Ииасыз амчыбжь азы Аԥсныҟа еиҭааит амобилтә госпиталь акоронавирус змоу рыхәышәтәразы, Аслан Бжьаниа инарҭбаау аилацәажәара мҩаԥигеит хра злоу азҵаарақәа рзы, Аҟәеи араионқәеи рҿы аӡхыҵрақәа ирыхҟьаз ахарџьқәа рыԥхьаӡара иаҿуп. Арҭи егьырҭ ажәабжьқәеи ҳаизгаҿы.
Sputnik
Амобилтә госпиталь
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иааит нанҳәа 17 рзы, COVID-19 злоу раԥхьатәи ачымазцәа рыдкылара иалагеит нанҳәа 19 рзы.
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь гылоуп асасаирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы.
Нанҳәа 21 азтәи адыррақәа рыла ара уажәы рҽырхәышәтәуеит 36-ҩык.
Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аԥсныҟа иаанашьҭыз хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аилазаараҟны иҟоуп шәҩык рҟынӡа амедусзуҩцәеи 30 ак арратә техникеи.
Зынӡа иара 100 иара-ҭыԥк амоуп, аха ԥсыхәа амамкәа иҟалозар аҽа 50 ҭыԥ ацҵахар алшоит. 100 ҭыԥк рҟынтәи 46 ҭыԥ аҵәыҵәри ала еиқәыршәоуп.
Агоспиталь аҿы еибыҭоуп адкылара-еилыргарҭа, асанитар-епидемиологиатә, агоспитальтә, аҿкытә ҟәшақәа иара убасгьы анестезиологиеи ареанимациеи рыҟәшақәа, алабораториа.
Амобилтә хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа 11, ауаа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа, ПЦР-лабораториақәа.
Асасааирҭа "Аиҭар" аҟны зыԥсы зшьо асасцәеи амобилтә госпиталь аҳақьымцәеи хаз-хазы иҟазаауеит, уи азы аанда ҟаҵоуп. Иара убас амобилтә машьынақәеи, атехника ҷыдеи аргыларҭа хаз игоу амҩа азылхуп. Уи адагьы амедусзуҩцәа рзы хаз игоу афатәҟаҵарҭеи амаҭәаӡәӡәарҭеи еиҿкаауп.
Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы ҩаԥхьа иааит.
10 автомашьынаки 30-ҩык аҟазауааи, астанциақәа АРС-14М, арԥхага машьынақәа ТМС-65У, автономтә хархәагақәа, адезактивациеи адезинфекциеи ртехника ДКВ-1К рыла еиҿкаау Амшынеиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭа реишьҭагыла Ҟрымтәи адгьылбжьахаҟынтәи Аԥсныҟа иааит.
Хара имгакәа ари арҟәша атехника арзҩыдаразы автопарки апунктқәеи аамҭала аусура иаланаргоит. Анаҩс Аладатәи Арратә округ аррамаҵзурауааи Аԥсны аҟазауааи рыцырхырааны асоциалтә хыбрақәа аус рыдырулоит.
Аенергетика аусхк апроблемақәа
Нанҳәа 20 азы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусутә еилатәара мҩаԥигеит иусбарҭа аиҳабы, Аминистрцәа реилазаара, аҳәынҭеилакқәа рнапхгаҩцәа алархәны.
Ареспубликазы астратегиатә ҟазшьа моу АҲ "Аҽгәара" макьана аиҭашьақәыргылара изалагом, ацәаҳәа "Ԥсоу" аҿы ԥхынгәы 29 азы иҟалаз аԥхасҭа ахҟьаԥҟьақәа рҭыԥ иқәҵахаанӡа. Урҭ ацәаҳәақәа рыда Урыстәылантә алашара рзаашьҭуам.
Иахьазы "Аҽгәареи" "Ԥсоуи" реиҭашьақәыргылараз иазоужьуп 84 миллион мааҭ.
Аилатәараан "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы и.н. Ҭенгиз Гырџьынба иҳәеит иахьатәи аамҭазы Аԥсны уахыки-ҽнаки рыла афымцамч ахархәара 500 киловатт-сааҭ рыла ишьақәыргылоу анорма ишеиҳау, иааидкыланы хә-миллион киловатт-сааҭ шыннахуа. Иара иажәақәа рыла, уи еиҳарак изыхҟьо атуристтә сезон ашыкьымҭа ҳахьҭагылоу ауп.
Аекономика аминистр лхаҭыԥуаҩ Ҭеимураз Амқәаб иажәақәа рыла, зынӡа атәылаҿы иаҿыхуп 4700 ак амаининг хархәагақәа, урҭ рахьтә 1100 атәыла анҭыҵ игоуп.
Иара убасгьы иара иазгәеиҭеит изакәанымкәа акриптовалиута зырҳауаз аӡбарҭаҿы ирықәырҵаз ахараԥсақәа рахьтә 600 нызқь мааҭ абиуџьет ишаларҵахьоу. Убри аан даҽа 14 миллион мааҭ рыхә ахараԥсақәа рызҵаара аӡбарҭаҿы ишышьҭоу.
Аслан Бжьаниа Аминистрцәа реилазаара адҵа риҭеит жьҭаарамзанӡа иаздырхиарц аӡхыҽҽатә ӡытә фымцамчтә станциақәа (ГЕС) рҭыԥ рықәҵаразы аинвесторцәа ирыдыргалаша аиқәшаҳаҭрақәа рпроектқәа.
Бжьаниа агәынамӡара ааирԥшит ари ахырхарҭала лҵшәак змоу аусура ҳәа акгьы мҩаԥысуам ҳәа.
Амшцәгьақәа рыхҟьаԥҟьақәа
Басла нанҳәа 15-16 руыхатәи ақәаршҩы иахҟьаны аҭра иҭыҵит. Турбаза араион аӡы аҵалеит: ахатәы ҩынқәеи адәқьанқәеи аӡы рыҩналеит.
Аӡы рнылт: Ҷанба, Шьеглова, Шотландиатәи, Ашәхәаҵаа, Аконфедератцәа, Ак. Марр, Беигәа амҩақәа, Аминистрцәа реилазаареи Аԥсны ААРи рыкәша-мыкәшеи.
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба еиҭеиҳәеит ауаа рмазара шыԥхасҭахаз, аҩбатәи аихагылақәа рҟынӡа аӡы шнеиз.
Ешба иҳәеит Басла аӡиас аҟәара арӷәӷәаразы аусурақәа мҩаԥыргараны ишыҟоу.
Нанҳәа 15-16 азы иҟаз амшцәгьа иахҟьаны ааха роуит Аҟәа, Гәылрыԥшь, Очамчыра араионқәа. Џьгьарда ақыҭан ацҳа аӡы иагеит, автомҩа Кындыӷ-Тамшь акәзаргьы амҩа ҵнаӡәӡәааит.
Гәылрыԥшь араион Допуқыҭ ацҳа аӡы иагеит, араион ақыҭақәа хәба амҩаду хада иаҟәыххеит.
Акоронавирус аҭагылазаашьа
Нанҳәа 20 азы имҩаԥысыз аилатәараҿ Едуард Быҭәба аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу атәы ахада изеиҭеиҳәеит, далацәажәеит Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы акомпиутортә тамограф аҭагылазаашьа, иҟоу аныхрақәа ртәы. Гәдоуҭатәи аковидхәшәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф ԥхасҭанаҵы, рхы иадырхәоит ацифратә арентген-аппарат иҳәеит иара.
Апандемиа иаалагазар Аԥсны коронавирус 475 000 000 мааҭ ақәнахарџьхьеит.
Аминистр иҳәеит ахәшәқәа "Артлегия" "Актемра" реиԥш иҟоу раахәаразы ауадаҩрақәа шыҟоу урҭ Урыстәылагьы иахьыҟам азы.
Аҭагылазаашьа шыуадаҩугьы иҭышәынтәалоуп иҳәеит Быҭәба.
"Иаларгалаз аԥкрақәа арбагақәа еиӷьыртәит. Иубартә иҟоуп ачымазара маҷк аҽышхьанакыз. Иаадыруеит аԥкрақәа ирызхьамԥшыкәа ауаа ачарақәа, аныҳәақәа шымҩаԥыргоз. Убри азы уажәтәи аԥкрақәа хра рыманы избоит", - иҳәеит Быҭәба.
Аԥсны COVID-19 рыхьхьеит 24 310-ҩык, ргәы бзиахеит 19 608-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 360-ҩык.
Аоперациа "аиқәырхара"
Урыстәылатәи аспелеологцәа Аԥсны иҟоу Вериовкин иҳаԥаҿы ахаҵа иԥсыбаҩ рбеит 1100 метра алаҟәыраҿы, аамҭақәак рышьҭахь еилкаахеит 2020 шықәса абҵара 1 азы хабарда ибжьаӡыз , Шәача инхо Сергеи Казеев шиакәыз.
Нанҳәа 18 азы Веревкин иҳаԥы аҿы иҭахаз атурист иԥсыбаҩ харгалеит.
Нанҳәа 17 азы ашьхахыҵырҭа Хымса аҟынтәи ҩыџьа атуристцәа лбааган:
Денис Трунови Варвара Разинеи ареспубликатә хәышәтәырҭахь инаган.
Аԥхынра иаалагазар арҭ ахԥатәи гәыԥуп абри аҭыԥ аҿы ацхыраара зырҭахьоу.
Ҳашԥсытәи аиҩхаа иахьаҵанакуа иӡыз атурист иԥшаара напалакын нанҳәа 18 азы. 2006 шықәсазы ииз Казантәи атурист Камил Фаттахов дрыԥшааит Ҳашԥсытәи аиҩхаа иахьаҵанакуа, ицламҳәа, ишьапы, ижәҩахыр ааха рыманы.
Ақәыԥш иажәақәа рыла, иара аиҩхааҿы данынеиааиуаз ахра даҿҟьеит. Гагратәи ахәышәтәырҭахь днаргеит.
Аԥшаарақәа мҩаԥыргон Аԥсны АҶА аԥшаара-еиқәырхаратә гәыԥи, алақәа рыла иԥшаауа агәыԥи, Гагра араион амцарцәара-еиқәырхаратә гәыԥи русзуҩцәа.
Алаҵаҟаҵара шымҩаԥысуа
1311-ҩык алаҵа "Спутник Лайт" ҟарҵахьеит Аԥсны нанҳәа 10-20 рыҩныҵҟала.
Араионқәа рыла анаҩстәи адыррақәа ыҟоуп: Аҟәа - 774, Гәылрыԥшь араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 156, Гагра араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 192, Очамчыра араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 80, Гәдоуҭа араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 70, Тҟәарчал араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 24, Гал араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 13.
Нанҳәа 6 рзы Аԥсныҟа иааргеит 5 000 лаҵа "Спутник Лайт". Аахәареи аагареи ихахьы игеит Москватәи Аԥсуа диаспора аиҳабы Беслан Агрба.
Ареспубликаҿы алаҵа ҟарҵахьеит 7 500-ҩык инареиҳаны. Урҭ рҟынтәи 6500-ҩык "Спутник V" ҟарҵеит, 1311-ҩык хәҭак злоу "Спутник Лайт" ҟарҵахьеит.
Жәларбжьаратәи аусқәа
Атәымтәылауаа рзы аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысра аҭагылазаашьақәа еиҭакуп ҳәа нанҳәа 19 рзы иаанацҳаит Адәныҟатәи аусқәа рминистрра.
Уажәшьҭарнахыс Аԥсныҟа амҩа рзаартуп Урыстәылатәи Афедерациа аҳәаақәа ззаарту атәылақәа руааԥсыра, милаҭла иаԥсыуоу, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла инхо, Абжьаратәи Азиа аҟынтәи аусуҩцәа-мигрантцәа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иусԥҟа инақәыршәаны ареспубликаҿы 1992-1993 шш. рзы Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра хатәгәаԥхарала иалахәызи рҭаацәарақәа рлахәылацәеи атәыла анҭыҵ инхо аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәеи рҭаҩра аԥҟара еиҭакуп.
Адокумент инақәыршәаны аҳәынҭқарратәи ахатәтәи нхаратә фонд анхарҭақәа рҿы нанҳәа 12 инаркны анхашьа анормақәа ирхьмырԥшыкәа иҭарыҩуеит:
Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа, 1992-1993 шш. рзы Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра хатәгәаԥхарала иалахәыз,
ареспублика атәылауаҩра змоу, дара ирыцынхо рҭаацәара алахәылацәа – аԥҳәыс, ахаҵа, рҭаацәа, рыхшара,
Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа, атәыла анҭыҵ инхо аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа.
Аусԥҟаҿы иазгәаҭоуп аԥсахрақәа шрыдкылоу аԥсуа (абаза) диаспореи хатәгәаԥхарала еибашьуази рганахь ала Аԥсны Аҳәынҭқарра адәныҟатәи аполитика Аконцепциа инақәыршәаны.
Ҟарачы-Черқьесиа, Адыге-Хабльтәи араион аул Старо-Кувинск аҿы иаадыртит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз ргәалашәараз Ахьӡ-аԥша апарк.
"Апарк хатәгәаԥхарала еибашьуаз рыхьӡ ахҵара аидеа цәырҵит иара аргылара ахыркәшамҭаз. Иҟан имаҷымкәа агәаанагарақәа. Леон иорден занашьоу Роберт Ашба хатәгәаԥхарала еибашьуаз рыхьӡ ахҵазарц ажәалагала аныҟаиҵа, зегь еицҿакрыла иақәшаҳаҭхеит", - ҳәа иҳәеит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз Реидгыла анапхгаҩы Мураҭ Жиров.
1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра иалахәын аул Старо-Кувинск 25-ҩык ауааԥсыра ҳәа иҳәеит иара.
Нанҳәа 21-22 рзы Аԥсны аҳәынҭқарра ахада иусбарҭа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа зхадараҿы дыҟоу аԥсуа делегациа алахәын Алада Новгород 800 шықәса ахыҵра иазкны имҩаԥысуаз аныҳәатә усмҩаԥгатә.
Аҳәынҭқарра хада Аслан Бжьаниа аԥсны жәлари хаҭала иара ихьӡалеи, ақалақь Алада Новгород аԥҵоуижьҭеи 800-шықәса аҵра идиныҳәалеит агубернатор Глеб Никитин.
Иара убасгьы адныҳәалара ҟаиҵеит Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба.
Агробизнес адгылара аҭара
Ақыҭанхамҩа аминистрраҿы ахықәкытә программа "2021 шықәсазы ақыҭанхамҩа аҿиара" алахәхаразы анаплакыҩцәа инарышьҭыз азыҳәақәа ҭырҵааит. Аԥсны ақыҭанхамҩа аминистрра акомиссиа ҷыда агробизнес арҿиаразы 40 зыҳәа рҟынтәи 28 проект алыркааит.
Аҵиааӡара ахырхарҭала иалкаан апроектқәа 10 – 4 112 500 мааҭ рыхә:
Ацитрустә плантациақәа рышьаҭаркра – 1 823 000 мааҭ
Ахәырма баҳчақәа рышьаҭаркра – 722 140 мааҭ
Араса аплантациақәа рышьаҭаркра – 539 680 мааҭ
Абаҳчамаахыр аплантациақәа рышьаҭаркра – 1 412 500 мааҭ
Иара убасгьы иалкаауп апроект миллион мааҭк ахәала – "аԥсыӡааӡара аусхк" ахырхарҭала: аԥсыӡԥшқақәа рзы 600 000 мааҭ, рыфатә азы - 400 000 мааҭ.
Фба-фба проект ирықәшаҳаҭуп "арахәааӡареи" "аԥсаатәааӡареи" рганахьала: 3 300 000 мааҭ; 2 466 500 мааҭ.
"Аусеиҭадулара" ахырхарҭала хә-проектк алхуп 20 848 728 мааҭ рыхә ала. Ари ахырхарҭа алахәылацәа аминистрраҟынтә иҷыдоу амаругақәа роуеит.
Иҟоуп аргылара-монтажтә усурақәа, анаплакытә хыбрақәа уҳәа рыргылара алагьы ацхыраара. Абарҭ ахықәкқәа рзы Ақыҭанхамҩа аминистрреи аилахәыра "Аԥсныргылареи" аилаӡара рыбжьарҵоит.
Аҭыԥантәи ааглыхҩы адгылара иҭаразы Аҽгәара ақыҭанхамҩатә џьармыкьа аадыртит.
Аҽгәаратәи аџьармыкьа иааиԥмырҟьаӡакәа аусура азыԥхьагәаҭахоит иара мызктәи аусура аихшьаалақәа рыла.
Аҽгәаратәи аџьармыкьа иааиԥмырҟьаӡакәа аусура азыԥхьагәаҭахоит иара мызктәи аусура аихшьаалақәа рыла. Аус аулоит галтәи аџьармыкьа аус анамуа амшқәа рзы. Аалыҵ аҭыԥантәи ауааԥсыреи Очамчыра, Тҟәарчал, Гал инхо реиԥш, атуристцәагьы иаархәалоит.
АҞӘА, цәыббра 18 - Sputnik, Наала Гәымԥҳа. Бабышьра аҳаир баӷәазаҿ асабша цәыббра 18 рзы иаатыит жәларбжьаратәи апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа.
Аицлабра иалахәыз гхада зықьметра ажәҩан аҟынтәи адгьыл аҟны ииашаны итәар акәын.
Цәыббра 21 рзы Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿ имҩаԥгахоит ачемпионат ахыркәшара.
"Афинал аҟны иқәгылоит зегь иреиӷьхо апарашиутистцәа. Зынӡа х-хәҭакны еихшахоит. Амшқәа бзиахар аԥара азгәаҭоуп Тҟәарчал", - ҳәа азгәеиҭеит аӡбаҩ хада.
Сынтәа ари аицлабра раԥхьаӡа акәны рхы аладырхәуеит Аԥсны еиҿкаау акоманда, уи ӡырнагоит ҩышықәса раԥхьа еиҿкааз аекстремалтә клуб "Skycom"
"Хәҩык рыла ишьақәгылоу Аԥснытәи акоманда еиҿаҳкааит сынтәа раԥхьаӡакәны", - ҳәа азгәеиҭоит аклуб анапхгаҩы Адреи Орлов.
Аԥснытәи акоманда акапитан Светлана Илина илҳәеит, ачемпионат аҟны Аԥсны раԥхьаӡакәны ишалахәхо, убри аҟнытә рҭакԥхықәрагь шыҳараку. Аспортсменцәа рақәзар ирылшо зегь шыҟарҵо алҵшәа бзиақәа аарԥшразы.
Аицлабыҩцәа рыбжьара раԥхьатәи алҵшәа бзиа аалырԥшит "Сибирь" акоманда алахәыла Елена Тарасова.
"Сара 1985 шықәса раахыс апарашиуттә спорт сҽазыҟасҵоит. Аԥсныҟа есышықәса саауеит, аицлабрақәа зегьы срылахәуп. Иахьа амш бзиа иаҳнаҭеит алшара ҳхы бзианы аарԥшра", -ҳәа лҳәоит лара.
Аицлабра актәи амш азы акомандақәа зегьы хәынтә-хәынтә зықьметра иԥароуп.
Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра иахаану рахьтә дыҟамзар ҟалап аӡәы, Ҭырқәтәылантәи ҳаԥсадгьыл аиқәырхаразы иааз ԥшьҩык аԥсуа ҭыԥҳацәа қәыԥшцәа Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи рыӡбахә змаҳац. Дара рџьынџьдгьыл ашәарҭара ианҭагыла аамҭазы арахь аара зларгәаӷьыз атәы Зелиҳа Ажьиԥҳа лажәабжь аҿы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аналага, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа агәҭынчымра рызцәырҵит. Зыԥсадгьыл иаҭааны избахьаз, згәаҵаҿы абзиабара цәырҵыз рнаҩсгьы, Аԥсны алакҭа иҭамԥшыцызцгьы мшын нырцә иҟаз рыуаажәлар рхьаа рнырит. Аполитикатә ҭагылазаашьа шыуадаҩызгьы имаҷҩым забдуцәа рыдгьыл аиқәырхаразы иааз аҵеицәа.
Аибашьра раԥхьатәи амзақәа рзы, 1992 шықәсазы Зелиҳа Ажьиԥҳаи даҽа хҩык лҩызцәа аҭыԥҳацәа Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, аиҳәшьцәа Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи еицны Аԥсныҟа иааит. Уи ала дара ирҭаххеит аибашьра рыбжьы ақәыргара, ахацәа аԥсадгьыл ахьчаразы рааԥхьара.
"Ҳҩыза гәакьа Ефқан Цыба аибашьраҿы данҭаха ахьаа ду ҳамҽханакит. Иагьаҳаӡбеит ҳҭаацәа ирамҳәакәа, маӡала Аԥсныҟа ацара, иҳалшо ала ҳашьцәа арывагылара. Ишаҳҳәаз еиԥш иҟаҳҵеит. Аӡӷабцәа ҳааилаланы иҳамаз ахьқәа ҭины, аԥара еилаԥсаны абилеҭқәа аахәаны Шәачанӡа ҳнаӡеит. Устәи, адырра заухьаз аԥсуа еибашьцәа ирылдыршеит аҳәааҿ ҳаиагара", - илгәалашәоит Зелиҳа.
Зелиҳа Ажьиԥҳа уи аԥхьаҟагьы Аԥсныҟа даахьан, 1990 шықәсазы Кандид Ҭарба Ҭырқәтәыла иазыҟаиҵоз ансамбль дацны. Усҟан мызки бжаки рыԥсадгьыл аҿы иаанхеит, агострольқәа рыманы ицеит Нальчикгьы.
"Уи ашықәс азы схәыҷратә гәахәтәы нагӡахеит. Сеиҳабацәа рҟынтә сыԥсадгьыл гәакьахь сшьа-сда иалалахьаз абзиабара знык Аԥсны снеины сыуаажәлар ирасҳәандаз ҳәа сыҟан. Избоз зегьы гәыдыскылон, сцәаныррақәа ртәы расҳәон. Ус, ҽнак, машәыршәа слабадырит сан илыжәлантәыз Ахьиба зыжәлаз ԥҳәыск. Ҳҩыџьегьы ҳаибарҵәыуо ҳзеидыҵомызт. Нас аԥҳәыс лнацәа иахаз аимдахьа мацәаз аахыхны, "салаабгәалашәалап" лҳәан снапы иналыркит. Уи уажәыгьы иҵәахны исымоуп, сан илҳамҭоушәа ҳаҭыр сзақәуп", - еиҭалҳәоит ҳџьынџьуаҩ.
Зелиҳа Ажьиԥҳа даҽазныкгьы илразҟхеит ари аԥҳәыс лбара, аха усҟан игәаӷьны дзылмацәажәеит. Зелиҳа лҩызцәеи лареи Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы амедицинатә усзуҩцәа ахәцәеи аԥсцәеи реилыргараҿы ацхыраара анрырҭоз, уи аԥҳәыс ашәы лхьыкәкәа ашҭаҿы дгылан. Агәаҟра ду дшақәшәаз еилкааны, Зелиҳа илзымгәаӷьит усҟан еиԥш алацәажәара. "Лхьаа иақәнагаз ажәақәа сзымҳәар ҳәа сшәеит" лҳәоит иахьагьы.
"Владислав Арӡынба агоспиталь аҿы ҳацхыраауеит ҳәа аниаҳа адҵа ҟаиҵеит аџьабаа ҳадмырбарц. Дара абри аамҭа хьанҭазы ргәы меиҭаскәа иахьааз азы мацара иҭабуп ҳәа расҳәоит, ари ахымҩаԥгашьа иаҳәо рацәоуп ҳарҭ ахацәа ҳзы ҳәа аибашьцәа дрылагыланы иҳәон", - лажәабжь иацылҵоит Зелиҳа.
Аҭыԥҳацәа Ешыранӡагьы ицазаап. Уаҟа Зелиҳа лҽилырдырит лаб иеиԥшнылшьылаз Ажьибак. Иаргьы ани аԥҳәыс леиԥш инацәа иахаз амацәаз аахыхны, лхы днагәӡны "уажәтәила абри ауп исылшо" ҳәа налаҳәаны лнапсыргәыҵа инаиркит.
Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи есыҽны рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылон азы, аамҭак ашьҭахь рыгәшәа ҳәаны Ҭырқәтәылаҟа идәықәырҵоит, "ҳгәы ҳашәмырган, ҳара ҳзы ихьымӡӷуп акы шәыхьыр" ҳәа нараҳәаны.
Зелиҳа Ажьиԥҳа Ҭырқәтәылаҟа даныхынҳә дҭалоит Есқьишьеҳир ақалақь ауниверситетқәа руак, алитературатә факультет, археологиатә ҟәша. Анаҩс Анкара амагистратура далгоит. Илыхьчоит адоктортә диссертациа Византиатәи аԥараҿарпи архитектуреи ртемала. Аҵара анхлыркәша аусура далагоит дызҭаз ауниверситет аҿы, иахьа уаҟа профессорс дыҟоуп. Еиҳабыс дамоуп Афион ақалақь имҩаԥысуа, Византиатәи аамҭа иаҵанакуа археологиатә експедициа.
Зелиҳа лҭаацәаратә ҭоурых дагәылало еиҭалҳәеит 1890 шықәсазы лабду Маҳмуд Баҭымынтәи Ҭырқәтәылаҟа дшааз. Анхарагьы далагеит Адаԥазар азааигәара, Ҳарманҭеԥе ақыҭан. Маҳмуд диразҟхеит аԥсуа ԥҳәызба Сеҳер Арсиаԥҳа. Дара ирхылҵуеит быжьҩык ахшара, хҩык аԥацәеи ԥшьҩык аԥҳацәеи. Зелиҳа лакәзар ҩыџьа аиашьцәа драҳәшьоуп. Лыԥшәма милаҭла дадыгьуп, длааӡоит аԥа.