مین سؤزده ان چوخ باخیلمیش تورکجه شعرلر
منی جاندان اوساندیردی، جفادن یار اوسانمازمی؟
فلک لر یاندی آهیمدن، مرادیم شمعی یانمازمی؟
قامو بیمارینه جانان دوای درد ائدر احسان،
نچون قیلماز منه درمان، منی بیمار سانمازمی؟
غمیم پنهان توتاردیم من، دئدی لر یاره قیل روشن،
دئسم، اول بیوفا بیلمن، اینانارمی، اینانمازمی؟
شب هجران یانار جانیم، تؤکر قان چشم گریانیم،
اویادار خلقی افغانیم، قارا بختیم اویانمازمی؟
گل رخسارینه قارشو گؤزومدن قانلی آخار سو،
حبیبیم، فصل گل دور بو، آخار سولار بولانمازمی؟
دئگیلدیم من سنه مایل، سن ائتدین عقلیمی زایل،
منه طعن ایله ین غافل سنی گؤرجک اوتانمازمی؟
فضولی رند و شیدا دیر، همیشه خلقه رسوا دیر،
سورون کیم، بو نه سئودا دیر، بو سئودادن اوسانمازمی؟
یئنه بو شهرده اوز-اوزه گلدیك
نیئله یك آیریجا شهریمیز یوخ
بلكه ده بیز خوشبخت اولا بیلردیك
بلكه ده خوشبختیك خبریمیز یوخ
آرادان نه قدر ایل كئچیب گورن
تانیا بیلمه دیم، منی باغیشلا
من ائله بیلیردیم سن سیز اوله رم
من سن سیز اولمه دیم منی باغیشلا
اولمه دیم دئییرم نه بیلیم آخی
بلكه ده من سنسیز اولموشم ائله
قبیرسیز كفن سیز اولموشم ائله
بلكه بیز اوندا آیریلماسایدیق
نه من ایندی كی ایدیم نه سن ایندی كی
آیریلدیق شیطانی گولدوردوك اوندا
بو ایلین بو آیین بو گونونده كی
ائله بو كوچه نین بو تینینده كی
منیده سنیده اولدوردوك اوندا
ساغیمیز سولوموز آداملا دولدو
قول قولا كیشیلر قادینلا كئچیر
اوزوندن خبرسیز عومرونده مین یول
اوزونو اولدورن آداملار كئچیر
كئچیر اوز قانینا باتان آداملار
بیر ده كی قان هانی؟
قان آخی یوخدو
هامی گوناهكاردی دونیادا آمما...
دونیادا هئچ كسین گوناهی یوخدو
بیزسیز یازیلمیشدی بو طالع بو بخت
ساپاندان آتیلان بیر جوت داش ایدیك
بلكه ده دونیادا اون اون بئش ایل یوخ
مین ایل بوندان قاباق آیریلمیشق بیز
حالال یولوموز دئییشیب نه سه
چاشمیشیق بیر اوزگه یولدان گئتمیشیك
بلكه مین ایل قاباق سهو دوشوب نه سه
مین ایللیك بیر سهوه قوربان گئتمیشیك
دئییشیب یئرینی بلكه قیش باهار
قاریشیب دونیانین شهری كندی
بلكه اوز بطنینده اوگئی آنالار
اوگئی بالالار گزدیریر ایندی
عومروم باشدان باشا یالان دی بلكه
طالعیم باشقایمیش دوغوردان ائله
او یولدان اوتن قیز آنامدی بلكه
بلكه ده اوغلومدو بو اوغلان ائله
بو یالان عومرومده گورن سن نه سن؟
بلكه هئچ سئوگیلیم دئییل سن منیم
آنامسان باجیمسان ننه م سن نه سن؟
بیرجه الاه بیلیر نه ییم سن منیم
بیزی كیم آلدادار بو آیریلیخدان
چاتماز دادیمیزا نه یول نه كورپو
اولو سن دیری سن هر نه سن دایان
دایان هئچ اولماسا الیندن اوپوم
دئییرسن اولویم اولونو اوپمه
الیمین ایچینده سویویور الین
دئییرسن سن الاه الیمی اوپمه
الیمدن دئییرسن قان اییی گلیر...
(“لیلی و مجنون” مثنویسیندن)
گریبان اولدی رسوالیق الیله چاک، دامن هم،
منه رسوالغیمدا دوستلار طعن ائتدی، دشمن هم.
ره عشق ایچره جان قیلدیم گرفتار بلا، تن هم،
بو یئتمزمی کی، بیر درد آرتیریرسان دردیمه سن هم؟
اگر توتسام غمیم ائلدن نهان، صبر و قراریم یوخ،
و گر شرح غم پنهانیم ائتسم، غمگوساریم یوخ،
اسیر بند زندانم، الیمده اختیاریم یوخ،
بو یئتمزمی کی، بیر درد آرتیریرسان دردیمه سن هم؟
اولوبدور اشک خوناب ایله گلگون چهرۀ زردیم،
یانیبدیر آتش هجرانه جان دردپروردیم،
جفای چرخ کجرفتار الیندن وار مین دردیم،
بو یئتمزمی کی، بیر درد آرتیریرسان دردیمه سن هم؟
گهی شوق وصال و گه بلای هجرایله زارم،
اؤزوم هم بیلمزم دردیم ندیر، من نئجه بیمارم؟
غم عشق ایچره بیر درمانی یوخ درده گرفتارم،
بو یئتمزمی کی، بیر درد آرتیریرسان دردیمه سن هم؟
میلّت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
دۆشمنلره مؤحتاج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
قوی من توخ اولوم، اؤزگهلر ایله ندی کاریم،
دۆنیا و جاهان آج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
سس سالما، یاتانلار آییلار، قوی هله یاتسین،
یاتمیشلاری راضی دئییلم کیمسه اویاتسین،
تک-تک آییلان وارسا دا، حق دادیما چاتسین،
من سالیم اولوم، جۆمله جاهان باتسا دا، باتسین؛
میلّت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
دۆشمنلره مؤحتاج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
سالما یادیما صؤحبتی-تاریخی-جهانی،
ایّامی-سلفدن دئمه سؤز بیر ده، فیلانی،
حال ایسه گتیر مئیل ائلهییم دولمانی، نانی،
مۆستقبلی گؤرمک نه گرک، عؤمردو فانی؛
میلّت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
دۆشمنلره مؤحتاج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
اؤولادی-وطن قوی هله آواره دولانسین،
چیرکابی-سفالتله الی، باشی بولانسین،
دول عؤورت ایسه سائیله اولسون، اودا یانسین،
آنجاق منیم آوازهیی-شانیم اوجالانسین؛
میلّت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
دۆشمنلره مؤحتاج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
هر میلّت ائدیر صفحهیی-دۆنیاده ترقّی،
ائیلر هره بیر منزیلی-مأواده ترقّی،
یورغان-دؤشگیمده دۆشه گر یاده ترقّی،
بیز ده ائدریک عالمی-رؤیاده ترقّی؛
میلّت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
دۆشمنلره مؤحتاج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟!
ایلک دفعه «موللا نصرالدّین» ژورنالیندا (28 آپرئل، ۱۹۰۶، № 4) ایمضاسیز چاپ اولونموشدور.
آذربایجانین بیرلیگی و ایستیقلالیتی اوغروندا چارپیشان ستّار خان، شیخ محمد خیابانی و پیشورینین عزیز خاطرهسینه
ایپک یایلیغییلا او، آستا-آستا
سیلیب عینکینی گؤزونه تاخدی.
اییلیب یاواشجا ماسانین اۆسته
بیر مؤهوره باخدی، بیر قولا باخدی.
کاغیذا هوسله او دا قول آتدی،
دوداغی آلتیندان گۆلومسهیهرک.
بیر قلم عصرلیک هیجران یاراتدی،
بیر خالقی یارییا بؤلدو قؽلینج تک.
اؤز سیوری اوجویلا بو للک قلم
دلدی سینهسینی آذربایجانین.
باشینی قالدیردی،
آنجاق دمبدم
کسدیلر سسینی آذربایجانین.
او گۆلدو کاغیذا قول چکن زامان،
قؽیدی اۆرکلرین هیجران سسینه.
او گۆلدو حاق اۆچون دایم چارپیشان
بیر خالقین تاریخی فاجعهسینه.
ایلشیب کناردا توپساققال آغا،
هردن مۆترجیمه سواللار وئریر.
چئوریلیر گاه سولا، باخیر گاه ساغا،
باشینی یئللدیب تسبیح چئویریر.
قویولان سرتلره رازیییق دئیه،
طرفلر قول چکدی معاهدهیه...
طرفلر کیم ایدی؟ هر ایکیسی یاد!
یادلارمی ائدجک بو خالقا ایمداد؟!
قوی قالخسین آیاغا روحو تومریسین،
بابکین قؽلینجی پارلاسین یئنه.
اونلار بو شرطلره سؤزونو دئسین،
زنجیری کیم ووردو شیر بیلیینه؟
هانی بو ائللرین مرد اوغوللاری؟
آچین برهلری، آچین یوللاری.
بس هانی بو عصرین اؤز کوروغلوسو-
قؽلینج کوروغلوسو، سؤز کوروغلوسو؟
بابالارین شنی، شرفی، البت،
بیزه امانتدیر، بؤیوک امانت...
یوخمو قانیمیزدا خالقین غیرتی؟
بئله ساخلایارلار بس امانتی؟
قوی ایلدیریم چاخسین، تیترهسین جهان!
اۆرکلر غضبدن
جوشسون، پارتلاسین.
دایم حاق یولوندا قؽلینج قالدیران
ایگید بابالارین گورو چاتلاسین.
قوی ایسین باشینی وۆقارلی داغلار،
ماتهمی باشلاندی بؤیوک بیر ائلین.
مرسییه سؤیلهسین آخار بولاقلار،
آغیلار چاغیرسین بو گۆن قؽز، گلین!..
طرفلر ساکیتدیر، غضبلی دئییل،
محو اولان قوی اولسون، اونلارا نه وار.
ایمضالار آتیلیر بیر-بیر، ائله بیل،
سئوگی مکتوبونا قول چکیر اونلار.
آتیب ایمضاسینی هر کس واراغا،
ایلشیر ساکیتجه کئچیب یئرینه.
عینکلی جنابلا، تسبیحلی آغا،
قالخیب ال ده وئریر بیری-بیرینه.
اونلارین بیرلشن بو اللریله
آیریلیر ایکییه بیر ائل، بیر وطن.
آخیدیب گؤزوندن یاش گیله-گیله،
بو دهشتلی حالا نه دئییر وطن؟
بیر دئین اولمادی، دورون آغالار!
آخی، بو اؤلکنین اؤز صاحبی وار.
سیز نه یازیرسینیز بایاقدان بری،-
بس هانی بو یوردون اؤز صاحبلری؟
بس هانی حقیقت، بس هانی قانون؟
قوجادیر بو یوردون تاریخی، یاشی.
بس هانی کؤکسونه سرحد قویدوغون،
بیر واهید اؤلکنین ایکی قارداشی؟
گؤرک بو هیجرانا، بو مۆسیبته،
اونلارین سؤزو نه، غرضی ندیر؟
بو خالق ازل گۆندن دۆشوب ذلته،
اؤز دوگما یوردوندا یوخسا کؤلهدیر؟
نئجه آییردینیز دؽرناغی اتدن-
اۆریی بدندن، جانی جسددن؟
آخی، کیم بو حاقی وئرمیشدیر سیزه،
سیزی کیم چاغیرمیش وطنیمیزه؟
نئچه واخت سنگرده هئی اولاشدیلار،
گۆلوستان کندینده سؤودالاشدیلار.
بیر اؤلکه ایکییه
آیریلسین دئیه!..
گؤی ده گورولدامیش دئییرلر او گۆن،
چؤللری، دۆزلری بولودلار سارمیش.
او گؤی گورولتوسو اولو بابکین روهویموش،
هؤنکوروب فریاد قوپارمیش.
گۆلوستان کندینین گۆل-چیچکلری
بیر گۆنون ایچینده سولدو-سارالدی.
"گۆلوستان" باغلاندی، او گۆندن بری،
بو کندین آلنیندا بیر لکه قالدی.
باغری کؤز-کؤز اولدو "یانیق کرمین"
تئللر اینیلدهدی، یاندی، نه یاندی.
آشیغین سازیندا داها بیر هزین،
داها بیر یانیقلی پرده یاراندی.
همین گۆن اؤلکنی آپاردی سئل، سو،
توتولدو چؤهرهسی گۆنون، آیین دا.
قوجا نباتینین عشقی، آرزوسو،
او گۆن باتمادیمی آرپا چاییندا؟
آغلاییب داغلاردان اسن کۆلکلر،
بو مشوم خبری عالمه یایدی.
سانکی دیله گلدی گۆللر، چیچکلر:
"بو ایسه قول قویان قوللار سؽنایدی".
آرازین سولاری غضبلی، داشقین،
سیرین نغمهلری آهدیر، هارایدیر.
وطن قوشا بنزر، قانادلارینین
بیری بو تایدیرسا، بیری او تایدیر.
قوش ایکی قانادلا اوچار، یۆکسهلر،
من نئجه یۆکسلیم تک قانادیملا؟
اۆرکلر بو درددن تۆغیانا گلر،
آخار گؤزوموزدن یاش داملا-داملا.
جنابلار، بیر آنلیق دۆشوندونوزمو؟
وئردیینیز حؤکمون آغیرلیغینی؟
بو حؤکمون دهشتی اللیمی، یۆزمو؟
بیز نئجه گؤتورک بو گؤز داغینی؟..
باشی کسیلنده بو مغرور ائلین
قلبین آغریسینی حسّ ائتدینیزمی -
قوجا فۆزولینین، ایگید بابکین
اعتراض سسینی ائشیتدینیزمی؟
جنابلار، بیر دامجی مۆرککبله سیز
دۆسونون، نلره قول چکمیشسینیز؟
بیر دامجی مۆرککب، بیر وطنداشی
قانینا بولاییب ایکییه بؤلدو.
بیر دامجی مۆرککب اولوب گؤز یاشی
ایللرله گؤزلردن آخدی، تؤکولدو.
مین لکه ووردولار شرفیمیزه
وئردیک، صاحبیمیز یئنه "وئر" - دئدی.
لاپ یاخسی ائلهییب دوغرودان، بیزه
بیری "باران" - دئدی، بیری "خر" - دئدی.
بیزی هم یئدیلر، هم ده میندیلر،
اما دالیمیزجا گیلئیلندیلر.
حکمو گؤر نه قدر بؤیوکموش آنین
مؤهور ده باسدیلار واراغا تکرار.
یوخ، واراغین دئییل، آذربایجانین
کؤکسونه داغ بویدا داغ باسدی اونلار.
ایمضالی، مؤهورلو ائی جانسیز واراق،
نه قدر بؤیوکموس قوتین، گۆجون.
عصرلر بویونجا ووروشدوق، آنجاق
سارسیدا بیلمدیک حؤکمونو بیر گۆن.
ائی کاغیذ پارچاسی، اول هئچ ایکن،
یازیلیب، قوللانیب یوخدان وار اولدون.
بؤیوک بیر ملّتین باشینی کسن،
قولونو باغلایان هؤکمدار اولدون.
بیر ائلی ایکییه پارالادین سن
اؤزون کاغیذ ایکن پارالانمادین.
کؤکسونه یازیلان قلب آتشیندن،
نیه آلیچمادین، نیه یانمادین؟
آراز سرحد اولدو، اسدی کۆلکلر،
سولار یاتاغیندا قالخدی، کؤپوردو.
اۆستو داما-داما تاختا دیرکلر،
چایین کناریندا صف چکیب دوردو.
سولار، سیزدن تمیز نه وار دۆنیادا؟
لکهدن خالیدیر آخی قلبینیز.
باغرینیز آلیشیب نیه یانمادی
بو چیرکین عمله قول قویاندا سیز؟
ائی آراز، سپیرسن گؤز یاشی سن ده،
کئچدیکجه اۆستوندن چؤلون، چمنین.
سنی آرزولارا سدد ائیلینده،
نیه قورومادی سولارین سنین؟
دایانیب آرازین بو تاییندا من
"جان قارداش" دئییرم، او دا "جان" دئییر.
ائی زامان، سورغوما جاواب وئر، ندن
سسیم یئتن یئره، الیم یئتمییر؟..
قاریشیب گؤزومده، قاریشیب عالم
درد-دردی دوغراییر، غم-غمدن کئچیر.
آرازین اۆستوندن کئچه بیلمیرم،
آراز دردیم اولوب سینمدن کئچیر.
تاختا دیرکلری تورپاغا دئییل،
قویدولار فضولی دیوانی اۆسته.
یارییا بؤلوندو یۆز، یۆز اللی ایل
گرایلی، بایاتی، موغام، شیکسته.
دمیر چپرلری عشقیم، دیلییم،
تاریخیم، عنعنهم اۆسته قویدولار.
یارییا بؤلوندو جانیم، اۆرییم،
یارییا بؤلوندو آرازدا سولار.
تاختا دیرکلری قویدولار آخ، آخ!
قلبیمین، روحومون، دیلیمین اۆسته.
بیز گۆلدوک، آغلادیق، یئنه ده آنجاق
بیر سازین، بیر تئلین، بیر سیمین اۆسته.
اۆرکدن اۆریه کؤرپو؟ بیر دایان!
دردیمیز دینیرسه، بیر سازین اۆسته
شهریار یارالی میصراعلاریندان
کؤرپو سالمادیمی آرازین اۆسته؟!
بو تایدان او تایا آخیشدی سئل تک
گؤزه گؤرونمین کؤنول تئللری.
بو سئلین اؤنونو نه چای، نه دیرک
کسه بیلممیشدیر یۆز ایلدن بری.
آغالار بیلمهدی بیردیر بو تورپاق
تبریز ده، باکی دا آذربایجاندیر.
بیر ائلین روحونو، دیلینی آنجاق
کاغیذلار اۆستونده بؤلمک آساندیر.
بؤل، کاغیذ اۆستونده، بؤل، گئجه-گۆندوز،
تورپاغین اۆستونه دیرکلر ده دۆز،
گۆجونو، ازمینی تؤک ده میدانا،
قوسوندان، سلاحدان سدد چک هر یانا.
تورپاغی ایکییه بؤلرسن، آنجاق
چتیندیر بدنی جاندان آییرماق!
آییرماق کیمسهیه گلمهسین آسان
بیر خالقین بیر اولان دردی-سرینی.
او تایدان بو تایا مصطفی پایان
اوخویور واهیدین قزللرینی.
دولاندی زمانه، دؤندو قرینه،
شاعرلر اود تؤکدو یئنه دیلیندن.
وورغونون او حسرت نغمهلرینه
شهریار سس وئردی تبریز ائلیندن:
"حیدر بابا، گؤیلر قارا دوماندی،
گۆنلریمیز بیر-بیریندن یاماندی.
بیر-بیریندن آیریلمایین، آماندیر،
یاخشیلیغی الیمیزدن آلدیلار،
یاخشی بیزی یامان گۆنه سالدیلار.
بیر اوچایدیم بو چؽرپینان یئلینن،
قوووشایدیم داغدان آشان سئلینن،
آغلاشایدیم اوزاق دۆشن ائلینن.
بیر گؤریدیم آیریلیغی کیم سالدی،
اؤلکهمیزده کیم قؽریلدی، کیم قالدی".
۱۹۵۹
حیدربابا ایلدیریملار شاخاندا
سئللر سولار شاققیلدییوب آخاندا
قیزلار اونا صف باغلییوب باخاندا
سلام اولسون شؤکتوزه ائلوزه !
منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوزه
حیدربابا ، کهلیک لرون اوچاندا
کول دیبینن دوشان قالخوب قاچاندا
باخچالارون چیچکلنوب آچاندا
بیزدن ده بیر مۆمکون اولسا یاد ائله
آچیلمیان اۆرکلری شاد ائله
بایرام یئلی چارداخلاری ییخاندا
نوروز گۆلی ، قارچیچکی چیخاندا
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا
بیزدن ده بیر یاد ائلیین ساغ اولسون
دردلریمیز قوی دیکلسین ، داغ اولسون
حیدربابا ، گۆن دالووی داغلاسین !
اۆزون گۆلسون ، بولاخلارون آغلاسین !
اوشاخلارون بیر دسته گۆل باغلاسین !
یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا
بلکه منیم یاتمیش بختیم اویانا
حیدربابا ، سنۆن اۆزون آغ اولسون !
دؤرت بیر یانون بولاغ اولسون باغ اولسون !
بیزدن سورا سنۆن باشون ساغ اولسون !
دۆنیا قضو-قدر ، اؤلوم-ایتیمدی
دۆنیا بویی اوغولسوزدی ، یئتیمدی
حیدربابا ، یولوم سنن کج اولدی
عؤمروم کئچدی ، گلممه دیم ، گئج اولدی
هئچ بیلمه دیم گؤزللرون نئج اولدی
بیلمزیدیم دؤنگه لر وار ، دؤنوم وار
ایتگین لیک وار ، آیریلیق وار ، اؤلوم وار
حیدربابا ، ایگیت اَمَک ایتیرمز
عؤمور کئچر ، افسوس بَرَه بیتیرمز
نامرد اولان عؤمری باشا یئتیرمز
بیز ده، واللاه ، اونوتماریق سیزلری
گؤرنمسک حلال ائدون بیزلری
حیدربابا ، میراژدر سَسلننده
کَند ایچینه سسدن - کۆیدن دۆشنده
عاشیق رستم سازین دیللندیرنده
یادوندادی نه هؤلَسَک قاچاردیم
قوشلار تکین قاناد آچیب اوچاردیم
شنگیل آوا یوردی ، عاشیق آلماسی
گاهدان گئدوب ، اوردا قوناق قالماسی
داش آتماسی ، آلما ، هیوا سالماسی
قالیب شیرین یوخی کیمین یادیمدا
اثر قویوب روحومدا ، هر زادیمدا
حیدربابا ، قوری گؤلون قازلاری
گدیکلرین سازاخ چالان سازلاری
کَت کؤشنین پاییزلاری ، یازلاری
بیر سینما پرده سی دیر گؤزومده
تک اوتوروب ، سئیر ائده رم اؤزومده
حیدربابا ، قره چمن جاداسی
چْووشلارین گَلَر سسی ، صداسی
کربلیا گئدنلرین قاداسی
دۆشسون بو آج یولسوزلارین گؤزونه
تمدّونون اویدوخ یالان سؤزونه
حیدربابا ، شیطان بیزی آزدیریب
محبتی اۆرکلردن قازدیریب
قره گۆنون سرنوشتین یازدیریب
سالیب خلقی بیر-بیرینن جانینا
باریشیغی بلشدیریب قانینا
گؤز یاشینا باخان اولسا ، قان آخماز
انسان اولان خنجر بئلینه تاخماز
آمما حئییف کور توتدوغون بوراخماز
بهشتیمیز جهنّم اولماقدادیر !
ذی حجّه میز محرّم اولماقدادیر !
خزان یئلی یارپاخلاری تؤکنده
بولوت داغدان یئنیب ، کنده چؤکنده
شیخ الاسلام گؤزل سسین چکنده
نیسگیللی سؤز اۆرکلره دَیَردی
آغاشلار دا آللاها باش اَیَردی
داشلی بولاخ داش-قومونان دولماسین !
باخچالاری سارالماسین ، سولماسین !
اوردان کئچن آتلی سوسوز اولماسین !
دینه : بولاخ ، خیرون اولسون آخارسان
افقلره خُمار-خُمار باخارسان
حیدر بابا ، داغین ، داشین ، سره سی
کهلیک اوخور ، دالیسیندا فره سی
قوزولارین آغی ، بوزی ، قره سی
بیر گئدیدیم داغ-دره لر اوزونی
اوخویئدیم : "چوبان ، قیتر قوزونی"
حیدر بابا ، سولی یئرین دۆزونده
بولاخ قئنیر چای چمنین گؤزونده
بولاغ اوتی اۆزَر سویون اۆزونده
گؤزل قوشلار اوردان گلیب ، گئچللر
خلوتلیوب ، بولاخدان سو ایچللر
بیچین اۆستی ، سونبول بیچن اوراخلار
ایله بیل کی ، زۆلفی دارار داراخلار
شکارچیلار بیلدیرچینی سوراخلار
بیچین چیلر آیرانلارین ایچللر
بیر هوشلانیب ، سوننان دوروب ، بیچللر
حیدربابا ، کندین گۆنی باتاندا
اوشاقلارون شامین یئییوب ، یاتاندا
آی بولوتدان چیخوب ، قاش-گؤز آتاندا
بیزدن ده بیر سن اونلارا قصّه دئه
قصّهمیزده چوخلی غم و غوصّه دئه
قاری ننه گئجه ناغیل دییَنده
کۆلک قالخیب ، قاپ-باجانی دؤیَنده
قورد گئچینین شنگۆلوسون یینده
من قاییدیب ، بیرده اوشاق اولئیدیم
بیر گۆل آچیب ، اوندان سورا سولئیدیم
عمّه جانین بال بلله سین ییه ردیم
سوننان دوروب ، اۆس دونومی گییه ردیم
باخچالاردا تیرینگَنی دییه ردیم
آی اؤزومی او ازدیرن گۆنلریم !
آغاج مینیپ ، آت گزدیرن گۆنلریم !
هَچی خالا چایدا پالتار یوواردی
مَمَد صادق داملارینی سوواردی
هئچ بیلمزدیک داغدی ، داشدی ، دوواردی
هریان گلدی شیلاغ آتیب ، آشاردیق
آللاه ، نه خوش غمسیز-غمسیز یاشاردیق
شیخ الاسلام مُناجاتی دییه ردی
مَشَدرحیم لبّاده نی گییه ردی
مشْدآجلی بوز باشلاری ییه ردی
بیز خوشودوق خیرات اولسون ، توی اولسون
فرق ائلَمَز ، هر نولاجاق ، قوی اولسون
ملک نیاز ورندیلین سالاردی
آتین چاپوپ قئیقاجیدان چالاردی
قیرقی تکین گدیک باشین آلاردی
دولائیا قیزلار آچیپ پنجره
پنجره لرده نه گؤزل منظره !
حیدربابا ، کندین تویون توتاندا
قیز-گلینلر ، حنا-پیلته ساتاندا
بیگ گلینه دامنان آلما آتاندا
منیم ده او قیزلاروندا گؤزوم وار
عاشیقلارین سازلاریندا سؤزوم وار
حیدربابا ، بولاخلارین یارپیزی
بوستانلارین گۆلبَسَری ، قارپیزی
چرچیلرین آغ ناباتی ، ساققیزی
ایندی ده وار داماغیمدا ، داد وئرر
ایتگین گئدن گۆنلریمدن یاد وئرر
بایرامیدی ، گئجه قوشی اوخوردی
آداخلی قیز ، بیگ جورابی توخوردی
هرکس شالین بیر باجادان سوخوردی
آی نه گؤزل قایدادی شال ساللاماق !
بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !
شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم
بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم
غلام گیله قاشدیم ، شالی ساللادیم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادی
خان ننه می یادا سالیب ، آغلادی
حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسی
باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسی
گلینلرین دۆزمه لری ، طاخچاسی
هی دۆزولر گؤزلریمین رفینده
خیمه وورار خاطره لر صفینده
بایرام اولوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر
ناققیش ووروب ، اوتاقلاری بَزَللر
طاخچالارا دۆزمه لری دۆزللر
قیز-گلینین فندقچاسی ، حناسی
هَوَسله نر آناسی ، قایناناسی
باکی چی نین سؤزی ، سووی ، کاغیذی
اینکلرین بولاماسی ، آغوزی
چرشنبه نین گیردکانی ، مویزی
قیزلار دییه ر :» آتیل ماتیل چرشنبه
آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه «
یومورتانی گؤیچک ، گوللی بویاردیق
چاققیشدیریب ، سینانلارین سویاردیق
اویناماقدان بیرجه مگر دویاردیق ؟
علی منه یاشیل آشیق وئرردی
ارضا منه نوروزگۆلی درردی
نوروز علی خرمنده وَل سۆرردی
گاهدان یئنوب ، کۆلشلری کؤرردی
داغدان دا بیر چوبان ایتی هۆرردی
اوندا ، گؤردون ، اولاخ ایاخ ساخلادی
داغا باخیب ، قولاخلارین شاخلادی
آخشام باشی ناخیرینان گلنده
قودوخلاری چکیب ، ووراردیق بنده
ناخیر گئچیب ، گئدیب ، یئتنده کنده
حیوانلاری چیلپاق مینیب ، قوواردیق
سؤز چیخسایدی ، سینه گریب ، سوواردیق
یاز گئجه سی چایدا سولار شاریلدار
داش-قَیه لر سئلده آشیب خاریلدار
قارانلیقدا قوردون گؤزی پاریلدار
ایتلر ، گؤردون ، قوردی سئچیب ، اولاشدی
قورددا ، گؤردون ، قالخیب ، گدیکدن آشدی
قیش گئجه سی طؤله لرین اوتاغی
کتلیلرین اوتوراغی ، یاتاغی
بوخاریدا یانار اوتون یاناغی
شبچره سی ، گیردکانی ، ایده سی
کنده باسار گۆلوب - دانیشماق سسی
شجاع خال اوغلونون باکی سوقتی
دامدا قوران سماواری ، صحبتی
یادیمدادی شسلی قدی ، قامتی
جؤنممه گین تویی دؤندی ، یاس اولدی
ننه قیزین بخت آیناسی کاس اولدی
حیدربابا ، ننه قیزین گؤزلری
رخشنده نین شیرین-شیرین سؤزلری
ترکی دئدیم اوخوسونلار اؤزلری
بیلسینلر کی ، آدام گئدر ، آد قالار
یاخشی-پیسدن آغیزدا بیر داد قالار
یاز قاباغی گۆن گۆنئیی دؤیَنده
کند اوشاغی قار گۆلله سین سؤیَنده
کۆرکچی لر داغدا کۆرک زۆیَنده
منیم روحوم ، ایله بیلون اوردادور
کهلیک کیمین باتیب ، قالیب ، قاردادور
قاری ننه اوزاداندا ایشینی
گۆن بولوتدا اَییرردی تشینی
قورد قوجالیب ، چکدیرنده دیشینی
سوری قالخیب ، دولائیدان آشاردی
بایدالارین سۆتی آشیب ، داشاردی
خجّه سلطان عمّه دیشین قیساردی
ملا باقر عم اوغلی تئز میساردی
تندیر یانیب ، تۆسسی ائوی باساردی
چایدانیمیز ارسین اۆسته قایناردی
قوورقامیز ساج ایچینده اویناردی
بوستان پوزوب ، گتیرردیک آشاغی
دولدوریردیق ائوده تاختا-طاباغی
تندیرلرده پیشیرردیک قاباغی
اؤزون یئییوب ، توخوملارین چیتداردیق
چوخ یئمکدن ، لاپ آز قالا چاتداردیق
ورزغان نان آرموت ساتان گلنده
اوشاقلارین سسی دۆشردی کنده
بیزده بویاننان ائشیدیب ، بیلنده
شیللاق آتیب ، بیر قیشقریق سالاردیق
بوغدا وئریب ، آرموتلاردان آلاردیق
میرزاتاغی نان گئجه گئتدیک چایا
من باخیرام سئلده بوغولموش آیا
بیردن ایشیق دۆشدی اوتای باخچایا
ای وای دئدیک قورددی ، قئیتدیک قاشدیق
هئچ بیلمه دیک نه وقت کۆللوکدن آشدیق
حیدربابا ، آغاجلارون اوجالدی
آمما حئییف ، جوانلارون قوجالدی
توخلیلارون آریخلییب ، آجالدی
کؤلگه دؤندی ، گۆن باتدی ، قاش قَرَلدی
قوردون گؤزی قارانلیقدا بَرَلدی
ائشیتمیشم یانیر آللاه چیراغی
دایر اولوب مسجدیزون بولاغی
راحت اولوب کندین ائوی ، اوشاغی
منصورخانین الی-قولی وار اولسون
هاردا قالسا ، آللاه اونا یار اولسون
حیدربابا ، ملا ابراهیم وار ، یا یوخ ؟
مکتب آچار ، اوخور اوشاقلار ، یا یوخ ؟
خرمن اۆستی مکتبی باغلار ، یا یوخ ؟
مندن آخوندا یتیررسن سلام
ادبلی بیر سلامِ مالاکلام
خجّه سلطان عمّه گئدیب تبریزه
آمما ، نه تبریز ، کی گلممیر بیزه
بالام ، دورون قویاخ گئداخ ائممیزه
آقا اؤلدی ، توفاقیمیز داغیلدی
قویون اولان ، یاد گئدوبَن ساغیلدی
حیدربابا ، دۆنیا یالان دۆنیادی
سلیماننان ، نوحدان قالان دۆنیادی
اوغول دوغان ، درده سالان دۆنیادی
هر کیمسَیه هر نه وئریب ، آلیبدی
افلاطوننان بیر قوری آد قالیبدی
حیدربابا ، یار و یولداش دؤندولر
بیر-بیر منی چؤلده قویوب ، چؤندولر
چشمه لریم ، چیراخلاریم ، سؤندولر
یامان یئرده گؤن دؤندی ، آخشام اولدی
دۆنیا منه خرابهٔ شام اولدی
عم اوغلینان گئدن گئجه قیپچاغا
آی کی چیخدی ، آتلار گلدی اویناغا
دیرماشیردیق ، داغلان آشیردیق داغا
مش ممی خان گؤی آتینی اویناتدی
تفنگینی آشیردی ، شاققیلداتدی
حیدربابا ، قره کولون دره سی
خشگنابین یولی ، بندی ، بره سی
اوردا دۆشَر چیل کهلیگین فره سی
اوردان گئچر یوردوموزون اؤزونه
بیزده گئچک یوردوموزون سؤزونه
خشگنابی یامان گۆنه کیم سالیب ؟
سیدلردن کیم قیریلیب ، کیم قالیب ؟
آمیرغفار دام-داشینی کیم آلیب ؟
بولاخ گنه گلیب ، گؤلی دولدورور ؟
یا قورویوب ، باخچالاری سولدورور ؟
آمیر غفار سیدلرین تاجییدی
شاهلار شکار ائتمه سی قیقاجییدی
مَرده شیرین ، نامرده چوخ آجییدی
مظلوملارین حقّی اۆسته اَسَردی
ظالم لری قیلیش تکین کَسَردی
میر مصطفا دایی ، اوجا بوی بابا
هیکللی ،ساققاللی ، تولستوی بابا
ائیلردی یاس مجلسینی توی بابا
خشگنابین آبروسی ، اَردَمی
مسجدلرین ، مجلسلرین گؤرکَمی
مجدالسّادات گۆلردی باغلارکیمی
گۆرولدردی بولوتلی داغلارکیمی
سؤز آغزیندا اریردی یاغلارکیمی
آلنی آچیق ، یاخشی درین قاناردی
یاشیل گؤزلر چیراغ تکین یاناردی
منیم آتام سفره لی بیر کیشییدی
ائل الیندن توتماق اونون ایشییدی
گؤزللرین آخره قالمیشییدی
اوننان سورا دؤنرگه لر دؤنوبلر
محبّتین چیراخلاری سؤنوبلر
میرصالحین دلی سولوق ائتمه سی
میر عزیزین شیرین شاخسِی گئتمه سی
میرممّدین قورولماسی ، بیتمه سی
ایندی دئسک ، احوالاتدی ، ناغیلدی
گئچدی ، گئتدی ، ایتدی ، باتدی ، داغیلدی
میر عبدولون آیناداقاش یاخماسی
جؤجیلریندن قاشینین آخماسی
بویلانماسی ، دام-دوواردان باخماسی
شاه عبّاسین دۆربونی ، یادش بخیر !
خشگنابین خوش گۆنی ، یادش بخیر !
ستاره عمّه نزیک لری یاپاردی
میرقادر ده ، هردم بیرین قاپاردی
قاپیپ ، یئیوب ، دایچا تکین چاپاردی
گۆلمه لیدی اونون نزیک قاپپاسی
عمّه مین ده ارسینینین شاپپاسی
حیدربابا ، آمیر حیدر نئینیور ؟
یقین گنه سماواری قئینیور
دای قوجالیب ، آلت انگینن چئینیور
قولاخ باتیب ، گؤزی گیریب قاشینا
یازیق عمّه ، هاوا گلیب باشینا
خانم عمّه میرعبدولون سؤزونی
ائشیدنده ، ایه ر آغز-گؤزونی
مَلْکامِدا وئرر اونون اؤزونی
دعوالارین شوخلوغیلان قاتاللار
اتی یئیوب ، باشی آتیب ، یاتاللار
فضّه خانم خشگنابین گۆلییدی
آمیریحیا عمقزینون قولییدی
رُخساره آرتیستیدی ، سؤگولییدی
سیّد حسین ، میر صالحی یانسیلار
آمیرجعفر غیرتلی دیر ، قان سالار
سحر تئزدن ناخیرچیلار گَلَردی
قویون-قوزی دام باجادا مَلَردی
عمّه جانیم کؤرپه لرین بَلَردی
تندیرلرین قوزاناردی تۆسیسی
چؤرکلرین گؤزل اییی ، ایسیسی
گؤیرچینلر دسته قالخیب ، اوچاللار
گۆن ساچاندا ، قیزیل پرده آچاللار
قیزیل پرده آچیب ، ییغیب ، قاچاللار
گۆن اوجالیب ، آرتارداغین جلالی
طبیعتین جوانلانار جمالی
حیدربابا ، قارلی داغلار آشاندا
گئجه کروان یولون آزیب ، چاشاندا
من هارداسام ، تهراندا یا کاشاندا
اوزاقلاردان گؤزوم سئچر اونلاری
خیال گلیب ، آشیب ، گئچر اونلاری
بیر چیخئیدیم دام قیه نین داشینا
بیر باخئیدیم گئچمیشینه ، یاشینا
بیر گورئیدیم نه لر گلمیش باشینا
منده اْونون قارلاریلان آغلاردیم
قیش دوندوران اۆرکلری داغلاردیم
حیدربابا ، گۆل غنچه سی خنداندی
آمما حئیف ، اۆرک غذاسی قاندی
زندگانلیق بیر قارانلیق زینداندی
بو زیندانین دربچه سین آچان یوخ
بو دارلیقدان بیرقورتولوب ، قاچان یوخ
حیدربابا گؤیلر بۆتون دوماندی
گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندی
بیر-بیرۆزدن آیریلمایون ، آماندی
یاخشیلیغی الیمیزدن آلیبلار
یاخشی بیزی یامان گۆنه سالیبلار
بیر سوروشون بو قارقینمیش فلکدن
نه ایستیور بو قوردوغی کلکدن ؟
دینه گئچیرت اولدوزلاری الکدن
قوی تؤکولسون ، بو یئر اۆزی داغیلسین
بو شیطانلیق قورقوسی بیر ییغیلسین
بیر اوچئیدیم بو چیرپینان یئلینن
باغلاشئیدیم داغدان آشان سئلینن
آغلاشئیدیم اوزاق دۆشَن ائلینن
بیر گؤرئیدیم آیریلیغی کیم سالدی
اؤلکه میزده کیم قیریلدی ، کیم قالدی
من سنون تک داغا سالدیم نَفَسی
سنده قئیتر ، گۆیلره سال بو سَسی
بایقوشوندا دار اولماسین قفسی
بوردا بیر شئر داردا قالیب ، باغیریر
مروّت سیز انسانلاری چاغیریر
حیدربابا ، غیرت قانون قاینارکن
قره قوشلار سنن قوپوپ ، قالخارکن
او سیلدیریم داشلارینان اوینارکن
قوزان ، منیم همّتیمی اوردا گؤر
اوردان اَییل ، قامتیمی داردا گؤر
حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده
کوراوغلونون گؤزی قارا سئچنده
قیر آتینی مینیب ، کسیب ، بیچنده
منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام
عیوض گلیب ، چاتمیونجان یاتمارام
حیدربابا ، مرد اوغوللار دوغگینان
نامردلرین بورونلارین اوغگینان
گدیکلرده قوردلاری توت ، بوغگینان
قوی قوزولار آیین-شایین اوتلاسین
قویونلارون قویروقلارین قاتلاسین
حیدربابا ، سنۆن گؤیلون شاد اولسون
دۆنیا وارکن ، آغزون دولی داد اولسون
سنن گئچن تانیش اولسون ، یاد اولسون
دینه منیم شاعر اوغلوم شهریار
بیر عمر دۆر غم اۆستونه غم قالار
اؤلمزدیم، ا گر سن کیمی بیر دلبریم اولسا
بیر آفت جان، شوخ ملک، منظریم اولسا
هر گون دولانیب باشینا، قوُربانین اولاردیم
پروانه صفت، اوُچماغا، بال و پریم اولسا
من ده سئویلردیم بوتون عاشیقلر ایچینده
آهولری، مجنون ائله ین گؤزلریم اولسا
شؤق ایله نثار ائیلرم هر بیر قدمینده
دریا قدری الده، دوّر و گؤهریم اولسا
کویوندا منه قوی نه بیلیر، ائیله سین اغیار
البته جزاسین چکر، آللاه کریم اولسا
بیگانه یه من بیر بئله منت می ائدردیم؟
کونلوم کیمی بیر یار وفا پروریم اولسا
واحد دئمه رم دردیمی من باشقا نیگارا
یاریم بیلیر عشقینده نه درد و سریم اولسا
گئدیرسیز مکه یه تکمیل اولا ایمان حاجیلار؟
وئره آللاه سیزه مین حوری و قیلمان حاجیلار؟
فیکر ائدیرسیز کی قیامت ده ده وار خر تو خری
آغ آراق چین اولاجاق هر کسه نین تاج سری
آلاجاق دور و بریز حوری و قیلمان و پری ؟
وئره جکلر سیزه ده روضه رضوان حاجیلار؟
گئدیرسیز مکه یه بو ملتی آلداتماق اوچون
اوزاداز ساققالیزی جینسی باهاساتماق اوچون
یاکی شیطان کیشی لر شیطانا داش آتماق اوچون
شیطانی وورمایئن آی کوهنه مسلمان حاجیلار
هئچ اولوب بیر گئجه سیز باش چکه سیز قونشولارا
گؤره سیز قونشونون آروادی عجب گئیدی قارا
اَری بیچاره آجیندان اؤزونو چکدی دارا
سیز دوغوردان حاجی سیز یا کی یالاندان حاجیلار؟
گر پولون چوخدو کیشی وئرگینن آجلاری دویور
گؤرموسن دولت الان مین دیلینن خالقی سویور
بیزی بیچاره ائدیب سیزلری آواره قویور
بو نه یاتماقدی یاتیبسیز سیزی قرآن حاجیلار؟
گاه گئدیرسیز وئریسیز کربلادا صداما پول
ائله بیل چرله مک حالدا سالیسیز ائششگه چول
من اؤلوم کیمدی قویان جنگی ده آروادلاری دوُل
یا گؤرن بیز دئییریک صداما بهتان حاجی لار؟
قاراگونلر گرک هر یئرده وار ایرانه گله؟
نییه قویموللا بو ایران سر و سامانه گله؟
هئچ گؤروبسوز سیز عربلر ده خراسانه گله؟
او شه کرب و بلادیر بو خراسان حاجیلار
خراسان شاهیله یوخ فرقی امام حسنین
یوخ امام ائیله امام دیر بو منیم دیر او سنین؟
قولو سینسین گؤروم آللاه بئله قانون کسه نین
سیزه دیوان ائله سین شاه شهیدان حاجی لار
بیزه آللاه دئییب آج قوی پولونو وئر عربه
ییغ آپار وار یوخووی وئرگینن اول بی ادبه
ایلده بیر یولدا عزیزیم یولووی سال حلبه
گورآجیندان نه چکیر اوردا نریمان حاجی لار
صفرآباددا الان ملت آجیندان قیریلیر
قیرمیزی باشماق اوچون دیل سیز اوشاقلار ویریلیر
ولی چوخلاری یئییب ملتین حاققین جیریلیر
چوخو تاپمیر گییه تا اگنینه تومان حاجیلار
هله قوی کئیف ائله سین مکه ده استانداریمیز
یاخشی ماهردی شعار وئرمه یه فرمانداریمیز
یاری میز خواب جهالتده دیر قالدی یاریمیز
یاریمیزدا اوره یی غمدن اولوب قان حاجی لار
زنگان آباد اولا ویران اولا استاندارا نه
خالق اولر جررو جهنم کیشی فرماندارا نه
چوخ گناه بیزده دی بو بی گناه انسانلارا نه
بولارا نه کی اولوب ات نئچه تومان حاجیلار
کیشی بونلار گلیب استانه کی تا کئیف ائله سین
باهادی تاکسی چؤرک قارداش ، حسن پور نئله سین
گلیب هر کس قورا بو شهرده بیر پول تله سین
خالقی آلداتماغادیر بیر بئله احسان حاجیلار
صبح اولور حضرت استاندار اولور کوهه روان
یئیه صبحانه، سونا ائیلیه تفریح کنان
ساهات اون بیرده گلیر دفترینه مرد جوان
یئتیشیر وقت اذان باغلانیر هر یان حاجیلار
ایشه واخ قالمیری دای کی سیزه قربان حاجیلار
کس سسین شاعر بدبخت قوتار سؤزلریوی
یوخوسوزلوق چیخادار صبحه کیمین گؤزلریوی
گئده! زنگانلی یاتیب سن دؤیوسن دیزلریوی؟
دردی فرهنگ دی اولماز بونا درمان حاجیلار
سیزه دیوان ائله سین شاه شهیدان حاجیلار
ای اوزی گول ، عاریضی روشن ، دولانیم باشیوا
قد نخل وادی ایمن ، دولانیم باشیوا
چشمی جادو ، کیپریکی پئیکان ، قاشی قوس قزح
ساچی سونبول ، زولفی سوسن ، دولانیم باشیوا
هئچ یانا ائتمه ز گذر ، هئچ گولشنه سالماز نظر
چون توتوب زولفون خمین مسکین ، دولانیم باشیوا
بولبول بیچاره چکدی ، هر زمان یوز مین جفا
دونمه دی هئچ نوعیلن گولدن ، دولانیم باشیوا
بزم آرا قیل بیر ایشاره خلقدن پئنهان منه
تا دوروب پروانه تک بیردن دولانیم باشیوا
چونکو وار عاشیقلره لطف نهانون ای جوان
بنده نی ده هم داخی سئوسن ، دولانیم باشیوا
دردین آللام دیلبریم ، دیوانیم ائت اغیاریلن
او دولانسین باشیوا ، یا من دولانیم باشیوا
وئر جوابیم ، کس باشیم ، توت عزام ، خوار ایلمه
قویما شاد اولسون منه دوشمن ، دولانیم باشیوا
ای گوزل یوخدور منیم تک قددیوه دلباخته
قدریمی من بی کسین بیلسن ، دولانیم باشیوا
من دوشوم صحرالارا مجنون صیفت ، شوریده حال
قیل تماشا حالیمه گولسن ، دولانیم باشیوا
قورخما سن هئچ بنده دن، خوف ائتمه سن ، هئچ کیمسه دن
سن ده اوز یانیندا بیر به ی سن ، دولانیم باشیوا
گورمه دیم مهر و وفا ، عمرومده هرگز ای پری
قومیدن ، بیگانه دن ، ائلدن ، دولانیم باشیوا
نطق حئیران ، یار هجرانیندا بس کی داد ائدیب
لال اولوب آخر دوشوب دیلدن ، دولانیم باشیوا
باخدیقجا حسنونه دویماییر گؤزوم،
تبریزیم، تبریزیم، گؤزل تبریزیم!
قویمارام یادلاری گیرسین قوینونا،
اذن وئر قولومو سالیم بوینونا!
سنین بایرامینا، سنین تویونا
دیلی بیر، قانی بیر قارداشین گلیب،
دردینه آشینا سیرداشین گلیب.
سن چؽخدین قارشیما دوزلا، چؤرکله،
باغیندان دردیین گۆلله، چیچکله،
ایکییه بؤلونمز صاف بیر اۆرکله،
تبریزیم، تبریزیم، آمان تبریزیم،
یوخ اولسون باشیندان دومان، تبریزیم!
قدرینی آیریلیق چکنلر بیلر،
هیجراندا گؤز یاشی تؤکنلر بیلر،
عؤمرونه قارانلیق چؤکنلر بیلر،
باغیندان گۆل-چیچک دردیم، تبریزیم،
یئنه تزهلندی دردیم، تبریزیم!
نه قشنگدیر یول بویونجا سؤیودلر،
سؤیودلرین کؤلگهسینده ایگیدلر
بابالاردان دینلییرلر اؤیودلر،
جوشور دامارلاردا قانی، تبریزیم،
یوخدور بو مردلرین سانی، تبریزیم!
آغلاسان آغلارام، گۆلسن گۆلرم،
یاشاسان یاشارام، اؤلسن اؤلرم،
واریمی سنینله یاری بؤلرم،
گل بیر ده اۆزوندن اؤپوم، تبریزیم!
باشینا گۆل-چیچک سپیم، تبریزیم!
ندیر او، معنالی، درین باخیشلار؟
ندیر گؤزلریندن یاغان یاغیشلار؟
ندیر قلبیندهکی پاییزلار، قؽشلار؟
یئتیمتک بوینونو بورما، تبریزیم!
ملول-ملول باخیب دورما، تبریزیم!
سنین چیچیینه، گۆلونه قوربان!
منه قارداش دئین دیلینه قوربان!
وطنینه قوربان، ائلینه قوربان!
باخدیقجا حسنونه دویماییر گؤزوم،
تبریزیم، تبریزیم، گؤزل تبریزیم!
خان ننه ، هایاندا قالدین
بئله باشیوا دولانیم
نئجه من سنی ایتیردیم !
دا سنین تایین تاپیلماز
سن اؤلن گون ، عمه گلدی
منی گه تدی آیری کنده
من اوشاق ، نه آنلایایدیم ؟
باشیمی قاتیب اوشاقلار
نئچه گون من اوردا قالدیم
قاییدیب گلنده ، باخدیم
یئریوی ییغیشدیریبلار
نه اؤزون ، و نه یئرین وار
«هانی خان ننه م ؟» سوروشدوم
دئدیلر کی : خان ننه نی
آپاریبلا کربلایه
کی شفاسین اوردان آلسین
سفری اوزون سفردیر
بیرایکی ایل چکر گلینجه
نئجه آغلارام یانیخلی
نئچه گون ائله چیغیردیم
کی سه سیم ، سینم توتولدو
او ، من اولماسام یانیندا
اؤزی هئچ یئره گئده نمه ز
بو سفر نولوبدو ، من سیز
اؤزو تک قویوب گئدیبدیر ؟
هامیدان آجیق ائده ر کن
هامییا آجیقلی باخدیم
سونرا باشلادیم کی : منده
گئدیره م اونون دالینجا
دئدیلر : سنین کی تئزدیر
امامین مزاری اوسته
اوشاغی آپارماق اولماز
سن اوخی ، قرآنی تئز چیخ
سن اونی چیخینجا بلکی
گله خان ننه سفردن
ته له سیک روانلاماقدا
اوخویوب قرآنی چیخدیم
کی یازیم سنه : گل ایندی
داها چیخمیشام قرآنی
منه سوقت آل گلنده
آما هر کاغاذ یازاندا
آقامین گؤزو دولاردی
سنده کی گلیب چیخمادین
نئچه ایل بو اینتظارلا
گونی ، هفته نی سایاردیم
تا یاواش – یاواش گؤز آچدیم
آنلادیم کی ، سن اؤلوبسن !
بیله بیلمییه هنوزدا
اوره گیمده بیر ایتیک وار
گؤزوم آختارار همیشه
نه یاماندی بو ایتیکلر
خان ننه جانیم ، نولیدی
سنی بیرده من تاپایدیم
او آیاقلار اوسته ، بیرده
دؤشه نیب بیر آغلایایدیم
کی داها گئده نمییه یدین
گئجه لر یاتاندا ، سن ده
منی قوینونا آلاردین
نئجه باغریوا باساردین
قولون اوسته گاه سالاردین
آجی دونیانی آتارکن
ایکیمیز شیرین یاتاردیق
یوخودا ( لولی ) آتارکن
سنی من بلشدیره ردیم
گئجه لی ، سو قیزدیراردین
اؤزووی تمیزلیه ردین
گئنه ده منی اؤپه ردین
هئچ منه آجیقلامازدین
ساواشان منه کیم اولسون
سن منه هاوار دوراردین
منی ، سن آنام دؤیه نده
قاپیب آرادان چیخاردین
ائله ایستیلیک او ایسته ک
داها کیمسه ده اولورمو ؟
اوره گیم دئییر کی : یوخ – یوخ
او ده رین صفالی ایسته ک
منیم او عزیزلیغیم تک
سنیله گئدیب ، توکندی
خان ننه اؤزون دئییردین
کی : سنه بهشت ده ، الله
وئره جه ک نه ایستیور سن
بو سؤزون یادیندا قالسین
منه قولینی وئریبسه ن
ائله بیر گونوم اولورسا
بیلیرسن نه ایستیه رم من ؟
سؤزیمه درست قولاق وئر :
سن ایله ن اوشاخلیق عهدین
خان ننه آمان ، نولیدی
بیر اوشاخلیغی تاپایدیم
بیرده من سنه چاتایدیم
سنیلن قوجاقلاشایدیم
سنیلن بیر آغلاشایدیم
یئنیدن اوشاق اولورکن
قوجاغیندا بیر یاتایدیم
ائله بیر بهشت اولورس
داها من اؤز الله هیمدان
باشقا بیر شئی ایسته مزدیم
حیران خانیم
حیران خانیم ۱۸ –جی عصرین سونلاریندا دونبولی کنگرلی خانلاری عائله سینده دوغولموش دور. ناخچیواندا تحصیل آلمیش، عرب و فارس دیل لرینی، کلاسسیک آذربایجان و فارس ادبیاتینی اؤیرنمیش دیر. ۱۹ –جی عصرین اول لرینده روسیا-ایران توقوشمالاری دؤورونده چوخ لو خوی لو ناخچیوان لی لار ایله بیرلیکده اونون دا عائله سی ناخچیوان دان ایرانا کؤچورولموش دور۱۹ –جی عصرین ۶۰-جی ایللرینده وفات ائتمیش دیر. فضولی ادبی مکتبی نین داوامچیلاریندان، کلاسسیک آذربایجان پوئزیاسی نین تانینمیش نماینده لریندن دیر.
آذربایجان و فارس دیل لرینده، اساساً، عاشیقانه شعرلر یازمیشدیر. رودکی، ایزددین حسن اوغلو، سعدی شیرازی، حافیظ شیرازی، عمادالدین نسیمی، علی شیر نوائی، محمد فضولی، قؤوسی تبریزی و باشقا شاعرلره نظیره لری وار. اروزون هئجا وزنینه یاخین بهرلرینده، ساده خالق دیلینده یازمیش دیر. بعضی شعرلری شیفاهی خالق ادبیاتی نومون هلرینه یاخی ندیر. اثرلرینین ۳ ال یازماسی (باکی، تئهران و تبیلسی نوسخه لری) معلوم دور؛ بون لاردان ان موکملی شاعر هنین سیفاریشی ایله یازیلمیش باکی نوسخه سی دیر. همین نوسخه آذربایجان رئسپوبلیکاسی ال یازمالار اینستیتوتوندا ساخلانیلیر.
دوغما یوردون دان و یاخین آداملاریندان آیری دوشن حئیران خانیمین حیاتی کدرلی کئچمیش دیر. او، همیشه زمانه دن، آدام لارین وفاسیزلیغین دان، اؤزونون غربتده تک- تنها قالماسین دان گیلئیلنمیش، یاشادیغی تبریز شهرینی “گوشۀ زیندان” آدلاندیرمیش دیر. عؤمرو ایضطراب لار ایچینده کئچن شاعره نین گنج لیک طراوتی و گؤزل لیگی تئز سولموش، ظاهرناً تامام قوجالمیش دیر. شعرلری نین بیرینده او، اؤز وضعیتینی تصویر ائد هرک یازیر:
بئلیم بوکولدو، قارا ساچ لاریم آغاردی منیم،
قوجالمیشام بو جفاکار چرخ الیندن، آمان.
شاعره نین عؤمرونون سون لاری داها کدرلی کئچمیش دیر. عائله ایختیلاف لاری و نارازی لیقلاری اونون ایضطراب لارینی داها دا چوخالتمیش، درد- غمینی آرتیرمیش دیر. طبیعی کی، بون لار اونا آغیر تأثیر گؤسترمیش، گئتدیکجه صحتی پیسلشمیش دیر. حئیران خانیم ۱۸۴۸-جی ایلده تبریزده وفات ائتمیش و اورادا دفن اولونموش دور.
یارادیجیللیغیندا کلاسسیک پوئزیا اوسلوبونو داوام ائتدیرن حئیران خانیم اثرلرینی عماد الدین نسیمی، محمد فضولی، علیجان قؤوسی کیمی کلاسسیک آذربایجان شاعرلری نین ادبی تأثیری ایله یازمیشدیر.
تمیز، اینسانی محبتین ترننومو، آیری لیق دردی، هیجران عالمی، ووصال آرزوسو اونون شعرلری نین اساس مؤوضوسودور. بؤیوک سلف لری نین یارادیجیللیق یولونو داوام ائتدیرن حئیران خانیم معاصرلرینی منوی-اخلاقی تمیزلییه چاغیریر. گؤزللیگین بیرینجی معیاری عقل دیر. جامالی گؤزل اولا نلارین عاغلی، کمالی دا گؤزل اولمالی دیر. شاعره مثنوی لری نین بیرینده یازیر:
نئچه شرط ایله اؤلچولرسه جامال،
شرط-اول دیر حوسنه عقل و کمال.
هر جاواندا کی، وار جامال یقین،
اولمالی اوندا هم کمال یقین.
حئیران خانیمین اجتماعی شعرلرینده زمانه دن شیکایت، جمعیت دکی سوسیال برابرسیزلییه، قادین حقوق سوزلوغونا قارشی اعتراض نیدالاری گوج لودور. شعرلری نین او، لیریک قهرامانین دیلی ایله جمعیت دکی عدالت سیزلیکدن نارازی لیغینی بیل دیره رک یازیر:
هارای، گلدی- گئدر بو فانی جاهان،
ائتمیش دیر قلبیمی قان لی بیر عمان.
“تبریزده زلزه له حاقیندا” شعرینده حئیران خانیم یاشادیغی شهرده باش وئرن طبیعی فلاکت نتیجه سینده عمله گلمیش فاجعه لی حادثه لردن، “سینه سی داغ لی، گؤزلری گیریان” قالمیش آنالارین کدرین دن، اونلارین گؤیلره قالخان افقانین دان بحث ائدیر. حجم جه کیچیک اولماسینا باخمایاراق، بو شعر کدرلی بیر لؤوحه کیمی یاددا قالیر:
اولدو، یا رب، هلاک اینسان لار،
سوواریب تورپاغی قیزیل قان لار.
اولدو چؤللر جاوان لارا مدفن،
چوخ لارینا نه غسل وار، نه کفن.
سینه سینه داغ لی، گؤزلری گیریان،
مین لر ایله آنا ائدر افغان.
بالا دردیله جمله سی آغلار،
نه بیر احسان، نه بیر ختمی-قرآن وار.
باخاسان، هر طرف جسدله دولو،
باغلانیب خالق اوچون نجات یولو.
ایستعدادلی شاعره نین اثرلری ژانر، اوسلوب، بدیعی صنعتکارلیق کئیفیت لری باخیمین دان زنگین دیر. او، کلاسسیک پوئزیانین غزل، مخمس، موستزاد، روباعی، ترجیع بند ژانرلاریندا، مسنوی فورماسیندا اثرلر یاراتمیش، لیریک قهرمانین داخی لی عالمینی، سئوینج و کدرینی درین دن آچماق اوچون تشبئه، ایستیاره، تزاد، تکریر، موبالیغه کیمی بدیی تصویر و ایفاده واسطه لری ایشلتمیش، ادبیاتیمیزی یئنی کئیفیت لرله زنگینلشدیرمیشدیر.
***
سئیر ائدین، گردنی مینایا باخین،
سریمی سالدی نه سئودایا باخین.
زولفو میشکینی سالیب عارضینه،
گون کوسوف ائیله ییب، اول آیه باخین.
جان آلار قاشی، تؤکر کیپریگی قان،
مرحبا، اول اوخا، اول یایه باخین.
غمزهسی قان لار ایچیب مست اولوب
جان آلان نرگیزی-شهلایه باخین.
عکسی-مئی چؤهر هسینی آل قیلیب
آچیلیب اول گولی-همرایه باخین.
گؤر، بنؤوشه آچیلیب، یا کی، سالیب
خط گول عارضینه سایه، باخین.
بوکوبن قامتیمی دال ائله ییب
سرو تک اول قدی-رعنایه باخین.
هیجری اول ماه روخون حئیرانی
سالدی مجنون کیمی صحرایه، باخین.
نه یی نه یه ووردومسا دا
هئچه چیخدی هامیسی.
آللاه بیردی، اینسان ایکی
اوچه چیخدی هامیسی.
اکن گئتدی، بیتن قالدی
قوردا- قوشا یئم اولدو
بو قفسده بیر من قالدیم
نئجه چیخدی هامیسی؟!
گؤزونده یاشی آلدادیب
هره بیر جور آغلادی.
گوندوز گونشی آلدادیب
گئجه چیخدی هامیسی.
بیلینمه دی یاسدی، تویدو،
یئین یئدی، دویان دویدو
پاییز گلدی سایان سایدی
جوجه چیخدی هامیسی
azb_Arab kas_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab kas_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab pbt_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab