ـــ کیتابدا يازيلميشدي. [در کتاب نوشته شده بود.]
ـــ کیتاب دا يازيلميشدي. [کتاب هم نوشته شده بود.]
گؤروٍندويو کيمي يوخاريداکي ايکي جملهنين يازيليشي عيني دئييل، آنلاملاري دا فرقلهنير. بو اوْرادان ايرهلي گلير کي، آذربايجان توٍرکجهسينده نئچه جوٍره «ده/ دا» واردير:
بيرينجي: أک رولونو اويناييرسا، يعني فارسجا «در» آنلاميندا گئديرسه، اؤزوٍندن قاباقکي سؤزجوٍيه بيتيشر: اوْتاقدا [در اتاق]، آغاجدا، ائوده، بئشده ايکي، آيدا، ايلده، گوٍنده. دالغالار قابارميش آچيلميش گوٍللر؛ صبحون هاواسيندا سو پردهسينده؛ دويولور فراقين غملي آهنگي؛ آغيرآغير اوچان قوشلار سسينده. (ح.ساهير) آدلاردان سونرا، بیر ده آنلاشيلمازليق تؤرهندیکده، بو ده/دا اؤزوٍندن قاباقکي سؤزه بيتيشيک دئييل، ياخين يازيلا بيلر:
ـــ آدلاردان سونرا: لندنده، باکيدا.
ـــ آنلاشیلمازلیق تؤرهندیکده: مدرسهده، میخانهده
ايکينجي: «ده/ دا»، باغلاييجي [ربط] آنلاميندا اوْلورسا، يعني فارسجا «هم» معناسيني داشيييرسا آيري يازيلار: من ده گلديم. [من هم آمدم.] سوْلماز دا گوٍلدو. [سوْلماز هم خنديد.] ياغيش جان چيلهيير چؤله چمنه؛ روح وئرير سوْنونجو چيچکلره ده؛ ائي پاييز ياغيشي، نه اوْلار سنه؛ چيلهسن بو يانار اوٍرهکلره ده. (ک.م.سؤنمز)
هر ايکي «ده/دا»دان اؤرنک: اینسانين بير گؤزوٍ اؤزوٍنده؛ بير گؤزوٍ ده اؤزوٍنده اوْلماليدير؛ دوٍز دئييرسن…!؛ گؤزه باخيب؛ ترهزيني دوٍزهلتديلر؛ و اوْ گوٍندن؛ بازار باشلادي. (و. دوستي)
اوچونجوسو: “ده، دا” سؤزلری أدات رولونو دا اویناییر، عاید اولدوغو سؤزدن آیری یازیلیر.
ــــ گل ده! (بیا دیگر!)
آندیرما: بعضن آیری آیری آنلامدا گئدهن «ده/دا» أکلري بير سؤزجوٍيون آردينجا گلير. گلنده ده اونو دؤيور، گئدنده ده. بئله حاللاردا، باغلاييجي «ده/ دا»نين يئرينه «سه/ايسه» أکلريندن يارارلانماق اولار.
______________
“نئجه یازاق” کیتابیندان
pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab unk azb_Arab