اوغوز تیوی :قیزیل اوزن چایی سهند داغلارینا قالمیش گونی دن قوزئیه آخیر کی بۇ چایین بویی سهند داغلارینا قالمیش بیر دره ده دی آغ داغا یتیشمه میش ومیانا کوشنینه قالمیش ایندیکی مراغانین گونی طرفین, اوروموگؤلونون گونی طرفینده, تورک چایی قیزیل اؤزن کی آشوریلر یازیسندا قیزیل اؤزنیا قیزیل بوندا آد وئریبلر کی بۇ اولکه نی چوخلی آشوریلر مادای سسلردیلر.
سهند داغلارینین گونی طرفین کی قیزیل اوزن چایی بۇ دره دن آخیر آشوریلر دیلینده قیزیل اؤزن آد اپاریبلار و قوتتی لردن نچه ائل بۇ اولکه ده ساکن اوْلموشدولار بۇ کوشن آشوریلر دیلینده مادای سسلنیب و قیزیل اوزن میانادان سوروشاندان سورا بیر دره نی آچیر و البرز داغلارینا گئدیر کی آشوریلر بودره نی آنادیا(anadia) یا اسکی تورکی دیلده آمادیا آد وئریبلر ویازیلاردا آمادیا یا آنادیا کلمه سی بۇ دره نین آدی دی قیزیل اوزن چایی قیزیل اؤزننی سورشاندان سورا زیکرتو یا همان میانا اولکه سینه گئدیب واوردان آنادیا اولکه سینه آخیر قیزیل اؤزن قیزیل اوزن چاینین باشلانیشیدی .
آشوریلرین وروشماسی
آشوریلر ایللر بۇ اولکه نی آلماقا قوْشون چکیبلر و قیزیل اؤزن چولون غارت ائدیب وقیرقین سالیبلار. کوردلر ,اسوره لر ,گیلکی لر وتاتلار نچه دفعه آرامیلر قوْشونوندا بواولکه نی غارت ائدیبلر وبشینجی شامشی آدادیازلاریندا بۇ اولکه ده اوچ خان واریمیش کی ایکی سی تسلیم اوْلوب امما اوچونجی خان کی قیزیل اؤزن شاهی آد وئریلیب دایاندی و اولار اوراش قالاسیندا دایاندیلار امما آرامیلر(گیلکی , آسوره, عبری) بۇ قالانی آلیب وبوتون تورکلری قیردیلار.بو شاهین ادی شامشی آداد یازیسندا پیرشاتی گلیب ۸۲۰۰ ایل م.ق ایلده پیرشاتی اوراش قالاسیندا دایاندی امما آشوریلر اونی ئولدوردولر.
قیزیل اؤزن خانلاری
پیرشاتی -اوراش قالاسیندا
کیارا -قاریسبوتو قالاسیندا
انگورسیبار قالاسیندا
تیتاماشکا -سوسویا سو قالاسیندا
آد دَییشدیر
تۆرکجه دیلینده قیزیل کلمه سی(قرمز)بویاغی آنلام وریر و بۇ چای اونا گوره که یولوندا نچه نچه قرمز تورپاغلی داغین یانینان گچیر و اولارین قیزیل تورپاغلارین سویونا قاتیر قدیم زامانان و بیزیم گچمیشلرمیزین گوزونون قاباقیندا قیزیل(قرمز)اوزوب و گچمک ده اولورموش اونا گوره بۇ چای بۇ آدلا آدلانیب و آدلانیر.
قیزیلاوزن چایین قاباغیندا اولان تۆرک شهرلر
بیجار
حلب
دندی
ماهنشان
میانه
کاغذکنان
هشجین
چورزق
آببر
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab prs_Arab prs_Arab prs_Arab pes_Arab kas_Arab urd_Arab pes_Arab