Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсадгьыл аҿаԥхьа ауалԥшьа анагӡаразы, рабдуцәа рџьынџь дгьыл аиқәырхаразы Аԥсныҟа амҩа иқәлеит аҳәаанырцә инхо аԥсуаа рхылҵшьҭрақәа. Еиҳа ианаҭахыз, еиҳа ианыуадаҩыз аамҭазы, ашәарҭареи агәаӷьреи зцыз, аибашьра аамҭа шыра ҳаналагылаз аамҭазы. Усҟан, ҳаԥсадгьыл ахьчаҩцәа инарыгӡон руалԥшьа. Ҳҭагылан аҽеидкылара аамҭа.
Аибашьра анцоз, хашҭра зқәым хҭысны иҟалеит, арԥарцәа инарышьҭарххны, Ҭырқәтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахьчара иааз ԥшьҩык аҭыԥҳацәа рыгәаӷьра. Изусҭцәада урҭ?
Ашьхарааԥҳацәа Елифи Фигени, Ашәԥҳа Ааишьагиуль, Жьиԥҳа Зелиҳа.
Ашьхарааԥҳа Елиф илхыҵуан 19 шықәса, Ашьхарааԥҳа Фиген 21 шықәса, Жьиԥҳа Зелиҳа 20 шықәса, Ашәԥҳа Ааишьагиуль 23 шықәса.
Ҭырқәтәылантәи арҭ аҭыԥҳацәа Аԥсныҟа раара шыҟалаз ахҭыс ҳзеиҭалҳәеит Ҭырқәтәыла сара хаҭала исықәшәаз Ааишьагиуль Ашәԥҳа.
"Аибашьра ианалага аҽны инаркны ажәабжь хлымӡаах ҳаҳауан усгьы. Аха, ҳҩыза Ефқан Цыба, аибашьраҿы иҭахара, абомба ааҳаларыжьызшәа ҳцәа ҳҭанарӡыӡааит. Ефқан дҭахеит Ноиабр 3 рзы. Ноиабр 6 рзы Адаԥазар ақалақь Џьгьарда ақыҭан анышә дамардеит. Аԥсыжра анаҩс, сҩызцәеи сареи сыҩны ҳаизаны, Аԥсны еибашьуаз ҳҩызцәа зныз авидеонҵамҭақәа ҳрыхәаԥшуан. Ефқан, уа ус иҳәалон: "Цхыраара ҳәа акыр шәзыҟаҵозар, шәхы шәамеигӡан, хьӡыда ҳаҟазар аиҳа, хаҵарыла ҳҭахар еиҳа еиӷьуп", – ҳәа.
Ҳџьынџьуаҩ Биргиуль Чуазԥҳа лакәзар, "Аураашьа ианыкәашало ҳарԥарцәа, анапеинҟьаразы џьоукы аҭаххоит", – лҳәалон.
Ажәакала, ҳҩызцәа зегьы еибыҳәаны иҟазшәа, ирҳәоз акакәын: "Ҳаԥсадгьыл ҳазҿлымҳазароуп, излаҳалшо ала, аус аауроуп, ҳаԥсы ахҭнаҳҵароуп".
"Уахык зны, абри акассета ҳаиҭанахәаԥш анаҩс иаԥшьаҳгеит Аԥсныҟа ҳазлацашаз азхәыцра. Мчыбжьык ала ҳҽеиқәҳаршәеит. Иҳамаз ахьымаҭәеи, аҩнымаҭәеи ҭиины, аԥарагьы ԥсахны, Аԥсныҟа амҩа ҳақәлеит. Ҳҩыза, Ефқан Цыба, дҭамхазшәа ҳааҟалеит. Ҳгәы ахьаагьы деит. Аԥсныҟа ҳшаауаз аӡәгьы иаҳамҳәаӡеит. Ҳҭаацәа ираҳар ҳҭахымызт, ҳаармышьҭыр ҳәа ҳшәон. Уаҵәы амҩа ҳақәлараны уахеиԥш, Жьиԥҳа Зелиҳа, аиҳәшьцәа Ашьхарааԥҳацәа рахь дцеит. Сара сашьцәа еилыркаар ҳәа сшәан аҩны саанхеит. Ауха, смыцәакәа сҷаԥшьап сҳәан, аха иамуит. Ҳусқәа ҳшырҿыз сааԥсазар акәхап, самхацәеит. Санааԥш, шьыжь ҟалахьан. Ҳазгараны иҟаз автобус жәа-минуҭк сагхеит. Ашьшьыҳәа сшәырақәа аашьҭыхны сдәықәлеит.Аанҿасырҭаҟны саннеи, сҩызцәа цахьан. Аха, изулак, таксила сҽырхьысыгӡеит. Аҳаиртә баӷәазаҿы ҳаннеи, Беқьыри, Иульқьиуи Ашәаа, ҳара иаҳзыԥшны игылан. Беқьыри ҳареи Аԥсныҟа ҳаицаараны ҳаҟан, аха хырԥашьа змамыз усқәак рымшала, аамҭала даанкылар акәхеит", – илгәалалыршәоит Ааишьагиуль.
Иульқьиу Ашәԥҳа лашьцәа аҩыџьагьы Беқьыргьы, Алигьы, Аԥсны еибашьуан. Лара лакәзар, илгәалалыршәоит аҭыԥҳацәа Аԥсныҟа ианаауаз атәы:
"Маӡалаҵәҟьа, аӡәгьы изымдыруа, ԥара хәыҷқәак еидкыланы, ҳҩызак лыхьӡала асалам шәҟәы ҩны, ицеит Аԥсныҟа. Уаҟа иазгәаҭан уалхәыҷқәак шрықәу, илызшәоны дҟалозар илшәарц. Иламҳәакәа иахьцаз, лгәы иалылмырсырц… Сара еиқәырханы исымоуп уи асалам шәҟәы, лассы-лассы ҳаԥхьалоит", – дҳацәажәон Иульқьиу.
Аҳаирбаӷәазаҿы арҭ аҭыԥҳацәеи, Аԥсныҟа еибашьра иаауаз Осман Ашамбеи еиқәшәеит. Раԥхьаӡагьы иара уброуп иахьеибадырыз, Аԥсны аҳәааҟынӡагьы еицааит.
"Сара Аԥсныҟа сызлацара амҩагьы сыздыруамызт. Аибашьра ианалага ҩымз раҟара ааҵуаны, сдәықәлеит. Сҭампыл аҳаиртә баӷәазаҿы сшыҟаз, ҭыԥҳацәақәак аасыдгылеит, Аԥсныҟа ҳцоит ҳәагьы насарҳәеит. Даара иџьасшьеит, ирзымдыруаз џьысшьан, ирасҳәеит Аԥсны аибашьра шцоз. "Мап, ҳара ҳцароуп, ҳдокументқәагь еиқәҳаршәахьеит", – рҳәеит. Абасала, ҳаицны Шәачанӡа ҳааит, уантә иаҳаулак Аԥсны", –игәалаиршәоит Осман Ашамба.
Аҭыԥҳацәа Аԥсныҟа раара ахҭыс Ҭырқәтәыла зегьынџьара ираҳаит. Агазеҭқәа рҿы рыӡбахә рҳәон, рсахьақәа анырҵон. Ирызхамҵоз ахҭыс иақәшәеит урҭ рҭаацәагьы. Сҭампыл ақалақь Ааишьагьиуль Ашәԥҳа лан Суна Қаԥшьԥҳаи сареи ҳаицәажәараҿы иазгәалҭеит:
"Аԥсны аибашьра иалагеит ҳәа анҳаҳа, ҳшьара ҳақәҟьеит, даара игәнаҳгеит. Ҳхәыҷқәагьы адунеи иамкуа рхы рбон. Аха, ииашаны, ус ргәаӷьуеит ҳәа ҳаҟамызт. Сыԥҳа, ахаан имҳәакәа агәыларагьы дшымцоз, Аԥсны аибашьра анцоз аамҭазы, даҳмазҵаакәа, лашьагьы иамҳәакәа, лҩызцәа дрыцны уахь днеит. Ирыхьуаз ҳаздыруамызт, цәгьа гәырҩас иҟаҳҵеит. Раԥхьа схаҿы иааиз, џьара қырҭуак дырԥыланы, ирзымдыркәа, ҳара ҳаԥсацәоуп ҳәа рҳәар ҳәа сшәон. Анцәа илԥхала, ламыс цқьала ихынҳәны иааит. Аԥсныҟа ианнеиуаз, сара Бурса сашьа иҿы ҳаҟан саҳәшьеи сареи. Сыԥшәма аҭел ҟаиҵеит снеиаанӡа уа шәыҟаз ҳәа. Уи ҳаизыԥшын. Дшааиз еиԥш, "быԥҳа дцеит" иҳәеит. Ҩнра дцаз џьысшьеит азныказы, аха агәра сымгеит. Нас иҟаз аиаша сеиҳәагәышьеит. Анаҩстәи сҭагылазаашьа аиҭаҳәара уадаҩуп. Аибашьраҿы иҭахаз Ефқани лареи ԥсык еицырхан, еиҩызцәан, еицрызҳаит. Иԥсра гәыхьс иҟалҵеит", – лылаӷырӡқәа ддырцәажәомызт Ааишьагьиуль лан, Суна Қаԥшьԥҳа.
Арҭ аҭыԥҳацәа, Гәдоуҭа ахәышәтәырҭаҿы ихәны иҟаз рҩызцәа ирыдтәалан. Ус, Ҭырқәтәылантәи рҭаацәа рышьҭаланы иаауа иалагеит. Шәгьежьыроуп, иҟашәҵаз иашам, шәҩызцәа хьаас шәхы рышәҭоит ҳәа рабжьыргон.
Убас, ҩымз еибарххон. Ашьҭахь, ҳаиҳабацәа тәамбарыла ҳрызныҟәарым рҳәан, ишхьааргоз Ҭырқәтәылаҟа ихынҳәит. Урҭ, Аԥсныҟа раара аҵкыс, Ҭырқәтәылаҟа ацара рцәыуадаҩхеит. Дара изларҳәо ала, уа ианнеи рыԥсҭазаара ҵакыдахеит. Убасҟан ауп ианеилыркаа, Аԥсадгьыл уахьиз акәымкәа, угәеисыбжь ахьго шакәу.
Аиааира амш ныҳәа Ааишьагьиуль Ашәԥҳа лзы иԥшьоуп. Лхәыцрақәа деимаркуа, илеиҩлыжьхьаз аамҭа цәгьа ихьааго, ҳаиҿцәажәара ахыркәшамҭа, абас еиԥш еиқәылҳәалеит:
"Сара сзы Аиааира амш, Аԥсныҟа санца, Аԥсныдгьыл раԥхьа сшьапы анықәсыргыла амш ауп", – ҳәа.
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥснытәи ашколқәа роушьҭымҭацәа рзы аҵаратә процесс хацыркын рашәара 2 рзы, уи мҩаԥыслоит ҩымчыбжьа рыҩнуҵҟа. 1-10 аклассқәа рҵаҩцәа рҵараамҭа хыркәшахеит лаҵара 13 рзы акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа иахҟьаны.
"Амза ҩба инаркны ажәеизатәи аклассқәа рҵаҩцәа иацырҵеит рҵара, аха уи иаанагом апрограмма зегьы ҩымчыбжьа ирҭагӡаны иалгоит ҳәа. Еиҳарак ари зызку ахәыҷқәа аԥышәарақәа разыҟаҵара ауп. Ашколқәа зегьы адезинфекциа рызун. Аԥҟарақәа инарықәыршәаны ашколқәа рҿаԥхьа еиҿкаауп амедпункт, ашоура шәаны ашколқәа рахь инарышьҭуеит, аклассқәа рҟны аӡәаӡәала итәоуп.
Сынтәа ашкол иалго араион аҟны 128-ҩык ыҟоуп, ақалақь аҟны 45-ҩык аушьҭымҭацәа ҳамоуп", - лҳәеит Арышԥҳа.
Лара иазгәалҭеит араионтә аолимпиада иалахәыз аушьҭымҭацәа рыбжьара алҵшәа бзиақәа змаз шыҟоу, урҭ иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәа ирҭалартә еиԥш алшара ҟалап ҳәа агәыӷра шлымоу.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ашкол ахь ихынҳәит: аԥснытәи аушьҭымҭацәа аԥышәарақәа рҽырзыҟарҵоит