آرالیق دنیزی
آرالیق دنیزی یا دا مدیترانه دنیزی، بیر دنیز دیر کی اطلس اوقیانوسونا وصل دیر و آفریقا قاره سینین شومالی و اوروپا قاره سینین جونوبوندا یئر لشیر.[۱] آرالیق دنیزی — شرقدن آسیا، شومالدان اوروپا، گونئیدان آفریقا قیطعهسی ایله احاطه اوْلونموش دنیز. آرالیق دنیزی غربدن جبل الطارق بوغازی و اطلس اوقیانوسو ایله، گونئی-شرقدن ایسه میصردهکی سوئز کانالی و قیزیل دنیزله بیرلشیر.
آرالیق دنیزی تخمیناً ۴ میلیون km²-لیک بیر اراضینی احاطه ائدیر. کئچمیشدهکی بؤیوک آنتیک مدنییتلار اوْنون حؤوضهسینده فوْرمالاشمیشدیر.
ایچیندهکیلر
اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم)[دَییشدیر]
- آنادولو تورکجهسینده - آک دنیز؛
- اینگیلیس دیلینده - مدیتررانانه. بۇ دا لاتین دیلیندهکی مدیتررانوستان (مدی: اوْرتا + تررا: توْرپاق، یئر) معناسینا گلیر.
- یونان دیلینده - مسوگیوس.
- عرب دیلینده - قارشیلیغی البحر المتوسط «اوْرتادا اوْلان دنیز» مناسیندادیر.
- فارس دیلینده - آرالیق دنیزی اۆچون ایستیفاده ائدیلن بحر سفید آدی عثمانلی ایمپیراتورلوغو دؤورو خریطهلرینده ده گؤرونمکدهدیر.
- روم ایمپیراتورلوغودا - ماره نوستروم دییرلر کی، بۇ دا بیزیم دنیز معناسینا گلیر.
- تورک دیللی خالقلاردان بۇ دنیزه تورکمنلر اورتایئر دنیزی، اویغورلار یئر اوتتورا دنیزی، قیرقیزلار یئر اوتتورلوق دنیز، اؤزبکلر اورتا دنیز، چوواشلار ویتتاشئر دینئزی، قیریمتاتارلاری آق دنیز، باشقورتلار اورتا دینگز، قازاقلار دا ژئراورتا دئنیزی دئییرلر.
آرالیق دنیزینه ساحلی اوْلان اؤلکهلر[دَییشدیر]
- اوروپادا (غربدن شرقه): ایسپانیا، فرانسه، موناکو، ایتالیا، مالت، ایسلوونی، کروواسی، بوسنی و هرزقووین، مونتینیقرو، آلبانی، یونان، تورکیه.
- آسیادا (قوزئیدان جنوبا): تورکیه، سوریه، قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی، قیبریس جومهوریتی، لوبنان، ایسرائیل، میصر (آسیا حیصّه سی).
- آفریقادا (شرقدن غربه): میصر، لیبی، تونیس، الجزاییر، مراکش، ایسپانیا (سوتا و ملیلیا).
آرالیق دنیزیندهکی بؤیوک آدالار[دَییشدیر]
- آرالیق دنیزینین شرق حیصّه سینده قیبریس جومهوریتی، کرت،
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab