فیودور داستایفسکی
فیودور داستایفسکی و یا، فیودور میخایلوویچ دوستویئوسکی، (روسجا Фëдop MиxaйлoBич ДocToeBckий؛ د. 11 نووامبر 1821 – اؤ. 9 فئوریه 1881) — روس یازیچی، دونیا ادبیاتینین ان بؤیوک یازیچیلاریندان بیری. آدی تاریخده 100 اَن چوخ اؤیرنیلمیش شخصیتلر سیاهیسینا داخیل ائدیلیب.
یاشاییشی و فعالیتلری[دَییشدیر]
اوشاقلیغینی سرخوش آتا و خسته آناسینین یانیندا کئچیرن دوستویئوسکی، آناسینین اؤلوموندن سونرا پئتئربورقداکی موهندیس مکتبینه گیردی. آتاسینین اؤلومونو بورادا خبر آلدی. مکتبی موفقیتله بیتیردیکدن سونرا ایستئهکام مودیرلییینه گیردی. بیر ایل سونرا ایستئفا وئرهرک بورادان آیریلدی. اوردودان آیریلدیقدان سونرا ادبیاتا یؤنهلن دوستویئوسکینین ایلک رومانی بدبخت اینسانلار ، 1846-جی ایلده نوماییش اولوندو. بو اثرینین آردیندان یازدیغی کیتابلارلا گؤزلدییی موفقیته چاتا بیلمهین دوستویئوسکینین اومیدی قیریلدی و سیاستله ماراقلانماغا باشلادی. 1849-جو ایلده دؤولت علیهیندکی بیر سوی-قصده قاریشدیغی ادعاسی ایله هبس اولوندو. سککیز آی حبسخانادا قالان دوستویئوسکی، گولـلهیه دوزولمک اوزریکن دیگر سککیز محبوس یولداشی ایله باغیشلانیلدی. جزاسی دؤرد ایل کورک، آلتی ایل ده آدی حبسه چئوریلدی. جزاسینی چکمهسی اۆچون سیبیرده اولان اومسک حبسخاناسینا گؤندریلدی. بورادا کئچیردیگی دؤرد ایلدن سونرا ار روتبهسی ایله خیدمته وئریلدی. ظابطلییه قدر یوکسلدی. 1857-جی ایلده ماریا دمیتریئونا ایسایئوا ایله ائولندی. بئش ایل بویونجا وظیفهسینی یئرینه یئتیرن دوستویئوسکی، 1859-جو ایلده آزاد ائدیلدی و پئتئربورقدا یاشاماغا باشلادی. پئتئربورقا دؤندوکدن سونرا آلچالدیلمیش و تحقیر اولونموشلار (1861) و اؤلو ائودن قئیدلر (1862) آدلی اثرلری یازدی. قارداشییلا بیرلیکده ایکی ژورنال چیخاردی. 1862-جی ایلده آرزولادیغی آوروپا سیاهتینی رئاللاشدیردی. خستهلیگی و قومار آسیلیلیغی اوجباتیندان مادی باخیمدان چتینلییه دوشدو. بو دؤورده گیزلیندن قئیدلر (1864)، جنایت و جزا (1866)، قومارباز (1866)، ایدیوت (1868)، ابدی ار (1870) و جینلر (1872) کیمی اثرلری یازدی. یولداشینین اؤلوموندن سونرا سئکرئتارییلا ائولندی. یئنیدن بورجلاندی و قومارخانالاردا گزمهیه باشلادی. قیزینین اؤلومونون آردیندان بؤیوک بیر سارسینتی کئچیردی. یئنییئتمه (1875)، بیر یازیچینین گوندهلیگی (1876) و کارامازوو قارداشلاری (1880) آدلی اثرلرینده یازیچیلیق حیاتی بویونجا یازدیغی مؤوضولاری یئنیدن اله آلدی. کارامازوو قارداشلاری آدلی اثرینی ایکی ایلده بیتیرن دوستویئوسکی، بیر جیر قاناماسییلا یاتاغا دوشدو و 28 ژانویه 1881-جی ایلده وفات ائتدی. دوستویئوسکی اۆچون 31 ژانویه 1881 تاریخینده تشکیل ائدیلن دفن مراسیمینده تخمیناً 30.000 آدام تابوتونون آرخاسیندان گئتدی. دونیا ادبیاتینا ان چوخ تأثیر ائدن و ان چوخ اوخونان یازیچیلاردان بیری اولان دوستویئوسکینین اثرلری بیر چوخ 20-جی عصر یازیچیلارینین فیکیرلرینه دریندن تأثیر ائتدی. دوستویئوسکینین اثرلری جئیمس جویس، ویرجینیا وولف، فریدریخ نیتسشئ، ائرنئست هئمینقوئی، کنوت هامسون، لودویق ویتگئنشتئین، آلبئرتو موراویا، آلئکساندر سولژئنیتسین، چارلز بوکووسکی، مارسئل پروست، آین راند، زیقموند فرئید، فرانس کافکا، اورخان پاموک و لئو تولستوی کیمی بیر چوخ یازیچیلارین اثرلرینه ایشیق توتدو. فریدریخ نیتسشئ "او منیم پسیخیانالیز حاقیندا بیر شئیلر اؤیرندیگیم یئگانه اینساندیر. او منیم حیاتیمین ان بؤیوک سئوینجیدر ".[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
رومانلاری[دَییشدیر]
- بدبخت اینسانلار (روس бeдHыe люди) (1846)
- نئتوچکا نئزوانووا (روس HeToчka HeзBaHoBa) (1849)
- آلچالدیلمیش و تحقیر اولونموشلار (روس yHижeHHыe и ockopблeHHыe) (1861) [3]
- اؤلو ائودن قئیدلر (روس зaпиckи из MepTBoro дoMa) (1862)
- گیزلیندن قئیدلر (روس зaпиckи из пoдпoлbя) (1864)
- جنایت و جزا (روس пpecTyплeHиe и HakaзaHиe) (1866) [1]
- قومارباز (روس иrpok) (1866)
- ایدیوت (روس идиoT) (1868) [2]
- جینلر (روس бecы) (1872)
- یئنییئتمه (روس пoдpocTok) (1875)
- کارامازوو قارداشلاری (روس бpaTbя kapaMaзoBы) (1880)
پووئست و حیکایهلری[دَییشدیر]
- اوخشار (روس дBoйHиk) (1846)
- ائو صاحبهسی (روس xoзяйka) (1847)
- بیر کؤورک اورکلی (روس cлaбoe cepдцe) (1848)
- بیاض گئجهلر (روس бeлыe Hoчи) (1848)
- عمینین یوخوسو (روس дядюшkиH coH) (1859)
- نالاییق لتیفه (روس ckBepHый aHekдoT) (1862)
- ابدی ار (روس BeчHый Myж) (1870)
گولمهلی اینسانین یوخوسو (روس coH cMeшHoro чeлoBeka) (1877)
علمی ادبی اثرلری[دَییشدیر]
- یای تصوراتلاری اوزرینده قیش خاطیرهلری (روس зиMHиe зaMeTkи o лeTHиx BпeчaTлeHияx) (1863)
- بیر یازیچینین گوندهلییی (روس дHeBHиk пиcaTeля) (1873-1881)
قایناقلار[دَییشدیر]
- روس یازیچیلار
- کیمسهلر
- مسیحی فیلسوفلار
- Fyodor Dostoyevsky
- ۱۸۲۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۸۱-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- Christian existentialists
- Christian novelists
- Christian radicals
- Conservatism in Russia
- Corresponding Members of the St Petersburg Academy of Sciences
- Critics of atheism
- Deaths from emphysema
- Deaths from epilepsy
- Dostoyevsky family
- Eastern Orthodox philosophers
- Military Engineering-Technical University alumni
- Magazine editors
- Russian journalists
- Writers from Moscow
- People with epilepsy
- Imperial Russian engineers
- Imperial Russian philosophers
- Imperial Russian essayists
- Male essayists
- Russian psychological fiction w
pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab szl_Latn azb_Arab azb_Arab eng_Latn grn_Latn eng_Latn ita_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn shn_Mymr eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn dik_Latn eng_Latn ita_Latn eng_Latn