ایسلام تاریخینده محرم آیی عزا آیی آدلانیبدیر. نییه کی بو آیدا آللهین گؤندریلمیشی ، یئرین گؤیون عزیزی، محمد حضرتلری نین (ص) اوشاقلارینا ظولم اولدو. بو آیدا لعنتلیک ابوسفیانین تؤره مه لری اسکی دن قالمیش کینلری نین اوستون آچیب سون ضربه نی وورماقا قول قاناد آچدیلار. حیله کار معاویه نین اوغلو یزید ایسته ییردی اؤز شیطانی نقشه لرین بیر حالدا یئرینه قویسون کی هئچ کیم شک ائتمه سین کی بئله بیر آغیر ظولم اونون طرفیندن دیر. آنجاق چالیشیردی کوفه نین باشچیسی ابن زیادی گوناهکار تانیتدیرسین. بو ساحه ده دؤزوم قایناغی و خانیملار خانیمی ، زینب (س) حضرتلری نین آییقلیغی حیله کار یزیدین تفکری نقشه لرین لووا وئردی. و ها بئله ایمام سجاد حضرتلری و ایمام باقر حضرتلریده بو فرهنگین دیری قالماغیندا و حقیقتی آچیب یایماقدا قورتولماز چالیشیقلار ائتمیشلر.
آنجاق یاخشی دئییبلر کی ظولم یئرده قالماز و مظلومین آهی بیرگون ظالیمی ییخار. سونرالار مختار قیامی باشلانیر ، ظالیملر بیر بیر اؤز جزاسینا یئتیشیرلر. ایندی ده کی گؤروروک یزیدین آدی گلنده هامی لعنت اوخویور آمما ایمام حسین (ع) ین آدی سانی آرایا گلنده هامی اونا محبّتین یئنی له دیب و اونون ایلقاریندان – کیشی لیگیندن دئییر. بیزیم محرم آیینداکی عزالاریمیز اورکدن قاینایان بیر دویغودور. بیز ایمام حسین حضرتلرین اورک یولو ایله تانی ییب اونا ارادت باغلامیشیق. اونا گؤره هر ایل محرم آییندا کربلا قهرمانلارین یاد ائتمک بیزه تکلیف ساییلیر. بو ساحه ده ایسته ییرم شهرمیزده اولان بیر پارا گؤرکملی مراسیملری خاطیرلایام. البته بونودا عرض ائتمه لی یم کی بو مراسیملر آذربایجانین او بیری شهرلرینده و کندلرینده ده اوز وئریر، آنجاق شاید سلیقه لر بیر آز فرقلی اولا.
او مراسیملر بونلاردان عبارتدیر:
۱ – طشت گذاری (عزا باشلاماق)
محرم آیینا اوچ دؤرد گون قالمیش عزا دسته لری قارا پرچملری ائشیگه چیخاردیب و میدانلارا،مسجدلره و چوخ گؤزه گلمیش عمومی یئرلره قارا پارچا چکمگله خلقی محرم عزاسی نین باشلانماغینا آگاه ائدرلر. « طشت گذاری » مراسیمی اردبیل و زنجان کیمی شهرلرده ده کامیل صورتده انجام تاپیر. آنجاق عزا دسته لری قاره گئییب ، ییغیشیب عزاخانه یه زنجیر و سینه ووروب کربلا رثاسیندا اوخویوب آغلایارلار. ایچی دولو سوایله بیر طشتی آرایا قویوب نوحه دئییب و او طشته باخدیقجا کربلانین مصیبتلری اورکده تازالانار ، نییه کی طشت، وفالی ابوالفضل حضرتلری نین مشکین و فراتین آخار سویون یادیمیزا سالیر. اودور کی بو مراسیمین باشلانیشیندا چوخلو ، کربلانین قهرمان علمداری ابوالفضل حضرتلریندن اوخویارلار. ابوالفضل العباس حضرتلری نین قوخمامازلیغی، ایستگی،باب الحوائجلیگی ، اورک یوخالیغی و «سقّا» اولماغی دیللر ازبری دیر. بعضی لر بو مراسیمده طشتین سویوندان ایچیب نذیر دییه رلر. چوخ یاخشی مراسیمدیر. هم اورک یاندیراندیر همده کی شور یارادیب محرم عزالارینا آماده اولماغا داوام وئریر.
۲ – شاخسئی ( شاه حسین )
« شاخسئی » واژه سی کی بیزیم ائلیمیزده دیللره دوشوبدور « شاه حسین » عبارتیندن مشتق دیر. ایسته ییبلر ارادتین چوخلوغوندان، ایمام حسین حضرتلری نین بؤیوک و باش بیر شخص اولماغین دونیایا اعلان ائتسینلر. آنجاق بو دَب چوخ قدیم زامانلاردان واریمیش. بئله دیر کی محرم آیی نین اولیندن تاسوعا گئجه سینه قدَر ، هر گئجه هیئتلر و دسته لر ائشیگه چیخیب سینه ووروب نوحه دییه رلر. آمما بو مراسیمین خاص گؤزللیکلریندن ، آغاج اله گؤتوروب و حماسی طبیل چالماقدیر. بوندان قدیم ، آغاق یئرینه شمشیر گؤتوررمیشلر و ایندی امنییّته گؤره بو ایشدن بری اولوبلار. شاخسئی مراسیمینده « آغاج » قیام علامتی و طبل دؤیوش دن بیر ایزدیر. بو بیر اعتراض حؤکمونده دیر کی های سالیرلار: آی عالم بیلین کی دونیادا بئله بیر ظولملر انجام تاپیبدیر. نئجه ظولم؟ تانری نین بؤیوک پیغمبری نین اوشاقلارین کربلا چؤلونده قانا بله ییبلر. دسته نین قاباغیندا عزا علملرین آپارارلار ، آداملار دسته لرده دوزولوب شور ایله ، طبلین ریتمی ایله اللرین ترپه دیب سس سه وئره رلر. شاخسئی ین تانینمیش آنا عبارتلریندن بونلار دیر: حیدر حیدر ، صفدر…….حیدر صفدر.
علی علی ….یاحسین، یاحسین. شاخسئی ( شاه حسین )، واخسئی ( وای حسین ). بعضی هیئتلر ائشیگه چیخمازلار. مسجدین ایچینده بو مراسیمی دوتارلار. اوندا ایمکان اولمایان صورتده طبیل و آغاجداندان فایدالانمازلار. الی یالین اوتدوق یئری یا آیاق اوسته دسته دسته یئرییب گاه سینه ووروب گاه زنجیر ووروب گاهداندا دیزلرینه چیرپیب اوجا سس ایله دییه رلر: علی مدد ، حیدر صفدر…. شاخصی مراسیملرینده چوخلو حماسی نوحه لر اوخونار، آنجاق تاسوعایا یاخینلاشدیقجا سؤزلر یاندیریجی اولار.
۳ – تاسوعا گونو
تاسوعا گونو، محرمین دوققوزو ، صبح چاغی عزا مراسیمی داوام تاپار. چوخ آداملار احسان وئریب ، دسته لرده شربت، خورما ، سوت و آیری یئمه لی پایلارلار. تاسوعا گونو بازار تعطیل اولوب ، اوردا بؤیوک سینه دسته لری نوحه دئمکله دولانارلار. آنجاق بو گونو ابوالفضل حضرتلرینه اختصاص وئریبلر. اودور کی چوخلو او حضرتی یاد ائدیب ، کربلانین عطشلری اوچون اوخشاما دییه رلر. بو گونون مثلی چوخ یاندریجی گوندور. بو گونده ایمام حسینین بالالارینا سو یولو آچیلمادی و سوسوزلوق قیامت ائتدی. بو گونده ابوالفضل حضرتلری نین غمی چوخ اولموشدور. او کی سودان سؤز آچیریق معناسی بو دگیل کی ایمام حسین حضرتلری (ع) سو دعواسی ائدیردی بلکه بو دوشمنین اوره گینین برکلیگی ، ناکیشیلیگی و هابئله ظولمون حدّدن آشماغین نیشان وئریر. اودور کی مصیبتدیر. یوخسا هاممی بیلیر کی ایمام حسین حضرتلری سودان اؤترو نامرده بویون ایمه دی و اونون سورغوسو آزادلیق و عدالت پیامی دیر. او قانی نین تؤکولمه یین ، ابن زیاد کیمی نامرده بویون اَگیب یزید تکی تولکو ایله بیعت ائتمکدن افضل بیلدی.
۴ – عاشورا گونو
بئلنچی بیر گونده چوخلو ائولرده و مسجدلرده احسان وئررلر. سینه و زنجیر دسته لری صبحانه نی مئیل ائدندن سونرا خیاوانا – کوچه یه چیخیب کربلا مصیبتی حاققیندا عزایه داوام وئررلر. ناهار اذانی یئتنده بیر نفر نوحه اوخویانلاردان نیسگیللی سس ایله اذان وئره ر سونرا ناماز قیلماقا باشلارلار. اگر ائشیکده ناماز قیلماغا ایمکان اولماسا مسجده یا ائوه گئدیب نامازی اوردا قیلارلار. آمما نه یاخشیدیر کی جماعت ایله اولسون. چوخلو دعوت اولموش دسته لر ناهارا احسان وئرن یئرلرده حاضیر اولوب و ناهاردان سونرا گئجه نین بیر واختینا قدَر کربلا شهیدلرینه شام غریبان دوتوب قتلگاهدان اوخویارلار. آنجاق بئلنچی مراسیمده شمع یاندیرماق شام غریبان دوتانلارا خاص دویغو باغیشلاییر.
۵ – شبیه
شبئه چیخارتما مراسیمی ( شبیه خوانی ) شهرین بعضی یئرلرینده و بعضی کندلرده ، تاثیر قویان بیر حضوری مرثیه کیمی آدلانمیشدیر. عاشورا واقعه سین تئاتر سبکینده اجرا ائتمکدیر. بئله بیر مراسیم میدان کیمی آچیق بیر یئرده کی تاماشاچیلار دوره ووروبلار انجام تاپار . ایمام حسینین آداملاری نین نقشین اوینایانلار یاشیل پالتار گئییب و یزیدین طرفی نین نقشین اوینایانلار قیرمیزی گییه رلر.
۶ – سیره
ایمامین اوچونون آردیجا ، دسته لر آزی هفته ده بیر گون حسینییه لرده یا مسجدلرده یادا ائولرده دولانارکن اربعینه دک ، کربلا عزاسین دیری ساخلارلار. چوخلو هیئتلرده ایلی باشاباش ، هفته ده بیر گون ، بو مراسیمی ائو به ائو دولاندیرارلار . آنجاق هر هفته بیر ائوده سینه ووروب کربلادن یاد ائدیب و ها بئله آزادلیق درسی و احکام درسیندن فایدالانماق بو چالیشیقین پایی دیر ، چوخ یئرلرده قرآن درسی ایله ده توأم اولدوقدا مجلس داها آرتیق ماراقلانار. بئله بیر دولانیشا « سیره » دئییریک.
التماس دعا واریمدیر.
یازان : الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab ara_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab