قادین و عراق-تورکمان یاس عادتلری
قادین و عراق-تورکمان یاس عادتلری
اولکر عادیل قیزی داداشووا
AMEA-نین فولکلور اینستیتوتونون دوکتورانتی
کؤچورن: عباس ائلچین
اینسانلارین درین کدرینین، سارسینتیسینین ایفادهسیندن تؤرهین یاس مراسیملرینین کئچیریلمهسی بو گونوموزه قدر چاتمیش، دؤورونون اینانج تاثیرلریندن ده یان اؤتمهمیش، موختلیف زامانلارا عایید اینانج یاناشماسینین آخینیندان قایناقلاناراق موختلیف گؤرونوشلو حرکتلری اؤزونده بیرلشدیرمیشدیر. شومئرلر، شامانلارا مخصوص ریتواللارا داها چوخ ایستینادلانان یاس مراسیملری ایسلام دینینین قبولوندان سونرا بعضی اینانجلاری ایسلامی دَیرلر آلتیندا قوروموش، حتّی ایسلامدا قبول ائدیلمهین بیر چوخ گئدیشلر ( قیشقیراراق آغلاماق، آغیلار دئمک، قادینلاری شیون ائدهرک ساچلارینی یولماق، صیفتلرینی جیرماق) (5 ) بو دینین علامتی اولاراق اینسانلار طرفیندن قبول اولونموشدور.
روحلارین یاشاماسینا، بو دونیا ایله علاقه ساخلاماسینا اینانان اینسانلار موختلیف آیینلر، سینامالار، یوزوملار حیاتا کئچیریرلر کی، بونلار دا داها چوخ قادین خاراکتئرلی اولور. "محض قادین-آنانین، باجی-ننهنین سایهسینده اؤلو آخیرت دونیاسینا" اوُرواتلی گئدیر (آغی سؤیلهمکله)، اؤلونون روحو احسان سوفرهسیندن "اؤز پایینی" آلا بیلیر (جومعه آخشامی خؤرگین دوزونو تؤکرکن اؤلولرین آدینی چکمکله؛ واختلی-واختیندا یاد ائدیلیر (پالتارلارینین، اشیالارینین موعیّن زامان چرچیوهسینده قورونماسی ایله)؛ بیر سؤزله، مراسیمین بوتون "یازیلمامیش قانونلارینا تام جیدّیلیگی ایله رعایت اولونور". (1؛127)
قدیم شومئر منبعلرینی نظردن کئچیردیکده گؤرریک کی، قادینلار تانریلار اولموشلار. ( 6 ) بوندان قایناقلاناراق دئیه بیلریک کی، ایلک واختلار شامانلارین هامیسینین قادینلاردان عیبارت اولماسینا سبب بودور. چونکی شامانلار عادی اینسانلاردان داها چوخ اوستونلوکلره مالیک ایدیلر، اونلار اینسانلارین باجارا بیلمهدیکلرینی باجاریردیلار: روحلارلا علاقه یارادا بیلیر، روحلاری عایید اولدوقلاری یئره گؤندریر، حئیوانلاری باشا دوشور، گؤیله یئری سیاحت ائدیر و س.
شامان پالتارلارینین قادین گئییمینه اوخشاماسینین سببی ایلکین اولاراق شامانلارین قادینلاردان عیبارت اولماسیدیر؛ سونرالار اونلارا قوشولان کیشیلر گؤرونوش باخیمدان قادین شامانلارین بنزهیشینی تأمین ائتمیش اولورلار. ( 11؛ 61-62 )
آردینی اوخو/ Ardını oxu
pes_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azj_Latn