اویان نیوز: اونلاری بیر آرادا توتان، بوتون فردی ایستکلریندن، مادی آرزولاریندان اوستون اولان بیر معنوی باغدیر. بو معنوی باغلانتی چوخ زامان گؤزه گلمز، مادّی دیر داشیماز، اینسانین ایچینده حاکیم اولان بیر ایشیقدیر. ائله بو ایشیقلا، اینسان قارانلیقلارا قارشی غلبه چالماق یولونو چیخار. بلکه اینسانی تک باشینا بوراخسان، اؤز ایشیغیندان قورخویا دوشوب یاشامینی ایتیرر بئله. آنجاق بو ایشیق اینسانین توپلوم ویجدانینا چئوریلن زامان، او اؤلمز اولار، اونون یاشامی یاشام گتیرر.
یئر کوره سینده مینلرله توپلوم یاشاماقدادیر. مین لرله کولتور، گله نک، دیل، تاریخ، اینسان کیم لیگی اؤز وارلیغینی سوردورمک ده دیر. بو وارلیقلار، کیچیک-بؤیوک لویوندن آسیلی اولمایاراق کسینلیکله بیر اینانجا، بیر تابویا باغلیدیرلار.
اونلاری بیر آرادا توتان، بوتون فردی ایستکلریندن، مادی آرزولاریندان اوستون اولان بیر معنوی باغدیر. بو معنوی باغلانتی چوخ زامان گؤزه گلمز، مادّی دیر داشیماز، اینسانین ایچینده حاکیم اولان بیر ایشیقدیر. ائله بو ایشیقلا، اینسان قارانلیقلارا قارشی غلبه چالماق یولونو چیخار. بلکه اینسانی تک باشینا بوراخسان، اؤز ایشیغیندان قورخویا دوشوب یاشامینی ایتیرر بئله. آنجاق بو ایشیق اینسانین توپلوم ویجدانینا چئوریلن زامان، او اؤلمز اولار، اونون یاشامی یاشام گتیرر.
توپلوم اوزه رینده قورولموش اولان بوتون قارا دوزاقلاری آشاراق ایشیقلی گله جگه یول آچار. آیدیندیر کی، توپلوم ویجدانینا چئوریلمیش هر هانسی اینانج ایشیغی اؤز گؤروش آچیسی و اورتایا قویاجاق گنل آنلامدا مرکز باخیشی واردیر و اولماسی دا گرکندیر. بئله اولماسا، او ایشیق دئییلدیر، اینانج دئییلدیر.
ایشیق و اینانج یول گؤسترندیر. گله جگین گؤزگوسودور. اینسانین آیاقدا توتولاجاغی اوچون ان باشدا گلن گوج، گؤزه گؤرونمز، آنجاق گؤزه نور ساچان اینانسال روحدور. او اوزدن، ازلدن گونوموزه دهک چکیلن بو اوجسوز-بوجاقسیز یاشام یولون آرایان هر کس ایستر-ایسته مز بیر اینانجا ساریناراق یولا چیخمالی اولموشدور.
سؤزسوز کی، یارانان هر هانسی یاشام سیستمی نین تملینده اینسان سؤیله می دایانماقدادیر. اینسانین اینسان کیمی یاشاماسی، بو یاشام یولونون خریطه سی نین چکیلمه سی، اینسان توپلومونون آیدین گله جک گؤرونتوسونه یییه لنمه سی، قورومسال بیرلیکلرین قوپولماز حاله گلمه سی و کیلیدله نه رک چتین لره قولای لیق ساغلاماق اوچون داشیییجی مفکوره یوکو گره کیر. بو یوکون داشینیلماسی چوخ اؤنملی تمللره دایانمالیدیر. ان باشدا، بو یوکون هارا گئدیشی، هاردان گئدیشی، نییه گئدیشی، نئجه گئدیشی، هاراجان گئدیشی، ان ساغلام و آنلاشیلان گئدیش یولو، گئدیش یولونون اؤدنیشی، اؤنلم یوللاری و ان اؤنملی سی روحسال سیموولو تانینمالی، تانیتیلمالی و یول گئده سی توپلوم ایچینده کوتله آنلاییشینا اویغون اولاراق سرگیلنمه سی گرکمکده دیر. بو، او دئمکدیر کی، آرتیق آماجین ایدئولوژیک یؤنو بللی، ایشیق ساچاجاق تاساریسی نین[۱] آیدین و مرکز دینامیکاسی اورتادادیر. بئله اولان دورومدا حرکت اؤزه ل استراتژیسینی اورتایا قویاجاق گوجه ال تاپمیشدیر دییه بیلریک. آنجاق، بو هله باشلانقیجدیر. تاسارینی ایشیغا باغلاماقدیر. بو ایشیغی سؤنوکلوکدن قوروماق یوللاری نین آرانماسی لازیمدیر. اؤنلم آلینمازسا، سؤنموش ایشیغین بیر داها آلوولانماسی یاشاملارا، نسیللره بدل اولا بیلر. اونون اوزه رینده گرکن اؤدمه لر، سیستملر، ساوونار دوشونجه لر یوکلنمه لی، قارشیدا اولان قارانلیق دالانلار، روحو دوشوره جک اضطیرابلی دالغالار، یولجولوق ایچینده اولاجاق انگللر تانینمالی، یولون اوغورو قارانتیلانمالیدیر. توپلوملاری میلته چئویرن، اونو ابدیلشدیرن بو ایشیقلی روح میللی اولکو آدلانیر. آتاتورک میللی اولکونو بئله آنلادیر:
”بونلار وجدانیمیزا یازیلمیش گئرچک لردیر؛ کونوشولماز، یاشانیر! البته بو میللتین بیر اولکوسو اولاجاقدیر، آما بو اولکولر دؤولتلر طرفیندان آچیکلانماز، میللت طرفیندان یاشانیر! ناسیل، باکارکن گؤزلریمیزی گؤرمویور، اونونلا هر شئیی گؤرویورساک، اولکو ده اونون گیبی، فارکیندا اولمادان ویجدانلاریمیزدا یاشار و هر شئیی اونا گؤره یاپاریز.”[۲]
آذربایجان داواسیندا، تورک اولکوسونون رولو اوست سطیرلرده سادالانمیش حوکمون عینی سی دیر. آذربایجان میللی کیملیک شعورورونون بیچیملنمه سینده تمل رولو اولان تورک دیلی، تورک جوغرافیسی، تورک تاریخی، تورک گله نه یی، تورک اینانجی، تورک یاشام مدلی، هر اسکی میلت کیمی بو میلته ده، اؤزه للیک وئرمیشدیر. کئچمیشدن گلن آدی سادالانمیش میللی کیملیک بیرلیگینی گله جگه داشییان باشلیجا تمل دوشونجه میللی ایدئیامیز و یا میللی اولکوموزدور.
اذربایجان تورکلویونون اولوسال وارلیغی نین قورونما سیستمی نین یارانماسی، اونون دؤولتچیلیگی ایله باغلی دیر. تاریخ بویو بؤیوک خاقانلیقلارین، دؤولتلرین، خانلیقلارین، آتابی و بیلیکلرین واریثی اولان آذربایجان تورکلویو، دئمک اولار کی، زامان بویو تورک حاکیملری هئگمونلوغوندا اؤزونه دایالی[۳] فورمادا یؤنله میش دیر. آذربایجانین یئرلی حاکیملری اؤزه لرینی تورک حاکیملردن آیری گؤرمه دیگی اوچون، تورک سیستملی مرکز دؤولتلرله سیخ ایلیشگی ده اولوب، مرکزی دؤولتله بیرگه کیچیلیب-بؤیوموشدور. سلجوقلاردان بو یانا دئیشیک تورک سلاله دؤولتلری نین بیر-بیری قارشیسیندا گوج ایتیرمه سی، هر یئردن آرتیق آذربایجان اوزه رینده ائتگی بوراخمیشدیر. سؤزسوز کی، بو گئدیشین سونوجو آذربایجانی دا گوجسوزلویه اوغراتمیش و بوگونکو دوروما گتیرمیشدیر. گؤروندویو کیمی، بوگونون آذربایجانی بوتؤو دئییل، اؤزگور دئییل، اؤزگه لرین بویوندوروغوندادیر و ان باریز دئییمله اسیر توپلومدور. یا بو ایسارتی قبول ائدیب اؤلمک له ویا اؤلمگی اؤلدورمک له دیریلمک یولو واردیر. اوچونجو یول یوخدور. آذربایجان تورکلویونون میللی اولکوسو بوردا اؤزونو تانیملامالیدیر. بوگونوموز نه کیمی اولکو شرطلری اؤنه قویور؟ آتاتورک اولوسون یوخ اولماماسی اوچون چاناک کالادا ۴۰۰،۰۰۰ نین یوخ اولماسینا امر ائدیر. “من سیزه قالماق دئییل، اؤلمه یه امر ائدیرم!” دیین آتاتورک بیر میللی اولکونو دوشونه رک جانیندان چوخ سئودیگی وطنداشینی اؤلمه یه چاغیریر. چون باشقا یول یوخدور، یا تورپاق اؤله جک ویا اوغروندا اؤلن وارسا وطن قالاجاق!
بو بیر قورتولوش اولکوسودور، یاشاماق اوچون اؤلمک فلسفه سیدیر. بوگونون آذربایجانی بؤیوک کسیمده قورتولوش اولکوسونو یاشاماغا محکومدور. دئمک، اولکو دونوق و دوقماتیک دئییل. زامانا و دوروما باغلی اویغونلاشار، توپلومون اؤزول شرطلرینه گؤره، ایشیقلی روح رولونا گیرر. “بوتؤو آذربایجان، بیر مفکوره دیر، ایده آلدیر” دئین ائلچی بی، اصلینده آذربایجانین گون اولکو هدفینی اورتایا قویور. آذربایجاندا بوتؤولوک دوشونجه سی بیر اولکو گؤستریسی دیر. پئکی[۴]، بونا یول تاپماغین تمل اؤزتلری ندیر؟ سؤزسوز کی، دورا-دورا آذربایجان بیرلشمز. آذربایجانی بؤلنلر هله ده، واردیلار. اونلار، بوتون آماجلارینا ال تاپمادیلار. میلتیمیزین دیره نیشی، زامانین شرطلری، سومورگه چیلیکده یاریشمالار و…، عامیللر اونلارین سون هدفی اولان تورکون یئر اوزوندن سیلینمه سی دیلکلرینی یاریمچیق قویدو. ایندی، آذربایجان دا وار، دوشمنلر ده وار. دئمک، هم ایشیق وار و هم ایشیق دوشمنلری. تورکلوک قارشیسینی آنتی تورک لوک توتورسا، تورکلره دایانماق یورومک، جان وئرمک و وطن قورتارماقدان باشقا نه قالار کی! یاشاماق، یاراتماق، اینسان کیمی اؤز دوغاسینا یییه لنمک، باریش و یوکسلمک ده اورتاق اولماق، بوتون دوغوشدان گلن کولتورلرین آماجی اولدوغو کیمی تورکلرین ده اصیل دیلک و آنا آماجیدیر. آنجاق، بونو ایسته مه ین تورک دوشمنلری وار. بونلارین قاباغیندا ائله دایانماق لازیمدیر کی، اؤلوم اونون یانیندا اوتانسین. بونلارین قارشیسیندا روح کیمی گؤرونمز، ایشیق کیمی سؤنولمز، داغ کیمی یئنیلمز اولماق گره کیر. بیر میللی ایده آل، بیر اینسان اینانجی، بیر دده قورقود کیمی، بیر بابک کیمی اولماق گره کیر. بونلار اؤلمزدیر. بونلاری مین کز اؤلدورسن ده، میلیون کز دیریله جکلر! آذربایجان تورکونون اولکوسو بو گون بئله دیرسه، یارین داها دا، باشقا گؤرو آلا بیلر. اولکو بیر اولوسون ایشیقلی گله جگی نین آچاریدیرسا، دئمک کی، آذربایجانین گونئیی نین قورتولوشو بیر اولکو آشاماسیدیر. چونکی، گونئیین آزاد اولماسیلا ۲۰۰-ایلدیر ائرمنیلرین تاماهینا چئوریلمیش میلتیمیزین قاراباغی دا قورتولاجاقدیر. چونکی، ائرمنیلری آیاقدا ساخلایان فارسلارین سینیر ایلیشگی سی نین ارمنیلرله کسیله جگی گون بو غاصیبلرین ده فورصتی نین سونو گله جکدیر. واختیله ا. ائلچی بی “قاراباغین آزادلیغی تبریزدن کئچیر!” دئییمی بیر میللی اولکونون سیاسی گؤسترگه سی ایدیر. بو بیر بوتؤو آذربایجان ایدراکی نین قیزیل آچاری دیر، قیزیل آلماسی دیر، ارگنه قون اینانجیدیر.
بیز بو گون اولوسال و میللی اولکویله یولا چیخمالی ییق. وطنی قورتارماساق، اینسانلیق روحوموز قورتولماز. سوره کلی دوشمن اوبرازی یاراتماق، سوره کلی قورتولوش دوشونجه سیله یاشانیلماز. بو اینسان گئنینی خستلندیرر. بئله اولان دورومدا گلجک اینسانلاریمیز دا، اسیر یاشار، حیات چیخماز یومورلاغا چئوری لر. بونا گؤره، آذربایجانین بو گونکو اولکو دوشونجه سی وطن قورتولوشودور. یعنی مطلقچی بیر اولکودور. دئیشمزدیر، دؤنمزدیر، سؤنمزدیر و یوموشانمازدیر.
ندن “آذربایجان تورک میلتی” نین قورتولوش اولکوسو مطلقدیر؟
چونکی، بوگوندن صاباحا سالینان کؤرپو، باریش، اینسان، حاق، پایلاشیم، اینانج، اینام، ایدراک کؤرپوسو اولمالیدیر. بو کؤرپو سالینمالیدیر کی، آردی هدفلر یاشاسین. کؤرپو بیر فورصت آختاریشی دیر، بیر کئچیددیر، بیر آراج دیر. آراجی، فورصتی بیر میلتین سونسوز شعارینا چئویرمک فلاکتدیر، یالانچیلیقدیر و آلدادیچیلیقدیر. بو آماجلارا چاتماق اوچون قیسسا زامان دیزیسینی دوشونمک گره کیر. یوخسا، نسیلی-نسیله باغلاماق، قهرمانلیق اوبرازی یاراتماق عینی فلاکتدیر، اینسانلیق فاجیه سیدیر.
آذربایجان، داها نئچه نسیل تاریخه مراجیعت ائتملیدیر؟ داها نئچه نسیل قهرمانلیق اوبرازلارلا سورونمه لیدیر؟ بو فلاکته سون قویماق لازیمدیر. بیر کره لیک اصیل قهرمانلیقلا بوتون کئچمیش چیله لره یوخ دئمک مطلق لیگینی یاشاتماق گره کیر. آنادان دوغولمایانلارا دوغوم حاقی قازاندیرماق، اونلارین آزاد وطن، آزاد اینسان، آزاد میلت توپلوموندا یاشاماق حاقلارینی قارانتییا آلماق، یاشاماقدا اولان اولکوچو آذربایجان تورکونون اولوسال اولکوسو اولمالیدیر. گؤروندویو کیمی، اولکوچو هم ده، دئوریمچی قورتولوشچودور. بو گون وطن قورتولوشو اولکوموزدور. قوی، یارین نه اولاجاغینی، آزاد اینسانیمیز سؤیله سین!
اولکو دوشونجه آخاریمیز ندیر؟
۱- دونیا ائوینی روحسوزلاردان قورتارماق. تورکون روحو دونیا روحلودور.
دونیانی اؤز اؤووجوندا بسلتمکدیر. تورک اینسان سئوردی. اینسانلیغی اینسان قیلیغینا گیرن آللاهلاردان قورتارماق و اینسانی تک تانرییا قوووشدورماق تورکون ایچیندن گلن ایدئیاسی دیر. اینسانین اسم لردن، ایزیملردن قورتولوشو تورکون یاشام تیپیدیر، گله نه یی دیر، فلسفه سیدیر، دوغاسیدیر. بونا گؤره ده، تورک اوجادا یاشاماغی سئور، کؤکسوندن باغیرماغی سئور، دوغایلا، کولکله اویناغا باییلار. تورک بوتون دونیا اینسانییلا یاشاماغی باجاریر. چونکی، بونا اوره کدن اینانیر. دونیانین هر یئرینده تورک معمارلیغینا عایید اولان اینسانلیق سیمگه لرینه راست گلمه مه ک ممکون دئییل.
۲-چاغداش توران ائوی یاراتماق.
تورکون تورکلشمه سی نین آنلامی تورکچولویه قوووشماقدیر. تورکون تورکدن باشقا دوستو دا واردیر البتده. تورک اینسانی، چوخ اؤزه للیگینه گؤره سئویلیر، آنجاق سئومه ین لری ده آز دئییل. تورکو سئونلر زنگین لر و سومورگه چیلر ساریندان ازیلنلردیر. سئومه ین لر ایسه سوموئره نلر و اونلارین الینده قولا دؤنوشنلردیر. بو اوزدن سئویلنلری سئوگییه قوووشدورماق اوچون اؤنجه تورکون توپارلانماسی گره کیر. دیلده بیر، سویدا بیر، تاریخده بیر، کولتورده بیر، یازقیدا (طالع) بیر اولان چئشیدلی تورک ائللری ندن بؤیوک تورک ائوی توراندا توپلاشا بیلمه سین کی؟ یالنیز گوجلو توران، دالغالانان بایراقلارییلا، اؤزگوریاشار دؤولتلریله، اورال-قافقاز-زاقروسلارییلا، اوجا روحلو اینسانلاریلا تورکون دونیاداکی ” اینسانلارا حرّییت، میلتلره ایستیقلال” و “یورد دا صلح، جاهاندا صلح” بورجونو اؤده یه بیله جکدیر. تورک اؤزونو سئوه-سئوه گوجلنه بیلر. گوجلندیکجه ایسه، دونیانی سئویندیرر. چونکو، سئوگی، گوجلو اولان زامان، گوجسوزلره سئوگی وربیلر. تورکون دونیاداکی اینسانلیق آماجی نین آچاری بؤیومکدیر. تورک آزاد اولدوقجا، سئوینجینی، کدرینی بیر یئره توپلادیقجا، دونیایا وئردیگی معنوی روحو بؤیوک اولور. بونو قانیتلاماق اوچون یالنیز اینسانلیق تاریخینه باش وورماق یئتر.
۳-بوتؤو آذربایجان دؤولتینی یئنی دن قورماق.
چالدیران، قارداش خنجری اولدو، اوره ییمیزی یاخدی. گولوستان روس کینی اولدو، قوللاریمیزی کسدی. تورکمنچای ایسه فارس قورقوسو ایله روس بالتاسی اولدو، بئلیمیزی قیردی. لاکین، دوشمن تورکون روحونا ال تاپماز اولدو! بیز، اؤلمه دیک، قالدیق هیجران چکدیک. یارامیزی روحوموزلا ساردیق. دوشمندن اوزاق اولدوق، بیر داها اورگیمیز داغلانماسین دییه، قارداشا دا یاخین گلمکده چکیندیک. سومئر روحوموزلا دیری قالماغی باجاردیق. ۱۹۲۰-ده نیسگیللی آرازین هر ایکی تاییندا بیر داها اؤلومه محکوم اولدوق. آنجاق، اؤلمه دیک، واریق هارایینی اوجاتدیق. ۱۹۹۰-دا بیزی ییخان، اؤزو ییخیلدی. بو ییخینتی نین آلتیندان تورک کیم لیگی یئنیدن قالخماغا باشلادی. و ایندی، بونلارین ان بؤیوگو، ان اوجاسی و ان اونودولانی آذربایجانین گونئی وارلیغی یوکسه لیشه گلمکده دیر. بیر کئچری دؤولت یولدادیر. او دؤولت، ۲۰۰-ایللیک بؤلونمه یه سون قویاجاقدیر. بوتؤو بیر روح، بوتؤو بیر میللیتی میلت ائده جکدیر. ایکی آذربایجان دؤولتی نین بیرلشمه سیندن بوتؤو آذربایجان دؤولتی قورولاجاقدیر. ۱۹۱۸-۰۵-۲۸ گونونده ایلک کز گنجه ده قالدیریلان آی-اولدوزلو بایراق بوتؤو آذربایجان دؤولتی نین سیمگه سی کیمی، BMT بایراقلاریلا بیرلیکده داها بؤیوک اولوس-دؤولتی تمثیل ائده جکدیر. بو ۷-دن ۷۰-ه هر آذربایجان تورکونون اؤلمز دیلگیدیر، میللی اولکوسودور. بو توران ائوینه، اورادان دا دونیا ائوینه گئدن یولدور.
۴- گونئی آذربایجان تورک جمهوریتینی قورماق.
بیر آوروپالی مندن سوردو: “ندن آوروپایا گلدینیز؟ اونا جاواب وئردیم: بیر گون سیز ده، بیزیم اؤلکه میزه سیغینارسیز البت! اوندا جاوابینیزی آلارسیز!” بو گون آمئریکانین اکونومی بحرانیندا، چین کوکلاسی نین رولو کیمسه نی شاشیرتمامیشدیر! بو دونیادا اولماز دییه بیر نسنه ل یوخدور. یارین صاباح، ایران دییه اؤلکه نین داغیلماسیندان دا کیمسه شاشیرمامالیدیر. چونکی، آیاقا قالخمیش بیر گونئی واردیر. تاریخین ان آغیر یوکلرینی سیرتیندا داشییان بیر تبریز واردیر، اورمو واردیر، اردبیل واردیر، خویو، قاراداغی، زنگانی، ماراغاسی، آکباتانی، قوشاچایی، بوتون شهر و کندلری، بیر آنلامدا اولوسو واردیر. گونئی ده، بیر اؤلمز روح، توکنمز گوج، بوکولمز بئل واردیر. “تبریز یینه ده کندی آنا گؤکسوندن یوردون بویوک ائولادلارینا و عصرین اینقلاپ هاواسینا سوت ورییور. تبریز یاشییور و یاراتییور. تبریز موجادیله ائدییور. تبریز بیرگون ظفر کازاناجاغینا اینانیییر و اونون بو اینانجی دالقا دالقا گونئی آذربایجانین بوتون شهیر و کؤیلرینه یاییلییور.”
گونئی ده قورتولوش، بوتون اورتا دوغونون قورتولوشودور. دونیا خریطه سینی دئیش دیرن بیر دونیا اولاییدیر. گونئیین قورتولوشو عئین زاماندا تورکیه ده کی ائتنیک سیخینتیلارین دا سونودور. چونکی، گونئیین قورتولوشویلا فرصتچی ائتنیکلرین جیزگی آشماقلارینا ایمکان قالمایاجاقدیر. گونئیین قورتولوشویلا هر کس دئو بیر فارس یوخودان قالخماسینی گؤره جکدیر. مظلوملار گوله جک، ظالیملر ایسه یئرلرینده تیتریه جکدیر. گونئی آذربایجان تورک جومهورییتی کرکوک و قوزئی ایراقین دا اوزونو گولدوره جکدیر. بو آذربایجان تورکونون اولوسال اولکوسونون قیزیل آلماسیدیر. بو بوتؤو آذربایجانا، اورادان توران ائوینه، اورادان دا ایسه، دونیا ائوینه گئدن یولدور.
اوردا بیر یول وار اوزاقدا،
او یول بیزیم یولوموزدور.
دؤنمه سه ک ده، وارماساق دا،
او یول بیزیم یولوموزدور![۵]
اولکوچو کیمدیر؟
آ) اولکوچو، هدفینی یاشاتماق اوچون یاشار. هر هانسی اینانا گؤره، فاناتیکلشر. اؤلکه، اولوس و اینسان یولوندا اولکو اوغراشی وئره ن زامان زامان معنوی یوک آلار. اخلاق اوستونلوگو قازانار. اینسان سئور اولار. آنجاق، دین، صینیف، گوج آماجی داشییان اولکوچو ده واردیر. بئله اولکوچو اینسان وارلیغینا تهلکه لی اولار. فوندامئنتاللیغا، مادی لییه، سومورگه چی لییه قوللوق ائدر. بئله اولکوچولوکله ایلگیمیز اولمادیغینا گؤره، اؤز قونوموزو دوام ائدیریک.
ب) اولکوچو، توتدوغو هدفینی قوتساللاشدیرار. یورولمادان، اوسانمادان، شرف و ایستکله اونا چاتماق اوچون اولوسونو سفربر ائتمه یه چالیشار. اولوسو ساوادلاشدیرماق اوچون اؤنچه اؤزونو ائیتیمه کلیدلر.
پ) اولوسونون آماجلاری یولوندا وئردیگی مجادیله نی اؤزونه گؤره تبلیغات و بیه نی مئیدانینا چئویرمز، فداکارلیغینا گؤره میلتینه میننت قویماز. وئردیگی مجادیله نی اولدوقجا اؤز آدینا دئییل، چئوره نین آدینا قورتارماغا چالیشار.
ت) وطن و اینسان یولو، هر اینسانین ویجدانیندان قوپان بیر ایدئال اولدوغوندا، اولکوچونون ده سئچدیگی یول، بیر کؤنول و ویجدان یولودور. بو اوزدن گرچک اولکوچو دایاندیغی مؤوقعدن مغرور اولمامالی، بیر چوخلارینی دا ایناندیغی دوغرو یول ایله تانیش ائتمیک اوچون اؤز وئریلی اولمالیدیر.
ث) اولکوچو کیمسه نین اوزه رینده اؤندرلیک تاساریسی یاپمامالیدیر. لیدر زامان-زامان چئشیدلی اؤزوللریله اورتایا چیخار. اولکوچونون محض لیدر اولماق اوچون اولکوچو اولماسی، بؤیوک آزغینلیقلارا یول آچا بیلر.
د) میلتینی، وطنینی و اینسانینی سئومک، تام دا هر کس طرفیندن آلقیشلانمازدیر. اولوسوموزدان بیریلری ساندیغیمیز ساپی اؤزوموزدن اولان بالتالار، هر کسدن داها بتر بیر اولکوچونو دوشمن سایار. بئله لری، سیاسی دینه، ساغیندان-سولونادک آشیری[۶] صینیفچیلره، توتالیتارچیلیغا قوللوق ائدن کسیمدیر. بونلار میلت اوستو دوشونجه لرین پادوولاریدیرلار. بعضیلری ده وار کی، اسکی اوصوللاری ساووناراق آتا-بابالاردان قالان آشیری تؤره چیلیگی، طایفاچیلیغی، بؤلگه چیلیگی و بونلار کیمی میلت آلتی انگل عامیللری فاناتیکجه ساووناراق اولکوچولوگو قاورایا بیلمه ییرلر. اولکوچو بئله ییخیجی ائیلمچیلرین قارشیسیندا تعویض وئرمه دن دایانار.
ذ) اولکوچو چوخ زامان یوخسول و دئوریمچی عایله لر ایچینده بؤیا-باشا چاتار. بو اوزدن اولوسون چوخونلوغونون دردینی – اؤزو ده یاشادیغی اوچون- یاخشی بیلر. بونا گؤره ده، اولکوچو توپلوم ایچینده کی یوخسوللارین ان دوغال و یاخین دوستو و سیرداشی ساییلار.
ر) اولوسلار آراسیندا ان سئویلن، گووه نیلن، معنویتیله تانیلانلار ایچینده سؤزسوز کی، وطنیندن، میللیت دایاقلاریندان قوپمایان شخصلردیر. تورکلر ایچینده بئله عاشیقلره اولکوچو دئییلیر. اولکوچو اؤز سونسوز سئوگی سی له، میلتینی ساغ، سول، دین احتراصلاریندان قورتارماق اوچون اؤرگوتلنمه نی اؤن پلانا قویار. اولوسال اورگوتلنمک یولوندا ان درین اؤز وئرییه جانلا-روحلا حاضیر اولار.
ز) اولکوچو، توپلومو چئشیدلی تهلکه لردن قوروماق اوچون، دایانمادان اؤیرنر، سیستملی اولاراق ائییتیم آلار، آراشدیرار، تبلیغات آلانیندا گئری قالماماق اوچون، اینترنت، رادیو-تیوی، یاییم ایله ایله تیشیم لریندن ان سون چابوکلوقلا یارارلانار. توپلومدان یاردیم آلار، کندلرده، شهرلرده، ایش یئرلرینده، بازاردا، کولتور مرکزلرینده، مسجیدلرده، یاسلاردا، توی-دویونلرده، آلیش-وئریش یئرلرینده، اؤزه ل و دؤولت ایداره لرینده، یئتیم خانالاردا، قوجالار ائوینده، توپلومدان اوزاق ساخلانمیش اینسانلار آراسیندا، توتساغی اولان عایله لرده و…، هر هانسی اینسان یاشایان یئرده اولار و اورادا اؤز متین و اولوسال داورانیشیلا اؤرنک کیمی گؤستریلر.
ژ) اولکوچو، عئین حالدا خالقچی دیر. آزینلیقلارین حاقینی ساوونار، اونلارا وطنداش گؤزو ایله باخار. وطنین کدرینی، سئوینجینی اؤز کؤکوندن اولمایا وطنداشلارییلا دا پایلاشماغا چالیشار. آزینلیقلار آراسیندا تورک اولکوسونه قارشی سمپاتی یاراتماغا چالیشار. اولکوچو بو وطن -” بیرئی سل حاقلارین وطنیدیر”، “بورادا یاشایان بوتون اینسانلار، وطنداش آزادلیغینا، دئموکراتیک حاقلارا، چاغداش یاشام ایراده سینه، ویجدان اؤزگورلوگونه یییه دیرلر،” – فلسفه سینه اینانانیر. بو حاقلارین ان ایچدن قوروجوسودور.
س) اولکوچو، هم ده حقوق اوستونلوگونه باغلی میللیتچیدیر. دؤولتچیلیک سیستمینه دایاق اولان، اؤز داورانیشلاریندا دؤولتین وارلیغینی اولومسوز ائتگیلردن اوزاق توتان، قانون، حقوق، ایجرا دایره سی دیشیندا سوچلو داورانیشلارا بویون قویمایان دؤولتچی بیر اولوسچودور.
ش) اولکوچو سوی چودور. بونا گؤره، اولکوچو اوچون یالنیز یاشادیغی وطن دئییل، هاردا یاشاماسیندان آسیلی اولمایاراق اونون اوچون، اؤنجه سویداش قاورامی اؤنم داشیماقدادیر. بیر اولکوچو آذربایجاندا یاشایان حالدا قیبریسدا، آفریقادا، اورتا آسیادا، چینده، تورکیه ده و… یئرلرده یاشایان بوتون تورک سویداشلارینی دا، دوشونر.
ص) آذربایجانلی تورک اولکوچوسو، وطنینی، اولوسونو، ان قیسسا، آرخایین، اولوسال یوللارلا دئموکراتیک، چاغداش، اینسانجیل، لاییک بوتؤو آذربایجان دؤولت چیلیگینه گؤتورمک عزمینی داشییان، قودسال آماج و میللی ایدئیا اوغروندا اؤلچولمز اؤز وئریله چابا گؤسترن تورکچو-قورتولوشچو سویداشدیر.
گونئی ده ان ایلک میلتچی، قورتولوشچو، اولکوچو اؤرگوتلر.
قیسسا گؤز آتما!
۱۹۸۸-دن اعتبارن آزربایجنین قوزئیینده میللی دؤولتچیلیک اوغرونا گئدن ساواشین گونئیه یول تاپماسی چوخ آز زامان آلدی. آذربایجان میللی-آزادلیق حرکاتی نین لیدری ا.ائلچی بی ییین کاریزماتیک[۷] ائتگیسی نین گونئی ده اولان گؤستریسی کیچیک قوروپلاردا اؤزونو گؤستره رک، گئت-گئده بؤیومه یه باشلادی. قوزئی حرکاتی نین ساریندان گونئیه یامسییان بوتؤولوک شعارلاری نین اون ایللرله اؤندرسیز قالان گونئیلیلرین روح یوکسه لیشینه ندن اولماغا باشلادی. گونئی ده گنج آیدینلار “آذربایجانا میللی-آزادلیق” شعاری آلتیندا تشکیلاتلانماغا باشلامیشدیر.
”واحید دئموکراتیک آذربایجان تشکیلاتی”- VDAT، “گونئی آذربایجان تورک دیرچه لیش تشکیلاتی” -دیرچه لیش، “آذربایجان میللی تشکیلاتی” – AMT، ” گونئی آذربایجان فدایی تشکیلاتی”- GAFTT ، “گونئی آذربایجان خالق جبهه سی”- GAXC، ” آذربایجان قورتولوش تشکیلاتی” AQT، بیر آز سونرا “آذربایجان کولتور اوجاغی” – و ۱۰-لارلا اؤیرنجی و گنج حرکاتلارین یالنیز و یالنیز آذربایجان گونئیی نین میللی قورتولوشو ماراقلاندیریردی. سؤزسوز کی، آدی سادالانمیش بو قوروملاری، آذربایجان مرکزلی تورکچو دوشونجه سیستمی نین ایلکین اؤرگودلنمه فورماسی آدلاندیرساق یانیلمامیشیق. بو قوروملاردا توپلاشان گنج میلتچی کسیمین تورکچولوک، بوتؤوچولوک ایدئیاسی نین گلیشمه سینده ائلچی بی سئوگیسی بؤیوک رول اویناییردی. کئچمیشلردن تام فرقلی اولاراق قوزئی دن گونئیه گلن سویداشلاریمیز اؤزه لری ایله میلتچیلیک ارمغانی داشیردیلار. قوزئی اولایلاری آن-با-آن گونئی ده ایزله نیلیردی. قوزئی دن گلن هر بیر خوش خبر گونئی ده دوغما رئاکسییا یارادیردی. یئنی یارانمیش میللی قوروم-قورولوشلار، فارس شووینیسمینه سینه گره رک، میلتین ایچینده اولوسال تبلیغاتلا مشغول اولوردولار. فارس شووینیزمینه و ائرمنیلره قارشی یازیلان دیوار شعارلاری هر گون چوخالماقدا داوام ائدیردی. آز یاشلی اوشاقلار اوچون قاچاق ائو باخچالارین قورولماسی اؤزونه مخصوص یئر توتموشدور. محض میللی ایلگی لر اوزه رینده عایله وی ایلیشگی لرین آرتماسی دا سنگیمه دن داوام ائدیردی. هر گون موسیقی، تئاتر و بیر جوخ میللی باهانالار اوسته قارشیلیقلی علاقه لر چوخالماق دایدی. بو آرا میللی-سیاسی قوروملارین دا بو ایلیشگی لر ایچینده اولماسی نین و گیزلیجه میللی آماجلارین اولوسلا پایلاشماسی، اولوسال اؤرگوت لنمه نین[۸] نئجه اولاجاغینا عینی لیک باغیشلاییردی. بو آرادا “آذربایجان قورتولوش تشکیلاتی” تام میلتچی قوروم کیمی ایلک دفعه اولاراق “آذربایجان تورک میلتی”، “میللی-سیاسی”، “آذربایجان تورک اولکولری”، “ایران آدلانان قوندارما اؤلکه”، “بوتؤو آذربایجان بیرلیگی”، “تورکچولوک”، “مستقیل لیک”، “گونئی دؤولتچیلیگی”…کیمی تئرمینلری اورتایا قویماقلا “آذربایجان مرکزلی تورکچو دوشونجه سیستمینی” اؤز مرامنامه سی نین تملینده یئرلشدیرمیشدیر. ۶-آیلیق آغیر چالیشمالارین محصولو اولان بو مرامنامه ۱۹۹۲-جی ایلین ۲-جی یاریسیندا ۱۰۰۰-لرجه سایدا آذربایجانین هر ایکی تاییندا یاییلمیشدیر. یوخاریدا قئیده آلینان تئرمینلرین ایشلک نقطه سیندن بیر نئچه اؤرنک گتیرمکله بو قونو بیر آز گئنیش ایضاحلانیر.
۱۹۹۲-ده عرب الیفباسی ایله تبریز،ده، لاتین و کیریل آلفابئت لری ایله باکی،دا یاییلان AQT-نین مرامنامه سیندن آلینان سطیرلرده یازیلمیشدیر:
(ص۵)… “۴۰-میلیوندان آرتیق بوتؤو، پارچالانماز آذربایجان تورکلری نین آنا حاققی و تاریخی ایدئیاسی نین گرچکلنمه سی، منطقه ده یاشایان باشقا سومورولن خالقلارین دا آزادلیق مجادیله لرینه تکان و دستک وئره جکدیر. AQT بو مطلقه ایناناراق بؤیوک و اولو میلتیمیزی اؤز میللی مستقیل دؤولتچیلیک ایدئیاسی اوغروندا قورتولوش ساواشینا چاغیریر و بو چاغیریشی میللی-مقدس جهاد آدلاندیریر! آذربایجان تورکلری هئچ زامان اؤزگه خالقیلارین تورپاقلارینا گؤز دیکمه میش، لاکین دربنددن توتموش اراک ایله همدانا،دک اولان تورپاقلاری نین بیر قاریشیندان بئله واز کئچمیه جکدیر.” آذربایجان قورتولوش تشکیلاتی (AQT) یوخاریدا گؤستریلن فاکتورلارا گؤره ایران آدلانان چوخ میللیتلی مستملکه چی جوغرافییال قورومو قوندارما، استئمارچی دؤولت ائلان ائدیر…
(ٌص۶)… “میللی ایدئالوگییانین تمل دایاقلاری”:
… آذربایجان تورک میلتی ۱۹۱۳-جو ایلدن بری فارس-روس آراسیندا باغلانان گولوستان مقاویله سینه اساسن پارچالانمیش دوروما دوشموشدور. همین گوندن آذربایجانین گونئیینده تورک میلتیمیز فارس مستملکه چیلیگیندن قورتارماق، مطلقیتینی و آزاد، مستقیل یاشاماق، دئموکراتیک دؤولت قورماق حاقینی اؤز ایچینده داشیمیشدیر… “
(ص۶)… “اولکوچولوک” (میللی ایدئالوگییا دوشونجه سی):
” … ۱٫ هر میلت اوچون مادّی گرچکلردن اولوی مرتبه ده دایانان سینماز، بوتؤو، بؤلونمز، ایلاهی، اؤزه ل، میللی ایدئالوگییا و یا میللی اولکودور.
۲٫ AQT آذربایجانین توپلوم بوتونلوگونو دیل و تورپاق بیرلیگینی، میللی- معنوی کیم لیگینی، تاریخسل وارلیغینی، الده ائدیب ساوونما شرطینی اؤزگه لشدیرن ایدئالوگیالارین و کولتورلرین چمبریندن قورتولماسیندا گؤرور.
آذربایجان تورک میلتی نین بیرینجی دوشمنی میللی اخلاقسیزلیق، آنتی میللی ییخیجی-بؤلوجو ایدئالوگییالارین اوزون سوره ن حاکیمیتی اولموشدور. تورک تفکرو اؤزگه فیکیرلییه، یابانجی یا قوللوق ائدن بؤلوجو ایدئالوگی یالارلا باریشماز دورومدا دایانیر”
…”بابک ایگیت لیگینی، اسماعیل دؤولتچی لیگینی، ستارخان میللیت چیلیگینی، محمدامین اؤندرلیگینی آذربایجانین تمل دوشونجه سی کیمی دیرلندیریر.” …
مستقیل لیک
”دیلده، تورپاقدا، تاریخده، میللی کیملیکده، کوتلوی مدنیتده اؤزه للشمیش بیر توپلوم بئینالخالق حقوقلارینا اساسن میللی وارلیغینا، معنوی دیرلرینه یییه لنمه لی و تام سیاسی- اقتصادی، حربی، مدنی-اجتیماعی مستقیل لیگینه مالیک اولمالیدیر…
مستقیل میلت اؤزونون میللی دؤولتینی طلب ائدیر… “
میلتچیلیک(تورکچولوک)
…۲٫ “آذربایجانین میللی ایلکه لری و فلسفه کؤکو تورکچولوگونده دیر.”
…۵٫ “سووت آذربایجانی و ایران آذربایجانی کیمی تئرمینلر آنتی اینسان – وحشی و شووینیست اتیفاقی نین آذربایجان تورکونه قارشی دوشمن چیلیکدن یارانمیشدیر و قوندارما اولدوغو اوچون سورعتله محو اولونماقدادیر.”
دؤولتچیلیک
”آذربایجان تورک جمهوریتی” گونئی آذربایجاندا یارانان دئموکراتیک، چاغداش، دونیوی و حقوقی دؤولتی نین سیاسی گؤرونتوسو اولمالیدیر.
هر آذربایجانلی نین ان مقدس و گرکلی هدفی گونئی ین دؤولتچیلیک پروسئسینده جانلا، ماللا ایشتیراکچی اولماسیدیر. بوتؤو آذربایجان ایدئاسی نین اؤن شرطی گونئی ده قورولان دؤولتچیلیک پرئنسیپیدیر. گونئی-قوزئی پروبلئمینه بیر دفعه لیک سون قویماق اوچون گونئی آذربایجان دؤولتچیلیگی تاریخسل ضرورتدیر…”[۹]
[۱] پروژه سی نین
[۲] آتاتورک. زراعت بانکی. ۱۹۳۳ ایلی، ۲۹ ائکیم گئجه سی
[۳]
[۴]
[۵]
[۶] اؤلچو دیشی، خیز قاپان
[۷] خاراکترلی، چکیجی
[۸] قوروملاشمانین، تشکیلاتلانمانین
[۹] آذربایجان قورتولوش تشکیلاتی. مرامنامه، تبریز، ۱۹۹۲، AQT.یاییم بؤلومو
ائلدار قاراداغلی
http://www.gunaskam.com
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk unk unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab zho_Hant