توضیحات
گزیده ای از دیوان شهریار
1حیدر بابا، ایلدریملار شاخاندا،
سللر، سولار شاقلیدایوب آخاندا،
قیزلار اونا صف باغلیوب باخاندا
سلام اولسون شوکتوزه، ائلوزه
منیم ده بیر آدیم گلسین دیلوزه.
2حیدر بابا، کهلیکلرون اوچاندا
در آغاز دیوان شهریار می خوانیم
شهریارین آنا دیلینده شعرلرى 9
حیدر باباى شهریار 23
حیدر بابایا سلام 31
ایکنجى «حیدر بابایا سلام» 49
تورکون دیلى 60
بهجتآباد خاطرهسى 62
دؤ گونمه – سؤیونمه 64
سهندیم! 68
]ائل بلبلى[ 81
محمد راحیم حضرتلرینه جواب 88
شهریارین جوابى 96
سلیمان رستمه 98
(یتیم مالى) 99
حکیمه جان 101
کرج خاطرهسى 102
ایمان مشتریسى 105
یاتا بیلمهییرم 107
شاطر اوغلان 110
زمان سسى 112
گئتمه ترسا بالاسى 114
ناز ایلهمیسن! 116
آزادلیق قوشى وارلیق 119
غم باسدى قلیانیمى 121
پروانه و شمع 123
صنعتى مملکت! 124
غمله آتیشیق و باریشیق 127
بلالى باش 129
ایمانیله گئتدى 131
شوخلوق 133
جان آلیرایندى 134
آغیز یئمشى 136
دنیا نه یالان تاپماجادیر؟ 137
انجلا 139
هارا قاچسین انسان؟ 142
آلنمین یازیسى 145
یار قاصدى 148
گوزوم آیدین 149
جان رستم! 151
قره باسدى حکایهسى 153
انسانساز انقلابمیز! 154
مجنون 158
چابالیر اورک سینهمده 159
اویون اولدوق 161
«رطبوئریب تزهک آلدیق» 162
معلول یازیق نیلهسین؟ 164
او تایدان گلنه 167
آللاه وعدهسى! 169
صابرین خوروزى 170
انس و جن 172
آللاه بویاغى 174
]بدو آت[ 175
قافقازلى قارداشلار ایله گوروش 176
نئجه کئچدى ]عمرون[؟ 179
عزیزه 180
عزیزه جان 183
یالقیز غریب! 184
هلال محرم 185
تضمین 188
خان ننه 190
سازلى شاعریمیز «خازن» ین روحنه تقدیم 196
فخریه ئولومى 198
بهیاد دوست دیرینم محمدعلى محزون 200
دان اولدوزودا 201
باتدى 201
آقا میر صادقین خیراتى 202
عمو اوغلوم میرابوالفضله 206
قارداشیمین مزارى 209
قوشمالار و بایاتیلار
قارداشیم سلیمان رستمه اتحاف 210
قارداشیم سلیمان رستمه 212
قاچاق نبى 215
اصلى – کرم شعرینه بیر حاشیه 218
یالان دنیا! 220
گؤزومون یاشلارى 223
باجیم اوغلى «بهروز»ین بایاتیلارى 226
دکتر جاوید ده گئتدى 229
دریا ائلهدیم 231
علاوهلر
شهریارا مکتوب 235
شهریارا آچیق مکتوب 245
قارداشیم شهریارا ایکینجى مکتوب 253
شاعر قارداشیم شهریارا مکتوب 257
سلیمان رستمین مکتوبى 260
شهریارا اتحاف 263
حکیمه بلورى 265
ایضاحلار 267
(راهنماى حیدربابا) 269
تورکون دیلى 282
(تورکیهیه خیالى سفر) 315
شهریارین آنا دیلینده شعرلرى
اوتوز آلتى ایل بوندان اول، 1332- نجى ایلین اسفند آییندا، نوروز قاباغى آذربایجان خلقى ئوز شاعریندن اونودولماز بیرهدیه آلدى. بو، استاد شهریارین «حیدر بابایا سلام» اثرى ایدى. حجمجه کیچیک، مضمونجا دولغون اولان بو اثرین نشرى ایچون او وقتکى تبریزین بوتون فرهنگى و پولیقرافیگ گوجوندن و امکانلاریندان استفاده اولونموشدى- خطینى میرزا طاهر خوشنویس یاز میشدى، شکللرین رسام مرتضى نخجوانى چکمیشدى، گراورلرینى میرزا عبدالوهاب شعارى حاضرلامیشدى، حسین آقا زفیرینین چاپخاناسیندا چاپ اولونموشدى، حسن تقویمى چاپین بوتون وسایلینى حاضرلامیشدى، مهدى روشن ضمیر، عبدالعلى کارنگ هربیرى آیریلیقدا مقدمه یازمیش، شهریارین ئوزوده خلاصه شکلده اثرین یارانماسى حقینده ایضاحات وئریب اونو آذربایجانلیلارا تقدیم ائتمیشدى.
شهریا بو گوزل منظومهنى یازماقدان هله چوخ- چوخ اول ئوزونون زنگین یارادیجیلیغى ایله ایراندا شهرت قازانمیش، حقلى اولاراق معاصر دورین حافظى لقبى کیمى عالى بیر مقام صاحبى اولموشدى. بوندان سونرا شاعر بیر سیرا عامللرین تأثیرى
آلتیندا و هامیدان اول آنا سنین آرزو وایستگى ایله «حیدر بابا سلام» منظومه سینى قلمه آلمیشدى.
«حیدر بابا سلام» شمس قیس رازىنین افادهسیله دئسهک «خوش طالع ایله دوغولموشدى». اثرین نشرى ایله دیللر ازبرى اولماسى، عموم خلق محبتى قازانماسى، سر حد لرى آشیب تورک دیللى خلقلر آراسیندا یاییلماسى، یوزلرله نظیر لرله قارشیلانماسى، ماهینلار قوشولماسى، عاشیقلارین سازیندا، مغنى لرین آوازیندا اوخونماسى بیر اولدى. بو ادبى حادثه دن ایللر ئوتوب کچندن سونرا شهریار آنا دیلینده اونلارلاینى اثر یازدى، فقط باخیب گوردو که، هیچ بیریسى «حیدر بابا سلام» بویونا گلیب چاتمادى. چوخ احتمال که، شاعر آشاغیداکى مصر اعلارى یازماقلا بو حقیقتى اعتراف ائتمهلى اولدى :
باخ که (حیدر بابا) افسانه تک الموش بیرقاف
من کیچیک بیر داغى سرمنزل عنقا ائله دیم.
دوغروداندا (حیدر بابا) داغى بو اثرده افسانهوى بیرداغا چه وریلدى، شاعر اوغلونو قوینونا آلیب «سرمنزل عنقا» اولان بیرقاف کیمى باشینى گو گلره اوجالتدى.
بو معجزهیه اوخشار اثر ائله بیر زمان یاراندى که، طاغوتى قانونلار بویوک بیر خلقین دیلینه قیفیل وورموش، آذربایجان دیلینده یازماق یاساق ائدیلیب، باغیشلانماز جرم ساییلیردى. ایران خلقلرى آراسیندا نفاق سالانلاردا بوظلمى «وحدت ملى» ئورتو گو آلتیندا گیزلتمک و بیر نوع توجیه ائتمگه چالیشیر دیلار. بئله بیر ئولوم سکوتىنى شهریارین «حیدر بابایا سلام» منظومهسى سیندیردى. بو، (حیدر بابا) نین سیماسیندا قولو زنجیرلى وطنه وئریلن سلام ایدى، قارانلیقلارى یاران، سحرین مژده سینى وئرهن سلام ایدى، بوسلاما هر طرفدن علیکالسلام سسى گلدى.
آذربایجان ادبیاتى ایچون شهریار هرشیدن اول «حیدر بابا» شاعرى دیر. بو اثرین
یارانماسى هم شاعرین ئوز حیاتیندا دو نوش نقطهسى، هم ده ادبیاتیمیزدا ینى مرحلهنین باشلانغیجى اولدى. بوئولسز بدیعى اثرین میدانا گلمهسى نى شهریارین حیاتیندا و یارادیجیلیغیندا اوناگوره دو نوش نقطهسى حساب ائدیریک که، شهریارین حقیقى استعدادى بو منظومهده تام گوجو ایله چاغلامیشدیر. محض بو اثرى ایله شهریار ئوز یوردوندا گنیش شکلده تانینماغا باشلادى، خلق آراسیندا درین و سار سیلماز محبتنى بو اثرى ایله قازاندى.
ائله جه ده «حیدر بابا سلام» منظومه سى نى معاصر آذربایجان ادبیاتیندا اوناگوره دو نوش نقطهسى، ینى مرحلهنین باشلانقیجى حساب ائدیریک که محض بو اثرین میدانا گلمه سیله ادبیاتیمیزدا سوزون حقیقى معناسیندا مثلسیز بیر جانلانما، دیر چلمه عمله گلدى. معاصر آذربایجان ادبیاتى تاریخینده یقین که، «حیدر بابایا سلام» منظومه سى و اونون تأثیرى گلهجکده مستقل بیر بولمهده تحقیق اولوناجاق. بوئولمز اثرین یارانما- سنیدان سونرا آنادیللى ادبیاتا ماراق و دقت آرتدى. جوان شاعر لردن توتموش قوجامان سوز اوستالارینا قدر بو اثرهسس وئر مگه باشلادیلار. «سهنده مکتوب» اثرینده شاعر بو مطلبه بئله اشاره ائدیر :
«سنى «حیدر بابا» اول نعرهلر ایله چاغیر اندا
او سفیل داردا قالان، تولکى قووان شیر باغیر اندا
شیطانین شیللاغا قالخان قاطرى نوخدا قیر اندا
«دده قورقود» سسین آلدیم، دیدیم آرخامدى، ایناندیم
آرخا دوردوقدا سهندیم، ساوالان تک هاوالاندیم
سئله قارشى قاوالاندیم.
جوشقونون دا قانى جوشدى، منه بیر هایلىسس اولدى
هر سسیز بیر نفس اولدى.
باکى داغلارىدا هاى وئردى سسه، قیها اوجالدى،
اوتایین نعره لرى سانکى بو تایدان دا باج آلدى.
«قورخما گلدیم» دئیه سسلرده منه «جان» دئدى قارداش
منه «جان، جان» دئیهرک دشمنه «قان – قان» دئدى قارداش»
بویوک نظامى ئوز شعریندن و شاعرلر آراسیندا توتدوغو مقامدان دانیشار کن «خسرو و شیرین» اثرینده خلق آراسیندا گنیش یاییلمیش بیر مثلدن استفاده ائتمیشدیر. روایته گوره، گویا عرشده اولان بیر خوروز ئوز بانى ایلهیئر اوزونده اولان خورزولارى یوخدان اویادیر، اونون سسینه سس وئرهن خوروزلار سحرین آچیلماسینى خبر وئریرلر. نظامى ئوزونو عرشین خوروزونا بنزتمیشدى. بو مثلى شهریارین «حیدر بابایا سلام» منظومهسى حقینده سویلهسک، ظنیمزجه یانیلماریق.
prs_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab ara_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab uig_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab urd_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab urd_Arab urd_Arab pbt_Arab prs_Arab pbt_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab ara_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab