یئنیـدن یاشام / آیناز بزرگان (حیکایه)
گؤزلرینی آچدې، گۆنش چۏخدان ایشېقلانېب ایشېقلارېنې، إوین هر یانېنا سرمیشدی. بو نئچه هفته ایچینده ایلک گئجه ایدی کی بوجور راحات یاتا بیلمیشدی. سۏنا، یۏرقانې یاپېشېب چیڲنینه سارې چکدی، یۏرقانېن ایستیسی خۏشونا گلدی. یۏرقانېن ایچینده اۏیان بویانا دؤندۆ؛ بدنی نئجه ده دینج ایدی. دۆشۆندۆ، “بو گئجه راحات یاتدېغېمدان اۏلمالېدې” یادېنا دۆشدۆ دۆنن قېزېنا تئلئفۏن إدیب دئییب کی بو گۆن گلیب آناسېنا بیر باش چکسین. اؤز اؤزۆنه دئدی: “بیلسه’یدیم جانېم بئله دینج اۏلاجاق زنگ ووروب اۏنو دا ایشیندن قۏیمازدېم”. بیرآز دووارلارا باخېب، گئجه گؤرمۆش یوخوسونو خاطېرلاماغا چالېشدې. نئچه هفته’یدی کی اۆرهڲینین آغرېسېندان دۆزه-باشلې یاتا بیلمیردی، گئجهنین بیر زامانې دا یوخویا گئدنده، همیشه رحمته گئتمیش یاشام یۏلداشېنې یوخودا گؤرۆردۆ. بعضن یارې یوخو یارې آیېق اۏلان زامانلار دا اۏلوردو کی اۏنو گؤره. کیشی ساغ اۏلدوغو زامانلار کیمی إوده دۏلانېر، اۏنو سسلهییر:
– سۏنااا… سۏناااا سنین یوخودان دۏیماق گۆنۆن یۏخدور… دور دا، گۆناۏرتا اۏلدو آخې، نهواخت سحر یئمهڲین حاضېرلایاجاقسان.
سۏنا دا خاپدان گؤزلرین آچېردې، باخدېغې زامان هر شئی محو اۏلوردو، آما اۆرهڲی بیر کیچیک قوش کیمی سینهسینده دقیقهلرجه چېرپېنېردې، زامان سۆرۆردۆ هاردا اۏلدوغونو آنلاسېن، سۏنرا یاواش-یاواش یادېنا دۆشۆردۆ کی اۏنبئش ایلدی یاشام یۏلداشې رحمته گئدیب، بو دۆنیادا صاحاب اۏلان بیردنه قېزې دا، چۏخدان أره گئدیب؛ آما اۏ بو حایاتدا، هله ده تک اۏلدوغونا آلېشا بیلمهییب.
دوروب اۏتوردو؛ آغرېیان قېچېنې یاواش اؤزۆنه سارې چکدی. إحمالجا یاتاقدان یئره إنیب، اۏتاقدان مطبخه سارې چېخدې، ألین اوزالتدې چایدانې گؤتۆره، گؤزۆ ساتاشدې رَفـه قۏیموش سماوارا. سماوارا باخاندا یوخوسو یادېنا دۆشدۆ؛ بو گئجه رحمتلیک آتاسېنې، اۏ کئچمیشلرده قالان، بؤیۆدۆڲۆ إولرینی یوخودا گؤرمۆشدۆ. إولرینین یئکه حَیَطینین ایچینده، گیلاس آغاجلارې، مؤو آغاجلارې وار ایدی. آناسې هرگۆن ایکیندی چاغې بو سماوارې یاندېرېب، چای دَملَردی. خالچانې مؤو آغاجلارېنېن کؤلگهسینین آلتېنا سریب، کردیلری سولاردې، سویونان تۏرپاق اییـی بیر بیرینه قارېشېب بۆتۆن حَیَطی بۆرۆیَردی؛ سۏنرا بالاجا سۆفرهنی آچېب، یئمهلی گؤی’له پنیر بیر ده ایستی سۏمو سۆفرهیه قۏیاردې. هامې گلیب یېغېشېب گۆی-پنیردن یئییب، تزه دَملَنمیش چایدان ایچَردیلر؛ “اۏ زامانلار نئجه ده هر شئی یاپېشاردې”. اۏنون یئری هر زامانکې کیمی آتاسېنېن یانېندایدې. آتاسې همیشه باغداشېن قوروب اۏتوراردې؛ سۏل ألین قۏیاردې دیزینین اۆستۆنه، سۏنا دا قاچېب اۏتوراردې آتاسېنېن یانېندا؛ باشېن آتاسېنېن قۏلونون آراسېندان چېخاردېب اۏردان اوزاناردې سۆفرهیه.
اۏگئجه یوخودا سۏنا یئنه اوشاق اۏلموشدو. هَمَن حَیَطده باشېنې آتاسېنېن قۏلونون آراسېندان چېخاردېب چؤرک یئمیشدی؛ آناسېنېن تؤکدۆڲۆ چایې ایچمیشدی؛ سۏنرا قاچېب قاپېدا گؤزلهین یۏلداشلارې’یلا ایپکئشدی اۏینامېشدې. “نئجه ده گؤزل گۆنلریدی” اۆرهڲی سېخېلدې ألین قۏیدو آغرېیان اۆرهڲینین اۆستۆنه، “کئشکه آتام، آنام ساغ اۏلان گۆنلر اۏلایدې”.
ألیندهکی چایدانې قۏیدو یئرینه گئتدی سماوارې رفدن إندیردی بیر دستمال گؤتۆرۆب هر یئرین سیلدی ایستهدی قۏیا یئرینه اۆرهڲی أل وئرمهدی، سماوارا باخا-باخا دئدی:
– یۏخ، داها سماوار رفده قالمایاجاق؛ بو گۆن سماوارې آپارېب حَیَطه اوشاقلېق گۆنلریمه تای اۏندا چای قۏیوب ایچهجهیم.
سماوارې گؤتۆرۆب چېخدې حَیَطه.
یازېن آخېر آیې’یدې، حَیَطدهکی مؤو آغاجې یام-یاشېل یارپاقلارېنې حَیَطین هر یئرینه سرمیشدی. تبریزده دۏلما چۏخ سئویلن یئمک اۏلدوغوندان هر حَیَطده بیر مؤو آغاجې اۏلار؛ اۏنون یاز چاغې تزه و تر یارپاقلارېندان بۏل بۏل دۏلما پیشیریلر، سۏنا بو ایل خسته اۏلدوغوندان مؤوۆن یارپاقلارېندان دریب دۏلما پیشیرهمهمیشدی، حسرت’له اۏنون’لا یاشلانان مؤو آغاجېنا باخدې؛ مؤوۆن یاشېل و تۏم یارپاقلارې گۆنشین آلتېندا پارېلدایېردې. بو گۆن إله چۏخ یاتمېشدې کی آز قالېردې گۆناۏرتا اۏلسون. چۏخدان ایدی کی حؤوصلهسی چکمیردی حَیَط-باجایا باخسېن، اۏ اۆزدن حَیَط تؤر-تؤکۆنتۆ ایدی. گئدیب حَیَطین بوجاغېنداکې سۆپۆرگهنی گؤتۆرۆب آغاجدان حَیَطه دۆشن کؤلگهلیک یئری سۆپۆردۆ، سۏنرا ایسه زئرزَمینین پیللهلرینی سۆپۆردۆ. یاواش-یاواش دۆشۆب گئتدی بیر بالاجا خالچا، بیر ده بیر آز قاب-قاشېق گؤتۆرۆب گلدی حَیَطه؛ خالچانې سَردی کؤلگه دۆشن یئره، ایکی دنه بالېش گتیردی قۏیدو خالچانېن اۆستۆنه؛ سماوارې گتیریب کؤمۆرلرینی پیکنیک قازېندا یاندېرېب آلېشدېرماغا باشلادې. کؤمۆرلر آلېشدېقجا ماشا’یلا گؤتۆرۆب سالدې سماوارېن ایچینه، بیرآز یایاندې، ألینی قۏیدو اۆرهڲینین اۆستۆنه؛ بوگۆن چۏخ یاخشې ایدی؛ ماجال وئرمیشدی سحردن بیربئله ایش گؤرسۆن. گۆلۆمسۆندو “إله آتام نه زامان یوخوما گلسه خئیرلیق اۆچۆن گلر دیریلیڲی کیمی اؤلۆسۆ ده خئیر دۏلوسو کیشیدی” سماوارې آلېشدېرا-آلېشدېرا قولاغېنا قاپې سسی گلدی، اؤز-اؤزۆنه دئدی:
– گؤرهسن قاپېـدې، دۆنن قېزېم دئدی ناهاردان سۏنرا گلهرم، به نه تئز گلدی، بلکه ده کېرېخېرام، قولاغېما سس دَڲدی.
دوروب کؤمۆرلرین ایشین قورتاردې، سماوارې آپارېب قۏیدو خالچانېن یانېندا یئره، سۏنرا ایستهدی گئده ایچهریدن سۆفرهنی گتیره یئنه قاپې دؤڲۆلدۆ، دؤندۆ قاپېیا سارې “حتمن قېزېم نیگران قالېب تئز گلیب” گئتدی قاپېنېن یانېنا سۏروشدو “کیمدی؟” بیر قادېن سسی گلدی آما آرېدلایا بیلمهدی نه دئییر؛ قاپېنېن ایشگیلیندن یاپېشېب یانېندان بیرآز آچدې، بیر قادېن دورموشدو قاپېنېن یانېندا، آرېق، بۏیو اوجا، سارې ساچلارې باشېنا آتدېغې یایلېغېندان اۆزۆنۆن هر یانېنا تؤکۆلمۆشدۆ، ساغ ألینی آپارېب، اۆزۆنه دۆشن ساچېنې یانا چکدی ایری گؤزلری بره چېخدې، گۆلۆمسۆندۆ، سۏنا قادېنې گؤرجَک اۆرهڲینین ایچیندن بیر بالاجا سانجې قالخدې، سانجې یاواش-یاواش بؤیۆیۆب بۆتۆن اۆرهڲینی بۆرۆدۆ سۏنرا اۆرهڲی سانجېیا دایانمایېب، اؤزۆنۆ اؤتۆردۆ سانجېنېن قۏللارېنا، سانجې سۏنانېن بۆتۆن بدنینی ساردې…
– گؤزلرین… گؤزلرین، نییه بئله تانېشدې منه، اوزاقلاردا اۏلان بیرینی منه خاطېرلادېر.
– نه بیلیم!! هرکس اۏبیریسینین گؤزلرینده هم اؤزۆنۆ هم اۏ بیریسینی گؤرَر، یانې سن منیم گؤزلریمده هم اؤزۆوۆ، هم منی گؤرۆرسن. چۏخ اینسان اؤزۆن گؤرۆب، سانار کی باشقاسېنې گؤرۆب، بعضن ده باشقاسېنې گؤرۆب اؤزۆن گؤرمۆش سانار. سن منیم گؤزلریمده اؤزۆوۆنن منی بیرلیکده گؤرۆرسن ایکیمیز بیرلیکده منیم گؤزلریمده آیدېنجا گؤرۆنۆر…
– هن گؤزلرده اینسانلارېن اؤزلهری، لۆت-پۆت یاشایار، بو دا هامېنې قۏرخودار. سنین گؤزلرین منه سادهجه چۏخ تانېش گلیر، هلم دئنه گؤرۆم کیمسن؟ نییه بیزیم قاپېمېزې دؤڲۆردۆن.
– سن دئنن منه نییه حَیَطی بئله گؤزل دؤشهمیسن؟ بوحَیَط منی آلېب آپارېر اوشاقلېغېما.
– إله من ده اوشاقلېغېمې یادېما سالدېم بوگۆن، آما اۆرهڲیم ماجال وئرمهدی، باخ سماوار سسلهنیر، ایندی قاینار؛ دا اینجارېم یۏخ کی چای دملهیم.
– سن یات دینجَل، من دوروب دملهرم.
قادېن دوردو بیر چینی قۏرو گتیریب، چایې دملهییب قۏیدو سماوارېن باشېنا.
– مؤوۆن یارپاقلارې چۏخ تردی، جان وئرر دۏلما پیشیرمهڲه، ایستهییرسن بو گۆن سنه دۏلما پیشیرم؟
– بیلمم کی!! هله بیر چای تؤک ایچک بلکه کئفیم آیېلدې.
قادېن بیر چای تؤکۆب قۏیدو خالچادا اوزانان سۏنانېن یانېنا.
– بو گۆن سنی منه آللاه یئتیردی، نئجه ده قۏرخدوم.
– نمنهدن؟
– اۆرهڲیمدن سانجې قالخاندا بیر آن اؤلۆم گلیر گؤزلریمین قاباغېنا.
– اؤلۆمدن قۏرخوسان؟!
– آتام رحمتلیک دئیردی هرکسین اؤلۆمۆ اؤزۆنه اۏخشار گلر، اۏنون اۏ سؤزۆ منی قۏرخوداردې.
– قادېن گۆلدۆ، -بونون نهیی قۏرخمالېدې! بیر عؤمۆر اؤزۆوۆنن یاشایېرسان اؤزۆندن قۏرخاجاقسان؟
– إله سؤز بوردادې، من اؤزۆمۆنن یاشامادېم کی، من باشقالار’لا یاشادېم یادېما گلننَن اؤزۆمدن قاچدېم اؤزۆمۆ اۏ بیریلرده، گیزلَتدیم، دئدیم بس یاشایېرام، آما بیر زامان باخدېم گؤردۆم یاشامېرام، عؤمۆر بۏیودو اؤزۆمدن قاچېرام. منیم یاشایېشېم، ژاوئرین ژانوالژانې قۏوالاماغېنا بنزهییر.
قادېن قاباغېنداکې چایا بیر قند آتدې باشلادې قارېشدېرماغا.
– سۏنا! آتام دئیردی بو دۆنیانېن آجېلارې-سئوینج لری، قندین چایدا أریمهڲی کیمی، بیزده حل اۏلوب اؤز دادېنې، اؤز رنگینی بیزه قاتېر، سۏنرا بیز قند کیمی بو دۆنیادا حل اۏلوروق، اؤزۆمۆز ده اۏلماساق دادېمېز بو دۆنیادا یاشایېر.
– بیلیرسن، بیر گۆن، بیر آن اؤزۆمه باخدېم چۏخ قۏرخولو درین قویولار، اوچوروملار گؤردۆم، دۆشۆنجهلریم إله آیدېن-آشکار دوروردو قاباغېمدا کی دورا بیلمهییب قاچدېم. بیر قۏنشوموز وار ایدی گلیب منه باش چکردی، دانېشاردې، دردلَشَردی. بیرگۆن بیر فاحیشه قادېندان منه دانېشېردې ، چۏخ پیسلهییردی، دانلایېردې، بیر آن گؤزلری گؤزۆمه ساتاشدې، گؤردۆم أصلینده فاحیشه اۏندا یاشایېر، اؤزۆندن قاچماق اۆچۆن اۏنو اۏ قدر دانلایېر، بیلیرسن من اۏبیریلرینین گؤزلرینده اؤزۆمدن چۏخ شئیلر گؤردۆم…
سۏنا گؤزلرین یومدو .
– منی یوخو توتور قاپې دؤڲۆلسه آچ قېزېم گلهجک، قالماسېن قاپېدا.
– سۏنا بیلیرسن، من هئچ زامان اؤلۆمدن قۏرخمادېم، قېش گئجهلرینده هاا تبریزه قار یاغار، سحر یوخولو گؤزلریوی آچارسان، هر یئری آغارمېش گؤرَرسن، سئوینجک قاچېب باخارسان، دووارلار آغ قار’لا اوجالېب، هر یئر، هر شئی اؤز بۏیوننان اوجالېب، ألیوی اوزالدارسان تزه یاغمېش آغ قارا، أللریوه سرین بیر شئح کئچر، دۆنیانې اونودوب اؤزۆوۆ آتارسان قارېن قوجاغېنا، سانکې قار’لا بیرلیکده، دۆنیایا دینجلیک ده یاغېب… إشیدیرسن سۏنا یۏخسا یوخلادېن؟
سۏنادان سس چېخمادې قادېن ألین اوزالدېب چایېنا باخدې، چایې سۏیوموشدو…
– سۏنااا، سۏنااا نه قدر یاتاجاقسان دور گۆناۏرتا اۏلدو…
سۏنا تلهسیک گؤزلرینی آچدې، اۆرهڲی سینهسینده قوش کیمی چېرپېنېردې؛ اوجا بۏیلو، سارې ساچلې بیر قادېن، اۏنا گۆلۆمسهییردی، گؤزلری بیربیرینه ساتاشدې…
– من نهقَدَر یاتدېم؟ قېزېم حتمن گلیب، قاپېنې آچان اۏلمایېب گئدیب!. هئچ یادېما گلمیر بئله راحات یاتدېغېمې، نئجه ده دینجدی جانېم.
قادېن ألین اوزالدېب اۆزۆنه داغېلمېش ساچلارېنې ساهمانلادې.
– ایلک گؤرنده سنی نییه تانېمادېم.
– گؤزلریمه باخماقدان قۏرخدون …
– آما نییه ایندی قۏرخمورام؟!، قۏرخولارېما گۆلمهڲیم گلیر.گؤزلرین نئجه ده ایشېقلېدې، گؤزلرینده پنجره وار، پنجرهنین اۏ طرفینده نه وار؟
– گؤرمک ایستهییرسن؟ اؤزۆن آچ باخ…
سۏنا پنجرهنی آچدې، سرین بیر سازاق إوین ایچینه دۏلدو، سازاق اؤزۆ’یله سَحَرین بۆتۆن بیر-بیرینه قارېشمېش ایییـنی گتیردی، تبریزه گئجه قار یاغمېشدې، آغ-آپپاق قار. قار دووارلارې، هرشئیی اوجالتمېشدې، سئوینجک إشیڲه قاچدې، هاوادا چۏخ آغېر دینجلیک وار ایدی، یاواشجا ألین اوزالتدې قارا، سرین شئح بارماقلارېنا کئچدی، جانې کئفدن قېدېقلاندې، حَیَطه باخدې؛ آتاسېندان قالان سماوارېن باشېندا قار، آغ بؤرک کیمی گؤرۆنۆردۆ، ایستیکاندا قالان چای بوزا دؤنمۆشدۆ…
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab