طنز
* یازووچی: حلیم یارقین * فولکلور شناس توریستلر
شهریمیز کیچیک بۉلسه هم، بیراق تاریخی بیر شهر دیر. شونینگ اوچون کۉپینچه پیتلر بیرته ـ ایکیته توریست کۉرونیب توره دی.
توریستلر شهریمیزنی گېزیب، کۉپراق اېسکی خرابه لرنی زۉر قیزیقیش بیلن کوزه تیب، شهر و قیشلاق تورموشی گه تېگیشلی قیزیقتیرگن موضوعلر حقیده معلومات آله دیلر و اۉزلریگه یاققن، سیرتیدن انتیک نرسه لرنی ساتیب آله دیلر.
چیندن هم توریستلرنینگ شهریمیزگه کېلیب ـ کېتیشی طفیلی تیلماجلر (ترجمانلر)، ساتووچیلر، اینیقسه اېسکی و قۉل صنعتلری نینگ بازاری یخشی و رونقلی دیر. شهریمیزنینگ کۉپلب ییگیتلری چله ـ چولپه انگلیسچه یا اۉزگه بیر چېت اېل تیلینی بیلگنلیک لری طفیلی انچه پولگه اېگه بۉله دیلر. انتیک نرسه لر ساتووچیلری هم بابا ـ مامه لریمیزدن قالیب کېتگن اېسکی ـ تۉسکی قالدیق بویوملرنی انتیک دېب، اولرگه ساتردیلر!
مېنینگ جدا چققان و چوتار بیر اۉرتاغیم بار اېدی. او، اولوسیمیز ایتگنیدېک، سورمه نی کۉزدن اورردی؛ تاشدن یاغ چیقرردی؛ کیشیلرنی یلب، موم دېک یومشه تردی و بورگه نی اېسه هواده داغلردی…!
قیسقه سی، او چققانلیک و رندلیکدن اۉزگه بیرار کمالی یۉق اېدی. شهریمیزگه کېلیب ـ کېتیب تورگن توریستلر، اونینگ اوچون آسانگینه پول اوندیریشده جدا قوله ی اۉلجه اېدی. او بو ایشده عقلنی لال قالدیره دیگن عجایب یۉریقلر و چللردن فایده لنردی.
مېن او بیلن کۉپینچه اوچره شیب، اۉلتیریش ـ توریشیم بار. اوچرهشوولریمیزده، گاهیده ایریم قیزیقرلی قیلمیشلریدن مېنگه قصه قیلیب بېرهدی. سیز بو یېرده اونینگ سۉنگگی ینگی قیلمیشلریدن بیرینی اۉقییسیز. او قیلمیشینی شونداق قصه قیلدی:
کونلرنینگ بیریده شهریمیزده ایکی کیشی توریست تاپیلیب قالدی. تصادفگه کۉره صنفداشلریمدن بیری اولرنینگ تیلماجی و راهنماسی اېکن. صنفداشیم نینگ ایتیشیچه، اولر شهریمیزنینگ تاریخی و قیزیقرلی یېرلرینی کۉریب یورگن اېکنلر. اولوسیمیزنینگ تورلی رسم و عنعنه لریدن اینیقسه تۉی مراسملری اولرگه جدا یاققن اېکن. شو باعث، اولر قیسی دیر تۉی مراسمی نینگ کستی نی تیلماج کمکی ارقه لی کته مبلغگه ساتیب آلگن اېمیشلر!
مېن صنفداشیمدن بو سۉزنی اېشیتیب آق، دراو باشیمده شیطانی بیر فکر تاپیلدی و توریستلردن پول اوندیرماق اوچون عجایب بیر نقشه طرح بۉلدی!
موضوعنی تیلماج صنفداشیم بیلن اۉرته گه قۉیدیم. باشیده او همکارلیکدن باش تارتدی؛ بیراق نقشه نی یخشی توشونیب، اینیقسه اونگه یېته دیگن پول اولوشینی اېشیتگندن سۉنگ، کۉندی. مېن طرح قیلگن نقشه جدا ساده، بیراق بیر آز ددللیک و هوشیارلیک تیلردی.
بیرکون توریستلر شهرنی گېزیب، توشدن سۉنگ دم آلماق اوچون اتاقلریگه قیتیب، اوخله دیلر. مېن نقشه گه مطابق تیلماجگه تیلفون ارقه لی توریستلری بیلن سۉزله شیب، یخشی تیاقلنگن افگار بیر کیشی نینگ رولینی اۉینشی نی ایتدیم. شو بیلن بشقه نیمه لر دېیشینی توشونتیردیم. او بۉلسه شونداق رولنی اۉینشگه کۉندی.
شونگه کۉره او توریستلرگه قۉنغیراق قیلدی و اۉته قلتیراق و کسل کیشی نینگ سېسیگه اۉخشه تیب، اولرگه تۉی مراسملری نینگ کستی ساتیب آلینگن غضبلی مردم تمانیدن تیاقلنگنی و توریستلرنی تاپیب بېریش اوچون اۉلومگه تهدید بۉلگنینی هینقیللب ایشانرلی قیلیب ایتدی و حاضر اۉرتاغیم قاشینگیزگه باریب، واقعه نی به تفصیل توشونتیره دی، دېب تېزده تیلفوننی اۉچیردی!
شوندن سۉنگ مېن ماجرا صحنه سیگه کیردیم. مېن اولرنینگ قاشیگه باریب، واقعه نی جدا قۉرقینچلی شکلده ایتیب بېردیم. آدملر تۉیلری نینگ کستی ساتیلگنی، اینیقسه سیز خارجیلر قۉلیگه توشگنیدن خبر تاپگنلر. اولر تیلماجینگیزنی یخشی کلتکلب اولومگه تهدید قیلگنلر و سیزلرنی تېز تاپیب بېریشنی ایسته گنلر!
شونده توریستلر اضطرابگه توشیب:
ـ مردم بیزنینگ قیسی گناهیمیز اوچون غضبلنگلر؟ دېب سۉره دیلر.
ـ سیزلر اولرنینگ خاتین ـ قیزلری یوزی آچیق بۉلیب، اۉینب تورگن صحنه لریدن آلینگن تصویرلرنی آلگن سیزلر. اولر بونی اۉزلریگه ننگ و عار بیله دیلر. بو مسأله اوچون اۉلیش و اۉلدیریشدن هم قیتمه یدیلر، دېدیم!
توریستلر بو سۉزلرنی اېشیتیب رنگلری اوچدی و قتیق قۉرقیب قالدیلر. اولر بو دهشتلی ماجرادن قوتیلماق اوچون مېنگه یلنیب، کمک ایسته دیلر!
مېن اېسه نقشه جدا سیلیق یۉلگه توشیب، اصل مقصد تمان آلغه باره یاتگنیدن خرسند بۉلیب، اولرگه:
ـ سیزلر تعقیب آستیده سیزلر. اول بیر آز پول بېرینگلر، مېن او یاق ـ بویاقده پایلب تورگن آدملرگه بېریب، اولرنی ترقه تیب ییباره ی. کېین سیزلرنی بو یېردن بیرار یۉل تاپیب چیقه ریب، قوتقزه ی، دېدیم!
بېچاره لر جدا قۉرقیب تیتره ب قالگن اېدیلر. جانلرینی امان سقلب قالیب، بو مشمشه دن تېزراق قوتیلماق اوچون بار ـ یاغ پوللرینی چۉتنکلریدن چیقه ریب، توتملب مېنگه تاپشیردیلر. اولر پولنی بېریب توریب، یلینیب ـ زارلنیب تېزده قوتقزیشلرینی مېندن ایستردیلر!
مېن اولرگه: سیزلر شو یېرده چیده ب تورینگلر. مېن باریب ایشلرنی بجریب، شهردن چیقیب کېتیشلرینگیز یۉلی و وسیله سینی تۉغریله ی، دېدیم.
اولردن کېکسه راغی شاشیلیب:
ـ انیغی بیزنی قچان بو یېردن آلیب کېته سیز؟ دېب سۉره دی.
ـ هوا بیر آز قرانغو بۉلگندن سۉنگ سیزلرنی آلیب کېته من! دېدیم.
شو بیلن اولرنی تشویش و قۉرقینچ دېنگیزده چۉمدیریب، اۉزیم اولرنینگ قاشیدن چیقدیم.
هوا بیر آز قرانغو بۉلگنده اولرنینگ قاشیگه باردیم. بېچاره لر اۉته اضطرابده مېنی کوتیب تورگن اېکنلر. اولرگه آلیب بارگن محلی کییملرنی کییدیریب، غراضه موتریمگه میندیردیم. آته یلب تار کوچه لر و پسکوچه لردن اۉتکزیب، کابلگه کېته دیگن کته یۉلگه چیقردیم. او یېرده ایلگریدن گپیریب قۉییلگن تاکسیگه اولرنی اۉلتیرغیزیب، کابلگه جۉنه تدیم!
شونداق قیلیب، توریستلر بیر آز خاطرجمع و مېندن ممنون بۉلیب کېتدیلر و اۉزیم اېسه تیلماج صنفداشیم قاشیگه قیتیب، توریستلردن اوندیریلگن پولدن اونینگ اولوشینی بېردیم…!
(کابل: یاز، 1389)
* “سۉکیش هم پول بۉلر اېکن!” طنزلر کتابیدن
Short URL: https://www.turklar.com/turkic/?p=3508
azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab zho_Hant