کولت. آذ پولیاک یازیچی، نوبل موکافاتچیسی ولادیسلاو رئیمونتون «اؤلوم» حکایهسینی تقدیم ائدیر.
پولشالی یازیچی ولادیسلاو رئیمونت (اصل سویادی رئیمنئت) ۷ مای ۱۸۶۷-جی ایلده کند کیلسهسینده اورقان چالان یوزئف ریمئنتین عائلهسینده دوغولوب. ولادیسلاودان باشقا عائلهده سککیز اوشاق دا اولوب. کراکوولو آناسی آنتونینا کوپچینسکایا اصیلزاده نسلیندن اولوب و قادین شعر یازماغا بؤیوک ماراق گؤستریب، آرا-سیرا شعرلر یازیب.
والیدینلری ولادیسلاوین کئشیش اولماغینی ایستییرمیشلر.
گلهجک یازیچی تحصیلینی تئز-تئز یاریدا ساخلامالی و پئشهسینی دییشمهلی اولوب. دفعهلرله پولشانی و آوروپانی قاریش-قاریش گزیب. وارشاوادا درزی شییردی ایشلهییب.
ولادیسلاو رئیمونتون یارادیجیلیغی اساساً، تنقیدی رئالیزم اوزرینده کؤکلنیب، ناتورالیزمدن و سیموولیزمدن قایناقلانیب. اونون یارادیجیلیغینین معین بیر حیسهسینی پوئزییا تشکیل ائدیر. یازیچینین موختلیف مؤوضولاردا قلهمه آلدیغی حکایهلر، پووئست و رومانلار اوخوجولار و تنقیدچیلر طرفیندن بیرمهنالی قارشیلانماییب.
ولادیسلاو رئیمونتون قلهمه آلدیغی «گؤروش»، «دان یئری سؤکولهنده»، کیتابلاری، «عدالتلی» پووئستی بوتونلوکله کند حیاتینا، کند میشتینه حصر اولونوب. «کومئندانت قادین» و «هیهجان» رومانلاری ایسه ایالت مأمورلارینین آکتیور داورانیشیندان، ایکیوزلولویوندن بحث ائدیر.
ولادیسلاو رئیمونتون یارادیجیلیغینین زیروهسی حساب اولونان «کیشیلر» رومانیندا کند حیاتی، کندلیلرین پسیخولوژی دورومو و داورانیشی، اینسان کاراکتئرلرینین مورککب سیموولیکاسی و تزادلاری ماراق دوغورور.
۱۹۲۴-جو ایلده ادبیات اوزره ایگیرمی دؤردونجو نوبئل موکافاتینا لاییق گؤرولهن یازیچییا موکافات «قلهمه آلدیغی مؤهتشهم «کیشیلر» رومانینا گؤره» وئریلیب.
پولشالی نوبئلچی ولادیسلاو رئیمونت نوبئل موکافاتی آلدیقدان بیر-نئچه آی سونرا –۱۹۲۵-جی ایلده وارشاوادا وفات ائدیب و ائله اورادا دا دفن اولونوب.
اییوب قیاس
– آتا! دور، ائشیدیرسن؟ دور دئییرم سنه!
– مقدس عیسی خترینه... آه... تانریم!.. آه!... – قیزین اینادلا سیلکلدیی آدام یاتاقدا قیوریلدی. سیریقلینین آلتیندان ازگین و یاناقلاری دارتیلمیش آدامین سیفتی گوجله گؤرونوردو. سیفتیندهکی درین و تورپاق رنگلی بوز قیریشلار اونون ایللر اوزونو تارلادا شوملادیغی تورپاغین پاییز فسلیندهکی سون گونلرینی خاتیرلادیردی. آغیر-آغیر نفس آلان، خستهلیکدن سارالمیش دیلی گؤیومتول دوداقلارینی یالایان خسته آغریدان گؤز قاپاقلارینی برک-برک سیخمیشدی.
- دور آیاغا! هه! دور دا! – قیز چیغیردی.
- بابا! – اینینده بیرجه کؤینک، باشیندا لچک اولان بالاجا قیزجیغاز قوجانین اوزونو گؤرمک اوچون آیاق بارماقلارینین اوستونه قالخدی. – باباجان! – اونون ماوی گؤزلرینده یاش داملالاری دونوب قالمیشدی، کیرلی سیفتی مرحمت حسسی ایله سیرییردی. – باباجان! – یاستیغین بیر کونجوندن یاپیشان قیزجیغاز بیر ده سسلندی!
- جهنم اول بوردان! – آناسی اونا آجیقلاندی. یاخاسیندان یاپیشیب سوبانین یانینا ایتلهدی.
- باییرا! جهنم اول باییرا، دئدیم سنه! – بیر قدر سونرا قادین آیاقلارینا دولاشان قوجا، کور ایته تاختا آلتلیقلی باشماقلاری ایله بیرینی ایلیشدیریب چیغیردی. آلدیغی قفیل ضربهدن یانی اوسته آشان یازیق ایت تئز دیکلیب زینگیلدهیهرک باغلی قاپییا طرف جومدو. سوبایا سیغینان قیزجیغاز الینین اوستو ایله بورنونو و گؤزلرینی سیلیب، ایچینی چکهرک هیچقیردی.
- آتا، هله کی، خوشلوقلا دئییرم، دور آیاغا!
خسته سوسوردو. باشی یانا اییلمیشدی، گئتدیکجه خیریلتیسی داها دا آرتیردی. قوجانین جان وئردیی آچیق-آیدین حس اولونوردو.
- دور دئییرم، سنه! ندیر، یوخسا اورییندن منیم ائویمده گبرمک کئچیر؟ سن اؤلسن! قوجا کافتار، جهنم اول گئت ژولینانین یانینا! تورپاغی اونا وصیعت ائلمیسن، گئت اونون یانیندا اؤل! هه! سننهن خوشلوقنان دانیشیرام، دئیهسهن آیاقلارین یئر آلیر ها.
- آه، مقدس عیسی... مقدس مریم!
خستهنین اؤلوم تری باسان سیفتی اورپشدی.
قیز کوبود بیر حرکتله خستهنین آیاقلاریندان یاپیشیب اونو دؤشهمهیه آتدی، ضعیفلهییب گوجونو ایتیرن، حالسیز و حرکتسیز خسته قورو اودون پارچاسینا اوخشاییردی. قوجانین باشی و چیینلری هله کی، یاستیغین اوستوندیدی.
–کئشیش! – قوجا بوغوق و خیریلتیلی سسله اینیلدهدی.
–ایندی گؤستررهم سنه کئشیشی! پیهده گبرهجکسن، پیهده، اؤزو ده ایت کیمی گبرهجکسن! – قادین وار گوجو ایله قوجانین قولتوغوندان یاپیشیب اونو یاتاقدان آتماق ایستییردی کی، ائله بو واخت پنجرهدن کیمینسه کؤلگهسی گؤروندو. بونو گؤرهن قادین قوجانی یاتاغا آتیب اوستونو اؤرتدو.
کیم ایدیسه، آرتیق قاپییا یاخینلاشمیشدی. قادین قوجانین آیاقلارینی قالدیریب چارپایییا قویماغا زورلا ایمکان تاپا بیلدی. عصبیندن رنگی گؤیرمیش قادین حرسله یاستیغی سیلکهلهییب یاتاغی سلیقهیه سالدی.
دزیاکووا ایچری گیردی.
–عیسی مسیحه حمد اولسون!
–حمد اولسون! – ائو صاحبهسی جاواب وئرمک اوزینه ائوه گلن آداما آلتدان-آلتدان باخیب میریلدادی.
–خوش گؤردوک! تانری کمکینیز اولسون! سالاماتلیقدیر؟
–ساغ اول... یاخشیییق.
–قوجانین حالی نئجهدیر؟ آغیردیر، هه؟
سوالینی وئریب بیتیرن دزیاکووا چکمهلرینین قارینی تمیزلهمک اوچون آیاقلارینی یئره ووردو.
–آغیر دا سؤزدور؟ زورلا نفس آلیر.
–قوهوم، آی قوهوم! – دزیاکووا قوجایا طرف دارتیندی.
–کئشیش! – قوجا اینیلدهدی.
–گؤرورسهن ده، منی ده تانیمیر! ائله هی کئشیش دئییب زاریییر. اؤلجک، یقین ائله بو گون اؤلجک... بودو دا اینسان حیاتی...
–آدام گؤندردین کئشیش دالینجا؟
–کیمی گؤندرهجهیهم؟
–بئله اولماز آخی... خریستیان روحو دعاسیز، عبادتسیز حاقا قوووشماز!
–اونو بوردا تک ساخلاییب بیر یئره چیخا بیلمیرم. بیر ده، بلکه ساغالاجاق...
–هاردان؟! گؤرمورسن بدبختین سینهسی نئجه خیشیلداییر؟ ایچی-ایچالاتی قاریشیب بیر-بیرینه، ندیر؟ منیم والیکیم ده کئچن ایل یامان خستلنمیشدی...
–دزیاکووا، بلکه کئشیشی چاغیرماغا سن گئدهسهن؟ آنجاق تئز گئدیب گل ده، وضعیتینی گؤرورسن.
–دوز دئییرسن، گئدیب چاغیرماق لازیمدیر. دئیهسهن اجل بدبختین باشینین اوستونو کسدیریب. – قادین سؤزونو بیتیریب شالی باشینا آتدی. – تانرییا امانت اولون!
–تانری کمکین اولسون!
دزیاکووا باییرا چیخاندان سونرا آنتکووا تمیزلیک ایشلرینه باشلادی. پالچیغی ییغیشدیردی، دؤشهمهنین کولونو سوپوردو، سونرا دا قاب-قاجاغی یویوب یئربیئر ائتدی. بیر آنلیق غضبلی باخیشلارلا چارپاییدا یاتان قوجایا باخدی، ایکراهلا یئره توپوردو، یومروقلارینی دویونلدی، سونرا دا دریندن کؤکس اؤتوروب اومیدسیز بیر حرکتله باشیندان ایکی اللی یاپیشدی.
–اون بئش مورق (یاریم هئکتارا برابر تورپاق ساحهسی – تر.) تورپاق ساحهسی... دونوزلار، اوچ دنه اینک... اوستهلیک ده قاب-قاجاق، پال-پالتار... اگر ویجدانلا بؤلسیدین آلتی مین ائلیردی، آلتی مین! آه، ایلاهی، ایلاهی!
اونا چاتمایان وار-دؤولتی دوشوندوکجه داها دا غضبلهنیردی، سانکی قاب-قاجاق هارای چکیب اوستونه شیغیییر، رفلرده اولان هر شئی های-کوی سالیب اونا گولوردو.
– نئیلمیشدیم سنه؟! – اوجا سسله دانیشماغا باشلادی: – تویوق-جوجه، قازلار، بوزوولار... او قدر وار-دؤولت، او قدر ثروت! هر شئیی ده گؤتوروب وئردین او قانجیغا! سنی گؤروم قورد-قوش یئسین، منی آلچالتدیغین یئرده گؤروم لعنته گلهسهن سنی!
قادین غضبله چارپایییا طرف جوموب چیغیردی:
–دور گؤروم!
خسته یئریندن ترپهنمهدی. قوجانین باشینین اوستونو کسدیریب یومروقلارینی اوینادان قادین:
–گؤروم سنی جهنمده یاناسان! نیه منیم یانیما گلدین؟ بلکه یاسینی دا منیم پولوملا کئچیرمک ایستییرسن؟ بلکه سنه تزه سوکمان (کؤینک – تر) دا آلیم؟ الله وورموشدو سنی! اگر سنین او گولمه شکر ژولینان بئله ماتاهدیسا، جهنم اول گئت یانینا دا! بورجوم وار سنی یانیمدا ساخلاییم؟ اگر او مندن یاخشیدیسا، اوندا...
قادین زینقیروو سسینی ائشیدن کیمی سسینی کسدی. گلن کئشیش ایدی، اؤزو ایله مقدس سووقاتلار دا گتیرمیشدی.
آجی گؤز یاشلارینی قولونون آرخاسی ایله سیلن آنتکووا کئشیشه یونگولجه تعظیم ائتدی، سونرا مقدس سو اولان بوشقابدان اوزونه سو چیلهدی، بوشقابی بیر کنارا قویوب باییرا چیخدی. باییردا کئشیشین آرخاسینجا گلن بیر-ایکی نفر ده واردی.
–عیسی مسیحه حمد اولسون!
–حمد اولسون!
–نه اولوب کی؟
–نه اولاجاق ائی؟! خطریمه دیدی، کؤنلومو قیردی، ایندی ده اؤلمهیه گلیب منیم یانیما! اؤلوب قورتارمیر دا! بدبختم من، بدبخت! – قادین هؤنکوردو.
–دوز دئییرسن! اونا نه وار، یاشادیغینی یاشاییب، گؤردویونو گؤروب، سیزسه هله جاوانسیز! – گلنلر قادینین سؤزلرینه قوت وئریرمیشلر کیمی احتیراملا باش اییب، بیر آغیزدان دیللندیلر.
–هاردا گؤرونوب کی، آدامین دوغما آتاسی بئله بیر ایش توتا؟ – ساکیتلیگی ایلک پوزان یئنه آنتکووا اولدو. – مگر بیز، آنتئکله بیر یئرده آزمی اللشدیک، اؤکوز کیمی آزمی ایشلدیک اونون اوچون؟ بیرجه یومورتاسینی دادمادیم، بیر قاشیق یاغینی گؤرمدیم، الینه کئچهنی ائله اونون قارنینا اؤتوردو. بیر دامجی سود ساغیردیم، بورنومدان تؤکوردو. ندیر، ندیر، قوجالیب... آتایا بیر باخ! نیی واردیسا هر شئیی تومئکه وصیعت ائلییب! اون بئش مورق تورپاق ساحهسی، ائو، اینکلر، دونوزلار، بوزوولار... نه دئییم ای؟! هر شئی! آرابالاری دا، کوتانی، خیشی دا... زارافات دئییل! آه، یازیق جانیم! بو دونیادا دوزگونلوک دئییلن بیر شئی یوخدور.
قادین بیر کونجه قیسیلیب وار سسیله باغیردی.
–آی قوهوم، آغلاییب اؤزونو اوزمه. دوزدور، تانری آداما عذاب وئریر، اما او، هم ده رحملیدیر، موکافاتینیزی وئرر یقین، – گلن قادینلاردان بیری آنتکووانی ساکیتلشدیردی.
–بوش-بوش دانیشما، آخماق قادین! پیسلیک ائله پیسلیکدی ده. قوجا اؤلجک، بونلار ایسه احتیاج ایچینده یاشایاجاقلار، – قادینین اری آروادینا چمکیردی.
–اگر بیر اؤکوز خیشی اؤز خوشونا چکمک ایستمیرسه، نه قدر وورسان دا خئیری یوخدور! – باشقا بیر کیشی عقل وئریرمیش کیمی علاوه ائتدی.
–هه ده... دؤزمکدن باشقا آداما نه قالیر کی؟ – اوچونجو بیر کیشی دونقولداناراق اوزاغا توپوردو، سونرا دا الی ایله آغزینی سیلدی.
آرایا ساکیتلیک چؤکدو. کولک غضبله باغلی قاپییا چیرپیلدی، تاختالارین آراسیندان ایچری سوخولان قار دهلیزه سپهلندی. کیشیلرین باشیندا پاپاق یوخ ایدی، قیزینماق اوچون آیاقلارینی تئز-تئز یئره دؤیجلییردیلر. قادینلار ایسه بیر کونجه قیسیلیب اللرینی دری قولچاقلارین آلتیندا ایسیدیر، صبیرله ائوه ساری بویلانیر، آرابیر ائشیدیلن کئشیشین گومراه، خستهنینسه خیریلتیلی سسینه قولاقلارینی شکلییردیلر.
آخیر کی، کئشیش زینقیرووو جینگیلدتدی و هئیأته توپلاشانلار سیخلاشیب ائوه دولوشدولار. قوجا باشینی یاستیغا دیرهییب اوزانمیشدی. کؤینیینین آچیق یاخاسیندان آغ توکلو سینهسی گؤرونوردو.
بو آرادا کئشیش قوجایا طرف اییلیب اونون آرالی قالمیش آغزیندان گؤرونهن دیلینین اوستونه بیر حب قویدو.
ائوه توپلاشانلار دیز اوسته چؤکوب اوزلرینی تاوانا ساری توتدولار، اوجادان فیسیلدایاراق، اللری ایله سینهلرینی دؤیجلهدیلر. قادینلار باشلارینی دؤشهمهیه قدر اییب دونقولداندیلار:
–اوجا تانری، کئچ بیزیم گوناهیمیزدان...
بیر کونجه سیخیلیب قالان ایت زنگ سسیندن چاشیب قالمیشدی.
آخیر کی، کئشیش آیینی بیتیریب قوجانین قیزینی سسلهدی.
–سیزین آنتونی گؤزومه دیمیر. هاردادی کی؟
–هاردا اولاجاق؟ ایشدهدی ده.
کئشیش بیر مدت دایانیب اطرافداکیلارا باخدی، سونرا باهالی خزدن اولان کورکونو دویمهلهمهیه باشلادی. یادینا دوشدو کی، بورا توپلاشان آداملارا نسه دئمهلیدیر، اما نه دئیجیینی بیلمیردی، اونا گؤره ده ساکیتجه قاپییا طرف آددیملادی، آغ الینی ایرلی اوزاداراق، باشینین ایشارهسی ایله ائودکیلری الینی اؤپمهیه دعوت ائتدی.
کئشیشین آرخاسینجا او بیری آداملار دا چیخیب گئتدیلر. بئلهجه، قیسا دئکابر گونلریندن بیری باشا چاتدی. کولک بیر قدر سنگییهندن سونرا لوپا-لوپا قار یاغدی.
آخشام دوشدویو اوچون اوتاق آلاقارانلیق ایدی. آنتکووا سوبانین یانیندا اوتورموشدو، قادین غیری-ایختیارسیز سوبانین یانینداکی چیرپیلاری قیریب اودون اوستونه آتیردی. گؤرونور، آغلیندان نسه کئچیردی، اونا گؤره ده گاه پنجرهدن بویلانیب باییرا، گاه دا چارپاییدا یاتان قوجایا باخیردی. خسته خیلی واخت ایدی کی، یاتاغیندا ترپهنمهدن اوزانیب قالمیشدی، هئچ سسی ده چیخمیردی. بیردن قادین سبیرسیزلیکله یئریندن سیچراییب آیاغا قالخدی، دایانیب بیر مدت پنجرهدن بویلاندی، سونرا یئنیدن اوتوردو.
گئجه تئز دوشدو. دئمک اولار کی، اوتاق قارانلیق ایدی.
سوبانین یانینداکی قیزجیغاز مورگولییردی. سوبادا یانان اودونلارین ایشیغی قادینین دیزلرینی، بیر ده چیرکلی دؤشهمهنین بیر پارچاسینی ایشیقلاندیریردی.
ایت زینگیلدهیهرک باغلی قاپییا دوغرو یویوردو، دهلیزده بوزوشوب کورت یاتان تویوق تنبل-تنبل، اما اوزون-اوزادی قاققیلدادی.
اوتاقدا مزار سوکوتو حؤکم سوروردو. ایسلاق دؤشهمه نمیشلیین سویوغوندان اوشویوردو. آنتکووا قفیلدن یئریندن قالخیب پنجرهیه طرف جومدو. یاخینلاشیب باییرا باخدی. باییر ظلمت قارانلیق و کیمسهسیز ایدی، قار ائله شدتله یاغیردی کی، بیر آددیم او طرفی گؤرمک اولموردو.
قادین بیر مدت چارپایینین یانیندا دایاندی، سانکی نسه فیکیرلشیر، قطعی قرارا گله بیلمیردی. اما بو، اوزون سورمهدی، اوزاغی بیر دقیقهدن سونرا قادین کوبود بیر حرکتله قوجانین قولتوغوندان یاپیشیب اونو او بیری چارپایینین اوستونه آتدی، سونرا قوجانین قولونا گیریب اونو آیاغا قالدیردی.
–ماقدا! قاپینی آچ!
قیزجیغاز قاپینی آچماغا تلسدی.
–بورا گل! یاپیش آیاقلاریندان!
ماقدا باباسینین آیاقلاریندان یاپیشیب گؤزلهدی...
–گئدک! کؤمک ائله، اسنهمه! – قادین آجیقلا دئدی.
ایرادهسی اؤزونده اولمایان بدن چوخ آغیر ایدی.
قوجانین هوشو اؤزونده اولمادیغیندان باش وئرهنلری درک ائده بیلمیردی. قیزی اوندان محکهم یاپیشیب آرخاسینجا سورویوردو، کانداری کئچنده قوجانین آیاقلاری تاختا کئچیده ایلیشیب قالدی، قادین عصبیلیکله قوجانی آرخاسینجا چکیب باییرا چیخارتدی. قارین اوستونده قوجانین آیاقلارینین آچدیغی شیریملارین ایزی قالمیشدی. شاختالی هاوا قوجانین هوشونو اؤزونه قایتاردی. هئیأتده اؤزونه گلن قوجا اینیلدهمهیه باشلادی و پیچیلتیلی، آستا سسله، قیریق-قیریق سؤزلرله نسه دئمهیه چالیشدی.
–یولییا-سس... تانری... خطرینه... من...
–چیغیر، چیغیر! لاپ چیغیریب اؤزونو جیرسان دا، سسینه های وئرهن اولمایاجاق.
قادین قوجانی هئیأت بویو سورویوب پیهیه طرف آپاردی، پیهنین قاپیسینی آیاغی ایله ووروب آچاندان سونرا قوجانی ایچری سالیب کاندارین آغزینداجا دیوارا دیرهدی.
بالالاری ایله بیر یئرده بوزوشوب اوتوران دونوز خیریلداییب آیاغا قالخدی.
–چوش! چوخ، چوخ، چوخ!
دونوز بالالارییلا بیرلیکده پیهده وورنوخدو. قادین قاپینی هیرسله چیرپیب گئتدی، اما نه فیکیرلشدیسه گئری قاییدیب قوجانین کؤینیینین یاخاسینی آچدی، کؤینیین یاخالیغینی جیریب جیبینه قویدو.
–گبرهجکسهن بوردا، یاراماز!
قوجانین اونون قارشیسینا دیکیلهن آیاقلارینی کئچه چکمهلرینین اوجو ایله کنارا ایتلهییب قاپییا دوغرو گئتدی.
بیر نئچه آددیم آتدیقدان سونرا آیاق ساخلادی، چئوریلیب:
–چوش! چوخ، چوخ، چوخ! – دئیهرک، دونوزلاری سسلهدی.
دونوز چوشقالاری بیر-بیرینه دولاشا-دولاشا اونون یانینا گلدی. قادین اونلارین قاباغینا کارتوف آتدی. دونوزلار آجگؤزلوکله یئمین اوستونه جومدولار، بالالار آنالارینین امجیینی دارتیشدیرماغا باشلادی.
داخمایا قاییدان آنتکووا سوبانین یانیندا چیراق یاندیردی، کوریینی پنجرهیه طرف چئویریب اوووجلارینی نفهسی ایله قیزدیردی. کاغیذ پوللارلا ایکی گوموش قریوئنی گؤرنده گؤزلری پارلادی.
–ائله بیل دفن اوچون پول ییغدیغینی دئییردی آخی!
پوللاری اسکییه بوکوب ساندیقدا گیزلهدندن سونرا پیچیلتی ایله دئدی:
–ساتقینین بیری! جهنم اول!
قادین سوباداکی اودونلاری قاریشدیریب اوجاغی یاندیردی، سونرا شام یئمیی حاضیرلاماغا باشلادی.
–بورا باخ دا! ائوده بیر دامجی سو یوخدور.
قادین باییرا چیخیب چیغیردی:
–ایقناس! ایقناس!
تخمیناً یاریم ساعتدان سونرا هئیأتدهکی قار خیشیلدادی آز سونرا و پنجرهنین قارشیندان بیر کؤلگه اؤتوب کئچدی. آنتکووا الینه بیر اودون پارچاسی آلیب قاپینین آغزیندا دایاندی. قاپی تاققیلتییلا آچیلدی و ایچری دوققوز یاشیندا بیر اوغلان گیردی.
–کوچوک، کندده وئیل-وئیل گزیرسن، اما ائوده بیر دامجی سو قالماییب! – قادین بیر الی ایله اونو توتوب ساخلادی، دیگر علی ایله ایسه اوشاغی ووردو. اوغلان باغیردی:
–آناجان، وورما، بیر ده ائلمرهم! آناجان وورما، بوراخ... آیی!
قادین گون بویو ایچینه ییغیلان غضبین حیفینی سانکی بو بالاجا اوغلاندان چیخماق ایستییردی.
–آناجان! آی، اؤلدوم! نوولار وورما! کؤمک ائلیین!
–آوارا-آوارا گزیب وئیللنمیینه باخ بونون. یاراماز! سو گتیرمیین یوخ، اودون دوغراماغین یوخ! بوش یئره یئمک وئرمیرم کی، سنه!
اوغلان بیرتهر آناسینین الیندن چیخیب پنجرهدن باییرا آتیلدی، گؤز یاشلاری بورنونون سویونا قاریشا-قاریشا:
–اللرین قوروسون! اؤلسن سنی، قانجیق! گؤزله، ائششیین قویروغو یئره دینده سو گؤررسن مندن. گؤزله! – دئین اوغلان کنده طرف گؤتورولدو.
داخما جانسیخیجی ایدی. چیراغین ایشیغی آرابیر تیترییردی. بالاجا ماقدا بیر کونجه چکیلیب خیسین-خیسین آغلاییردی.
–نه جیریرسان اؤزونو؟
–آناجان... بابام اوردا چیغیریر!
قیزجیغاز آغلایاراق آناسینا قیسیلدی.
–آنقیرما، گیجبسر.
آنا قیزینی قوجاغیندا اوتوردوب باشینی بیتلهمهیه باشلادی. بالاجا ماقدا آنلاشیلماز سؤزلرله نسه ککلییر، یوخوسوز گؤزلری قاپانیردی، یومروغونون آرخاسی ایله گؤزلرینی و قیزارمیش یاناقلارینی سیلهن قیزجیغاز بیر قدر سونرا آناسینین قوجاغینداجا یوخویا گئتدی. ماقدا آرابیر یوخودا دا ایچینی چکیردی.
آز سونرا قادینین اری ده گلدی، یئکپرین بیریدی، پاپاغینین اوستوندن باشلیق دا گئیمیشدی، اینینده قیسا کورک واردی. سیفتی سویوقدان گؤیرمیش، بیغلارینی قیروو اؤرتموشدو.
ایچری گیریب چکمهلرینین قارینی چیرپدی، پاپاغی و باشلیغی چیخارتدی، اونلاری دا چیرپیب قاردان تمیزلهدی، سونرا دا اللرینی قیزیشدیرماق اوچون بیر-بیرینه سورتدو، چیینلرینی اویناتدی، قیزینماق اوچون سوبانین یانینا چؤکدو.
آنتکووا کلهم شورباسینی قازانچا قاریشیق سوبانین اوستوندن گؤتوروب کیشینین قارشیسینا قویدو، سونرا دا علی ایله بیر پارچا چؤرک قوپاریب قاشیقلا بیرلیکده کیشییه وئردی.
آنتئک شوربانی سسسیز-سمیرسیز یئییب قورتاردی، قازانچانی بیر کنارا ایتلهییب کورکونون یاخاسینی آچدی، آیاقلارینی اوزادیب دئدی:
–یئمهیه باشقا بیر شئی وار؟
قادین گونورتادان قالما سیییغی دا گتیریب اونون قارشیسینا قویدو. آنتئک سیییغی چؤریین نؤوبتی پارچاسی ایله یئدی، سونرا بئلینی دیکلتدی، جیبیندن ماخورکا چیخاریب ائشمک بوکدو، تلسمهدن آلیشدیریب توستونو لذتله ایچینه چکدی. اوجاغا بیر-ایکی چیرپی آتیب بیر قدر ده سوبایا یاخینلاشدی، سونرا ائوه گؤز گزدیردی.
–قوجا نئجه اولدو؟
–پیهدهدیر.
کیشی سوال دولو باخیشلارلا اونا باخدی.
–ندیر، یوخسا بوردا اونا پرقو یورغان-دؤشک آچاسییدیم؟ اونسوز دا جان وئریر، اوردا بیر آز تئز اؤلر... نه وئریب کی منه؟ اؤلمک واختی چاتیب، ایندی منیم یانیما گلیر! بلکه دفنینه ده بیز پول خرجلیک؟ اگر تئز اؤلمهسه، چونکی جانی ایت کیمی محکمدیر، گرک اونا یئمک ده وئرم، الینه کئچهنی اؤتورهجک! نیی واردیسا وئردی ژولینایا، قوی او دا قوللوغوندا دایانسین. اوندان بیزه نه؟!
–او منیم آتام دئییل... هامیمیزی آلداتدی، قوی جانی چیخسین! اجلافین بیریمیش! – آنتئک آغزینداکی توستونو بوراخیب ائوین اورتاسینا توپوردو، گؤزلرینی سوزدوروب سوسدو.
–دئدیینین اوستونده دورسایدی ایندی بیزیم... دایان گؤروم، نئچه دنه اولاسییدی؟ منیم بئش مورق تورپاغیم، او دا یئددی یاریم... بئش، بیر ده یئددی یاریم... ائلییر...
–اون ایکی یاریم، چوخدان حسابلامیشام. بلکه بیر آت آلاق، اوچ دنه ده اینک... ائهه، حیواندی او، حیوان! اجلاف کؤپیوغلودو! – آنتئک یئنه عصبیلیکله توپوردو.
قادین یئریندن قالخیب قیزجیغازی یاتاغینا اوزاتدی، سونرا صاندیقدان اسکییه بوکدویو پوللاری گؤتوروب ارینه وئردی.
–بو ندیر بئله؟
–باخ دا.
او اسکینی آچیب اونو آجگؤزلوکله گؤزلرینه یاخینلاشدیردی. اسکینی اوجاغین ایشیغینا توتوب اولجه بیر گؤزو، سونرا او بیری گؤزو ایله باخدی.
–نه قدردی؟ – آنتکووا حساب بیلمیردی.
–اللی دؤرد روبل.
–یاخشی دا! – قادینین قیریشیغی آچیلدی، بارماقلارینی سئوگی ایله پوللارین اوستونده گزدیردی.
–هارداندی بو پوللار؟
–هاردان اولاجاق؟ یادیندان چیخیب، قوجا کئچن ایل دئمیردی کی، اؤزو اوچون دفن پولو ییغیب؟
–هه، هه... یادیما دوشدو. دئییردی، دئییردی!
–کؤینیینین یاخاسینا تیکیلمیشدی. کؤینیی سویوندوردوم کی، یویوم، او دونیایا کیرلی کؤینکده گئتمهسین، بیردن گوموش پوللار جینگیلدهدی! من ده جیریب گؤتوردوم. بیزیم حالال حاقیمیزدی بو پوللار. او بیزی آلداتمادی؟
–دوز دئییرسن، دوپپدوز دئییرسن. یاخشی کی، بیزیم پاییمیزا دا بیر شئی دوشدو! بونلاری دا او بیریلرین یانینا قوی. ایندی بو پوللار بیزه لاپ چوخ لازیمدیر... دونن آخشام سمولئس مندن مین قیزیل بورج ایستهدی، فایز یئرینه ده دؤرد مورق تورپاغینی قویماق ایستییر. مئشهدهکی تورپاغی...
–پولوموز چاتار گؤرهسن؟
–بونلاری دا قویساق چاتار.
–نه دئییرسن، یاز گلنده سپینه باشلایا بیلریک؟
–یقین کی. چاتماز، دونوزلاری ساتاریق، لازیم گلسه لاپ دونوز بالالارینی دا ساتاریق. بئله فورصتی الدهن وئرمک اولماز!.. شهره گئدیب کاغیذ-کوغوزو دوزلدریک. اگر بئش ایله بورجونو قایتارا بیلمهسه تورپاق اولار منیم.
–ائله شئی اولار؟
–اولار! دومین دیزیوکدان تورپاغی نئجه آلدی؟ آل، گؤتور بیر یئرده گیزلت. بو گوموشلرله ده اؤزون اوچون بیر شئی آلارسان. ایقناس هاردادی؟
–هاردا اولاجاق، وئییللنیر. سو یوخدور، یارما قورتاریر...
کیشی ساکیتجه آیاغا قالخیب اوتاقدان چیخدی. بیر قوجاق اودون گتیریب سوبانین یانینا آتدی، سونرا دا کتیلی قالدیریب یئرینه قویدو.
شام یئمیینین قوخوسو اوتاغا دولموشدو. ایقناس ساکیتجه گلیب بیر کونجه قیسیلدی، هئچ کس دانیشمیر، هامی قریبه بیر ناراحاتلیقلا سوسوردو. قوجانی یادا سالان یوخ ایدی، سانکی بو دونیادا اونون کیمی بیر آدام هئچ اولمامیشدی دا.
آنتئک تزه تورپاق ساحهلرینی فیکیرلشیر، او یئرلرین اونا قالاجاغینی امینلیکله دوشونوردو. آرابیر قوجانی یادا سالیب عصبیلشیر، بعضا ده دونوزلاری خاتیرلاییر، چوخدان بری اونلاردان بیرینی کسیب یئمک حاقیندا دوشونوردو.
کیشی قوجانین بوش قالان چارپاییسینا حرسله باخیب توپوردو، باشینداکی آخماق فیکیرلری چیخارماغا چالیشدی. نئجه اولورسا اولسون قوجانی فیکیرلشنده عذاب چکیردی. هئچ شام یئمیینی ده دوز-عمللی یئیه بیلمهدی، یاتاغینا گیریب یوخولاماغا چالیشدی. یاتاقدا دا بیر مدت قوردالاندی، یئدیی کلم، کارتوف، سیییق، چؤرک بیر-بیرینه قاریشیب اونا آغیرلیق وئریردی. بیرتهر یوخولادی.
هامی یوخویا گئدندن سونرا آنتکووا بالاجا آنبارین قاپیسینی آچدی، اوراداکی یوماقلارین آراسیندان پول باغلاماسینی گؤتوردو، پوللاری آچیب آجگؤزلوکله باخدی، سونرا دا قوجانین کؤینییندن جیریب گؤتوردویو پوللاری اونلارین اوستونه قویدو. بیر مدت کاغیذ پوللاری دستهلهدی، سلیقه ایله توپارلادی، گؤزلری دویانا قدر اونلارا باخاندان سونرا چیراغی اوفوروب کئچیردی و قاییدیب ارینین یانیندا یاتاغا اوزاندی.
گئجه پیهدهکی قوجا اؤلدو. قوجانین سالیندیغی پیهنین دیوارلاری چیرپیدان هؤرولموششدو، تاختا قیرینتیلاری ایله برکیدیلمیشدی، دامی اوچوق-سؤکوک ایدی، کولک ایچریده آت اوینادیر، قاری سوووروب ایچری سالیردی.
هئچ کس قوجانین چیغیرتیسینی، اومیدسیزلیک ایچینده سون نفسده چیخان خیریلتیسینی ائشیتمهدی. هئچ کس اونون سورونهرک قاپییا قدر گلدییندن، قاپینی آچیب بو جهنمدن چیخماق ایستمییندن خبر توتمادی. قوجا اؤلومو حس ائدیردی. اؤلوم قوجانین سینهسینه چؤکموشدو، آغریلار نفسینی کسیردی، سویوق ایلیینه قدر ایشلییر، بوتون ووجودو سویوقدان قیج اولوب قالیر، دامارلارینداکی قان دونور، بدنی دمیر کیمی برکیگیر، هوشو باشیندان چیخیردی. جان وئرهن قوجا هر آن بیر آز دا گوجسوزلشیردی.
آغزی کؤپوکلنن قوجا قاپینین آغزیندا ییخیلیب قالمیشدی. سؤنن گؤزلرینین ایشیغینا دهشتین سون ایشارتیلاری هوپموشدو. بئلهجه، پیه قاپیسینین اؤنونده ییخیلیب قاخاجا دؤنموشدو.
آنتئک سحرین آلاتورانیندا آروادی ایله بیر یئرده اویاندی. آغلیندان کئچن ایلک فیکیر گئدیب قوجایا باخماق اولدو. نه قدر ائلدیسه پیهنین قاپیسینی آچا بیلمهدی. جسد قاپییا دیرندییندن آچیلمیردی. آنتئک بیرتهر قاپینی ایتلهییب آچدی، اما قاپیدان ایچری بویلانان کیمی دلی دانالار سایاغی گئری آتیلدی. هئیأته قاچماغیندان، داخمایا سوخولماغیندان اؤزو ده خبر توتمادی. دهشتدن و اضطیرابدان بدهنی قیزدیرمالی آداملار کیمی اسیردی. کوریینی قاپییا دیرهییب ساکیتجه دایانمیشدی. سینهسی خیریلتی ایله قالخیب-ائنیر، آغیر-آغیر نفس آلیردی.
او، ائوه گیرنده آروادی دعا ائدیردی، بالاجا ماقدایا دا دعا اؤیردیردی. قادین باشینی چئویریب سوال دولو باخیشلارلا آنتئکه باخدی.
–تانری ایستهسه... – قادین بو سؤزلری اؤزوندن آسیلی اولمایاراق دئدی، دیز اوسته چؤکموش ماقدا ایسه آناسینین دئدیکلرینی عکس-صدا کیمی تکرارلادی:
–ایستهسه...
–سنین...
–سنین...
–نه اولدو، گبردی؟ – آنتکووا هله ده سوسان اریندن سوروشدو، سونرا جاواب گؤزلهمهدن داوام ائتدی: – گؤی اوزوندهکی کیمی...
–گؤی اوزوندهکی کیمی...
–گبردی. پیهنین آغزیندا ییخیلیب قالیب. – آنتئک ساکیت سسله جاواب وئردی.
–دئمک یئرده قالیب.
–دئمک یئرده قالیب.
–اونو اوردا ساخلاماق اولماز، جاماات ائله بیلر کی، بیز اونو دوندوروب اؤلدورمک اوچون قصداً اورا سالمیشیق...
–بس نئیلیک؟
–بیلمیرم... نسه ائلمک لازیمدیر... گؤرهسن گتیریم ائوه؟
–بورا؟ بیرجه بو چاتیشمیردی. قوی دونوز کیمی ایلنسین...
–سارساق! باسدیرماق لازیمدیر اونو!
–دفنین پولونو بیز وئرملیگیک هه؟
–...روحوموزو بیجلیکلردن حفظ ائله... بیزی نفسیمیزه قول ائتمه... نه گؤزلرینی برلدیرسن؟ تکرار ائله!
–بیزی... بیجلیکلردن... نفسیمیزه...
–یوخ، اونون دفنی اوچون پول وئرن دئییلم. حاقینا قالسا اونون دفنینین پولونو تومئک وئرملیدیر.
–آمین!
–آمین!
آنتکووا قیزینا خاچ چکدی، اووجونون ایچی ایله قیزجیغازین بورنونو سیلیب ارینه یاخینلاشدی.
–گتیرمهلی اولاجاغیق، – کیشی آستا سسله دیللندی.
–بورا، ائوه؟
–بس هارا؟
–گل او بیری طرفه آپاراق! بوزووو چیخاراق، اونو دا تاختین اوستونه قویاق، قوی قالسین اوردا... اونون یئری ائله اورادیر.
–قادین!
–هه؟
–گتیرمک لازیمدیر....
–گتیر ده...
–من آخی...
–ندیر، یوخسا قورخورسان؟
–آخماق قادین! سؤز دانیشدین دا!
–بس نه اولوب؟
–قارانلیقدیر – بو بیر. ایکینجیسی ده...
–هاوانین ایشیقلانماغینی گؤزلسک گؤروب ائلین اولار...
–گل بیر یئرده گئدک.
–گئت، گئت ...
–آی قانجیق، گلهجکسن یا یوخ؟ – آنتئک سسینی قالدیردی. – او، منیم آتامدیر؟ – چیخارکن علاوه ائتدی.
آروادی ساکیتجه اونون آرخاسینجا گئتدی. پیهیه گیرنده قوجانین روحو سانکی اونلارین اوزونه چیرپیلیب چکیلدی. مئییت پئیینین اوستونده دونوب قالمیشدی، اونا گؤره ده جسدی باییرا چیخارمازدان اول اونو تمیزلملی اولدولار.
قادین تیترییردی. قوجانین گؤزلری گئنیش آچیلمیش، دیلی دیشلرینه پرچیملنیب دونموشدو. گؤمگؤی بدهنی پئیینین ایچینده داها دا قورخولو گؤرونوردو. پایا کیمی آریق آیاقلاری کؤینیین اتییندن اوزانیردی.
–یاپیش، – آنتئک پیچیلتی ایله دئییب، اییلدی. – سویوقدور....
قفیل کولک اسدی، هر سحر گونش چیخانا قدر اسن کولکلر کیمی اسدی و آغاجلارین اوستوندن بیر قوجاق قاری یئره چیرپدی. بوداقلار ویییلتی ایله ییرغالاندی. قورغوشون رنگلی سمادا هله ده بیر ایکی اولدوز گؤز ووروردو... کند طرفدن دورنا سسی، خوروزلارین بانی ائشیدیلیردی. بو سسلر هاوانین دییشجییندن خبر وئریردی.
قوجا ائله آغیرلاشمیشدی کی، قادین آنتکئله بیر یئرده اونو زورلا گتیره بیلدی. قوجانین جسدینی تاختین اوستونه قویان کیمی قادین او بیری طرفه قاچدی، اورادان گتیردیی آدیالی قوجانین اوستونه سرمک اوچون آنتئکین اوستونه آتدی.
اوشاقلار کارتوف سویوردو، قادین ایسه قاپینین اؤنونده دایانیب سبیرسیزلیکله ارینی گؤزلییردی.
–تانری عشقینه، گل چیخ دا! نه ائشلنیرسن ائی، اورالاردا؟ بیر نفر چاغیراق گلسین، اونو یویوب تمیزلهسین، – آنتک قاییدیب سحر یئمیینه حاضیرلاشاندا قادین دئدی.
–لالی چاغیر گلسین.
–سن بو گون ایشه گئتمه.
–گئتمرهم.
داها هئچ نه دانیشمادیلار.
سحر یئمیینی همیشه کیندن فرقلی اولاراق ایشتاهسیز یئدیلر. هر سحر بیر ایری قازان سیییق یئین عائله بیر-بیرینین اوزونه باخیب دوردو.
هر دفعه آنبارین یانیندان تلسیک کئچیب گئدیردیلر، سانکی قوجانین جسدی طرفه باخماغا قورخوردولار. نه ایسه اونلارا عذاب وئریردی. اما بونون نه اولدوغونو اؤزلری ده آنلایا بیلمیردی. بو کدر حسی دئییلدی، نسه خبردارلیق ایدی، ائودکی جسدله بیر یئرده گلن اؤلوم خبردارلیغی. اونلارین اوریینه یورد سالان قورخو، اونلاری سوسماغا وادار ائدن حس بو ایدی.
هاوا ایشیقلانان کیمی آنتئک لالی چاغیردی، او دا قوجانی یویوب تمیزلهدی، گئییندیردی، سونرا دا قوجانین باشینین اوستونده شام یاندیردی. بو آرادا آنتئک کئشیشی چاغیرماغا، قاییناتاسینین اؤلومونو خبر وئرمهیه، دفن اوچون پولو اولمادیغینی دئمهیه گئتدی. گئتدی دئسین کی، قوجانین بوتون میراثی تومئکه چاتیب، قوی او دا دفنله مشغول اولسون.
قوجانین اؤلوم خبری کنده ایلدیریم سرعتی ایله یاییلدی. آداملار دسته ایله مرحوملا ویدالاشماغا گلیردیلر. دایانیب دعا ائدیر، باشلارینی ییرغالاییب گئدیر، خبرسیز اولانلارا خبر چاتدیرماغا تلسیردیلر. قوجانین او بیری کورکنی تومئک آخشاما یاخین جامااتین تاکیدیندن سونرا آخیر کی، دفن ایشلری ایله مشغول اولماغا باشلادی. اوچونجو گون، دفنه آز قالاندا تومئکین آروادی دا گلیب چیخدی. آنباردا قفیلدن اینکلره یئم وئرهن آنکووا ایله قارشیلاشدی.
–عیسی مسیحه حمد اولسون! – ساکیت سسله سالاملاشان ژولینا قاپینین دستییندن یاپیشدی.
–هه، آی ایلان، گلیب چیخدین دئمک؟
آنتکووا الیندهکی قابی یئره قویدو. – ندی، ایه گلمیسن؟ نیه قوجانی یانیندا ساخلامادین، هر شئیینی سنه وئرممیشدی؟ ساخلایایدین دا! سیز اونا قارین دولوسو یئمک ده وئرمیردیز، قوجا آجیندان قوروموشدو. سنسه، آی عیفریته، هله اورک ائلییب بورا دا گلمیسهن؟ بلکه قوجانین اینیندهکی جیر-جیندیر اوچون گلمیسن، هه؟
–بایرامدا اونا آلدیغیم تزه قافتان اوچون گلمیشم. قوی اینینده قالسین... سیریقلینی اؤزونه ساخلا، اونو دا حلال پولوما آلمیشام. – تومکین آروادی سویوققانلیقلا جاواب وئردی.
–گؤررسن، من سنه قافتانی گؤستررم، قانجیق! – آنتکووا گؤزلری ایله اورا-بورا باخیب الینه گؤتورمهیه پایا آختاریردی. – یاراماز قادین... قوجانی سیخیب سویونو چیخارانا قدر ال چکمدیز، سونرا دا باشینی بوراخدیز گتدی. قوجا منیم ده اورییمی قیردی، هر شئیینی سیزه وئردی، ایندی ده...
–هامی بیلیر کی، بیز تورپاغی اوندان پوللا آلمیشیق. بوتون کاغیذلار شاهیدلرین یانیندا ایمضالانیب...
–آلمیشیق ها! اللهدان قورخمادان گؤزلریمین ایچینه باخا-باخا هله یالان دا دئییرسن! آلیبلار! دلدوزلار! اوغرو کؤپک اوشاغی! پوللارینی الیندن آلمیسیز، سونرا نئیلمیسیز؟ دونوز آخوروندان یئییردی سیزین یانینیزدا قالاندا! کندچیمیز آدام اؤز گؤزلری ایله گؤرموشدو قوجانین کارتوف قابیغی گمیرمیینی! تؤولهده یاتیردیردیز یازیغی، اونا گؤره ده ای وئریب ایلهنیردی! بودور اون بئش مورق تورپاغین مکافاتی؟ بلکه دئیسن کی، هئچ ال ده قالدیرمامیسان اونا؟ دؤیمهمیسن اونو، آی قانجیق!
–سسینی کس، یوخسا تیکه-تیکه دوغرایارام سنی، گون اوزونه حسرت قالارسان، قانجیق!
–وور دا، کیمی گؤزلییرسن؟! وور دا، آی دیلنچی!
–منم دیلنچی؟
–سنسن! هاسار دیبلرینده بیتمیشدین، اوست-باشین بیتین-سیرکهنین ایچیندیدی. تومئک آلماسایدی کیم ایدی ائی، اوزونه باخان؟
–آی سنی عیفریته، بئله قودورموسان؟!
باجیلار بیر-بیرینه ال آتیب دار دیوار بویو سوپورلشدیلر. اوجا سسله آغیزلارینا گلنی دئییب سؤیوشدولر.
–آی سنی فاحیشه، سورتوک! آل، آل، بو دا سنه اون بئش مورقون پایی، بو دا منی تحقیر ائلدیینه گؤره! عیفریته!
–تانری خطرینه، بسدیرین! عاییبدیر! بسدیرین! – قادینلار آرایا گیریب اونلاری ساکیتلشدیرمهیه چالیشدی.
–بوراخ منی، ملعون، بوراخ دئییرم!
–جیرارام سنی!
اونلار قودوز ایتلر کیمی بیر-بیریله سوپورلشیر، یئرله سورونوردولر. غضبدن سسلری ده باتمیشدی، ائلجه خیریلداییردیلار. کیشیلر اونلاری ظلومله آییرا بیلدی. هر ایکیسینین آروادی جیر-جیندیر ایچینده، اوز-گؤزو قیزارمیش، جیرماق-جیرماق ایدی. دلی کیمی سؤیوشور، نسه رابطهسیز سؤزلر دئییردیلر.
آنتکووا عصبدن و یورغونلوقدان تیترییر، زاریییردی، سونرا ال آتیب ساچلارینی یولماغا باشلادی:
–مقدس مریم سنه ساغالماز بیر درد گؤندرسین! آی تانریم، آمان تانریم! اوی، اوی، اوی... – قادین اؤز-اؤزونه دونقولدانیب دورموشدو.
سورویورک باییرا چیخاردیقلاری تومئکین آروادی ایسه آیاقلارینی یئره ووروب سؤیور، باجیسینا آتا-آنا ساخلامیردی.
آداملار بیر یئره توپلاشمیشدی. شاختادا دایانان جاماات تئز-تئز آیاقلارینی دییشیر، کولکدن اتکلرینی توتوب دیوارا قیسیلان قادینلار ایسه خیسین-خیسین صحبت ائدیردیلر، کولیین یئللتدیی آغاجلارین آراسیندان یولا باخیردیلار...
مئییت اولان یئره آداملار گیریب چیخیردی، آچیق قاپیدان یاندیریلان شاملارین پاریلتیسی، او پاریلتیلارین شعلهسی آلتدا دا قوجانین اوزونون سیلوئتی گؤرونوردو. اورادان مامیر قوخوسو گلیر، آستادان ائدیلهن دعالارین پیچیلتیسی ائشیدیلیردی.
آخیر کی، کئشیشله اورقانچی دا گلیب چیخدی.
شام آغاجیندان دوزلدیلهن تابوتو چیخاریب آرابایا قویدولار. قادینلار عادتلری اوزره آغلاشدی، دسته آیین نغمهسی اوخویا-اوخویا کند یولو ایله قبیریستانلیغا دوغرو حرکته کئچدی.
کئشیش سویوقدان کورکونه بورونهرک بیر علی پاپاغیندان یاپیشمیشدی، آیین نغمهسینی ده دیشلری بیر-بیرینه دیه-دیه تئز تلسیک اوخویوردو. واخت کئچدیکجه سویوق ایلیکلرینه ایشلییر، لاتین دیلینده دئیجیی سؤزلرین ریتمینی اونودور، گؤزلرینی کدر و سبیرسیزلیکله دؤیوردو.
کولک قارا ماتهم بایراغینی اؤلوم و جهنم هاواسی ایله دالغالاندیریردی. بایراق دؤرد بیر طرفه دارتینیردی. یول بویو قاپیلاردا قیرمیزی یایلیقلی قادینلار، پاپاقلارینی چیخاریب اللرینده ساخلایان کیشیلر دایانیب تزیم ائدیردی. هئیأتلردهکی ایتلر غضبله هورور، بعضیلری ایسه آز قالا هاساردان آتیلیب آداملارین اوستونه جومماق ایستییردی. پنجرهلردن بویلانان اوشاقلار، چنهسی اسن قوجالار ماراق دولو گؤزلرله باخیردی.
کتان شالوار گئین اوغلانلارین خورو ایرلیده آددیملاییر، تاختا آلتلیقلی باشماق گئیهن کئشیش پاپاغینی علینه آلیب اونلارین آرخاسینجا گئدیردی. هامی ماراقلا باش وئرهنلری ایزلییر، اورقانچینین نوتدان نوتا کئچمیینی گؤزلییردی.
ایقناس بیر علی ایله ماتهم بایراغیندان یاپیشاراق ایناملا ایرلیلییر، هر کسدن اوجا سسله اوخویوردو. او، سویوقدان قیزارمیشدی، چوخ گرگین گؤرونوردو، اما سانکی هامییا بو دفنده ایشتیراک ائتمهیه هر کسدن چوخ حاقی اولدوغونو، دفن ائدیلهنین دوغما باباسی اولدوغونو گؤسترمهیه چالیشیردی.
کنددن چیخدیلار. بورادا کولک داها برک اسیر، اؤزونو هر کسدن اوجابویلو آنتئکین اوستونه چیرپیردی. ساچلاری قاریشمیشدی، تابوتو چالا-چوخورا سالماماق اوچون آتلارین باشینی توتماغی اونوتموشدو.
تابوتون آرخاسی ایله بیر-بیرینه نیفرتله باخاراق دعا ائدن باجیلار آددیملاییردی.
–جهنم اول، ائوه! سننهن دئییلهم، یاراماز! – کیشیلردن بیری داش گؤتورمک اوچون اییلدی.
ائودهن بورا قدر قاچا-قاچا گلن ایت آدامین اییلدیینی گؤروب قاچاراق آرابانین آرخاسیندا گیزلهندی و قویروغونو قیسیب قالدی، آداملار یولو کئچهنده ایسه قاچیب قارشی طرفه آدلادی و آتلارلا یاناشی گئتمهیه باشلادی.
لاتین دیلینده اولان دعالار بیتدی، قادینلار جیر سسله بیر آغیزدان اوخودولار: – «کیم کی، سنین مرهمتینه سیغینیر، تانری...» سسلر آنی اولاراق کولکده اریییب هاوایا سوورولدو.
هاوا قارالیردی. کولک آغاپپاق سهرا کیمی اوزانان تارلالاردا آرابیر گؤزه دیهن یولوق آغاجلارین باشی اوستهن ایچی قارلا یوکلنمیش بولودلاری سورویوب ایزدیهاما دوغرو گتیریردی.
–«...هامی سیدق اورکله سنه سیغینیر» – ماتهم هیمنی سسلهندی، آنتئک آتلاری سسلهیهرک «نننو، نو-نو...» دئییر، هیمنین سؤزلرینی بیر-بیرینه قوشوب سؤیلییردی. اونون بوتون دقتی آتلاردا ایدی. اونلارین کئچدیی یولدا چیلپاقلاشان سیخ آغاجلار، داشلار بیر-بیرینی اوز ائدیردی. آیین نغمهسی تئز-تئز کسیلیر، آداملار ناراحاتلیقلا هر طرفدن اوزانان آغ ساحهلره باخیردیلار. کولک غضبله قاری سووورور، آداملارین اوستونه چیرپیردی. گاه دالغا کیمی اطرافا سپهلنیر، گاه دا عینی واختدا میلیونلارلا اینهیه دؤنوب جامااتین اوزونه سانجیلیردی.
دفنه گلنلرین اکثریتی توفانا دوشجییندن ائهتیاتلانیب یولون یاریسیندان گئری دؤندو. قالانلار ایسه آز قالا قاچاراق اؤزلرینی قبیریستانلیغا چاتدیردیلار. قبیر حاضر ایدی، هر کس تئز-تلسیک تابوتو مزارا قویماغا، کئشیشین دعا دئمیینه، سونرا دا قبیرین اوستونو قارماقاریشیق تورپاقلا اؤرتوب داغیلیشماغا تلسیردی.
تومئک هامینی اؤز ائوینه دعوت ائتدی، دئدی کی، «روحانی آتانین فیکرینجه مئیخانادا هامییا یئر اولماز، اودور کی، ائهسان اوچون اونون ائوی موناسیب گؤرولور». اونون دئدیکلرینی ائشیدن آنتئک سؤیوش سؤیدو، سمولئسی چاغیردی، آنتکووانی دا گؤتوروب دؤردلوکده – ایقناسی دا یانلارینا آلدیلار – مئیخانایا گئتدیلر. بئش کوارت آراغی سالا ایله آشیردیلار، اوستوندن اوچ فونت کولباسا اؤتوردولر، سونرا دا سمولئسله بیرلیکده بورج مسئلهسینی دانیشیب رازیلیغا گلدیلر. مئیخانادان چیخاندا آراغین تأثیریندن آنتئکین آیاقلاری بیر-بیرینه دولاشیردی. آروادی اونون قولونا گیریب مؤهکهم یاپیشدی و اونلار بیرلیکده ائوه قاییتدیلار. سمولئس ایسه مئیخانادا قالدی، آنتئکدن آلاجاغی بورج حسابینا بیر آز دا ایچمک فیکریندیدی. ایقناس ایسه سویوقدان اسه-اسه قاچیب آتاسیگیله چاتدی.
–هه قادین، گؤردون ده، بئش مورق تورپاق منیمدیر! گلن ایل بوغدا سپهجهیهم، آرپا سپهجهیهم، او بیری قیشدا دا کارتوف اکریک... منیمدیر! کیمسه اوزونو تانرییا توتوب نه دئییردی؟ دئییردی کی، اومید یئریمیز سنسهن! – قفیلدن سندیرلهدی.
چووغون اطرافدا قودوز جاناوار کیمی اولاییردی.
–آستا اول، بیر آز! ییخیلسان، سنی نئجه قالدیراجاغام؟
– «ملکلرینه امر ائدر قورویارلار»، – آنتئک بیر آغیز دا اوخویوب سوسدو، علیندهکی کولباسانی قالدیریب کیمیسه هدلییرمیش کیمی یئللتدی.
کوچه آنباان قارانلیغا قرق اولوردو، چووغون ائله قالخمیشدی کی، ایکی آددیم او طرفی گؤرمک اولموردو. کولیین ویییلتیسی، چووغونون سسی قولاق باتیریردی. هر آددیمدا داغ کیمی توپا-توپا قار اونلارین اوستونه چیرپیلیردی.
تومئکین ائوینین یانیندان کئچهنده نغمهنین و اوجادان دانیشان آداملارین سسی ائشیدیلدی. اورادا دا ائهسان داوام ائدیردی.
–لعنته گلمیش اللهسیزلار! اوغرولار! دایانین، ایندی سیزه گؤستررهم! بودئی، بئش مورق تورپاغیم وار... سونرا دا اون مورق اولاجاق – اوندا نئیلهیهجکسیز منه؟ هه، اوغورلوق پوللارلا یاس کئچیریرلر. ایشلهیهجهیهم، هر شئییم ده اولاجاق... دوز دئمیرم، قادین؟ – او، بولانیق گؤزلرینی دؤیهرک، تکببورله سینهسینه ووردو.
آنتئک بیر خئیلی دونقولداندی. ائوه گلیب چاتاندان سونرا آروادی اونو بیرتهر یاتاغا سالدی، آدام یاتاغا اوزانان کیمی ساکیتلشدی. اما اونون بو ساکیتلیگی چوخ چکمهدی، بیر قدر سونرا گؤزلرینی آچیب اطرافا باخدی و اوجا سسله:
–ایقناس، – دئییب، اوغلونو سسلهدی.
اوغلان احتیاطلا اونا یاخینلاشدی، آتاسینین تپییندن چکینهرک چارپایینین یانینا قیسیلیب قالدی.
–ایقناس، ایت اوغلو ایت، اؤز تورپاغینین آغاسی اولاجاقسان، موزدور یوخ ائی، آغا! – آنتئک یومروقلارینی چارپایییا دؤیجلهدی. – بئش مورق تورپاق منیمدیر. هه، منیمدیر! لعنته گلمیش قانجیق...
سسینی کسهن کیمی اونون خورولتوسو اوتاقدا عکس-سدا وئردی.
۱۸۹۷
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk