سؤیلهین: حاج اسداله بابايلو كندي
توپلایان: قنبر سیفی
گوتلرين بير گونينده شاه عباس و آللاه وئرديخان وزير درويش لباسيندا مملكتينه باش چكماغا چيخميشديلار كي يولدا بير قوجا كيشي ایلن تانیش اولوب دوستلاشديلار و يولا دوشدولر آز گئديلر - چوخ گئديرلر بير چايا توش گليرلر .شاه عباس دئيیر قوجا عمي گله سن بو چايا بير كؤرپي سالاق قوجا كيشي دئير اده رحمتلیگين اوغلو .كورپي فحله -بنا ايستير ايندي بوردا فحله بنانب هاردان تاپاق بوردا ائله بيل كي قوجا كيشي باشا دوشموركي شاه عباس نه دئيیر. سويونوب چايي آدلاییرلار. یئنه یولا د.وشورلر. آز گئديرلر- چوخ گئديرلر بير يوخوشا چاتيرلار .گئنه بوردا شاه عباس دئيركي قوجا عمي گله سن بو يوخشا بير نرديوان قوياخ گئنه قوجا عمي دئير كي اده رحمتين اوغلو بوردا بو تئزلیکده نه جوراسينا نرديوان دوزلدک. نردوان آغاج ايستير ،تاختا ايستير، كركي بيشقي ، نجار و ميخ ايستير . گئنه قوجا كيشي باشاه دوشمور شاه عباسين سوزيني . يوخوشي چيخيب گئديرلر آز گئديرلر چوخ گئديرلر يئتيشيرلر قوجانين كندينه شاه عباس دئير قوجا عمي بوردا نئیله یه ک. قوجا دئيركي بابا درويش منيم بير بابات ،كاسيب ائو- ائشيكيم واردي. بويورون گئدک بو گئجه ني منه قوناق اولون. شاه عباس و آللاه وردي خان وزير گئديرلر قوجا كيشينين ائوينه اما قوجانين بير قيزي واريدي گوزلري بير موخده سر ايريدي .بوردا شاه عباس دئيركي قوجا عمي ائوی چوخ ياخشي تيكميسن. اما بو خاريسي بير موخده سر ايريدي . قيزدا گئتميشدي چاي گئتيره بو سوزو ائشيدير دئير ايريده اولسا عيبي يوخدي توستوسي دوز چيخسين. بوردا شاه عباس بير ايچري فيكر وئريركي عجب بو قيز كلله لي دي . گئجه اولور يئر ساليب ياتيشلار اما قيز آتاسيندان سوروشوركي آتايي مئهربان سن بونلارينان نه جور يولداش اولدين و يولدا بونلار نه دانيشديلار قيزين آتاسي دئير ائله بير سوز دانيشماديق چوخ به گارا بير سوزلر دانيشيلدي من يولدا بونلارينان آشينا اولدوم گلديک قاباقيميزا بيز چای چيخدي درويش دئدي قوجا عمي گله سن بوچايا بير كؤرپو سالاق منده دئديم اده رحمتديين اوغلو چاي فحله- بنا ور- وسايل ايستير. الي يالين بوردا كورپو سالماغ اولماز و سونرادان گئنه بير يوخوشا راست گلدیک. اوردا دا گئنه دئديم اده رحمتديين اوغلو نرديوان نججار، بيشقي ،تاختا ،كركي، آغاج ،ميخ ايستير الي يالين اولاركي نرديوان جورريياسان اما بوردا قيز دئير آتايي مئهربان اوللكي او درويش دئيب كي گله سن بو چايا بير كورپو سالاق، منظوري بو ايميش كي بيری سويانا او ايكيسينده آلا داليينا آدلادا و ايكينجي ده يوخوش دا منظوري بو ايميش كي بير صوحبت باشلاناكي او صوحبتين هاواسينا يوخوش تئز قورتارا . يعني باشلاري قاريشا اما بو سوزلري شاه عباس ائشيدر و آلاه ورديخان وزيره دئير وزير تدبير توك آلاه ورديخان دئير قبله عالم ساغ اولسون تدبيره تدبير نه لازيم . آلاه ورديخان و شاه عباس گئديرلر و بو قيزا ائلچي گونده رلر. اما بو قيز دئيه ركي من سنه گللئم اما گره ك بير صنعت اورگئشه سن. شاه عباس چون بو قيزي بير عاغيلي قيز تانيميشدي قبول ائليه ر و سوروشاركي نه صنعتي .؟ قيز دئيیركي سن بير ياي الارسان و بيردنه ده توخماخ آتيچي ليق ائيله رسن و او صنعتي اؤرگه نرسن. بوردا شاه عباس بير ياي بير توخماق آلير لباسي عوض ائيله ر دوشير بوردان اوردا اوردان بورا بو صنعتی كاميل اورگئشير قئليب سالير گئچه سالير گلير قيزدا آلير آپارير اوز ساراينا اما بير موددتن سونرا گئنه شاه عباس گئنه درويش پالتاريندا ولايتينه باش چئكماغا چيخميشدي كي بير شهرده درين بير يئرده بونو بير نئجه نفر توتوب آپاريرلار كيم تانييردي كي بو شاه عباسدي بوندا آپارديلار ستلديلار بير زيرزميه شاه عباس گورديكي بوردا چوخلو آدام واردي بير موددتدن سونرا اوننان بوننان سوروشدوكي بيزي بورا نه يه ساليب لار كيمديلر بولار بير نفر دئير سن مگر بيلميرسن دئير يوخ دئير كي بونلار بو كيشي لري بير آز يئتيشيب كوكلديپ گئسيب اتدين ائشيگده ساتيلار اما بودا تئزديقدا شاه عباس ائله ياغچي يئيب ايچميشدي كوكيدي سارايدا اوزينه يئتيشردي بلاخره شاهيدي مملكت اونونكيدي چوخ اتديخ اولمشدي او موقع كي گلديلر شاه عباسي آپارالار شاه عباس بونلارا دئدي كي مگر منيم اتديمنن نه قدر سيز پول آلئجكسيز مثلا دئيلر فلان من سيزه بير بزه حلي گئچه دوزلديم كي درباردا سيزه هم انعام وئرسينلر هم ده منيم اتيمن اون برابري سيزه پول وئرسين لر من هميشه بو ايشي سيزين اوچون گوردوم سيز مني بير ده فعه كئسيب ساته جئكسيز خوشبختانه بونلار قبول ائله رلر و گئديب بير ياي و بير توخماخ آليب گئتيريب وئريرلر شاه عباسا شاه عباس بو صفتي ياخشي اورگئشميشدي باشلاير ياي توخماخ لا قره يونو و آغ يونو آتديرير و بو زنداني لرين كومئك لرينن بير ياخچي تئميز كئچه نقش نگاري و بير طرفينده يازير كي مني فلان شهرده فلان يئردده زندانا ساليب لار وقتيم ده آز اليب دايما يئتيشين بئلي شاه عباس بو گئجه ني بوروب بو كيب قاتلايب بير تحفه كيمي وئرير بونلارا بونلار توحفه ني آپاريرلار فلان شهرده شاه عباسين ساراينين قاپيسيندا چاغيريرلار كي بير ياخچي گئچه ساتيريخ فقط ده بو ساراين آداملارينا ساتيريق او زامان شاه عباسين آروادي ائلشيدر خدمتكارلاردان بيرين يولاركي او گئچه ني آلين گئتيرين بئلي گئچه ني آليب آپاريرلار شاه عباسين آروادينين يانينا آرواد باخير تانير كي بو شاه عباسين صفتي دير گئچه ني گئتيرانلارا چوخلو انعام وئريرلر و نئچه برابرده گئچه نين قيميتي اونلارا پول وئريرلر سونرا دان شاهين آروادي دستور وئرير قوشون حاضيرلانيب آتلانيب لار و او شهر هجوم گئتيريب او ائوي محاصره ائله يب زنداني لري آزاد ائله يب و شاه عباسي دا ساليم اوردان چيخارديب و اونلارين يئيه سينده دارا چئكيب آرادان آپاريرلار بئلي بوردا شاهين آروادي دئيركي قبله عالم ساغ اولسون اگر سن بو صفتي باجارماسيدين سن جانو الدن وئردين يئدي ايشدي يئره گئچدي گئيدن اوچ آلما دوشدي بيري منيم ،بيري اوزومون ،بيري ده ناغيل دئیه نین
آذربایجانین مطبوعات تاریخینده بول – بول هفته لیک ؛ گونده لیک ؛ هابئله درگی لره راست لاشمیشیق کی اوزلوک لرینده چوخ دیر داشیمیشلار . بونلاردان علیقلی صفر اوفون یایدیغی آذربایجان ؛ خیابانی گیلین یایدیقلاری تجدد ؛ سید حسین خان عدالتین یایدیغی آنا دیلی ؛ میرزه تقی خان رفعتین یایدیغی آزادیستان ژورنالی ؛ ابوالضیاء شبستری نین یایدیغی مجاهد گونده لیی و باشقالارین گوسترمک اولار . همین آد وئردییمیز درگی و گونده لیک لرین گوجلو حیصصه لریندن غیدالانیب سونرالار چیخان سامباللی ژورناللاردان بیریسی ده تبریزده میللی حوکومت زامانی نشر اولموش شفق درگی سی اولموشدور . همین درگی نین عومرونون آزلیغینا باخمایاراق بویوک – بویوک آتدیملاری اولموشدور .
بو دیرلی درگی نین یازیچی لار هیئتی ؛ او دوورون ان تانینمیش یازیچی و عالیم لریندن ایدی لر . اورنگ اولاراق رحمتلی حاج محمد نخجوانی ؛ میرزه محمد علی خان صفوت ؛ حسین امید ؛ محمد لوی عباسی ؛ علی اصغر دیبائیان و ... آدلارین چکمک اولار.
تورکجه – فارسجا نشر اولموش شفق درگی سینین بیرینجی سایی سی گونش ایلی 1324 تاریخده شهریور آییندا ( آوغوست 1945 ) 64 صحیفه ده تبریز شهرینده رضائی چاپخانا سیندا ؛ 10 ریال قیمت له ایشیق اوزو گورمه یه باشلادی . درگی میللی حوکومت ایش اوستدن گئدندن سونرا داها نشر ایمکانی تاپا بیلمه میشدیر. شفق درگی سینین یازی قایدالاری بوگونه اویغون اولماسالاردا ؛ اورادا بیر چوخ دیرلی یازی و شعر؛ قدر شخصیت لریمیزین امضاء لاری ایله اوخوجو کوتله سینین رغبتین قازانا بیلیردی . بیر چوخ مدنی رابطه لره آرخالانان بو درگی ده ایکی آذربایجانین بویوک ؛ بویوک شاعیر لری ؛ دراماتورلاری ؛ تنقیدچیلری ؛ تیاتر اوستادلاری ؛ رومان یازارلاری ؛ تاریخچی لری و ... شفقین دیرچه لمه سینده دانیلماز رول لاری اولموشدور . اورادا قلم ووران شاعیر لرین و یازیچی لارین بیر سیراسی هله دونه نه کیمی قالدیلارینا باخمایاراق ؛ نه ایسه بو ژورنالدان بیر سطر ده یازمادی لار ! بلکه ده اونلاردان بو سوالی سوروشان اولمادی . شفقی اوخویاندا من ماراقلی بیر مسئله ایله اوز اوزه دایاندیم . اودا بو کی میللی حوکومتین بیر کیمسه ایله دوشمانچیلیغی یوخ ایدی بو نا باخمایاراق کی بو دولت دئوریلدیکده مین لر نفرین قانلاری کوچه – باجادا آخیب تام انسان سئورلری ماتمه چولقامیشدی . بورادا کوردلرین ؛ روسلارین ؛ ائرمنی لرین و فارسلارین ادبیاتلاری یا اورژینال یا دا ترجمه شکلینده درج اولونوردو . بو دیرلی درگی حاقدا بو گونه کیمی آغیز یاندیران بیر بیلگی لر ارائه اولونمامیشدیر. اونا گوره بیرینجی دونه اولاراق بو سامباللی ژورنالین تام سایی لارینین سیاهی سی تقدیم اولور . البته مقاله نی اوخومادان اونجه بو ایشین بلکه ده اساس سبب لریندن بیریسی بو درگی نین الده اولماماسیندان آسیلی اولا .شفق ( نومره 1 – آغوست 1945 ) سووه ت اتفاقی ایله مدنی رابطه ساخلیان ایران جمعیتی تبریز شعبه سینین ناشر افکاری / نومره 1 ؛ شهریور 1324
مدنی رابطه نی محکم لندیرمک- امضاء سیز
م . نخجوانی – میرزا محمد علی خان تربیت ( فارسجا بیر مقاله )
م. نخجوانی – میرزا محمد علی خان تربیت ( تورکجه مقاله )
ابوعلی سینا – دکتر حمید برار ( فارسجا )
ابوعلی سینا – دوقتور حمید برار ( تورکجه )
آقا میرک نقاش تبریزی – اقا میر مصور ( تورکجه )
تبریزلی نقاش آقا میره ک – آقا میر مصور ( تورکجه )
ملا محمد فضولی / ایکی تورکجه غزل /
آنا و اوغول – ماکسیم غورکی / چه ویره نی ؛ عوض صادق /
تبریز – فارسجا بیر شعر تبریز حاقیندا / میلانی /
درود بو تو ایا مهد عارفان تبریز
قرارگاه دلیران کاردان تبریز ( مطلع )
زحادثات بدت دست حق نگهدارد
بود بقای تو تا هست آسمان تبریز ( مقطع)
بویوک بسته کار – آنادان اولماسینین 60 ایللیگی قارشیسیندا ) عزیر حاجی بیگوف حاقیندا / غلام محمدلی /
میرزا اصغر – عبدالرحیم بیگ حقویردیف
ستالین نغمه سی – رفیعبگلی نگاتر خانم / شعر /
حیات فلسفه سی- صمد وورغون / شعر /
انتقام – رسول رضا ( شعر )
شاه و هیکل – انور محمد خانلی / تورکجه حئکایه /
من آغلارام ؛ گولر او – م . بی ریا ( شعر )
اولا بیلمز – جعفر خندان ( شعر )
باکو – علی فطرت ( شعر )
غزللر – علی آقا واحد
آذربایجانین تاریخی - علمی آثاریندن- رشیدیه شهر جیگی ؛ محمد لو عباسی
قمر خانم الماس زاده – عوض صادق
بو نومره 64 صحیفه ده تبریزین رضائی چاپخاناسیندا چاپ اولموشدور .
شفق نومره 2 – فیورال 1946 / اسفند 1324 /
1946 – نجی ایل فیورالین 9- ندا موسقوا شهری ستالین سه چگی دائره سی سئچیجیلرین سه چگی قاباغی یغینجاغیندا
ا.وستالین یولداشین نطقی
2- منیم سه سیم – صمد وورغون
3- سووه ت اتفاقی عالی شوراسینا وکیل سئچیلمیش میرجعفر عباس اوغلی باغیروفین ترجمه حالی
4- میر جعفر باغیروف یولداشین نطقی
5- 1946 نجی ایل فیورالین 26 سندا تبریزده کی سووه ت مدنیت ایوینده قزیل اوردونین 28 نجی ایل دونومنه حصر ایدیلمیش تبریز ضیالیلارینین طنطنه لی یقینجاغی طزفندن گنرالیموس ستالینه گونده ریلن تبریک تلغرامی .
6- قزیل اوردونین موفقیتی و صلح پرورلیگی – سرهنگ میلانیان
7- قیزیل اوردو – میلانی ( تورکجه شعر )
8- سونمز قدرتیمیز – م . اعتماد
9- فیودور میخائیلویچ دوستو یه فسکس – ح . شریفوف
10- قارامازوف قارداشلار رومانیندان پارچا – اوغلانلار ( دوسته یه فسکی
11- سووه ت آذربایجانی دوستلاری جمعیتینین اهمیتی – م . محمد لو عباسی
12- 16نجی عصرلرده تبریز شاعرلری- جعفر خندان
13- ابوالقاسم نباتی – دورد ده نه تورکجه شعری
14- آذربایجان ملی حکومتینین باش وزیری آقای پیشه وری جمعیتین فخری صدرلیگینی قبول ایتمیشدر
15- مدنی رابطه جمعیتی نین فیورال آیی فعالیتی
16- مجله نین ایچینده کیلر : ( فهرست )
شفق نومره 3 – اوقتیابر1945 ؛ سووه ت اتفاقی ایله مدنی رابطه ساخلیان ایران جمعیتی تبریز شعبه سینین ناشر افکاری ؛ آبان 1324
آذربایجان ادبیاتی ؛ خلقمزین ترقیسی یولوندا ؛ میرزا ابراهیموف
مخمس ؛ سید عظیم شیروانی
روابط فرهنگی – حسینقلی کاتبی ؛ فارسجا
همام تبریزی ؛ م . ع . صفوت – فارسجا
رباعیلر ؛ عمر خیام – ترجمه ایده نی ؛ م . سید زاده
ترجمه گلستان – م . ن . – فارسجا
گلستانین ترجمه سی – م . ن . – تورکجه
شام – جبهه خاطره لریندن ؛ رسول رضا
سایات نووا – جعفر هاشم اوغلی
عشق شاعر – میلانی ؛ ترجمه از سایات نووا
آذربایجان اجتماعی – علمی سیمالاری شیخ صفی الدین اردبیلی ؛ محمد لوی عباسی
ساریشین قیز – ساره
وطن – علی فطرت
مکتوب یتشمه دی – عبدالله شایق ؛ حئکایه
ایکی حیات – مهدی حسین ؛ حئکایه
شیروانشاه ابراهیم – م . شریفلی
میرزا فتحعلی آخوند زاده نین ایران مطبوعاتی تاریخینده کی رولی ؛ غلام محمدلی
خان شوشالی ؛ عوض صادق
گلشاد – تصفیف گلشاد
تبریز تیاتری رهبرلری و آقتیورال هیئتی – تبریز تیاترینین سفری
بو شماره ده 64 صحیفه ده سونا چاتیر .
شفقنومره 4-5 ؛ آپریل ؛ مای 1946 / اردیبهشت – خرداد 1325/
ایگیرمی آلتی کیشی بیر قیز – ماقسیم غورکی
شیخ محمود شبستری نین گلشن راز اثریندن ترجمه نمونه سی – حسین امید
غزل – میلانی ؛ تورکجه
فاتالیست – له رمونتوف
تامان – له رمونتوف
چشمک – عبدالرحیم بک حقویردیف
دالغالار قابارمیش – حبیب ساهر
فریاد – حسین مهدی
میخائیل ایوانوویچ قالینین تربیه حقنده فکرلری
مدنی ئولکه لرده معلملرین خدمتی و وضعیتی – عبدالله فریور
آتالار سوزی – حسین امید
آذربایجاندا ملی مطبوعات مسئله سینه دائر – م . محمد لوی عباسی
تبریز معلملری تدریس اصول ساحه سینده اختصاصلارینی آرتیریرلار- فتحی
آتوم نه در ؟( علمی صحبت ) شیرین زاده علی صفدر
ستالین یاراتدی امن و امانلیق – علی توده ؛ شعر
ظفر – احمد جمیل ؛ شعر
عائله
یئیشن ایللیکده خلقین مادی و مدنی سویه سینین یوکسلدیلمه سی غ . کوسیا چئنکو
قیزیل اوردو گیدیر ... ! وحیده آذربایجان
ایلده بش یوز مین آفتوموبیل بوراخیلاجاقدر
ایرانلا شورالار اتفاقی آراسیندا مدنی رابطه جمعیتینین اورمیه شعبه سینین آلتی آیلیق فعالیتی
شورالار اتفاقی ایله مدنی رابطه ساخلیان ایران جمعیتینین ایران آذربایجانیندا کی شعبه لرینین آپریل و مای آیلاری مدتینده مچیردیگی تدبیرلر
23-مجله نین ایچینده کیلر ( فهرست )
شفقاییون 1946 ؛ نومره 6 ( 11 ) ایکینجی ایل نشری تیر 1325
گورکملی دولت خادمی
کالینین باکودا – م . ع . صفوت
خلقلرین دوستی – عزیر حاجیبگوف
بویوک حلقین سونمز افتخاری
خان و اوغلی – ماقسیم غورگی
آذری بتی – امین اسدی
بویوک عالم و ادبی تنقیدچی
سعدی – حسین امید
بوستان سعدی دن ترجمه – حسین امید
گلستان سعدی دن ترجمه نمونه سی – ترجمه ایده نی ؛ حسین صحاف
خیامین رباعیلریندن ترجمه – میر مهدی سید زاده
شورالار اتفاقی ایله ایران آراسیندا مدنی علاقه محکمله نیر – مصاحبه لر
یای آخشامی – ساهر ؛ تورکجه شعر
آذربایجان اونیوریسته سی – ا. دیبائیان
1946 نجی ایلین اییون آیندا باش ویرمیش بین الخلق حادثه لر
مجله نین ایچینده کی لر ( فهرست )
بو شماره ده 64 صحیفه ده سونا چاتیر .
شفق علمی؛ادبی و بدیعی آیلیق مجله ؛ نمره 7 ؛ 12 – اییول 1946 / مرداد 1325
شفق مجله سی نشرینین بیرینجی ایل دونومی مناسبتیله تبریکلر
شونمه قیزیل شفق – ساهر ؛ شعر
کونول سرداشی – آذراوغلی ؛ شعر
گونی – گومدن آرتسین جمالین شفق ؛ بورچالو – شعر
صائب – م. ع . صفوت – تورکجه مقاله
سووه ت شعری – 1946 نجی ایل اییولین 3 نده ایران یازیچیلاری گنگره سینده سوه ت شاعره سی وئرااینبئر خانیمین معروضه سی
بویوک روس پداغوغی
شفق – علی فطرت ؛ تورکجه شعر
شفق مجله سینین کومگیله – باقر امامی
شفق نوری – حسین امید
سئوگی حقنده – آ . پ . چئخوف ؛ روسجادان ترجمه ایده نی : ش
سووه ت آذربایجانیندا تعلیم و تربیت – فیروز بلند همت
باکو خاطره لریمدن – رضی قوامی
آذربایجان دیلینده درس کتابلاریمز – محمد لوی عباسی
تبریزده کی سووه ت آذربایجان مکتبینین بیرینجی بوراخیلیشی حقده – تبریز خانی
مدنی رابطه و معلملر سئکییاسینین وظیفه سی – مجید یزدان بد
مطبوعات عالمنه بویوک خدمت – م . محمد لوی عباسی
خوشبخت خلقلرین ئولکه سینده – محمود امینی
سووه ت آذربایجانیندا یاشایش و تعلیم و تربیت – غلام چراغچی
باکو – جلال نقاش زاده
آزادیخواه مطبوعات زحمتکشی – رسول فتحی
مجله نین ایچینده کی لر : / فهرست / ص 64
شفقنومره 8 – آوغوست 1946 / شهریور 1325 /
میرزا علی اکبر صابر – م. ع. صفوت
سوزشلی خاطره لریم – اسکندر غفاری سرخپوش
صابرین روحونا دسته گل – بلکه ده بو شعر ائله اسکندر خان غفاری سرحپوش دان دیر – ر؛ همراز
صابره اتحاف – علی فطرت ؛ شعر
صابر و اوشاق تربیه سی – ولی اوغلی
شعر نه دیر ؟ - ساهر
وطنیم – عبدالخالق جنتی
یاشاسین ستالین – مرد علی
یالقیز آنا دیلیم – م . دیبائیان
سعدی – م . ع . صفوت ؛ تورکجه مقاله
غزل ( سعدی دن ترجمه ) حسین امید
داهی فرانسه یازیچیسی
مدنیت ائوینه اتحاف – علی فطرت
مراغه لی حاج زین العابدین – رسول فتحی
خاطره – علی توده ؛ شعر
ایراندا اوچ هفته لیک سیاحت – ویئرا اینبئر
آذربایجان ادبیاتی – م . ع . قوسی
دیمتیری ایوانوویج منده لئیف – صفری
باکو عالی مکتبلرینده تحصیل ایده ن ایران آذربایجانی طلبه لرینین خاطره لری – رستم حسین پور ؛ اکرم اسماعیلی ؛ بهرامی ؛ جواد تقدسی
فردلر – صائب دن ؛ ترجمه ایده نی ؛ میلانی
مجله نین ایچینده کیلر ؛ ص 64
شفقنومره 1 (6) یانوار1946 – بهمن 1324 – ایکینجی ایل نشری
خلقلرین پناهی – میرزا ابراهیموف
لنین – میلانی ؛ شعر
شیخ محمود شبستری – غلام محمدلی
نظامی دن ترجمه – ترجمه ایده نی حسین امید – شعر
خاقانی شیروانی – انور محمد خانلی
ملا پناه واقفین قوشمالاریندان
علی شیر نوائی و آذربایجان ادبیاتی – جعفر خندان
غزللر – علی شیر نوائی ؛ تئزبکجه دن ترجمه ایده نی – جعفر خندان
آنالارین اوز اوشاقلاریله صحبتی – جعفر شرعی
آذربایجاندا معارف و آزادلیق حرکاتی بانیلریندن ؛ میرزا حسن رشدیه – حسینقلی کاتبی
چیخ ای گونش – ساهر ؛ شعر
آذربایجان فولکولوری – م. ع . قوسی
روس ادبیاتینین انکشاف یولی – جعفر هاشم اوغلی
هندوستان – شیر بینووسکی
گوروش گیجه سی
مدنی رابطه جمعیتی نین یانوار آیی فعالیتی
سون نمایش
مجله نین ایچینده کیلر
شفقنومره 2 – ستیابر 1945 / مهر 1324/
تبریز ضیالیلارینین تبریک تلغرامی ؛ بویوک آذربایجان بسته کاری ؛ آقاده میک عزیر حاجیبگوف جنابلرینه
تبریز ده عزیر حاجیبگوفین یارادیجیلیغینا حصر ایدیلمیش گونلر
حلقه بگوش خردم – م. ع . صفوت ؛ فارسجا شعر
له و نیقولایه ویچ تولستوی – ح . شریفوف ؛ تورکجه
له و نیقولایه ویچ تولستوی – ح . شریفوف ؛ فارسجا
غزللر – نظامی گنجوی ؛ فارسجادان ترجمه جعفر خندان
بویوک آذربایجانلی – انور محمد خانلی
آذربایجان – میلانی ؛ شعر
قوزی – جلیل محمد قلی زاده ؛( ملانصرالدین )
اونین عشقی – آذر اوغلی
درالسلطنه تبریزین تاریخ و جغرافیاسی – محمد لو عباسی
غزل – خورشید بانو ناتوان
قدیم آذربایجان دیلی و ادبیاتی حقنده بیر نیچه سوز – جعفر خندان
ضیافت و فلاکت – میرزا علی معجز ؛ شعر
باکو – میروارید دلبازی ؛ شعر
حسن بک زردابی – م . غلمان
مینگه چویر اولدوزلاری – احمد جمیل
بیر داشین تاریخی – غلام محمدلی
شفقنمره 3 ( 8)؛ مارت 1946 ؛ فروردین 1324 ؛ ایکینجی ایل نشری
نوروز – ا. آذر
بردع نین وصفی – نظامی گنجوی ؛ تورکجه شعر
بهار ایامی – فضولی ؛ تورکجه شعر
بهار تصویری – شاه اسماعیل خطائی ؛ شعر
بوگون – حیران خانم ؛ شعر
بهار – محمد حجت ایروانی ؛ شعر
اوینار – شکوهی ؛ شعر
گوروم – شکوهی ؛ شعر
نوروز ( تاریخی ؛ ملی ؛ خلق بایرامی ) م . ع . قوسی
بهاریه – علی فطرت ؛ شعر
نوروز بایرامی – جعفر خندان ؛ شعر
8 مارت 0 قادینلار گونی – بتول خانم گنجه
خان باجی – م. ع . صابر ؛ شعر
قادین – پیرایه خانم مولوی
آنالار حیاتی – م . اعتماد ؛ شعر
ایلک بهار الهه سنه –ساهر ؛ شعر
نوروز بایرامی – میرزا علی معجز ؛ شعر
او طرفده ؛ بو طرفده – م. ع . معجز
ستارخان – آذر اوغلی
بهاریه – محمد صادق بهادری ؛ شعر
وطن گولدی – م . بی ریا ؛ شعر
لاله – راجی ؛ شعر
دییه للر – راجی ؛ شعر
بویوک ملی بایرام – حسینقلی کاتبی
نوروز حقنده بیر قطعه –م. ع. صفوت ؛ شعر
نوروز – اصغر دیبائیان
تبریز قیزلار دانشسراسی – وحیده آذربایجان
مکتبلیلر – دوستویه فسکی
روس ادبیاتینین انکشاف یولی – جعفر هاشم اوغلی
شفق مجله سی اوخوجیلارینین قونفرانسی – م. ع .
مجله نین ایچینده کیلر ( فهرست )
شفقنمره 4 – بیرینجی ایل نشری ؛ نویابر 1945 / آذر 1324/
بویوک اوقتیابر سوسیالیست انقلابینین 28 نجی ایل دونومی
انقلاب اکتبوبر – میلانی ؛ فارسجا شعر
شیخ محمد خیابانی- م. ع . صفوت -؛ تورکجه مقاله
شیخ محمد خیابانی – م. ع. صفوت ؛ فارسجا مقاله
آنان تعلیم ایدن دیلده – میرزا علی معجز ؛ شعر
شورا نخجوانی – میرزا علی معجز ؛ شعر
قربانعلی بک – جلیل محمد قلی زاده
سعدیدن ترجمه لر – ترجمه ایده نی میلانی
آذربایجان مجله سی حقنده - جعفر خندان
من ایسته مدیم سن کیمی جانانی الین چک – م. اعتماد ؛ شعر
ظفر بایراغی – م. اعتماد ؛ شعر
ساغلاملق و تربیه – دوقتور میر مرتضی پور
شورا ارمنستانینین 25 ایلیگی – سیمون مقردجیان
ایرمنستان عالی شوراسی هیئتی صدری – یاپیان یولداشا
تبریز منورلرینه – عزیر حاجیبگوف
آرشین مال آلان فیلمی – اوله غ لئیونیدوف
عشق فیلمی – م.ع. صفوت
صنایع نفیسه نین گوزل اثری – میلانی
گوزه ل فیلم – رسول عطائی
سینما عالمی دوستلارینا قیمتلی هدیه – مهندس قهرمانی
حیاته رهبر لیک ایدن فیلم – آموزگار عابدینی
ئه سته تیقا ( بدیعیات علمی ) حقنده – م . غلمان
دیلنچی و شاه – پروین اعتصامی ؛ ترجمه ایده نی علی فطرت
مجله نین ایچینده کیلر.
شفق
نمره 5 ؛ دیقابر 1945 ؛ بیرینجی ایل نشری / دی 1324 /
سووه ت آذربایجانی دوستلاری جمعیتی
مدنی رابطه جمعیتینین بیر ایللیک فعالیتی – مهندس قهرمانی
قربانعلی بگ – جلیل محمد قلی زاده
اولدی منور دیده لر – ع . فطرت ؛ شعر
الیاس – رسول رضا ؛ حکایه
شورا آذربایجانی – م. اعتماد ؛ شعر
انتظار ( دراما ) – ح . مهدی – ا . افندیف
لر – میلانی ؛ شعر
ناکام محبت – م . آزدر اوغلی
استعدادلی کورد شاعیری هژار – جعفر خندان
هژارین اثرلریندن پارچالار – لای لای
غزل – هژار ؛ کورد جه دن ترجمه ایده نی : جعفر خندان
جعفر جبارلی - ع . سیف الدین
شوراسیرق آرتیستلری تبریز صحنه سنده – غلام محمدلی
تبریز خلق چالغی آلتلری اوکستری
اوخوجولارمیزین نظر دقتنه – شفق اداره سی
سؤیله ین: کبری سیفی / ( او دا، رحمتلیک مشهدی ماه به ییم خانیم دان ائشیتمیدیر) خدافرین بؤلگه سی/ حئیدرکانلی کندی
بیری وارایدی ، بیری یوخایدی.تانریدان سووای هئچ کیم یوخایدی. "آرمودان بی" آدلی بیر کیمسه وار ایدی.آرمودان بی چوخ یوخسول بیر آدام ایدی،اونون وار دونیادا اولوب- اولانی بیر آرمود آغاجی ایدی.
آرمود آغاجی نین مئیوه سی یئتیشنده ، آمودان بی اونلاری دریب ،آپاریب بازاردا ساتار و اونون گلیری ایله کئچینردی. بیرگون باشا دوشورکی، آغاجین مئیوهلری آزالیر.آرمودان بی اوغروسونو توتماق اوچون گوندوزلر گودوکچو اولور و آغاجینی گودور ، آمما بیر زاد دان باش تاپمیر.بیر گون بیر بیلیجی کیشی نینی یانینا گئدیب اوندان مصلحت آلماق ایسته ییر. او بیلیجی کیشی دئییر : سن گئت بیر آز قیر – ساقیز آلف آپارآغاجین گؤوده سینه یاپیشدیر.اگر بیر کیمسه گلسه قیر – ساققیزا یاپیشیب قالاجاقدیر. آرمودان بی ده ائله او بیلیجی کیشی نین دئدیی کیمی ائدیر.و همن گونون گئجه سی یاری اولاندا بی حئیوان زنگیلتیسی ائشیدیرو چیراغینی یاندیریب ، گدیر آغاجین یانینا گؤرورکی بیر تولکو آغاجا یاپیشیبو گئده بیلمیر. آرمودان بی بالتانی گرتوروب تولکونو وورماق ایسته دیکده تولکو آغلاماغا باشلاییر و دئییر : منی اؤلدورمه ، پادشاه ین قیزینی سنه آلارام.آرمودان بی دئییر آی حئیوان نه دئییرسن مگر من کیمهم کی پادشاه قیزینی منه وئرسین، مگر قیزینی یولدان تاپیب؟!
تولکو دئییر سنین بو سؤزلرله ایشین اولماسین، ایشی تاپشیر منه.
اگر باجارمادیم اوندا منی اؤلدور.
آرمودان بی تولکویه اینانیر و اونون ال- ایاغینی تمیزلهییر وتولکو دوروب پادشاه ین ساراینا ساری گئدیر و بیرنفری یوللاییر کی، گئت؛ پادشاها دئه کی، آرمودان بی دئییر، چاناق نیزی وئرین قیزیللاریمیزی اؤلچک.
پادشاه بوسؤزدن تعجب لنیر ودئییر ک بو آرمودان بی کیمدیرکی بیر بئله قیزیلی وار و اونو چاناقلا اؤلچمک ایستهییر.
تولکو چاناغی آلیر و اویان بویانی دولانیب بیر تیکه قیزیل پاراسی تاپیر و پادشاهی ایناندیرماق اوچون چاناغین سینیق یئرینه یاپیشدیریر و چاناغی سارایا آپاریر و پادشاها وئریب قاییدیر. پادشاه بیردها تعجبله نیر آرمودان بی ین هارادان بئله قیزیل ییه سی اولماغینا مات قالیر و ارز – اؤزونه دئییر : من بیر پادشاهام بیر بئله قیزیلیم یوخدو ف گرر آرمودان بی ین نقدر پولو وارکی ، چاناغین سینیغینا یاپشیب قالان قیزیلا اهمیّت وئرمه میش. بیر نئچه گون کئچیر و سارایا آدام گرندریرکی پادشاه ساغ اولسون آرمودان بی ایجازه ایسته ییرکی سیزین قیزین ائلچی لیگینه گلسین. پادشاه بو سؤزو ائشیدیب چوخ سؤینیر و ایجازه وئریر.
تولکو آرمودان بی یین یانینا گئدیب اونا دئییر تئز اول حاضیرلاش، گئدک پادشاه ین قیزینین ائلچیلیگه.آرمودان بی دئییر تولکو قارداش سن کی منیم وضعیمی گؤرورسن! من بیر فاغیر آدامام پادشاه قیزینی منه وئرمز، تولکو عصبلشیب دئییر: تئز اول، حاضیرلاش نئچه دؤنه دئمیشم کی، منیم ایشیم له ایشین اولماسین.تولکو آرمودان بی ی حاماما آپاریب اونو یویوندوروب بزهتدیریر. آرمودان بی دئییر تولکو قارداش منیم قوناقلیغا گئتمه لی پالتاریم یوخدور. تولکو اونو گرتوروب یولا دوشور و سارایین یاخینلیغیندا آرمودان بی دن آیریلیر و دئییر من گئدیرم بیر یئره تئز قاییدام ، سن بورادا اوتور و من گلینجه بیر یئره گئتمه .تولکو گئدیر و اؤزو ایله بیردست پالتار گتیریر. آرمودان بی پالتارلاری گئییب دئییر نه گؤزل سن بونلاری هاردان گتیردین!؟
تولکودئییر : من گئتدیم پادشاهادئدیم کی، بیز سیزه گلیردیک، سیزین ایتلر اوستوموزه گلیب و آرمودان بی ین پالتارینی پارچالادیلار، بیر دست پالتار وئرین آرمودان بی گئییب ائلچیلیگه گلیسن. پادشاه دا بونلاری منه وئردی.آرمودان بی پالتارلاری گئییب ،سئوینجک حالدا یولا دوشدو و ائلچیلیگه گئتدی و پادشاه قیزینی آرمودان بی یه وئرو قیرخ گون و قیرخ گون، قیرخ گئجه توی توتدولار.
واخت اولدوکی، گلینی آرمودان بییین ائوینه آپارسینلار. پادشاه قیزینی ائوینه یولاسالدیقدا اوقدر جهیز قوشدو کی بیر شهر توتماز ایدیو بیرقوشوندا مامور قوشدو کی حهیزی و گلینی آرمودان بی ین ائوینه چاتدیرسین.آرمودان بی دئدی تولکو قارداش ائوین ییخیلیسن بیزیم ائویمیز بیر بالاجا دام دی چاره ائله .تولکو دئدی سنسن ایشین اولماسین منبیر یئرتانیرام کی، پادشاهین ائویندن ده یئکه دی . اونلار گلمکده و تولکوده قاباقدان قاچیب دئولرشهرینه چاتدی و دئدی : ائوینیز یخیلسین! قاچین، قوشون گلیر!
دئولر باخیب گؤردولر کی ،بیر ییغین قوشون گلیر، دئولر سوروشدولار کی بو قوشون نه یه گلیر؟ تولکو دئدی : پادشاه ین دوه لری آزار توتوب ، بیلنلر دئییرلر کی، گره ک دوه لری دئولرین بدنینده اولان یاغیلار ایلن یاغلایالار تا دوه لر توختایا! اودورکی گلیرلر دئولری اؤلدوروب اونلارین یاغلاری له دوه لری ساغالدللار.. دئولرسوروشدولار کی، بیز ایندی نئیله یه ک ؟ توللکو دئدی سیز لر گرک تئزلیکله بورادان قاچاسینیز ال چاتماز یئرلره گئدیب چیخاسینیزُ، یادا توپلادیغینیز اوت تایالارینین آلتیندا گیزلنه سینیز تا من گؤروم نه چاره ائده بیلرم .
دئولر قاچیب اوت تایالارینین آلتیندا گیزلندیلروتولکو تایالارا اوت ووردو و تایالار یاندی و دئولر بوتونلوکله اؤلدولر.و تولکو قاییدیب قوشونون قاباغینا دئولر شهرینه گتیردی اونلاری و جهیزی دئولر شهرینده یئربه یئر ائتدی.آرمودان بی گؤردو چوخ گؤزل یئردی گلینی ایله اوردا یاشاماغا باشلادی.و تولکودن سوروشدوکی من سنه بیر بئله یاخشیلیغین قاباغیندا نه یاخشیلیق ائده بیلرم؟. تولکودئدی بیرجه خواهیشیم وارريا، من اؤلنده منی یئتدی کفنه بوکوب تورپاغا قویلارسان .آرمودان بی دئدی بوکی بیر چتین ایشدئییل ، ائلرم .بیرگون تولکو اؤزونو ووردو اؤلومجولویه، آرمودان بی یه دئدیلر کی، تولکو اؤلدو! . آرمودان بی بورنون توتوب تولکونون یانیندان اؤتدو و نوکرلرینه دئدی بونوتئز بوردان ردّ ائدین قوخوسو دونیانی بورویه جک.تولکو گؤزونو آچیب ، گئتدی پادشاهین قیزینین یانینا و آرمودان بی یین یوخسول اولدوغونو و بیر آرموددان اؤتورو تولکو اؤلدورمه یه حاضیر اولدوغونو اونا دئدی و پادشاهین قیزی آجیق ائله ییب آتاسینین ائوینه دؤندو.آرمودان بی گئدیب تولکویه یالوار – یاخار ائدیب دئدی: آنلامامیشام سهو ائتمیشم گل بو ایشی بیرده دوزهلت شاهین قیزینی قایتار ائوه نه جور دئسه ن ائله ائدرم .
تولکو گئدیب پادشاهین ائوینه و دئدی آی قیز من شوخلوغ ائلهدیم سنس سیناییردیم ، دور گئد ائوه آرمودان بی سنی گؤزله ییر. پادشاهین قیزی ائوه قاییتی اوزون ایللر بویو یاشادیلار بیر گون تولکو اؤلدو آرمودان بی اونو یئدی کفنه چولغالاتی و تورپاغا قویلادیو یاشاییشینا داوام ائتدی.
مختصری درباره گرد آورنده این اثر گران سنگ: با آقای قنبر سیفی امیر آباد، مصاحبه کوتاهی ترتیب دادیم. لاکن رفتار فروتنانه ایشان و احساساتش نسبت به ایل، تبار، زبان، فرهنگ و فولکلورش همه را تحت الشعاع قرارداد. در نهایت آنچه حاصل گردید، در چند پاراگراف پیش رو ارائه می گردد.
آقای "قنبر سیفی امیرآباد" در تاریخ 14/7/1340 خورشیدی در روستای "حیدر کانلو" از توابع شهرستان خداآفرین چشم به جهان گشود. پس از اتمام دوره تحصیلی پنجساله ابتدایی در همان روستا جهت ادامه تحصیل "رود کلیبر" را پنج کیلومتر پشت سر نهاده و پا به روستای "جانانلو" می گذارد در نهایت سال آخر متوسطه را پس از کوچ اجباری به تهران در مدرسه "دارالفنون" به پایان می رساند.
وی ضمن تشکر از تمامی عواملی که در تایپ و تصحیح این مجموعه گران سنگ یاری رسانده اند درباره یاوران و همکاران خود در امر گردآوری چنین می گوید: «من تشکر ویژه از مادرم خانم نبات جمالی و پدرم آقای مشهدی زینال می کنم که گردآوری رابا داستانهایی که از این دو عزیزم شنیده بودم شروع کردم در ادامه راه و پیشبرد کارها به علت همراهی و همکاری از همسر و شریک زندگی عزیزم خام منیژه رضایی و فرزندان گلم سپیده، سهیلا، سهیل و داماد مهربان و تلاشگرم آقای احمد کرمی سپاسگزارم از کلیه رفقا و فک و فامیل از آن جمله برادر زاده ام سمیرا خانم عزیز تشکر می کنم از آنهایی که با ضبط صدا، فیلمبرداری نقل داستانها یارم بوده اند متشکرم اگر جمع آوری این اثر افتخاری داشته باشد که من هم اینگونه گمان می کنم در این افتخار همه مان شریکیم این اثر متعلق به همه مان است و صد البته امانتی که نیاکانمان با صبوری متانت و نسل به نسل به دست مارساندند و ما نیز برای اینکه زنگار فراموشی نبندند و در گرد زمان مدفون نشوند خواستیم امانت داری کنیم که چاپ و ماندگارش کردیم».
وقتی از ایشان پرسیدم که چه انگیزه ای شمارا به این کار مهم سوق داد پاسخ ساده صمیمی و بی تکلف بود :
«روز آغازین اول ابتدائی را هرگز فراموش نمی کنم مسجد مدرسه مان بود هر یک از دانش آموزان با یک گالن خالی بیست لیتری سر کلاس حاضر شده بودند این گالن ها صندلی نشیمن سر کلاسمان بود که هر روز باید با خود به مسجد می آوردیم.
از پایه اول تا پنجم در یک کلاس پنج پایه گالن ها را کنار هم چیدیم و مستقرشدیم شخصی با لباس و کلاه نظامی وارد مسجد شد. یکی از شاگردهای کلاس بالایی آمرانه فریاد زد: برپا ما کلاس اولی ها معنی برپا را نمی دانستیم لاکن با اشاره دست ما را نیز بلند کردند سپس با فرمان بشین و اشاره دست روی گالن هایمان نشستیم به آن مردی که در لباس سربازی بود آموزگار می گفتند او سپاه دانش بود. ترکی نمی دانست او دوسال به ما آموزگاری کرد لاکن ما در طول دو سال به خاطر نا همزبانی با وی نتوانستیم الفبا را کامل یاد بگیریم از آنروز برایم این سوال پیش آمد که چرا ما نتوانیم به زبان خودمان بخوانیم و بنویسیم؟
به خاطر دارم که پس از پایان دوره ابتدائی اولین کتابهای غیر درسی که آشنا شدم از آثار صمد بهرنگی بود. از جمله ماهی سیاه کوچولو و ترجمه فارسی قصه های آذربایجانی. این دو اثر بزرگ در درون من انقلابی برپا کرده بودند.
پس از خواندن داستانهای آذربایجانی جمع آوری داستانهای عامیانه و گنجینه ای از گذشتگان به ارث رسیده در من به آرزویی بدل شده بود نمیدانستم چگونه آغاز کنم تا اینکه چند سال پیش شرایطی پیش آمد که مرا به این مسیر هدایت کرد کار ار آغاز کردم در جریان جمع آوری داستانها مطالبی نیز از شاخه های گوناگون ادبیات شفاهی به دستم رسید لذا تصمیم گرفتم تا آنجا که می توانم با جمع آوری سایر ماتریالهای فولکوریک نیز دین خودم را به هم زبانانم تا آنجا که می توانم ادا کنم.
تا کنون سعی کرداه ام موارد جمع آوری شده را به طرق مختلف در اختیار مردم قرار دهم همچنین عهد کرده ام که هرگز از پا نشینم و به کارم ادامه دهم چرا که یکی دیگر از عوامل اساسی کار من احساس دین به زبان مادری ام می باشد چون من ترکی آذربایجانی را برای خودم دارایی بزرگی به حساب می آورم و با آن می توانم به خودم هویت ببخشم آخر زبان تفکر است درک و فهم است وسیله ارتباطی بین انسانهاست انسانها احساساتشان، دنیای درونی شان را به واسطه زبان می توانند با رفتارهای بیرونی شان گره زده و عینیت ببخشند زبان است که تجربه ها را از نسلی به نسل دیگر می تواند منتقل کند و به نظر من زبان مادری من ترکی آذربایجانی اگر همچون بنای مرتفع و زیبایی است که به دست قدرتمند مردم سرزمینم بنا شده است بی شک فولکلور آذربایجان را می توان همچون تعبیر و تفسیر و معنی یکایک آجرهای این بنای محتشم به حساب آورد از این رو جمع آوری فولکلور آذربایجانی را وظیفه بایسته خویش میدانم و بس.»
پادشاه و اوچ اوغلو
سؤیلهین: کبرا سیفی/ یوسف سیفی
توپلایان:قنبر سیفی
بیری وارایدی، بیری یوخ ایدی. آللاهدان سیوای هئچکیم یوخ ایدی بیر پادشاه واریدی کی چوخ قوجالمیشدی. بو پادشاهین اوچ اوغلو وارایدی . تصمیم توتدو کی اوزونه وتاج- تختینه جانشین انتخاب ائله سین. هر نه قدر فیکیرلشدی، نتیجه یه چاتمادی. چونکی گؤردو کی هر هانسینی سئچسه ، او بیریسی ناراحات اولاجاق و بونلارین آراسیندا دوشمنلیک اولاجاق. اونا گؤره ، تصمیم توتدی کی بونلاری امتحان ائله سین، هر هانسی لایق اولدسا اونو انتخاب ائله سین. اونا گؤره ده اوغلانلارینی جمع ائله دی. بیر یئره، دئدی کی من ایسترم سیزین بیریزی اؤزومه جانشین ائدم. اما بیر شرطیم واردی اودا بو دورکی، سیزی بیر آیری اؤلکه یه یوللایام. هره زه ده بیر ایش تا پیشیرام. هر هانسینیز یاخچی یئرینه یئتیرسز. او منیم یئریمده اوتورمالی اولاجاقدیر.
پادشاهین اوغلانلاری قبول ائله دیلر. و معین بیر واخت دا حاضیرلاشدیلار و آیری اولکه یه یولاردوشدولر. آز گئدیلر -چوخ گئدیلر ،بیر نئجه آیدان سونرا یول ایلن گئدیردیلر گوردولر بیر غریبه کیشی اؤزونو تلم - تلسیک بونلار یئتیردی و بونلاردان سوروشدی کی سیز منیم د ه و می گؤردونوز یا یوخ ؟پادشاهین ایکی اوغلو دئدی بیر نئجه موددت کی بیز بو محالدا یول گلیریک ده وه گؤرمه دیک، اما پادشاهین او بیری اوغلو کیشییه دئییر کی ، نیه! گؤردوم و سوآل ائدیرکی آیا سنین سوالیوا اوکیشی جاواب وئردی کی بلی و سونرا پادشاهین اوغلو گنه کیشیدن سوروشدی کی آیا سنین ده وه وین آغیزنداکی ساغ دیشی دوشوبدی یایوخ؟ کیشی دئییر بلی و سونرا گنه پادشاهین اوغلو سوروشورکی آیا سنین ده ووین یوکی بیرتای بال ایدی یا یوخ؟ بوگیشی دئییر بلی وگنه پادشاهین اوغلو سوروشورکی آیا سنین ده وه وی مینن بیر آرواد دی یایوخ؟ بو کیشی دئیر بلی گنه پادشاهین اوغلو سوروشورکی آیا سنین ده ووی او بیری تایی یوکی امجک یاغیدی یا یوخ؟ بوکیشی دئییر بلی. تامام نشانه لر دوزدو. بس منیم ده وه م هانی و سونرا پادشاهین اوغلو دئیر آی قوجا عمی سنین ده ون بیزدن قاباخ بوردان سوولوب، گئدیب .بو قوجا کیشی هارای داد بیداد ائیله رکی سیز منیم ده وه می اوغرولامیسیز بس منیم ده وه می وئرین. اما پادشاهین او بیری اوغلانلاری بو کیشیه دئیرلر عمی جان بونون سوزینه باخماق بوسنه یالان دئییر .چونکی اودا بیزیمله بیرگه یول گلیریک. بس بیز نییه گؤرمه دیک، اما اوحالدا پادشاهین اوغلو دئیر عمی جان سنین ده ون بیزدن قاباق بوردان گئچیب، گئدیب. سن تز قاچ ده ووین دالیسیجان کی اونو تاپا بیله سن. اما اوحالدا اوکیشی ناراحات ده وه سینین دالیجا یولادوشوپ گئدی و اما بو اوچ قارداشدا یوللارینا دا ادامه وئردیلر و اما پادشاهین او ایکی اوغلو قارداشیلن داوا لاشدیلارکی سن او قوجا کیشیییه نیه یالان دئدین آز قالا او بیزه اوغرولوق لکه سی ده وورمیشدی و اما او حالدا پادشاهین اوغلو دئیرکی من ده وه نی گؤردیم. قارداشلاری دئییر کی سن دیوانه اولمیسان! اصلا بللی دئیل کی سن نه دئییر سن و یئنه یوللارینا داوام ائدیرلر و یئتیشدیلر پادشاهین سارایینا و بیر آللاهی ویلایتده و سارایین نگهبانلاریندان ایسته دیلرکی ،بیز بو گئجه بورادا قوناق اولاجاغیق. آیا اؤلکه نین پادشاهی ایزن وه جک یا یوخ. نگهبانلارین بیری خبر آپاریر پادشاها و دئییر قبله ی عالم ساغ اولسون. آیری ویلایتدن اوچ نفر گلیب و ایسته ییرلر کی بوگئجه سنین سارایندا قوناق اولسونلار .پادشاه امر ائله دی کی اونلاری منیم حضوروما گتیرین. نگهبانلار اونلارین اوچونو ده پادشاهین حضورونا آپاردیلار. اونلار پادشاهین محضرینده عرض ادب ائله دیلر. پادشاه بونلاردان سوروشدوکی سیز نیه ایسترسیز بو سارایدا قالاسیز؟ بونلار دئدیلرکی قبله عالم ساغ اولسون، بیز آللاهی مملکتدن گلمیشیگ وبوردا دا امن یئر سنین ساراینی بیلدیک. بیز بوردا قریبیک و یئریمیزده یوخدو و بیز ده فیلان پادشاهین اوغوللاریق. پادشاه امر ائله دی کی، بونلاراوچون سارایدا بوگئجه قوناقلیق اولسون و امر ائله دکی چوبان سورودن بیر یاخچی کوک قویون گتیرسین و بونلارا کباب و شراب ایلن قوناقلیق وئریلسین. پادشاهین امرینی یئر ینه یئتیردیلر و بونلار شامدان سونرا گئدیلر یاتسینلار. پادشاهین بو کئچیک اوغلو قارداشلارینا دئدی کی ایسترم سیزه بیر سوز دئییم. قارداشلاری دئدی کی ده گؤرک نه اولوب؟ ، دئییرکی، اوکبابی کی یئدیک اوقویون ایت سودو امیپ و شرابی دا کی ایشدیک اونیدا قبیر آستاندان گتیریبلر .پادشاهین اوغلانلاری قارداشینین اوستونه عصب لشدیلر کی، بیز بیلمریک سنین باشیوا نه اویون گلیب، سن ایستیرسن بیزی اؤلومه وئره سن ! پادشاه بو سؤزو ائشیدسه حتما بیزی اولدورر. پادشاهین اوغلو دئییرکی سیز ناراحات اولمایین ،من سیزه دئدیم پادشاها دئمه رم .و بونو دا دئییم کی بو پادشاه دا شیرین اوغلودور. گنه قارداشلاری بونونلا داوالاشدیلار. گئجه نی یاتدیلار. صبوح کی ایشیقلاندی اویاندیلار گوردولر کی اوکیشی کی ده وه سین ایتیرمیشدی ساراین قاباغیندا دوروپ داد و بیداد ائدیر کی ، بو کیشیلر منیم ده وه می اوغرویوپلار .او زامان پادشاه گلدی بو قوناقلاردان سوروشدوکی آیا بو کیشینین ده وه سینی سیز اوغورلامیسیز؟ آیا بو دوز دئییر؟ پادشاهین اوغلانلاری دئدیلر قبله عالم ساغ اولسون بیز اونون ده وه سینی اوغرامامیشیق. بوده وه سینین دالینجا گزیردی بیزدن سوروشدو . بیزیم قارداشیمیز نیشانه لرین دوز دئدی. ایندی بوکیشی دئییر بس کی بیز بونون ده وه سینی اوغورلامیشیق. او زامان پادشاه دئییرکی ، سیزین قارداشیز ده ونه نی گورمیبسه! نه جور نیشانه لری دوز دئدی؟ قارداشلاری دئدی واللاه- بیللاه بیزده بیلمیریک. بیزیم قارداشیمیز تزه لیکده بیر سؤزلر دانشیر کی، اصلا عاغیلا گلمیه ندی. پادشاه دئییر او اوغلانی منیم یانیما گتیرین . پادشاه بو اوغلاندان سوروشدوکی آیا سن بو کیشینین ده وه سینی گؤردون یا یوخ؟ دئییر قوربان من گورمه دیم. دئیر بس نه جور گورمه میسن کی ده وه نین نیشانه لرینی دوز دئییر سن!؟ دئیر ایزن وئرین دانیشیم .پادشاه دئییر قولاق آسیرام دانیش ! پادشاهین اوغلو دئیر قبله عالم ساغ اولسون، من و قارداشلاریم آتا مینیب، یول ایلن گلردیک. من گؤردوم کی بیر ده وه بورا دان گئچیب. چونکی، اونون قیغلاری منه بللندیردی کی، بو ده وه دی و سونرا بیر آز دیقت اله دیم گؤردوم کی ده وه یولون سول طرفینین اوتونو اوتلامایب، ساغ طرفینی یئیب. بیلدیم کی ده وه نین سول گؤزو کوردور. و سونرا باشا دوشدوم کی، ده وه ردیف ایلن اوتلایاندا بیر ردیف اوت آرادان قالیپ بیلدیم کی ده وه نین آرا دیشی دوشوپ کی اوتلاری قیرمایپ و سونرا گؤردیم کی یول قیراغینا بیر طرفدن میلچگ ییغیشیب و او بیری طرفه قاریشقا ییغیشیپ. بو علامتلردن بیلدیم کی ده ونین یوکونون بیر تایی بالدی و بیر تایی امجک یاغی دی . بیرده بوندان بیلدیم کی ده وه نی مینن بیر قادین دی. بونا گوره کی، ده وه یولین بیر طرفینده یاتیپ یئره و ده وه نی مینن راحات ده وه دن پیادا اولوب چونکی اگر کیشی خالقی اولسایدی هوپولوپ دوشردی و قوجا بیر آدامدا ده وه نین اوستونده اوتورا بیلمزدی و بوردان بیلدیم اوقادین بویلو ایمیش. من بو نیشانه لرینن دئدیم کی سنین ده ونی گؤردیم. ایندی، بوکیشی دئیرکی سیزمنیم ده وه می اوغورلامیسیز!! و اما اوکیشی هئی دئیردی کی او یالان دئییر. او منیم ده وه می اوغورلایب و سونرا پادشاهین اوغلو دئییر قوربان! قبله عالم ساغ اولسون من دونن گئجه سنین قوناغلیقیندان دا بیر شئ لری بیلدیم و اما سندن قورخورام. فیکیر ائدیرم کی سن اینانمایاسان، بوکیشی کیمی و منی اولدورسن! پادشاه دئییر سن دئه نن، اگر دوز اولسا منیم سنینله ایشیم یوخدور و اما من فقط بونو دوشوندوم کی سیز بوکیشینین ده وه سین اوغورلامامیسیز. بورادا پادشاهین اوغلو دئییر کی قوربان اوکبابی کی بیز گئجه یئدیک او قویون ایت سودو اممیشدی. ایکیمینجی بو کی، سن پادشاه اوغلو دئیل، بیر آشباز اوغلوسان. اوچومینجی بوکی او شارابی کی بیز ایشدیک اونو قبیرستانلیقدان گتیرمیش دیلر. پادشاه بیر آز فیکیرلشدی و دئدی کی سوزون قورتاردی یا یوخ؟! پادشاهین اوغلو دئییر بلی قوربان .پادشاه دئیر سنین سوزون دوز اولسا سنی اؤزومه یئزنه توتاجاغام. بیر تک قیزیمی سنه وئره جم و سونرادان سن منیم تاج تختیمین صاحیبی اولاجاقسان. بونو دئییر. امر ائله دی کی چوبانی گئتیر ین. چوبانی مامورلار گتیر دیلر. پادشاه چوباندان سوروشدوکی، چوبان، دونن گئجه کی قویونون باشینی کسدین نه جور ایدی. چوبان دئییر قبله عالم ساغ اولسون قویوندور دا . سن امر ائیله دین منده سورونون یاخچی قویونون گتیردیم چوبان چوخ قورخموشدو. پادشاه سوروشورکی آیا او قویون ایت سودو اممیشدی یا یوخ!؟ چوبان قورخوسیندان دانییشا بیلمیردی. دیلی توتولموشدو پادشاه دئیر اگر یالان دئسن سنین بوینوی وئره جییم جلادلار وورسون اگر دوزونی دئسن سنینله ایشم یوخدور. چوبان دئییر قوربان او موقع کی بو قویون آنا سیندان اولموشدو، منیم ایشم چوخ ایدی او موموقده قره قانجیق دا بالالامیشدی، بیر واخت گوردیم کی قوزو گیریپ قانجیغین آلتیندا دیر و اونون سودون بیر آز امیب پادشاه امرائله دی کی سن گئت. چوبان گئتدی اما پادشاه غضب لنمیشدی امرائله دی کی آناسین کتیردیلر. آناسیندان سوروشدو کی آنا، من کیمین اوغلویام .آناسی دئییر پادشاه ساغ اولسون سن پادشاهین اوغلوسان! پادشاه دئیر آناجان اگر دوزون دئسن سنینلن ایشیم یوخدو. اگر یالان دئسن امرائده جم سنین بوینووی وورسونلار، دئه گوریم من کیمین اوغلویام ، آندیچیرم. پادشاهین آناسی شرمنده لیقدان دئییر منیم اوغلوم ،من سنین آتاندان بویلو اولموردوم و بو طرفدنده قورخوردوم کی تاج وتخته ده آیریسی صاحیب اولا و منده بدبخت اولام .بو دلیله سارایمیزدا بیر آشباز وار ایدی. سن اونون اوغلوسان و سونرا پادشاه دئییر سنین گوناهیندان کئچدیم. بونو آپارین اگر یالان دئسه یدین سنی تاپشیرجاغدیم جللادا .بو زاماندا نوبت یئتیشیر شارابین مسئوولونا، شرابچینی گتیردیلر. شارابچیدان سوروشورکی گئجه کی شارابی هاردان گتیردین. دئییر قوربان شاراب آنباریندان. دئییر دوزونو دئینن اگر یالان اولسا سنی وئره جیم جللادا. شارابچی دئییر قوربان بیر ده فه دویوخ دوشدوم کی آنباردان شاراب قورتاریپ، مجبور اولدوم قبیر ستانلیقدا کی باسدیریلان شارابدان گیز لینجه گتیردیم کی قوناقلاردان شرمنده اولمویام و سنینده امرینی یئرینه یئتیره م .پادشاه دئیر سنده گئت و سونرا اوزون توتور پادشاهین اوغلونا دئیر بالا! سن بونلاری هاردان بیلدین پادشاهین اوغلو دئیر قبله عالم ساغ اولسون آدام او واخت کی کباب یئییر آغزینین سویو سویو قورویور اما او واختیکی بوکبابی من یئدیم ، آغزیمین سویو چوخالدی و سنین ده قیافه نن بیلدیم کی سن آشبار اوغلوسان آشبازا اوخشویورسان و او موقعده کی آدام شراب ایچیر او آداما بیر خوشلوق و شادلیق اوز وئریر، سرمست اولور، اما بونو دئیییم کی بیز بو شارابی ایچندن سونرا غمگین اولدوق و بیزه آغلاماق اوز وئردی. بوردان بیلدیم کی بوشارابی قبیرستانلیقدان گتیریبلر. پادشاه بو موقعیده بیلمیردی نه دئسین بیر آزدان سونرا دئیر کی سن بو بیلیکده و بو تجربه ده، بو سیننینده منی حئیرتده قویدون، سنین کیمی بیر آدام ما بیزیم مملکتده نیاز واردی. سن لایق بیر پادشاهسان. من یئگانه تک قیزیمی سنه وئریرم سنی اؤزومه یئزنه بیلیرم. امرائله دی کی جشن و مراسم دب لری سسلنسین اما او زامان پادشاهین اوغلو پادشاها تعزیم و اوز تشککورونو بیلدیردی و تقاضا ائله دی کی ،قوربان پادشاه ساغ اولسون، بیزیم آتامیز بیزی یوللامیشدی کی هرکس ماموریتینی یاخیشی یئتیرسه او تخت و تاجا واریثدی. سن اجازه وئر من قارداشلاریملا اوز مملکتیمزه گئدک و آتامیزدان اجازه آلاق و سونرا گلک.
او زامان پادشاه دئییر:سن موختارسان گئدین و هر واخت تصمیم توتدون قاییدین. من اوز سؤزومون اوستونده وارام .پادشاهین اوغلانلاری اوز مملکتلرینه قایتدیلار وتمام باشلارینه گلنی آتالارینا سؤیله دیلر. آتالاری چوخ خوشحال اولور و دئییر بس بوندان یاخچی اولماز. الان کی من اؤزوم وارث تاج و تخت ام و چوخدا خوشحال اولورام کی اوغلوم دا آلاهی بیر اولکه نین پادشاهی اولاو سونرا پادشاهین خیردا اوغلو پادشاهدان و قارداشلاریندان آیریلیر وگئدیر او مملکته کی اوردا اونون انتظاریندا ایدیلر، یئتیشراومملکتده پادشاهین یئگانه تک قیزی ایلن ائوله نیر وتاج و تختده صاحیب اولور و پادشاهدا او ده وه صاحبینه دئیر کی سن گئت ده وودالینجا حتما تاپارسان بوده وه اوغروسی دئیل .
خدآفرین فولکلورو
کونده يئيه ن، آدام يئيه ن
سویله ین: گل آرا حاجی زاده
توپلایان: قنبر سیفی
بيري وارايدي، بيري يوخ ايدي. چوخو آج ايدي، آزي توخ ايدي. بئله دئیيرلر کی، گئچن - گئچميش گونلرده بير عایله ده دؤرت نفر واريدي. بير کيشي چاپار بير آرواد آتار بير اوغلان تاپار- بير قيزدان اودار قورولمشدو. بيرگون اوشاقلارين آناسي آرواد ايسته یيردي يوخا چوره گي پيشيرسين. بو آرواد اونو خمير ايله دي، يوغوردو سونرا کوندله دي و گئتدي کی ساجي گتيرسين اوجاغين اوستونه قويسون. کي ساج قيزارسين تا چؤره گي پيشيرسين. آرواد ساجي گتيردي اوجاق اوستونه قويدو. ايسته دي کونده لري اوخلاو ایلن يايسين و ساجين اوستونه ياپسين تا بيشيب چؤرک اولسون.گؤردو کی خمير کندیسي يوخدور. تعجب ائتدي. دئوريخدي کي بو کوندلره نه اولدو؟! گئنه ده خمير ائله دي و کوندله دي کي چورک سالسين. باشي نيه قاريشديرسا ،گلدي گؤردو گئنه خمير کونده لري يوخدو آرواد آرتيق دئوريخدي و شوبحلندي. يئني دن خمير ائله دي کونده له دي بو ده فه اوغلو تاپاري خميرکونده سينين اوستونه گؤزتچي قويدو. اوغلان گؤردو کی باجيسي بولکدن چيخدي گلدي خميرکونده لرينی يئیب قورتاردي. اوغلان قورخوسوندان قيزا بيرسؤز دئمه دي. آنجاق گئدي گؤردوگونو آناسينا سؤيله دي . دئدي کي يا گره گ بو قيزي اولدوره سيز،يا دا من گئتمليه م. چونکي، بو قيز يئکلنده آدام يئيه ن اولاجاق . آنا دئدي آي بالا يارانمیش جاني نئجه اؤلدوروم. من بئله بير ايش گؤره بيلمرم. سنده ائودن گئتمه. هئچ بير زاد اولماز. اوغلان آناسينين دئديينه دورمادي. آجيق ائدرکن ائودن چيخدي ، باش آلدي ، چوله ساري اوز قويدو گئتدی. چوخ يول گئدندن سونرا يورولدو، يولون قيراغيندا بولاق اوستونده اوتوردو. آجيخمیشدي، گؤردو اوچ دنه اريک ميوه سي بولاغین قیراغینا دوشوبدو. اوغلان اريکلري يئدي و دنه سینيده بولاغين اوستونده اکدي. گئنه ده دورد گئتدي. بير زامان يول گئدندن سونرا يورولدو باخد و گؤردو بير داغين دوشونده توستو قالخير. گئتدي توستو گلن يئره يئتيشدي. گؤردو بير دامخا دي، ايچينده بير کيشي آرخا و بير آرواد سرقا وار .اما هرايکيسي ده کوردو و آدامي گؤرمورلر. او سسين ايچري چکدي کي بونلار بيلمه سينلر. بورا دا باشقا بير آدامدا واردي. گئجه لينده قالدي و گوردو بير سوري سود وئرن قويون گلدي. آرواد ايلن کيشي بونلاري ساغديلار و باشلاديلار يئمگه. اوغلاندا گيزديندن باشلادي سود دن يئدي. نئجه گون بئله ليکده گئچينديلر. آخيردا کيشي و آرواد بيري- بيرينی دويوق سالديلارکي يئمکدن دويموروق! بللي دي کي باشقا آدامدا بوردا واردی. وگيزليندن يئمگيميزي يئیير. سؤز قويدولار يئمک يئينده هرکس بير ياندان الينی گئتيرسين يئمک اوغروسونو توتسونلار بوايشي گؤردولر اوغلاني توتدولار اوندان کيم اولدوغونو سوروشدولار. اوغلان دئدي منيم آديم تاپاردي و باشيندان گئچن لري اونلارا سويله دي. اونلارين اوغلاندان خوشو گلدي و اوندان خوش و بئش ائله ديلر وسونرا ايسته ديلرکي ايندي کی گلمیسين بيزيم يانيميزدا قال، آنجاق گره گ قويونلاري آپاريپ ياخچي اوتاراسان کي آرتيق سود وئره، تا سن و بيز يئمکدن دوياق و آج قالماياق . اوغلان بو دئيشلري ائشيتدي و بورادا قالماغي قبول ائتدي. بيرده اوغلانا تاپشيرديلار کي، گره گ داغليق اوروشون ساغ- ساغ يانينا گئتميه سن. چونکی گئتسن خطره دوشرسن. اوغلان هه دئدي. اوغلان اولارين آديني آرواتدان سوروشدو . آرواد دئدي منيم آديم سرقا وکيشينين آدي آرخادي. سونرا اوغلان اوزون چاغلارقويونلاري آپاردي اوتاردي و گتيردي سودونو ساغديلار و يئديلر. آخيردا اوغلان بيرگون اؤزو- اؤزونه فيکيرلشدي کي گره گ بوداغين ساغ يانينا گئدم وگوره م بورا دانه ايشلر وارکي اونلار مني قورويوب، قويمولار اويانا گئديم. قويونون سوروسون اوتارماغا داغين ساغ يانينا ساري گئتدي. اوردا بير يئرتيجي قوردا توش گلدي. گوردي قرارسيزدي. هي چاليشير، دولانير، قيشقيرير و اولاییر. ياخينلاشيب نه اولماغينی قورتدان سوروشدو. قورد دئدي: بير اينجي دئييم کي بورا منيم قوروغوم و اويلاغيمدي. نيه بورایا گلميسن. کينجي دئييم کي من يوزداخداقلاییرام ،ايستيرم دوغام. اگر اوشاغيم ايکي اولسا وئره جه م سن آپاراسان. اما بير اولسا سني يئه جم. اوغلان يارادانا يالواريب کي قوردون بالاسي جوت اولسون. قوردون ايکيزتاي بالاسي اولودو. اوغلان سئوينجکدن شنليک ايدیردي. چونکي خطردن ساويلميشدي. قورد ايکي بالاسينی اميشديردي، مايالاندردي و بیرینی اوغلانا وئردي و ياخشي ساخلاماسينی اونا تاپشيردي. اوگئي آتا- آناسينا وسونرادان باشينا گلني اونلارا سؤيله دي. اما اوغلانين اوگئي آتا -آناسي اونا اويوت وئرديلر کي بيرده بو ايشي گؤرمه و داغين ساغ يانينا گئتمه. اوغلان اونلارين سوزينه باخارکن داغين ساغ يانينا دولانمادي. اما اينسانين ضميرينده و ايچينده بير قاعده وارکي اونو هرنه دن هر يئردن و هر ياندان قوروسان هئي گزينیر ، ورنوخور و دولانیرکي او قورونان يانا - يؤندمه گئتسين. گئنه ده بوايش بئله گتيردي کي اوغلان داغين ساغ يانينا يونئلسين. بو دؤنه ايشي اجينه يه توش گلدي. گؤردي ايکي نفر جین کؤتوکون اوستونده اللشيردي کي اونو يارسينلار. اودون ائيله سينلر. تا گوزلري اوغلانا ساتاشدي، دئديلر: آی اوغلان گل قاباغا بو کوتوگو يار. يارانماسان سني اولدوره جاغیق. اوغلان گؤردو کي گئنه يامان يئرده يامان ايشه توتقون اولوب. کؤتوگه باخدي، اوزونه ،قولونون گوجونه و بالتاسينا قرراهلاندي و بيرده ايسته دي جین لره ده کلک گلسين. بالتاني گتيردي کؤتوگون اورتاسيندان چیرپدي کؤتوک بير طرفدن جيريلدي جینلره دئدي کي اليزي قويون کؤتوگون آراسينا تا يئني دن قاويشماسين. جینلر اللرين اودونون جيريغينين آراسينا قويدولار. اوغلان تئز بالتاني کوتوگون جيريخيندان چکدي قيراغا. جینلرين الي کؤتوگون آراسيندا قالارکن جینلر جيغلدادي، اوغلانا يالواردي کي اللرين کؤتوکدن بوراخسين اوغلان دئدي ايکي شرطي وار بيرينجي بودورکي مني اؤلدورمييه سيز. قبول ائتديلر. ايکينجي منيم اؤگئي آتا وآنام هر ايکيسي ده کوردي اونون درمانينی سيز بيليرسيز، گره گ دييه سيز. جینلر دئديلر ايله بو يارديغين کؤتوگون ديبيندن جوجره ن شيو جيويرلرين اوستونده بيتن او بوز ياغلي يارپاغي دريپ اونلارين يانيندا يانديراسان. اونون او ياشيل يالاوينين ايشيغي اونلارين گؤزلرينه نور ساچاق واونلار دا بو ايشيقلي دونيايه گوز آچاجاقلار يارپاغي يئغاندان سونرا اوغلان کوتوگين آراسينا قالين بير چيو چالدي کؤتوکون آراسي گئنلدي جین لرين الينی بوراخدي، آغاجیندا ياريلان يئرين بير بيرينه ياپيشدردي تا آغاج قانيايب اوج ايله سين و قورويوب آرادان گئتمه سين. چون بو آغاج کورگؤزه درماندي و قيمتي آغيردي . جینلرده دئدي کي سيزده کؤتوگون يئرينه چیر-چیرپي يئغين و آپارين يانديرين. بيرده دئييم او آغاجين آدي ياشيل يانار يلاولانار يا لقمان آغاجي دي. هر يئرده گؤرسنیز اونو قيريب آرادان آپارمايین. هر حالدا اوغلان يارپاغي آپاردي وجینلر دئيه ن کيمي ايشه توتدي. اونون اؤگئي آتا - آناسينین گوزلري آچيلدي سئويندیلر و شنليک ائتديلر. سونرا اوغلان اؤز دوغما آتا-آنا و باجيسينی تاپيب گؤرمک اوچون اؤگئي آتا - آنادان ايزن و اجازه ايسته دي. اونلار بو گئديشين ايچينده اوغلانا خطر احساس ايله ديلر. اول ايزن وئرمه ديلر ولي سونرا دويدولارکي اوغلان سوزه باخان دئيل، اجازه وئردیلر. اوغلان اجازه آلاندان سونرا قويونلاردان بير کاسا سودساغدي، قويدو طاخچايا اؤگئي آتاسينا تاپشيردي کي هر واخت گؤردون سود طاخچادا دؤنوب سو اولوب، اينک قوردلاري کمسيکدن آچيب اؤتوررسن. اونلار گليب مني تاپارلار.
قورد اينکلرينه اوغلان سوتدن، اتدن ،کوتدن و يالدان چوخ وتريب بئجريب کوکلتميشدي. ويئرتيجي اويره تميشدي. قورتاراني اوغلان اوز آتا آنا سینی تاپماق ايچون ائولرينه ساري يولا دوشدو. يولدا اريک دنديگينی سالديغي بولاق باشينا يئتيردي. گؤردو دنديکلرين اوچيده بيتيب ،يئکه نهندير آغاج اولوبدولار. اوردان اؤتوب خئيلک يول گئدندن سونرا اؤز کندلرينه يئتيشيب، گؤردو کی بو کند چوخ سسیزو سمیر سیز و خلوتدی. فقط ایکی ائودن توستو چیخیرکی بیری اؤز ائولری و بیری ده آووخارچی دمیرچینین ائوی دی. دئمه بو اوغلانین کنده یئییه ن باجیسی یئکلیپ قارداشی اونجه دئین کیمی آدام یئیه ن اولوب بو کندین آداملارینین هامیسینی اوز آتا-آناسی قاریشیق یئیب. فقط دیشین ساولایپ یا آفخارلایپ ایتیلتماق ایچون دمیرچینی ساخلایب. اؤز ائولرینه باش ویریپ گؤردو کی، آتا- آناسی یوخدو. آنجاق باجیسی واردی .بیر-بیرینی تانییپ گؤروشدولر. اوغلان آتاسینی سوروشدو. قیز دئدی: جوت اکماغا گئدیپ، آناسینی سوروشدو باشقا ایشلردن اؤته ری چؤله گئدیب . کند اهلینی سوروشدو، قیز دئدی ایشه گوجه گئدیبلر. سونرا قیز قارداشینا دئیب دایان قونشویا بیرایش ایچون باش وروم گلیم قارداشی گوزله یب .قیز تئز قاچیب دمیرچینین اوستونه و دئیب منیم دیشلریمی ساولا ایسته ییرم قارداشیمی دا یئیه م. دمیرچی دئیب دایان. سووسلاحین و بیله وین تاپیم گئتیریم دیشلرینی سوولایم تا ایتیلسین. بونی دئیب قیزدان گیزلین بیلؤو تاپماق بهانه سینه ائودن چیخیپ قاچیپ قیزین قارداشی نین اوستونه و اونو دویوق سالیب کی باجین کند اهلینی یئیب، ایندی ایسته ییر سنی ده یئیه. تئز اول بوردان قاچ. اوغلان ایاق گؤتوروپ قاچماغا. قیز دویوخ دوشوب اوغلانین دالینا دوشوب کی قارداشینی توتا،یئیه. اوغلان قاچیپ، قیز قاویب، یئتیشیبلر بولاق باشیندا اکدیگی اریک آغاجلارینا. اوغلان گؤریپ باجیسی بونو حاخلایب کی توتسون یئسین اوغلان قورخوسیندان قاچیپ چیخیپ اوز اکدیگی اریک آغاجینین بیرینه. قیز باشلایب آغاجی یئماغا قارداشینا یئتیشنده او آتیلیب او بیری آغاجین اوستونه. قیز آغاجا چیخانمیرمیش. گئنه باشلایب او بیری آغاجی یئیب قارداشینا یئتیشنده هوپبولوب دوشوب اوچونجو آغاجین اوستونه. گئنه قیز باشلاییب آغاجی یئماغا او طرفدن اوغلانین اؤگئی آتا - آناسی دویوق دوشوبلر کی اوغلان طاخچایا قویدوغو سوت دونوب سو اولوب. اوغلانین گئنه باشی بلایه دوشماغینی وخطره توش گلماغینی دویوب یئرتیجی قورد انیکلرین آچیب بوراخیبلار. انیکر اوزامان اوغلانا یئتیشیبلر کی اونین آدام یئین باجیسی اوچینجی آغاجیدا یئیب وعنقریب ایسترمیش اوغلانی دا یئسین. اینک قوردلاراوغلانین توشوتماغیلن قیزی پارچالاییب ئیئدیلر.اوغلان قوردلارا دئییر بیر دامجی اونون قانیندان بیر یارپاغ اوستونه دامیزدیریپ یادگار اوچون منه وئرین. چون هرنه اولاندان سونرا اومنیم باجیمی دامجی دا قالماز قوردلار اوغلانین بویروقون یئرینه یئتیریبلر. یعنی بیر دامجی قان دامیزدیریپ یارپاق اوستینه اوغلانا وئریپ لروقیزین هیکلینین قالانین ایله داغیدیپ یئیرلرکی هئچ بیرباراتا اوندان قالمیر. سونرا اوغلان قورد اینکلرینین بیله لیک یولادوشوب اوغلانین اؤگئی آتا- آناسینا ساری گئتدیلر. یولون اوزونلوغو و اوزاقلیغی اوغلانی یورموشدو. اوایسته ییردی کی بیر موناسیب یئرتاپسین اوردا اوتورسون، دینجلسین و یورغونلوغونو جاندان چیخارتسین. بیر یاندان دا اوره گیندن گئچیردی کی، دوغما آتام و آنام و باجیم هره سی بیر تهریلن اؤلدو، الیمدن گئدی، تک قالدیم. بیرده کی بو گئنیش دونیادا یئیب یاشاماغا دونیا مالیندان واریندان هئچ بیر زادیم یوخدو. ودیزی دایانماغا قارنین آغیریئمک یوکین وخرجینده سالمیشام اوگئی آتا و آنامین باشینا اؤزوم ایاق اوسته دایانماغا گره گ بینوره لی فیکیرلشه م. نئینه مئلییم بوفیکیرلر کونلیندن گئچه گئچه یول گئدیردی کی بیرکاروانا توش گلدی. کاروانین یئیه سی بویوک باش و بیلیجی تاجیر بیر آدام ایدی. آدیدا قانار ایدی. او اول اوغلانین حالین آدین وکیملیکینی سوروشدو. اوغلان باشینا گلن ایشلری و اویونلاری قانار تاجیره سؤیله دی. او دئدی منیمده آدیم تاپاردی تاجیردئدی اوغلان سندن بیر نیچه سورغو سوروشا جام،اگر دوز جاواب وئرسن من بو کاروانی کی یوکلری قیزیل- جواهراتدیر سنه وئریب قایدیپ گئده جیم. اگر دوز گون جاواب وئرمه
سن، سنی اؤلدوروب قورد کوپکلرینی ده آپاراجام. اوغلان دئدی من کی سنه سؤز جاوابی بورجلو دئیلم اگر دوز تحویل وئرمه سم منی اولدوره سن. تاجیر دئدی اینسان اوزی اوزینه وباشقاسینا بورجلودی کی دوزدئیشی ودوزگون ایشی ایره شه و باشقاسینا دا اؤیره ده و هاراچان باشارسا ایشی بیتیره و باشا یئتیره اوغلان اولومدن قورخارکن ودرعین حال دیریلغینین ودیرچکلی دیل ایلن، جسارتلن دئدی بویور هرنه سورقون وارسن سوروش من ده جاواب وئریم. تاجیر ازل باش بیلیکلریندن سوروشدو و دئدی دونیا نیه باغلیدی و نه اوستونده دایانیپ ؟اوغلان دئدی دونیا هئچ بیرزادا باغلی دئیل و بیر یئره دایاناجاغی یوخدو، بلکه گزیر ممتها کاینات ائله بؤیوکدیرکی، یارپاقلار بوغاناقدا فیرلانان کیمی دونیامیزدا بوکایناتدا فیرلانیر.
اما بیز اونون دبریشینی بیلمیریک، نیشانه سیده چوخدو و بیری ده گئجه گوندوزیدی. ال آغاجین دیک دایادی یئره بیر یانی کولگه و بیر یانی گونش اولارکن گئجه گوندیزی اونا تانیتدی تاجر نئچه سورقولاردا سوروشدو جاوابین دوزگونلوکله دئدی. تاجیر گئنه ده سوردی کی دونیادا بیلیجی چوخدی بیلیکسیز؟ اوغلان البته بیلیکسیز چوخدو چون بیلیجیلر یول وئرمئرلر اونلار اویره شه، اگر اونلار اویره شه وبیلسه قازانجین یئیجییه وبیلیجییه اوجوز دیره وئرمز یئنی سورغو آج یاشیان چوخدو یا توخ یاشیان. آج یاشیان چوخدو وآجلار ایکی یاندا هم ساغدا وهم سولدادی ساغدا اولان آجلار چوخ وارلی وپوللودورلار اما دونیانین هرنه واری قازانجی وار یئیرلرگئنه ده قارینلاری دویمور و اما سولدا اولان آجلار دونیانین هرنه قازانجی وتوکلیمو وار اونلارین ایشیندن وایشده دیکلریندن چیخیر. اما یازیخلارین اوزونه بیر زاد یئتیشیر. دواگر دیلنسه لرده یئیجیلر آرا قاتیب اونلاری بیر بیرینین جانینا سالیب اؤزلرینی قیردیریلر ویئرده قالاندا همشه آج قالیر.تاجیر سورغونون منطقی ودوزگین جاوابینا بویون قویدی و بیریاندا ایسته میردی کاروانی ودیرلی وجاواهراتی مفت الدن وئرسین هئی سورغونو اویان بویانا بوروردی تا جواهراتی وئرمئسین اویاندادا سوزینین وقولونون آلتیندان قاچا بیلمیردی. چون قوردکوپکلریندن قورخوردو کی اونو پارچالاسینلار. بیردن گؤزو اوغلانین ال آغاجینا توخوندی سوروشدی الینده کی ال آغاجی نه آغاجی وآدی نه دی. اوغلان جاوابیندا قالدی دانیشیقیندا توپوق ویردی. جیبینده کی یارپاق اوستونده اولان باجیسینین قان قطره سی دیله گلدی ویاواشجادان دئدی دئینن شف آغاجی دی. چون ایستمه دی قارداشی سورقودا عاجیز قالیب طرفه اسیر و اؤلومه محکوم اولسون. اوغلان باجیسینین قان قطره سی اویره دن شف آغاجین دیله گئتیردی تاجیرین سوزی سورغوسو قورتامیشدی. مجبور اولدو کاروانی یوکی قیزیل- گوموش و جاواهراتی ایلن اوغلانا تحویل وئردی گئری قایتدی. اوغلان قافیله نی یوگیلن تاجیردن آلدی. اوگئی آتاسینا ساری یولا دوشدو. بیرخیلی یول گئداندان سونرا اوغلان جیبینندن قانلی یارپاقی چیخارتدی کی باجیسینین قان قطره سینین تشکور ائیلیه و اونا سوز اویرتماغینان کی تاجیرین الیندن قورتامیشدی منت دارلیغینی بیلدیره. دئمه کی قان قطره سینین دیریلیب باشقا بیرهیولا اولماق رمزی اوغلانین قان قطره سینین دانشماقیندا ایمیش اوغلان تاآغزین آچدی تشکور ائیلیه قطره تبدیل اولدی بیر نهندیر اژدها یا واوغلانین خیرتدگیندن یاپیشدی کی سنی گره گ یئیه م. اوغلان حدن آرتیق یالواردی که اونو اژدها یئمه سین فایدااولماد.اوغلان سونرا مجبوراولدی قوردکوپکلرین کیشکیردی و اشاره ایله دی اژدهانی تیکه پاره ایله دیلر. و هامیسینی یئدیلر. اوغلان بو خطردن ده ساویلدی قیزیل قافیله سینی ده گؤتوریپ قوردکؤپکلریلن بیله لیکده یولادوشدو. اوگئی آتا- آناسینین ائوینه یئتیشدی. آتا- آنا اؤز دوغماسی کیمی اوغلانی سئوینجیکدن باغرینا باسیب اوپدولر. اوغلان دا اونلارا گؤزل سارایلار تیکدی ،امکانات یاراتدی. بیرگون کونلونه دوشدو کی گئتسین او اولکی قوردو گورسون. اوز یانیندا اولان انیک کوپک قورد بالالارینی دا گؤتوروب داغا ساری گئدیلر. قوردلارین آناسی بؤیوک قوردی تاپدیلار. سورقودان سوروشوقودان سونرا قوردلارین آناسی اوغلانی قینادی و دانلادی کی نییه منیم بالالاریمی آپاریپ آریخلاتمسان؟ سوز اوزونا چکدی آخیردا اوغلان آجیخلاندی یئریندن قالخدی ال آغاجین گؤتوروب آنا قوردون کلله سیندن بیر دگنک گوپادی وآنا قورد یئر به یئر سریلدی و اؤلدو. قوردون بالالاری باخدی اوغلانان ناراحات و اینجیک اولدولار و بئله کی دئیرلر جانلی لارین آراسیندا قصاصا قصاص لازیم دی. آنا قوردون بالالاری دا شیغدیلار اوغلانی پارچالادیلار، یئدیلر. بو ناغیل بو جورا بوردا سونا یئتیشدی.
azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pbt_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pbt_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab prs_Arab snd_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab snd_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab snd_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab ckb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab ckb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab