ЦIаста йщаквгылу ауагIахъа фаша ауралагьи ахъаз ачгIвыча ацкIыс рыцIа чва ахъапI. Агвыргъьарамшква рпынгьи ансимш бзазара апынгьи ауи ауагIахъа культура йахъвхъадата, ауагIахъа турых уыла йгIацIазыжьуа хцIарата йщаквгылапI. АугIа апшдзара шрылархIвауа, рбзазара аъащата йызтагылу тшапсахпхьадзагьи ауи аквпшырагьи рыцIа-рыцIа йагъьхитI. АчгIвыча злаумыргIващуш ахцIараква – ачажь ахъгIвара, ткъвымкI йырзалхзара, йынкъвызгауа агIвычIвгIвыс ажвлара рпны йгыларта йадамыгъахара, йара агIвычIвгIвыс йаъаща-йхъвыцща йагIарбагазара агьиква – зынла йгьщаквымгылтI, сквшкъомкI руацIа тшызпсахуаз абанпараква дыррата, бзазара мгIвата йгIамырдаз йырцIыхъватшарахатI.
АкIвымжвы анкъвгара абзира рылархIвауата сквшышвпхьадзарала уагIахъа щардала йалу КIавкIаз ащхъа бзазагIвчва йырчгIвыча хъадан. АкIвымжвы аквпшыра ауи аъара ухънахуа йаъанта йжвежвхуз асквшышв агIан аурышв ры апны йхIаракIу афицар чыннкъвгагIвчвагьи йыршвырцIауа йалагатI, ауат йрыщтагIайуата Къвбина псыхIва ашта къазакъквагьи йырчгIвычахатI.
АкIвымжвы злагIалыркIгIуз ашвокь ахква рыхъаз йрыддзахылыз ахIазырква (гIарып бызшвала «схIазырпI» гIаныцIитI) ракIвын. Ауи акIалта хвитта йырдзахуан, уанныкъвауагьи, атшы уанаквчIвугьи йангIалуан. АкIвымжвы айсра гIаншараква йрыквыргIапста йырдзахуан – тшыла мгIва йаныквылуазгьи щапIыла ауырата йангIамдузгьи. Абазаква йырдзахуаз акIвымжвква анахьанат йызларапшымыз аура акIвын: акIалта агIвы йщамхъаква йрыгIвсуата йнакъвын, анахьанат ауагIахъаква йырдзахквуз акIвымжвква ащахъвдабыгIв ахIа йгьнамдзузтI.
АйсыгIв хъацIа мгIва даныкву рыцIа дыззыбжадзата йыхъвуз йчгIвыча йауан щапIхъацIа ласы, уапIа, башлыкъ. АуапIа аква ангIаквузгьи, асы ангIасуазгьи, апша ангIасуазгьи дахчун, ауи акIвымкIвагьи тып хIисапта йзалуан. Хъарата йангIахысрагьи ахы алымсныс закIы гьазхIвамызтI.
АхъацIа йыпкъ йангIалуата багъьата йашIарпаз амъи ауи йадхIвалаз акъами афаша йангIалдзауата йацын. АгIвычIвгIвыс йыпкъ алыхща гIатнарышвтуата йшарыпшдзуш апш ауагIахъа фаша ахъачваква рыхъазгьи, ахIвсса рыхъазгьи йрызтаргъвычвта йырдзахуан.
Абзазара мгIвайсуан, ачгIвыча злардзахуаз асхъаква рнадзара тшапсахуан. Асхъа цIагъала йырдзахуаз акIвымжвы ачвапшыраква зигIвата йахъыхацIых йауан. Ауыс йазъазу адзахыгIвчва рбзирала ачгIвыча рыцIагьи йпшдзахун, агвыргъьарамшква йырзалхта йынкъвыргун.
Уыжв азаман ауагIа апхъанчIви чгIвыча азыгIальаматра ду рызрымапI. Интернетла айчважвараква, анйараква рпны чкIвынргIа щардала ащхъа бзазагIвчва рапхъанчIви фаша аквгIацапахра ауыс йазгIашыкъта йгIадрахитI. Ауи анахьанат аштаква рбзазагIвчва йызларапшым ахцIараква рщаквыргылра йацхърагIушта йырпхьадзитI
МышкIыла апхъанчIви чгIвычи уыжвгIанчIви чгIвычи амупсахырныс ажвлара рпны йанымгIалныс ауыпI. Ауи ахIатырла, чкIвыныргIа йшырпхьадзауала, уыжвгIанчIви бзазара апны, ажва ахъазла, агвыргъьахъв айззараква рагIан, зныкI ахъазла апхъанчIви фаша ахъвквакI гIарысабап йауаштI. Йаргьи ауаса акIвзапI апхъанчIви фаша хIбзазара мачI-мачIымца йшгIалалуаш. Ауи хIапхъанчIви культура йауата йыдзыз ацIас бзиква ргIащаквыргылхра рхъа алагIаджвыквцIа йауаштI.
Емельянова Надежда
«Абаза Къраль» сайт йазалхпI