گؤزلربمیز نییه قارالیر؟
دوکتور جئری
یایین سون گونو، اوستاد دفتری مطبه گلدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا قارشیمدا اوتوروب سؤزه باشلادی:
- دوکتور! کئفیم خوش دئییل، نئچه گوندور گؤزلریم قارالیر!
ال چیراغینی گؤزلرینه سالدیم:
- دئمک سنین ده گؤزلرین قارالماغا باشلاییب؟! اوچ دؤرد گون بوندان قاباق دوستلاردان بهبود ائلچیبگ،قودرت موعللیم، گرگرلی آراز ده گلمیشدیلر!
تدیرگین اولدو:
- اولمایا بو بیر سالقیندیر؟ دوا-درمانی وارمی؟!..
اوزونتو ایله باشیمی توولادیم:
- دوا-درمانی بیزیم الیمیزده دئییل!
اؤفکهلندی:
- اولمایا بونودا آمریکا تحریم ائلهییب؟!
یئریمدن قالخیب اوتاقدا وار-گل ائدهرک دئدیم:
- یوخ..یوخ.. بو قونودا آمریکانین گوناهی یوخدور!
بیرآز یوموشالدی:
- هله گؤزلریمیزین قارالماسینین عیللتی ندیر؟!
دریندن بیر سولوق آلدیم:
- عیللتی مدرسهدیر!
شاشیردی:
- مدرسه؟!!
آچیقلاماق ایستهدیگیمده بیردن گؤزلریم قارالدی، آز قالدی ییخیلام. قیشقیردیم:
- اوستاد منی توت، گؤزلریم قارالدی!
جلد قولتوغوما گیریب منی اوتوراجاغین اوستونده اوتورتدوردو. هاندان-گئجدن گؤزلریم اطرافی سئچدی:
- اوستاد! قیرخ ایلدیر گؤزلریمیزی تیکمیشیک مدرسهلرده آنادیلیمیز اوخوتدورولوسون، بونجا ایلده گؤز قارالمازمی؟!
....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
رضاشاه-ین اؤلوسو نییه گولدو؟!
دوکتور جئری
شاه عبدالعظیم حرمینین یاخینلیغینداکی خارابالیقدان مومیالانمیش بیر اؤلونون تاپیلماسینین آردینجا، بیر قروپ اوزمان اولای یئرینه یئتیشَرک مومیایینین رضاشاه-ا عایید اولوب-اولمادیغینی آراشدیرماغا باشلادیلار. ژئنئتیک بیلیملرینین پروفئسورو دئدی:
- بیز مومیایینی اینگلیستانا گؤندرملیییک، هر نه اولسا اونلار رضاشاهین گؤزه-گؤزهسینه آرتیقراق تانیش اولدوقلاریندان بیزدن یاخشی جمدگین کیملیگینی آیدینلادا بیلرلر.
اسکی بیلیملرینین دوکتورو دیللندی:
- بو اولان ایش دئییل! بیزیم اؤز بیلگینلریمیز بو قونونو آراشدیرمالیدیرلار!
بو سؤزلرین آردینجا، اوزمانلار ایکییه بؤلونوب کیمی دوکتورون، کیمی ایسه پروفئسورون فیکرینی ساووناراق دارتیشماغا باشلایاندا اوستاد دفتری آرالیغا گئچدی:
- آغالار.. بیر دقیقه... بیر دقیقه...
هامی سوسدو.
- آغالار ایجازه وئرسهنیز من بیر دفیقهنین ایچینده مومیایینین رضاشاها عایید اولوب-اولمادیغینی آیدینلادیم.
اوزمانلار شاشقین-شاشقیق اوستاد دفترییه پول آچدیلار. اوستاد مومیایینین باشینا گئچدیکدن سونرا اگیلیب قولاغینا نسه پیچیلدادی. بیردن مومیایی قاققاناق چکیب گولمهیه باشلادی.
هره قورخودان بیر یانا قاچاندا، اوستاد دفتری دیکلَنیب گولومسوندو:
- قورخمایین.. گلین.. گلین!..جمدک رضاشاهینکی دیر!!
اوستاد دفترینین گولومسهمهسیندن اورکلهنن اوزمانلار توپلاشدیلار:
- سیز رضاشاهین مومیاییسینین قولاغینا نمنه دئدینیز گولدو؟!!
- من دئدیم: قوردوغون شئونیستی حوکومتین دئویلمهسیندن قیرخ ایل سونرا، دؤولت باشچیلاری، بیز تورکلره سؤز وئریبلر یاخین گلهجکده مدرسهلرده آنادیلیمیزده درس اوخویاجاغیق.
آچیقلاما:
اوُزمان: متخصیص
اولای: حادیثه
گؤزه: سلول، حوجره
بیلیم: علم
بیلگین: عالیم
قونو: مؤوضوع
ساوونماق: مدافیعه ائتمک
دارتیشماق: موباحیثه ائتمک
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
دوکتور جئری
دونن اوستاد دفتری مطبه گلمیشدی. چوخ پوزغون گؤرونوردو. قیساجیق بیر کئف-احوالدان سونرا دردی دئشیلدی:
- دوکتور! نئچه گوندور قولاغیمین دیبی گیجیشیر، باشیم-بدنیم قاشانیر، دریمین آلتیندا ائلهبیل یوزلرجه جوجو یئریییر.. برک داریخیرام..
گولومسهیهرک:
- بیر شئیین دئییل اوستاد، بیر، ایکی گون سونرا توختایاجاقسان!- دئدیم.
پرت اولدو:
- آخی سن موعایینه ائلهدین، دئییرسن بیر شئیین دئییل؟!
باشیمی قاشایا-قاشایا مسئلهنی آچیقلاماق ایستهدیم:
- بئش آلتی گوندور، یوزلرجه آدام سنین کیمی گلیب بو دردن شیکایتلهنیرلر...
تدیرگین-تدیرگین سؤزومو کسدی:
- اولمایا بو بیر سالقیندیر؟!
- یووو... سالقین دئییل! بیر-ایکی گون سونرا 21 فئورال، دونیالیق آنادیلی گونودور. بو آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
شاشیردی:
-آنادیلی گونونون تاثیریندندیر ؟!!
وورغوسونو باشیملا دوغرولایاراق دئدیم :
- ایللر بویو، آنادیلی گونونو، باتون آلتیندا قوتلادیغیمیزدان اؤیرنجکلی اولموشوق؛ بو گون یاخینلاشینجا کؤتک یئرلری گیجیشمگه، قاشینماغا باشلایار.....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ان بؤیوک یالان هانسیدیر؟!
دوکتور جئری
داناباش کندینین میللت وکیللری، ایبیش ایله قیبیش رستوراندا یئییب ایچدیکدن سونرا گارسونو چاغیریب دئدیلر:
- بیز مرج باغلامیشیق هر هانکیمیز ان بؤیوک یالانی سؤیلهسه، میزین حسابینی او بیریسی اؤدهیهجک. بو اوزدن سیزدن ایستهییریک بیزیم آرامیزدا قضاوت ائلهیهسینیز.
گارسون گولومسهیهرک راضیلیغینی بیلدیردیکده، ایبیش دئدی:
- بیز مجلیسده بیر لایحه تصویب ائلهمیشیک؛ 97-نجی ایلده اورمو گؤلو فلاکتلی دورومدان قورتولوب اسکی حالینا قاییداجاق.
بونون آردینجا قیبیش سؤزه باشلادی:
- بیزده مجلیسده بیر لایجه تصویب ائلهمیشیک؛ 97-نجی ایلده آذربایجانلیلارین میللی-مدنی حاقلاری وئریلیب مدرسهلرده تورکجه اوخوتدورولسون.
گارسون بیر ایبیشین، بیر قیبیش اوزونه باخدی. میللت وکیللری ماراقلا گؤزلرینی گارسونون آغزینا تیکدیلر. گارسون میزین حسابینی الینده بوزوشدوره رک دئدی:
- ایکینیزده منده قوناقسینیز!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
شئونیزمین الیندن نه چکیریک؟!
دوکتور جئری
ائل باغیندا دالغین-دالغین اوتورموشدوم. بیری الینی چیگنیمه قویدو. اوستاد دفتری ایدی، نئچه یول سسلهمیشدی،ائشیتمهمیشدیم.
- اشی.. نه اولوب گمیلرین می باتیب؟!- دئیه سوروشدو.
الینی سیخدیم. یانیمدا اگلشدی.
- مدرسهلرین آچیلیشینی دوشونوردوم. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین غریبلیگی یادیما دوشدو. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین ائوده قالاجاغی یادیما دوشدو! بیلیرسنمی اوستاد؟ من هر ایل بو موناسیبته گؤره بیرشئیلر یازیرام. بایاق دوشونوردوم گؤرهسن بو ایل نه یازیم؟
آجی-آجی گولدو:
- اللرینیز آغریماسین یازیرسینیز؛ تکی سوروشا بیلَرم بو کیمی یازیلار بیر-ایکی گون میللتی دویغولاندیرماقدان باشقا نه ایشه یاراییر؟..
درین بیر سولوق آلدیم:
- اوستاد!.. بو یازیلارین نه ایشه یارایاجاغینی بیلمیرم آنجاق بیز موللا نصرالدین نوهلری اولدوغوموزدان اؤزموزده یوکوملولوک دویوروق هر ایل بو قونودا بیر یازی یازاق!!
قاشلارینی چاتدی:
- آنلامادیم،بونون نه ایلگیسی وار موللا نصرالدینه؟!!
گولومسهیرک دئدیم:
- وار اوستاد وار!!.. سانکی ائشیتمهمیشسن بیزیم بؤیوک بابامیز موللا نصرالدین افندینین نجیب بیر ائششگی واریمیش! او، آیدا بیر کره ائششگی بازار آپاریب، ساتماق اوچون دللالا تاپشیرارمیش. گونلرین بیر گونو دللال موللانی بیر قیراغا چکیب دئییر:
- موللا! بو ائششک قاباقدان گلن موشترینی قاپیر، دالدان گلهنی ایسه تَپیر، بونو کیسمه آلمایاجاق!
موللا، دللالین سؤِلرینی دوغرولاییر:
- حاقلیسینیز.. ذاتآ منده بونو ساتماق اوچون گتیرمهمیشم، تکجه گتیرمیشم خالق بیلسین من بو ائششگین الیندن نه چکیرم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ایران خالقلارینین گلهجگی...
دوکتور جئری
کئچن جومعه آخشامی حضرت عزرائیل، کولتورل سویقیرما معروض قالان ایران خالقلارینین ایللیک ییغینجاغینا قاتیلاراق سورغولاری بیر-بیر یانتیلادی.
ایلک سوروشان عرب خالقینین آغساققالی اولدو:
- حضرت عزرائیل! بیز خوزستان خالقی گونده-گونده باشیمیزا الهنن توز-تورپاقدان هاچان قورتولاجاغیق؟
عزرائیل گولومسوندو:
- اللی ایل سونرا.
عرب آغساققالینین گؤزلرینده یاش حلقهلندی:
- نه یازیق من او گونو گؤرمهیهجهیم!
ایکینجی سورغونو بلوچ خالقینین آغساققالی سوروشدو:
- بیز بلوچستان خالقی یوخسوللوقدان، فقردن هاچان قورتولاجاغیق؟
عزرائیل یئنه گولومسوندو:
- یوز ایل سونرا.
بیر دامجی یاش بلوچ آغساققالینین گؤزوندن آخدی:
- نه یازیق من او گونو گؤرمهیهجهیم!
اوچونجو سورغونو سوروشان، آذربایجان کیملیکچی چالیشقانلارینا منسوب اولان بیر گنج ایدی:
- ایراندا یاشایان تورکلرین هاچان آنادیللرینده مدرسهلری اولاجاق؟
عزرائیل دولوقساندی سونرا بیردن اؤکوتمه ووروب آغلاماغا باشلادی. هامی چاش-باش بیربیرینین اوزونه باخدی. عزرائیل ایچینی چکه-چکه سیزیلدادی:
- نه یازیق من او گونو گؤرمهیهجهیم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
موللا نصرالدین جومهور باشقانی سئچکیلرینده
دوکتور جئری
شئیخیمیز جومهور باشقانی سئچکیلرینه آدای اولاندا آذربایجان میللتینه سسلندی:
- من کرامت صاحبییم، منه رأی وئرسهنیز لال قالمیش دیلینیزی آچاجاغام!
موللا نصرالدین آیاغا قالخدی:
- سیز کرامت صاحیبیسینیزسه، شئونیستلرین دیلینی لال ائلهیین!
جومهور باشقانی سئچکیلرینده، موللا نصرالدین دفتر آچیب شئیخیمیزی چای-شیرنی ایله تبلیغ ائدیردی. شئیخیمیز سئچکیلری قازاندیقدا خالق موللانین یانینا گئدیب سوروشدولار:
- ایندیکی شئیخیمیز جومهور باشقانی اولوبدور بیزیم آنادیلیمیزه گؤره نه ایشلر گؤرهجکدیر؟
یانیتدا موللا اؤکوتمه ووروب آغلاماغا باشلادی سونرا بیر آزدان قاققاناق چکیب گولدو.
چاش-باش اولان خالق موللانین آغلاییب گولمهسینین ندنینی سوروشدولار:
- آغلادیغیم بوندان اؤترودور؛ سیز عواملار بیلمیرسیز شئیخیمیز آنادیلی مسئلهسینه گؤره نه ایشلر گؤرهجکدیر. گولدوگوم ده بوندان اؤترودور؛ من اؤزومده بیلمیرم !
موللا نصرالدین جومهور باشقانی سئچکیلرینین ایکینجی دؤورهسینده ده شئیخیمیزی تبلیغ ائتمیشدی. سونوجلار بللی اولونجا موخبیرلر موللانین باشینا ییغیشدیلار:
- موللا! سیز ایکی دؤورهدیر شئیخیمیزین یانداشی اولوب سئچکیلری قازانماسیندا بؤیوک روْل اویناییبسیز. سوروشا بیلریک؛ کئچن دؤوره جومهور باشقانی سیزین هانسی ایستکلرینیزی یئرینه یئتیریب بو دؤورهده ایسه سیزین ایستگینیز جومهور باشقانیندان نه اولاجاقدیر؟
موللا میللتین سئچکیلره قاتیلماسیندان درین مینتدارلیغینی بیلدیرهرک آچیقلادی:
- کئچن دؤوره بیز جومهور باشقانیندان "فرهنگستان زبان ترکی" ایستهمیشدیک، باشقانیمیز ساغ اولسون، بیزیم بو ایستگیمیزی " بنیاد فرهنگ و هنر آذربایجان" -نی آچماقلا یئرینه یئتیردی!!
موخبیرلرین بیری تلسدی:
- بو دؤوردهکی ایستگینیزدن دانیشین؟!
موللا گولومسهدی:
- بو دؤوره سایغیلی جومهور باشقانیمیزدان "بنیاد فرهنگ و هنر آذربایجان"- نین باغلاماسینی ایستهیهجهییک!
سئچکیلردن سونرا موللا نصرالدین یوخودا گؤرور:جومهور باشقانی ایستهییر "آنادیلینده مدرسه" حاققی وئره آنجاق او آیاق دیرهییب اوستهلیک اولاراق اورمو گؤلونون قورتارماسینی دا ایستهییر. بو چکیش-بکیشده بیردن موللا یوخودان اویانیب گؤرور هئچ خبر یوخدو. تئز گؤزلرینی یومور:
- عیبی یوخدور "آنادیلینده مدرسه" حاققینی وئرسهنیز ده گؤرهر»!!
جومهور باشقانی سئچکیلرینده موللا نصرالدین بارماغینی سیلکهلهیرک میللتی اویاریر:
- بیلیرسینیز شئیخیمیزه رأی وئرمهسهنیز نه اولاجاق؟!!
میللت قورخویا دوشوب شئیخیمیزه رأی وئردیکدن سونرا موللانین یانینا گلیرلر:
- موللا!.. شئیخیمیزه رأی وئرمهسهایدیک نه اولاجاق ایدی؟!!
موللا سویوق قانلیلیقلا دئییر:
- هئچ! شئیخیمیز چیخمایاجاق ایدی!!
موللانصرالدین جومهور باشقانی سئچکیلری اؤنجهسی میللته دانیشیردی:
- دونن شئیخیمیزین اؤزل نومایندهسی یانیما گلمیشدی. باشقانیمیز، آذربایجان میللتینه ایکی بؤیوک وعده وئریبدیر!
میللت ماراقلاندی:
- نه وعدهلری؟!
موللا اؤزونتو ایله میزیلدادی:
- واللاه بیرینجی وعده نومایندهنین یادیندان چیخمیشدی، ایکینجیسی ایسه منیم یادیمدان چیخدی!!
سئچکیلرین سونوجو بللی اولاندان سونرا موللا نصرالدین شئیخمیزین یانینا گئدیب دئدی:
- سایغیلی باشقانیمیز! گئجه یوخودا گؤردوم سیز بیزه "آنادیلینده مدرسه" حاققی وئریبسینیز!!
شئیخیمیز ساققالی تومارلایا- تومارلایا دئدی:
- موللا! من سیزه سؤز وئریرم بو دؤرد ایلده حیمایهنیزی مندن اسیرگهمهسهنیز بو حاققی سیزدن گئری آلمایام.
گئجه یاریسی موللا نصرالدین تلهسیک آروادینی یوخودان اویاتدی:
- آرواد تئز اول منیم گؤزلوگومو گتیر!
آرواد شاشیردی:
- موللا گئجهنین بو واختی گؤزلوگو نئیلهییرسن؟!
موللا گؤزلرینی آچمادان دئدی:
- یوخوودا گؤروردوم جومهور باشقانی بیزه "آنادیلینده مدرسه" حاققی وئریر آنجاق قارانلیقدا اوچ-دؤرد نفر اونو دؤورهلهییب قویمورلار. ایستهییرم گؤروم بو کؤپک اوغلانلاری کیملردیرلر...
شئیخیمیز جومهور باشقانی سئچکیلرینی قازاندیقدان سونرا، یانداشی موللا نصرالدینی اؤزل ایختیارلارلا اورمو گولونون قورتارماسینا گؤرهولندیریر. موللا نئچه یوز مین نفر دالیجا سالیب قوروموش اورمو گؤلونه آپاراراق کاظیم خان داشینین باشیندان سسلنیر:
- گؤلو بو دورومدان قورتارماق اوچون ایکی رکعت یاغیش نامازی قیلمالیییق. ریجا ائدیریم ایش-ایشدن گئچمهمیش تئز دستماز آلیب نامازا باشلایاق.
خالق دستماز آلیب سیرا-سیرا موللانین دالینا دوزولوب ناماز قیلماغا باشلایینجا گؤرورلر موللا بیر آیاغینی یوخاری قالدیریب.
نامازدان سونرا چاش-باش اولان خالق، موللادان بو ایشینین سببینی سوروشورلار:
- من هامیدان سونرا دستماز آلدیغیم اوچون گؤلون سویو چاتمادی سول آیاغیما مسح چکیم بونا گؤره نامازیمیز باطیل اولماسین دئیه آیاغیمی یوخاری قوْوزامیشدیم.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
پاییمیزی آلدیق!
دوکتور جئری
اوستاد دفتری آغری قزئتینی ماسانین اوستونه چیرپاراق قیشقیردی:
- دوز یازیب دا!!...
دینلهینلر چاش-باش بیربیرلرینین اوزونه باخدیلار.
- جومهور باشقانینین قؤوملر و مذهبلر ایشلری حاقدا آدادیغی باش یاردیمچیسی شئیخ یونسی، کئچن دؤرد ایلده آذربایجان میللتینین تاپدالانمیش حاقلارینین یئنیدن الده ائتمهسی اوچون نه ایشلر گؤرموش؟.. اوخوللاردا تورک دیلینین اوخوتدورماسینا گؤره هانسی آددیملاری آتمیش؟ تورک دیلی قورومونون آچیلیشی اوچون نه ائتمیش؟ تورک میللتینی تحقیر ائدن ماهیصفتلر، پیلتهلر کیمی دلخکلرین قارشیسینی آلماق اوچون هانسی اؤنلملری آلمیش؟ رادیو-تئلئویزیون پروگراملاریندا، درسلیک کیتابلاریندا، رسمی درگی-قزئتلرده تورک میللتینی کوچومسهین، تاریخ-کولتورونو ساپدیران، دوشونولموش سییاستین قارشیسینی آلماق اوچون هانسی گیریشیملرده بولونموش؟!.....
اوستاد دفتری ساییب- سایماقدا ایکن قلئیچی مورتوض قاپیلاری بیربیرینه تاپدایاراق تلهسیک ایچری گیردی:
- نه اوتورموسونوز گلین پایینیزی آلین!
- نه پایی؟!- اوتورانلار سئوینجک بیر آغیزدان سسلندیلر.
قلئیچی مورتوض تؤوشویه- تؤوشویه :
- عزرائیل بالا پایلاییر؛ تئز گلین بالا پایینیزی آلین؛ گؤرمورسونوزمو مملکتیمیزین جاماعاتی گئت-گئدده قوجالیب الدن دوشمکده دیر؟!!- دئدی.
اوتورانلارین آراسیندان موللا نصرالدین آیاغا قالخدی:
- آی مورتوض بگ! گئت عزرائیله دئگینن: سن بیزیم بالالاریمیزا دگمه، بیز سنین وئردیگین بالانی ایستهمیریک!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
حداد عادیلین تبریز سفری
دوکتور جئری
آذربایجان میللتینین کولتورل سورونلارینی بیلدیرمک آماجی ایله، بایرام تعطیللرینده فارس دیلی قورومونون باشقانی اوستاد حداد عادیل تبریزه قوناق چاغیریلمیشدی. اوستادی ائتکیلهییب آنادیلی- تورکجهدن یازیب-اوخوما قاداغاسینی قالدیرماق اوچون قوجامان سهند داغینین کؤکسونده، بیر آغاجلیقدان اوخونا بیلهجک حرفلرله قورآن کریمدن بیر آیه یازدیریلمیشدی:
یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلیمٌ خَبیرٌ
سونوندا، اوستاد حداد عادیل آذربایجانین گؤزل-گؤیچک گؤرونتولرینی سئیر ائده-ائده پرشیا ماشینی ایله تبریزین آلا قاپیسیدان ایچری گیردی. قاباقجادان قیرمیزی خالچا سالینیب خالق اللریندهکی بایراقلاری یئلهیهرک دؤزومسوزلوکله گؤزلهمکده ایدی. اوستاد ماشیندان ائندیکده ایکی بالاجا قیز رسمی و غئیری رسمی دیلینده خوش گلدین دئدیلر. سونرا زورنا-قاوال چالینیب اوستاد شهر باشچیلارینین قاباغیندان سان گئچدی. قارشیلاما تؤرهنی بیتجک اوستاد شهرین یئددی اولدوزلو پارس هوْتئلینه گؤتورولدو. هوْتئلده اوستادی ایلک قارشیلایانلار موخبیرلر اولدولار. ایلک سورغو "سسسیز تبریز" قزئتی وریندن سوروشولدو:
- اوستاد! تبریزه گلنده، داغین اوزهرینده یازیلمیش قورآن آیهسینه گؤره فیکرینیزی بیلدیره بیلرسینیزمی؟
حداد عادیل گؤزلوگونون اوستوندن موخبیرین گؤزلرینه دیک باخا-باخا دئدی:
- من داغ-ماغ گؤرمهدیم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
هامیسی آمریکانین ایشی دیر
دوکتور جئری
اوستاد دفتری شهرین اورتاسیندا کورسونو یئره قویوب اوستونه چیخدی:
- ائی شرفسیز!.. ائی ویجدانسیز!..
یولدان گئچنلر آیاق ساخلادیلار. چوخ چکمهدی، بؤیوک بیر ییغینجاق قورولدو. گؤزلر اوستاد دفترینین آغزینا تیکیلدی:
- ائی شرفسیز!.. ائی ویجدانسیز! بیز سنه نئیلهمیشیک؟!..
جاماعات پیچیلداشماغا باشلادی. اوستاد دفتری بارماغینی گؤیده سیلکهلهیهرک سؤزلرینی سوردوردو:
- ائی شرفسیز! نییه بیزیم دیلیمیزی یاساقلاییبسان؟ نییه قویمورسان گول بالالاریمیز اؤز آنادیللرینده اوخوسونلار؟!.. سنین دیلینی کسسهلر خوشونا گلر؟..نییه دیلیمیزی کسریرسن؟ نییه دیلیمیزی دانیرسان؟...
جاماعاتین پیچیلداشمالاری اوجالدی:
- دوغرودور..دوغرودو...
اوستاد دفتری یئنه باغیردی:
- نییه میللتیمیزله دوشمنلیک ائدیرسن؟.. گونده-گونده قورغو اولار؟.. بو قورغولاریندان هاچان ال چکهجکسن ائی ویجدانسیز؟!..
بئللرینده تئلسیز اولان ایکی قارایاخا قالابالیغی یارا-یارا اؤزلرینی اوستاد دفتری یه چاتدیریب کورسودن آشاغی چکدیلر. بیری قاش-قاباقلا قیشقیردی:
- نه سسینی آتیبسان باشینا؟.. کیمه یامان- یوووز دئییرسن؟!
اوستاد دفتری ال-آیاغینی یغیشدیراراق گولومسوندو:
- برادر!.. دونالد ترامپی سؤیورم داااا....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دیلیمیزی باجارمایاندا..
دوکتور جئری
بؤیوک بیر چتینلیگه دوشوموشم؛ ایندی بیر آیایا یاخیندیر آرواد آغا ائوی بوراخاراق آناسیگیله گئدیب اونا یئتیشسین. سیزدن نه گیزلین، آخی بو تزهلیکده بئشینجی بالدیزیم دونیایا گلیب!
قایناناما دئییرم:
- آخی رحمتلیگین قیزی! سنه نه یاراشیر بو یاشدا، قوجاغیندا کؤرپه گزدیرهسن؟!!
آجیقلانیر:
- سیز جاوانلارین جؤورونو بیز گرهک چکک دا!!.. مملکند باشچیلاری نه قدر دئییرلر؛ نسلیمیز قوجالماقدادیر، اوشاق دونیایا گتیرین.. سیز مگر ائشیدیرسیز؟!!..
سونرا یایلیغینین اوجو ایله گؤزونون یاشینی سیلهرک آرتیریر:
- رحمتلیک قایناتان دیری اولسایدی اینان من ایلده بیر اوشاق مملکنده تحویل وئریب قویمازدیم نسلیمیز قوجالسین!
[فیکرینیز جایماسین قاینانام شیخ آغانین صیغهسیدیر!]
هه دئییردیم: آرواد آغا آناسیگیله گئدندن بری بؤیوک بیر چتینلیگه دوشموشم. دوزونو ایستهسهنیز؛ یاخشی باجارمادیغمیدان ائوین آلیش-وئریش ایشی آرواد آغایلا دیر. ایندی او گئدندن من مجبورام اؤزوم بازارلیق ائلهیم. بئش آلتی گون بوندان قاباق شاختا-سازاقدان ائوین سو لولهلری پاتلامیشدی. لولهچی دوکانینا گئتدیم:
- باغیشلایین منه ایکی دنه "دیرسک" وئرین.
لولهچی قاشلارینی چاتدی:
- نمنه؟..نمنه؟!!..
هاوادا دیرسگین شکلینی چکدیم. لولهچینین قاشلاری آچیلدی:
- آهااا.. "زانو" ایستهییرسن!
*
بئنه، باققال دوکانینا گئتمیشدیم. بیر کیلو "مرجیمک" ایستهدیم. یوخدور دئینجه دوکانین قاباغینداکی "مرجیمک" چوالینی گؤستردیم. باققال دوداغینی بوزوشدوردو:
- "عدس" ایستهییردیز؟!!
*
ترهوز دوکانیندا دوروم بیرآز فرقلی ایدی. گؤیچودن بیر کیلو "یئرآلما-سوغان" ایستهیینجه، شاگیردینه سسلندی:
- اوغلان! آغایا بیر کیلو " سیب زمینی- پیاز" چک.
*
دونن داواخانا گئتمیشدیم. "دیش خمیری" ایستهدیم. ساتیجی- خانیم قیز گولومسهدی:
- ایرانی اولسون یا خاریجی؟
- ایران مالی اولسا یاخشیدیر!- دئدیم.
"دیش خمیری"-نی پاکئته قویوب بیلمه وئردی. نئچه گونون ایچینده ایلک کز ایدی ایستهدیگیمی شکیل چکمهدن، گؤسترمهدن، آچیقلامادان آلا بیلیردیم. بونا اولدوقجا سئویندیم.
آخشام دیشلریمی فیرچالایاندا، خمیر آغزیمدا کؤپوکلهنیب داشماغا باشلادی. دادی دا باشقا بیر تور ایدی. خمیرین قوتوسونا باخدیم؛ اوستونده یازیلمیشدی: "خمیر ریش"
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اوزوز آغ اولسون!
دوکتور جئری
"حداد عادل-دن سوروش" یازیسیندا اوخودوق:
اوستاد دفتری آنادیلی گونو گؤستریلرینده توتوقلانیب سوروشدورولدوقدان سونرا محکمهیه وئریلدی.
ایندیسه اولانلارین قالانی:
محکمهنین باشقانی اوستاد دفترینین قوولوغونو گؤزدن گئچیرندن سونرا اوندان سوروشدو:
- اومودوم وار آنلامیش اولساسیز هانسی سوچدان اؤترو بوراداسیز؟
اوستاد دفتری گولومسهدی:
- هه جناب قاضی بیلیرم... من آدام اؤلدورموشم؛ جاسوسلوق ائلهمیشم؛ اؤلکهنی پارچالاماق ایستهمیشم؛ دوشمنلرین یئل دگیرمانینی یئللهمیشم؛ قاچاق مال ساتمیشام... گؤرهر یوخسا یئنه ساییم؟!!
باشقان چاش-باش اولدو:
- سیز دلی اولوبسوز؟!.. بورادا یازیلیب سیزی آنادیلی گونو گؤستریلرینده توتوقلاییبلار؛ بو سؤزلر ندیر دئییرسیز؟!!..
اوستاد دفتری گولدو:
- ایسته ییرم منی داما باسدیغیزدا, خالقین یانیندا اوزوز آغ اولسون؛ دئمه سینلر آنادیلی گونو گؤستریلرینه گؤره منی جزالاندیرمیشسیز!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
حداد عادل-دن سوروشون!
دوکتور جئری
ایسفندین ایکیسینده, اوستاد دفتری اولوسلار آراسی آنادیلی گونو موناسیبتینه گئچریلن گؤستریده توتوقلانمیشدی.
سوروشدورما باشلاندی:
- آدین ندیر؟
اوستاد دفتری بیلگینی اؤوکهلهیه- اؤوکهلهیه یانتیلادی:
- حداد عادل-دن سوروشون!
مأمور ترس-ترس اوستادین اوزونه باخدی:
- سوروشدوم؛ آدین ندیر؟!
- منده دئدیم؛ حداد عادل-دن سوروشون!
مأمور دیشلرینی قیجیرتدی:
- آتان آدی ندیر؟
اوستاد دفتری دوداغی قاچدی:
- حداد عادل-دن سوروشون!
- هارالیسان؟
- حداد عادل-دن سوروشون!..
مأمور قیزغین-قیزغین یوموروغونو میزین اوستونه تاپدادی:
- سن منی ساریمیسان یوخسا اؤزونو؟!..
اوستاد دفتری دیک-دیک مأمورون گؤزونه باخاراق دیللندی:
- یوخ جناب مأمور!..من نه سنی ساریمیشام نه اؤزومو...
من دئسم: تورکم
اویاندان حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن تورک دئییلسن آذری سن
من دئسم: اوغوز خانین اوغلویام
حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن کوروش جانین اوغلوسان!
من دئسم: من سولدوزلویام, توفارقانلییام, سویوق بولاقلییام...
حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن نقدهلیسن, آذرشهرلیسن, مهابادلیسان...
من دئسه م...
اوستاد دفتری نفسینی دردی:
- بئله لیکله بو سورغولاری مندن نییه سوروشورسوز گئدین حداد عادل-دن سوروشون!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
قاشینما
دوکتور جئری
دونن اوستاد مانقورتزاده مطبه گلمیشدی. رنگ-روفو ساپ-ساری اولموشدو:
- دوکتور! دادیما چات اؤلدوم!- دئیه زاریلدادی.
اوتوراجاق بویور ائتدیکدن سونرا سوروشدوم:
- دئ گؤروم نهیین دیر اوستاد؟!
ساپ-ساری رنگی قیزارماغا باشلادی. باشینی آشاغی سالاراق:
- یانیم قاشانیر دوکتور! – دئییب آرتیردی:
- دوکتور! قاشیرام قانیم چیخیر، قاشامیرام جانیم چیخیر!
- نه واختدان قاشینتی توتوبسان؟
- چوخداندیر دوکتور! آنجاق سون واختلاردا قاشینتیم دؤزولمز اولوب!...
- قاشینتیز سورکلی(مداوم) دیر یوخسا آرالیقلی؟!
- یوخ دوکتور.. مداویم دئییل هردن توتور، هردن بواخیر؟!
- یاخشی بئله ایسه دئ گؤروم قاشینتیز نه زامان توتور، نه زامان بوراخیر؟
اوستاد مانقورتزاده باشینی قووزادی:
- دوکتور!!
"زبان رسمی" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " آنادیلی" آدی گلنده قاشانیرام!
"پارس" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " تورک" آدی گلنده قاشانیرام!
"آذری" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " تورکی" آدی گلنده قاشانیرام!
"خلیج همیشگی" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " اورمو گؤلو" آدی گلنده قاشانیرام!
"محمود افشارلار" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " جاواد هئیتلر" آدی گلنده قاشانیرام!
"ارمنستان" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " آذربایجان" آدی گلنده قاشانیرام!
"کوروش، داریوش" آدی گلنده خوش-خوش ....
سؤزونو کسدیم:
- گئچین تخته، موعاینه ائدیم- دئدیم.
اوزو قویلو تختین اوستونه اوزاندی. باش بارماغیمله تومانینی آشاغی چکیب اوتوراغینا چیراغ سالدیم:
- اوستاد!! اوتوراغیزین باشینا نه ایش گتیریبسیز؟!!
یئریندن داشلاندی؛ نیگران-نیگران اوزومه باخدی:
- یعنی دئییرسیز، ایش ایشدن گئچیب دوکتور!.. هئچ بیر ایش گؤرمک اولماز؟
اوزونتو ایله دئدیم:
- بیرآزجیق تئز گلسهیدیز، یاغ- یاخی ایله سیزی درمان ائده بیلردیم آنجاق ایندی گرهک بیر فوق تخصص دوکتورا موراجیعه ائدهسیز...
- سوراغیزدا یاخشی بیر دوکتور وارمی، منی اونون یانینا گؤندهرهسیز؟!
باشیملا "هه" دئیهرک میزین چکمهسیندن بیر ویزیت کارتی چیخاردیب بیلهسینه اوزاتدیم. اوستاد مانقورتزاده تشکور دولو باخیشلاری ایله کارتی آلیب اوخدو:
- پروفئسور دوکتور ساری قولو خان
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزیمکی، سیزینکی
دوکتور جئری
اؤلکهده قؤوملر آراسیندا میللی باریشی، دایانیشمانی گوجلندیرمک اوچون شیخ حسن جومهو باشقانلیغی اوتوراجاغیندا اوتوروب-اوتورالی آنایاسانین آسیلی قالمیش اون بئشینجی، ییرمینجی ماددهلرینی یورولوگه گتیرمکدن اؤترو شیخ علینی اؤزونه اؤزل دانیشمان سئچدی. دانیشمان ایلک آددیمدا بوتون قؤوملرین تمثیلچیلرینی حوضورونا قبول ائدهرک فیکر آلیش-وئریشینه باشلادی. تمثیلچیلر منصوب اولدوقلاری قؤوملرین چتینلیکلریندن دانیشاراق دانیشماندان چؤزوم یولو ایستهدیلر.
باشدا بلوچ خالقینین تمثیلچیسی موللا عؤمر سؤزه باشلادی:
- شیخ آغا!.. بیزیم شهرلرده ایش یوخدور.. گنجلریمیز ایشسیزدیرلر بیز نئیلهملیییک؟
شیخ علی گولومسهدی:
- نئیلهیهجکسیز، گلین بیزیم شهرلرده ایشلهیین!
تورکمن قؤومونون تمثیلچیسی محمد قوجق آیاغا قالخدی:
- شیخ!! بیز اوشاقلاریمیزا، محمد قیلیچ، قاریاغدی، محمد آراز، آی جامال، گول ایستهرم، کیمی قوشا آد قویوروق ایندیسه سیجللی ایدارهسی بونا قاداغا قویوب بیز نئیلهملیییک؟
شیخ ساققالینی تومارلادی:
- سیجللی ایدارهسی قویمورسا قوشا آد قویاسیز، بیزیم آدلاری قویون..چوخدا گؤزلدیرلر؛ کوروش، داریوش، ماردوش...
بختیاری قؤومونون تمثیلچیسی کاک موراد گیلئیلندی:
- تئلئویزیوندا بیزیم میللی گئیم - پالتارلاریمیز لاغا قویولور...
شیخ سؤزونو کسدی:
- بیزیم پالتارلاریمیزی گئیین!!
سیرا آذربایجان میللتینین تمثیلچیسی اوستاد دفتری یئتیشدی:
- شیخ آغا!.. بیز مدرسهلرده اؤز آنادیلمیزده یازیب-اوخوماق ایستهییریک آنجاق بیر سورو شئوینیست بو حاق ایستهییمیزین قاباغیندا انگل تؤرهدیرلر، سیزجه بیز نئیلهملیییک؟
شیخ ایری-ایری اوستاد دفترینی سوزهرک دئیندی:
- انگل تؤرهدیرلرسه، بیزیم دیلده یازیب- اوخویون؛ چوخدا شیرین دیر!!
اوستاد دفتری یئرینه اوتورونجا قئلیچی مورتوض یئریندن قالخدی:
- شیخ آغا!.. اؤنجه سیزدن موشکولریمیزی بیر-بیر حل ائتدیگیز اوچون تشکور ائدیرم. منیمده بیر موشکولوم واردیر اونوندا یولونا قویساز اولدوقجا مینتدار اولارام .
بو سؤزلر شیخ علینین خوشونا گلدی:
- بویورون.. بویورون!
قلئیچی مورتوضون دیشلرینی آغارتدی:
-شیخ آغا!.. اللی یاشیم وار هله ائولنمهمیشم، گئجهلری یوخوم گلمیر؛ دئییرسیز نئیلهملییم!!
.........
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab prs_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab