اوغوز تیوی: ۱۸۷۱-۷۴جو ایللرده م.ف.آخوندزادهنین ۶ کومئدیاسینین فارس دیلینه ترجومه ائدیلهرک ایراندا یاییلماسی گونئی آزربایجاندا تئاتر صنعتینه ماراغی آرتیرمیشدی. ایلک تئاتر ۱۹۰۵-۱۱-جی ایللر ایران اینقیلابی دؤورونده یارادیلمیشدی. ۱۹۰۹-۲۱-جی ایللرده “آذربایجان آرتیستلری دستهسی” فعالیت گؤسترمیشدیر. ۱۹۲۰-جی ایلده تبریزده صیدقی روح الله، م.شفیزاده، م.ر.واعظ زاده و باشقالارینین تشببوسو ایله ایلک تئاتر بیناسی – “خئیریه تئاتری” تیکیلدی. تبریز، اورمیا و خوی شهرلرینده او.حاجیبیلینین مشهور کومئدیالاری تاماشایا قویولموشدو. آذربایجان میلی حکومتی زامانی تبریزده ایلک آذربایجان دؤولت تئاتری یارادیلمیشدی.
۱۹۴۶-جی ایلده تبریز دؤولت فیلارمونیاسیدا فالیت گؤسترمیشدیر. ۱۹۴۶-جی ایلین دئکابریندا اؤلکهده میلی آزادلیق حرکاتینا دیوان توتولدوقدان سوْنرا آذربایجان دؤولت تئاتری دا باغلاندی. یالنیز قیسا بیر مدت عرضینده (۱۹۴۸-۱۹۴۹) تهرانین “زیبا” تئاتر سالونوندا آزربایجانلی اینجه صنعت خادیملری طرفیندن تورک دیلینده بیر سیرا تاماشا و کونسئرتلر وئریلمیشدیر. همین تدبیرلرین تشکیلینه و گؤستریلمهسینه مشهور ضیالی عالیم، یازیچی گنجهلی صاباحینین قارداشی صمد صباحی ده باشچیلیق ائتمیشدیر.
تورک دیلینده تاماشا و گؤستریلر قاداغان ائدیلدیکدن سوْنرا س.صباحی ۱۰ ایله یاخین مدتده (۱۹۴۹-۱۹۵۹) ۴۰-دان چوخ بدیعی اثری، او جملهدن ج.جاببارلینین، م.ف.آخوندزادهنین، ه.جاویدین، او.حاجیبه یلینین اثرلرینی فارس دیلینده تاماشایا قویور. ۳۰ ایله یاخین مدتده صحنهده فارس دیلینده اثرلری ایفا ائدن آزربایجانلی آکتیورلار پئشه کار صنعتچی کیمی ده بوتون اؤلکه تاماشاچیلارینین رغبتینی قازانمیش و ۱۹۷۸-۷۹-جو ایللر اینقیلابیندان درحال سوْنرا تورک دیلینده تاماشالارین یوکسک سویهده صحنهیه گتیریلمهسی اوزرینده چالیشمیشلار. نتیجهده بۇ گون ایرانین بیر سیرا ایری شهرلرینده، ائلهجه ده گونئی آزربایجانین تئاتر سالونلاریندا آزربایجانلی آکتیورلار طرفیندن تورک دیلینده درام اثرلری صحنهیه گتیریلمیشدیر.
بیر سیرا کومیک اثرلرده باش رولدا چیخیش ائدن آزربایجانلی هاشیم چاووشی بوتون آزربایجاندا تانینیر. آذربایجانلی تئاتر آکتیورو سیراسیندا سید خئیرخاه، یاقوب خئیروالله و اونلارجا باشقالارینین آدینی چکمک اولار. ۱۹۹۴-جو ایلده گنج آزربایجانلی رئجیسور حسین لله تۆرکجهده “آلین یازیسی” آدلی تاماشا و سوْنرا داهی صنعتکار م.شهریارین “حئیدربابایا سلام” پوئماسی اساسیندا عینی آدلی موسیقیلیادبی کومپوزیسیا یاراداراق تهرانین “وحدت” آدلی ان بؤیوک کونسئرت و تئاتر سالونوندا صحنهیه چیخارمیشدیر. سوْنونجو صحنه اثرینه تهراندا مینلرجه تاماشاچی باخمیش و سوْنرالار بۇ اثر همین رئجیسسورون سعیی نتیجهسینده باکی تئاتر سالونلاریندا صحنهیه چیخاریلمیشدیر.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab