Аиҿцәажәара мҩаԥылгеит Сырма Ашәԥҳа.
— Ҳаҭыр зқәу Зеҳни, шәара шәыжәла аҩыза Аԥсны иуԥылаӡом, иаҳзеиҭашәҳәарц ҳҭахуп шәара шәыжәла Ԥыс-иԥа аҭоурых.
— Раԥхьа иргыланы сыуаажәлар сныҳәар сҭахуп. Абзиарақәа рацәаны ирԥеиԥшзааит. Ирхыргахьо шьарда ирацәоуп.
Ҳара, Цәыжьаа рхылҵшьҭра ззырҳәо иалҵыз ҳауп, жьрацәарак ҳаиуоуп. Ҭырқәтәыла, Ԥсы-иԥа ҳәа иҳашьҭоуп. Ҳара ҳажәлантәқәа Адлер азааигәара инхон. Ашьха ҳхәыҵанакны ҳаҟан, ҳарахә арха иоужьны иқәын. Сан лан Бараҟәааԥхан, Фердес лыхьӡын. Убри лҟынтә изласаҳаз ала, жә-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон Цәыжьаа рхылҵшьҭра. Анаҩс, Благә-иԥа Фаҳреҭҭин захьӡыз иҳәоны исаҳаит уантәи ианықәҵуаз зқьи хәышә иреиҳан ҳәа. Сара исаҳаз, издыруа ахыԥхьаӡара убарҭ аҩба роуп.
Арантә ихҵәаны Ҭырқәтәыла ианықәнагала, Бурса ақалақь инанагеит ҳәа ауп иаҳдыруа. Аԥсыӡ шкәакәа ҳәа ззырҳәо қыҭак ыҟоуп, убра инеины иҟан ҳәа ауп сгәы ишаанаго. Уажәгьы аԥсуаа рнышәынҭрақәа ҳәа ахьӡ аманы иҟоу аҳаҭгәынқәа рацәоуп. Ҳабдуцәа ачымазара бааԥсқәа ирго ианалага, ианрылымша, иахьынхоз аҭыԥ иахылаԥшуаз аиҳабы рҭыԥ иԥсахит. Мрагыларахь, Иншьаҳар ҳәа иахьашьҭоу раион хәыҷык ахь идәықәиҵеит. Уа еиҳагьы аҭагылазаашьа цәгьан. Аӡмахра ыҟан иахьабалак. Ашьхарантә илбааны уа инеиз ҳабдуцәа, изҭашәаз аҭагылазаашьа цәгьа еиҳагьы анҵәарахьы инанагеит. Агәаӷьра змаз шьоукы наԥшааԥшуа иахьықәыз, уажәы ҳахьыҟоу ахқыҭак (Қәынчаз, Ельмабаҳча, Ҳасанкәара) ҭырҭәааны инхартә иҟарҵеит. Инхогьы хылҵшьҭрак еиуоу роуп. Ихьшәашәараны, ишьхаҭыԥны ианырба, аӡәгьы изымҵаакәа уахь нхара ииасит.
Ааигәа-сигәа иҟаз аҭырқәа қыҭақәа рҟынтә иааны, хыҵакырҭас идыргылоз ақьалақәа рбылуан. Уи аԥсуаа ирыларыгӡомызт, ирыжәло иалагеит. Нас анхарҭа ҭыԥ дгьылқәа рзыршеит, аҳәаақәа ҟарҵеит. Уи нахыс ԥырхага ҳмоукәа ҳааит. Уажәы еиҳарак Цәыжьаа рхылҵшьҭрақәа Белеџьиқь ақалақь аҿы инхоит. Ақыҭақәа рҿы иаанхаз маҷуп уажәшьҭа. Сан лқыҭа, Ельмабаҳча ахьаҳҳәо, ҩ-ҭӡызаҵәык роуп иҟоу. Егьырҭ Ҭырқәтәыла иԥсаҟьаны иалаԥсоуп.
— Шәара арҿиара шәнапы алакуп. Ажәеинраалақәа шәыҩуеит, аԥсуара шәазҿлымҳауп. Аԥсыуак ибжьы анбашәаҳаи Аԥснынтә?
— Ҭырқәтәыла, 1989 шықәсазы, ҳашьак дааит. Схәыцуеит даара, аха ижәла сгәалашәом, саҭамзааит.
Сабдуцәа арантә ихҵәеит, сара Ҭырқәтәылантә Америка сагеит. Убра, Валери Ҭарба, Илларион Аргәын, ансамбль "Афырҭын" акәашацәа ҳаиқәшәеит, жәохә мшҟа ҳаицын.
Ҳара ҳабызшәа, адунеи абызшәақәа рышьаҭа зкыз бызшәоуп ҳҳәарц ҳалшоит. Абызшәаҭҵааҩцәеи сареи даара аус еицаҳаухьеит, иҭысҵаахьеит. Адунеи аҿы иуадаҩу абызшәақәа ирхыԥхьаӡалоуп. Ҳҭоурых ҵаулоуп, ҳтоурых ахьӡ-аԥша амоуп.
— Аԥсышәала аҩреи аԥхьашьеи шԥашәҵеи?
— 1974 шықәса рзы Ҭырқәтәылантә Аԥсныҟа иааит аделегациа. Раԥхьатәи агәыԥ иалан Омар Беигәаа, Орҳан Ашамба уҳәа жәаҩык инареиҳаны ҳџьынџьуаа. Усҟан алицеи сҭан. Игьежьны ианнеиуаз Анбан шәҟәқәа ҳзааргеит. Саргьы снапаҿы иҟалеит руак, убрантә ауп ишысҵазгьы. Сыжәеинраалак сышәзаԥхьап уажәы:
Аԥсадгьыл
Адгьыл ԥсадгьылызтәуа, излаӡәӡәаз ашьоуп,
Ҳаԥсадгьыл аҵлабыӷьқәагьы џьашьахәуп.
Ианҿалогьы, ианҿыҵуагьы, ианкаԥсогьы ишьахәуп.
Ҳаԥсадгьыл иалаҵәоу ашьа уаҩы изыкапанрым,
Ахьӡ-аԥша знаргақәаз уаҩгьы изыԥхьаӡарым.
Иалаҵәаз ашьарҩаш аӡәӡәара Амшын Еиқәа азхарым,
Шьарҩашла иахьанӡа иаазгаз рҳақ ҳазшәарым.
Ари адгьыл сасеиԥш иазрыцҳау амҳаџьыргьы,
Иаланхогьы ахә зынӡа иҳазшәарым.
Убри азоуп Аԥсадгьыл захьӡу,
Убри азоуп Аԥсны ҟаԥшь захьӡу!
— Шәара ишәылшеит Ҭырқәтәыла, шәабдуцәа иргаз шәқьабзқәа реиқәырхара. Ажәытә аамҭа иаҿҳарԥшуазар, ҳазҭагылоу аамҭазы рыԥсы абанӡаҭоу урҭқәа?
Сара аԥсшәа сани саби ирҿысҵааит. Сан лан дыбзан, егьырҭ зегьы нарцәымҩа иагахьан. Сан Бӷажәԥҳан. Саб иаб ԥшьышықәса ракәын ихыҵуаз Аԥснынтә амшын нырцә даннанага. Сан лаб дарԥызбаны дыҟан уи аамҭазы. Иахьанӡа, Ҭырқәтәыла аԥсышәала аҩреи, ацәажәареи ҳрықәиҭмызт. Саб иаб Кытыжь ихьӡын. Саби сабдуи мышкы ақалақь ахь ахҭырԥа рхаҵаны ианнеи, закәанла ирхарҵар ҟалаӡомызт, аруаа иаархырԥаан иркәыкәны инкарыԥсеит. Убри нахысгьы сара сабду Кытыжь иԥсы ҭанаҵы, уаҳа ақалақь ахь дымцаӡеит.
Убас еиԥш агәхьаақәа ҳаман ҳшааиуазгьы, ҳабызшәа еиқәхеит. Аамҭа дуӡӡак ашьхақәа ҳарҵәахит, ҳаԥсы ҿырхит, ҳаиқәдырхеит. Ашкол аҿы арҵаҩы иужәлоузеи ҳәа дансазҵаа, Ԥыс-иԥа анысҳәа, слымҳақәа рыла сааникылеит. Избанзар, ашәҟәаҿы ианыз сыжәла Шьенер акәын, аҭырқәшәан. Санхәыҷыз аԥсшәа ада, аҭырқәшәагь сыздырамызт. Уажәы ҳабызшәа ԥсыҽхо иалагеит. Ақалақьқәа рахь ҳагеит.
Сара сашьеиҵбы Раҳми Ԥыс-иԥа, Аԥсны дынхоит. Дҭаацәароуп, ирызҳауеит ихшара. Аҷҷаҳәа аԥсышәала ицәажәоит, уи даара гәахәас исымоуп. Сара сыԥсы Аԥсны иатәызарц сҭахуп. Ҳаԥсадгьыли ҳабызшәеи ахаан иӡраны иҟаӡам, уи агәра згоит.
Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Аԥсны, аԥсуа дгьыл, аԥсуа жәлар ахааназгьы ибеиан. Ибеиан ҳәарада ԥсабарала, гала, шьхала… Аха зегь раасҭа ибеиан уаала, доуҳала, ҟәыӷарыла. Жәытә-натә аахыс ара аҳаҭыр дуун ауаҩра, аԥсуа икодекс хада - аламыс. Азқьышықәсақәа, ашәышықәсақәа ирылыхәхәа иаауа ажәабжьқәа, ашәақәа, алегендақәа реиҳарак зыхҳәааугьы абри ауп. Аха аҩыра ахьҳамамыз азгьы заҟа ирацәаҩузеишь аҭоурых аӡыблара зыхьӡқәа ҳцәагаз. Егьаҩ ҿырԥшыганы ҳадгьыл иқәын…
Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы зыжәлар рхьаа зхьаау, ирыдгылоу, ирывагылоу рыхьыӡқәа ԥхьаҟатәи аҭоурыхқәа, абиԥарақәа ирзынхоит. Уи насыԥуп зқьышықәса рышьҭахь аԥсуадгьыл иқәынхо аԥсуа изы. Иаашьҭыхны дрыԥхьалап аҩырақәа, дрыхәаԥшлап аҭыхымҭақәа – иеиҵеиааӡалап ихшара иахьатәи ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа рҿырԥшала. Ирызҳалап аԥсуаа аԥсуадгьыл аҿы. Еизҳазыӷьалап. Уи ус шакәхо агәра згарц сҭахуп… Мап, агәра згоит! Анцәа ду иџьшьаны ус акәхоит!
Сергеи Багаԥшь... Уи ижәла, ишьҭра аханатә аахыс ахьӡ-аԥша змаз ауаа рылиаауан. Унеишь-уааишь ҳәа рарҳәон адунеи амаа зкыз. Иахьынхацәаз ԥырхагак рнамҭацызт, избанзар акы - анхаҩы Аԥсны еснагь аҳаҭыр ду даԥсан, ҩбагьы – ахшыҩи адырреи ирыҵадырӡуан акыр ихыҭхәыцыз асоциалтә еиҟарамрақәа.
Ибзианы исгәалашәоит ХХ ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа. Ахааназ аӡәы зхы дықәызмыртәацыз аԥсуаа аамҭа-аамҭала усҟантәи аамҭа ирзаанагоз ауадаҩрақәа ирҿагылон, рҟәаҟәа иқәтәарц зҭахызгьы нхьыдыҩруан.
Ибзианы исгәалашәоит 1989-тәи ашықәс. Мҽышан. Аԥсны ахы-аҵыхәа иалаҩит аԥсуааи ақырҭқәеи еиҿагылт ҳәа. Ари аҭагылазаашьахь мышкызны ишкылнагоз зегьы ирдыруан, ирбон, аха еивысырҭак шԥаҟамлари ҳәа игәыӷуан.
Аԥсныҟа амҩа иқәлеит 30 нызқьҩык рҟынӡа зхыԥхьаӡара наӡоз ақырҭцәа, аратәи ақырҭцәа ирыдгыларц, еснагь ргәы иҵхоз нарыгӡарц. Еихышәшәа-еиԥышәшәа Аалӡга аӡиас ахықәаҿ еизеит ашәарыцага шәақьқәа ирыҵагылаз аԥсуаа.
Абри аҭагылазаашьаҿы араион аиҳабы иаҳасаб ала, апатриот иаша ишиаҭәаз еиԥш, Сергеи Уасил-иԥа хьаҳәхьачарак ҟамҵакәа ижәлар рыхьчара дгылеит. Усҟантәи аамҭазы уи аҩыза ихымҩаԥгашьа иара изы даара ишәарҭахар алшон. Аха усеиԥш акгьы дазымхәыцӡакәа ақырҭуа шовинизм аҿагылараҿы напхгара ҟаиҵеит. Ари аҭагылазаашьа ахаҵара аарԥшра аҭахын. Уи иара илиршеит. Сергеи Уасил-иԥа иусурҭаҭыԥ, ипартиатә лахәылара рцәыӡра адагьы иԥсҭазаара ахаҭагьы ицәыӡыр алшон… Аха уи иазхәыцтәны имшьеит усҟан азы. Ҳәарада, 1989 шықәсазтәи ахҭысқәа рышьҭахь Сергеи Багаԥшь иусура дамхын.
Ари иԥсҭазаараҟны дзықәшәақәаз рахьтә хҭыс заҵәык ауп, аха инеидкыланы дзакәыз аанарԥшуеит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иара дыззырхаз аус аҿы иԥышәа ахархәара аҭаны ашьаарҵәыра илагылаз ижәлар дрыцхраауан. Иҳәатәуп зны-зынла абџьар акра аасҭагьы ла иамбоз аусқәа ирылшоз анеиҳахоз. Иҳәатәуп урҭ аусқәагьы афырхаҵараҵәҟьа шырҭаххалоз.
Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара зегьы иԥсадгьыл амаҵ азура иазкын. Атәыла аԥыза-министрс даныҟаз аума, ахадас даныҟаз аума – иара изы зегьы ирыцкыз Аԥсны аизҳазыӷьара акәын.
Дыҟамзар ҟалап аԥсыуак, иажәа ҟәанда змаҳацыз. "Мои золотые" – абар иара зегь раасҭа бзиа ибаны ииҳәоз. Ари баша цәажәарамызт.
Дыздыруаз, дызгәалашәо зегьы ражәа аҟәандара алыжжуеит иӡбахә анырҳәо. Ари еиҳау иҟоузеи аԥсҭазаараҿы! Ажәлар шамахамзар ус баша рыбзиабара узаахәаӡом, иуоуӡом.
Ихьаауп, даара ихьаауп ҳаԥсуадгьыл иреиӷьӡақәоу ахьацәыӡуа. Заҟа иаҳҭахузеи урҭ иахьа?! Заҟа ҳгәы ҟанаҵарыз Сергеи Багаԥшь иччаԥшь. Заҟа гха ҳрыхдырԥарыз иажәа ҟәышқәа. Заҟантәгьы игәымшәара, ихаҵара ҳаззымиааиқәаз ҳариааиртә еиԥш рылдыршарыз. Заҟантә… Заҟантә…
Изыбымбылыз Џьгьардатәи адгьыл.
Ирҳәоит ауаҩытәыҩса дыззыҳәо зегь адунеитә ҵакыра иазцаны адгьыл ахь ихынҳәуеит ҳәа. Ҳиҳәап нас Анцәа ду ҳтәыла ахааназ иагымхаларц Сергеи Багаԥшь иеиԥш зеиԥшу аԥацәа…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, лаҵара 5 - Sputnik. Аԥыза-министр Александр Анқәаб аилацәажәара мҩаԥигеит Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиеи "Аԥсныфармациа" адиректор Рустам Адлеибеи алархәны. Аилацәажәараан изҵаара хаданы иқәгылан ареспублика ауааԥсыра хәшәыла реиқәыршәара. Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.
Аилацәажәараан Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иҳәеит аусбарҭа курсла аҽыхәышәтәра ада ԥсыхәа змам атәылауаа хәшәыла реиқәыршәаразы хықәкылатәи апрограммақәа жәпакы шынанагӡо, аха иахьатәи аамҭазы урҭ рынагӡара 30% еиҳам ҳәа.
Арахь иаҵанакуеит абарҭ рҩызцәа апрограммақәа: "Агәыҵәкра иаҿагыланы ауааԥсыра рыцхраара", "Ахәышәтәырҭатә усҳәарҭақәа рзы џьарак ахәшәқәа раахәара", "Атерминалтә ҷаҷа зымхара змоу ачымазаҩцәа рзы аԥсахратә терапиа аҿиареи аиӷьтәреи реиқәыршәара " уҳәа егьырҭгьы.
Ҵахнакьиа иазгәеиҭеит апрограмма "Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа льгота ҳасабла хәшәыла реиқәыршәара" ес-ԥшьбарак 12 миллиони 500 нызқь мааҭ аҭахуп, иааидкыланы есышықәса – 50 миллион мааҭ. Апрограмма иалахәуп 8 500-ҩык Аԥсны атәылауаа. Иахьазы ари апрограмма аус ауам.
"Иарбоу апрограммақәа аԥара рзоужьразы Афинансқәа рминистррахь ахәаԥшразы ашәҟәы нашьҭуп", - ҳәа аҳәоит Аԥсны Аминистрцәа реилазаара асаит.
"Аԥсныфармациа" анапхгаҩы Рустам Адлеиба еиҭеиҳәеит анаплакы зымаҵ ауа Агәабзиарахьчара аминистрра, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аинвалидцәа рфонд, Хымԥадатәи амедицинатә ԥгаԥса афонд дара рҿаԥхьа 30 миллион мааҭ ауал шрықәу.
Агәабзиарахьчара аминистрра ауал – 18 миллион мааҭ; Хымԥадатәи амедицинатә ԥгаԥса афонд ауал –7 миллион мааҭ; Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аинвалидцәа рфонд ауал – 9 миллион мааҭ.
Анқәаб Агәабзиарахьчара аминистрреи Афинансқәа рминистрреи ирыдиҵеит ауалшәара аграфик шьақәдыргыларц.
Аиԥылараҿы иара убасгьы иалацәажәан анырра ӷәӷәаны иҟазҵо ахәшәқәеи ахәшәлыхқәеи рыла ауаа реиқәыршәара апроцесс еиҳа еиӷьны ишеиҿкаатәу. Александр Анқәаб иазгәеиҭеит льготала ахәшәқәа ззеихыршо ауаа иаку аҳәынҭқарратә база рҭагалара хымԥада ишаҭаху.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: