نقده
نقده یا سولدوز شهری، سولدوز بؤلگهسینین مرکزی دیر. 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بۇ شهرین 73،438 نفر اهالیسی وارایمیش.[۶] بۇ شهر اوستانین گونئینده یئرلشیب، قوزئی دن اورمیه بؤلگهسی، گونئیدن مهاباد بؤلگهسی دوغو دان قوشاچای و باتی دان اوشنو و خانا بؤلگهلرینین آراسیندا باتی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ نقده ی و سولدوزون آدی
- ۲ تاریخ
- ۳ خالق
- ۴ طبیعی دوُروم
- ۵ فرهنگ
- ۶ سیاست
- ۷ مکتبلر
- ۸ شهر مؤعضللری
- ۹ یوللار[۳۷]
- ۱۰ ایدمان
- ۱۱ بهداشت و درمان
- ۱۲ مئدیا و درگیلر
- ۱۳ مَحلهلر
- ۱۴ گؤرمهلی و تاریخی یئرلر
- ۱۵ آدلیم لار
- ۱۶ قایناقلار
نقده ی و سولدوزون آدی
نقده سؤزو دئمک "نوگاتای" (جوغاتای وزنینده) دیر کی تۆرکجه بیر سؤزدور. سولدوز آدینا ایلک دفعه امیر تیمور واختیندا راست گلمک اولور. بۇ دؤورون یازیلاریندا تورک طایفالاریندان اوْلان "سولدوز طایفاسی" آریق، گوجلو، ساواشچی بیر طایفا اوْلوب و سولدوزدا مسکن ائتمه سینه ایشاره اوْلونوب.[۷] نقده شهرینین آدی عباس میرزا نین وئردیگی حؤکمده کی سولدوز بولگه سینی قاراپاپاق ائلینه وئردی، نوجه ده و نقدای گلیب[۲] نوجه ده سؤزو باره ده آراشدیرمالاردا دئییلیر: او یئر کی سولار او یئرده باش آشاغی دوشوب و آغیرلانا و او یئری شیار کیمی آچا. اورایا تورک دیلینده "نوعا" یا دا "نوعاغزی" دئیلیر. البته نوجه ده کلمه سینی "ده نو" دا معنی ائدیرلر.[۸] نقده سؤزونون کؤکو باره ده چوخلو سؤزلر دئیلیب[۹]
1-نغده ـ قاراپاپاق ائلینین آرواتلارینین زینتی دیر؛
2-نغادای ـ منطقهنین مغول حاکیمینین آدی دیر؛
3-نقی ده ـ بیر بؤیوک سولدوز محالیندا کنددیر کی او متعلق دیر نقی خان بوزچلو یا شهرین مالکی قاجار و پهلوی دؤورسینده؛
4-سولدوز ـ منطقهنین مغول حاکمینین آدی؛
5-سولی دوز ـ آذربایجان تۆرکجهسینده منطقهنین سولو دشتلرینه عایید اولور
سولدوز بؤلگه سی و شهرینین آدی 1346 جی شمسی ایلده بیر مصوبه ایله نقده آدیلا عوض اوْلوب.[۱]
تاریخ
سولدوز شهری، اورمونون گونئینده یئرلشیب و حسنلو تپهسی دونیانین ان قدیم مسکون اوْلموش یئرلریندن دیر قاراپاپاق لار صفویه دؤوره سینده اصلینده سلطان آباد شهریندن (ایندیکی (اراک) شهریندن) گورجستانین پنبک شهرینه کؤچورولموشلر. دئمک اولار داغستان لزگی لری گورجستان اهالیسینه هجوم گتیرمگین قارشیسیندا دایانماق اوچون بۇ ائل گورجستان ویلایتینه کؤچورولموشدور.[۱۰] سوْنرالار ترکمنچای عهدنامهسیندن بیر نئچه موددت گئچندن سوْنرا عباس میرزا ولیعهد الیله سولدوز بؤلگه سی سند ایله افشار اورمی طایفالاریندان آلینیب و تیول عونوانیندا قاراپاپاق لارا وئریلیب دیر.[۱۱] قاراپاپاق لار سولدوزا گلمهمیشدن اؤنجه سولدوز بؤلگهسینده افشارلار یاشاییرمیشلار[۱۲] بۇ دورده سولدوزون حاکیمی عبدالصمدخان عبدالملکی افشارایدی. هابئله آیری بیر تورک طایفالاری او جومله دن مراغه موقدم لری ده اوردا حوضورلاری وار ایدی بئله کی سولدوز بؤلگه سینین اوچدن بیری شرقی قیسمتدن مراغه مقدم لری نین اختیاریندا ایدی.[۱۳]
موعاصیر تاریخ
۵۰ گون ایرانین ایسلامی اینقیلابیندان سوْنرا، کوردوستان دموکرات حیزبی ایلک بؤیوک چالیشماسیندا، کوردوستانین باشاباشیندان ۱۷مین نفر قوْشون ییغیب، حزب دفترینین آچماسی آدیلا، سوُلدوزدا اسلحهلی بیر تظاهورات یولا سالدی. همن گونون آخشامی بوُ ایش شهری و قومیتی ساواشا دؤندو. سوُلدوز خالقیندان ۲۰۰ نفره یاخین اؤلدورولدولر. حزب، شهری توُتاندان سوْنرا خانا، پسوه و جلدیاندا یئرلشن اوچ اهمیتلی ساخلینی توُتماق اوچون، بوُ ایش ایله تورکلرین سوُلدوزدان گئدیب یوخسا قورخماقلارینی ایستهییردی. حزب بوُ ایشی گؤره بیلمهدی، آنجاق بؤلگهده چوخلو قومیتی دؤیوشلری تورکلر و کوردلر آراسیندا باشلاندیردی. بوُ ساواشین روانی اثری هله ده قالیر. غلامرضا حسنی سوُلدوز ساواشیندا تورکلری ییغیب سولدوز خالقینین یاردیمینا گئتدی.[۱۴]
خالق
قومیت
۱۳۵۸-جی ایلده سولدوز شهرین 20 مین دن 15 مینی تورک اولاراق بقیه ده آیری بیر قومیتلردن کورد، ائرمنی و آسوری تشکیل تاپمیش دیر.[۱۵] سولدوز شهرین 1375 جی ایلده 71605 نفر جمعیتی اولاراق بۇ جمعیتدن شهرین بئشه دورد تورک اولاراق بقیه ترکیبی کوردلر تشکیل وئریبلر هابئله ایندی قدر چوخلی پناهده عیراقلی کورد ده نقده ی ده یاشیرلار.[۱۶] ایندیلیکده سوُلدوزون بؤلگهسی یوزده ۶۵٪ی شیعه تورک و یوزده ۳۵٪ی سونّو کورد دور.[۱۷]
دیل و لهجه
قاراپاپاق ائلینین دیلی تورکو دور لهجه اؤزهل صورتده بۇ ائلین آذربایجان جمهوریتین شهرلرینده قالدیقلاری اساسیندا باکینین تورکو لهجهسینه هابئله آذربایجانین او بیری شهرلرینین لهجهسینه یاخینلیغی وار دده قورقورد تصحیح ائدن: محمد علی فرزانه کیتابینین مقدمهسینده قاراپاپاغی لهجه دن آد آپاریلیب و ان یاخین لهجه دده قورقورد کیتابینین سوزلوکلرینه قراپاپاغی لهجهسی دیر.قاراپاپاخ لهجهسی آذربایجانین ادبی و مرکزی لهجهلریندن ساییلیر.[۱۸]
طبیعی دوُروم
جوغرافیا
نقده شهری دنیز سولاریندان 1299 متیر یوخاری دا دیر.[۱۹]
جوغرافیایی یئری
نقده شهری 36 درجه و 57 دیقه قوزئی انینده و 45 درجه و 22 دیقه دوغو اوزوناسیندا آرالاریندا گرینویچدن یئرلشیب دیر .[۲۰]
چایلار
سوُلدوز بؤلگهسینده تکجه «گدارچایی» آخماقدا دیر. بوُ چای ایران-عیراقین مرزی داغلاریندان آخیب، اوشنو دوزوندن گئچیب سوُلدوز دوزونه گئچیر. بوُ دوزده سوُیون بیر بؤلومو کانال ایله حسنلی سدّینه چکیلیب قالانی محمدیار، اورمیه جادهسی، سویوقبوُلاق، درگهسنگی کندی، گرده قیط کندی و ممیند کندیندن گئچیب گردهقیط قامیشلیغیندان، بوغه داغ قیراغیندان اورمو گؤلونون جَنوبی باتلاغینا تؤکولور. چایین سوُیونون اندازهسی موختلیف فصللرده چوخ دییشیلیر. گدار چایی باتی و چیخیا ساری آخیر.[۲۱]
هاوا دوُرومو
اورمو گؤلونون گونئی طرفینین یاغینتیسی ایلده ۶۰۰ میلیمِتیردن آرتیق دیر.[۲۲] هابئله نقده ی ده هاوا یاری مرطوب و ملایم هوالا یای دا و سویوق قیش لاری واردیر.[۲۳]
دپریم
سولدوز بؤلگهسی دپریم خطری باخیمیندان متوسط و آشاغی دا یئرلشیب ائله کی ایندیه قدر بۇ بؤلگه ده داغیردان و خسارت ووران دپریم هله ثبت اوْلونمویوب دیر.[۲۴]
فرهنگ
سینما
نقده شهری نئچه یوز مین جمعیت ایله رفاهی و فرهنگی امکاناتین چوخولماسینا احتیاجی وار و سولدوز بؤلگه سینده ایندیلیکده ایکی سینما سالونو وار بیری خصوصی بخشینه عایید دیر بیری اداره ارشادین حوزه فرهنگیسینه سانکی 10 ایل بوندان اونجه دولتی سازمانلارین حمایت ائتمهمهسی و و صاحابلارین پولو اولماماسی تعطیل اوْلوب و ائله قالیبدیر. ایندیلیکده بۇ ایکی سینما توْرپاق یئییر و سقفلرینین تؤکولمک ایمکانی واردیر. سالونلاری یئنیدن سهمانلادیب و ایستفاده ائتمهسی مسئوللارین طرفیندن تکجه سؤز حدینده قالیب. مسئوللارین بۇ دالی چکیلمهسی بۇ سالونلارین ائله قالماغین اونملی دلیلی دیر. ایش بیلنلرین دئدیگینه گؤره حدودا 15 میلیارد ریال بۇ سالونلارین یئنیدن سهمانلاماغینا لازیم دیر مسئوللار قول وئریبلر کی بۇ اعتباری جورلهسینلر؛ سانکی ایندیه قدر بول سؤزلر ایش اوستونه گلمییب دیر.[۲۵]
کیتابخانا
سولدوز بؤلگهسینین کوللیتده 4 کیتابخاناسی وار ائله کی 60 مین جیلد کیتابلا 2 مین 445 نفر اوچون خدمات وئریر هابئله بؤلگهنین کیتابخانا لاریندا عوضویت موفته و پولسوز دور. بۇ کتابخانا لارین بیر سیرا ایشلری عیبارت دیر فارسجا شعر و ادب همایشین قورولماسی ، کیتابلارین نقدی ، تحکیه لر و نقیل دئمک، سازمانلار و نهادلارلا ایش بیرلیک ائتمک مختلف مراسیملر اوچون، امام خمینی مریضخاناسیندا مطالعه دورماسی سولدوز کیتابخانالارین گورولموش ایشلریندن دیر.[۲۶][۲۷]
سیاست
بلدیه
نقده بلدیهسی 1330 جی شمسی ایللرده سولدوز بلدیهسی آدیندا ایشین باشلادی؛ افتتاحیه مراسیمی نصرت الملک ملکی اورمیه فرماندارینین الیله اوْلدو او ایللرده بۇ منطقه سولدوز آدلانیردی و اورمیه بؤلگهسینین اوستونده ایداره اولوردی سوْنرالار 1337 دن نقده بؤلگهسی آدیندا آیریلدی.
- شهرین بلدیه ساختمانی 1344 جی شمسی ایلده دوزلدی
- هادی، تفصیلی، جامع طرحلری گئچن ایللرده یئربهیئر اوْلدو بونلاردان عیبارت دیر:
هادی طرحی 1345 شمسی ایلده
تفصیلی طرحی 1379 شمسی ایلده
جامع طرحین تصویب اوْلونماسی 1375 شمسی ایلده.[۲۸]
مجلس وکیلی
نقده و اوشنویهنین مجلس وکیلی ۴-جو و ۷-جی دؤورهده رسول پورزمان ایدی.[۲۹]
مکتبلر
عمومی مکتبلر
نقده شهرینین 83- 82 ایللرینده 27716 عمومی مکتب طلبهسیله 140 مکتبی واریدیر بونون اساسیندا یوزده 70 درصدله 19516 نفری تورک طلبهلری دیر و یوزده 30 درصدله 8200 نفری کورد طلبهسی دیر.[۳۰]
بیلیمیوردلار
نقدهی شهرین اؤنملی بیلیمیوردولاری عیبارت دیر: پیام نور، آزاد اسلامی و بین المللی سولدوز. هابئله خالقین چوخ پایی بیلیمیوردلارین تحصیل خش لرین نقده بیلیمیوردلاردا ساواد اؤرگنمه میزانیلا بیر بیلمیرلر ائله کی طلبهلرین آتا یا دا ائولری مجبور اولاراق ترمی ده بویوک و آغیر پوللاری اؤز اوشاقلارینین تحصیللری اوچون تؤکهلر امما یئرینه گلنده کیلاسلارین و آزمایشگاهین آشاغی کئیفیتیله و هابئله تعطیل اوْلونماسیلا اوز به اوزدولر.[۳۱]
دینی مکتبلر
نقده شهرین آقالار دینی مدرسهسی امام صادق آدلانیب. 1373 جی ایلده اوز ایشینی باشلاییب دیر نقده ین دینی مدرسهسی اؤنجه 50 ایللیک تیکینتی ایله 450 متر مربعله ایکی قات دا 25 طلبهسی وار ایدی؛ ایندیلیکده 100 طلبه ایله یئنی بیر تیکینتی اوچ قات دا 1650 مربع متیر کتابخانا و خزنه آیری بؤلوملرده طلبهلرین اختیاریندا قویولوب و 3000 مربع متیری ده چیمن و آغاج اکیلیب دیر.[۳۲] هابئله نقده ین خانیملار دینی مدرسهسی ده پنجشنبه گونو، 1393 جو ایل خردادین 22 سینده ایشین باشلایب دیر؛ بۇ دینی مدرسه ایکی قات دا درس کیلاسلاریلا، کتابخانه، اجتماعات سالونو، نمازخانا ایمکاناتی واردیر.[۳۳]
شهر مؤعضللری
نقده و هابئله محمدیار شهرلرینین اؤنملی موشکوللریندن، اشقاللاری دوز دفع اوْلونماماسی دیر؛ ائله کی شهرداری بونا عایید بیر ایش گورمهلی دیر.[۳۴] هابئله شهرین آیری بیر موشکوللرینده شهرین ترافیکی و نقده و محمدیار شهرلرینده کمربندی اولمامازلیغی ائله کی پیرانشهر مرزینه گئدن بویوک ماشینلار بۇ شهرلردن کئچیرلر داها شهرده نظامی یئرلرین اولماغی خالق اوچون چوخلو موشکوللر یارادیب دیر.[۳۵][۳۶]
یوللار[۳۷]
ایدمان
سولدوز بؤلگهسینده نئچه ایدمان سالونو واردیر کی بیر چوخلاری کهنهلیب و 15 ایلدن یاشلاری چوخدور.[۳۸] بوندان علاوه بۇ شهرین چیمن هاکیسی ایرانین آن بویوک سالونو دور بۇ سالون چیمنلی و آچیق فضاسی 2 مین نفرله 6 مین 500 مربع متیر ده و اوست اؤرتولو فضاسی عیبارت دیر پالتار چیخاتما یئری، اوتاقلار، گؤرنلر یئری 600 حدودوندا 3 مربع متیر ایله مساحتی ایله 13 مین مربع متیرینده دوزلیب دیر.[۳۹]
بهداشت و درمان
مریضخانالار
سوُلدوزون بیماریستانی «امام خمینی» بیماریستانی دیر. بوُ بیماریستان ۱۳۱۸ده ۱۲۵ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوبدور. ایندیلیکده ۱۰۸ تخت ایله ایشلهییر. بیماریستاندا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، گؤز طبیبلیگی، اورتوپِدی، اورولوژو.[۴۰]
مئدیا و درگیلر
رادیو و tv
اورمیه دن سوْنرا نقده ین دیجیتال رادیو و tv سی بؤلگهلرینده ایچینده بیرنجی ساحیب بؤلگه دیر علاوه محمدیار، پیرانشهر ، اشنویه و نالوس شهرلری و 270 کندی بۇ ایمکان دان بهرهلنیب ائله کی ایندیه قدر 290 مین نفر بۇ منطقه ده شهید باکری آدلانان دیجیتال شبکه دن بهره آپاریرلار.[۴۱]
درگیلر
سولدوز بؤلگهسینده بیر سیرا درگی و مطبوعاتلار و هابئله یازارلار چالیشماقدادیلار.[۴۲]
مَحلهلر
گؤرمهلی و تاریخی یئرلر
نقده شهرین ان گؤزل و دولانمالی یئری یئددی گؤز پارکی دیر ائله کی بۇ پارک فرمانداری و شهرداری بیرلیگی ایله یئنی دن دوزلیب و هر ایل چوخلو دولانانلاری اؤزونه ساری چکیر؛ بۇ پارک اویون شهری ایقامتی یئری واردیر و نقده شهرینین گونئی دوغوسونوندا و سولطان یعقوب داغلارین اتگینده و شهرین 3 کیلومتیرلیگینده یئرلشیب دیر.[۴۳]
سوغات و ال ایشلری
اوماج حالواسی نقده شهرین سوغات لاریندان دیر.[۴۴] هابئله بۇ شهرین ال ایشلری عیبارت دیر نقاشی تابلولاری و منبت ایشلریندن[۴۵]
هوتللر
فعلی حالدا نقده شهرینده هوتل یوخدور. سانکی هتل و رستوران آدیلا نقده شهرینده بیر طرح ایشلنمک حالیندا دیر؛ بۇ طرح عیبارت دیر هتل، تالار، رستوران و گلین باغی بۇ طرحین یئری هنرستان شهید باهنر یاخینلیغیندا بیگم قالا کندین یولو اوستونده دیر.[۴۶]
محلی یئمک و غذالار
چهمجه سولدوز بؤلگهسینین محلی یئمکلریندن دیر؛ بۇ غذا دویو غاز اتیندن و اولیک آدیندا چول اوتوندان دوزهلیر. هابئله سولدوز بؤلگهسینده شورجا آدلا بیر یئمهلی غذا دا پیشیریلیر بۇ غذا نقده اطرافیندا و بالیستان و جلبر بؤلوملرینده اولور.[۴۷][۴۸]
آدلیم لار
- محمد امین رضوی سلدوزی
- نقی خان بوزچلو
- دکتر مسعود ناصری
- پروفسور مهرپرور
- پروفسور منافی
- آیتالله رکهای
- شیخ مرتضی رضوی
- سید جلیل ارومی سولدوزی
- یوسف قهرمانپور
- عبدالعظیم معبودی
- محمد اوراز
- علی خلخالی
- محسن شادی
- امیر هوشنگ بزچلو
قایناقلار
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ آذربایجان غربی در آیینه تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران- با همکاری استانداری آذربایجان غربی - محمد رضا محمد قلی زاد -1391 - انتشارات حسام الدین چلبی - صفحه 31
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ بینش نو
- ↑ البوم عکس علیخان والی - تهران- کاخ موزه گلسنتان
- ↑ مرکز آمار ایران
- ↑ شهرداری نقده
- ↑ http://www.amar.sci.org ایرانین آمار مرکزی، 1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی
- ↑ گنجینه دانشمندان - محمد شریف رازی - کتابفروشی اسلامیه - تهران 1352 - جلد 5 صفحه 198
- ↑ وبسایت جامع شهرستان نمین نوجه ده
- ↑ http://www.nagadeh-ag.ir/tabid/1375/Default.aspx?PageContentID=244 فرمانداری نقده
- ↑ بینش نو
- ↑ ایل قاراپاپاق - مسعود رضوی -انتشارات مولف (رضوی) - 1370 - صفحه 29
- ↑ تاریخ افشار؛ میرزا رشید ادیب الشعرا؛ استانداری آذربایجان غربی؛ ۱۳۴۶ خورشیدی؛ صفحهٔ ۴۰۹.
- ↑ بینش نو
- ↑ جلاییپور، حمیدرضا، «دولت پنهان»، بررسی جامعهشناختی عوامل تهدیدکننده جنبش اصلاحات (۱۳۷۹ ـ ۱۳۷۸)، تهران: نشر طرح نو: ۱۳۸۳، ص ۲۲۸.
- ↑ روزشمار سالهای بحران در تاریخ شهرستان نقده - علی صدرائی - 1383 - گنجینه هنر - 48
- ↑ نگاهی به تاریخ و فرهنگ ایل قاراپاپاخ - تالیف عیسی یگانه - 1369 - شمس - صفحه 24
- ↑ آمار و جمعیت, فرمانداری نقده
- ↑ نگاهی به تاریخ و فرهنگ ایل قاراپاپاخ - تالیف عیسی یگانه - 1369 - شمس - صفحه 107
- ↑ Global Gazetteer Version 2.2
- ↑ شهرداری نقده
- ↑ ویژگیهای جغرافیایی، تاریخی شهرستان1, فرمانداری نقده
- ↑ اقلیم استان آذربایجان غربی, سازمان هواشناسی
- ↑ ویستا
- ↑ فرمانداری نقده
- ↑ سولدوز خبر
- ↑ خبرگزاری فارس
- ↑ آینا نیوز
- ↑ شهرداری نقده
- ↑ رسول پورزمان , مرکز پژوهشهای مجلس
- ↑ فرمانداری نقده
- ↑ سولدوز خبر
- ↑ مدیریت حوزه های علمیه استان آذربایجان غربی
- ↑ خبرگزاری بین المللی قرآن
- ↑ قطره
- ↑ فرمانداری نقده
- ↑ نویدار
- ↑ فاصله و مسیر نقده با برخی از مراکز استانها
- ↑ خبرگزاری تسنیم
- ↑ اداره ورزش و جوانان استان آذربایجان غربی
- ↑ مشخصات بیمارستانهای استان آذربایجان غربی
- ↑ آینانیوز
- ↑ سولدوز خبر
- ↑ سیری در ایران
- ↑ سفرخونه
- ↑ رسانه مجازی نگاه
- ↑ سولدوز خبر
- ↑ مشرق
- ↑ سایت آشپزی
prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab ckb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab kas_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab kas_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab ltg_Latn prs_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab als_Latn pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab kas_Arab pes_Arab