« عیان »[1] نین نخیر[2] حئکایه سی
بو سؤز ( عیان ین نخیریəYƏNİN NƏXİRİ ) ) بیر مثل اولاراق ایللر بویی سالماس دا و اونون چئوره سینده دیللر ازبری اولموش و بیزیم زمانه میزه قدر گلیب چاتمیشدیر . آمما گؤره ن بو حئکایه هاردان آرایا گلمیش و اونون گئرچیی نه دیر ؟ دئمه لی سالماس و اونون هنده ورینده اولان کند لر، گئچمیش زامانلاردان بری ، ایرانلا عثمانلی آراسیندا بیر سرحدی شَهر موقعیتی داشیمیش ، و مرز آراسی گئت گل ، و آلیش وئریش اولدوقدا ، چوخلی اولایلاردا باش وئرمیش دیر . ائله بو حئکایه ده اوردان قایناقلانیر: آز قالا یوز ایل بوندان اوول، آنایوردی آذربایجانیمیزدا، خان خانلیق شرایطینده اولان قاجار حکومت نین گوجسوزلوغوندن تؤرنمیش آمانسیزلیقدان کوردلوق ، جیلولوق ، روسلوق ، تؤرنمیش و بو قاچاقوشلوق و چاپقین چلیق ، ایللر بویی خلقمیزی فقره ، فلاکته ، اوغراتمیش ، و سونوجدا آژلیق ، قیطلیق ، یوخسوللوق ، خلقیمیزی الدن آمانا گئتیریب وقارا گونلره سورموشدور . بئله اولدوقدا ، آذربایجانین هر طرفینده باش قالدیران قولدورالار ، دره بیگلر ، قره سورانلار ، ائله جه کورد باشچی سی « سمیتقو »[3] ، آسوری جیلولارین دین باشقانی « مارشیمون » ، ائرمنی دیغالارین باش کوماندانی« آندرانیک و پطروس ایللو » کیمی جنایتکارلار ، قاجار سولاله سی حکومتی نین یاوالیغیندان بهره لنرک ، آوروپا استعماریلا ال آلتی بیرلشیب ، اونلارین الیله آذربایجانی میزی بؤلمک آماجیله، سوی قیریمی تؤرتمیش و مینلرجه ناحاق قانلار تؤکموش و آماناگلمیش خلقی ائو – ائشیگیندن دیدرگین سالمیشسلار .
قارا استعمار یوز ایللرجه بوردا و بو تورپاقدا یاشییان یئرلی کورد ، تورک ، ائرمنی ، آسوری لارین دینی و کولتورل فرقینی قابارتاراق ، کوتله نین آراسیندا عداوت توخومی اکیب ، یالانچی وعده لرله اونلارا باش بیرلیک و استقلال وعده سی وئردیکده ، سننی - شیعه ، ائرمنی- مسلمان ، کورد - تورک اختلافی آدیلا ، بیربیرین جانینا سالیب ، اویونچاق کیمی اویناتمیشلار . آنجاق اؤز مراملارینا چاتدیقدا، اونلاری اؤزباشینا بوراخیب گئتمیشلر . بو اولایلار (1285 - 1304 نجی ایللرده ) یئرلی تورک- مسلمان خلقی نین ان آغیر و یامان گونلری اولوب ؛ گناه سیز اینسانلار ناحاق قانا بئلشمیش ، آرادا اؤلکه میزین دگرلی معدن ماتریال لاری ، او جمله دن یئرآلتی معدنلری و نفت انرژی سین تالامیش لار.[4]
بو دهشتلی و قورخونج ایللر، ان آزی ایگیرمی ( 20 ) ایل سوره سینده ، کیمسه خلقمیزین آجی - آغریسین و هارایین ائشیتمه دن ، قان اوتموش و چاره سیز لیقدن و سسی بیر یئره چاتمادان بئله ، سوسموش دور . چونکی ساتقین حاکیم دایره لر، بو جماعتین آجی طالعین گؤرمکدن گؤز قاچیرمیش و اونون قایغی سیندا اولمامیش لار. بئله لیکده اورمو، سالماس ، خوی ، کؤهنه شهر واطراف کندلر ، دفعه لر له کورد ، ائرمنی ، روس قوشونی طرفیندن باسقین و تالانا معروض قالمیش و خلقین وار یوخی دفعه لرله الدن گئتمیش و خلق یامان گونلرده چابالامیش دیر. دئمک « عه ین » بیر کند اولاراق کورد لرین ایاق آلتیندا ، داها چوخ ، تالان تاراشا و چال چاپا ، معروض قالیب زیان گؤرموشدور . دده بابا لارین دئدیگینه گؤره ، تکجه رضا خان « تخته چیخاندان سونرا » آزا چوخ امین امانلیق یارانیب ، خلقین گون -گوذرانی خوش اولماسا دا ، آرتیق تعرض و تجاووز آزالیب و میللت راحاتلانمیش دیر . عه یه نین نخیر حئکایه سی ده بو دؤوره عاید دیر دئمه لی عه ین ده یئرلی نخیرچی اولمادان ( نا امنلیق اوزوندن بئله ! ) بیرکورد سویلی آدام ، نخیرچی سئچیلیر و هرگون کندین مال قاراسین چؤله چیخاریب اوتاریر؛ و آخشام چاغی کنده قایتاریب ، ائو صاحابینا تحویل وئریر . بو نخیرچی ده نئچه یاراماز کاراکترلر اولموشدو.ر : ائله کی توپال اولاراق ، چوخ ال ایاقلی اولمامیش ، و ائله جه ، سحر لر نخیری گاهدان گئژ یا تئز چؤله چیخاریب ، تئله جه گئژ یا تئز کنده قایتارار ، و دان اؤوره ، وقت وعده سی بئللی اولمادان ، مال صاحابین بئزیشدیررمیش . چونکی ساغین مالین نه واقت گلمه سی ، ساغیلماسی ، راحاتلانماسی بئله معلوم اولمور، و ائو قادینی زحمته و درد سره دوشور . بو بیر یاندا قالسین ، هله اؤزو ده دیک باش اولدوقدا ، کیمسه اونا اعتراض ائلرسه سرت جاوابلار وئرر : « اوزوزبیلر سیز! آرتیق کنده بیر نخیر چی گؤرون ! منیمکی بئله دی! ناخیردی گئژ گلر ! تئز گلر ! گئجیکر ، یوبانار ... » دییه جواب قایتارار! دئمه لی یالواریب یاخارماق ، آغیز آغیزا وئرمک ده اونا کار وئرمز، و یالنیز همیشه کی دئدیگی سؤز آغزیندا ویرد اولاراق : « نخیردی بیرگون تئز گلر! بیر گون گئژ گلر، بیرگون هئچ گلمز! » . اوسسته لیک سؤز اوزانسا بئله ، کوسر و مال قارانی چؤله چیخارماز ، و گاهدان بیرده « ناسازام ! » دییه ناخیری هئچ چؤله آپارماز! بئله بیر عناد لا مال قارا ، بیرباش ائوده قالیب و بیر شیئ یئمه یینجه ، آج قالار و او گونی سود وئرمز ، و بئله اولدوقدا کند اوشاغی یاوان یاشیل قالیب ، سیخینتی چکر، و بو دا بیرباشقا درد سر اولار . دئمک بو ایشین چاره سی اولماز و سؤز لربیر یئره چاتماز؛ و بو سؤزلر بره بیتیرمز؛ ائله هامی تنگه گلر و الدن بیر زاد گلمه یینجه ، اونی باشینا بیراخار . ( البته بو وضعیت گون آشیری شرایط ده ، امین - آمان سیزلیقدان و یوخسوللوقدان آسیلی اولاراق ،کیمسه بیری نین مال - حیوانینا عهده دار اولمویوب و نخیرچیلیغی بوینوناآلماز و کندلی مجبور اولدوقدا ، هله لیک اونونلا یوللاشیب گئچینرو بو زحمته دؤزر ) . آرتیق کاش بئله قالسا یدی دیی گونلرین بیرگونونده ، همیشه کی کیمی نخیر چوله چیخیر ، امما آخشام اولدوقدا مال قارا گئجیکیر و ائوه گلمیر. بیر ساعات ، ایکی ساعات گئچیر، قاش قارالیر، کندین چراخلاری یانیر، هله نخیر دن خبر اولمور . گئجیشمه سینلر دییه ، کؤرپه اوشاقلار شاملارین یه ییب یاتیر، یئنه نخیرگلمیر . هامی ناراحات ، نیگران ، نخیردن نه قارالتی ، نه بیر سس اولمور. آخی ! نخیر نه قدرگئجیکسه یدی بئله ، بو قدرده یوبانماییب ، شام اییه نه قدر گلمیش اولاردی ! کیمسه نگرانلیقدان اوتورا بیلمیر والیندن بیر شیئ گلمه یینجه ، اویان بویانا قاچیر و هر طرفه داربینیر؛ کند اهلی هره بیر طرفه قاچیر! ائله جه داش اَغیل ، خان یولی ، اوچ تپه دیبلری ، بولمورم چیر چیره ، قبرستانلیق دیبی ، گؤل باشی ، خرمن اوستی ... داها یئر قالمیرکی باخماسینلار ! آمما هیچ طرفدن سس صدا ، ایزتوز گؤرونمور ! بالا بالا دان اولدوزی چیخیر، شفق آتیر هاوا ایشیقله نیر ، آمما نخیردن خبر یوخ ! آرواد کیشی هامی حول و لایا دوشور ! گؤره سن الله بو نه قضا قدردی ! بو یارامازآدام نخیری هارا آپاردی ! هارا گئت دی ، هاردا قالدی ، باشینا نه گلدی ، قورد- قوش داغیت دی ، اوغری آپاردی ، نولدی ؟ ! کیمسه باش چیخار میر! یاواش یاواش هامی اینانیرکی بئله دگیل و مال قارانین باشیندا بیر قضو قدر وار ! دئمک نخیر قره یازین قاری تک اَریییب ، یوخ اولور .قارا قیش! قارا گونلر ! نئجه دییرلر« گوریاش ،کفن یاش ! » هامی یوخسول ، هامو قره گونده ! کیمسه ده گون گوذران یوخ ، قیش گونی بیر زاد یوخ ! زاواللی کندلی ، اولایین گئرچکینه دوشوننده ، آزقالا کورکلری تیتره ییب توکلری بیز بیز اولور ! یاواش یاواش کند اهلی نخیرچی نین گاهدان بیر دئدیگی سؤزو باشا دوشور کی دییرمیش : « جانیم نخیردی تئز گلر ! گئژ گلر! بیر گون ده هئچ گلمز!.. » دئمک سؤزون اصلی ده بو یوموش ! آرتیق نخیر تالانا گئدرو نخیرچی مال قارانین باشینا چول اؤرترو خلقین وار یوخی تالان اولار... و کند اوشاغی نین روزوسو کسیلر ... !
نه ایسه چوخ سورالار بولونرکی بیرکورد اربابی ، نخیرچیله ال بیر اولاراق اونی آلداتیر و تکلیف ائلیرکی بیرلیکده نخیری تالاییب و مال قارانی اوغورلاسین لار . ناخیرچی نین دا بو سؤز عقلینه باتار . دئمک بیر گون قرار لاشیب ، نخیرچؤله چیخارکن ، سورونو داغ یولی ایله سینیردن آشیریب عثمانلی ( تورکیه ) ماحالینا آپاریب و اورا ( وان شهرینده ) چاتدیقدا ، در حال حیوان لاری دگر- دئمزینه ساتیب ساوویب یئر به یئر ائلرو بئله لیکله بیر یاخشی پول الده ائدیب ، و بورا دؤنمه دن همیشه لیک اوردا ساکن اولور.
بابالار دئمیشکن « ایتگین مال چوخ پیس اولار ! » دوغوردان دا آدامین گؤزی ایتیگین مالین دالیجا قالارو دائم گؤزی آختارار. گونلرآیلارگئچسه ده ، زاواللی مال صاحابلاری ، نئجه دییرلر« مال گئدر بیر یانا ، ایمان گئدر مین یانا ! » هله اونی ایزلر و گمانی گئدن یئره باش چکر . ائله او اداره بو اداره ، او قاپی بو قاپی ، حکومته کاغاذ ویریب ، امید سیز اولمادان تاپیلماسینا اینانار ! آخی مال قارا اونون حیاتینا بیر دایاق - دیرک کیمی دیر، چونکی اونون اتین سودون اییر ، جوته[5] قوشار ، شوخوم سورر ، ایشه آپارار... نه ایسه جماعات نه قدر آختارسا دا بیریئردن خبراولماز ، هامو کور- پئشمان و الی قولتوق قالار . ایندی حال حاضردا ، نه آغارانتی وار یئمگه ، نه آت وار مینمگه ، نه ائششک وار پالان قویماغا ، نه اؤکوز وار جوته گئده ، نه کل وارکؤتن چکه ! نئجه دییللر هامونون قارا گونی قابلانار- قالار !
هله آیلار گئچسه ده ، سورو تالانا گئتسه ده ، مال قارانین حسرتی ، آجیسی یاددان گئتمز و کندلی اونون دردیله آجینار و قره گونونه آغلار ! دوغرودان دا نه ائله مک ! گون گوذران آغیر ، زمانه خاراب ، کیمسه ده بیر زاد یوخ ،گلیر یوخ ، هامی الی بوش– جیبی بوش ! هرکس فلاکت ده یاشار و گونی گوندن ده پیس اولار . اودور کی هرکس هر یئرده ، توی بایرامدا ، یاس دا – یارا دا ، اوتوروب - دوردوقدا ، هر سؤزون- صحبتین سونی ، ایستر ایسته مز اونون مال قاراسینا باغلانیر و دئدیکجه قیزیشیب ،کرم کیمین آلیشیر یانیر و کیمسه اودونی سؤندوره بیلمیر ! دئمک یوخسول بیر عائله ده ، بیر مالین اؤنمی و دگری _ آللاها ناخوش گئتمه سین دییه – بیر اوغولدان ، قیزدان یا خود اوشاقدان اوستون اولور؛ چونکی – آللاه ائله مه دن - اوشاق الده ن گئدرسه اونی دوغورولدا بیلر،آمما بویامان گونده مال قارانی الده ائله مک هئچ ده مومکن دگیل ! ائله کی بو یوخ گونده کیمسه اونا اعتبارائلییب ال توتماز و دادینا چاتماز ، و کیمسه ده بئله وارکار ، پول - پارا اولماز کی اونون یئرینه بیر شیی آلیب قویسون . آرتیق خلقین مین دردی بیر بیره قاوشار و گونی گوندن یامان گلر ...
هله سؤز بوردا قالسین دییه ! گولمه جه دالیدا دی ! دئمک او گونلراؤتوب گئچیر. ایندیسه محرم آیی گلیب جاتیر . وطنی میزین هر یئرینده اولدوغو کیمی ، بوآی بیر موللا کنده ( عه ینه ) گلیر و عادت اوزیله مچید قورولور و کند اهلی محرم آیینا گؤره امامین یاس تؤره نینه حاضرلانیر . همیشه اولدوغو کیمی موللا منبره گئدر ، بیر مقدمه دئییب سونرا کربلا واقعه سینه اشاره ائلر ، امام لاریمیزین باشینا گلن بلالردن ، او جمله دن امام حسین علیه السلامین شهادت ایندن ، زینب خانمین شام مصیبتیندن ، مسلومون بالالاری نین اسارت ینن ، سؤز آچار و ذکر مصیبت ائلرو سوندا بیر روضه اوخویار و بیر دوعا یلا مجلیس ختم اولوب ، قورتارار .دئمک عَین ده ده بو تؤره ن باشا گئدر . آما سؤز بوردا کی کیمسه ماللا نین سؤزونه قولاق وئرمز. جماعات - نئجه دییللر- اؤز ایچینه باخار . ماللا نه قدر روضه اوخویوب مرثیه دئسه ده ، کیمسه آغلاماز و گؤزوندن بیردامجی یاش بئله چیخماز . او گون مللا منبری قورتارار ، آشاغا ائنر ، مچید ختم اولار . ایکینجی گئجه یئنه جماعات مچیده توپلانار ، موللا منبره گئدر بیر مقدمه دییر ، ذکر مصیبت ائلر ، آما ، کیمسه باش قالدیریب ، کلمه بئله سوزلرینه قولاق آسماز! هامی ساکیت دیزلرین قوجاقلار و آنلی قیریشقلی ، قاش قاباقلی ، هوروت هوروت اونون اوزونه باخار ، و کلمه اولسون بئله ، دینیب دانیشماز ! سانکی دام - دووارلا دانیشیب و بولارینان اولمازکیمی ! او گئجه ده موللا مینبردن انیب مجلیس ختم اولار و هامو داغلیب ائولرینه گئدر . اوچونجو و دؤردونجو گون ده بئله اولار ! موللا نه قدر محرم آیی نین واقعه سیندن و اماملاردان دانیشیب اوخشارسا ، و نه قدر یانیقلی سؤزلر دئسه ده ، کیمسه آغلاماز و گوزوندن بیر دامجی یاش بئله آخیتماز . هامو بوز – بوز آشاغادان یوخاری موللا یا باخار و سوسار . یئنه مچید سس سیز- سمیر سیز قورتارار . آنجاق موللا اؤز یانیندا برک خاراب اولورسادا هله بیر سؤز دئمز ...
آرتیق بو داورانیشلار موللانی یامانجا دوشوندورر و اؤز اؤزونه دییر : گؤره سن الله بو جماعات نه بیچیم آدام دی ؟یا خود بونون سببی و سیرری نه دیرکی بئله بیرمجلیس ده هامی سوسور ، مات مات باخیر ؟ اؤزونه ده باخدیقدا ، بیر یانلیش گؤرمز ! چونکی بو اونون ایش پئشه سی و صنعتی دی ! اونلاردان ایراق ! دوشونر : اولماسین بوآداملار دیندن ترسه ، بیر ملحد دیلر !؟ یوخسا نه دیلر! ؟ موللا بونا قاتلاشمایاراق ، بو سؤزی بیر تانیش آداملا آرایا قویار و تعجوبونی بیلدیرر و گیلئله نرکی والله ! من هر مچیده گئتسم و بئله روضه اوخوسام ، مؤمین لری لاپ قان آغلاتارام ! آمما ندنسه سوزلریم بو جماعته هئچ کار سالمیر ! اولمویا بونلار منیم دیلیمی باشار دوشمور!؟ یوخسا بیله شیئلره ایناملاری یوخدور ؟ ! او آدام بوسؤزلری ائشیتدیکده ، کند احوالاتین و اونلارین نه قدر الله آدامی و مومن اولماسین دئییب دانیشار ، لاکن اونلارین پیس وضعیتین و بورا کیمین دفعه لرجه- اورانین تالان وئرمه سین و سیخینتی لرین - آچیب آغارتار و احوالاتی دییر ؛ و نهایت ده اونا تاپشیریق وئررکی ، بوندان سورا منبره گئتدینجه ، اوول بیر بالاجا کندین نخیر احوالاتین، ایتیب باتماسین دان بیر قدر سؤز آچیب ، و صونرا تسلی اولاراق بیر سؤزلر دئسین ! بلکه بو جماعتین اوره گی یوموشانسین و مبارک آیدا آخرت فیکرینه قالسینلار !
موللا قضیه نین نه اولدوغون ائشیتدیکده ، اونلارین آغیر دردین و آجیسین آنلار . بو بیرسی گئجه منبره گئتدیکده ، آزاچوخ مقدمه دن صونرا ، بیر باشا نخیردن سؤز آچیر و خلقین موصیبتن و وار یوخی الدن گئتمه سینه اشاره ائلیر و بو ایشی آللاهین بیر قضو قدری کیمی قیمت لندیرر! و نهایت اونلارا جان ساغلیغی آرزولاییب و مال قارانین قادا - بلا اولوب گئتمه سین دئییر و الله دان خئییر- برکت ایستیر . دئمک بو سؤزلر آرایا گلینجه ، دونموش جماعات قولاقلارین قیرپار . سانکی کهنه دردلری دئشیلیب و نیسگیل لری نین اوستی آچیلسین دییه ! هرکس اؤزآجیلارین یادینا سالیب و کربلا موصیبتی نین یئرینه ، اؤز قره – قوری گونونه و بدبخت لیغینه دوشونر . آغلاماغا باشلار !
ائله کیمی ساری اینه یی نین یاغلی سود وئرمه سیندن دئییب آغلار ، کیمی آلا دانا نین یئرده سؤکونمه سیندن ، یا خود گؤزل گؤزلریندن دئییب حیفسله نر ، کیمی اؤکوزونون جوته [6]گئتمه سیندن دئییب ، دیزینه چالار ، کیمی ایسه هله بیزوو [7] آناسین گؤرمه دیکده نیسگیللی باخیشلارین دیله گئتیریب ، کؤوره لیب آغلار ! و بئله لیک له هؤنکورتی سسی گؤیه اوجالار و نئجه دییه للر دوغوردان داکربلا کسیلر! موللا مات قالینجا احوالاتی گؤروب ، اونلارین احوالینا یانیب یاخیلار! وکؤورلر! ائله کی اؤزون توتمادان ، اونلارلا بیرگه سس – سسه وئرر وچوخ اوجادان : « ایلده بیر یول تالان وئرن عه ین وای ! » دییه باغیرار! و اونلارین اوره گین لاپ قانا چئویریرر و نیسگیل لرینه داغ قویار ! و بئله لیک له ایتمیش مال قارانین عزاسین دوتارو مچید دوغوردان دا یاس مجلسینه دؤنر .
آرتیق او گئجه دن سونرا موللا ایشین اوجون تاپار، و هر گئجه منبره گئدرکن ، آزچوخ اماملاردان سؤز- سوو دئسه ده ، بیر باش اورانین نخیریندن و کندین تالان وئرمه سیندن سؤز آچیب دردله شر و بئله لیکله جماعت آرتیق اؤز دردینه – چورونا آغلار . او واقت دان بری ، او کند ده و ائل ایچینده بو بیر عادت و عنعنه اولار و ایللر بویی دوام ائدر . دئمه لی کیمسه بیر موللا اورا گئدرسه ، آرا – سیرا نخیر دن و مال قارادان سؤز آچیب و اونلاری آغلاتار .
من بو حکایه نی دفعه لر له رحمتلی آتام و آنام دان ائشیدیب و اوردا - بوردا دیللر ازبری اولدوقدا بئله گؤرموشدوم . آنام بو حکایه نی قول قانادلی دئدیکده چوخ آجی حالدا گولر ؛ و گولونجه بئله آغلاردی . دئمه لی خلقین یامان گون – گوذرانی و آجی طالعیندن کدرلنیب کؤوره لردی و ایندیکی اولان امین – آمانلیغا شوکورلرائلردی . هله 1341 نجی ایللرده ، گونئی ماحا لیندا بیر اؤیرتمن اولدوغومدا ، بیر ائو صاحبیندن ده بو مثلی ائشیت میشدیم . اوردا بیریاشلی آدام توی ائوینده منه دئمیشدیر : « آغا معللیم واللاه بیزلربورادا ، تزه جه بئله بیر توی تاباق گؤروروک ! چوخدان بری ائولرده بئله شئیلر اولمازدی ! چونکی کورد ، ائرمنی ، جیلو ، روس قاچاقلاری بیزلری تالاییب ، قیریب داغیداردی و کیمسه نین ائوینده بیریئنی یئتمه یابیر گنج اولمازدی کی ائولنیب توی ائله سین ! » .
هله بیرگون حیات یولداشیمین آتاسی ، اؤز باشماق ساتان توکانیندا بیر موللانی منه گوستررک : « باخ ! بوآدام همان عه یه نین نخیر اوغوروسونون اوغلودور » دییه ، اسلام انقلابیندان صونرا ایرانا دونموش و بیرکورد کندینده ساکین اولدوغون دئمیشدیر . دئمه لی اونون اوغلو ایسلام انقلابیندان سونرا ایرانا دؤنموش ، و بوردا « گئورآوا » آدلی بیرکورد کندینده ساکین اولموشدور . وقتیله گئچن ایل اردیبهشت آیی 1383 نجو ایل تورکیه ده وان ( WAN ) شهرینده دعوتلی اولدوغوم ائوده ، بیزیم گؤروشوموزه گلن ائو صاحبی نین دوستی - احمد آقا آدلی بیرآدام - بو حکایه نی ائشیدیب و اوردا ایکن سؤز گلیشی بیزه تعریفله میشدیر. دئمک « عه ین نخیری » نین مثلی : « بیر شیئی این ایتیب باتماسی ، کوکلی دیبلی یوخ اولماسی ، قاییتماماسی ، یا خود اله گلمه مک معناسی » دئمک دیر !
ع. ا. غفوری نیا – سلماس
آموزش پرورش اداره سی تقاعدی
16/3/1384
[1] « عیان » سالماس دا بیر کند آدی دی ، خلق آراسیندا دیللر ازبری ( عه ین Əyən آدلانیر)
2 - نخیر Nəxir سؤزی : ائله همان سورو ( چوخلی مال - حئیوان توپلوسو ) دئمک دیر. مثل اوچون بیرکندین داوار سوروسو یا آت سورو سوکیمی ) .
[3] - سمیتقو کوردلوق زمانی اونلارین آتلی باشچی سی و کوماندانی اولموشدور
[4] - باخ « تاریخ 18 ساله آذربایجان – احمد کسروی » و باشقا یازیلمیش یئرلی تاریخ کیتابلاری او جمله دن سالماس ، خوی تاریخلری و سایره ... )
[5] - جوت = بیر شخوم ائله مک نسنه سی دیر
6 – یئری شوخوم ائلی ین بیر وسیله دیر
[7] - اینه یین بالاسی دئمک دیر
مطالب مشابه :
اوخشاما
ادبیات مرثیه ای ترکی از و جنوب آذربایجان و ایلات و به زبان ترکی روضه می خوانند
مرثیه در آذربایجان
اوخشاما را مناسب روضة نوحه، مرثیه و عزاداری ترکی مرثیه آذربایجان
سیر ادبیات ترکی
كمكم باید ملّت آذربایجان غزل ترکی پیش از اشاره به مرثیة آتیلا میکند که به
اشعار ترکی وفارسی در باره ای عید غدیر خم وحضرت علی(ع)
دانلود مداحی ترکی و اشعاروتصاویرمذهبی اوْخشاما. روضه ای ترکی. روضه ای حضرت رقیه
بزرگترین منبع اشعار مذهبی www.emam8.com/ اشعار مذهبی ، اشعار فارسی ، اشعار حسینی،دانلود مداحی،شعر م
مداحی های حاج محمد کریمی و دیگر مداحان، مولودی متن ، روضه مرثیه ترکی آذربایجان
یارالاندێم ای شه-ی-کربـلا اؤلـۆرهم هـراییمـه گـل بابا
در مورد روضه ی حضرت مـــداح بزرگ آذربایجان متن نوحه های ترکی . علی اکبر(ع) مرثیه
« عیان »[1] نین نخیر[2] حئکایه سی
ماللا نه قدر روضه اوخویوب مرثیه دئسه ده ، کیمسه تاریخ 18 ساله آذربایجان ترکی آذربایجانی
مختصر تاریخ سلماس قسمت اول
غارهای منطقه سلماس و آذربایجان خود را پر از مراسم روضه و مرثیه ترکی چیپ
برچسب :
اوخشاما مرثیه ترکی روضه آذربایجان
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab