АгIвычIвгIвыс щардакIла уызшIамшвауа ъачIвагIакI данадкIылу дгIакIвзыршауагьи ауи амадзаква рымаджьащахъвапI. УахьчIва швйабасырдырырныс стахъыпI сквшщарда цIуата хьыйта (ювелирта) йынхауа абаза СымхIа Мурат Мусса йпа.
Асквш 1962 агIан Черкесск город ййыз ачкIвын, апхьара сквшква йгIаршIарышвта спортла йдахIвраква хIагIата дгIадзынгылтI. Ауи атлетика хIатлала, боксла, самбола, дзюдола атшыбжьараква дцун. Ауи акIвымкIвагьи, апхьарта апны нхарала апхьара сахIатква йымаджьащахъван, зымгIва рунагIваква йанрыдгылхрагьи йара амшIы дадынхалуа, дкъычвуа, дпссауа дыгIвнан. Мурат йрыхIазырыз метркIи бжакIи зураз ахъвыхI-эсминец ареспубликала йакIвшуз йапшым агIарбараква йрылан йгьи ауи анадзара хIагIа йызнымкIва йгIалыркIгIатI.
-ХIсабихъа агIан чкIвыныргIа тшыздыркIылуаш ауи апш йыгьщырдамызтI. ХIхъвмаргаква хIара йхIчпахуан, анапIлачпараква бзи йызбун. Сара электрогитара щардагIвы йырзысчпатI, апхьара йацсырцауата спорт нархара щарда рпны скъаруква сырхъвыхтI, йанакIвызлакIгьи шIыцракI, джьащахъваракI сазыпшгIун, – йхIвитI Мурат.
-Асквш 1980 агIан апхьарта дангIалга й-30-хауа аквтанай ъачIвагIа гIацIгарта дыцIалтI. Ауи азаман агIан Мурат спортла хIкъраль ауацIала анкъвакъвраква рпны джьгарта тшгIайырбун йгьи атлетика хIатлала хIкъраль азкIкIра гвып дрылан.
Апхьара амщтахь ачкIвын Урал йаныргIалыз аракетна архъв апны къвырльыкъв йхатI. СквшыкIи бжакIи адгьыл ацIахь апны телеграфист-связистта йкъральыгIва борч йырхъйатI. Къвырльыкъвхара дангIахъынхIвых йапшым анхартаква рпны йпсы йазаргвану уыс дазыпшгIатI. Ауи йыдзхъа хьыйта йынхуз йнапIы йачпуз аъатлынква, алымхIарыгIвква йымаджьащахъван. Заман анйаура ауи йпны дцунта дшынхуз дапшуан. Мурат арии аъачIвагIа дхънахын, ауи амадзаква тшырзибжьарныс Ростов дцатI.
-Ростов апны сызлашваз агвып зымгIва срайцIбан. Ахъачва ювелир ъачIвагIа йаланхауата швапха байа дырхIахьан, сара ауи аъачIвагIа сгьаланымхасызтI. Ауи йгIалцIла сашIамсуа схъа садынхалуан, арыпхьагIвчва йгIасархIвуаз зымгIва сыласкIуан. Ювелир ъачIвагIала уынхара ахъазла швабыжта щарда удырра йгьи чхIара уылазлара шатахъу сыласхIватI. Йапшым арыпшдзагаква уырчIаджьра ахъазла ауи гIазлыху ушадынхалуаш, хIахъвы тазтын апхара адсыл ауаши йамуаши удырра ахъазла химиягьи, физикагьи гIаугвалашвахлара атахъыпI. Ауат зымгIва сымаджьащахъван, – йгIайгвалашвахитI аъачIвагIагIв.
-Ауи йшихIвазла, сквшыкIи бжакIи руацIа йауыз адырраква йынцIра аурала швабыжта йгIайыхъвахитI. Мурат йцри шта дангIахъынхIвых, нхара дъалагаз йыцынхуз ахIбачвагьи ачкIвынчвагьи йъачIвагIа джьауапкIрала дшадгылуа гIалыркIгIатI. ТшгIайзыназырхуз ртахъыраква бзита йырхъйун, заман щарда дадынхалта ауат йырнапIыцIайцIахуаз алымхIарыгIвква, аъатлынква, альарыпсква рнадзара шхIагIу гIалыркIгIун. Йара Муратгьи ауагIа рразыра рыцIагьи даргвышхвун.
СквшквакI анцIы ачкIвын Москва нхара дцатI. Ауаъа сквш 25 айхIа йъачIвагIа амадзаква зымгIва йдыртI, хIкъральла йбергьльу агIвычIвгIвысква дрынйатI. Никулин Юрий, Зыкина Людмила, датшагьи йапшым атшрыпшдзагаква рызирыхIазыртI йа рчIаджьра йызгIаргуаз цушву щарда дырхьпшытI. Ауи йынхаща йазыразхуз абзазагIвчва йгIванхауагьи, йхынхауагьи йызгIайхуан, рахIварала йапшым арыпшдзагаква йгIайхъвыцуамцара йырзичпун. ЩардагIвы заджвгьи йымам нкъвыргарныс бзи йшырбауа йырхъвыхтI. ЙтлапIу ахIахъвква, абриллиантква, аналькъвытква ушрыдынхалуаш бзита йдыртI.
Асквш 2006 агIан СымхIа Мурат йцри шта дгIахъынхIвыхтI. ЙцIыхъвхауа асквшква Мурат абаза баракъ йану анапIи айачIвакви зну йапшым арыпшдзагаква йрыхIазыритI. Ауыла йынхараква майрата йузыгIадыруаштI. АуагIахъа фашаква йрыдыргалуа арыпшдзагаква, амъаква, датшагьи щарда хIапхъанчIвмква йшдрыхIазыуаз амальквала йчпитI. Ауат дрылагара апхъала хIапхъанчIвиква йынкъвыргуз афашаква шаъаз, йрыдыргалуаз аргIапсгаква ртурых тшахайрыхагIвазитI, атшква зладрыпшдзауа, ахъацIа фаша агвпы йкIыду ахIазырква, йынкъвыргуз акъамаква, датшагьи ахьапщи арызни йгIарылихитI.
-ЙцIыхъвахауа азаман Америка, Канада датшагьи хIуагIахъа рдиаспораква ъану акъральква рбзазагIвчва рахIварала абаза, черкес баракъква зну аъатлынква, акулонква счпитI. Ауат щардагIвы гIальаматра азрымапI, – йхIвитI ауи.
-СымхIа Мурати йхъапщыла Мадини асквш 1991 агIан унагIвара йалалтI. Рпа Амир сквш 24 йхъыцIитI. Ауи йаба йымгIва гIалйымхызтынгьи, йуыс йанакIвызлакIгьи азыгальамтара шазйыму гIайырбитI, Инстаграм апны йгIанйыршаз «Золото Нартов» (zoloto_nartov) напа апны йаба йынхараква гIатайцIауамцара, ахабар ауагIа йрылайгитI.
СымхIа Мурат йъачIвагIа бзи йбитI, ауи йынхара апны йатахъу аъамапсымаквала дадгалапI, йуыс зынгьи йгвы гьаквшIыгъьуам. Д. Ауи тшгIайзыназырхауа дзачIвызлакIгьи йахIвара йырхъйауата агIвычIвгIвыс йгвапхуш, йынкъвигуш арыпшдзагаква йрыхIазырырныс, йырчIаджьырныс йылшитI. Заджвгьи йылам хатI лихтI, дамайчуата ашIыцраква гIайхъвыцитI, йрыхIазыруа арыпшдзагаква намхъаракIгьи рыламкIва, рнадзара хIагIата, йпшдзата, ала аргвыргъьауа щардагIвы йшынкъвыргуш, абанпараква йамырдуш ргIапсгата йшалуаш дащтапI.
(Абазашта)