کوسا _ گلین:
ایکی چیللهنین آراسیندا بوتون قیش بویونجا چوخ اسکی زامانلاردان قالان کوسا_ گلین، خیدیر نبی، سایاچی کیمی مراسیملر و بایراملار کئچیریلر.
بورادا میثال اوچون کوسا _ گلین مراسیمینه قیساجا ایشاره ائدهجگم:
کوسا_ گلین مراسیمی زیرنا، دوهول ایله مشایعت اولار، کوسا یئل قوواندان ساققال قویار، باشینا ایکی بوینوز تاخار، یانینا دا بیر گلین سالار، بیر ده اؤزویله چووال داشییان بیریسینی دولاندیرار. بونلار کند ایچینه گلیب، چالیب، اوخویوب، اوینایارلار. کوسا _ گلین شعرلریندن بیر نئچهسینی آشاغیدا وئریرم:
کوسا گلیر هـــــــاوادان
ساققالی یئل قـــــووادان
کوسانین پایین گتــــــیر
آی خانیم، ائوین آوادان
***
*هه
جانیم قاراباش قویـــــــــون
قارلی داغلار آش قویــــون
اوچ گون، اوچ گئجه کئچر
کوسایا یولداش قویــــــون
*
جانیم او قاتـــار کئچی
قایادا یاتار کئـــــــچی
قیش سویوغو گلنـــده
بالانی آتار کئچـــــی
*
آی خالا خالا دور ایندی
یوک دیبینه سوز اینــدی
چؤمچهنی دولدور ایندی
آللاه بالان ساخلاسیـــن
دو بیزی یولا سال ایندی (انجوی شیرازی ص ۹۵-۹۸)
چیلله قوودو:
قیشین باشلانقیجیندا چیللهلری قارشیلایان خالق، کیچیک چیللهنین سون گونو ده اونو قووالایاراق یولا سالار.
آذربایجاندا کیچیک چیللهنین سون گئجهسینه کورداوغلو بعضا ده صیاداوغلو دئیرلر. بو گئجه قیز _ گلینلر داما چیخار و دامدا اود یاندیریب، قارلاری اونون اوستونه سوووراراق اوخورلار:
چیلله قوودو، چیلله قوودو
سحر مینجیق، سحر مینجیق (انجوی شیرازی ص۴۸)
سحر مینجیق دئدیکده صاباحیسی گون مینجیق _ مینجیق یاغیش یاغاجاغینا اینانارلار. سایین قالادا ایسه بو شعر اوخونار:
چیلله قاچدیها چیلله قاچدی
بالالارینی گؤتدو قاچــدی
کورد اوغلو:
چیلله نین سون گونو حاققیندا دا میتولوژیک بیر روایت وار:
« دئییرلر کیچیک چیللهنین ایلک گونونده، لئیلک گلیب گؤلون دونوق سولارینا قونوب، بوزلاری اریدر. آما بیر دفعه هاوا بتر کولک ائلیردی. یامان سویوق دوشموشدو، پیشیکلر میرنووا دوشوب، آج قورد آدام اتینه یئریکلهمیشدی. خالق نه قدر حاجی لئیلگین یولونو گؤزلهدیلرسه اوندان خبر اولمادی.
صیاد بابا دئدیکلری بیر تاری تانییان، آغزی دعالی یاخشی کیشی وار ایدی او جماعته توختاخلیق وئریب، دئییردی: « نییاران اولمایین حاجیلئیلک هریاندان اولسا گلیب، چیخار. بیر آز دا دؤزمهلییک ».
آما گؤزله گؤزون وار اولسون. لئیلکدن خبر اولمادی آخیردا جماعت یورولوب، کور _ پئشمان ائولرینه دؤندولر. صیاد بابانین کورداوغلو آدیندا بیر اوغلو وار ایدی، ائوه گلیب، اوغلونا دئدی: « اوغلوم دور پار _ پالتاریوی گئی! باخ گؤر بلکه حاجیلئیلک گلیب، گدیکده قالیب ».
کورداوغلو چاریقلارینی گئییب، پاتاواسینی باغلادی، کورکونو ده چیگنینه سالیب، آلا چلپوو یاغا-یاغا داغ یوخاری یولا دوشدو. آخیردا گئدیب، یوخوشون باشینا چاتدی. باخیب گؤردو صیادبابا دئین کیمی لئیلک گلیب، قاردا قالیب. تئز اونو قوجاغینا آلیب، کنده ساری قاییتدی، بونو گؤرن کیچیک چیلله لاپ سالدی عینادینا ساغدان سولدان چارپاز قار یاغدیریب، کولک ائلهدی. کورداوغلو، لئیلک اوشومهسین دئیه اونو کورکونون ایچینه آلدی، آما کیچیک چیلله قارلاری صیاداوغلونون اوز گؤزونه سوووروب، یولونو آزدیردی. کورداوغلو بیر داشین دالیندا گیزلنیب، اؤزونو کولکدن قورویوب، لئیلک ایله سحره کیمی اورادا قالدی.
آما گل گؤر کی کورداوغلو گلمهیینجه آتا _ آناسی برک نییاران قالدیلار، گئجهنی بیر نئچه ساعات یولا گؤز تیکدیلر، خبر اولمادی، کور _ پئشمان باشلارینی آتیب، یاتدیلار.
آناسی یاتدیغی یئرده دؤشونو چیخاریب، یئره دایادی، سحره یاخین صیاد بابانی اویاتدی کی « موشتولوغومو وئر، اگر کورداوغلو ایندییهجن دیری قالسا داها بوندان سونرا اؤلمز »دئدی.
دئدی: من دؤشومو یئره دایامیشدیم، سحره کیمی سویوقدان آز قالا دونوردو، آمما ایندی یئر قیزیشدی، دئمهلی یئر نفس چکیب، قیزیشماغا باشلامیشدیر!
بیر آزدان گؤردولر کورداوغلو ساغ _ سلامت گلیب، چیخدی.
او لئیلگی ده بیر باشا گؤل سولارینا آپارمیش، او دا بوزلاری اریتمگه باشلادی ».
سونوج و سون سؤز:
۱ – چیللهیه عایید اینانجلار، آناارکیللیک (مادرشاهلیق) دؤرونه قاییدیر.
۲ – چیلله مراسیملری، ایکی هدفی قصد ائدیر:
بیرینجیسی بوللوق، آللاهدان برکت ایستهمه و ایکینجیسی اینسانلاری قیشین چتینلیکلرینه قاتلاشماق اوچون روحا حاضیرلاتماق .
۳ – آذربایجاندا بؤیوک چیللهدن کیچیک چیللهیه ایکی آی سورن مراسیم اصلینده چوخ مرکب و بؤیوک بیر کمپلکسدیر. اورادا ایلنجه، ماهنی، رقص، اینانج، فال، میتولوژی، بیر چوخ عادت عنعنهدن بحث ائتمک اولار.
و سون سؤز: بو عادت _ عنعنهلرین بیریسی ده چیلله گئجهسینده هامینین آغیزلارینین خئیره آچیلماسیدیر. قوی منیم ده سون سؤزوم خئییردوعا ایله بیتسین:
یایینیز یایلاق ، قیشینیز قیشلاق ایچینده اولسون!
یازینیز آیرانسیز، قیشینیز یورغانسیز اولماسین!
قارلی قیشینیز اولسون، کؤلگهلی یایینیز !
قارشی گلن قیش هاردا قیشلاسا دا ، اوغول_ اوشاغینیزین جانیندا قیشلاماسین!
سون
علیرضا صرافی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.
kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab unk ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab