سید محمد ابراهیمی- گئرمی
یاشلیلاریمیز اسکیدن بئله دئمیشلر:
بیر چوبان چوخ سوسوز ایمیش، تانریدان ایستهییر اونا سرین سو یئتیرسین، چوبان آند ایچیر «منه سو یئتیرسن سورولریمین قویونلاریندان یئددیسینی قوربان کَسرم». آللاهین امری ایله یئردن بولاغ جوشور، چوبان دویونجا اوندان ایچیر. سورونو اوتارماغا داغلارا ساری آپاریر. داغین اوجا بیر یئرینده دینجلمهیه اوتورور و ایچدیگی آند یادینا دوشور. او کوفر ائلهییر و سورودن قوربان کسمک یئرینه، باشیندان یئددی بیت تاپیب اؤلدورور و «بودا سنین قوربانین» دئییر. چوبان، بئله ائتدیگی حالدا آللاه ساریسیندان قارغانیر و سورولری ایله بیرلیکده قورویوب داشا دؤنور.
منبع:ائل بیلیمی - ویژه استان اردبیل
من اوشاقلیقدان بو سؤزلری بؤیوکلردن ائشیدمیشدیم. کئچمیش تاریخیمیزه چوخ ماراقلی اولدوغوم اوچون نئچه ایل قاباق گئدیب او داشی گؤرموشدوم، آنجاق هشتادیئددینجی ایلین یاز فصلینین آغلارگولر آییندا یولداشلارین نئچهسی ایله بیرلیکده یئنه اورادا اولدوم. داش چوبان یئنه ماراقلی و گؤرکملی حالدا دایانمیشدی، سان کی ائله سورولری گؤزلهییردی. منیم اوشاقلیق چاغیمداکی آغساققاللارین چوخو، ابدیّته قوووشسالاردا، چوبان داشینا باخدیقجا اونلارین ناغیل ائتدیگی سؤزلر بیرـ بیر گؤزومون اؤنوندن کئچیردی.
داش چوبان اؤزو اینانجلاردا بئله یاشاسادا، موغانین تاریخیندن بیر پارچاسینی اؤزونده یاشادیر. بو داش دونیادا «مئنهیر[1]» آدی ایله تانینان داشلار سیراسیندادیر.
منجه بو داشلارین دونیادا «مگالی تیک» آدی ایله تانینان تمددونه عایید اولماسینی احتمال ائتمک اولار. مگالی تیک یا یئکه داشلار تمددونو دونیانین داش دؤورونه عایید اولان بیر تمددوندور. بو تمددون تاریخ باخیمیندان آذربایجاندا «هوری»لر چاغینا گئدیب چیخیر. آذربایجاندا مگالی تیک ساحهسینده دانیشان آرخئولوقلار (باستانشناسلار) بو تمددونون ایزلرینین، موغانین داغلیق یئرلرینده اولما احتمالیندان سؤز آچیبلار.
داش چوبان آدی ایله تانینان بو اسکی آبیده گئرمی شهری، ایزمارا، قوزلو (اوغوزلو)، اینی و چهلَی(Çələy) کندلری آراسیندا، دؤرد یانیندا تاریخدن ایزلر قالمیش بیر یئرده یئرلهشیر. اونون بیر کیلومتر قوزئینده و بیر کیلومتر گونئینده آدلیم دئو قالاسی و اینی قالاسی، دوغوسوندا ایسه قوزلو کندی اسکی تاریخی اثرلری ایله (اوچ داش ماغاراسی، ایکی تاریخی تپه، عرب سنگری و آغیل یئری آدی ایله تانینان ایکی قالا و ...) یئرلهشیر. آنجاق بونلارین هامیسیندان اؤنملیسی قوزلو و اینی کندلرینین آراسیندا یئرلهشن اسکی «دیگه بر» یا «سووداب»(Sovdab) شهریدیر. بو شهرین یئر سالدیغی اؤروش ایندی اکین یئری کیمی استفاده اولونسادا، شهرین ایزی هله ده قالیر. داش چوبان آبیدهسی بعضیلرینین فیکرینجه دیگهبر یا سووداب شهرینین زیارتگاهی کیمی بیر آبیده دیر و بو یونولموش داشلار چوخ اسکی چاغلارا عاییددیر.
داش چوبان آبیدهسی ایزمارا ایله گئرمی آراسیندا، گونئیدن- قوزئیه چکیلن سیرا داغین گونئی اوجوندا یئرلشیر. بورا اینی ده «گؤدوله» و باشقا چئوره کندلرده «داش چوبان»، «چوبان داش»، «داشا دؤنموش چوبان» یا «داشا دؤنن» کیمی آدلانیر. تأسفله، بورا دا باشقا تاریخی یئرلریمیز کیمی، یئر آلتی اشیالار آختارانلارین (بیلمهدن اؤز تاریخینی آرادان آپارماغا اؤزگهلر الیله ایشه توتولانلارین) واسیطهسی ایله قازیلیبدیر.
[1] - مئنهیر فیرانسیز سؤزو اولوب (مئن= داش، هیر= اوزون) اوزون داش آنلامیندا (معناسیندا) ایشله نیر. آذربایجاندا چوبان داشی آدی ایله مشهور اولان بئله آبیدهلره داغ و داغ اتهیی زونالاردا راست گلمک اولور». (آذربایجان اینجه صنعتی؛ ریضایئو، ص 26
:: برچسبها:
pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab