آتیل باتیل چرشنبه
ایلین اون ایکینجی آیی آذربایجانین چوخلو یئرلرینده، ایندی ده بایرام آیی آدلانیر. بو آیدا دؤرد چرشنبه حیاتین دؤرد اؤنملی عنصرلری(سو،اود،یئل،تورپاق) ایله باغلانیب و اونلارا گؤره چئشیتلی دبلر، آیین لر و رسم لر دوزن له نیب.
مومکون دور کئچمیشده اودا،سوووا،یئله و تورپاغا سایقی، باشقا اینام و تاپینما اوستونده اولوب. زامان سوره سینده بو اینام و تاپینما یئرینی باشقالاری ایله دَییشسه ده، او قوه لره سایقی و اونونلا یاناشی دبلر، عادت-عنعنه لر اؤزونو اولدوغو کیمین یا بیر آز دییشیکلی ساخلامیشدیر. اؤرنک ایچین آزربایجاندا اودا تاپینما(پرستش) زرتشت دینینه گؤره اولوب و اونون لا باغلی تورلو-تورلو دبلر، آیین لر و اینانج لار یارانیبدیر. آما ایندی بیزیم خالقیمیز زرتشتی اولمادیغی حالدا، اودا تاپینماسادا اونونلا باغلی دبلری یئرینه یئتیریر.
آما هر نه ایسه بو سایقیلار، بو دبلر، بو اینانجلار تک تاپینمایا باغلی دئییل. اینسان هر نه یه تاپینیرسا دا، بو عنصرلرین(سو، اود، یئل، تورپاق) ائتگیسی اولمادان، جانلی لارین یئر اوزونده دیری قالیب یاشاماسینی نئجه دوشونمک اولار؟! اونا گؤره کئچمیشلریمیز هر بیری اؤز دورومو ایله باغلی، اولان دبلره و آیین لره بیر زاد آرتیریب و اونلاری زنگینلشدیریب، یاشاتمیشلار.
بوتونلوكده، ايلین آخير چرشنبه لرينین هر بيري، اجدادلاريميزين ائله قوتسال ایناملاری، دويغولاري ايله باغليديركي، بوگون اونلاري اؤز دونه نيميز و كئچميشيميز كیمي بيلمه يه هاميميز بورجلويوق.
–سو چرشنبه سی su çərşənbəsi
سوسوز تورپاق بیتیرمز. سو اولمادان یئره دوشن توملار، گؤیه ریب، بیتیب و آرتا بیلمیللر. سو اولماز سا، یئر اوزونده جانلی بیر زاد تاپماق اولماز. بو سو گاه یاغیشا دؤنوب داغلاری، دره لری، مئشه لری سوواریر. گاه سئله دؤنوب جانلی و جانسیزلاری زورلا کامینا چکیب حیاتینی آلیر. گاه دا اینسانین گؤزونده ایللیک-عمورلوک یاشایان سونسوز دنیز کیمین جوشوب-چاغلاییب، گاه اینسانا جان وئریب گاهدا جانینی آلیر. بئله بیر وارلیق اینسان ایچین آغیللی، گوجلو و دوشونجه لی بیر وارلیق دیر.
-اود چرشنبه سی od çərşənbəsi
یئر اوزونه دیریلیک باغیشلایان قوه لر دن بیریسی گونش دیر. آما او اینسانین ایسته گی ایله یوخ، اؤزو ایسته دیگی کیمین یئره ایستی و ایشیق ساچیر. اود اینسانین اَلینده اولان گونشین بیر پارچاسی دیر. اونونلا قارانلیقلارا و حیاتی دوندوران سویوقلوقلارا چالیر. اود ایسیندیریر، یمکلری بیشیریر و باشقا ایشلر گؤرمک له حیاتا آیری بیر آنلام وئریر. آرادا اینسانین سؤزونه باخمایاراق بؤیوک و گوجلو یانقین لار تؤره دیب اؤز سونسوز گوجونو گؤرسه دیر. بئله لیکله اینسان اودا باش اگیر، اونا تاپینیر. و اونون سونسوز عظمتینی گؤرستمک دن اؤتورو، تورلو-تورلو دب لر، آیین لر و رسم لر یارادیب و یادداشلاردا حک ائدیر.
-یئل چرشنبه سی yel çərşənbəsi
بولودلاری گؤیده اوینادان و اونلاری بویلو ائدیب یاغدیران، دنیزلرده گمیلرین یئلکنینی پیله ییب اونو یوللاندیران، اوجاقلاردا اود یاندیران چاغ هجین-هجین دگیب اونو آلوولاندیران و بایرام قاباغی اؤز ایستی و تراوتلی نفسی ایله بوز-قارین قالارغیلارینی اریدیب دوغال یارانیشا یئنی جان وئرن یئل(هاوا) دیر. آرادا دا، داغلارا-دره لره های-کوی سالیب یئر-گؤیی یئریندن اوینادان، دنیزلرده دالغالاری تلاطمه گتیریب قاسیرقا قوپاردیب گمیلری کامینا چکن، توز-تورپاغی، چؤر-چؤپو گؤیلره سوووروب دولانیشیغی چتینلشدیرن، آرادا دا هیزلا اَسیب و آجیناجاقلی ایشلر تؤرَتمکله اؤز گوجونو گؤرسه دن یئل دیر. بوتون بو ایشلری گؤرن یئلین بلکه دویان بیر اوره گی، ائشیدن قولاغی، گؤرن گؤزو وار!! نغمه اوخویوب، دب یارادیب مراسم لر قورماقلا اؤز ایستکلریمیزی اونا آنلاداق.
-تورپاق چرشنبه سی torpaq Çərşənbəsi
یارانیشدا اولان بوتون یارانان لارین، اینسانین دولانیشیغیندا و یاشاییشیندا قویدوغو ائتگینین آز-چوخلوغو ایله باغلی اؤنمی واردیر. اینسانین گؤزونده، قوتسال یارانانلاردان بیریسی ده تورپاق دیر. تورپاق اینسانا چوخ صمیمی و محبت لی دیر. اونو دونیایه گتیریر، اونا گرکلی اولانلاری اؤزونده بیتیریب-یئتیریب و اونا وئریر. بئله لیکله اینسان بو تورپاغین قوجاغیندا دوغولور، بویا-باشا چاتیر، یاشاییر و سوندا بو تورپاغین قوینوندا ابدیته قوووشور. یئرسیز ده اولسا دئمه لییَم بئله بیر تورپاق وطن دیر. وطن اولدوقدا تورپاغین قوتساللیغی قات-قات آرتیر.
یایدا تورپاغین ساچلاری آغاران چاغلار، جانلی لارین چوخو، اؤزللیکله اینسانلار، اونون حیاتینین سون آنلارینین اولماسینی و اونا بار وئره بیلمه یه جگینی دوشونوب، یئرین آغاران ساچلاریندان، یامان گونلری ایچین یئمک-زومار توپلاییللار.
کؤزده(پاییزدا) یئر بیر آز اؤزونه گلیب اوندا یاتمیش توم-دنه لری اویاتسادا قیشین سویوغو اونو یاتماقلا اوز-اوزه قویور. یئر اوزونده اولانلار یایدا توپلادیقلاری زوماری یئییللر. زومار قوتارماقدادیر، آما یئر اویانمیر. اینسانلار اَل-آیاغا دوشوللر، اونو اویاتماغا چالیشیللار. آخی تورپاقسیز-آناسیز یاشاماق اولمور. بئله بیر آندا و بئله بیر آرزینی جانلاندیرماق ایچین تورپاق چرشنبه سی یاردیما گلیر.
کئچمیشده، دؤرد عنصر دورت چرشنبه ده اؤزل بیچیمده، دب لر، رسم لر و آیین لر ایچینده آتا بابالاریمیزین اَلی ایله قوتلانیب یاشاسا دا، ایندی بو دبلر بوتونلوکله ایلین سون چرشنبه سینه توپلانیب و چوخ گؤزل سئوینج و شنلیک لر ایچینده یئرینه یئتیریلیر. (سون چاغلاردا اونودولماقدادیر)
Filed under: آذربایجان مقاله لری Azərbaycan məqalələri Etiketlənmiş: | مراسم چهارشنبه سوری,چهار شنبه سوری,چهارشنبه سوری در آذربایجان,چارشنبه سوری,چرشنبه سوری,یئل چرشنبه سی,آتیل باتیل چرشنبه,اود چرشنبه سی,توپراق چرشنبه سی,سو چرشنبه سی
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab