در تمام شهرها و روستاهای کشور عزیزمان ایران , داستانهای زیادی سالیان سال است که سینه به سینه به نسل های بعدی تحویل داده شده و اکثر ما ها در دوران کودکی خودمان بسیاری از این
داستانها را از پدر و مادر خودمان شنیده ایم . یکی از این داستانها قصه شنگول و منگول است که امروز این قصه زیبا را از آذربایجان و به گویش آذری با همدیگر مرور می کنیم :
شنگول – شؤنگؤل – منگول
شنگولوم منگولون آدیندا بیر ناغیل :
بیری وارمیش بیر ی یوخوموش، بیر کئچی وارمیش . بو کئچنین گوزنون آغی- قاراسی اوچ بالاسی وارمیش . چپیشلرین بیرنین آدی شنگول،بیرنین آدی شؤنگؤل بیرینینده آدی منگول ایمیش . کئچی
گئدیب هرگون مئشده اوتارارمیش . گئجه قایدیب دا بالالارینا آغیزیندا سو،بوینوزوندا اوت ،ممه لرینده سود گتیره رمیش.بوجور قایدیب قاپی دوورمیش . شنگول آتیلا-آتیلا قاپییا یاخینلاشیب
سوروشارمیش
– شنگولوم،شؤنگؤلوم،منگولوم قاپینی آچین من گلدیم،آغیزیمدا سو ،بوینوزومدا اوت،ممه مده سود گتیرمیشم .
شنگول،شؤنگؤل ،منگول سئوینه –سئوینه قاپینی آچارمیشلار، کئچی ایچری گیریب اونلارا سویونی،سودونی،اوتونی وئریب یئدیریب ایچیردیکدن سونرا یاتیرداردی . سونرا دئیردی کی : بالالاریم
احتیاتلی اولون،هر کیم قاپی دوووب منیم دئدیگیم سوزلری دئمسه آچمایین . چپیشلرده دئیردیلر کی :
– سن آرخایین اول هیچ کیمه قاپی آچماروق .
بیر گون بیرآج قورد اورالاردا تاپلیب کئچنین بالالارین یئمک اوچون فرصت آختاریردی . بیر گون قورد گلیب کئچی ائوده اولمایان چاغ قاپینی دویدی . شنگول،شؤنگؤل ،منگول دینقیلدیه-دینقیلدیا
قاپیا ساری گئدیب دئدیلر :
– قاپی دوین کیمدیر؟
قورد کئچنین دئدیکلرین بیلمیردی و دئدی :- آچین بالالاریم منم آنانیز
چپیشلر آنالاری اولمادیگینی آنلاییب قاپینی آچمادیلارو قاچیب گیزلندیلر . قورد گوردی کئچی گلیر ،قاچیب بیر بوجاقدا گیزلندی . کئچی قاپینی دویوب دئدی : بالالاریم آچین منم ،اغیزیمدا سو
بوینوزومدا اوت ، ممه لریمده سود گتیرمیشم . شنگول،شؤنگؤل ،منگول آتیلا-آتیلا گلیب قاپینی آچدیلار . کچئی ایچری گیریب هر زمانی کیمی بالالارینا سو، سود،اوت وئریب سونرا بالالار قاپینی
چالماسینی آنالاینا دئدیلر.کئچی دئدیگی سوزلری قورد ائشدیب اوردان اوزاقلاشدی .
صاباحیسی گون کئچی گئتدیکدن سونرا قورد گلیب قاپینی دویدی :
– بالالاریم آچین منم آنانیز،آغیزیمدا سو،بوینوزومدا اوت،ممه لریمده سود گتیرمیشم
شنگول،شؤنگؤل ،منگول گلیب قاپینی آچدیلار ؛بیردن قورد آتیلیب منگولی توتوب همان یئدی . شنگول،شؤنگؤل قاچیب گیزلندیلروآغلاماقا باشلادیلار . آخشام اولوب آنالاری گلیب نه قدر قاپینی
دویوب نه قدر اوخودی قاپینی آچان اولمادی . کئچی دال-دالی گئدیب بوینوزلاریلا قاپینی آچدیب ایچری گیردی .
شنگول ، شؤنگؤل آنالارین گوروب سئویندیلر و آنالاری سوروشدی : – بس منگول هانی ؟ چپیشلر باشلادیلار آغلاماقا و اولان ایشی آنلارارینا دئدیلر . آنا کئچی هیرسلنیب دئدی کی :
– یاخشی قوردونکی منده قالسین . سیز قاپینی باغلاییب هیچ کیمه قاپینی آچمایین .
کئچی یولا دوشوب آز گئتدی، اوز گئتدی ؛ دره تپه دوز گئتدی ؛ آخیربیر دمیرچی دوکانینا یئتیشیب دئدی :
– دمیرچی قارداش منیم بوینوزلارمی قیلیچ کیمی ، اوجلارینی سونگی(نیزه) کیمی ائله .
– دمیرچی ده دئدی : آ کئچی سن منه نه وئرجکسن ؟
– کئچی دئدی : بیر قازان قایماق بیر قازان سود
دمیرچی راضی اولوب کئچنین بوینوزلارین قیلج کیمی اوجلارینی سونگی کیمی ایتی ائلدی . کئچیده اونون قایماقین ،سودون وئریب دوز گلدی قوردون ائوینی دامینا چخیب ایاقلارین باشلادی داما
وئرماقا . قورد بیر قازان آش قویموشیدی . اوجاق اوسته پیشیریردی . اوندا کی کئچی آیاقلارین دامنما یئره ووروردی قوردون آشینا توپراق توکولوب قورد حیرسلنیب دئدی :
– ائویمی ییخان کیمدیر؟ آشیما توپراق توکن کیمدیر ؟
کئچی جواب وئریب دئدی :
– هم سولطان ام هم پاشا ، بوینوزوم قوشا قوشا ، بالالاریمی سن یئمیسن ایندی بویور ساواشا کئچی دالی گئدیب،ائله بوینوزیله ووردی قوردون قارنینا کی ایکی قاریج قوردون قارنینا ایشلدی . قورد
برکدن اولاییب ،یئره دوشوب ،کئچی همان یئرده قوردون قارنین دئشیب منگولونی ائشیگه چیخارتدی . قورد اولویا اولویا دئدی : – وای قارنیم !وای قارنیم ! کئچیده دئدی : – بالالاریمی یئینده وای
قارنیم دئمیردین ! کئچی بالاسین گوتوروب سئوینه سئوین ائوینه گئتدی
– سیزلره ده تانری سئونج پایی وئرسین . ناغیلی ائشیدن ساغ ناغیلی دئیین سالامات .
pes_Arab pes_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab