فعللرده بیتیشن شخص عوضلیکلری/ فعللرده شخص آنلایشی/
هر ایش و حرکت معین شخص و شئی طرفیندن اجرا اولونمالیدیر. نئجه کی ایش زامانسیز اولماز، شخص سیز ده ممکن دئییلدیر. هر فعل تصریف اولوناندا اونلارین آخریندا معین شکیلچیلر واردیر کی، اونلارین شخصلرین گؤستریر. مثلا: "یازدیم" فعلینده "یاز" فعلین کؤکو، "دی" شهودی کئچمیش زامان شکیلچیسی و "م" بیرینجی شخصین تکینین علامتیدیر و بیلدیریر کی، ایش "منیم" طرفیمدن اجرا اولونموشدور. تصریف زامانی فعللرین آخیرینا قوشولان و مختلف شخصلری بیلدیرن شکیلچیلره بیتیشن شخص عوضلیکلری دئییلیر. بیتیشن شخص عوضلیکلری آشاغیداکیلاردان عبارتدیر.
١. بیرینجی شخص تک:
بیرینجی شخص تکین اساس علامتی "م" دیر کی، فعلین بوتون زامانلاری، نوعلاری و شکیللرینده ایشلنیر.
١- بو علامت فعلین شهودی کئچمیش "یازدیم"، شرطی/یازسام/ و التزام- آرزو شکلینده/گرک یازام/یالنیز "م" حرفی اولار.
٢. فعلین نقلی کئچمیش، ایندیکی زامان، قطعی و غیر قطعی گلجیینده، هابلئله لازیم و واجب فورمالاریندا. همین شکیلچی "آم- ام" شکلینده اولار. مثلا: یازمیشام، یازیرام، یازاجاغام، یازارام، یازاسییام، یازمالییام...
٣- فعلین لازیم/یازاسی/ و واجب/یازمالی/ شکیللری سسلی ایله بیتر، بونا گؤره ده، ایکی سسلینی بیری بیریندن آییرماق اوچون، "آم-ام" شکیلچیسی ایله فعلین آراسیندا بیر "ی" سس سیزی ده علاوه اولار. مثلا: یاز+اسی+ی+ام، یازمالییام، گلمه لی یم...
٤.امرین بیرینجی شخصین تکینده:
الف- اگر فعلین کؤکو سس سیزله بیترسه، دؤرد چشیدلی "ﹾیم- یم- ۇم-ۆم" شکیلچیلری ایشله نیر. مثلا: یازیم، گلیم، سوروم..
ب- اگر فعلین کؤکو سسلی ایله قورتارسا، ایکی سسلینی بیری-بیریندن آییرماق اوچون، کؤکله شکیلچیلر آراسیندا بیر "ی" سس سیزی ده علاوه اولار. مثلا: توخویوم،دئییم...
بیرینجی شخص جمع:
بیرینجی شخص جمع بیتیشن شخص عوضلیکلرینین اساس عنصرو "ق-ک" دیر، کی فعللرین سس قورولوشو سون حرفیله علاقه دار آشاغیداکی شکیللره دوشور:
الف-فعلین شهودی کئچمیش، التزام- آرزو/گرک یازا/ و شرطینده یوخاریداکی شکیلچیلر همان شکیلده ایشله نیر. مثلا: یازدیق، گؤردوک، گرک یازاق، ایشله سک..
ب- فعلین نقلی کئچمیشی، ایندیکی زامانی، قطعیو غیر قطعی گلجک زامانلاریندا "ق- ک" حرفلریندن اول دؤرد چشیدلی "ی- ؽ- ۇ- ۆ" شکیلچیسی علاوه اولار. مثلا: آلمیشیق، گلمیشیک..
ب- فعلین نقلی کئچمیشی، ایندیکی زامانی، قطعی و غیر قطعی گلجک زامانلاریندا "ق-ک" حرفلریندن اول دؤرد چشیدلی"ی- ؽ- ۇ- ۆ" شکیلچیسی ده علاوه اولار. مثلا: آلمیشیق، گلیریک، گله جه ییک، گؤرموشوک..
ج- فعلین لازیم/ یازاسی/ واجب/یازمالی/ شکیلچیلرینده " ﹾیق- ̂یک- ۇق- ۆک" شکیلچیلریله فعلین آراسیندا آییریجی "ی" علاوه اولونور. مثلا: آلاسیییق، آلمالیییق، گؤره سیییک..
د- فعلین عمرینده: اگر فعلین کؤکو سس سیزله بیترسه، "ق- ک" شکیلچیلریندن اول " آ- ه" سسلیلری ده علاوه اولور. مثلا: آلاق، گؤرک..
٢. اگر فعلین کؤکو سسلی ایله بیترسه "آق- ه ک" دن اول بیر "ی" سس سیزی ده علاوه ائدیلیر. مثلا: دئییک، اوخویاق، سؤیله یک....
prs_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab