ишынхо азгәаҭоуп 39 нызқьҩык инареиҳаны. Аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Гәдоуҭа араион, уа инхоит 38 нызқьи бжаки инархыҳәҳәо, ахԥатәи аҭыԥ аҿы - Гал араион, зыӡбахә ҳәоу аамҭазы уа инхон 30 268-ҩык ауааԥсыра. Зегь реиҳа имаҷны иахьынхо ҳәа иазгәаҭоуп Аҟәа араион - 11 нызқьи бжаки рҟынӡа ауааԥсыра.
Ажьырныҳәа 1, 2020 шықәсазтәи аҭагылазаашьала атәыла ауааԥсыра рахьтә 51% маҷк инацны иаԥсыуаауп, 17,7% - ақырҭцәа, 17,06% - аерманцәа. Аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы игылоуп аурысцәа, урҭ 9,15% ыҟоуп, ахәбатәи аҭыԥ аҿы агырцәа - 1,33 %. Аԥсны инхо амилаҭқәа рахьтә хыԥхьаӡарала зегь реиҳа имаҷуп абелорусцәа - 269-ҩык, иара убас ацыганцәа – 290-ҩык.
2014 - 2019 шықәсқәа рзы Аԥсны иит 10 нызқьи 114-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 8 нызқьи 370-ҩык. Аҵыхәтәантәи хәышықәса рыҩнуҵҟа ауааԥсыра реизҳара иартәеит 1 744-ҩык ауаа. Аизҳара реиҳа ианацыз 2014 шықәса рзоуп, усҟан аиреи аԥсреи рырбагақәа ирыбжьаз 537-ҩык ыҟан, реиҳа ианмаҷыз - 2019 шықәсазы. Усҟан Аԥсны иит 34-ҩык рыла еиҳаны иԥсыз раасҭа.
Аофициалтә дыррақәа рыла, 2019 шықәсазы аус зуа ауааԥсыра рхыԥхьаӡара иартәеит 42 нызқьи 188-ҩык, уи 89-ҩык рыла еиҵоуп 2015 шықәсазы иҟаз аасҭа, 639-ҩык рыла 2018 шықәсазы аасҭа. Аус зуа реиҳараҩык - 18 нызқьҩык инарзынаԥшуа - "анапхгараҭара" аусхк рнапы алакуп, аҩбатәи аҭыԥ аҟны "ауаа рымаҵ аура иадҳәалоу аусхк гылоуп, уа аус руеит 9 нызқьи бжаки инарзынаԥшуа ауааԥсыра, ахԥатәи аҭыԥ ааннакылоит "акурорти атуризми" русхк – х-нызқьҩык раҟара уи рнапы алакуп.
2019 шықәсазы ахәаахәҭра рнапы алакын 2 нызқьи 301, ааглыхра аусхк аҟны аус руан 2 нызқьи 41.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ҳазҭоу ашықәс жьҭаарамзазы иазгәаҭоуп Аԥсны аҩныҵҟа хәыда-ԥсада ансамбль "Кавказ" агастрольқәа рымҩаԥгара.
Аконцерт иазку ажәабжь шәаԥхьар ҟалоит абра:
Нанҳәа 4 рзы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҟны имҩаԥысит акарантиншьҭахьтәи аамҭазы ансамбль "Кавказ" раԥхьатәи аконцерт.
Адаул асыҩцәа ахәаԥшцәа дыршанхон, рнапы аусушьа, рыццакыратә елементқәа убла хыркуан.
Ансамбль асахьаркыратә напхгаҩы Арвелод Ҭарба ишиҳәаз ала, апрограмма иалаз акәашарақәа аҿыцрақәа рылагалан.
Аконцерт рбарц иаҭааит ахәаԥшцәа рацәаҩны, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.
Акәашацәа рҟазара уаршанхо иҟан.
Аԥсуа жәлар рыкәашарақәа егьырҭ ажәларқәа излареиԥшым рхатәы ҟазшьа, рхатәы ритм, рхатәы еиҿкаашьа рымоуп.
Иқәԥраауа асцена иқәлаз акәашацәа улаԥш рхьымӡо игьежьуан, ишьацәхартәуан.
Аконцерт арыцхә машәыршақә иалхымызт: абри аҽны 26 шықәса раԥхьа имҩаԥысит "Кавказ" раԥхьаӡатәи арепетициа.
Аконцерт аҟны аныҳәатә гәалаҟазаара аԥҵан.
Ахәаԥшцәа рнапеинҟьабжьқәа еихсыӷьуамызт.
"Изларылшои абас ахәмарра, уамашәа избоит!" - лҳәеит аҳәаанырцәынтә ҳтәыла иаҭааз ируаӡәку аконцерт ахәаԥшҩы.
Жәлар рыкәашаратә ансамбль "Кавказ" Кандид Ҭарба ихьӡ ахырҵеит 2017 шықәсазы.
Аҵыхәтәантәи акәашара ашьҭахь ахәаԥшцәа рахь дцәырҵит ансамбль асахьаркыратә напхгаҩы, уи адиректор, "Ахьӡ-Аԥша" аорден 3-тәи аҩаӡара занашьоу, Аԥсны жәлар рартист Арвелод Ҭарба.