خمسه نوایی تیاتریده
«خمسه» اوپره سی
علیشیر نوایی کتته اکادمیک
تیاتریده
صمیمی دوستیم شریف الله «اوزتگین» تاریخ و
ادبیات بوییچه کینگ معلوماتگه ایگه بولگن حالده، بدیعی صنعتلر اینیقسه موسیقی گه کوپ قیزیقه دی. او ۲۰۰۷ دیسمبر آییده اوز
ابتکاری بیلن شبرغان شهریده افغانستان دومبیره چیلری فستیوالینی تشکیل ایتیب، اونی
موفقیت بیلن اوتکزگن ایدی. اوچ کون دوام ایتگن ۲۰۰ کیشیلیک بو فستیوالده برچه شمال
ولایتلریدن تشقری، بامیان، دایکندی، هلمند و وردک ولایتلری دومبیره چیلری هم
اشتراک ایتگن ایدیلر.
مهارتلی دومبیره چیلردن ۵ کیشی گه بخارا و سمرقند گه باریش ویزه سی بیلن تکت و
سفر مصرفی بیریلدی. ۱۰ کیشی تلویزیون، ویدیو بیلن و باشقه لر تون و سلله بیلن
تقدیرلندیلر.
«اوزتگین»نینگ اوزبیکستان موزیک استاذلری بیلن کینگ علاقه سی بار و بو ساحه ده
گی ینگیلیکلر بیلن یقیندن تنیش. او اوزبیک ملی موسیقه سینی تنیتیش مقصدیده تورت
فصل و ۱۰۳ بیتدن عبارت «موسیقی میراثیمیز گنجینه سی» دیب اتلگن بیر کتاب - البوم
تیارلب، ملی موسیقه میزنینگ تکاملی جریانی، بویوک موسیقی نظریاتچیلری، اونینگ
تورلری و ساحه نینگ ییریک استاذلری، زمانوی روحگه ایگه بولگن خواننده لر و
اجراچیلر حقیده ییترلی معلومات بیرگن. جوده کوپ صورتلر و چیرایلی دیزاین بیلن ۲۰۰۸
ییل تاشکینتده فلمی قاغازده نشردن چیققن بو کتاب – البوم حقیده کیینچه لیک علاحده
معلومات بیره میز.
گپ نینگ قیسقه سی شو
که موسیقه نینگ تورلری اینیقسه اوزبیک کلاسیک مقاملری و سینفونیک اثرلر مین بیلن
اونی کوپراق قیزیقتیره دی. شو سببلی هربیر تاشکینتگه بارگنیمده او مینی ینگیلکلر
بیلن تنیشتیره دی.
اوتگن ییل علیشیر
نوایی نامیده گی اوزبیکستان دولتی اوپرا و
بالت بویوک تیاتریده قوییله دیگن «خمسه» آتلیک اوپره ــ بالت اثرینی کوریش اوچون
بلیت آلگن ایدی. بیرگه لیکده تیاترگه باردیک. تیاتر فیی سیده صورتگه توشگنده اوپیره
مولفی مشهور کمپزیتور مصطفا بفایف بیلن اوچره شیب، تنیشدیک و او بیلن صورتگه
توشدیک.
علیشیر نوایی تیاتریگه اوزاق مدتلی اساسی تعمیردن کیین بو بیرینچی مرته
باریشیم ایدی. تیاتر زالی چیرایلی تعمیرلنیب، سقفی نینگ دایروی گنبذی و دیوارلری
زرحل رنگلر بیلن نفیس بیر اسلوبده بیزه تیلگن ایدی. بو ییرده اوزبیک سینفونیک
اثرلریگه قیزیقووچی یاشلریمیزگه بو اوپره حقیده قیسقه چه معلومات بیریب اوته میز:
هر دایم گیدن فرقلی اوله راق خمسه اوپیره سیگه قیزیقیب کیلگنلر سانی کوپ ایدی.
تماشاچیلر انتیقلیک بیلن صحنه آچیلیشینی
کوتردی. دیریژور و سینفونیک ارکستر اعضالری اوز اورینلریگه جایلشگندن کیین، صحنه
آچیلدی.
پرده آچیلیشی بیلن علیشیر نوایی و مرشدی عبدالرحمان جامی صحنه ده ظاهر بولیب،
نوایی اوز شعرلری بیلن ملی و انسانی غایه لرینی ترنم قیلدی. صحنه نینگ بگروندیده
کوفی و نستعلیق خطلری بیلن ایریم عباره لر و نوایی شعرلری بیلن بیزه تیلگن کته
لوحه کورینیب تورردی.
اوندن کیین نوایی اوز مرشدی حضوریده کورگن رویا یعنی اوچ مشهور خمسه چی (نظامی
گنجوی، امیر خسرو دهلوی، جامی)، سعدی، انوری و فردوسی و حسن دهلوی بیلن اونینگ
اوچره شووی عالی سویده تمثیل ایتیلدی.
نظامی بویوک شاعرلر تامانیدن نوایی نی ارداقلب، توگتگن خمسه سینی تورکی تیلده بیر
شاه اثر ایکنیگه اورغو بیره دی و حسین بایقرا زمانیده سیندیک بیر شاعر تاپیلدی که
قیلگن ایشلرینگ عادی آدملرنینگ ایشیگه اوخشه میدی دییدی:
«که کیلدی زمانیده سیندیک کیشی
که ایرمس ایشینگ آدمیزاد ایشی»
سونگره بیرین کیتین «فرهاد و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «سبعهٔ سیار» و «سد
اسکندری» داستانلری ده گی رومانتیک و حماسی حادثه لر مشهو اوپره خوننده لری آرقه
لی نوایی شعرلریدن فایده لنیب، سینفونیک ارکستر جورلیگیده منظوم شکلده اجرا
ایتیلدی. فرهادنینگ تاغنی قازیب سوو چیقره ریشی، مجنون نینگ لیلی عشقیده آواره
لیگی، شاه بهرام نینگ ییتتی اقلیمدن کیلتیریلگن گوزل قیزلر بیلن عیش و عشرتی، بعضا
کومیک صحنه لر بیلن قوشیلیب اثرگه جان بغیشلگن ایدی. اسکندر مقدونی نینگ
جهانگیرلیک غایه لری و اونگه قرشی نوایی آرقه لی کورسه تیلگن تینچلیک غایه لرینی
تلقین ایتووچی حادثه لر، نهایت کوچلی و یاقیملی اسلوبده تمثیل ایتیلیب، اسکندر
اوبره زینی بیر عدالت پرور پادشاه صفتیده کورسه تیشگه ایریشیلگن ایدی.
اوپره مولفی مصطفا بفایف نینگ بو سینفونیک اثری اونینگ شاهکارلریدن بیری دیسک
مبالغه قیلگن بولمیمیز. سیفونیک ارکستردیریژوری... و ارکستر اعضالری نینگ اجرا مهارتلری
هرقندی تحسینگه سزاوار ایدی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تیگیشلی صورتلر البومده.
به گفتۀ چاووش تشکیل انسامل ظفر اورا به مسیر نو سوق داد و با اجرای نخستین آهنگ خود با شعر" عاشق شوریده دورمن آستانینگده وطن" از آصفه شاداب درسال ۱۳۶۰ که از رادیو و تلویزیون افغانستان، اورا به موفقیت های آینده مطمئن می سازد. او با گروه ظفر از سال ۱۳۵۸ به بعد همکاری داشته است.
prs_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab