شیخ محمد خیابانینین حیاتی، فعالیتی، بو بؤیۆک عالیم و روحانینین خائینجهسینه شهید اولوب تبریزین کۆچهلرینده سۆرۆنمهسی و او بیریطرفدن اوستاد دۆزگۆن سؤیلهدیگی محتوالی، معنالی و دگرلی منظومهسی، منی وادار ائتدی قلمی گؤتۆرۆب بو بارهده، دهگرسیز اولموش اولسادا، اؤز نظر و تاثّراتیمی یازام.
هر شئیدن اوّل بونو دئمهلییم بیزیم دوغما یوردوموزون اؤلمز عالیم و قهرمانی بارهده چوخ آز دانیشیلیب و حقیقتده بو صادق، فداكار خطیبین و یئنیلمز قهرمانین حاققیندا حددن آرتیق قصور اولوب، شئیخ محمد خیابانی بو گؤركملی عالیم و روحانی غریب قالمیش و بو عظمتلی انسانین بارهسینده ایندیهدك نه بیر قلم و نه بیر نمایش گؤستریلیب و بو حاقدا یازیلان كیتابلارین سایی بارماقلاریمیزین سایینداندا آزدیر.
اوستاد دۆزگۆنۆن بو حماسهنی اۆرهگی آغرییا – آغرییا یاراتماسی و سئویملی قیزینین دوغوم گۆنۆ مناسبتی ایله اونا هدیه ائتمهسی چوخ یئرلی و تقدیره لایقدیر. بونو بورادا دئمهلیك، بیزلرده بئله بیر دب واردیر، اوشاقلارین دوغوم گۆنۆنۆ، آتا- آنا آغیرلایارلار، مجلس قورارلار و بو شادلیق مجلسینه، قارداش- باجی، آتا- آنا، قوهوم، هدیه گتیریب دوغوم گۆنۆ اولان قیزا یا اوغلانا تقدیم ائدهرلر.
اوستاد – شاعیر بو اثری یاراداندا، اۆرهگی درده گلیر، دۆشۆنجهلره دالیر، خلقینین، قهرمانلارینین،یازیچیلارینین، شاعیرلرینین، عالیم و صنعتكارلارینین نیسگیل و حسرتی شاعیری یاخیب یاندیریر. احساسلی شاعیر جمعیتده اولان حقسیزلیكلری، عدالتسیزلیكلری دریندن گؤرۆر، خلقینین دیلی، مدنیتی و منلیگی آیاقلاندیغینی دوغما شاعیرلرین كیتابلاری قولتوقلاریندا، گؤزهل و حق یولوندا سؤیلهدیكلری سؤزلری آغیزلاریندا قالماقلارینی گؤرۆر، اودور شاعیر سؤزه گلیر و اۆرهك یاندیریجی سؤزلری گؤر نه قدهر شعریّت و گؤزهللیكله ایفاده ائدیر:
«شاعیرلرین كیتابلاری قولتوغوندا قالاندا،
نئجه منیم قیزیل قلبیم هئچ آغرییا دۆشمهسین؟
***
دۆگۆنلهنیب تورپاقلاردا آنالارین باخیشی،
یۆز ایللر یول گؤزلهییرمی بیر ائل، اولوس، بیر ملت؟»
شاعیر بو فاجعهلری و بو حقسیزلیكلری گؤرۆر و اونون اۆرهگی اود توتوب یانیر و اؤز سئویملی قیزینا اۆزۆنۆ توتوب، اۆرهگینین درینلیگینده دیكلهنیب، داغ اولان كدرلرین بئله دیلهگتیریر:
«كدرلتمك ایستهمیرم سنین دوغوم گؤنۆندۆر،
گلهجگین قوتلو اولسون، آیدین اولسون گۆنلرین.
ایتیرمهسین سیادتین، باشی اوجا یاشاسین،
یاخشی بؤیۆتسۆن ائولادین، بیر گۆن گؤرسۆن ائللرین.»
اوستاد – شاعیر، شاعیرانه بیر طرزده سؤیلهییر: بوگۆن سنین اۆچۆن بایرامدیر، بوگۆن دوغوم گۆنۆندور، چالیرسان اویناییرسان، شادلیق ائدیرسن، بورا گلن هر كیمسه، سنین بو دوغۆم گۆنۆن اۆچۆن بیر هدیه گتیریر، منده سنین اۆچۆن قولتوغومدا بیر قالاق شعر گتیریرم. قیزیم! شئیخ محمد خیابانی حماسهسینی سنین اۆچۆن یازمیشام، اوندا یازیلان كلمهلر، هامیسی اۆرهگیمین درینیندن قالخیب. اونو اوخو، یاخشی اوخو، گؤر بیزیم بو عالیم، روحانی و خطیبیمیز سون نفسلرینده نه دئییبدیر:
«باشی اوجا عالیمیمیز سرهلنركن یئره،
دئدی: عشقه، فضیلته، دۆزگۆنلۆگه وورولون،
هر هاوایا اوینامایین، اجنبییه خوش گلسین،
منیم تكی عشق اودونا، یانین، دؤزۆن، دورولون.»
اوستاد – شاعیر، حقیقتده بو حماسهنی چوخ درین قایغی و بؤیۆک عشقیله و سئوگیله یارادیبدیر، او، شئیخ محمد، بو عالیقدر انسانین بارهسینده یازیلان كیتابلاری، الده اولان قایناقلاری، شعیرلری، دئییلنلری اوخویوب گؤزدن كئچیرتمهیه كیفایتلهنمیر، او، پیادا، آتلی، شبسترین اطرافینی، شئیخ محمد آنادان دوغولان شههری، خامنهنی، حتی اورادا اولان مسجیدلری، دار- دۆدۆك کۆچهلری آیاقدان سالیر، هر یئره شئیخ محمد قدم قویوب، ایز بوراخیب اونلارین هامیسیندان خبر وئریر. شاعیر دار کۆچهلردن كئچیر، اؤزۆ – اؤزۆنه دئییر: «شاعیر سن بورالاردا نه آختاریرسان؟» شاعیر خیال آتینا مینیر، گۆنلری، آیلاری، ایللری آیاقلاییر، اوزاقلارا گئدیر، تاریخین درینلیگینه باش وورور، سكسان ایل بوندان اوّل خامنهنین باتان گؤنشینی اوخشاییر:
«سكسان ایل بوندان قاباق خامنه گۆنشی باتدی،
بیر ساتقین، دینسیز كؤپك شئیخ محمّدی ساتدی.
اۆرهگینده نه آشوب، آی شاعیر! نه عصیان وار،
داریخما، اوتور آغلا، یوخسا واختین دارالار،
سن هله یازمالیسان قهرمانلیق داستانین،
حماسهلر یارادان شانلی آذربایجانین.»
شاعیر اۆچۆن اؤز خلقینین حقیقی، صادق و یئینیلمز قهرمانینین یوردو، شهری، حتـّا کۆچهلری مقدسدیر، شاعیر بو حاقدا نه قدهر آخیجی، دولغون و اۆرهك یاندیریجی جملهلر قوشوب، قوی شاعیرین ایشلهتدیگی كلمهلری، مصراعلاری و بیتلری، گؤزۆمۆزۆن قاباغیندان كئچیرهك:
«اوتور بورادا، بو کۆچه مقدّسدیر سنینچین،
بو آنا جادهسیدیر، شاهراهیدیر وطنین.
شئیخ محمد خیابانی آددیم باسمیش بورایا،
اوتور، آغلا، هئچ ترپنمه، هارا گئدیرسن، هارا؟»
تاریخ عبرت گؤزگۆسۆدۆر اوندان گرهك درس آلیب اؤیرهنك. اوستاد- شاعیر تاریخین قالین صحیفهلرینی واراقلاییر، او، قهرمانینین دوغوم گۆنۆندن سؤز آچیر – نهقدهر ائشیتمهلی، نهقدهر دوشونمهلی! شاعیر گۆنشین سارالیب باتماسیندان قاش قارالیب ظۆلمتین چؤكمهسیندن، شئیخ محمدین بو وفاسیز و فیریلداقچی دۆنیایا قدم باسماسیندان، نه قدهر اینجه، گؤزهل و معنالی سؤزلر ایله دانیشیر:
«بیر قادین اویاندان سئوینجك قاچدی،
حاج عبدالحمیدین قاپیسین آچدی.
دئدی:«موشتولوق وئر بیراوغلون اولدو»
حاج عبدالحمیدین گؤزلری دولدو.»
شاعیر آتانین حالینی اوغولونون دۆنیایا قدم باسماسیندان سونرا، جانلی بیر حالدا قلمهچكیر، شاعیرین سؤیلهدیگی هر بیر بیتده دوغمالیق، اوستادلیق و شعر صنعتی گؤز اؤنۆنده جانلانیر:
كؤكسۆنده هیجان–گؤزۆند هاۆمید،
او گۆن سئوینیردی حاج عبدالحمید.
اوتاقدا گئدیردی اویان بویانا،
بیلمیردی نئیلهسین باخسین هایانا!
اوستاد – شاعیر خیابانینین ائوینی، شهرینی، دوغوم گۆنۆنۆ، آد قویما گۆنۆنۆ، آتا- آناسینین روحیهسینی مختصر، بو بؤیۆک شخصیتین باشیندان كئچهنی، شاعیرانه بیر طرزده شرح ائدیر و اوخوجودا درین ماراق و علاقه یارادیر و اوخوجونون گؤزلرینین قاباغیندا بو وطن سئوهر، شرفلی، قهرمان، ساتیلماز و یئنیلمز انسانین حیاتینی تجسم ائدیر. خامنه شهرینین اَن عالیم ملاسی طرفیندن اونون ساغ قولاغینا آذان و سول قولاغینا اقامه اوخونماسی و «محمد» آدی آلماسی اوخوجونو چكیر اوزاقلارا، تاریخین درینلیگینه كیمی آپاریر.
شاعیرین یاراتدیغی بو حماسه، هر بیر باخیمدان دیقـّته لاییقدیر. او شئیخ محمدین حیاتی و فداكارلیغینی یاراتدیغی حالدا، اؤز دوغما خلقینین، عادت عنعنه، اینام و اعتقادلاریندان دانیشیر ، آنانین زحمت و محبتینی بورادا چوخ دهگرلی و یئرلی قلمهچكیر و بیزیم خلقیمیزین آنایا بؤیۆک حؤرمتینی و آنانین بیر حقیقت اولماسی و بو حقیقتین انكار ائدیلمهمهسینی جانلی بیر تابلو كیمی جانلاندیریر:
آنا بیر گئرچك دیر، دانیلماز گئرچك،
آنا حقی تانری حقی دئمیشیك.
آنا حقین آیاق آلتینا سالساق،
ظلم ائدیب، تانرینین حقین یئمیشیك.
شاعیر قهرمانیمیزین مكتبده اوخوماسینیدا نظردن بوراخماییر، او زامان بیزیم مكتبلریمیزده تحصیلین نه شكیلده اولدوغونو آچیب گؤستریر، او، یازیر او زامان مكتبلرده نئچه سطحده درس دئییلیردی، قهرمانیمیز، حاج میرزا حسن رشدیهنین، «وطن دیلی» آدلی كیتابین اوخویور، اورادا یازیلان اوشاقلار اۆچۆن حكایهلردن، لذّت آپاریر. او، «تك الدن سس چیخماز، غالیبیت بیرلیكدهدیر» جملهسینی دریندن منیمسهییر و بو جمله اونون حیاتینین سونونا دك حافظهسینده قالیر. شاعیر بو فصلده، اؤز عقیدهسینی قیزینا بئله بیان ائدیر:« تۆركلر هر فنده، علمده، دیلده ماهیر ایمیشلر. تأسفلر اولسون كی، بو تۆركلر اؤزگهنین ائوین برپا ائدیب، اؤز ائولرینی ییخیبلار.» شاعیر تۆرك خلقلرینین تاریخ بویو، شجاعتیندن، جسارتیندن، مرد – مردانهلیگیندن دانیشیر. شاعیر یازیر بیزیم بابالاریمیز تاریخ بویو مظلوملاردان حمایت ائتمیش و قولدورلارین، ساتقینلارین اؤنۆنده مردانه دورموش و اؤز حقلریندن مدافعه ائمیشلر.
شاعیر تاریخه آرخالاناراق شعیر و صنعت دیلی ایله یازیر، شئیخ محمد خیابانی اون ایكی یاشینا چاتاندا، اؤز آنا یوردوندا مكتبی قورتاریر، ادبیات، تاریخ، اخلاق ایله تانیش اولور و بو زامان آتاسی اونا تكلیف ائدیر، اوغول ایندی سن ائلهبیر یاشا چاتیبسان كی گرهك تجارته ال قویاسان. قهرمانین آتاسی تاجیر ایدی و روسیهده ماخاچ قلعهده آل – وئر ایشینه باخیردی. بو كیچیك اوشاق آتاسینین سؤزۆنه «بلی» دئییب، روسیهیه گئدیر و اورادا تجارت ایشی ایله مشغول اولور. محمد درّاكهلی، ذكالی بیر جاوان اولدوغونا گؤره، اورالاردا سئیره چیخیب، بۆتۆن یئرلره باش چكیردی، مسجیدلری، كلیسالاری، شهرین مختلیف یئرلرینی گؤرۆردۆ و ذهنینده بیر جمعیت شناس كیمی بونلاری تجسم ائدیردی. محمد بیر نئچه آی ماخاچ قالادا قالاندان سونرا، آتاسیندان ایستهییر اؤز دوغما یوردونا دؤنسۆن. آتاسی اوغلونون خواهیشینی قبول ائدیر و اونا جاواب وئریر:
اولسون اوغلوم، آپاررام سنی،
گؤرهرسن بیر داها گؤزهل خامنهنی.
تبریزه یوللارام، بیرده سنی من،
اوردا اوخویارسان هر نه ایستهسن.
محمد اؤز آنا یوردونا قاییدیر، آناسی اوغلونون قاییتماسیندان چوخ فرحلهنیر، او، آناسینا دئییر: «آنا جان گؤزلرینین یاشین سیل، بونو بیل، من داها همیشه سنینله و سنین یانیندا اولاجاغام» و حاج عبدالحمیدده اؤز حیات یولداشینا اۆزۆنۆ توتوب دئییر: خاطیر جمع اول، محمد تبریزده قالیب اورادا درس اوخویاجاقدیر.
شاعیر انقلابلار یوردو اولان آذربایجان و اونون مركزی اولان تبریزی چوخ بؤیۆک قدرتله تصویر ائدیر:
او، یوردونون،گؤزهل طبیعتیندن، یام یاشیل داغلاریندان، ال چاتماز ذیروهلریندن و همیشه یادلار اؤنۆنده ووقار ایله دایانان اركیندن، گؤی مسجید كیمی تاریخی آبیدهلریندن، یوردونون، اؤز دوغما قوجاغیندا بسلهدیگی، صرّاف، لعلی و شكوهی كیمی اؤلمز شاعیرلریندن، انقلاب مركزی اولان تبریزدن چوخ درین معنالی و محتوالی میصراعلار ایله دانیشیر:
ایسینهسی مینلر یارا ایله دولو اركیم!
یۆزلرجهایلینخاطیرهسی، ایاولو اركیم!
غیرتلی اوغوللار وطنی، مسكنی سنسن،
مینلرجهمقدّس جسدین مدفنی سنسن.
و یا:
الین آللاها آچمیش بیر ایشیق دریاسیدیر اوغلوم،
منیم تك سنده باخسان نور گؤرهرسن بوردا احجاری.
آماندیر قویما تحقیر ائیلهسین یاد، قالخ، اؤزۆن، گؤستر،
بو گؤی مسجیددیر اوغلوم گل قورو بو گنجِ اسراری.
اوستاد – شاعیر بو جاوان و گلهجگین بؤیۆک عالیم، انقلابچی، اؤز دوغما خلقینین صداقتلی نمایندهسینین، تبریزده «طالبیه»ده تحصیلیندن، تاریخ، طبیعیات، فلسفه، كلام و ادبیات اوخوماسیندان رساله و احكام یازماسیندان شرح وئریر و شئیخ محمدین تحصیلینی بیتیرهندن سونرا، انقلابچی روحو اولان بیر پیشنمازین قیزی ایله ائولنمهسینی، وقایناتاسینین وفاتیندان سونرا اونون مسجیدینده رسمیت ایله پیشنماز اولوب، هم گۆندۆز و هم گئجه نماز قیلماسیندان و خلقین آراسیندا بؤیۆک محبوبیت تاپیب و جماعتین عشقیله بو مسجیده گلیب، بو جاوان عالم و عادل پیشنمازا اقتدا ائدیب اونون دالیندا نماز قیلماسیندان صحبت آچیر:
«كریمخان» مسجیدین اونون آدیله،
تانیردی جماعت تبریزده بۆتۆن.
«خیاوان» ترپهنیب دالــغــالانیردی،
منبـره قـالخاندا هفتهده بیر گۆن.
نه قدهر سلیس، آخیجی و ییغجام میصراعلار ایله شاعیر، بو بؤیۆک خلق قهرمانینین كئچیرتدیگی معنالی گۆنلریندن و ساعتلریندن، خلقینین اونا سارسیلماز اینام و اعتقادیندان شعر دیلی ایله دانیشیر. شئیخ محمد منبر اۆستۆنده بیان ائتدیگی حق سؤزلر تهراندا قاجار شاهینین تختینه لرزه سالیردی.
اوستاد شاعیر، شئیخ محمد خیابانی، بو آذربایجانین افتخارلی اولان عالیم و سارسیلماز قهرمانی حاقدا شعر ایله دانیشاندا، دئمك اولار آذربایجانین اون سككیز ایل مشروطیت تاریخیندن دانیشیر. آذربایجان مجلسینین شورا مجلسی آدی آلدیغیندان و شئیخ محمدین هر گۆن، عدالت، مساوات و بیرلیك سؤیلهدیگیندن، شعر و صنعت دیلی ایله نه قدهر، اۆرهگه یاتان سؤزلر ایله دانیشیر.
اوستاد – شاعیرین سسی خلقین قدرتی و بیرلیگی اؤنۆنده، تبریزده مشروطه طبلینین چالینماغیندان، مظفرالدین شاهین خلقین اؤنۆنده تسلیم اولوب، مشروطه فرمانینی امضالاماسیندان سونرا دا، اوزاقلارا گئدیر. او، تاریخی واراقلاییر، ایتی و قاباقجیل بیر دۆنیا باخیشی ایله، كوروشدان، داریوشدان صحبت ائدیر و اونلارین ایچ اۆزۆنۆ آچیب گؤستریر. شاعیر سونرا معاصره دوغرو قاییدیر، استبدادین، ظۆلمۆن، خیانتین تملی اولان ساتقین محمد علیشاه دان و اونون ملت مجلیسینی توپا باغلاماسیندان، تهراندا و بۆتۆن ایراندا حق دئیهن اینسانلاری اؤلدۆتدۆرۆب و تبریزه ساری هۆجوموندان دئییر:
هرگۆن پؤسگۆرۆردۆآغزیندان قان- قان،
داها بیلمهییردی: آللاه قورویان-
چیراغی كیمسنه سؤندۆره بیلمز،
لكهنی نه بومبا، نهده توپ سیلمز.
شاعیر، دوغما یوردو اولان تبریزی بۆتۆن وارلیغی ایله اوخوجونون گؤزلری اؤنۆنده تجسم ائدیر. او، آند ایچیر دوغما شهرینی هئچ زامان اونوتمایاجاق، تبریز، بو انقلاب بئشیگی همیشه آزادلیق و حرّیت قوربانی اولوب و اونودولماز بیر عشقین رمزی كیمی اونون خاطیرهسی دائما یاشایاجاق:
سن منیم حیاتیم، بؤیۆک آمالیم،
عشقیم، افتخاریم، جاه و جلالیم،
سندن آیریلمازدیر فیكریم، خیالیم،
مقدّس آرزولو، تبریزیم منیم.
خیابانی، بو خلقیمیزین افتخاری، اؤز حیاتی بویو، یالنیز بیر عالیم، روحانی یا بیر خطیب اولماییب، او، هر بیر ایشده اؤز دوغما خلقی اۆچۆن بیر اؤرنك ایدی؛ گئجهلر حق یولوندا جهاددان دانیشان عالیم، گۆندۆزلر سنگرلرده یاتیردی، اونون عملی، سؤزۆ ایله بیر ایدی. او، ایران انقلابیندا چوخ سایی آز اولان شخصیتلردن ایدی. او، بۆتۆن وار قوهسییله خلقی آییتماغا، ظۆلم اؤنۆنده دفاع ائتمهگه و اؤز خلقینین فیكیرلرینی آیدینلاتماغا هر بیر حالدا یورولمادان چالیشیردی. او، عینالدولهلری و بو كیمی حاكیملری، قُدرتیله، عملی ایله، خلقه گؤونمك یولی ایله رسوا ائتدی. ایكی ملعون یابانجی اینگیلتره (انگلیس) و روسلارین بیری – بیری ایله البیر اولوب، بیری جنوبدان، او بیریسی شمالدان دوغما وطنیمیزی اشغال آلتینا آلاندا بو بؤیۆک انقلابچینین امری ایله، تبریزده بو انقلاب یوردوندا، گئنیش خلق كۆتلهلری، خیابانینین امری ایله – کۆچه به کۆچه سالداتلارین ایچینده قیرغین سالدیلار. شئیخ محمد بو یورولماز و اؤلمز رهبرین سلطنته قالدیردیغی عصیان بایراغی نتیجهسینده، بۆتۆن ایراندا بؤیۆک ترپهنیش یاراندی، شاه بو ملعون و خائن انسان، سلطنتدن خلع ائدیلدی، بونون نتیجهسی اولاراق بو جاوان عالیم و قورخماز انقلابچی دوققوز مین سس (رای) ایله تبریز اهالیسی طرفیندن شورا مجلیسینه نماینده سئچیلدی. خیابانی ایكی ایلدن سونرا روسلارین اولتیماتومی قاباغیندا و هابئله خائن وثوقالدولهنین انگلیسلر ایله باغلادیغی پیمان قارشیسیندا قد علم ائدیر. و دئموكرات فیرقهسینین (شئیخ محمدین) اورقانی اولان تجدد روزنامهسی یازیر:« بو پیمان مجلیس تصدیق ائتمهدن قاباق بیر وراق پاره دیر و ملّت اونا هئچ زامان بۆگون قویا بیلمز.»
شئیخ محمد خیابانینین شورا مجلیسینده اولتیماتوم علیهینه چیخیشینی، اوستاد- شاعیر گؤرنه آیدین و گؤزهل قلمه چكیر:
من بیر ایرانلی تك ائدیرم حیرت،
سیز نهدن ائتمیرسیز ذرهجه همت؟
... اوجادان دئییرم جسارت ایله،
سیزه سؤیلهییرم من غئیرت ایله.
وئرمز استقلالین، الدن بو ملّـت،
روس باغیرماسینا نه اولموش علّت؟
روسلارین اولتیماتومو شورا مجلیسینده رد اولدو، وثوقالدوله بو خائن، هله ایش اۆستۆنده ایدی. بو بؤیۆک انقلابچی، قیامدان باشقا بیر چاره گؤرمهییب، 1299- ینجی ایل فروردین آیینین 17 سینده اؤز مقدس قیامینه باشلادی. ایكی گۆن عرضینده بۆتۆن شهر و ادارهلر خلقین الینه كئچدی و تهرانین جنایتكار، ساتقین و خائن مأمورلاری مركزه قاییتماغا مجبور قالدیلار. شئیخ محمد خیابانی گئنیش خلق كوتلهلرینی و اؤلكهنی بو مظلوم خلقین یاردیمی ایله آلتی آی تمام بؤیۆک قایغی و نزاكت ایله اداره ائتدی و هر گۆن اوجا سس ایله دئموكراتلارین مرامی بارهده، هابئله آزادلیق، حرّیت، برابرلیك، و مدنیت بارهسینده چیخیش ائتدی. اونون گۆندهلیك سؤزلری تجدد روزنامهسینده درج اولونوردو و بو درین معنالی سؤزلر یئنیلمز عالیم و روحانینین صداقت و وطن سئوهرلیگینه بؤیۆک بیر شاهیددیر.
اوستاد- شاعیر بۆتۆن بو صحنهلری و چیخیشلاری، خلقین آزادلیق یولوندا گؤتۆرۆلن قدملری، بؤیۆک دیقـّت و مهارتله تصویر ائدیر، او، قیزینا خطابین بو حماسهده شهیدلر بارهده ساتقینلار و خائینلرین افشاسیندا، شهرین وضعیتیندن چوخ گئنیش صورتده دانیشیر:
نئجه بیرگه اولار، یزدانلا، شئیطان،
هوشائله،سنقیزیم،دۆشۆنبیرجهآن.
عدالتدن، حقدن دوغولان اینسان،
یۆنهلمز ناحققه، شرّه، هئچ زامان.
خیابانی یعنی: عدالت سسی،
محمد(ص)ین ساوی، قرآن نفسی.
... او صالح بندهنین تمیز وجدانی،
تانیماز دؤولهنی، شاهی، سلطانی!
آلتی آی تبریزده خلق، شادلیقلا، فرح ایله یاشاییر، گلهجگه اۆمید باغلاییر. گؤزلرده سئوینمك، گۆلمك هوسی گؤرۆنۆر. آزادلیق و سعادت قوشو خلقین باشی اۆستۆنده سمالارا اوچور. امنیت، شههرین هر بوجاغیندا حؤكم سۆرۆر: «چؤرهك وای سسی كسیلیر». گل ایندی اوستاد- شاعیرین دیلیندن بو حالتی، بو حیاتی، بو گؤزهللیگی ائشیدهك و بیر نئچه آن او شرفلی كئچمیشیمیزده سئیر ائدهك:
تبریزیخیالدا تجسم ائیله،
دورنالار گؤیلرده قاطارلانیرلار.
بادام آغاجلاری آغ چیچك آچیر،
قیش گئدیر،هر یانی بۆرۆیۆر باهار.
آرخلاردان آرخماقدا بال شلالهسسی،
یاشیللیق شهرده اوجسوز، بوجاقسیز.
تۆستۆ قالخیر بۆتۆن داملاردان گؤیه،
كیمسه قالمامیشدیرگئجه اوجاقسیز.
... او قیزیل دؤورانی تاریخ اونوتماز
او گۆنلر باهارین گلین چاغییدی.
تبریز بیرشههریوخ،بیر حكومتیوخ
حیات نفسییدی، عزت باغییدی.
بوزامان تهراندا حكومت دگیشیلیر، وجیهالمله آدی قازانان بیر باش وزیر ایش اۆسته گلیر. تاریخده همیشه اولدوغو كیمی، خلقلر قیامینی لكهلهییرلر، اونا مختلیف آدلار قویورلار. ایندی بو خلق ترپنیشینهده آد قویدولار و اونو بوغماغا وار قوهلر ایله چالیشدیلار. مشیرالدوله یالاندان آزادلیق سئون آدی ایله تانینان باش وزیر مخبرالسلطنه، بو ساتقین و خائن وطنپرورلیك و آزادلیق سئون نقابی وورانی، شئیخ محمد یارادان نهضتی بوغماق اۆچۆن تبریزه گؤندهریرلر. بو خائن ابلیس (مخبرالسلطنه) تهراندا اولان حاكیم دایرهلرینین هامیسینین فیكرینی یاخشی بیلیردی و اودا، قیامی خفهلهمك و خلقین اۆرهگینده اولان آزادلیق و برابرلیگه دایر سئوگینی و عشقی سؤندۆرمك ایدی و شهره داخیل اولان كیمی قازاقلار ایله همدست اولوب خلقه هۆجوم ائدیرلر، اود یاندیریرلار، ائولری و دودمانلاری غارت ائدیرلر. خیابانی، بو اؤلمز و آدی خلقین یادداشیندا تاریخین صحیفهلرینده دایم یاشایان شخصیتی خائنجهسینه شهید ائدیب و بو یئنیلمز و خلقیمیزین فخری عالیم، روحانی و مبارز رهبرین جنازهسینی شهرین کۆچهلرینده سۆرۆدۆلر.
من بورادان بیر حاشیه چیخمالییام. بیلمیرم نه زامان هارادا، چوخ ایللر بوندان قاباق، اوستاد – شاعیر تجسم ائتدیگی كیمی، شعری قولتوغوندا قالان، بیر غریب وطن شاعیرینین شعرینی اوخودوم. بو شعر، باشدان – آیاغا زامانلار منیم حافیظهمده قالمیشدی، یازیقلار اولسون كی، ایندی بو درین معنالی و اۆرهك یاندیران شعرین یالنیز بیر سون نئچه بیتی خاطیریمدهدیر.
بو یۆكسك سویّهده اولان منظومهنی، اوستاد – شاعیر، ملكالشعرای بهارین شعرینین ترجمهسیله بیتیریر و من بو مقدّمهیه بیر غریب، شعری قوجاغیندا قالمیش شاعیرین بو بیتلری ایله سون قویورام:
یوخ، اؤلمز سن، سن دیریسن، دۆنیا نهقدهر كیوار،
سنین درین تفكّورۆن دۆنیا دوردوقجا دورار.
سن بورلشدین اؤز قانینا، دوغما وطن اوغروندا،
قانین قالماز یئر اۆستۆنده آند ایچریك بوردا.
قیصاصووی آلاجاییق دۆشمنلردن بونو بیل،
بیزیم گؤزهل شعاریمیز گزهجكدیر دیل به دیل.
یات امین اول، چاتاجاقدیر بو ایشیمیز تئز باشا،
سن ای قاندا چوبالایان رهبریمیز، چوخ یاشا!
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab kas_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab