"شهریار" ین یارادیجیلیغی
دكترغلامحسین یوسفی
ترجومه : علیرضا ذیحق
" شهریار " ین شعر لریندن ترتیب وئریلمیش بالاجا بیر مجموعه ، 1308 – نجی گونش ایلینده ، ایلك دفعه اولاراق جیبی قطعینده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ایكینجی چاپی 1314 – نجی ایلده یئنی دن یاییلدی.
شهریار " ین شعر لریندن ترتیب وئریلمیش بالاجا بیر مجموعه ، 1308 – نجی گونش ایلینده ، ایلك دفعه اولاراق جیبی قطعینده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ایكینجی چاپی 1314 – نجی ایلده یئنی دن یاییلدی.
بو مجموعه ده شهریارین " كؤینه یین قوخوسو ، بیر گئجه "قمر " له ، منیم شهریار لیقیم ، یانیب یاخیلماق ، شاعیرانه مسافرت " و بیر سیرا بئله نكی گؤزل وآخیجی شعر لری وار ایدی و استاد ملك اشعراء بهار ، دیوانا یازدیقی قیسا جا مقدمه ده ، شهریاری ائله بیر جوان تانیتدیریر كی " دولغون استعداد و یوكسك قریحه سی " واردیر و " سئویملی یئنی بیر سبك " ایله "چوخ یاخشی و عالی گله جه گی " اولا جاق دیر.
بو ایل لرده شهریار " طب " فاكولته سینده دانیشجو اولوب گنج لیك ایل لرینی كئچیر تسه ده ، اونون شعری اؤز تأثیر قووه سی له بؤیوك ادبیاتچی لارین نظرینی جلب ائدیری. ایل لر اؤتوری و بالا – بالا "شهریار" تخلصی اونون حقیقی آدی سید محمد حسین بهجت تبریزی نی بوسبوتون اؤز تأثیر دایره سینه آلیب شهریارین شعری و آدی دیل لر ازبری اولور. اونون چوخ جیلد لی و حجم لی دیوانی ، نئچه یوللار چاپ اولار كن عؤمرونون سونونا جان ( 1285- 1387) چوخ آدلی و آد سان صاحیبی ایدی.
برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید
شوبهه سیز كی شاعیر لیك ده شهریارین پارلاق ذوقی و بؤیوك بیر استعدادی وار ایدی. اونون بوتون شعر لرینده درین دویغو و حساس بیر روح دالغالا نیر كی چوخ یارادیجی و قاباقجیل بیر خیال قانادی ایله اوچماق دادیر و شعر لری هر خصوص دا اولورسا اولسون بو اؤزه ل لیگه مالیك دیر. یئنی لیگه علاقه سی و بدیعی بیر دیل دالیجا گزمه سی شعر لرین دن بوسبوتون آیدین دیر. نیما یوشیج او چون و اونون اثرلری ایستیقبالیندا یازدیقی شعر لر و هابئله بیر سیرا كلاسیك فورمالارا اویمویان اثرلرینده ، قالب ، تعبیر و پوئز یا دیلی جهتین دن و حتتا خیال صورت لرینده ، اونون چوخ جهت لی و یئنی لیگه آددیملایان یارادیجیلیقی داها آرتیق دَیَره مالیك دیر.
بؤیوك اسكی ادبیات استاد لاری نین اثر لری ایله ، اؤزه ل لیك له سعدی و حافظ یارادیجیلیقی ایله نه قَدَر الفت و باغلی لیقی اولورسادا ، اونون اؤزونه مخصوص بیر من لیك و كیم لیگی وار كی اودا شعردیلینه آزادلیق لا یاناشماسیدیر. خلقین دانیشیق دیلین دن سئچدیگی كلمه لر و تركیب لر و اونلاری شعرده ایشله تمك ، بو ادعانی ثبوتا یئتیریر كی او هئچ واخت كلاسیك اسلوب لارین اسیری اولماییر و همیشه ایستیر كی بیر دیلین بوتون وارلیق و باجاریقین دان ، وار قووه سیله فایدا لانسین و ائده بیلسین كی اوره گینده كی دوشونجه و دویغولاری چوخ آخیجی لیق و آیدین لیق لا بیان ائتسین .
مضمون دا، دیل ده و سئچدیگی كلمه لرده بو تَهَر آزادلیق دالیجا گزمك باعیث اولوب كی چوخلو حسابا گلمه ین وكلاسیك شعر دیلینه آغیرلیق و یا كؤلگه سالان لفظ لر ، تركیب لر و موضوع لار اونون شعرینه یول تاپا و بعضا اونون سؤزقورولوشونون واحد لیگین ، اؤز تأثیری آلتینا آلا كی بو ایش سؤز استاد لاری نین تنقیدینه سبب اولوبدور.
شهریار دیوانی نین چوخ حصه سی اونون غزل لرینه شامیل دیر . بیر سیرا مشهور شعر لری ایسه غزل شكلینده دیر .خصوصا اوشعر لری كی موسیقی استاد لاری طرفیندن بسته له نه ركن آواز لا اوخونوب لار . اونون اود آلوولی ناكام عشقی ده كی باعیث اولوبدی دانیشگاهی بورا خاركن حیات طرزینی دِییشه و آردیجا یئنی بیر عرفانی – ایلا هی عشقین آتشی جانینا دوشه ، اونون سئویملی غزل لری نین آدلیم لیقینا داها آرتیق سبب اولدی . بونا خاطیر ایسه ، شهریارین شعرلری قصیده ،قطعه ، مثنوی و باشقا فورما لاردا دئییلسه ده كی دیوان دا بیر پارا بئله نكی شعرلره " مكتب شهریار " آدی وئریلیرگرك دیر كی ایلك نوبه ده ، شهریاری بیر غزل شاعیری آدلاندیراق .
آمما اونون بیر سیرا غزل لرینده ، سعدی نین خوش یونولموش ایجازلی و بیر گه ریتم لی غزل دیلین دن و حافظ ین چوخ استعاره لی و درین مفهو م تؤره دن ایهام لی یارادیجیلیقیندان آرا سیرا ایز گؤرونورسه ده اونلارلا قیاس دا چوخ ساده و عامیانه بیر دیلی واردیر. ائله بو ساده لیك و عصرین دیلینه اویغون اولان بیر دیل ده یازیب یارتماق ایسه ، اونون یاشارلیق رمزی دئمك دیر . شهریار شعرلری نین خلق طرفین دن آرتیق سئویلیب اوخونما سبب لرین دن بیری ده ائله بو دور.
" ت.س. الیوت " یازیب دیر : " شعرین اساس مقصدی یالنیز لذت وئریجی لیك دئییل ، بلكه تازا تجربه لر ایله یئنی آنلام لار بیان ائتمك دیر او شئی لردن و دویغو لاردان بیز لر اونلاری حیس ائدیب دوشونسه ك ده اونلاری نه سایاق توصیف ائمه گه قادیر دئییلیق . بئله لیك له شعر ، بیزیم دوشونجه و آنلام لاریمیزا وسعت وئریب دویغولاریمیزا تمیز لیك و اینجه لیك باغیشلیر ."
شهریار ، یوكسك و حساس روحی ایله و دولغون استعدادی نان ، بئله نكی عالَم لری حیس ائدیب و اؤز خیال قانادلاری ایله دوشونجه و تأثیراتینی ، عامیانه دیل و اصطلاح لاردان بَهره له نه رك ، بدیعی شعرلر له جیلوه لن دیریب دیر. ائله بوناگؤره ایسه ، اونون شعرلری هامی یا معنالی ، سئویملی و تأثیرلی گؤرونور. آمما بو آرادا اوشعر لر كی محتوا ، مضمون ، دیل ، ایهام و تعبیر جهت لرین دن آرتیق سهمانلی و تمیز دیر سؤز استاد لاری طرفین دن داها چوخ سئویلیر.
بونا خاطیر ده شهریارین شعرلرین دن سئچیلمیش بیر مجموعه دوغرولدوب ترتیب وئر مك ، فارس شعر و ابیات خادم لری طرفین دن همیشه لیك بیر ضرورته چئوریلمه لی دیر.
شهریارین الوان بویالی بیر یارادیجیلیقی واردیر . جور به جور مضمونلار دا و فورمالاردا شعر دئییب دیر. وطن ،تاریخ ، دین ، جمعیت و زامان واقعه لری حاققیندا دئدیگی شعر لرده آز دئییل . اونلاردان بیر سیراسی دا چوخ مشهوردی مثلا قصییده لردن " عزیز آذربایجانا اتحاف ، شهریور قوناغی و توحید" ، غرل لردن " سسلن آی قادین ، آذربایجان ، مناجات و هابئله " فرهنگیمیز " قطعه سی ایله "تانری نین " سسی مثنوی سی.
یئنی لیك دالیجا گزه ن ذوق و قریحه ، درین و اینجه دوشونجه لر له قاریشاراق اونون شعرینده اؤز عكس صداسینی تاپیری. مضمون تازالیقی ، خیال صورت لری ، استعاره لرو حتتا شعرین فورماسی اونون دیوانی نی چاغداش شاعیر لرین شعر لرین دن بوتون لوك له آییریر. اوندان یادیگار قالمیش سئویملی و شور یارادان غزل لردن باشقا ، " نیشابورون گون باتانی " ، " گئجه افسانه سی " ، " دنیز سمفونی سی " و " تخت جمشید " مثنوی لری ده چوخ شهرت قازانیب دیر. اؤزل لیك له " حیدر بابایه سلام " پوئه ماسی كی آذربایجان توركجه سین ده یازیلیب دیر.
شهریار چوخ یارادیجیلی و آدلیم بیر صنعتكار دیر كی حتتا اونون سئچیلمیش اثرلری ده ائده بیله ر چاغداش فارس شعری نین اَن اوجا زیروه لرینده اؤزونه یئر آچا ...
azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab