آذربایجان مرسییه ادبیاتی
ایلاهیات فلسفهسی
اون دوققوز عصرده یاشامیش قومرو دربندی بؤیوک زحمت باهاسینا 14 معصومون باشینا گلن موسیبتلری کامیل دیوان شکیلینده عرصه یه گتیرمیشدیر. همن دیوان بو گون ده بیزیم الیمیزده ان دیَرلی اثر کیمی ایستیفاده اولونماقدادیر.
مرهوم قومرو بو اثرین باشلانقیج «ساقینامه»سینده دؤورونون اکثر تانینمیش شاعرلرینی آد-باد میصراعلارا سالمیش، اونلارین اثرلرینین آدلارینی چکمکله اؤز ادبی مجلیسینه دعوت ائتمیشدیر. قومرو سؤزوگئدن ساقینامهده علمی بحث آچاراق شاعرلرین اثرلرینی موقاییسهلی شکیلده قییمتلندیرمهیه چالیشمیشدیر. «ساقینامه»نی اوخودوقجا بیز بوتون بونلارین آچیق-آیدین شاهیدی اولوروق:
ساقینامه
ساقییا ائیله کرم دور مئیی مینانی گتیر
قوی گؤزوم اوسته قدم ساغری - سؤهبانی گتیر
عادتا ایرفانی شعرلرده ساقی، مئی، مینا ایفادهلری اؤز اصل معناسیندا یوخ، مجازی معنادا ایشلنمیشدیر. ساقی هر هانسی ایچمهلی شئیلری قدهلرده مجلیسده دولاندیران شخصه دئییلیر. مئی سؤزون اصل معناسیندا شراب اولسا دا، هئچ شوبههسیز ایسلام عالیملری، خصوصن اهلی-بئیت شاعرلری ایرفان عالمینده اونو شربت و دیگر حالال بویورولان، عاریفلرین مجلیسینده ایستیفاده ائدیلن مئیوه شیرهلری آدی ایله نظمه چکمیشلر. هابئله اهلی-بئیت شاعرلری مئی-ایفادهسینی ابجد حسابی ایله م-4، ی-10 رقملرینی توپلاماقلا 14 معصوم معناسینا گؤتورموشلر. بئیتین ایکینجی میصراعسیندا «قوی گؤزوم اوسته قدم ساغری سؤهبانی گتیر» دئمکله شاعر معصوملارین - گوناهسیز پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین ازا مجلیسینی زینتلندیرمیی اینجه مطلبلرله اوخوجونو گؤزللیک عالمینه آپارماق ایستهییندن ایرهلی گلمهسیدیر. اونون اهلی-بئیته اولان هدسیز محبتینین باریز نومونهسی اولاراق بئله مجلیسده ساقی قدملرینی گؤزلری اوستونه قویماسینا راضیلاشان شاعر بؤیوک جانفاشانلیق گؤستریر.
لالزار اولدو چمن اوز وئریب ایامی- باهار
جامی- زررین اله آل بادهی- هومرانی گتیر
یوخاریداکی بئیتده شاعر قومرو باهارین گلیشی ایله چمنلرین لالزار – یام-یاشیل اولماسینی، ساقینین قیزیل جامی الینده گزدیرمهسینی آل-الوان چیچکلرین سیماسیندا جامین ایچینده اولان قیرمیزی شرابی موقایسه ائدهرک یوکسک ادبی ذؤوقله میصراعیا گتیرمیشدی.
قیل اتا هوسرمی گولفام فرح بخشو زولال،
لعلگون آبو ترب راهو موسففانی گتیر.
قدهی ائله لبالب، وئر ایچیم مستانه،
بادیی ائشگ جنابی- شهی- مردانی گتیر.
قدهی آغزینا قدر دولدورماسینی ساقیدن تمننا ائدن شاعر مریفت شرابی ایله مست اولانا قدر ایچمک ایستهییندهدیر. خصوصن ده، شهی-مردان مؤولا الی ابن ابو طالبی (ه) یادا سالاراق «بادیی ائشگ جنابی- شهی- مردانی گتیر» دئمکله او جنابین عشقی ایله ایلاهی- مستانهلیکله اولویت آرزوسونا دوشور.
توتیگی نیطق گؤهرباریم آچیب دورجی دهن،
بزم شاهانه قوروب مجلیسی- ایرفانی گتیر.
بو بئیتده شاعر، اؤز نیطقینی قییمتلی گؤوهره بنزتمکله سانکی آغزیندان دورر تؤکولن بیر حیکمت عالیمینین ایرفانی مجلیسده-عاریفلرین حضوروندا شاهلارا لاییق سؤز خرج ائتمکله قییمتلی اینجیلر اورتایا قویور.
بادبانین چکیب اووجو فلکه فولک خیال،
لنگر ائتمیلییه آمادهدی دریانی گتیر.
بورادا ایسه سانکی خیال گمیسینین یئلکهنینی دارتاراق گؤیون انگینلیکلرینه قالدیریر و اؤزونون دئدیگی کیمی (لنگر ائتمیلییه آمادهدی دریانی گتیر) بیر گمی دولوسو لعل-جواهیرات دیَرینده سؤز گمیسینی لنگر سالماق اوچون دریا آرزولاییر.
رایت فیکریم اولوب هر طرفه شوققه گوشا،
دؤوره قیلماقلیق اوچون عالمی- بالانی گتیر.
بال زررین گؤتوروب اوچماغا شاهینو مغال،
بیر دم ائی تب روان باشیما سؤودانی گتیر.
صدف نظم تمامن یئتیریب دورر یئتیم،
قییمتین بیلمهیه سررافی- سوخندانی گتیر.
فیکیر و دوشونجهسینین هر طرفه آچیلدیغینی سؤیلهین شاعر شاهین کیمی یوکسکلیک آختاریشیندادیر. قیزیل قانادلاری ایله سما انگینلیکلرینده سوزن شاهین کیمی شعر عالمینده روان تبله سئودا آختاریر.
شاعر قومرو اهلیبئیت حاقیندا یازدیقلارینی صدف ایچریسینده دورری-یئتیم (ان قییمتلی لعل) آدلاندیریر. اونا گؤره ده اونلارا قییمت وئرمک اوچون سؤز سررافی آختاریر.
شاعر بو بئیتده اؤز شئرلرینی صدف ایچریسینده یئتیشن دورر-یئتیمه بنزهدهرک اونون قییمتینی تعیین ائتمک اوچون سؤز سررافینین گلمهسینی آرزولاییر. بورادا او هئچ شوبههسیز کی، نظم و شئرلری ایله 19-جو عصرین سونلاریندا یاشایان، دؤورون ان گؤزل گؤزل شاعرلریندن اولان، سؤز سررافی حاجی رضا سررافی نظرده توتموشدو.
بیرجه بو مجلیسه ائی ساقیگی فرخونده جامال،
شوارایی عجمو تورک بوخارانی گتیر.
اولا گر ائیله گوزر مملکتی- شیروانه،
نظمده فیرقهی شاعرلره خاقانی گتیر.
سؤیله خاقانییه ائی چینو سوخن خاقانی،
ارمغان الده توتوب نظم دورفشانی گتیر.
بو بئیتلرده شاعر قومرو داها قاباغا گئدهرک اهلی-بئیته ائتدیگی یوکسک خیدمتی قییمتلندیرمک مقصدی ایله عجم، تورک و بوخارا شاعرلرینه خیتاب ائدهرک اونلاری شئر و صنعت نومونهلرینی نوماییشی اوچون اؤز مجلیسینه دعوت ائدیر. همچینین خاقانییه شیروان ویلایتینده اولان شاعرلره خیتاب ائدهرک «سؤیله خاقانییه ائی چینو سوخن خاقانی، ارمغان الده توتوب نظم دورفشانی گتیر»،-دئیه اونلاری شعر-صنعت مئیدانینا چاغیریر.
شاعر قومرو ظلمت قارانلیقلاری ایشیقلاندیرماق اوچون سلاماتلیق وادیسینی، موسا پئیغمبرین توری-تجللاسینی آرزولاییر.
اونسوری- عالمی- ظلمات عناصیرده گؤز آچ،
وادیگی ائیمنه گل، تور تجللانی گتیر.
قیل خبردار نوای کیمی صاحب هونری،
دئ تاماشایا تامام افصحی- تورانی گتیر.
نوای کیمی هونر صاحبینی، بوتون توران فسئهلرینی تاماشایا دعوت ائدیر.
انوری- نئیییری- ازم کیمی نظمده مونیر،
دورر نثار ائیلهمهیه اقد سورییانی گتیر.
جام وحدتدن ایچن جامو جمعی جامه دئیین،
آچمایا دورج فصاحت دوری- مرجانی گتیر.
سدییا ایسم سنین طالعیی مسعود منیم،
برگ بی باریدی بوستانو، گولوستانی گتیر.
داها سونرا شاعر قومرو، حیکمت و منطیق شاعری اولان سدی شیرازینی خیتاب ائدهرک، ایرفان مجلیسینه چکیر. حتی سدییه مراجعتله گوناه سنین، سعادتلی طالع ایسه منیمدیر دئییر. سنین بوستان و گولوستان اثرلرینی سانکی بار وئرمهین باغ-باغچایا بنزهدیر، قومرو.
ائی اولان حافیظی کنز دورری-شهوار قزل
یار معشوق نه دیر هوریگی- قیلمانی گتیر
داها سونرا قومرو مشهور قزل اوستادی اولان حافیظی شیرازینین آدینی چکرک، اونا تنه وورور، سن عشقدن، یاردان، معشوقدان یازیرسان دئییر، بونلار شهوانی حیسسلر، عیش-ایشرت، باشقاریشدیریچی ایلنجه، مشغولیتدن باشقا بیر شئی دئییل. سن بیزیم ایرفان مجلیسیمیزه جنّتدن هوریگی-قیلمان گتیرمهلیسن.
ائی نظامی دئمه چوخ خوسروو ایله شیریندن
ایستهسن تاخت بوسات اوسته سولئیمانی گتیر
قومرو سؤز صنعتینده اوجا زیروهده قرار توتان شعر عالمینین پئیقمبری آدلانان نظامی گنجوی کیمی بیر صنعتکارا اعتراض سسینی اوجالداراق، اونون اثرلرینی چوخ دا بؤیوک بیر صنعت نومونهسی سایمیر. حتی اونا دئییر کی، سن تاخت اوستونده سولئیمانی دا گتیرسن، یئنه ده منیم قهرمانلاریملا موقاییسه اولونماز.
آر اولا قوووئیی ایدراکووه ائی خاقانی
سن ده گل اؤز دئدیگین هرزاوو هدیانی گتیر
شاعر قومرو خقانی کیمی بؤیوک اوستاد صنعتکارا چکینمهدن تنه وورور. اونون یازدیقلارینی اهلیبئیت نظملری ایله موقاییسهده هرزوو هدیان آدلاندیریر.
چوخ دا فخر ائیلهمه اؤز نظمووه ائی فیردووسی
سئوهسن سؤز یئرینه لعل بدخشانی گتیر
قومرو فیردووسی کیمی بؤیوک فیلوسوو-شاعر، عالیم-موتفککیر «شاهنامه» صاحبینه ده چکینمهدن: «چوخ دا فخر ائیلهمه اؤز نظمووه ائی فیردووسی» دئییر. ایکینجی میصراعدا حتی سؤز یئرینه ان قییمتلی لعلی-جواهیراتلاری دا گتیرسن یئنه ده منیم اثریمله یاناشی دایانا بیلمز دئییر شاعر قومرو.
گل شجاعتله گیرک هر ایکیمیز جنگاهه
مرز جنگه قدم قویماغا مئیدانی گتیر
دؤرد آغاج خار موغیلان یئتیرن بوغه منیم
سن موقابیلده ییغیب ساحهتی- دونیانی گتیر
بو ایکی بئیتده قومرو خیتاب ائتدیگی شاعرلری شعر-صنعت مئیدانینا سانکی دؤیوشه چاغیریر. حتی اؤز قهرمانلارینین ووروش صحنهلرینی تصویر ائدهرک دؤرد آغاج مسافهسی اولان کربلا صحراسینین تیکانلی مئیدانینی میصراعیا گتیریر، دؤورون شاعرلرینه خیتاب ائدهرک بونون موقابیلینده دونیا بویدا مئیدان طلب ائدیر شاعر قومرو.
قابیلیت هانی غبراده موقابیل توتاسان
گر قلت ائیلهمهسم عرش موللانی گتیر
من آچیم رزمده بیر قانلی الم شوققهسینی
الم گاوه نه دیر، مئهر دورخشانی گتیر
شاعر یاواش-یاواش مطلبه یاخینلاشاراق اثرین اساس ماهیتینی آچماغا چالیشیر. او، دئییر: «من آچیم رزمده بیر قانلی الم شوققهسینی». بورادا قومرو کربلا مجاراسیندا باش وئرن حادثهلرین شرحینی آیری-آیری میصراعلاردا وئرمکله یاناشی دیگر شاعرلرین اثرلرینده جریان ائدن حادثهلری ده موقاییسه ائدیر. لاکین سوندا یئنه ده اؤز اثرینین قییمتلی و عظمتلی اولدوغونو اؤنه چکیر.
واردی بیر مشق منیم صاف سویوم آب فرات
رود جئیهون دئمه کئچ قیلزمو عمّانی گتیر
شاعر اؤز اثرینده پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین باشینا گلن فاجعهلرینی بئیتلرده آچیقلایا-آچیقلایا حادثهلری تصویر ائدهرک موقاییسهلی شکیلده وئره بیلمیشدیر. شاعر «واردی بیر مشق منیم صاف سویوم آب فرات»-دئمکله کربلا چؤلونده پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین سوسوزلوغونو، بیر مشق سویا احتیاج اولدوقلارینی، حتی اونو دا الده ائده بیلمهدیکلرینی بَیان ائدهرک جئیهون چایی و قیلزم دریاسی ایله موقاییسه ائدیر. شاعر موقاییسهنی ائله یانیقلی شکیلده وئره بیلیر کی، دؤورون شاعرلرینه یازدیقلاری اثرلرینه گؤره سانکی خجالت وئریر. یعنی سیزین یازدیغینیز اثرلرده چای دولو، دریا دولو سو وارسا دا منیم اثریمین قهرمانلاری دین، عقیده، مسلک یولوندا سوسوز حالدا ووروشور، حاقی، عدالت یولوندا جانلاریندان کئچمهیه بئله حاضردیلار.
من ایقاب آدلی سمند اوسته قویوم زیورو زین
سن ده اؤز رخشون ایلن عرصهده جؤولانی گتیر
زولفوقار آدلی قیلینج من چکرم داواده
گاو زردوز ایله سن پورو نریمانی گتیر
شاعر اثر بویو قهرامانلارین مینیکلرینی، سلاحلارینی، گئییم و پالتارلارینی معاصر شاعرلرین قهرمانلاری ایله موقاییسه ائدیر و اؤز قهرمانلاری ایله حاقلی اولاراق فخر ایله اؤیونور.
اثرین سونونا یاخینلاشدیقجا شاعر ایرفان خزینهسیندن داها قییمتلی گؤوهرلر چیخارماغا نایل اولور. او اورک یاندیریجی شؤله ایله اؤز متاینی ایرفان بازارینا چیخاراراق دئییر:
منده بیر سینهسی دؤرد مین یارالی کؤینک وار
سن تهمتوین گئین جوش خوفتانی گتیر
بسدی بیر قان ایله الوان اولان اممامه منه
سن گئدیب مغفر فولاد موتللانی گتیر
شاعر، ایمام حسین آغانین فقط سینه ناهییهسیندن آلدیغی یارالاردان درمه-دئشیک اولان کؤینهیینی مثال گتیرمکله، اوخوجویا پئیغمبر اهلی-بئیتینین چکدیگی موسیبتلرینی عیانی وسایط کیمی گؤزونون قارشیسیندا جانلاندیریر. و یا ایکینجی بئیتین بیرینجی میصراعسیندا «بسدی بیر قان ایله الوان اولان اممامه منه » دئمکله زمانه ایمامینین – ایمام حسینین شهید اولما صحنهسینی – همین آنی اولدوغو کیمی سانکی هر دؤورون اوخوجوسونون ایدراکیندا تسووور ائتدیره بیلیر.
من ال اوستونده گؤتوررم بیر اوشاق قونداغین
ایستهسن سن دخی قورسی- مهی- تابانی گتیر
بیرجه شاهزاده واریمدیر توی اوتاغی قورولان
سن ده کئیخوسروو ایلن تاجی- دورفشانی گتیر
مرهوم قومرو بو بئیتلرده کربلا واقئهسینین ان جانسیخیجی مقامی اولان قونداغداکی کؤرپهنین اوخلانما صحنهسینی بیرباشا جانلاندیراراق معاصرلرینه سانکی عیانی وسایط کیمی نیشان وئریر: «من ال اوستونده گؤتوررم بیر اوشاق قونداغین ».
همچینین ایکینجی بئیتین بیرینجی میصراعسیندا «بیرجه شاهزاده واریمدیر توی اوتاغی قورولان » دئمکله کربلا صحراسیندا آشورا گونو باش وئرمیش نؤوبهنؤو دهشتلی، توکورپهدیجی صحنهلری اؤن پلانا چکرک ایمام حسن یادیگاری شهزاده قاسیمین توی اوتاغی ماجاراسینی الی نیشانلیسینین الینه دیَمهین بَیله گلینین، ایکی گنجین نیسگیلینی باریز شکیلده نوماییش ائتدیریر. بونونلا دا دونیادا، خصوصن ده ایسلام عالمینده خئییرله شرعین بیر-بیرینی تاماملاماسینی اجتماعیته چاتدیرماغی باجاریر.
چکرم عرصهیی جنگاهووه بیر تازه جاوان
گؤر جمعالین سورا گئت لالهی- هومرانی گتیر
شاعر موسیبتین ان جانسیخیجی یئرینده رامانتیکایا ال آتاراق، ادبی پوئتیک ایفادهلرله دوشمن مئیدانینا یئنی بیر راهییه گتیریر. بئیتین بیرینجی میصراعسینا نظر سالاندا، بیز آچیق-آشکار بونون شاهیدی اولوروق. «چکرم عرصهیی جنگاهووه بیر تازه جاوان » دئمکله کربلا موجاهیدلرینین کدخوداسینی-تزه بَیینی، تازه جاوان آدلاندیرماقلا، اونا طرف قیلینج و نیزه ایله گلنلری سارسیدیر. اونلارا باشا سالماغا چالیشیر کی، بیر بو جاوانین جامالینا، بوی-بوخونونا باخین، تاماشا ائدین، گؤرون بونون گؤزللیگیله قیرمیزی لالهنی موقاییسه ائتمک نئجه ده بدییدیر.
لئشکریم یئتمیش ایکی تئشنه دیلاوردی منیم
سن اؤزون جمعی قیلیب لئشگر ایرانی گتیر
شاعر اؤز آز قوشونو ایله 72 نفر تئشنه- سوسوز، دیلاورلرله شعر-صنعتینین ووروش مئیدانینا بوتون ایران لئشگرینین گتیرمهسینی توصیه ائدیر.
آروزو ائیلهمه هر بئیتیوه دینارو تلا
من کیمی بئیتیوه بیر جنّت ریزوانی گتیر
مرهوم قومرو دؤورون معاصر شاعرلرینی مذمّت ائدهرک یازدیقلاری اثرلرین هر بئیتینه گؤره، قیزیل-گوموش ایستهمهلری ایله اونلاری حیاتدا اودوزان، آلدانان آداملار کیمی گؤستریر. اؤزو ایسه: من کیمی هر بیر بئیته جنّتی ریزوان ایستهمکله آخیرت عالمینین ابدی اولماسینی، دونیا اوچون یوخ، آخیرت اوچون چالیشماغی او ایستکلرله یاشاماسینی توصیه ائدیر.
حئیف زحمت چکیبن باغلامیسان شاهنامه
اوندا وصف ائیلهدیگین روستمی- داستانی گتیر
و سونرا تأسفله «شاهنامه» مؤلفی ابولقاسیم فیردووسییه ایراد ائدهرک بؤیوک زحمتله «شاهنامه» باغلاماسینی روستم آدلی پهلوانی ایستهدیگی کیمی هددیندن آرتیق شیشیرتمکله اوبرازلی شکیلده وئرمهسینی بؤیوک مهارتله اؤن پلانا چکمیش و نتیجهده اؤز اثرینین معنوی دیَرینی داها دا آرتیرماغا نایل اولموشدور.
کیمدی روستم، نه فرامرز، ندی سؤهراب، نه کییو
بلکه ایسگندر ایلن بهمهنی -دارانی گتیر
ندی ایسگندر دارا، نه سالاتین کیان
توری سئینایه گئدیب حضرت موسانی گتیر
داها سونرا «شاهنامه»دکی آدلاری چکیلن اثرین قهرمانلارینی، بیر-بیر خیتاب ائدهرک، کربلا قهرمانلاری ایله موقاییسه ائدیر، سوندا یئنه ده اؤز اثرینین، اؤز قهرمانلارینین قییمت و دیَرینی اوستون اولدوغونو سؤیلهییر. حتی ایشی او اندازهیه گتیریر کی، بنی-ایسرایل پئیغمبرلرینی ده کربالا موجاهیدلری ایله موقاییسه ائدیر، نتیجهده «تور سئینایه گئدیب حضرت موسانی گتیر» دئییر. بوتون بونلارلا باهم اونسوز دا فایداسی یوخدور دئییر، شاعر قومرو.
یا یاپیش نوح اتهییندن او دئییل فولک نجات
یا چیخیب تاریمی چاریمدهکی عیسینی گتیر
یا گزیب صفهیی دونیانی دولان ائیله سوراق
میسریدن تختی ایله یوسیف کنانی گتیر
بو بیئتلرده ایسه آچیق-آیدین اولکی پئیغمبرلرین آدلارینی قیئد ائدهرک اونلارین دا نجات گمیسی اولمادیقلارینی دئییر. «یا یاپیش نوح اتهییندن او دئییل فولک نجات» قومری اؤز اثرینین باش قهرمانینی حضرتی ایمام حسینی پئیغمبرین (س) بویوردوغونا گؤره «نجات گمیسی» آدلاندیریر. معتبر حدیثده حضرتی پئیغمبر (س) بویورموشدور: «منیم اهلی-بئیتیمین مثالی نوح پئیغمبرین گمیسینه بنزر. هر کیم او گمییه سووار اولسا، نجات تاپار. هر کیم او گمینی ترک ائتسه قرق اولاجاق.» بو حدیثه ایسنادن حاقلی اولاراق قومری ایمام حسینی «نجات گمیسی» آدلاندیریر. او، اوزونو دؤورون شاعرلرینه توتاراق فخرله منیم حسین کیمی عالملره نجات وئرن آغام وار دئمهیه البته حاقلیدیر. او، ارکیانا اورافا اهلینه - اگر سیزین ده بئله بیر رهبرینیز وارسا، گتیرین مئیدانا، - دئیه داها جورت و شؤوقله … «رهبریمدیر ایکی دونیادا حسین ابن الی گر وارین اولسا سنین ده بئله مؤولانی گتیر» دئییر.
هاردادیر سنده منیم تک شرفو جاهو-جلال
شیویی-نظمیده گیرم یدو بئیزانی گتیر
غوبهی-فاحیش گتیریب ائیلهمیسن صرف کمال
اؤزون اینصاف ایله عقل اوسته بو سئودانی گتیر
رهبریمدیر ایکی دونیادا حسین ابن الی
گر وارین اولسا سنین ده بئله مؤولانی گتیر
هشریده جام بولور الده توتوب شیری-خودا
بویورور تئشنهدی چوخ قومریگی نالانی گتیر
نهایت مرهوم قومرو ابدی سعادت گونونو - هشر، قییامت گونونو خاتیرلایاراق سانکی حالییهده الینده بوللور جام توتان قییامت گونونون ساقیسی مؤولا الینی – شیری خودانی قارشیسیندا گؤرور، اؤزونون دئدیگی کیمی «بویورور تئشنهدی چوخ قومریگی نالانی گتیر» دئییر مرهوم قومرو.
قاضی حاجی میرزیز سیدزاده
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab