حاضیرلایان: ائلشن بؤیوکوند
حاضیرلایانین نوتو : «آنا دیلیمیزده بیر مقاله شکلینده فئمنیزیم سؤزونو، گونئی آذربایجان آیدینلاری ایچینده ایلک دفه اولاراق هانسی یازیچیمیز ایشلهدیبدیر؟» سوروسونا، تاپدیغیم جاواب، رحمتلیک پیشهورینین بو مقالهسیدیر. بو سوال اوزره باشقا جاوابلاری اولان یازیچی و تدقیقاتچی دوستلارین اورتایا قویاجاقلاری ماتئریاللاری گؤزلهییریک.
یولداشلار! دونیا انقلابینین دهشتلی گورولتوسو بوتون اینسانلاری اویاتدی. بشریت بو غوغالردن موتاثیر اولدو. جهان لرزه دار اولان کیمی اینسانلارین فیکری ده تیتره دی .هئچ بیر کس قالمادی کی، بو عالم شومول موحاریبه نتیجه سینده اولکی فیکرینی دگیشمهمیش اولسون.
بیلیرسینیز یولداشلار! ایندی عالمده نه کیمی موباریزه لر اولوب، نه جور چارپیشمالار میدانا چیخمیشدیر.البته کی، بیلمه میش دگیلسیز،بیلیر،گؤرور،آنلاییرسیز،بلکه اؤزونوزه الوئریشلی بیر طرفین سعادتینی آرزولاییب، یئری گلدیکده معاوینتدن چکینمیهجگینیزی نظرده دوتموشسینیز.
یولداشلار،اودلو فیرطینالار.دهشتلی یانقین لار دونیانین تمام مظلوملارینا حق آلماق فیکیرلری یاراتدی. محض او فیکیرلردن بیریسی،ان عومدهسیده ان مظلوم،ان حوقوقو تاپدانیلمیش یولداش خطاب ائتدیگیمیز سیزلرین،سیز قادینلارین آزادلیق فیکری دیر.
یولداشلار،آرتیق دونیادا دوغموش انقلاب افکارینا بو کیفایت ائدرکی،کؤهنه عصرده بیر کیشی دیگرینی تحقیر ائتدیکده اونا ((آرواد)) خطاب ائدردی.لاکین ایندی زامان آرتیق حقیقتی میدانا چیخاریب،آروادلاریندا کیشی لر کیمی اینسان اولوب، اونلارلا یولداش اولماغا موستعد اولدیقلارینی ثوبوت ائتدی. البته اینسان لارین بعضیسی هر بیر شئیده اولدیغی کیمی بونادا راضی اولمایاجاقلاری معلومدور. بلکه، بیر چوخ موحافیظهچی دئدیگیمیز کؤهنهلر سیزینده، سیز قادینلاریندا آزادلیق و تام معناسیله حوقوق انسانیهیه مالیک اولمانیزا مانع اولماق ایستهمهمیش دئگیلدیرلر. لاکین هر بیر اساسین سونونو گؤتورن اینقلابچی کومونیستلر قادین حوقوقونونده ان یوکسک و عالی سببینی گؤتورموشدولر. یولداشلار! کومونیستلر قادینلارین، هوای نفسانبهدن اؤترو،بیر آلت کیمی یوخسوللانماسینا خیتام وئریب اونلاری فلاکت و حوقوقسوزلوق ایچهریسیندن گورولتولو بیر اینقلاب ایله چیخاریب، ارلری ایله برابر حوقوقا مالیک بیر یولداش حالینا سالیر کی، هئچ بیر ویجدانلی اینسان اوچون بو موقددس مسلکی تقدیر ائتمهمک قایل دئگیلدیر.
قادین یولداشلار، وقتیله آوروپادان ایرهلی گلهرک شرقده (فهمنیزم1) مسلکی اوغروندا موباریزه گئدیردی. قادین مسئلهسی افکار عامهنی ایشغال ائتمیشدی. ایندی ایسه، او مسئلهیه اهمییت وئرن،اصلا اولمادیغی حالدا یئنهده قیرمیزی روسیه اونو نظره آلیب، قادینلارین حوقوقونو اعاده اتمیشدیر. ایندی اورادا بیر ار هانسی بیر حوقوقا مالیکدیرسه، قادیندا عینی حوقوقا مالیکدیر. اونودا اونوتمامالیدیرکی، هر بیر زاماندا یئنیلری تکفیر ائدن کؤهنهلر ارلرین حالت روحیه(پسیخولوژیا)سینه ایستینادا قادین مسئلهسیایله اینقیلابچی کومونیستلریده تکفیر ائدیرلر. گویا کومونیزم اساسیندا قادینلار ایشتیراکیده واردیر.
حالبوکی،کومونیزم قادینلارا موسلمانلارین علیالعموم کؤهنهلرین باخدیغی مملوک،داها دوغروسو آلیش-وئریش ائدیلن حیوانات نظریایله باخمیر. یوخاریدا سؤیلهدیک کی، کومونیزم قادینلاری دیریلدیر. اونلاری ارلرله یولداش ائدیب ناموسلارینین حفظینی ارلرینین دهیهنک وورولو یئرلرینه یوخ،یالنیز اؤزلرینه تاپشیریر. عجبا ! اینسانیتین آزادلیغی هر بیر اینسانین بیر اینسان کیمی یاشاماسینی ایستهین کومونیزم نئجه اولور کی، میلیونلارجا اینسانلاری حیوانات کیمی اورتالیغا قویماغا یول وئریر؟… بونو سؤیلهینلرین نظری معلومدور. اونلار کومونا اساسینین قارشیسینی آلماق اوچون داها بؤیوک غلطلر ائده بیلرلر. فقط ((دگیرمان ایشلهدیگینی ایشلر،چاقچاق باشینی آغریدار))دئمیشدیلر.
ایندی،کومونیزم فیکری اؤز ووسعتلی یوروشونده داوام ائدیر.فیتنهکارلارا ایسه یالنیز باش آغریسی قالیر.
یولداشلار! آرتیق وقتیرکی، ایسلام قادینلاری،تورک آنالاریدا اؤز حوقوقلارینی دوشونوب، قادینلیغین، اینسانلیغین بو گون کی طلبینی ایستهسینلر. محض او طلبده سیاسی و ایقتیصادی (ساحهلرده)،داها دوغروسو هر بیر حوقوقدا ارلری ایله برابر اولماقدان عیبارتدیر. بو دا آنجاق کومونیزم اوصول-ایداره سینده مومکون اولاجاقدیر.
هایدی یولداشلار! او اوصولون پایدار اولماسی اوغروندا چالیشیب اینقیلابچی ارلره یولداشلیق ائدین. قوی همیشهلیک کؤهنه آجی حیات دگیشسین. کوکسونده ریاکارلیق،حیله،مکر عوضینده ،صداقت،ناموس،محبت، یولداشلیق مئیدانا چیخسین. داها بشرییتین بیر قیسمی دیگرینین حقسیزجهسینه حؤکمرانلیغی آلتیندا اینلهمهسین.
یولداشلار ! بو گونلرده گنج ایشچیلر ایتیفاقینین قادینلار شؤعبهسینه موسلومه قادین یولداشلاریمیزداندا عوضو یازیلمیشدیلار. بیز گنجلر ایسه باجیلاریمیزین بو کیمی ایقداماتینا مسرور اولمایا بیلمزدیک. اوندان اؤترو کی، بو وقتهدک قادینلار کیشیلردن آیری اولاراق یاشامیشلار. ایندییهدک حال حیاتیمیزدا ار اینقیلابچیایدیسه، قادین باشقا بیر فیکره خیدمت ائتمیشدیر. لاکین بوندان سونرا اینانیریقکی بیزده دخی ایجتیماعی حیات دوزهلهجک. بیز دخی ائویمیزده بئکار وقتلریمیزی قادین یولداشلاریمیزایله برابر سیاسی صؤحبتلر کئچیرهجه ییک.
محض ایتیفاقیمیزا یازیلمیش زحمتکش گنج باجیلاریمیزی کمال احترامیله آلقیشلاییب، اونلارین صمیمی یولداشلیقلارینا ایفتیخار ائدیریک.
م.ج. «یولداش» ژورنالی،11 مارت 1920 ، نؤمره 5
___________________________________
1-فئمیمنیزم فرانسا دیلیندن گؤتورولموش فهمه کلمهسینین آخیرینه ایزم علاوه ائدیلهرک قادین آزادلیغی جریانینا دئییلیر.
قایناق: میر جعفر پیشهوری(جوادزاده خلخالی) سئچیلمیش اثرلری. آذربایجان روزنامهسینین نشریهسی . 1344 هیجری شمسی- 1965 اثرلری توپلایان،ترتیب،ترجمه و رداکته ائدن هئیت: احمد امینزاده، تقی موسوی، حسین جدی.
قایناق: آنلام.بیز
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab pes_Arab azb_Arab