ائلشن بهرنگ
دوفتور علیرضا اصغرزاده-نین بازار گونو 17 فوریه تورونتودا آنا دیلی گونو ایله باغلی کئچیریلن ییغینجاغدا " سؤمورگه دیلی و دیل سؤمورگه چیلی" باشلیقلی چیخیشینی ایزله ییب و ائله او چیخیشدا و اوندان اونجه کی بعضی اینترنت دانیشیقلاری ایله باغلی منیم اوچون بعضی سواللار یاراندیکی، بو یازی آراجیلیغی ایله هم جناب اصغرزاده و همده اوخوجولارلا پایلاشماق ایستردیم.
دوقتور اصغرزاده-نین سوزلرینده، اوزامانکی آذربایجان توپلومو حاققیندا اورنکلر وئرییر بیر چوخ چاتیشمالار و تضادلار واردیر.
بیرینجی: یئرلی آمئریکالیلار حاققیندا اورنک وئردیینده "ایندیان" آدینی سؤمورگه آدی و سیاستی کیمی دیه رلندیرییرلر. آمما گونئی و اوزللیکله قوزئی آذربایجان حاققیندا میثاللار وئردیکده ایرانین و ساوئتلرین کولتوره ل سؤمورگه چی سیاستلرینی حیاتا کئچیرتدیکلرینی و ساختا "آذری/آذربایجانلی" ائتنیک کیملیی یاراتمالارینا ایشاره ائتمیرلر. بونا توخونمورلارکی نئجه قوزئی آذربایجاندا ساوئتلر رژیمی نین کولتورل سؤمورگه چی و آنتی تورک سیاستینده "تورک" ائتنیک کیملینین یئری ائتنیک "آذربایجانلی/آذری" و "تورک دیلینین" یئری "آذربایجانجا" ایله دئییشدیریلدی. ساوئیتلر بونو کولتورل سؤمورگه چیلیک سوره جینده ائتدیلر و بو سؤمورگه چی گئدیشین قاباغیندا دوران یازارلار و ضیالیلار ایسه 1930 جی ایللرده گئنیش باسقیلارلا اوزلشیب، گوللئلنیب ویا سورگونه گونده ریلدیلر. جناب اصغرزاده نه تکجه بونلارا توخونمورلار و حتی استالین رژیمینین او غیر اینسانی سیاستلریندن دانیشانلاریدا مسخره یه توتورلار.
جناب اصغرزاده حتی 2012 دسامبر آی نین 30 یندا، "آذرپالتاک" اوتاغیندا "مارکسیم ندیر؟" باشلیقلی چیخیشیندا استالینین بو سؤمورگه چی پولیتیکاسینی ان مودئرن و موثبت بیر آددیم کیمی تقدیم ائدیرلر!! او موثبت و مودئرن پولیتیکاکی اونون حیاتا کئچیریلمه سی اوچون میکاییل موشفیق، احمد جاواد و اونلارین سیماسیندا مینلرله آذربایجان ضیالی سینین قانینین توکولمه سی ایله حیاتا گئرچکلشدیریلدی.
بوردا بو سوال یارانیرکی ندن دوقتور اصغرزاده ایستالینین بو آنتی تورک و کولتورل سؤمورگه چی سیاستینه نه تکجه توخونمور بلکه حتی اونو رد و یئرلی بیر آددیم کیمی گورور؟ ایه ر مسئله یه آکادئمیک باخیلیرسا گورونورکی نه تکجه استالینین عملینده آکادئمیک اویغونلوق یوخ بلکی اینسانلیقا قارشی و بیر ائتنیک کیملیکه قارشی دوشمانلیق و آنتیلیک واردیر. تورک آدی حذف ائدیلر و بو آچیقجا ایرقچیلیق و آنتی تورکلوکدور. منه گوره ایه ر دوقتور علیرضا بی اصغرزاده آذربایجان و تورک کیملیکلری ایله باغلی تعریفلرده آکادئمی اویغونلوق و مودئرنلیک آختارییرلارسا اونو استالین دورونده یوخ بلکی آذربایجان خالق جومهوریتی زامانی و محمدامین رسولزاده حوکومتینده آختارمالایدیرلار. آذربایجان خالق جومهوریتی زامانی "تورکلوک" آذربایجاندا یاشایان ائتنیک تورکلرین ائتنیک کیملییدیر و تورکجه ایسه اونلارین دیلی اولاراق گئدیردی. آذربایجانلی ایسه مودئرن میللت دولت تعریفی ایله آذربایجاندا یاشایان دئییشیک ائتنیک گروپلارین او جومله دن تالیشلارین، ائرمنی لرین، لزگی لرین و ... میللی کیملیی و آذربایجان اونلارین میللی وطنیدیر.
او زامانکی بو مودئل بو گونلری دونیادا گئدن ان یایغین ائتنیک و دولت میللت تعریفی ایله عینی اوست اوسته دوشور.
بو اوزدن بوردا بو سوال یارانیرکی ندن او اینسانلارکی ساوئتین بو کولتوره ل سؤمورگه چی سیاستینی و گونئی آذربایجاندا احمد کسروی نین آذری دیلی و آذری خالقی نظریه سینی پست کولونیال تئوریلر ایله تحلیل ائتمک ایسته ییرلر اونلارا حمله لر اولونور و اونلاری "ذاتچی"، "ایرقچی" ویا "تورکچولوکده" گوناهلاندیرییرلار. حالبوکی آذربایجانین باغیمسیزلیغی و سؤمورگه دن آرینما یولوندا ان اساسی سی کولونیال پولیتیکالاری آراشدیرماق، دریندن اویرنمک و اونلاری سوال آلتینا آپارماقدیر و بو حاقدا نه تکجه مقاله لر یازیلمالی بلکه آکادئمیک آراشدیرمالارین و کیتابلارین یئری چوخ بوشدور.
بورداسوال بوردادیرکی عجبا دوقتور اصغرزاده نین یئرلی آمئریکالیلارلا وئردیی میثالدا او "ایندیان" سوزونو سوال آلتینا آپارانلاردا "ذاتچیلیق" و "ایرقچیلیقدا" گوناهلاندیرییلیرلار و یا بو تنقیدی یاناشمانی پست کولونیال سوره ایچینده و کولونیالدان آرینمادا طبعیی و ضروری بیر سوره ج کیمی گورورلر.
ایکینجی: جناب اصغرزاده، دانیشیغیندا ائتنیک کیملیکلرین و آدلارین تاریخ بویو دئییشمه سینه ایشاره ائده رک، دوقتور صدیقین "آذ" ائلینی اورنک وئرییر ویا ده ده قورقود زامانی بیزیم ائتنیک کیملییمیزین "اوغوز" آدینین داشیماسینی وورغولاییر و بو سوره ج ایچینده بوگونلری اوز تورکلویونو دیله گتیرنلری و آذری ائتنیک کیملیینی رد ائدنلری فیناییر. او اوزدن بوردادا بیر تناقض واردیر. نیه کی بو بیر گئرچکلیکدیرکی بوگون گونئی آذربایجاندا تورکلرین اوزلرینه تورک دئمه سی تام تاریخی سوره ج ایچینده باش وئرن بیر حالدیر. بوردا دوقتور اصغرزاده نین قینادیغی آداملار هئچده تاریخه گئدیب و اوزلرینه تورک آدینی آختاریب تاپیب و یئنیدن اونونلا اوزلرینی آدلاندیرمیرلار بلکه اونلارا گلن چاتان آد ایله اوزلرینی تانیتدیرییرلار. بونا گوره دوقتور اصغرزاده نین جناب صدیق ایله باغلی وئردیی میثال تناقضلیدیر. بئله کی بوردا کئچمیشه باغلانان و کئچمیشده اوزونه کیملیک آختاران اونلاردیلارکی بوندان 700 ایل و یا 1000 ایل اونجه ده آذری سوزونون آختاریشیندا اولوب و تاریخده بیر آذری سوزو تاپار تاپماز اونو ائتنیک سویه سینه قالدیرماق آرزوسوندا اولانلاردیلار! ائله احمد کسروی نینده آذری دیلی و ائتنیک کیملیی و آذریلیه دونوشو اونون دوغرو اولوب اولماماسیندان علاوه بوردا آخساییردی.
اوچونجو: دوقتور اصغرزاده اوز دانیشیقلاریندا دیلیمیزین آدینین "آذربایجان تورکجه سی" اولدوغونو دئییرلر. آمما اونون یانیندا آذربایجانجا، آذری دیلین ایشلئدیلمه سینیده سورونسوز گورور و قوزئی آذربایجاندا ایشله نیلن "آذربایجانجانی" آذربایجان تورکجه سینین قیسالتمیشی کیمی دیرلندیرییرلر. حالبوکی بیلیندیی کیمی قوزئی آذربایجاندا دیلین آدی "آذربایجانجا"دیر و اونون اوستونده اصلا" تورک آدی یوخدور او اوزدن آذربایجانجا بوردا نئین قیسالتمیشی اولا بیلرکی؟ بوردا اولان یانلیشلیق اوردادیرکی آذربایجان، آذربایجانلیلق ائتنیک کیملیک دئییل بلکه میللی کیملیک دیر و بیز میللت دولت آدینی دیلین آدینا وئره بیلمریک، اوناگوره کی دیل کولتور و ائتنیسیتی ایله باغلیدیر و میللیت ایله یوخ. نئجه کی آمرئیکاجا ، کاناداجا، کبکجه و یا ایرانجا یوخدور. نیه کی اونلار اولکه آدیدیر و دیل آدی دئیلدیر. بوگونلری گونئی آذربایجاندا هرکس دیلینه تورکجه دئییر و او اوزدن دیلیمیزین آدی تورکجه دیر. آمما بیلدییمیز کیمی بیزیم تورکجه میز ایله تورکیه تورکجه سی آراسیندا بعضی فرقلیلیکلر اولدوغوندان، بو فرقلیلیکلری گوسترمک اوچون خالق بونو آییرمیش و تورکیه تورکجه سینه "ایستانبول تورکجه سی" و اوز تورکجه میزه ایسه ساده جه تورکجه دئمیش. بئله بیر حالدا دیلیمیزین توپلوم ایچینده نئجه آدلاندیریلماسیندا بیر سورون یوخدور. ساده جه گئنیش و خالقلارآراسی سویه ده دیلیمیزن آدی آذربایجان تورکجه سی اولاراق تانیدیلماسی داها دوغرو اولار. بونون یانی سیرا، آذربایجان تورکجه سینین ایسه قیسالتمیشی آذربایجانجا یوخ بلکه تورکجه اولار. چونکو دیل تورکجه دیر و آذربایجانجا دئییل و اورداکی آذربایجان ساده جه تانیملاییجی رولو اویناییر. بو مسئله بوتون دیللرده واردیر و بیزیم آلاجاغیمیز اورنکلردن ائله ان یاییغینلاریندان اینگیلیزجه، فیرانسیزجا و عربجه دن آد آپارماق اولار. بیلدییمیز کیمی بیر نئجه اولکه لرده اینگیلیزجه رسمی دیلدیر و اونلارین فرقلیلیکلری واردیر. اونا گوره دیرکی بو فرقلیلیکلری گوسترمک اوچون اونلارین اولکه آدلاری دا اونلاری آییرماق اوچون ایشله نیر. اورنک اوچون بیریتیش اینگیلیزجه سی، کانادا اینگیلیزجه سی، آمئریکا اینگیلیزجه سی، استرالیا اینگیلیزجه سی، گونئی آفریقا اینگیلیزجه سی، اسکاتلند اینگیلیزجه سی ویا هیند اینگیلیزجه سی. بو اولکه لرده اولان اینگیلیزجه ایله باغلی آکادئمیک یازیلاردا و سوزلوکلرده او دیللرین تانیتلاییجی آدی ایله ایشله دیلیر. آمما گئنیش اینگیلز دیلی حاققیندا یازی یازاندا ویا اولکه داخیلینده ساده جه اینگیلیزجه گئدیر. اورنک اوچون آمئریکادا، بویوک انگلیستاندا، استرالیادا ویا کانادادا بیر اینگیلیز دیللیدن سوروشسان هانسی دیلده دانیشیرسان اونون جاوابی کانادا اینگیلیزجه سی، آمئریکا اینگیلیزجه سی، بیریتیش اینگیلیزجه سی، و استرالیا اینگیلیزجه سی یوخ بلکه ساده جه اینگیلیزجه اولاجاق و خالق اوز دیلینه ساده جه اینگیلیزجه دئییر. عینی حالدا مکتبلرده و تحصیل یئرلرینده ده اولکه ده دانیشیلان دیله عمومیتله ساده جه اینگیلیزجه دئییلر. باشقا اورنک ایسه فیرانسیزجادیر. بوگون فیرانسادا دانیشیلان فیرانسیزجا ایله کانادانین کبک ایالتینده دانیشیلان فیرانسیزجادا فرقلیلیکر واردیر. اونا گوره بونلارین فرقلیلیکلرین گوسترمک اوچون کبک فیرانسیزجاسی و یا کانادا فیرانسزجاسی ترملر واردیر. اونون قیسالتمیشی ایسه کانادا ایچینده ساده جه فیرانسزجا اولور و کبکجه ویا کاناداجا یوخ! عینی حالدا، کانادانین ایکی اولکه رسمی دیلیندن صوحبت گئنده داها کانادا اینگیلیزجه سی ویا کبک/کانادا فیرانسیزجاسیندان سوز گئتمیر، بلکه ساده جه اینگیلیزجه و فیرانسیزجادان آد آپاریلیر. ویا عرب دونیاسینا باخاندا سوریه، عربستان، مصیر، بحرین، کویت، قطر، عراق و... دیللرینده فرقلیلیکر اولسادا هامیسی اوز اولکه لرینده دیللرینه عربجه دئییرلر. بوردان یولا چیخارساق دوشونورمکی بیزیم اوچون اینگیلیز دیلی، فیرانسزجا و عربجه اورنکلریده اوز دیلیمیزی آدلاندیرماقدا و آییرماقدا یاخشی اورنکلردیرلر.
دوردونجو: جناب دوقتور اصغرزاده اوز دانیشیقلاریندا گونئی آذربایجان میللی حرکتینده هر کس کی تورکلوکه و ائتنیک کبملیه تاکید ائدیرلر اونلارین ساده جه ائتنیک کیملیکده انرژی قویدوقلارینی وورغولاییرلار. آمما بیز حرکته باخدیقدا بونو مطلق بئله گورمورک. یعنی چوخ محدود بعضی شخصلردن باشقا آذربایجان میللی حرکتینده چوخونلوق تورکلوکه دیققت گوسنرمه لری سبب اولمورکی اونلار مسئله یه گئینیش باخماسینلار. بیز بونو بیرینجی گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین آدیندان گوره بیلریک. گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین سون ایللرده اعتراضلاریندا و ییغینجاقلاریندا باخارساق بو دئییشیک طلبلری و مسئله لره دیققتی اوردا گوره بیلریک. کئچن ایللرده آذربایجانلیلار بابک قالاسی مراسیمی، ساوالان داغی مراسیمی، مشروطه اینقیلابی ایل دونومی مراسیمی، ستارخان مراسیمی، دونیا آنا دیلی گونو، خوجالی، اویرنجی گونو، قادینلار گونو، اورمو گولو اعتیراضلاری، تراختور اویونلاری و باشقا تدبیرلر کئچیرتمکله گونئی آذربایجان توپلوموندا دئییشیک مسئله لره دیققت یئتیرییر و آذربایجان توپلوموندا اولان فرقلی مسئله لری گونده مه و دیققت مرکزینه گتیرمک ایسته ییرلر. آذربایجان توپلانتیلارینا باخارساق بعضا" بیر گون ایچینده موختلیف شعارلارین سسلنمه سینه شاهید اولاریق.اورنک اوچون یاشاسین آذربایجان، اوز دیلینده مدرسه اولمالیدیر هرکسه، آنا دیلده مدرسه، آذربایجان بیر اولسون مرکزی تبریز اولسون، هارای هارای من تورکم، اورمو گولو، زلزله دن ضرر چکمیشلرین سسی و ...فاکت اولاراق گونئی آذربایجان حرکتی نین ایچینده اولان آذربایجان اویرنجی حرکتی دئییشیک موضوعلاری هر زامان اوز دیققتینده ساخلامیش. اورنک اوچون آذربایجانلی بیلیوردلار توپلومو (آذبیلتوپ) درنه ی نین فعالیتی زامان چیخاردیقلاری اوزل سایی درگی لره باخارساق گوره جه ییک کی آذربایجاندا فدرالیسم، اقتصاد، تاریخ، قاراباغ، معدن، اینسان حاقلاری و... حاققیندا اوزل ساییلار چیخارتمیشلار. باشقا اورنکده دیه رلی آذربایجانلی آراشدیرماجی ژورنالیست علیرضا بی صرافی نین چیخارتدیغی و بیر نئچه ایل نشرینه قاداغا قویولموش دیلماج درگی سی نین سایلارینا باخارساق بونو گوره جه ییک کی بو درگی نئجه هر ساییندا دئییشیک موضوعلار حاققیندا چوخ دیه رلی اوزل سایی لر چیخارتمیش. دیلماجین چیخارتدیغی اوزل سایی لاردان بیز قادینلار، آنا دیلی، اقتصاد، توریسم، مطبوعات، تاریخ، شهرلر اوزل سایی و ... گوره بیلریک. یعنی حرکتده آذربایجانچی و تورکچو دئیه ایکیلی بولونمه یوخدور. بلکه آذربایجان حرکتی گئنیش بیر حرکت اولاراق اوز ایچینده دئییشیک گروپلارا یئر وئرییر و مسئله لری گونده مه گتیرییر. بورادا البته کی حرکتین بیر چوخ صاحه لرده چاتیشمازلیقلاریندان صوحبت گئده بیلر و آذربایجان حرکتی بو قونودا اوزونو نقد ائتمه لی و بعضی مسئله لره اورنک اوچون قادین حاقلارینا اوز دیققتینی آرتیرمالیدیر. آمما بوردا بونودا دیققتده ساخلامالییقکی بو حرکت اساسیندا ائتنیک آیری سئچکیلیک اوزونده قورولموش بیر حرکتدیر و بو تعجبلی دئییلکی، حرکت ائتنیک حاقلارینا داها چوخ دیققت گوستره جک. نیه کی چئیشیدلی آیری سئچکیلیکلرین او جومله دن دیلسئل، کولتورل، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... هامیسی نین سببینی ائتنیک آیری سئچکیلیکده گورور. نئجه کی فئمینییسم و فئمینیست حرکتی آیری سئچکیلیکری جینسیتده و مارکسیسم ایسه طبقه ده گورور. هر حالدا بو اونملیدیرکی بو دئییشیک باخیشلار هامیسی آذربایجان حرکتینده بیر یئرده اوز موباریزه لرینی قاباغا آپارسینلار و او زاماندیرکی بیز حرکتین هر طرفلی او جومله دن فیکری گلیشمه سینه شاهید اولاجاییق
سون سوز:
80 ایللیک مرکزی حوکومتین سیستماتیک ایرقچی، آنتی تورک و آنتی آذربایجان سیاستلرینه رغمن بوگونلری گونئی آذربایجان توپلومو اوز میللی حرکتی ایله یولا چیخمیش و آذربایجانین آزادلیقی یولوندا ایره لیه دوغرو ایناملا آددیملاماقدادیر. آذربایجان توپلومو اوچون هم تورکلوک و همده آذربایجانلیلیق چوخ اونملیدیر. اوناگوره کی بو ایکیسیده اونلارین کیملیکلرینین اونملی بیر پارچاسیدیر. خالق اوزونه من تورکم و آذربایجانلییام دئییر. بو ایکی ترم ایکیسیده اوز یئرلرینده یعنی بیر ائتنیک کیملیک و اوبیری ایسه میللی کیملیک یئرینده ایشله نیلیر. آنجاق بو یازی نین یازیلماسینادا سبب اولموش مسئله دوقتور علیرضا بی اصغرزاده و بعضی باشقا بللی چئوره لرین تورکلوک و تورک کیملیی ایله چاتیشمالی گورونن توتوملاری و سوزلریدیر. ائله نظره گلیرکی بو چئوره لرین "تورکلوکه" ندنسه حساسیتلری واردیر و بو حساسیتلرینی آچیق بیان ائده بیلمه دیکلری اوچون سوزده آذربایجانچیلیق آدی آلتیندا تورک سوزونو زامانلا آذربایجان سویله میندن و کیملیک تانیتیمیندان یاواش یاواش حذف ائتمه یه چالیشیرلار. جناب اصغرزاده نین تورک سوزو ایله باغلی بهانه لریندن بیری تورکیه نین تورک اولکه سی کیمی تانینماسیدیر. سانکی تورک ائتنیکی ائله تورکیه ده یاشامالیدیر و باشقا یئرده یاشاماسی مومکون دئییل. سانکی میلیونلارجا گونئی آذربایجان اینسانین اوزونو تورک آدلاندیرماسینی تورکیه یه گوره دیرلندیریب و اوناگوره کی تورکیه دونیادا تورک اولکه سی کیمی تانینیر، داها گونئیلیلیرده اوز تورکلوکلریندن واز کئچیلمه لیدیر. سانکی ائله دونیادا بیر ائتنیک گروپ بیر اولکه ده یاشامالیدیر و اونلارین باشقا اولکه لرده یاشاماسی مومکون دئییل. حالبوکی بیز دونیادا دئییشیک اولکه لره باخدیقیمیزدا بونون نورمال بیر حال اولدوغونو گورورک. اینگیلیس دیللیلر ساده جه آمئریکالیلاردا خیلاصه اولونمورللار بلکه کانادا، بویوک بیریتانیا و استرالیادا یاشاییرلار و بونلار هئچ بیری اوز ائتنیک کیملیکینی باشقا آدلا تانیتمامییر اونا گوره کی دئییشیک اولکه ده عینی ائتنیک لرین یاشادیقی اوچون بلکه بو بوگونکو دونیا اوچون نورمال بیر شئیدیر و اینسانلار اوچون عینی ائتنیکلرین دئییشیک اولکه لرده یاشامالاری و اولکه لری اولماسی نورمال بیر حالدیر و بونو آنلاماق چوخدا چتین دئییل. بو ساده جه اینگیلیس دیللی لر اوچون دئییل و بیر چوخ اورنک لر واردیر و ان یاییغینلاردان اسپانیشلره و عرب لره ایشاره ائتمک اولار. آمما تورکلوکله باغلی مسئله نین ان اساسلی اونمی اونون ازیلمیش و آنتی تورکلوک سیاسته معرض قالماسیدیر. ازیلمیش و سومورگه آلتیندا قالمیش بیر خالق اولدوغوموزدان دونیا بیزی یئترینجه ویا دوغرو دوزگون تانیمامیش، بیزی سومورگه سی آلتیندا ساخلایانلار بیزیم وارلیغیمیزی دونیادان گیزلی ساخلامیش. اونا گوره ده گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین اساس آماج و هدفلریندن بیری اوزوموزو اولدوغوموز کیمی دونیایا تانیتماقدیر. تورک سوزونون ایشله نیلمه سی نی تورکیه ایله علاقه لندیریب و اوندان واز کئچمک ساده جه دوقتور اصغرزاده یه عاید دئییلدیر. بلکه او زامانکی پان ایرانیستلر بیزیم تورکلویوموزو دانماق ایسته ییب لر اونو تورکیه یه ربط وئریب و دئییبلرکی سیز تورک یوخ آذری سینیز و تورکلر تورکیه لیلردیر. و بو ائله ساوئتلرده ذه بئله اولوب. ایندیده تورکیه نی بهانه ائدیب تورک آدینی حذف ائتمه یه چالیشماقدادیرلار. بو یاناشما حذف ائدیجیدیر و ازیلمیش و تاپدالانمیش بیر کیملیی اوزلویوندو و کیملیندن آریندیریماقدیر.
ائلشن بهرنگ
دوفتور علیرضا اصغرزاده-نین بازار گونو 17 فوریه تورونتودا آنا دیلی گونو ایله باغلی کئچیریلن ییغینجاغدا " سؤمورگه دیلی و دیل سؤمورگه چیلی" باشلیقلی چیخیشینی ایزله ییب و ائله او چیخیشدا و اوندان اونجه کی بعضی اینترنت دانیشیقلاری ایله باغلی منیم اوچون بعضی سواللار یاراندیکی، بو یازی آراجیلیغی ایله هم جناب اصغرزاده و همده اوخوجولارلا پایلاشماق ایستردیم.
دوقتور اصغرزاده-نین سوزلرینده، اوزامانکی آذربایجان توپلومو حاققیندا اورنکلر وئرییر بیر چوخ چاتیشمالار و تضادلار واردیر.
بیرینجی: یئرلی آمئریکالیلار حاققیندا اورنک وئردیینده "ایندیان" آدینی سؤمورگه آدی و سیاستی کیمی دیه رلندیرییرلر. آمما گونئی و اوزللیکله قوزئی آذربایجان حاققیندا میثاللار وئردیکده ایرانین و ساوئتلرین کولتوره ل سؤمورگه چی سیاستلرینی حیاتا کئچیرتدیکلرینی و ساختا "آذری/آذربایجانلی" ائتنیک کیملیی یاراتمالارینا ایشاره ائتمیرلر. بونا توخونمورلارکی نئجه قوزئی آذربایجاندا ساوئتلر رژیمی نین کولتورل سؤمورگه چی و آنتی تورک سیاستینده "تورک" ائتنیک کیملینین یئری ائتنیک "آذربایجانلی/آذری" و "تورک دیلینین" یئری "آذربایجانجا" ایله دئییشدیریلدی. ساوئیتلر بونو کولتورل سؤمورگه چیلیک سوره جینده ائتدیلر و بو سؤمورگه چی گئدیشین قاباغیندا دوران یازارلار و ضیالیلار ایسه 1930 جی ایللرده گئنیش باسقیلارلا اوزلشیب، گوللئلنیب ویا سورگونه گونده ریلدیلر. جناب اصغرزاده نه تکجه بونلارا توخونمورلار و حتی استالین رژیمینین او غیر اینسانی سیاستلریندن دانیشانلاریدا مسخره یه توتورلار.
جناب اصغرزاده حتی 2012 دسامبر آی نین 30 یندا، "آذرپالتاک" اوتاغیندا "مارکسیم ندیر؟" باشلیقلی چیخیشیندا استالینین بو سؤمورگه چی پولیتیکاسینی ان مودئرن و موثبت بیر آددیم کیمی تقدیم ائدیرلر!! او موثبت و مودئرن پولیتیکاکی اونون حیاتا کئچیریلمه سی اوچون میکاییل موشفیق، احمد جاواد و اونلارین سیماسیندا مینلرله آذربایجان ضیالی سینین قانینین توکولمه سی ایله حیاتا گئرچکلشدیریلدی.
بوردا بو سوال یارانیرکی ندن دوقتور اصغرزاده ایستالینین بو آنتی تورک و کولتورل سؤمورگه چی سیاستینه نه تکجه توخونمور بلکه حتی اونو رد و یئرلی بیر آددیم کیمی گورور؟ ایه ر مسئله یه آکادئمیک باخیلیرسا گورونورکی نه تکجه استالینین عملینده آکادئمیک اویغونلوق یوخ بلکی اینسانلیقا قارشی و بیر ائتنیک کیملیکه قارشی دوشمانلیق و آنتیلیک واردیر. تورک آدی حذف ائدیلر و بو آچیقجا ایرقچیلیق و آنتی تورکلوکدور. منه گوره ایه ر دوقتور علیرضا بی اصغرزاده آذربایجان و تورک کیملیکلری ایله باغلی تعریفلرده آکادئمی اویغونلوق و مودئرنلیک آختارییرلارسا اونو استالین دورونده یوخ بلکی آذربایجان خالق جومهوریتی زامانی و محمدامین رسولزاده حوکومتینده آختارمالایدیرلار. آذربایجان خالق جومهوریتی زامانی "تورکلوک" آذربایجاندا یاشایان ائتنیک تورکلرین ائتنیک کیملییدیر و تورکجه ایسه اونلارین دیلی اولاراق گئدیردی. آذربایجانلی ایسه مودئرن میللت دولت تعریفی ایله آذربایجاندا یاشایان دئییشیک ائتنیک گروپلارین او جومله دن تالیشلارین، ائرمنی لرین، لزگی لرین و ... میللی کیملیی و آذربایجان اونلارین میللی وطنیدیر.
او زامانکی بو مودئل بو گونلری دونیادا گئدن ان یایغین ائتنیک و دولت میللت تعریفی ایله عینی اوست اوسته دوشور.
بو اوزدن بوردا بو سوال یارانیرکی ندن او اینسانلارکی ساوئتین بو کولتوره ل سؤمورگه چی سیاستینی و گونئی آذربایجاندا احمد کسروی نین آذری دیلی و آذری خالقی نظریه سینی پست کولونیال تئوریلر ایله تحلیل ائتمک ایسته ییرلر اونلارا حمله لر اولونور و اونلاری "ذاتچی"، "ایرقچی" ویا "تورکچولوکده" گوناهلاندیرییرلار. حالبوکی آذربایجانین باغیمسیزلیغی و سؤمورگه دن آرینما یولوندا ان اساسی سی کولونیال پولیتیکالاری آراشدیرماق، دریندن اویرنمک و اونلاری سوال آلتینا آپارماقدیر و بو حاقدا نه تکجه مقاله لر یازیلمالی بلکه آکادئمیک آراشدیرمالارین و کیتابلارین یئری چوخ بوشدور.
بورداسوال بوردادیرکی عجبا دوقتور اصغرزاده نین یئرلی آمئریکالیلارلا وئردیی میثالدا او "ایندیان" سوزونو سوال آلتینا آپارانلاردا "ذاتچیلیق" و "ایرقچیلیقدا" گوناهلاندیرییلیرلار و یا بو تنقیدی یاناشمانی پست کولونیال سوره ایچینده و کولونیالدان آرینمادا طبعیی و ضروری بیر سوره ج کیمی گورورلر.
ایکینجی: جناب اصغرزاده، دانیشیغیندا ائتنیک کیملیکلرین و آدلارین تاریخ بویو دئییشمه سینه ایشاره ائده رک، دوقتور صدیقین "آذ" ائلینی اورنک وئرییر ویا ده ده قورقود زامانی بیزیم ائتنیک کیملییمیزین "اوغوز" آدینین داشیماسینی وورغولاییر و بو سوره ج ایچینده بوگونلری اوز تورکلویونو دیله گتیرنلری و آذری ائتنیک کیملیینی رد ائدنلری فیناییر. او اوزدن بوردادا بیر تناقض واردیر. نیه کی بو بیر گئرچکلیکدیرکی بوگون گونئی آذربایجاندا تورکلرین اوزلرینه تورک دئمه سی تام تاریخی سوره ج ایچینده باش وئرن بیر حالدیر. بوردا دوقتور اصغرزاده نین قینادیغی آداملار هئچده تاریخه گئدیب و اوزلرینه تورک آدینی آختاریب تاپیب و یئنیدن اونونلا اوزلرینی آدلاندیرمیرلار بلکه اونلارا گلن چاتان آد ایله اوزلرینی تانیتدیرییرلار. بونا گوره دوقتور اصغرزاده نین جناب صدیق ایله باغلی وئردیی میثال تناقضلیدیر. بئله کی بوردا کئچمیشه باغلانان و کئچمیشده اوزونه کیملیک آختاران اونلاردیلارکی بوندان 700 ایل و یا 1000 ایل اونجه ده آذری سوزونون آختاریشیندا اولوب و تاریخده بیر آذری سوزو تاپار تاپماز اونو ائتنیک سویه سینه قالدیرماق آرزوسوندا اولانلاردیلار! ائله احمد کسروی نینده آذری دیلی و ائتنیک کیملیی و آذریلیه دونوشو اونون دوغرو اولوب اولماماسیندان علاوه بوردا آخساییردی.
اوچونجو: دوقتور اصغرزاده اوز دانیشیقلاریندا دیلیمیزین آدینین "آذربایجان تورکجه سی" اولدوغونو دئییرلر. آمما اونون یانیندا آذربایجانجا، آذری دیلین ایشلئدیلمه سینیده سورونسوز گورور و قوزئی آذربایجاندا ایشله نیلن "آذربایجانجانی" آذربایجان تورکجه سینین قیسالتمیشی کیمی دیرلندیرییرلر. حالبوکی بیلیندیی کیمی قوزئی آذربایجاندا دیلین آدی "آذربایجانجا"دیر و اونون اوستونده اصلا" تورک آدی یوخدور او اوزدن آذربایجانجا بوردا نئین قیسالتمیشی اولا بیلرکی؟ بوردا اولان یانلیشلیق اوردادیرکی آذربایجان، آذربایجانلیلق ائتنیک کیملیک دئییل بلکه میللی کیملیک دیر و بیز میللت دولت آدینی دیلین آدینا وئره بیلمریک، اوناگوره کی دیل کولتور و ائتنیسیتی ایله باغلیدیر و میللیت ایله یوخ. نئجه کی آمرئیکاجا ، کاناداجا، کبکجه و یا ایرانجا یوخدور. نیه کی اونلار اولکه آدیدیر و دیل آدی دئیلدیر. بوگونلری گونئی آذربایجاندا هرکس دیلینه تورکجه دئییر و او اوزدن دیلیمیزین آدی تورکجه دیر. آمما بیلدییمیز کیمی بیزیم تورکجه میز ایله تورکیه تورکجه سی آراسیندا بعضی فرقلیلیکلر اولدوغوندان، بو فرقلیلیکلری گوسترمک اوچون خالق بونو آییرمیش و تورکیه تورکجه سینه "ایستانبول تورکجه سی" و اوز تورکجه میزه ایسه ساده جه تورکجه دئمیش. بئله بیر حالدا دیلیمیزین توپلوم ایچینده نئجه آدلاندیریلماسیندا بیر سورون یوخدور. ساده جه گئنیش و خالقلارآراسی سویه ده دیلیمیزن آدی آذربایجان تورکجه سی اولاراق تانیدیلماسی داها دوغرو اولار. بونون یانی سیرا، آذربایجان تورکجه سینین ایسه قیسالتمیشی آذربایجانجا یوخ بلکه تورکجه اولار. چونکو دیل تورکجه دیر و آذربایجانجا دئییل و اورداکی آذربایجان ساده جه تانیملاییجی رولو اویناییر. بو مسئله بوتون دیللرده واردیر و بیزیم آلاجاغیمیز اورنکلردن ائله ان یاییغینلاریندان اینگیلیزجه، فیرانسیزجا و عربجه دن آد آپارماق اولار. بیلدییمیز کیمی بیر نئجه اولکه لرده اینگیلیزجه رسمی دیلدیر و اونلارین فرقلیلیکلری واردیر. اونا گوره دیرکی بو فرقلیلیکلری گوسترمک اوچون اونلارین اولکه آدلاری دا اونلاری آییرماق اوچون ایشله نیر. اورنک اوچون بیریتیش اینگیلیزجه سی، کانادا اینگیلیزجه سی، آمئریکا اینگیلیزجه سی، استرالیا اینگیلیزجه سی، گونئی آفریقا اینگیلیزجه سی، اسکاتلند اینگیلیزجه سی ویا هیند اینگیلیزجه سی. بو اولکه لرده اولان اینگیلیزجه ایله باغلی آکادئمیک یازیلاردا و سوزلوکلرده او دیللرین تانیتلاییجی آدی ایله ایشله دیلیر. آمما گئنیش اینگیلز دیلی حاققیندا یازی یازاندا ویا اولکه داخیلینده ساده جه اینگیلیزجه گئدیر. اورنک اوچون آمئریکادا، بویوک انگلیستاندا، استرالیادا ویا کانادادا بیر اینگیلیز دیللیدن سوروشسان هانسی دیلده دانیشیرسان اونون جاوابی کانادا اینگیلیزجه سی، آمئریکا اینگیلیزجه سی، بیریتیش اینگیلیزجه سی، و استرالیا اینگیلیزجه سی یوخ بلکه ساده جه اینگیلیزجه اولاجاق و خالق اوز دیلینه ساده جه اینگیلیزجه دئییر. عینی حالدا مکتبلرده و تحصیل یئرلرینده ده اولکه ده دانیشیلان دیله عمومیتله ساده جه اینگیلیزجه دئییلر. باشقا اورنک ایسه فیرانسیزجادیر. بوگون فیرانسادا دانیشیلان فیرانسیزجا ایله کانادانین کبک ایالتینده دانیشیلان فیرانسیزجادا فرقلیلیکر واردیر. اونا گوره بونلارین فرقلیلیکلرین گوسترمک اوچون کبک فیرانسیزجاسی و یا کانادا فیرانسزجاسی ترملر واردیر. اونون قیسالتمیشی ایسه کانادا ایچینده ساده جه فیرانسزجا اولور و کبکجه ویا کاناداجا یوخ! عینی حالدا، کانادانین ایکی اولکه رسمی دیلیندن صوحبت گئنده داها کانادا اینگیلیزجه سی ویا کبک/کانادا فیرانسیزجاسیندان سوز گئتمیر، بلکه ساده جه اینگیلیزجه و فیرانسیزجادان آد آپاریلیر. ویا عرب دونیاسینا باخاندا سوریه، عربستان، مصیر، بحرین، کویت، قطر، عراق و... دیللرینده فرقلیلیکر اولسادا هامیسی اوز اولکه لرینده دیللرینه عربجه دئییرلر. بوردان یولا چیخارساق دوشونورمکی بیزیم اوچون اینگیلیز دیلی، فیرانسزجا و عربجه اورنکلریده اوز دیلیمیزی آدلاندیرماقدا و آییرماقدا یاخشی اورنکلردیرلر.
دوردونجو: جناب دوقتور اصغرزاده اوز دانیشیقلاریندا گونئی آذربایجان میللی حرکتینده هر کس کی تورکلوکه و ائتنیک کبملیه تاکید ائدیرلر اونلارین ساده جه ائتنیک کیملیکده انرژی قویدوقلارینی وورغولاییرلار. آمما بیز حرکته باخدیقدا بونو مطلق بئله گورمورک. یعنی چوخ محدود بعضی شخصلردن باشقا آذربایجان میللی حرکتینده چوخونلوق تورکلوکه دیققت گوسنرمه لری سبب اولمورکی اونلار مسئله یه گئینیش باخماسینلار. بیز بونو بیرینجی گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین آدیندان گوره بیلریک. گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین سون ایللرده اعتراضلاریندا و ییغینجاقلاریندا باخارساق بو دئییشیک طلبلری و مسئله لره دیققتی اوردا گوره بیلریک. کئچن ایللرده آذربایجانلیلار بابک قالاسی مراسیمی، ساوالان داغی مراسیمی، مشروطه اینقیلابی ایل دونومی مراسیمی، ستارخان مراسیمی، دونیا آنا دیلی گونو، خوجالی، اویرنجی گونو، قادینلار گونو، اورمو گولو اعتیراضلاری، تراختور اویونلاری و باشقا تدبیرلر کئچیرتمکله گونئی آذربایجان توپلوموندا دئییشیک مسئله لره دیققت یئتیرییر و آذربایجان توپلوموندا اولان فرقلی مسئله لری گونده مه و دیققت مرکزینه گتیرمک ایسته ییرلر. آذربایجان توپلانتیلارینا باخارساق بعضا" بیر گون ایچینده موختلیف شعارلارین سسلنمه سینه شاهید اولاریق.اورنک اوچون یاشاسین آذربایجان، اوز دیلینده مدرسه اولمالیدیر هرکسه، آنا دیلده مدرسه، آذربایجان بیر اولسون مرکزی تبریز اولسون، هارای هارای من تورکم، اورمو گولو، زلزله دن ضرر چکمیشلرین سسی و ...فاکت اولاراق گونئی آذربایجان حرکتی نین ایچینده اولان آذربایجان اویرنجی حرکتی دئییشیک موضوعلاری هر زامان اوز دیققتینده ساخلامیش. اورنک اوچون آذربایجانلی بیلیوردلار توپلومو (آذبیلتوپ) درنه ی نین فعالیتی زامان چیخاردیقلاری اوزل سایی درگی لره باخارساق گوره جه ییک کی آذربایجاندا فدرالیسم، اقتصاد، تاریخ، قاراباغ، معدن، اینسان حاقلاری و... حاققیندا اوزل ساییلار چیخارتمیشلار. باشقا اورنکده دیه رلی آذربایجانلی آراشدیرماجی ژورنالیست علیرضا بی صرافی نین چیخارتدیغی و بیر نئچه ایل نشرینه قاداغا قویولموش دیلماج درگی سی نین سایلارینا باخارساق بونو گوره جه ییک کی بو درگی نئجه هر ساییندا دئییشیک موضوعلار حاققیندا چوخ دیه رلی اوزل سایی لر چیخارتمیش. دیلماجین چیخارتدیغی اوزل سایی لاردان بیز قادینلار، آنا دیلی، اقتصاد، توریسم، مطبوعات، تاریخ، شهرلر اوزل سایی و ... گوره بیلریک. یعنی حرکتده آذربایجانچی و تورکچو دئیه ایکیلی بولونمه یوخدور. بلکه آذربایجان حرکتی گئنیش بیر حرکت اولاراق اوز ایچینده دئییشیک گروپلارا یئر وئرییر و مسئله لری گونده مه گتیرییر. بورادا البته کی حرکتین بیر چوخ صاحه لرده چاتیشمازلیقلاریندان صوحبت گئده بیلر و آذربایجان حرکتی بو قونودا اوزونو نقد ائتمه لی و بعضی مسئله لره اورنک اوچون قادین حاقلارینا اوز دیققتینی آرتیرمالیدیر. آمما بوردا بونودا دیققتده ساخلامالییقکی بو حرکت اساسیندا ائتنیک آیری سئچکیلیک اوزونده قورولموش بیر حرکتدیر و بو تعجبلی دئییلکی، حرکت ائتنیک حاقلارینا داها چوخ دیققت گوستره جک. نیه کی چئیشیدلی آیری سئچکیلیکلرین او جومله دن دیلسئل، کولتورل، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... هامیسی نین سببینی ائتنیک آیری سئچکیلیکده گورور. نئجه کی فئمینییسم و فئمینیست حرکتی آیری سئچکیلیکری جینسیتده و مارکسیسم ایسه طبقه ده گورور. هر حالدا بو اونملیدیرکی بو دئییشیک باخیشلار هامیسی آذربایجان حرکتینده بیر یئرده اوز موباریزه لرینی قاباغا آپارسینلار و او زاماندیرکی بیز حرکتین هر طرفلی او جومله دن فیکری گلیشمه سینه شاهید اولاجاییق
سون سوز:
80 ایللیک مرکزی حوکومتین سیستماتیک ایرقچی، آنتی تورک و آنتی آذربایجان سیاستلرینه رغمن بوگونلری گونئی آذربایجان توپلومو اوز میللی حرکتی ایله یولا چیخمیش و آذربایجانین آزادلیقی یولوندا ایره لیه دوغرو ایناملا آددیملاماقدادیر. آذربایجان توپلومو اوچون هم تورکلوک و همده آذربایجانلیلیق چوخ اونملیدیر. اوناگوره کی بو ایکیسیده اونلارین کیملیکلرینین اونملی بیر پارچاسیدیر. خالق اوزونه من تورکم و آذربایجانلییام دئییر. بو ایکی ترم ایکیسیده اوز یئرلرینده یعنی بیر ائتنیک کیملیک و اوبیری ایسه میللی کیملیک یئرینده ایشله نیلیر. آنجاق بو یازی نین یازیلماسینادا سبب اولموش مسئله دوقتور علیرضا بی اصغرزاده و بعضی باشقا بللی چئوره لرین تورکلوک و تورک کیملیی ایله چاتیشمالی گورونن توتوملاری و سوزلریدیر. ائله نظره گلیرکی بو چئوره لرین "تورکلوکه" ندنسه حساسیتلری واردیر و بو حساسیتلرینی آچیق بیان ائده بیلمه دیکلری اوچون سوزده آذربایجانچیلیق آدی آلتیندا تورک سوزونو زامانلا آذربایجان سویله میندن و کیملیک تانیتیمیندان یاواش یاواش حذف ائتمه یه چالیشیرلار. جناب اصغرزاده نین تورک سوزو ایله باغلی بهانه لریندن بیری تورکیه نین تورک اولکه سی کیمی تانینماسیدیر. سانکی تورک ائتنیکی ائله تورکیه ده یاشامالیدیر و باشقا یئرده یاشاماسی مومکون دئییل. سانکی میلیونلارجا گونئی آذربایجان اینسانین اوزونو تورک آدلاندیرماسینی تورکیه یه گوره دیرلندیریب و اوناگوره کی تورکیه دونیادا تورک اولکه سی کیمی تانینیر، داها گونئیلیلیرده اوز تورکلوکلریندن واز کئچیلمه لیدیر. سانکی ائله دونیادا بیر ائتنیک گروپ بیر اولکه ده یاشامالیدیر و اونلارین باشقا اولکه لرده یاشاماسی مومکون دئییل. حالبوکی بیز دونیادا دئییشیک اولکه لره باخدیقیمیزدا بونون نورمال بیر حال اولدوغونو گورورک. اینگیلیس دیللیلر ساده جه آمئریکالیلاردا خیلاصه اولونمورللار بلکه کانادا، بویوک بیریتانیا و استرالیادا یاشاییرلار و بونلار هئچ بیری اوز ائتنیک کیملیکینی باشقا آدلا تانیتمامییر اونا گوره کی دئییشیک اولکه ده عینی ائتنیک لرین یاشادیقی اوچون بلکه بو بوگونکو دونیا اوچون نورمال بیر شئیدیر و اینسانلار اوچون عینی ائتنیکلرین دئییشیک اولکه لرده یاشامالاری و اولکه لری اولماسی نورمال بیر حالدیر و بونو آنلاماق چوخدا چتین دئییل. بو ساده جه اینگیلیس دیللی لر اوچون دئییل و بیر چوخ اورنک لر واردیر و ان یاییغینلاردان اسپانیشلره و عرب لره ایشاره ائتمک اولار. آمما تورکلوکله باغلی مسئله نین ان اساسلی اونمی اونون ازیلمیش و آنتی تورکلوک سیاسته معرض قالماسیدیر. ازیلمیش و سومورگه آلتیندا قالمیش بیر خالق اولدوغوموزدان دونیا بیزی یئترینجه ویا دوغرو دوزگون تانیمامیش، بیزی سومورگه سی آلتیندا ساخلایانلار بیزیم وارلیغیمیزی دونیادان گیزلی ساخلامیش. اونا گوره ده گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین اساس آماج و هدفلریندن بیری اوزوموزو اولدوغوموز کیمی دونیایا تانیتماقدیر. تورک سوزونون ایشله نیلمه سی نی تورکیه ایله علاقه لندیریب و اوندان واز کئچمک ساده جه دوقتور اصغرزاده یه عاید دئییلدیر. بلکه او زامانکی پان ایرانیستلر بیزیم تورکلویوموزو دانماق ایسته ییب لر اونو تورکیه یه ربط وئریب و دئییبلرکی سیز تورک یوخ آذری سینیز و تورکلر تورکیه لیلردیر. و بو ائله ساوئتلرده ذه بئله اولوب. ایندیده تورکیه نی بهانه ائدیب تورک آدینی حذف ائتمه یه چالیشماقدادیرلار. بو یاناشما حذف ائدیجیدیر و ازیلمیش و تاپدالانمیش بیر کیملیی اوزلویوندو و کیملیندن آریندیریماقدیر.
2013-03-02 00:04:3
pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk