خدآفرین فولکلورو
کونده يئيه ن، آدام يئيه ن
سویله ین: گل آرا حاجی زاده
توپلایان: قنبر سیفی
بيري وارايدي، بيري يوخ ايدي. چوخو آج ايدي، آزي توخ ايدي. بئله دئیيرلر کی، گئچن - گئچميش گونلرده بير عایله ده دؤرت نفر واريدي. بير کيشي چاپار بير آرواد آتار بير اوغلان تاپار- بير قيزدان اودار قورولمشدو. بيرگون اوشاقلارين آناسي آرواد ايسته یيردي يوخا چوره گي پيشيرسين. بو آرواد اونو خمير ايله دي، يوغوردو سونرا کوندله دي و گئتدي کی ساجي گتيرسين اوجاغين اوستونه قويسون. کي ساج قيزارسين تا چؤره گي پيشيرسين. آرواد ساجي گتيردي اوجاق اوستونه قويدو. ايسته دي کونده لري اوخلاو ایلن يايسين و ساجين اوستونه ياپسين تا بيشيب چؤرک اولسون.گؤردو کی خمير کندیسي يوخدور. تعجب ائتدي. دئوريخدي کي بو کوندلره نه اولدو؟! گئنه ده خمير ائله دي و کوندله دي کي چورک سالسين. باشي نيه قاريشديرسا ،گلدي گؤردو گئنه خمير کونده لري يوخدو آرواد آرتيق دئوريخدي و شوبحلندي. يئني دن خمير ائله دي کونده له دي بو ده فه اوغلو تاپاري خميرکونده سينين اوستونه گؤزتچي قويدو. اوغلان گؤردو کی باجيسي بولکدن چيخدي گلدي خميرکونده لرينی يئیب قورتاردي. اوغلان قورخوسوندان قيزا بيرسؤز دئمه دي. آنجاق گئدي گؤردوگونو آناسينا سؤيله دي . دئدي کي يا گره گ بو قيزي اولدوره سيز،يا دا من گئتمليه م. چونکي، بو قيز يئکلنده آدام يئيه ن اولاجاق . آنا دئدي آي بالا يارانمیش جاني نئجه اؤلدوروم. من بئله بير ايش گؤره بيلمرم. سنده ائودن گئتمه. هئچ بير زاد اولماز. اوغلان آناسينين دئديينه دورمادي. آجيق ائدرکن ائودن چيخدي ، باش آلدي ، چوله ساري اوز قويدو گئتدی. چوخ يول گئدندن سونرا يورولدو، يولون قيراغيندا بولاق اوستونده اوتوردو. آجيخمیشدي، گؤردو اوچ دنه اريک ميوه سي بولاغین قیراغینا دوشوبدو. اوغلان اريکلري يئدي و دنه سینيده بولاغين اوستونده اکدي. گئنه ده دورد گئتدي. بير زامان يول گئدندن سونرا يورولدو باخد و گؤردو بير داغين دوشونده توستو قالخير. گئتدي توستو گلن يئره يئتيشدي. گؤردو بير دامخا دي، ايچينده بير کيشي آرخا و بير آرواد سرقا وار .اما هرايکيسي ده کوردو و آدامي گؤرمورلر. او سسين ايچري چکدي کي بونلار بيلمه سينلر. بورا دا باشقا بير آدامدا واردي. گئجه لينده قالدي و گوردو بير سوري سود وئرن قويون گلدي. آرواد ايلن کيشي بونلاري ساغديلار و باشلاديلار يئمگه. اوغلاندا گيزديندن باشلادي سود دن يئدي. نئجه گون بئله ليکده گئچينديلر. آخيردا کيشي و آرواد بيري- بيرينی دويوق سالديلارکي يئمکدن دويموروق! بللي دي کي باشقا آدامدا بوردا واردی. وگيزليندن يئمگيميزي يئیير. سؤز قويدولار يئمک يئينده هرکس بير ياندان الينی گئتيرسين يئمک اوغروسونو توتسونلار بوايشي گؤردولر اوغلاني توتدولار اوندان کيم اولدوغونو سوروشدولار. اوغلان دئدي منيم آديم تاپاردي و باشيندان گئچن لري اونلارا سويله دي. اونلارين اوغلاندان خوشو گلدي و اوندان خوش و بئش ائله ديلر وسونرا ايسته ديلرکي ايندي کی گلمیسين بيزيم يانيميزدا قال، آنجاق گره گ قويونلاري آپاريپ ياخچي اوتاراسان کي آرتيق سود وئره، تا سن و بيز يئمکدن دوياق و آج قالماياق . اوغلان بو دئيشلري ائشيتدي و بورادا قالماغي قبول ائتدي. بيرده اوغلانا تاپشيرديلار کي، گره گ داغليق اوروشون ساغ- ساغ يانينا گئتميه سن. چونکی گئتسن خطره دوشرسن. اوغلان هه دئدي. اوغلان اولارين آديني آرواتدان سوروشدو . آرواد دئدي منيم آديم سرقا وکيشينين آدي آرخادي. سونرا اوغلان اوزون چاغلارقويونلاري آپاردي اوتاردي و گتيردي سودونو ساغديلار و يئديلر. آخيردا اوغلان بيرگون اؤزو- اؤزونه فيکيرلشدي کي گره گ بوداغين ساغ يانينا گئدم وگوره م بورا دانه ايشلر وارکي اونلار مني قورويوب، قويمولار اويانا گئديم. قويونون سوروسون اوتارماغا داغين ساغ يانينا ساري گئتدي. اوردا بير يئرتيجي قوردا توش گلدي. گوردي قرارسيزدي. هي چاليشير، دولانير، قيشقيرير و اولاییر. ياخينلاشيب نه اولماغينی قورتدان سوروشدو. قورد دئدي: بير اينجي دئييم کي بورا منيم قوروغوم و اويلاغيمدي. نيه بورایا گلميسن. کينجي دئييم کي من يوزداخداقلاییرام ،ايستيرم دوغام. اگر اوشاغيم ايکي اولسا وئره جه م سن آپاراسان. اما بير اولسا سني يئه جم. اوغلان يارادانا يالواريب کي قوردون بالاسي جوت اولسون. قوردون ايکيزتاي بالاسي اولودو. اوغلان سئوينجکدن شنليک ايدیردي. چونکي خطردن ساويلميشدي. قورد ايکي بالاسينی اميشديردي، مايالاندردي و بیرینی اوغلانا وئردي و ياخشي ساخلاماسينی اونا تاپشيردي. اوگئي آتا- آناسينا وسونرادان باشينا گلني اونلارا سؤيله دي. اما اوغلانين اوگئي آتا -آناسي اونا اويوت وئرديلر کي بيرده بو ايشي گؤرمه و داغين ساغ يانينا گئتمه. اوغلان اونلارين سوزينه باخارکن داغين ساغ يانينا دولانمادي. اما اينسانين ضميرينده و ايچينده بير قاعده وارکي اونو هرنه دن هر يئردن و هر ياندان قوروسان هئي گزينیر ، ورنوخور و دولانیرکي او قورونان يانا - يؤندمه گئتسين. گئنه ده بوايش بئله گتيردي کي اوغلان داغين ساغ يانينا يونئلسين. بو دؤنه ايشي اجينه يه توش گلدي. گؤردي ايکي نفر جین کؤتوکون اوستونده اللشيردي کي اونو يارسينلار. اودون ائيله سينلر. تا گوزلري اوغلانا ساتاشدي، دئديلر: آی اوغلان گل قاباغا بو کوتوگو يار. يارانماسان سني اولدوره جاغیق. اوغلان گؤردو کي گئنه يامان يئرده يامان ايشه توتقون اولوب. کؤتوگه باخدي، اوزونه ،قولونون گوجونه و بالتاسينا قرراهلاندي و بيرده ايسته دي جین لره ده کلک گلسين. بالتاني گتيردي کؤتوگون اورتاسيندان چیرپدي کؤتوک بير طرفدن جيريلدي جینلره دئدي کي اليزي قويون کؤتوگون آراسينا تا يئني دن قاويشماسين. جینلر اللرين اودونون جيريغينين آراسينا قويدولار. اوغلان تئز بالتاني کوتوگون جيريخيندان چکدي قيراغا. جینلرين الي کؤتوگون آراسيندا قالارکن جینلر جيغلدادي، اوغلانا يالواردي کي اللرين کؤتوکدن بوراخسين اوغلان دئدي ايکي شرطي وار بيرينجي بودورکي مني اؤلدورمييه سيز. قبول ائتديلر. ايکينجي منيم اؤگئي آتا وآنام هر ايکيسي ده کوردي اونون درمانينی سيز بيليرسيز، گره گ دييه سيز. جینلر دئديلر ايله بو يارديغين کؤتوگون ديبيندن جوجره ن شيو جيويرلرين اوستونده بيتن او بوز ياغلي يارپاغي دريپ اونلارين يانيندا يانديراسان. اونون او ياشيل يالاوينين ايشيغي اونلارين گؤزلرينه نور ساچاق واونلار دا بو ايشيقلي دونيايه گوز آچاجاقلار يارپاغي يئغاندان سونرا اوغلان کوتوگين آراسينا قالين بير چيو چالدي کؤتوکون آراسي گئنلدي جین لرين الينی بوراخدي، آغاجیندا ياريلان يئرين بير بيرينه ياپيشدردي تا آغاج قانيايب اوج ايله سين و قورويوب آرادان گئتمه سين. چون بو آغاج کورگؤزه درماندي و قيمتي آغيردي . جینلرده دئدي کي سيزده کؤتوگون يئرينه چیر-چیرپي يئغين و آپارين يانديرين. بيرده دئييم او آغاجين آدي ياشيل يانار يلاولانار يا لقمان آغاجي دي. هر يئرده گؤرسنیز اونو قيريب آرادان آپارمايین. هر حالدا اوغلان يارپاغي آپاردي وجینلر دئيه ن کيمي ايشه توتدي. اونون اؤگئي آتا - آناسينین گوزلري آچيلدي سئويندیلر و شنليک ائتديلر. سونرا اوغلان اؤز دوغما آتا-آنا و باجيسينی تاپيب گؤرمک اوچون اؤگئي آتا - آنادان ايزن و اجازه ايسته دي. اونلار بو گئديشين ايچينده اوغلانا خطر احساس ايله ديلر. اول ايزن وئرمه ديلر ولي سونرا دويدولارکي اوغلان سوزه باخان دئيل، اجازه وئردیلر. اوغلان اجازه آلاندان سونرا قويونلاردان بير کاسا سودساغدي، قويدو طاخچايا اؤگئي آتاسينا تاپشيردي کي هر واخت گؤردون سود طاخچادا دؤنوب سو اولوب، اينک قوردلاري کمسيکدن آچيب اؤتوررسن. اونلار گليب مني تاپارلار.
قورد اينکلرينه اوغلان سوتدن، اتدن ،کوتدن و يالدان چوخ وتريب بئجريب کوکلتميشدي. ويئرتيجي اويره تميشدي. قورتاراني اوغلان اوز آتا آنا سینی تاپماق ايچون ائولرينه ساري يولا دوشدو. يولدا اريک دنديگينی سالديغي بولاق باشينا يئتيردي. گؤردو دنديکلرين اوچيده بيتيب ،يئکه نهندير آغاج اولوبدولار. اوردان اؤتوب خئيلک يول گئدندن سونرا اؤز کندلرينه يئتيشيب، گؤردو کی بو کند چوخ سسیزو سمیر سیز و خلوتدی. فقط ایکی ائودن توستو چیخیرکی بیری اؤز ائولری و بیری ده آووخارچی دمیرچینین ائوی دی. دئمه بو اوغلانین کنده یئییه ن باجیسی یئکلیپ قارداشی اونجه دئین کیمی آدام یئیه ن اولوب بو کندین آداملارینین هامیسینی اوز آتا-آناسی قاریشیق یئیب. فقط دیشین ساولایپ یا آفخارلایپ ایتیلتماق ایچون دمیرچینی ساخلایب. اؤز ائولرینه باش ویریپ گؤردو کی، آتا- آناسی یوخدو. آنجاق باجیسی واردی .بیر-بیرینی تانییپ گؤروشدولر. اوغلان آتاسینی سوروشدو. قیز دئدی: جوت اکماغا گئدیپ، آناسینی سوروشدو باشقا ایشلردن اؤته ری چؤله گئدیب . کند اهلینی سوروشدو، قیز دئدی ایشه گوجه گئدیبلر. سونرا قیز قارداشینا دئیب دایان قونشویا بیرایش ایچون باش وروم گلیم قارداشی گوزله یب .قیز تئز قاچیب دمیرچینین اوستونه و دئیب منیم دیشلریمی ساولا ایسته ییرم قارداشیمی دا یئیه م. دمیرچی دئیب دایان. سووسلاحین و بیله وین تاپیم گئتیریم دیشلرینی سوولایم تا ایتیلسین. بونی دئیب قیزدان گیزلین بیلؤو تاپماق بهانه سینه ائودن چیخیپ قاچیپ قیزین قارداشی نین اوستونه و اونو دویوق سالیب کی باجین کند اهلینی یئیب، ایندی ایسته ییر سنی ده یئیه. تئز اول بوردان قاچ. اوغلان ایاق گؤتوروپ قاچماغا. قیز دویوخ دوشوب اوغلانین دالینا دوشوب کی قارداشینی توتا،یئیه. اوغلان قاچیپ، قیز قاویب، یئتیشیبلر بولاق باشیندا اکدیگی اریک آغاجلارینا. اوغلان گؤریپ باجیسی بونو حاخلایب کی توتسون یئسین اوغلان قورخوسیندان قاچیپ چیخیپ اوز اکدیگی اریک آغاجینین بیرینه. قیز باشلایب آغاجی یئماغا قارداشینا یئتیشنده او آتیلیب او بیری آغاجین اوستونه. قیز آغاجا چیخانمیرمیش. گئنه باشلایب او بیری آغاجی یئیب قارداشینا یئتیشنده هوپبولوب دوشوب اوچونجو آغاجین اوستونه. گئنه قیز باشلاییب آغاجی یئماغا او طرفدن اوغلانین اؤگئی آتا - آناسی دویوق دوشوبلر کی اوغلان طاخچایا قویدوغو سوت دونوب سو اولوب. اوغلانین گئنه باشی بلایه دوشماغینی وخطره توش گلماغینی دویوب یئرتیجی قورد انیکلرین آچیب بوراخیبلار. انیکر اوزامان اوغلانا یئتیشیبلر کی اونین آدام یئین باجیسی اوچینجی آغاجیدا یئیب وعنقریب ایسترمیش اوغلانی دا یئسین. اینک قوردلاراوغلانین توشوتماغیلن قیزی پارچالاییب ئیئدیلر.اوغلان قوردلارا دئییر بیر دامجی اونون قانیندان بیر یارپاغ اوستونه دامیزدیریپ یادگار اوچون منه وئرین. چون هرنه اولاندان سونرا اومنیم باجیمی دامجی دا قالماز قوردلار اوغلانین بویروقون یئرینه یئتیریبلر. یعنی بیر دامجی قان دامیزدیریپ یارپاق اوستینه اوغلانا وئریپ لروقیزین هیکلینین قالانین ایله داغیدیپ یئیرلرکی هئچ بیرباراتا اوندان قالمیر. سونرا اوغلان قورد اینکلرینین بیله لیک یولادوشوب اوغلانین اؤگئی آتا- آناسینا ساری گئتدیلر. یولون اوزونلوغو و اوزاقلیغی اوغلانی یورموشدو. اوایسته ییردی کی بیر موناسیب یئرتاپسین اوردا اوتورسون، دینجلسین و یورغونلوغونو جاندان چیخارتسین. بیر یاندان دا اوره گیندن گئچیردی کی، دوغما آتام و آنام و باجیم هره سی بیر تهریلن اؤلدو، الیمدن گئدی، تک قالدیم. بیرده کی بو گئنیش دونیادا یئیب یاشاماغا دونیا مالیندان واریندان هئچ بیر زادیم یوخدو. ودیزی دایانماغا قارنین آغیریئمک یوکین وخرجینده سالمیشام اوگئی آتا و آنامین باشینا اؤزوم ایاق اوسته دایانماغا گره گ بینوره لی فیکیرلشه م. نئینه مئلییم بوفیکیرلر کونلیندن گئچه گئچه یول گئدیردی کی بیرکاروانا توش گلدی. کاروانین یئیه سی بویوک باش و بیلیجی تاجیر بیر آدام ایدی. آدیدا قانار ایدی. او اول اوغلانین حالین آدین وکیملیکینی سوروشدو. اوغلان باشینا گلن ایشلری و اویونلاری قانار تاجیره سؤیله دی. او دئدی منیمده آدیم تاپاردی تاجیردئدی اوغلان سندن بیر نیچه سورغو سوروشا جام،اگر دوز جاواب وئرسن من بو کاروانی کی یوکلری قیزیل- جواهراتدیر سنه وئریب قایدیپ گئده جیم. اگر دوز گون جاواب وئرمه
سن، سنی اؤلدوروب قورد کوپکلرینی ده آپاراجام. اوغلان دئدی من کی سنه سؤز جاوابی بورجلو دئیلم اگر دوز تحویل وئرمه سم منی اولدوره سن. تاجیر دئدی اینسان اوزی اوزینه وباشقاسینا بورجلودی کی دوزدئیشی ودوزگون ایشی ایره شه و باشقاسینا دا اؤیره ده و هاراچان باشارسا ایشی بیتیره و باشا یئتیره اوغلان اولومدن قورخارکن ودرعین حال دیریلغینین ودیرچکلی دیل ایلن، جسارتلن دئدی بویور هرنه سورقون وارسن سوروش من ده جاواب وئریم. تاجیر ازل باش بیلیکلریندن سوروشدو و دئدی دونیا نیه باغلیدی و نه اوستونده دایانیپ ؟اوغلان دئدی دونیا هئچ بیرزادا باغلی دئیل و بیر یئره دایاناجاغی یوخدو، بلکه گزیر ممتها کاینات ائله بؤیوکدیرکی، یارپاقلار بوغاناقدا فیرلانان کیمی دونیامیزدا بوکایناتدا فیرلانیر.
اما بیز اونون دبریشینی بیلمیریک، نیشانه سیده چوخدو و بیری ده گئجه گوندوزیدی. ال آغاجین دیک دایادی یئره بیر یانی کولگه و بیر یانی گونش اولارکن گئجه گوندیزی اونا تانیتدی تاجر نئچه سورقولاردا سوروشدو جاوابین دوزگونلوکله دئدی. تاجیر گئنه ده سوردی کی دونیادا بیلیجی چوخدی بیلیکسیز؟ اوغلان البته بیلیکسیز چوخدو چون بیلیجیلر یول وئرمئرلر اونلار اویره شه، اگر اونلار اویره شه وبیلسه قازانجین یئیجییه وبیلیجییه اوجوز دیره وئرمز یئنی سورغو آج یاشیان چوخدو یا توخ یاشیان. آج یاشیان چوخدو وآجلار ایکی یاندا هم ساغدا وهم سولدادی ساغدا اولان آجلار چوخ وارلی وپوللودورلار اما دونیانین هرنه واری قازانجی وار یئیرلرگئنه ده قارینلاری دویمور و اما سولدا اولان آجلار دونیانین هرنه قازانجی وتوکلیمو وار اونلارین ایشیندن وایشده دیکلریندن چیخیر. اما یازیخلارین اوزونه بیر زاد یئتیشیر. دواگر دیلنسه لرده یئیجیلر آرا قاتیب اونلاری بیر بیرینین جانینا سالیب اؤزلرینی قیردیریلر ویئرده قالاندا همشه آج قالیر.تاجیر سورغونون منطقی ودوزگین جاوابینا بویون قویدی و بیریاندا ایسته میردی کاروانی ودیرلی وجاواهراتی مفت الدن وئرسین هئی سورغونو اویان بویانا بوروردی تا جواهراتی وئرمئسین اویاندادا سوزینین وقولونون آلتیندان قاچا بیلمیردی. چون قوردکوپکلریندن قورخوردو کی اونو پارچالاسینلار. بیردن گؤزو اوغلانین ال آغاجینا توخوندی سوروشدی الینده کی ال آغاجی نه آغاجی وآدی نه دی. اوغلان جاوابیندا قالدی دانیشیقیندا توپوق ویردی. جیبینده کی یارپاق اوستونده اولان باجیسینین قان قطره سی دیله گلدی ویاواشجادان دئدی دئینن شف آغاجی دی. چون ایستمه دی قارداشی سورقودا عاجیز قالیب طرفه اسیر و اؤلومه محکوم اولسون. اوغلان باجیسینین قان قطره سی اویره دن شف آغاجین دیله گئتیردی تاجیرین سوزی سورغوسو قورتامیشدی. مجبور اولدو کاروانی یوکی قیزیل- گوموش و جاواهراتی ایلن اوغلانا تحویل وئردی گئری قایتدی. اوغلان قافیله نی یوگیلن تاجیردن آلدی. اوگئی آتاسینا ساری یولا دوشدو. بیرخیلی یول گئداندان سونرا اوغلان جیبینندن قانلی یارپاقی چیخارتدی کی باجیسینین قان قطره سینین تشکور ائیلیه و اونا سوز اویرتماغینان کی تاجیرین الیندن قورتامیشدی منت دارلیغینی بیلدیره. دئمه کی قان قطره سینین دیریلیب باشقا بیرهیولا اولماق رمزی اوغلانین قان قطره سینین دانشماقیندا ایمیش اوغلان تاآغزین آچدی تشکور ائیلیه قطره تبدیل اولدی بیر نهندیر اژدها یا واوغلانین خیرتدگیندن یاپیشدی کی سنی گره گ یئیه م. اوغلان حدن آرتیق یالواردی که اونو اژدها یئمه سین فایدااولماد.اوغلان سونرا مجبوراولدی قوردکوپکلرین کیشکیردی و اشاره ایله دی اژدهانی تیکه پاره ایله دیلر. و هامیسینی یئدیلر. اوغلان بو خطردن ده ساویلدی قیزیل قافیله سینی ده گؤتوریپ قوردکؤپکلریلن بیله لیکده یولادوشدو. اوگئی آتا- آناسینین ائوینه یئتیشدی. آتا- آنا اؤز دوغماسی کیمی اوغلانی سئوینجیکدن باغرینا باسیب اوپدولر. اوغلان دا اونلارا گؤزل سارایلار تیکدی ،امکانات یاراتدی. بیرگون کونلونه دوشدو کی گئتسین او اولکی قوردو گورسون. اوز یانیندا اولان انیک کوپک قورد بالالارینی دا گؤتوروب داغا ساری گئدیلر. قوردلارین آناسی بؤیوک قوردی تاپدیلار. سورقودان سوروشوقودان سونرا قوردلارین آناسی اوغلانی قینادی و دانلادی کی نییه منیم بالالاریمی آپاریپ آریخلاتمسان؟ سوز اوزونا چکدی آخیردا اوغلان آجیخلاندی یئریندن قالخدی ال آغاجین گؤتوروب آنا قوردون کلله سیندن بیر دگنک گوپادی وآنا قورد یئر به یئر سریلدی و اؤلدو. قوردون بالالاری باخدی اوغلانان ناراحات و اینجیک اولدولار و بئله کی دئیرلر جانلی لارین آراسیندا قصاصا قصاص لازیم دی. آنا قوردون بالالاری دا شیغدیلار اوغلانی پارچالادیلار، یئدیلر. بو ناغیل بو جورا بوردا سونا یئتیشدی.
prs_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab