6- زاهید
زاهید سؤزونو، هیدهجی منفی بیر کوت بئیین، گئج باشا دوشن و ظاهیرساز بیر تیپ آنلامیندا ایشلهدیر. زاهید چالیشیر ریاضت ایله مقصده چاتسین ولاکین اونون گؤروشلری دار و یوللاری محدود و فئیضی اولمایان مسیردیر، اودور کی ملامته شایان اولوبدور. زاهید ده اورهک یوخدور.
دیییر زاهید ائتمز منیمچون تفاوت،
قیاقوی غاز ایله آواز بولبول.
بو حیوانا آدم دیییرلر، منه دیو،
بو نادانا عاقیل دیییرلر، منه خول!
(8/11-2)
زاهید دانیشاندا، دانلامازدیم،
سولدان اگر آنلاسایدی ساغی.
(77/1-6)
دیییرلر زاهید سالوسا خلق ساده و صاف،
منیم کیمی رند و زیرک و قلاش.
(18/4-1)
ائوین دلینمهیه زاهید منی اوچاغ دانلا،
گؤرهن بو سادهلری باده وئرمییهن ایمان.
(27/8-1)
حکیم هیدهجینین شعرلری عمومیتله فلسفی ماهیت داشیییر. بـوتون دیوانیندا فلسفی ماهیت داشیمایان بیر بئیت بئله تاپیلماز. اصلینده تأکید ائتمهلیییک کی او، شعرده ده اؤزونو بیر فلسفه مدرّسی و معلمّی کیمی گؤرور و سانکی طلبهلرینه درس دئمک اوچون الینه قلم آلمیشدیر.
بیز اونون دیوانینی واراقلارکن، متنینده شایع اولان بعضی مضمونلاری قیسسا آچیقلامادان سونرا، میثاللار آشاغیدا سیرالاییریق.
1- وارلیق(= وجود)
وجود اصلدیر. بوتون وارلیقلارین قایناغیدیر، محض خئیردیر. شخصی و ذاتی وحدت ایله واحیددیر و بوتون شرطلردن اوزاق و بوتون قئیدلردن مطلقدیر. بو وجود، «حق» آدلانیر، صرف، خالیص و واجیبدیر. یعنی یالنیز بیر وارلیق واردیر کی او بیر «شاهید رعنا»دیر، «حق»دیر:
ـ لاوُجودَ وَ لا مُوجُودَ إلا الحَقْ.
ـ وَ لَیْسَ وُجُودٌ إلا الوُجُودَ الحَقْ.
ـ وَ الوُجوُدُ الحَقّ ُعَیْنُ الأشْیَاء.
هیدهجی دئییر کی حققین صیفتلری اونون ذاتیندان ناشیدیر، یعنی ظاهیردهدیر، باطینده دهگیلدیر.
pes_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab unk pes_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab ara_Arab ara_Arab ara_Arab azb_Arab