281
وَ قَالَ عليه السلام كَانَ لِي فِيمَا مَضَى أَخٌ فِي اللَّهِ وَ كَانَ يُعَظِّمُهُ فِي عَيْنِي صِغَرُ الدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ وَ كَانَ خَارِجاً مِنْ سُلْطَانِ بَطْنِهِ فَلَا يَشْتَهِي مَا لَا يَجِدُ وَ لَا يُكْثِرُ إِذَا وَجَدَ وَ كَانَ أَكْثَرَ دَهْرِهِ صَامِتاً فَإِنْ قَالَ بَذَّ الْقَائِلِينَ وَ نَقَعَ غَلِيلَ السَّائِلِينَ وَ كَانَ ضَعِيفاً مُسْتَضْعَفاً فَإِنْ جَاءَ الْجِدُّ فَهُوَ لَيْثٌ عَادٍ وَ صِلُّ وَادٍ لَا يُدْلِي بِحُجَّةٍ حَتَّى يَأْتِيَ قَاضِياً وَ كَانَ لَا يَلُومُ أَحَداً عَلَى مَا يَجِدُ الْعُذْرَ فِي مِثْلِهِ حَتَّى يَسْمَعَ اعْتِذَارَهُ وَ كَانَ لَا يَشْكُو وَجَعاً إِلَّا عِنْدَ بُرْئِهِ وَ كَانَ يَفْعَلُ مَا يَقُولُ وَ لَا يَقُولُ مَا لَا يَفْعَلُ وَ كَانَ إِنْ غُلِبَ عَلَى الْكَلَامِ لَمْ يُغْلَبْ عَلَى السُّكُوتِ وَ كَانَ أَنْ يَسْمَعَ أَحْرَصَ مِنْهُ عَلَى أَنْ يَتَكَلَّمَ وَ كَانَ إِذَا بَدَهَهُ أَمْرَانِ نَظَرَ أَيُّهُمَا أَقْرَبُ إِلَى الْهَوَى فَخَالِفُهُ فَعَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الْخَلَائِقِ فَالْزَمُوهَا وَ تَنَافَسُوا فِيهَا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِيعُوهَا فَاعْلَمُوا أَنَّ أَخْذَ الْقَلِيلِ خَيْرٌ مِنْ تَرْكِ الْكَثِيرِ
امام علی (علیه السلام) (گؤزل خاصيّتلره هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
کئچمیش زمانلاردا منیم الله يولوندا (ابوذزر غفاری و يا عثمان ابن مضعون آدلی) بیر قارداش و دینداشیم وار ایدی کی، دنيانین اونون گؤزونده کیچیک اولماسی، اونو منیم گؤزومده بؤيودوردو. قارنی اونا حاکم دئيیلدی. بئلهلیکله، تاپمادیغی شئيی آرزولامیر، تاپاندا ایسه اونو چوخ ایشلتمیردی. گونون چوخونو ساکت ایدی (دانیشمیردی)، دانیشاندا ایسه دانیشانلارا غالب گلیر (باشقاسینین دانیشماسینا يئر قويموردو) و سوروشانلارین سوسوزلوقلارینی (علم سويوندان اولان موعظه و اؤيود-نصیحتله) ياتیرداردی. (اللهـا اطاعت و بندهلیک، جماعتله صبرلیلیک نتیجهسینده) ضعیفلهمیش، الدن دوشموشدو و اونو ضعیف سانیردیلار. آمّا (هر هانسی بیر ایشده) سعي و تلاش ائتمک زمانی چاتاندا غضبلی آسلان و چوخ زهرلی صحرا ایلانی (کیمی) ایدی. (ایشی مطلق يئرینه يئتیریر و يا دوشمنی مغلوب ائدیردی؛ بیری ایله مباحثه ائدنده صبرسیزلیک ائتمزدی. وقتیندن قاباق) قاضینین يانینا گئدنه کیمی دلیل-ثبوت گتیرمزدی (دلیلینی قاضینین يانینا گئتدیکدن سونرا آچیقلاياردی. بو، انسانین نظر و دوشونجهسینین دوزلويونه بیر دلیلدیر)؛ بنزرینده بهانه يئری تاپدیغی ایشلرده، شخصین عذر و بهانهسینی ائشیتمگینجه هئچ کسی مذمّت ائتمزدی (و بو اصول، عدالت و انصافین ضرورتلریندندیر)؛ ساغالمايینجا (دچار اولدوغو) خستهلیکدن (هئچ کسه) شکایتلنمزدی (ساغالاندان سونرا دا شکایتلنمک اوچون دئيیل، باشینا گلنلردن خبردار ائتمک مقصدی ایله دئيردی). دئدیگینی ائدردی و ائتمهيهجگینی دئمزدی (چونکی دوزلوک و دوغرولوغو اؤز شعاری ائتمیشدی). اگر سؤزده اونا غالب گلیردیلرسه ده، سکوتدا مغلوب ائده بیلمیردیلر اونو. (يئرسیز دانیشیق و صحبتلرده ساکت ایدی.) دانیشماقدانسا قولاق آسماغا حریص ایدی (فايدالانماغی سؤيلهمکدن اوستون توتاردی). اگر غفلتاً (دوشونولمهدن) اونا ایکی ایش اوز توتسايدی، اونلارین هانسینین نفسی ایستگه داها ياخین اولماسینا باخار و اونونلا مخالفت ائدردی. اودور کی، سیز ده بو صفت و خصلتلره يیهلهنین و اونلارا رغبت گؤسترین. اگر اونلارین هامیسینا گوجوز چاتمیرسا، بیلین کی، آزی اله گتیرمک چوخو ترک ائتمکدن داها ياخشیدیر. (بونا گؤره هئچ اولماسا همین خصوصیتلرین بعضیلرینه ده اولسا يیهلهنین.)
282
وَ قَالَ عليه السلام لَوْ لَمْ يَتَوَعَّدِ اللَّهُ عَلَى مَعْصِيَتِهِ لَكَانَ يَجِبُ أَلَّا يُعْصَى شُكْراً لِنِعَمِهِ
امام علی (علیه السلام) (گناهی ترک ائتمک بارهسینده) بويورموشدور:
اگر الله (انسانلاری پیغمبرلر واسطهسی ایله) اونا قارشی گناه و اطاعتسیزلیک ائتمکدن چکیندیرمهسهيدی ده، نعمتلرینه شکر اوچون اونا قارشی گناه ایشلتمهمک واجب اولاردی. (چونکی عاغیل باخیمیندان هم سؤز، هم ده عملله نعمته گؤره شکر ائتمک واجبدیر. بونا گؤره ده اطاعت و شکرون ضرورت و طلبلریندن اولان گناهین ترک ائدیلمهسی ده واجب اولاجاقدیر.)
283
وَ قَالَ عليه السلام وَ قَدْ عَزَّى الْأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ عَنِ ابْنٍ لَهُ يَا أَشْعَثُ إِنْ تَحْزَنْ عَلَى ابْنِكَ فَقَدِ اسْتَحَقَّتْ مِنْكَ ذَلِكَ الرَّحِمُ وَ إِنْ تَصْبِرْ فَفِي اللَّهِ مِنْ كُلِّ مُصِيبَةٍ خَلَفٌ يَا أَشْعَثُ إِنْ صَبَرْتَ جَرَى عَلَيْكَ الْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْجُورٌ وَ إِنْ جَزِعْتَ جَرَى عَلَيْكَ الْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْزُورٌ (يَا أَشْعَثُ ابْنُكَ) سَرَّكَ وَ هُوَ بَلَاءٌ وَ فِتْنَةٌ وَ حَزَنَكَ وَ هُوَ ثَوَابٌ وَ رَحْمَةٌ
امام علی (علیه السلام) (اؤز صحابه و يولداشلارینین منافق سیمالاریندان اولموش) اشعث ابن قيسه، اولادینین اؤلومونه گؤره باش ساغلیغی وئریب اونو صبر و دؤزوملولويه تشویق ائدرکن (دؤزومسوزلوک ائتمهمک بارهسینده) بويورموشدور:
ائي اشعث! اگر اوغلونا (اونون اؤلومونه) گؤره کدرلنسن، (اونونلا) باغلیلیغینا گؤره غملنمگه حقلیسن (سنین اولادینین اؤلومونه گؤره کدرلنمگین يئرسیز دئيیل). آمّا صبر ائتسن الله يانیندا هر بیر مصیبت و کدرین جانشینی (عوض و پاداشی) واردیر. ائي اشعث! اگر صبر ائتسن سنین بارهنده قضا-قدر جاری اولاجاق و سن ثواب و پاداش آلاجاقسان، آمّا دؤزومسوزلوک ائتسن سنین بارهنده ایلاهی حکم جاری اولاجاق و سن همین حالدا گناهکارسان. ائي اشعث! اوغلون (دنيايا گلن زمان) سنی شاد ائتدی، حالبوکی او، (سنین اوچون) بلا و چتینلیک ایدی و (اؤلومو ایله) سنی کدرلندیردی، حالبوکی (سنین اوچون) پاداش و مرحمت واردیر. (بونا گؤره ده اونون مصیبتینده صبرلی اولماغین داها مناسبدیر.)
284
وَ قَالَ عليه السلام عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه واله سَاعَةَ دُفِنَ إِنَّ الصَّبْرَ لَجَمِيلٌ إِلَّا عَنْكَ وَ إِنَّ الْجَزَعَ لَقَبِيحٌ إِلَّا عَلَيْكَ وَ إِنَّ الْمُصَابَ بِكَ لَجَلِيلٌ وَ إِنَّهُ قَبْلَكَ وَ بَعْدَكَ لَجَلَلٌ
امام علی (علیه السلام) اللهین پیغمبرینی (صل الله علیه و آله) دفن ائدن زمان او حضرتین قبرینین اوستونده (اونون وفاتینین بؤيوک ایتکی اولماسی بارهسینده) بويورموشدور:
صبر گؤزلدیر، آمّا سندن (آيریلماقدان) باشقا شئي اوچون، دؤزومسوزلوک پیسدیر، لاکن سنین (اؤلومون) اوچون يوخ!
سنه گؤره (سنین وفاتین سببیندن) يارانمیش غم-کدر بؤيوکدور؛ سندن قاباقکی و سندن سونراکی کدر (سن حضرتین غمینه نسبتده) آسان و کیچیکدیر.
285
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَصْحَبِ الْمَائِقَ فَإِنَّهُ يُزَيِّنُ لَكَ فِعْلَهُ وَ يَوَدُّ أَنْ تَكُونَ مِثْلَهُ
امام علی (علیه السلام) (آخماقلا يولداشلیق ائتمگین زیانی بارهسینده) بويورموشدور:
آخماقلا يولداشلیق ائتمه. چونکی او (اؤز عاغیلسیزلیغی اوجباتیندان) ایشینی سنین نظرینده بزهيیب گؤزللشدیریر و سنین ده اونون کیمی اولماغینی (اونون آخماقلیقلارینا تابع اولماغینی) ایستهيیر.
286
وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ مَسَافَةِ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ فَقَالَ عليه السلام مَسِيرَةُ يَوْمٍ لِلشَّمْسِ
امام علی علیه السلامدان شرقله غرب آراسینداکی مسافهنین نه قدر اولماسینی سوروشدولار. او حضرت (اونلارین آراسینداکی مسافهنین معيّنلشدیریلمهسی بارهسینده بئله) بويوردو:
گونشین بیر گونلوک حرکت و فیرلانماسی مقداریندا!
287
وَ قَالَ عليه السلام أَصْدِقَاؤُكَ ثَلَاثَةٌ وَ أَعْدَاؤُكَ ثَلَاثَةٌ فَأَصْدِقَاؤُكَ صَدِيقُكَ وَ صَدِيقُ صَدِيقِكَ وَ عَدُوُّ عَدُوِّكَ وَ أَعْدَاؤُكَ عَدُوُّكَ وَ عَدُوُّ صَدِيقِكَ وَ صَدِيقُ عَدُوِّكَ
امام علی (علیه السلام) (دوست و دوشمن بارهسینده) بويورموشدور:
دوستلارین دا اوچدور، دوشمنلرین ده: دوستلارین سنین اؤز دوستون، دوستونون دوستو و دوشمنینین دوشمنیدیر. دوشمنلرین ایسه سنین اؤز دوشمنین، دوستونون دوشمنی و دوشمنینین دوستودور.
288
وَ قَالَ عليه السلام لِرَجُلٍ رَآهُ يَسْعَى عَلَى عَدُوٍّ لَهُ بِمَا فِيهِ إِضْرَارٌ بِنَفْسِهِ إِنَّمَا أَنْتَ كَالطَّاعِنِ نَفْسَهُ لِيَقْتُلَ رِدْفَهُ
امام علی (علیه السلام) گؤردو کی، بیر کیشی دوشمنینه زیان وورماق اوچون ائله بیر ایشده سعي و تلاش ائدیر کی، اؤزونه زیان وورور. (زیان وورماغین مذمّتینده) بويوردو:
سن ترکینه مینمیش شخصی اؤلدورمک اوچون اؤزونه نیزه باتیران کس کیمیسن.
289
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَكْثَرَ الْعِبَرَ وَ أَقَلَّ الِاعْتِبَارَ
امام علی (علیه السلام) (اؤيود-نصیحت قبول ائتمهمک بارهسینده) بويورموشدور:
(روزگار و اؤيود وئرنلردن گؤتورولمهلی) عبرت و اؤيودلر نه قدر ده چوخدور، اؤيود قبول ائتمک ایسه نه قدر ده آز!
290
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ بَالَغَ فِي الْخُصُومَةِ أَثِمَ وَ مَنْ قَصَّرَ فِيهَا ظُلِمَ وَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ مَنْ خَاصَمَ
امام علی (علیه السلام) (دعوا-دالاشین مذمّتینده) بويورموشدور:
چکیشمه و دعوا-دالاش مسیرینده چالیشاراق اصرارلی اولان کس گناه ائدیب. اوندا سهلنکارلیق و تمکینلیلیک گؤسترن ایسه ظلمه معروض قالار. (باشقاسی ایله) دعوا-دالاش ائدن کس (دعوا-دالاش اثناسیندا گناهدان اوزاق اولوب) پرهیزکار اولا بیلمز. (چونکی دعوا-دالاشدا تقوا و پرهیزکارلیغین ضرورتلریندن اولان عدالتلیلیک و حدّی آشماماق چتیندیر.)
291
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَهَمَّنِي ذَنْبٌ أُمْهِلْتُ بَعْدَهُ حَتَّى أُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ (وَ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَافِيَةَ(
امام علی (علیه السلام) (تؤبه ائتمگه هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
او گناه کی، اوندان سونرا ایکی رکعت نماز قیلماق و اللهدان اونو (او گناهی) باغیشلاماسینی ایستهمک مقداریندا فرصت تاپدیم (غفلتاً اؤلمهدیم)، منی کدرلندیرمهدی.
292
وَ سُئِلَ عليه السلام كَيْفَ يُحَاسِبُ اللَّهُ الْخَلْقَ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقَالَ عليه السلام كَمَا يَرْزُقُهُمْ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقِيلَ كَيْفَ يُحَاسِبُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ فَقَالَ عليه السلام كَمَا يَرْزُقُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ
امام علی علیه السلامدان سوروشورلار کی: الله بو قدر چوخ مخلوقلا (قیامت گونو) نئجه حساب آپاراجاق و سورغو- سؤال ائدهجکدیر؟ او حضرت (اللهین هر شئيه قادر اولماسی بارهسینده بئله) بويوردو:
بو قدر
unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab pes_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab pes_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab unk knc_Arab azb_Arab azb_Arab