مناجات، هر انسانین اؤز یارادانی ایله واسطهسیز دانیشماغیدیر. هر انسان اؤز اؤیگولرین، حمد و ثنالارین، تعریف و مدحلرین و أن گؤزل سؤزلرین آنجاق اؤز آللاهینا دانیشا بیلر و بو دانیشماقدا اؤز تانریسیندان گوج آلار، اونا سویکنر و اونا گووهنرک قارشینداکی چتینلیکلری قالدیرار.
انسان اؤز خیال عالمینده گاهدان اؤزونو چوخ گوجلو گؤرسه ده باشقا بیر باخیمدان چوخ گوجسوز و فنا بیر وارلیقدیر. بو فنا وارلیق، گوج و قدرت صاحبی اولماق اوچون اؤزونو گوجلو و قادر بیر وارلیغا باغلامالیدیر. انسانلارین چوخو ائله بورادا سهوه اوغراییرلار. خطا گئدیرلر. چاشیرلار. دولاشیرلار و یولدان آزیرلار.
انسانلار اؤزلرینه سویکنهجک آختارمادا گاهدان گؤرورسن تانری تعالا یئرینه اؤزلرینین تایی و حتی اؤزلریندن ضعیف اولان بیر انسانا دایانیرلار. اونو مدح ائدیرلر و اوندان اومو اومورلار. بو انسانلارین بیر تعدادی اؤز مقاملارینا، اؤز ثروتلرینه، قوْللارینین قدرتینه، حکملرینین آخارینا آلدانیرلار. اؤزلرین قدرت صاحبی بیلیب باشقا انسانلاری ازمگه چالیشیرلار. اؤزلرین اونلاردان اوستون توتورلار. بونلار هامیسی خطادیر و خطاکار انسانین سونو فنادیر. قدرت، ثروت، دولت، حکمرانلیق و بوتون بو کیمی شئیلر فنا عالمینین وارلیقلاریدیر و فنا عالمینین اؤزو کیمی فنایا اوغراماغا محکوم.
دوزگون انسان و ایلاهی بیر بشر اؤزون عالمین وارلیقلارینا دگیل، عالمین یارادانینا باغلایار. اونا مدحیهلر دئیهر. اونو اؤیر و اوندان یاردیم دیلر.
بیز بو حقیقتی آذربایجان ادبیاتینین پارلاق صحیفهلرینده آیدین گؤروروک.
ادبیاتیمیزین آنا یاساسی ساییلان «کتاب دده قورقود»ون مقدمهسینده اوخویوروق: «آغیز آچیب تعریف ائتسم باشیمیزین اوستونده تانری گؤزلدیر. تانرینین دوستو، دین سروری محمد گؤزلدیر. هجاسی ایله دوز اوخونسا یاسین گؤزلدیر. قیلینج چالان، دینی آچان شاه مردان علی گؤزلدیر.» و بو گؤزللری سایاندان سونرا بیرداها یازیر: «هامیسینا بنزهمهین، جمله عالملری یارادان آللاه تانری گؤزلدیر.»
هر کلمهسینده بیر معنا دالغالانان کتاب دده قورقودون «دلی دومرول» داستانیندا گؤزل بیر مناجات واردیر. اورادا دلی دومرول اؤز آللاهی ایله چوخ گؤزل دانیشیر:
اوجالاردان اوجاسان
کیمسه بیلمز نئجهسن
گؤزل تانری! جاهللر
پرده گؤزلو غافــللر
سـنی گؤیده آختارار
یاخـــود سنه یئر آرار
درک ائلهمز کی خود سن
نه گؤیده نه یئردهســن
سنــــین یئرین درینده
مؤمـــنلرین کؤنلونده
دایـم دوران جبّارسان
باقی قالان ستّارســـان
گؤروندوگو کیمی بیر انسان بوندان گؤزل و بوندان ساده اؤز تانریسی ایله دانیشانماز. بو بیزیم فولکلوریک و تاریخسل بیر اثریمیزدن نمونهلر. بیر نئچه نمونه ده داهی شاعرلریمیزدن گتیرمک یاخشی اولار.
بؤیوک شاعریمیز عمادالدین نسیمی یازیر:
ای اوزو گول، لبلری مرجانیمیز !
ای گؤزو نرگس، شه مستانیمیز !
اوزونه قارشی سجود ائیلر ملک،
ســـجده یه انکار ائدر شیطانیمیز
*
حؤکمونه تسلیم اولور جان و کؤنول،
ای وجودوم تختینه سلطانیــــــــمیز !
ای نسیمی، گوهرین خــرج ائیله مه،
اولمایینجا مشــــــتری جانانیمـــــیز.
دئمک نسیمی، وجودونون تختینه مسلط اولان بیر وارلیغا اینانیبدیر و جان ایله کؤنلو اونون حکمونه تسلیم اولوبدور و نسیمییه ایکی عالمده مطلق سلطان اودور.
ایکی عالمده سن سلطان مطلق،
فتحنا شأنینه گلدی محـــــــقّق
جمالین والضّحی، واللّیل زولفون،
سنین وصفیندورور آیات مغــــــلق
سنین ذکرین اوخورلار هر سحرگاه
تـــذرو و بولبول و قمری مطبّق
سانا طاها و یاسین، اولدو منزَل،
قمـــــر اولدو جمالیندن مشـقّق
سنین عشقین منی مندن آلیبدیر،
سالـــــیبدیر بحرینه مانند زورق
بقا اولــدوم فنادان فانی اولدوم،
بــقادن ایــچمیشم جام مروّق
ازلــدن ایچمیشم جام سقاهم،
آنینچون سؤیلرم هر دم اناالـحق
نسیمییه ازلدن جرعه سوندون،
آنینچون ذوالحیات اولدو محقّق.
آذربایجانین بؤیوک عارفی ملا محمد فضولینین دعالاری و مناجاتلاری بیری-بیریندن گؤزل و بیری-بیریندن ائتگیلیدیر:
یا رب، همیشه لوطفونو ائت رهنما منا
گؤسترمه اول طریقی کی یئتمز سنا منا
قطع ائیله آشنالیغیم آندان کی غیـردیر
آنجــــــاق اؤز آشنالرین ائت آشنا منا
بیر یولـــــدا ثابت ائت قدمِ اعتباریمی
کیم رهبـــــــــرِ شریعت اولا مقتدا منا
یوخ منده بیرعمل سنه شایسته، آه اگر
اعمالـــــــیما گؤره وئره عدلین جزا منا
خوف خطاده مضطربم، وار اومید کیم
لوطفون وئره بشارت عفو و عطا منـــــا
من بیلمزم منا گرهکن سن حکیمــسن
منع ائیله؛ وئرمه هر نه گرکمز سنا مــنا
اولدور منا مراد کی اولدور سنا مراد
حاشا کی سندن اؤزگه اولا مدّعا مــنا
حبسِ هوادا قویما فضولیصفت اسیر
یا رب، هدایت ائیله طریق فنا مـــــنا.
آز بیر دقّت ایله بو سؤزلرده نه قده ر معنا و نه قده ر پیشگینلیک اولدوغو آشکارا چیخیر:
ای وجــودِ کاملین اسرارِ حکمت مصدری
مصدری ذاتین، اولان اشیا، صفاتین مظهری
مظهری هر حکمتین سنسن کی کلکِ قدرتین
صفحهی افلاکه نقش ائتمیش خطوطِ اختری
اختری مسعود اولان اولدور کی طبعِ پاکایلن
قابلِ فیض اولا لوطفوندن صفای جوهــری
جوهری معیوب اولان ناقص منم کیم متّصل
ساده دیر خطّین خیالیندان ضمیریم دفتــری
دفتــــــری اعمالیمین خطِّ خطاداندیر سیاه
قان تؤکر چشمیم خیال ائتدیکجه هول محشری
مــحشری اشکیم وئریر سیلابه، گر روز جزا
اولمــاسا مقبول درگاهین سرشکیم گوهری
گوهریدیر عشق بحرینین فضولی آب چشم
لیک بیر گوهر کی لوطفِ حق آنادیر مشتری.
اورمو – بهرام اسدی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab ara_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab