آشیقلارین دونیاسی چوخ بؤیوک و گئنیش بیر دونیا اولاراق، بؤیوک انسانلاری طلب ائدیر. بو گئنیش دونیادا کئچمیشلردن بری چوخ بؤیوک و عارف انسانلار آشیق آدی ایله گلیب شعرلر سؤیله ییب، داستانلار و هاوالار یارادیب، اؤزلریندن بیزه نشانلار قویاراق فانی دونیانی ترک ائدیبلر. بو آشیقلاردان، دده قوربانی، آبدال مسکین، توفارقانلی عباس، خسته قاسم، دوللو مصطفی، دده علعسگر و چوخلو عارف آشیقلارین آدلارینی افتخارلا چکمک اولار. بو آدلارین چکدیگیمیز آشیقلار هر بیریسی اؤز یئرینده بیر عارف و داهی انسان اولاراق، آشیقلیقدا چوخ بؤیوک رول اوینایاراق، آشیق ادبیاتینین شعرینده، داستانلاریندا و هاوالاریندا ائتگی بوراخیبلار.
بو آرادا بیر مسئله نی اونوتمامالی ییق. اودا بو، اوزون کئچمیشلردن سوزولوب گلن آشیقلارین آدلاری و سانلاری نیه محدود اولوب و چوخلارینین آدلاری گلیب گونوموزه قدر چاتماییب و تاریخ صحیفه لرینده سیلینمک زوروندا اولوب و یالنیز بیر سیراسینین آدینی بوگون بیلیریک؟ بو سؤالین جوابی، اوسته خاطرلاتدیغیمیز کیمی چوخ آیدین و بللی دیر، او دا بو آشیقلارین اؤز چاغلاریندا و ساحه لرینده آشیقلیقدا بوراخدیغی ایزلر اولوبدور.
بو مقدمه ایله، بوگونوموزه کئچیریک. آشیقلیغیمیز یئنی عصرده بیر آز ضعیفله سه ایدی ده، بو صنعت ائله اوستاد آشیقلار یئتیردی کی، بو صنعته یئنی جان و روح باغیشلادیلار. آشیق صنعتینی افسانه وی تولو قوشونا اوخشادیرساق، بو انسانلارین ایشلری و چالیشیقلاری بو صنعتی حیاتینین ضعیف بلکه ده سون چاغلارینا چاتارکن یئنیدن سیلکه له ییب، آذربایجان سمالارینا قالدیریب و بایراغینی یئنی نسیلین ایچینده اسدیره رک، قالارغی ائتدی.
بو آشیقلاردان بیری و منجه ده ان اؤنملیسی، آشیق چنگیز مهدی پور اولوب. آشیق چنگیز اؤزوندن گؤستردیگی بؤیوک اوستالیقلا و اوستون تکنیک لری ایله بؤیوک اوغورلار قازانیب. او کؤنلونده اینجه، ائپیک و دویغولو آشیق هاوالاری ایله اؤلکه لری و کؤنوللری فتح ائده رک دونیانین صنعت میدانلاریندا اؤزونه مخصوص یئر آییردی. اونون شهرتی نه تکجه آذربایجان و ایرانا، بلکه بوتون دونیایا گئدیب چاتدی. ائله بونا گؤره ده آشیق چنگیز چوخلو اؤلکه لرین دعوتی اوزره اورا قوناق گئدیب، آتا-بابا صنعتیمیز اولان آشیق صنعتینی آمریکادان آوروپایا، آوروپادان ژاپونیایا قدر تانیتدیردی. اونون خارجی سفرلرینین نتیجه سی سازیمیز و سؤزوموزون دونیانین کولتورل دایره لرینده تانینماسی اولوب . بو دا هر کسین الیندن گلمه ین بیر ایشدیر.
اوستاد چنگیز مهدی پور 1340-جی ایلده، کلیبرین شیخ حسنلی کندینده دونیایا گؤز آچدی. بیلدیگیمیز کیمی کلیبر، قاراداغ ماحالیندا یئرلشیر و قاراداغ دا کئچمیشلردن بری ساز-سؤز و آشیق صنعتینین بئشیکلریندن بیری اولوبدور. بونا گؤره تصادفی دگیل کی، چنگیز ده بئله بیر ماحالدا بؤیویوب بویا-باشا چاتارکن، آشیق صنعتینه ماراقسیز اولمایا. او اوشاقلیق ایللرینده، عمیسی آشیق عین الله ین ساز-سؤز بولاغیندان فایدالانیر و آشیق صنعتینه اولان سئوگینین ایلک نشانه لری ائله او چاغلاردان باشلاییر. چنگیز مهدی پور 1356-جی ایلده تهرانا کؤچرکن، اوستاد حسین اسدی نین حضورونا گئدیب، اوستاد حسین اسدی نین سئحیرلی و اعجازلی بارماقلاریندان سوزولن هاوالاردان بهره لنیر. او سونرالار، موسیقی نی علمی صورتده اؤیرنمک ایسته ییر و ائله بونا گؤره ده 1368-جی ایلده تبریزده اوستاد یحیی اسماعیل زاده نین موسیقی اوزره تئوری کلاسلارینا گئدیب، موسیقی علمینی اؤیرنمگه باشلاییر و اؤز بیلگی لرینی داها دا تکمیل لشدیریر. علمی و کلاسیک ساوادینی آتا-بابالاردان قالمیش آشیق موسیقیسی ایله بیرلشدیریب، بو موسیقییه یئنی جان وئریر. ائله بو سببدندیر، اوستاد چنگیز مهدی پورون ایفالارینا قولاق آسارکن، طبیعتی و اونون گؤزللیکلرینی دوشونمه مک امکانسیزدیر. او کوراوغلویا عاید اولان هاوالاری چالاندا، سانکی کوراوغلو معرکه قوروب و دوشمنی مبارزه یه دعوت ائدیر و یا اووشاری هاواسینی ایفا ائدنده بیر طرفدن شاد و بیر طرفدن حماسی اولان بو هاوادا بیر آغیر ائلین ظفر گونونو خاطرلادیر و ذهنلرده جانلاندیریر.
اونون هر چالدیغی و ایفا ائتدیگی هاوا آشیقلیق اوسلوبلارینا باغلی اولارکن، دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیر و معاصرلشرکن یئنی نسیله اتحاف اولونور. بو دا آشیق هاوالاریمیزی یئنی نسیلین آراسیندا سئودیریر.
سولو و تک ساز ایفاچلیغیمیزین ان گوجلو نماینده سی اولان اوستاد چنگیز مهدی پور، هم ده بیر یارادیجی آشیق اولوب. او گؤزل ساز ایفاچیلیغیندان علاوه، هم ده بیر نئچه هاوا بسته له ییب و موسیقی خزینه میزه آرتیریبدیر.
آشیق چنگیز، چوخلو ایران و ایراندان ائشیکده اولان فئستیواللارا قاتیلیب و چوخلو مقاملار الده ائدیبدیر. بو مقاملاری و نه اوچون کسب ائتدیکلرینی و دونیا سویه سینده آشیق صنعتی حاقیندا نه لر ائتدیگینی بورادا گتیررسک بلکه ده بیر آیری مقاله یازمالی اولاجاغیق. ائله بونا گؤره ده بو یازیمیزی قیسالداراق، اونون سون واختلار الده ائتدیگی بیر اوغورو خاطرلاداراق، بو یازینی باشا وئریریک.
آشیق چنگیز مهدی پور، سون واختلار بیر دگرلی عنوان قازاناراق، توتدوغو یولدا بیر اؤنملی اوغور الده ائدیب و اؤز جدیتینین و بو صنعتده الده ائتدیگی باشاریلاری داها دا تکمیل لشدیردی.
آشیق چنگیز، ایران صنعتکارلارینین دگرلندیرمه شوراسیندا( شورای ارزشیابی هنرمندان)، بیرینجی هنری درجه سینی قازانماغا لاییق گؤروندو. بو شورا ایرانین کولتور باخانلیغینا(وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) باغلی بیر قورومدور و اورانین وئردیگی بو درجه موسیقی اوزره دوکتورا مدرکی ایله برابر و معادلدیر. اوستاد چنگیز مهدی پورا الده ائتدیگی بو اوغور مناسبتی ایله تبریک ائدیب بو مقدس آشیق صنعتیمیزی یاشاتماغینا گؤره غروروموزو بیلدیریریک. آشیق چنگیزین بؤیوک و دده آشیقلاریمیز اولان علعسگر، خسته قاسم، توفارقانلی عباس کیمی آدی تاریخلرده قالماغینا دا اینانیریق و اینامیمیز وار. بو مقامی آشیق چنگیز تکجه اؤز آدینا یوخ، بلکه یوز ایللر و مین ایللردن داغلارین قارلاری کیمی سوزولوب گلن و بیر بؤیوک چای تشکیل ائدن مینلرجه ساز و سؤز اوستادینین امکلری ساییلان آشیق صنعتی آدینا آلیبدیر و آشیقلیغیمیزین گوجونو بیر داها ثبوتا یئتیریبدیر. یازیمین سونونو اوستاد بهرام اسدینین شعری ایله بیتیررکن، اوستاد چنگیز مهدی پورا جان ساغلیغی و باشاریلار آرزی ائدیریک و اونون گله جکده الده ائده جگی اوغورلاری صبرسیزلیکله گؤزله ییریک،انشاء الله.
********
سازیم منیم
بهرام اسدی
دانیشانلار بیر-بیر سوسور دانیشدیقجا سازیم منی
مجلس اهلی قیشدان چیخیر چون دانیشیر یازیم منیم
توخوناندا مضراب تئله روحوم گئدیر، اسکی ائله
دورنالاریم قاتارلانیر، قاققیلداییر قازیم منیم
***
بو ساز بیر عالی جنابین، عزیز وجودون سازی دیر
کیمسه نی مأیوس ائیله مز، قلبه اومودون سازی دیر
اوزانلاردان بیزه قالان دده م قورقودون سازی دیر
ایلاملاردا شکیللی دیر، اورخونلاردا یازیم منیم
***
خسته قاسیمدا دیللنیب، غربتی سین چالیب غریب
یانیق کرمی ده کرم آیریلیقلاری سؤیله ییب
آلی- علعسگردن گلیب، عدالته اولوب نصیب
چنگیزین بارماقلاریندا اوزه چیخیر نازیم منیم
***
دونیالارا اون وئریریم، سرحدلری آشیر سسیم
سسیم بیر ایلاهی سس دیر بو سس منیم مقدسیم
دالغالانیر بایراغیمدا اسیر بو سس اسیم-اسیم
واریم بودور اوتانمارام، چوخوم منیم آزیم منیم.
روزنامه آرازآذربایجان/ مورخه 1/4/1392
برچسبها: آشیق, آشیقچنگیز, بهرام اسدی, احمد اسدی, نشان درجه یک هنری
غربی آذربایجان حوزه هنری اداره سینین آشیقلار درنگی نین قورولوشونون اوچونجو ایل دؤنومو اورمودا گئرچکلشدی. بو درنگین اوتوروملاری و جلسه لری 1389-جی ایلدندیر, هر هفته دوزگونلری آخشام اوستلری تشکیل تاپیر. هر هفته آذربایجانین چئشیدلی بؤلگه لریندن آشیقلار بورایا گلیرلر و دئمک اولار هر هفته 4-5 آشیق بو درنکده چیخیش ائدیر. خزل آیی نین 24 بو درنگین قورولوشونون ایل دؤنومو بیر تؤرن و مراسم ایله یاد ائدیلدی. بو مراسمین گؤرونتولرینه باخا بیلرسینیز.
مراسم, ایران اسلام جمهوریتینین ملی هیمنینین سسلنمه سي ایله باشلادی.
بو مراسمین آپاریجی سی احمد اسدی ایدی. احمد اسدی دوللو مصطفانین شعری ایله مراسمی باشلادی. سونرادا گلنلره خوش گلدین دئییب. آشیقلار درنگی حاقدا قیسا بیلگی وئردی. سونرادا اوستاد آشیق اسمعلی لطفی نی صحنه یه دعوت ائتدی.
اوستاد آشیق اسمعلی لطفی
کئچن بیر ایل عرضینده غربی آذربایجاندا, 4 نفر آشیق وفات ائدیبلر. ائله بنا گؤره ده, وفات ائتمیش آشیقلارین ویدئو گؤرونتولری سالوندا یایینلاندی و سالوندا اولانلاردا اونلار رحمت اوخودولار. بو آشیقلارین آدلاری : آشیق علی علیزاده(اورمو)، آشیق گولاب حسین خانی(قوشاچای)، آشیق عباس بهلول زاده(خوی+اورمو)، آشیق بهروز فرجی(قوشاچای)
آشیق علی کریمی قره آغاجی صحنه یه دعوت اولوندو.
اورمو شهرینین بؤیوک اوستادی, آشیق فرهاددان بیر سس حاضرلانمیشدی. بو سس سالوندا یایینلاندی.
قوشاچای شهرینین اوستاد آشیغی و هابئله بو شهرین آشیقلارینین نماینده سی اولان, آشیق هدایت موسی اوغلو بیر هاوا اوخودو.
حوزه هنری اداره سینین موسیقی مرکزی نین سوروملوسو, داریوش علیزاده تریبون دالینا دعوت اولوندو. علیزاده حوزه هنری طرفیندن گؤرولن ایشلر حاقدا بیلگی وئردی و گله جک ایللرده ده نه اولاجاغی حاقدا قیسا دانیشدی.
اورمو شهرینین کئچمیش و اوستاد آشیقلاریندان اولان, آشیق عزیز مرادخانین سسی سالوندا یایینلاندی.آشیق عزیز 1351-جی ایلده وفات ائدیبدیر.
85 یاشلی آشیق یوسف اوحانئس صحنه یه دعوت اولوندو.
آشیق غلامرضا اژدری خوی آشیقلارینین نماینده سی عنوانیندا چیخیش ائتدی.
اورمو شهرینین پارلایان اولدوزو و آشیقلیق عالمی نین اونودولماز سیماسی, آشیق درویش حاقدا بیر مستند کلیپ حاضرلانمیشدی. بو کلیپ گلنلره سونولدو.
سولدوز شهریندن اولان آشیق رضا پوینده اؤز هاواسینی گلنلره تقدیم ائتدی.
اورمو آشیق هاوالاریندان تشکیل تاپان و اورمودان گلن سسلر آدینی داشییان اثرین آچیلیشی و تقدیماتی کئچیریلدی. اورمودان گلن سسلر, اورمو آشیق مکتبی نین دئمک اولار بوتون هاوالارینا شامل اولور و بو اثرده 19 اوستاد آشیغین اشتراکی اولوبدور. آچیلیش قوجامان و اوستاد آشیقلار, آشیق یوسف و آشیق اسمعلی ایله برابر داریوش علیزاده حوزه هنری اداره سینین موسیقی بؤلومونون سوروملوسونون الی ایله گئرچکلشدی.
مراسمین سونوندا, 5 نفر غربی آذربایجان آشیقلیغیندا چالیشانلاردان تقدیر اولوندو.
شاعر ، یازیچی و قزئته چی اولان مصطفی قلیزاده, ایکی ایل مدتینده غربی آذربایجان آشیقلار درنگی نین هر هقته قورولان اوتوروملاریندا, آپاریجی عنوانیندا آردیجیل اولاراق اشتراک ائتمگینه و نشریاتلار ایله مطبوعاتدا بو صنعتین تبلیغاتی نین آپاریلماسینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
آشیق علی قره آغاجی, ایکی ایل مدتینده غربی آذربایجان آشیقلار درنگی نین هر هقته قورولان اوتوروملاریندا, آپاریجی عنوانیندا آردیجیل اولاراق, اشتراک ائتمگینه و آشیقلارین بو درنگه گتیریلمه گینده رولونا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
قوشاچایلی آشیق هدایت موسی اوغلودان, قوشاچای آشیقلارینین نماینده سی عنوانیندا و بو درنکده چالیشیقلارینا و ها بئله درنگین آیری شهرلرده تانیتدیرماسینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
سولدوزلو آشیق رضا پوینده, سولدوز آشیقلیغینین نماینده سی عنوانیندا و آشیقلار درنگینده چالیشیقلارینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
اورمودان احمد اسدی, آشیق ادبیاتی و موسیقی سینده اولان آراشدیرمالارینا و آشیق ادبیاتینین نشریاتلاردا , مطبوعاتدا و اینترنت دونیاسیندا جانلاندیرماسینا و درنگین فعالیتلرینین یاییلماسیندا رولو اولدوغونا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
35 نفر غربی آذربایجان آشیغی بو مراسمه قاتیلمیشدیلار. بو آشیقلار مراسم بیتدیکدن سونرا, خاطره شکلی چکدیردیلر.
سوندادا بو مراسمه قاتیلانلارین هامیسینا آشیقلار درنگی طرفیندن اورمودان گلن سسلر اثری هدیه اولاراق, تقدیم اولوندو.
برچسبها: آشیق, آشیقلار درنگی, احمد اسدی, حوزه هنری, آشیق اسمعلی, آشیق یوسف, آشیق درویش
آشیق ادبیاتیندا تارتیشمالی شعرلر
یازان: احمد اسدی
اشاره: بیلدیگینیز کیمی، کئچن پوستومدا، دوللو مصطفی ایله ایلگیلی بیر یازی یئرلشدیرمیشدیم. بیر تعداد شعرلریندنده مقاله نین ایچینده گتیرمیشدیم. آما ائلیمزین دگرلی و اوستاد آشیقلاریندان اولان، آشیق سلجوق شهبازی تهران شهریندن بو یازیما باخیشینی بیلدیرهرک، منه سؤیله دی دوللو مصطفانین بیر شعری قوربانی ایله اوست-اوسته دوشور. بودا احتمالی وار یانلیش اولا. مندن ایسه دوللو مصطفی آدلی یازیما بو مسئله نی آرتیرماغیمی ایسته دیلر.
منده اؤنجه دن دوللو مصطفانین بو شعرینه اوخشار شعرلری ائشیدیب گؤرموشدوم. ائله بونا گؤره ده بو موضوعدا بیر قیسا مقاله حاضرلادیم. بو مقاله نی سیز عزیز اوخوجولارا سونورام. اومودوم وار سیزین اوچون فایدالی اولا.
آشیق ادبیاتی عصرلر بویوجا مکتوب بیر ادبیات اولمادیغینا گؤره چوخلو دگیشیکلیکلره معروض قالیبدیر. بو دگیشیکلیک هم اوستاد آشیقلاریمیزین شعرلرینده، هم ده آشیق داستانلاریمیزدا اولوب. چوخلاری بو مسئله نی مثبت قارشیلاماسالار بئله، ایلک باخیشدا بو ایش یازیلی ادبیاتیمیزین اولمادیغینا گؤره طبیعی نظره گلیر.
ایندیلیکده آشیق داستانلاریمیز، مختلف شهرلرده مختلف روایتلر ایله نقل اولونور. هر بؤلگه نین آشیقلاری دا اؤز مکتبلرینین داستان واریانتینی او بیری مکتبلره گؤره ان دوغرو واریانت بیلیرلر. مختلف آشیقلار ایله صحبتلشدیغیمیزده و داستانلار حاقدا دانیشمالاریمیزدا، بئله بیر سؤزلر ایله چوخ قارشیلاشیریق؛ ((بو داستانی گئتسن سوروشسان، فلان یئرده بئله دئمزلر، آما بیل دوزو ائله من دئیه ندیر.)) ((فلان شهرین آشیقلاری بونون بوراسینی ایرادلی اوخویاراق، بئله دئییرلر)) (( دقت ائله فلان آشیق بونو ایرادلی اوخویور، گؤزله یانلیش یازمایاسان)).
بلی بو سؤزلر مختلف شهرلردن اولان آشیقلارین او بیری شهرلرده و یا کندلرده اولان آشیقلارا گؤره باخیشلاریدیر.
ایندیلیکده((هر شهر و هر مکتب اؤزونو دوز و او بیریلری یانلیش بیلیر)). بو جمله نین ایلک بؤلومو دوز اولسا دا، ایکینجی بؤلومو هئچ ده دوز اولمایان بیر مسئله دیر. نیه کی یوخاریدا دئدیگیم کیمی، بو ادبیات یازیلی ادبیات اولمادیغینا گؤره بئله دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیب. اولا بیلر بیر مکتبین کئچمیشده اولان آشیقلاری فرقلی اؤیره نیبلر و یا بیر سؤز یادلاریندان چیخماغینا گؤره اؤزلریندن آیری سؤزلر قوشوب، داستانی دوام ائتدیریبلر. حتی بیر آشیق داستانیمیزدا، او داستانین سؤزلری یادلاردان چیخدیغینا گؤره، نئچه آشیق داستانلاریمیزدان بورج آلینان سؤزلر ده اولوب.
آشیق داستانلاریمیزدان کئچسهک، آشیق شعرلرینه چاتیریق. کئچمیشدن سوزوب گلن، اوستاد آشیقلارین شعرلری ده بئله وضعیتده اولوبلار. بیر اوستاد آشیغین شعری نئچه ماحالین آشیقلارینین دیلینده نسیلدن نسیله گزیب دولانیب. بعضی مصراعلاری و قافیه لری دگیشیکلیکلر ایله او بیری ماحاللاردان فرقلنیب. اولا بیلر یئنه ده بیر آشیغین بیر مصراع بیر شعردن یادیندان چیخماغینا گؤره اؤزوندن یئنی مصراع قوشوب و یا اؤزو بیلمه یه-بیلمه یه آیری شاعرلرین و آشیقلارین شعرلرینی اؤز یادداشیندا اولان شعر ایله قاریشدیریب. همان دئدیگیمیز آشیغین شاگردلری ده ائله اوستادلارینین دئدیگین اصل توتوب، آیریلارینین دئدیکلرینی یانلیش بیلیبلر. بو آرادا اوستاد آشیقلاریمیزین چوخلو شعرلری ده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشهرک، ایشی داها دا دوگونلندیریب. ایندیلیکده، چوخلو اسکی آشیقلار ایله شاعرلریمیزین شعرلری بعضی واختلار مصراعلاری و یا بئیتلری بیر-بیرلری ایله حتی عینی اولورلار. بو بئیتلر و مصراعلارین اصلیتینی هله لیک دئیه بیلمه ریک هانسی شاعر یازیب. یوخاریدا قئید ائتدیگیمیز کیمی هر محیط اؤزونه مخصوص ادبیاتی ایله بو شعرلری ییغیب ساخلاییب. ائله بونا گؤره ده گله جکده بیر یازیلی قایناق آچیقلانمایینجا، دئیه بیلمه یه جگیک بو شعر بو آشیغیندیر و یا بو شعر بو شاعریندیر. یالنیز بیر یازیلی قایناغی تاپدیغیمیزدان سونرا بئله بیر ادعایا مالک اولا بیله جگیک. ایندیلیکده حتي آشيق مكتبيميزده اولان اورمولو قاسم كيمي شاعرين سؤزلريني یانلیشجاسینا خسته قاسم آدينا اوخويان آشيقلارين سايي هئچ ده آز دگيل. بونونلا ياناشي قوربانی، خسته قاسم، آشیق آلی، دوللو مصطفی و تیلیم خان کیمی سؤز اوستادلارینین شعرلری بعضی حاللاردا دا بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشور. بونلاردان تیلیم خان ایله دوللو مصطفانی نظره آلساق گؤرهجگیک دوللو مصطفی ایله تیلیم خانین شعرلری نئچه شعرده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشوب. ها بئله تیلیم خان ایله قوربانینین و ... .
یوخاریدا دئدیگیم سؤزلرین ثبوتونا نئچه شعر گتیرمیشم. بو شعرلر مختلف اوستاد آشیقلاردان اولماسینا باخمایاراق، بعضی مصراعلاری و قافیهلری بیر-بیرلرینه چوخ یاخیندیر. آما شعرلرین بوتونلوگونه و معنا جهتینه باخدیغیمیزدا گؤرهجگیک، فرقلی دیلر. اولا بیلر بو شعر ايله بو قافیه-ردیفلر قوربانیدن باشلاییب، اوندان سونراکی شاعرلر ده اونون یولونو دوام ائتدیریبلر. اولا بیلر ده هانسی سا آشیغین شعریدیر. آیری محیط ایله مکتبه گئده رک، یاددان چیخما و شعرلرین قاریشماسینا گؤره و یا او اصلی شاعرین آیری یئرلرده تانینماماسینا گؤره، شعری دئیه ن شاعرین آدی زمان کئچدیکجه یادداشلاردان سیلینه رک، آیری شاعرین آدینا مصادره اولوب. هر حالدا چوخلو قافیه-ردیفی عینی اولان شعرلریمیزه تای بو شعرلرده آشیق ادبیاتیمیزین بیر قولودورلار. بیزده هئچ بیریندن گؤز یوما بیلمریک. آشاغیدا گلن شعرلرین هامیسی گؤزل و معنالی شعرلردیلر آما بير آزجا دقت یئتیریرسک دوللو مصطفی دئیهن شعرین، معنا باخیمیندان داها گوجلو و عرفانی جهتدن داها اوستون اولدوغو گؤزه چارپیر. سیزی بو شعرلری اوخوماغا دعوت ائدیرم.
یئتیشدیم( آشیق دردلی)
بير زمان اگلنديم سلب پرده ده
كرمه اوغراديم كانا يئتيشديم
بير زمان مكث ائتديم رحم مادرده
وجود حاصل ائتديم جانا يئتيشديم
***
اربا آناسيندان اولوندوم ترتيب
اوستاديم خدادير ائيلهدي تركيب
من آنا قول اولدوم اول منه حبيب
ماء ايديم شكل انسانا يئتيشديم
***
حاق معماريم اولدو قورولدو بینام
ال آياق بارماقلار ياپيلدي تمام
دوققوز آي دوققوز گون اولونسا ختام
واختي ائريشدي بو جهانا يئتيشديم
***
دردلي حاقدان نطق گلدي ديليمه
طريقتدن بير يول كئچدي اليمه
شريعتدن سو باغلاندي گولومه
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی-دیوانیندان)
لامكان شهريندن گلديم جانا من
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
بير گؤزلين الگيندن النديم
بلي دئديم بلاسينا بلنديم
يئري گؤيو ياراداندان ديلنديم
گؤهر آختاريرديم كانا يئتيشديم
***
قورباني دئر: گؤز گؤزلهديم، گؤز آلديم
سماخ اولدوم، عاقلمنددن سؤز آلديم
دوز ترپنديم، معروفومو تئز آلديم
ادب گؤتدوم يول اركانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی)
(آشیق سلجوق شهبازی نین دئدیگینه گؤره)
لامكان شهريندن گلديم جهانا
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
حاق کمری باغلایاندان بئلیمه
حقیقتدن سو باغلانیب گؤلومه
معرفتدن بیر ایز دوشوب الیمه
ادب بیلیب یول ارکانه یئتیشدیم
***
قوربانی یم گؤز گزدیردیم گؤز آلدیم
قوللوق ائدیب من اوستاددان سؤز آلدیم
دوز ترپنیب مطلبیمی دوز آلدیم
آخیر گلیب بو مکانه یئتیشدیم.
يئتيشديم(آشیق آلی)
مين جور و جفايلا ياريما چاتديم
عؤمرومه نقش اولان سانا يئتيشديم
اقباليمي خواب ائويندن اوياتديم
وصل يارلا بير زمانا يئتيشديم
***
ايلقارينا صادق ياريما احسن
ياراشير شأنينده يوز داستان دئسن
هجران آنلاري ايدي عؤموردن كسن
وصل يارلا من آمانا يئتيشديم
***
سرو قدّي گول جمالي تماشا
شهلا گؤز ياراشير او هلال قاشا
تكرارسيز خلق اولوب آياقدان باشا
كماللي كامله جانا يئتيشديم
***
بستيدي آلي نين حيات نؤوراغي
بياض سينه سيدي جنتين باغي
آچيلدي اوزومه وصال اوتاغي
سانكي تخت سليمانا يئتيشديم.
یئتیشدیم(دوللو مصطفی)
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم
برچسبها: دوللو مصطفی, آشیق قوربانی, آشیق آلی, احمد اسدی, آشیق
دوللو مصطفي
(شوريده اي از ديار اورميه)
احمد اسدي
شاعر، آشیق و عارف صوفی مسلک، مصطفی رسول اوغلو معروف به دوللو مصطفی به سال 1170 هجری شمسی در روستای اسلام آباد(شیطان آواي سابق) محال دول اورمیه در خانوادهای کشاورز دیده به جهان گشود. دوران خردسالی و نوجوانی را در آغوش طبیعت زیبای این منطقه سپری نمود و مانند بسیاری از عارفان در نوجوانی و جوانی به کار چوپانی مشغول شد. روایتهای افسانه گونه ای از چگونگی شاعر شدنش در زبان مردم غرب آذربایجان روايت ميشود که همه این روایتها مبتنی بر الهام شدن شاعری در یک شب و یا در خواب بر این عارف بزرگوار میباشد. علاوه بر این محلی که دوللو مصطفی در آن خواب دیده و شاعری بر وی الهام گشته، امروزه نیز بنام مصطفی داشی معروف است. (معنی: سنگ مصطفی, این مکان بنا به گفته ي شاهدان، سنگی توخالی است که دوللو مصطفی شبی را در یکی از زمستانهای سرد در آن گذرانیده و بعد از بیرون آمدن از آن سنگ بوده که شاعری بر وی الهام شده است.) اشعار دوللو مصطفی علیرغم اینکه تا 10 سال پیش به صورت مکتوب و در مجموعه ای گردآوری نشده بود، ولی در بین هنردوستان و ارادتمندان مکتب آشیقی اورمیه به نحو احسن حفظ و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. به طوری که علاوه بر اشعار چاپ شده در مجموعه های چند سال پیش، صدها قطعه شعر وی امروزه نیز در سینه ی مردمان این دیار حفظ گردیده است و این خود نشاندهندهی محبوبیت او و اشعارش در بین توده های مردم و همچنین قدرت شعریت آن اشعار میباشد. به طوری که امروزه آشیقی را نمیتوان یافت که اشعاری از دوللو مصطفی را حفظ نباشد و یا روستایی را در غرب آذربایجان نمیتوان یافت که مردمان ساکن در آنجا با اشعار این عارف بزرگوار غریبه باشند و نتوانند نمونه هایی از اشعار او را عرضه کنند. این موضوع تحقیق بیشتر در رابطه با دوللو مصطفی و اشعار او را می طلبد تا اشعار وی هرچه سریعتر توسط محققین و ادبای علاقه مند به صورت مکتوب درآید تا از گزند فراموشی و آفتهای گذر زمان در امان بماند. علاوه بر اینها میتوان به جرأت او را اولین آشیق و شاعر مکتب اورمیه نامید که آثارش امروزه در دسترس است و می توانیم در چگونگی شاعری و آشیقی و شرح زندگانی وی به بحث بپردازیم. وی علاوه بر شاعری، توانسته است به عنوان آشیق آهنگساز نیز خود را معرفی کند و آهنگ آغاخانی(آغاخانی هاواسی) را به مکتب آشیقی اورمیه هدیه دهد. آغاخانی از هاواهای مشهور در مکتب آشیقی میباشد که به نوبه خود از آهنگهای دشوار در خوانندگی و نوازندگی میباشد و این خود نشاندهنده ی مرتبه ی استادی او در آشیقی میباشد. دوللو مصطفی در طول حیات خویش در روستای شیطان آوا(اسلام آباد فعلی) و در قلعه ی دول آن روستا اقامت داشته که در یکی از شعرهایش به این موضوع میپردازد:
عشقین سمندینی مینیب چاپاسان
سینیق کؤنوللرین ائوین یاپاسان
ایسته سن كي مصطفانی تاپاسان
گل شیطان آوانین دول قالاسینا (۱)
مصطفي در شاعری به سبک آشیقهای آذربایجان، شعر هجائی سروده و تقریباً در تمام قالبهای شعر آشیقی اشعاری به یادگار گذاشته است.( به جز چند مورد خاص). در اشعارش تخلصهای دوللو مصطفی، رسولون یئسیری، رسولون یئتیمی، مصطفی، رسول اوغلو و ... برای خود برگزیده است. اشعارش سرشار از مفاهیم عرفانی و درویشگونه می باشد که میتوان نشانه هایی از تأثیر مکاتب عرفان مولویه، حروفیه و علوی-بکتاشیه را در آن جست. به گونه ای که در مضامین اشعار او، مضامینی از نسیمی، مولوی، حاجی بکتاش ولی و شاه اسماعیل و ... را میتوان یافت، که خود این مسأله نشانگر آشنایی دوللو مصطفی با مکاتب فوق و تأثیرپذیری از آنهاست.
دوللو مصطفي در طول عمر خود چندین سفر به عثمانی و محال بورچالی(بورچالی، امروزه در گرجستان قرار گرفته است. مردمان آن دیار ترک آذری و آشیقهای آنجا نیز مانند اورمیه آشیقهای تکنواز میباشند) داشته و پاره ای از عمر خود را در غربت گذرانده و در آنجا ماجراهایی داشته که از آوردن جزئیات آن میگذریم. اما در شعر زیر میتوان به دلتنگی این شاعر را برای زادگاه خود پی برد:
من غریبم سیز ده مندن اوچمایین
اوچوب، اوچوب قارلی داغی آشمایین
سئیرانگاهدی دول ماحالین گئچمه یین
سلامت گئده سیز دولا دورنالار(۲)
از نظر دوللو مصطفی آشیق بودن کار آسانی نبوده و هر کسی هم نمیتواند آشیق شود. بنابر اعتقاد او تا عارف نشوی نمیتوانی آشیق واقعی شوی. برای آشیق بودن باید از طریقت و شریعت سر در بیاوری و به چشمه حقیقت وصل شوی:
آشیقلیغین دؤرددو یولو
چشمه دوردان بیر خبر
طریقتدی، معرفتدی، شریعت
حقیقی واردان بیر خبر(۳)
و در بند دیگری از اشعارش لازمه ی آشیق شدن را ادب و ارکان، همچنین کوشش و تلاش در راه آشیقی میداند و میگوید: یک آشیق حقیقی باید بر همه چیز احاطه داشته باشد:
آشیقلیق ایشینه یئری ین جانلار
یئری ینده گرک یئتسین ارکانا
ها یئري یه، ها یئتیشه، ها یئته
دریا تکین آخا گئده هر یانا(۴)
دوللو مصطفی در شعر دیگری نیز به آشیق بودن خود اذعان کرده و در ضمن آن تعدادی از شهرهایی را که به آنها سفر کرده است نام میبرد:
دوللو مصطفایام گزدیم هر یانی
استامبول، ایزمیری، حلبی، شامی
قویموشام اوستومه آشیق عنوانی
هئچ کیم منیم کیمی بیقرار اولماز(۵)
یا شعر زیر که در عثمانی و در دیدار با یکی از دراویش آن دیار سروده شده است که هم بیانگر راه و روش طریقت وی و هم بیانگر خروج وی از اورمی میباشد؛ شعری که به خودی خود بیانگر این است که دوللو مصطفی از دیار خود پیش یکی از استادان بلند مرتبه ي آن دیار رفته و در محضر او شعر زیر را سروده است:
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم(۶)
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم(۷)
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم(۸)
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم(۹)
وی دارای دو دختر و یک پسر بوده که پسرش نیز همانند خودش آشیق بوده، اما روزی از خانه بیرون آمده و دیگر از او خبری نشده بود که این اتفاق بر زندگی دوللو مصطفی تأثیر فراوانی گذاشت. یکی از دختران او نیز به شعر و شاعری علاقه مند بوده و طبع شعر نیز داشته است. به طوری که آشیق فرهاد (وفات1341)، این استاد بلامنازع مکتب آشیقی به محضر دختر وی میرفته و اشعار دوللو مصطفی را از او میپرسیده است. این آشیق عارف و شاعر صوفی نهایت به سال 1254 در قریه شیطان آباد(اسلام آباد فعلی) رخ در نقاب خاک میکشد و بنا به وصیت خود که در یکی از شعرهایش بدان اشاره کرده در محال باراندوز و روستای باراندوز از توابع اورمیه جایی که مادر طبیعت هر ساله در فصل بهار گلها و شکوفه های بهاری را بر مزار وی بپاشد به خاک میسپارند:
فلک ایلن اکدیک بیز ده بیر بوستان
ساغدا جولبر دوشوب سولدا بالستان
چوخ ایشلریک آخریمیز قبریستان
باراندوزدا منه بیر یئر سالیندی(۱۰)
عشق به اهل بیت و پیامبر(ص) را در اشعار دوللو مصطفی میتوان به عینه مشاهده کرد. مصطفی در جای جای اشعارش از خداوند متعال یاد کرده و از پیامبر اسلام و همچنین مولا و سرور خویش، پدر حسن و حسین(ع)، حضرت علی(ع) در زندگی دنیوی طلب کمک و در روز محشر استمداد مغفرت میکند و این بزرگواران را چاره ی درد بیدوای خود میداند:
رسولون یئتیمی کرم کانینا
بیر گون اولار گئدر حق دیوانینا
خجالت گئتمه یک مهدی یانینا
مصطفانی مصطفایا باغیشلا(۱۱)
و یا
دوللو مصطفایام چوخدو گوناهیم
جهنم اودونا قالماییب آهیم
بیر اومودوم سنسن پشت و پناهیم
قیامت گونونده یا رسول الله(۱۲)
ما نیز در آخر نوشته مان شعری از آشيق مصطفي را که در وصف علی(ع) سروده شده است می آوریم و امید آن داریم که مزار آن بزرگوار از طریق نهادهای ذیربط بازسازی گردیده و مقبرهای شايسته بر روی آن ساخته شود؛ تا باشد که این عارف بزرگوار و آشیق صوفی مسلک از مهجوریت سالهای طولانی رها گشته و همانند همقطاران خود مانند یونس امره، خسته قاسم و ... مزاری برای بازدیدکنندگان و مشتاقانش داشته باشد و به حق خود که همانا شناخته شدن به عنوان سمبل شهر اورمیه و آشیقهای آذربایجان می باشد، برسد.
یا علی
گئجه- گوندوز چاغیردیغیم مشکل گشا یا علی
عرش-کورسون بزهگیسن نور خدا یا علی
پنهان دردین دواسیسان ای عالمین سروری
سنسن قاضی الحاجات وئرن شفا یا علی(۱۳)
***
لقبین مولا دئییلمیش انا فتحنا سنین
چون صاحب ذوالفقارسان پنجه ي عنقا سنین
پیغمبرین قارداشیسان ختم انبیا سنین
جانشین پیغمبرسن بیزه مولا یا علی(۱۴)
***
داغیتدین خیبر قالاسین گؤستردین شجاعتی
جمع مشایخلر گلر آلار سندن معرفتی(مرفتی)
مشکل ایشی بیتیررسن تانری وئریب قدرتی
هم غیورسان هم شجاعسان شیر خدا یا علی(۱۵)
***
ای مصطفی غافل اولما چاغیرگیلن سبحانی
نجف الاشرفده گؤردوم شاهلار شاهی مولانی
آیه-آیه، سوره- سوره جمع ائیله دی قورآنی
قیامت قیام اولاندا یئتیش دادا یا علی.(۱۶)
-------------------------------------------------
(۱)سمند عشق را سوار شوي و طي طريق كني
باعث ترميم قلبهاي شكسته شوي
و اگر بخواهي مصطفي را بيابي
در شيطان آباد به قلعه ي دول بيا.
(۲) اي درناها، من غريبم، از من دور نشويد
پرواز نكنيد و از كوهستانهاي پربرف عبور نكنيد
منطقه ي دول گردشگاه است. از آنجا رد نشويد
خداوند شما را به سلامت به دول برساند.
(۳) آشيق شدن چهار شيوه دارد
از چشمه ي دُر به من آگاهي بده
طريقت است و معرفت و شريعت
از هستي واقعي مرا آگاه كن.
(۴) انسانهايي كه دنبال آشيق شدنند
موقع سلوك بايد به اركان برسند
در سير و سلوكشان بايد واصل شوند
و همانند دريا به همه سو جاري شوند.
(۵)مصطفي و اهل دول هستم. همه جا را گشتم
استانبول و ازمير و حلب و شام را
نام آشيق بر خود نهاده ام
هيچ كس همانند من بيقرار نيست.
(۶) از ديار اورمي راهي شدم
در حال گردش به اين سرزمين رسيدم
از استاد فيض ياب شدم و سهمم را گرفتم
دنبال گوهر بودم و معدنش را يافتم
(۷) از غفلت بيدار و وارد عرفان شدم
مطلبم را گرفتم و مست شدم
با صداقت تمام به خداوند سبحان پناهنده شدم
گويا هدهدي بودم كه به سليمان رسيدم
(۸)صدفي شدم و درياها را پيمودم
همانند ايوب به هر دردي طاقت آوردم
همانند موسي طور را باور كردم
قطره اي بودم كه به عمان رسيدم
(۹)راهي از طريقت مقابلم نمايان شد
چشمه اي از معرفت به استخرم جاري شد
من مصطفي هستم و زبانم دروغ نميداند
راه ادب را پيش گرفتم و به اركان رسيدم.
(۱۰)ما هم با فلك جاليزي را كاشتيم
در سمت راست آن جلبر و در سمت چپ آن بالستان است(نام دو روستا در منطقه ي دول)
بسيار فعاليت ميكنيم ولي نهايتمان به قبرستان منتهي ميشود
در باراندوز قبري برايم آماده شد.
(۱۱) طفل يتيم رسول(دوللو مصطفي) روزي به كان كرم واصل مي شود
و روزي به ديوان حق متصل مي شود
خداوندا، به خاطر اينكه پيش حضرت مهدي(عج) شرمنده نشويم
مصطفي را به خاطر حضرت مصطفي مورد آمرزش قرار بده.
(۱۲) مصطفي و اهل دول هستم. گناهان زيادي دارم
تاب آتش جهنم ندارم
تنها اميد و پشت و پناهم تويي
در روز قيامت اي رسول خدا.
(۱۳)روز و شب تو را صدا ميزنم اي علي كه مشكل گشايي
زينت عرش و كرسي هستي و نور خدايي
درمان دردهاي پنهاني اي سرور عالميان
هم قاضي الحاجاتي و هم شفا ميدهي يا علي
(۱۴) لقبت مولاست و انا فتحنا از آن توست
صاحب ذوالفقاري و پنجه ي عنقا از آن توست
برادر پيغمبري و ختم انبيا از آن توست
جانشين پيغمبري و مولاي ما هستي يا علي.
(۱۵) قلعه ي خيبر را قلع و قمع كردي و شجاعتها نشان دادي
جمع مشايخ آمده و از تو كسب معرفت ميكنند
كارهاي مشكل را به پايان ميرساني چون خداوند اين قدرت را به تو داده است
هم غيور و هم شجاعي، شير خدا يا علي.
(۱۶) اي مصطفي، غافل نشو، خداوند سبحان را صدا بزن
شاه شاهان مولا علي را در نجف اشرف ملاقات كردم
قرآن را آيه آيه و سوره سوره جمع آوري كرد
وقتي روز قيامت برپا ميشود يا علي، به داد ما برس.
(بو یازیم تهرانین حوزه هنری سینین ایستکی ایله فارسجا یازیلدی)
بو لینکه ده باخا بیلرسینیز....آشاغینی تیکلایین...
http://www.arturmia.ir/Default.aspx?page=0§ion=newlistItem&mid=38811&pid=46307&ln=fa
Dollu Mustafa-həyatı.....yaradıcılığı
برچسبها: دوللو مصطفی, اورمو, آشیق, احمد اسدی, آغاخانی
اشاره: آشيق علي عليزاده 1330-جي ايلده قاراداغين قيه قشلاق كندينده آنادان اولموشدو. 1369-جي ايلدن اورمويا كؤچوب، بو شهرده آشيقليغا باشلاميشدير.
او چوخلو موسيقي فئستيواللارينا قاتيلاراق چوخلو مقاملاردا اله گتيرميشدي. آشيق علي عليزاده(قيشلاقلي) 10/5/1390 تاريخينده دونياسيني دگيشه رك، ابدي دونيايا كؤچدو. بيزيم عائله دوستوموز اولان آشيق علي، همده منيم حياتيمدا گؤردوگوم بيرينجي آشيق ايدي.
ياديمدا اولان،بير و يا ايكي اوخويوردوم، آشيق علي بيزه گلميشدي و او گوندن من آشيقلارين گئنيش دونياسينا گيرديم.رحمتليك كئچن ايل قويروق دوغان آيينين 10-جو گونونده وفات ائتدي.
عؤمرومده او گون منه ان آغير و پيس خاطره لي گونلردن بيري دير.ساعت 9 اولاردي، اگلشميشديم شام يئييرديم. تلفونون زنگي آچيلدي. آنام تئلفونو گؤتوردو. اوستاديم آشيق قوربانين حيات يولداشي ايدي. سلام عليكدن سونرا، بو جمله ايله ائله بيل دونيا باشيما فيرلاندي.
هانسي آشيق علي؟ قره داغلي آشيق علي ؟
یئدیگیم تيكه بوغازيمدا قالدي، تئز آنامدان نه اولدوغونو سوردوم، اودا آشيق علي نين وفات ائتديگيني دئدي. تئز اوغلو آشيق غلامرضايا زنگ آچديق. گؤتورمه دي. او بيري اوغلونا زنگ آچديق. تبريزده ايدي. دئدي، ائله بيل دئييرلر، سكته ائديب، خسته خانادادير. دوروب حاضرلاشديم، اورمو خسته خانالارينا يوللانديم. آما او آددا بير شخصي گتيرمه ميشديلر. اؤزومه اوره ك وئريرديم، حتماً حالي خراب اولوب، يوخسا اونا تئزدي اؤله. هله يئني آلتميش ياشينا گيريب. بو سؤزلر ايله خسته خانادان آيريلديم.
ائوه چاتديغيمدا، اونون بير كلينيكده حياتينين دگيشمه سيني بيلديم و ائله بيل بير قازان سرين سويو باشيمدان آشاغي تؤكدولر. دا هئچ نه دانيشا بيلمه ييرديم. اؤز اؤزومه دئييرديم، آخي نه تئز؟ نيه؟
دئسه مده دئمه سه مده آشيق علي آرتيق گئتميشدي.آشيق علي منيم حياتيمدا ان چوخ سئوديگيم انسانلاردان بيري ايدي.
آشيق علي اؤلمه ميشدن اؤنجه دوغما يوردو قاراداغا و قيه قيشلاق كندينه بير هفته ليك سفره چيخميشدير و ائله بو سفردن ايكي ساعات ائوينه دؤندوكدن سونرا، اوره گي داياناراق، حياتا وداع ائتميشدي. ائله بيل، اؤله جگيني بيليرميش و ائله بونا گؤرهده گوللو-چيچكلي قاراداغدان سون گؤروشونو و وداعيني ائتمك اوچون اورالارا يوللانميشدير. هله اؤلمه ميشدن اؤنجه ده، سازبند خليله بير صدفلي ساز سفارشي وئرميشدي و اونا دئميشدي؛ خليل منيم بو سازيمي صدفله، من اؤله جگم، اؤلوب گئدندن سونرا دئيه رلر، آشيق علي دن بير صدفلي سازدا قالمادي.
آما بيلديگيميز كيمي، كئچن گونلرده رحمتليك آشيق علي عليزادهنين خاطرلا مني آدلي شعر كتابي ايشيق اوزو گؤردو. بو كتابدا رحمتليك آشيق علينين اوچ يوزه ياخين شعري توپلانيب. بو شعرلري آشيق علي نين ياخين يولداشي شاعر ، يازيچي و آراشديرماچي بهرام اسدي توپلاييب. آشيق علي نين شعرلري ايله قاباقجادان تانيش اولسامدا، آما هاميسيني بير يئرده گؤرمه ميشديم، ائله بونا گؤره ده بو كتابي اوتوروب، اولدن آخيرا اوخودوم. آشيق علي نين ديوانيندا اونون سازا و آشيقليغا حؤرمتي و بو قونودا اولان شعرلري منيم دقتيمي اؤزونه جلب ائتدي و بو شعرلريني داها چوخ بگنديم. كتابي اوخودوقدان سونرا، اونون بو قونودا اولان شعرلرينه بير يازي حاضرلاماق قرارينا گلديم و ائده بيلديم بو آشاغي دا اولان يازيني سيزه حاضرلايام. آللاهدان اوستاد آشيغيميزا رحمت ديله يركن،اومودوم وار بو يازيمي بگنه سيز.
آشيق علي عليزادهنين شعرلرينده " سازا و آشيغا حؤرمت"
ائليميزين ان قديم و ان مقدس ميراثلاريندان بيري آشيق صنعتي و اونون باشيندا اولان قوپوز سازيدير. تاريخ بويو بو صنعت مقدس اولوب و ائليميزده اونا احتراملا ياناشيب. بو مقدسليك هم بو صنعتين و بو سازين يارانيشيندا و هم ايللر بويو تاريخلرين سينه سيندن كئچيب گلديگي واختلاردا اؤزونو گؤستريب. چوخلارينين دئديگينه گؤره، بيرينجي آشيق دده قورقود اولوب. اؤنجه دده قورقوردون كيم اولدوغونو دوشونك؟
اوغوز ائلينين آغ ساققالي، پيري ، مرشدي. غيبدن سيرلاري بيلرميش، باغلي دوگونلري آچارميش، ائلينه نصيحت ایله اؤيود وئررميش و اوغوز ائلي ايله اوغوز خانلاري اونون سؤزوندن و يولوندان قيراغا چيخماز ايميشلر. دده قورقودون قوپوزونون يارانيشي حاقدا دا هله روايتلر وار و بو سازين مقدس اولدوغونو خاطرلادير. دده قورقوتدان سونراكي آشيقلار حاقدا صفوي دؤورونه قدر بيلگي الده يوخوموزدور. آما شاه اسماعيلين گليشي ايله، آشيقليق دا جان تاپير و اؤزونو تاريخده گؤسترمگه باشلايير. تاريخده آدي چكيلن بيرينجي آشيق ايسه قورباني اولموشدور. قورباني اؤزو بير بيلگيلي و محترم شخص اولوب . صفوي حؤكمداري دا اونا احترام قويوب، اونو محترم ساييرميش. اوندان سونراكي دؤورده آشيق و آشيق صنعتينده چاليشان انسانلاردان خسته قاسم، دوللو مصطفي، دده علعسگر و ... بؤيوك اوستادلار ظهور ائديبلر. بو اوستادلار هاميسي آشيقليقدان چوخ، عارفليكلري و مقدسليكلري ايله آدلانيبلار و دين مسأله لري ايله تانيش اولاراق، ديني سورونلاري حل ائتمگه قالخيبلار.
دئديگيميز كيمي آشيق صنعتي قوپوز هميشه مقدس اولوب ، هئچ واخت اگري يوللارا چكيلمه یيب و دئمك اولار شاها-خانا باش اگمه ييب. هميشه حاقّي تاپدالانميشلارين يانيندا اولوب ، ظالملرين قارشيسيندا حق-حق دئييبدير.
اينديكي قوپوزوموزو دوشونسك ده، بو قوپوزون چاناغي توت آغاجيندان دوزه لير . توت آغاجي دا هاميميزين بيلديگي كيمي ائليميزين ايچينده مقدس بير آغاجدير . هر كس بو آغاجي كسمگه قالخماز و عارفلرين و امامزادالارين مزاري اوستونده هميشه توت اكيليب.
آشيق صنعتي و قوپوزون قوتسالليغي اينديليكده، كئچميشلرده اولدوغو كيمي اولماسا دا، هله ياشايير و حؤرمتي وار. بو آرادا بو صنعته خور گؤزلر ايله باخان بير سيرا باغلي قافالي و گئري ذكالي انسانلار دا تاپيلير. بو صنعته احترام قويماييرلار و يئري گلديكجه ده ضربه لر ائنديريرلر . اونلار بو ايشلري ايله اؤزلرينين بير متمدن انسان اولدوقلاريني گؤسترمك ايسته ييرلر. آما بو تيپ انسانلارين قارشيسينا ائله ائل آشيقلاريميزين بیر سیراسی شعرلري ايله جواب يازيبلار. بو آشیقلارین بیری رحمتليك آشيق علي عليزاده(1390-1330) اولوب.
آشيق علي نين ديوانينا باخديقدا اونون شعرلرينده ساز و آشيقليغا نه قدر حؤرمت بسله ديگي آچيق و آيدين گؤز اؤنونه گلير . دئديگيميز كيمي بير سيرا انسانلارا دا ائله همان ديوانيندا جواب وئرير. آشيق علي بير شعرينده، بو صنعته ايراد توتانلارا بئله دئيير(اوچ بنديني گتيريريك):
اودلايير مني
نادان سازا لاغ ائدنده
آخماقلار اودلايير مني
سونرا دئيهنده سازي چال
باخماقلار اودلايير مني
ترك ائتمرم بو صنعتي
سندن چكمرم منّتي
اوجوز ساتمارام صحبتي
اوشاقلار اودلايير مني
قيشلاقلي، بيل صادق دگيل
ساز قارشيندا گولوم اگيل
هله اوّل اؤز عيبين بيل
باخ باخلار اودلايير مني.
آشيق علي بير آيري شعرينده سازي ايله دردلشيب، اونا نادانلارا بئل باغلاماماغي توصيه ائدير:
ديللن آي صدفلي ساز ديللن بو فرصت الدن گئدر
سيم پاسلانار وعده كئچر متانت الدن گئدر
نادانلارا بئل باغلاييب دئمه هميشه سازام
حؤرمت قويماز ديللنديرمز شهامت الدن گئدر
زامان-زامان الدن اله گزرسن دوزدور ايشين
وقت اولار كي توز بوروير چرخي دؤنر گردشين
عارفلردير قيمت وئرن نادان بيلمز ارزشين
گؤزله هر آن آلدادارلار قيامت الدن گئدر
آشيق علي نين فكريجه تانري تعالي سازين وجودوندا ايلاهي بير سير قويوب. ائله بونا گؤره ده ائليني سازدان اؤيود آلماغا چاغيرير.
آلقيشلار، چالاندا صدفلي سازا
سوزور دوداغيندان بال قادان آليم
سازدا بير سير قويوب بؤيوك يارادان
ساز-سؤزدن اؤيودو آل قادان آليم
او سازين هم غمده، هم ده شادليقدا ائلي ايله بير يئرده اولدوغونو و سازين سئحيرلي سسينين دردلره درمان اولدوغونو خاطرلايير و سازدان اوزاقلاشماماغي ائلينه توصيه ائدير:
سازدا يانماق دا وار، يانديرماق دا وار
بعضاً غم گونونده دينديرمك ده وار
اوندا يانديرماق دا، سؤندورمك ده وار
قوجاقلاشيب سازلا قال قادان آليم
آشيق علي يوخاريداكي شعرينين سون بندينده بو صنعتي سئومه ين انسانلاري اونون وقاريندان خبرسيز اولدوقلاريني دئيير و بو كيمي انسانلاري سازينا حؤرمت ائتمگه چاغيرير:
سازين وقاريني بيلمهين دؤيور
آدينا، سانينا بهتانلار دئيير
قيشلاقلي يازيغي دالدادا سؤيور
سازيني حؤرمته سال قادان آليم.
آشيقلار ائليميزين كولتورونون قوروقچوسو اولوبلار و اونلارين سلاحي بو اودلو-آلوولو قوپوزلاري اولوب. آشيق علي ده بو مسأله ني دوشونوب. آشاغيداكي شعري يازيب.
قيشلاقلي شأنينه بير دستان يازدي
يوردوم پاييز بيلمز خزانسيز يازدي
بير الده سلاحدي، بير الده سازدي
دئيير ياشا ياشا آذربايجانلي.
اؤنجه لر دئديگيميز كيمي، تاريخ بويو آشيقلار ظلمه تاب گتيرمه ييب و هئچ واخت دا سارايلاردا مدح ائتمكله مشغول اولماييبلار. اونلار هميشه خالقين طرفينده اولوب و حق طرفينه كئچيبلر.
قيشلاقلي سينهنده سؤز بازاري وار
حيدربابا دئييب اؤلمز شهريار
تئللي ساز ديننده بئله ديل آچار
حق سؤزو دانيشان ديللر بيزيمدير.
آشيقلارين هارايلاريني كوراوغلويا اوخشادان آشيق علي، آشيقلارين الهاميني دا ائليندن بيلير و بئله دئيير:
آشيقلار سازلارين چالير
ائل-اوبادان الهام آلير
قوچاقلار تك نعره سالير
كوراوغلويا تايدي دور گل
آشيقلاريميز هر زمان ائل ايچينده و ائل ايله اولدوقلارينا گؤره اونلاري ائل آشيغي عنواني ايله چاغيريرلار. ائل آشيغي، ائلين قايغيكشي و ائلين قئيدينه قالان اولور. ائل ايله اوتوروب-دورور. بونا گؤره ده آشيقلاريميز و آشيقليق ائلينكي حساب اولور. آشيق علي ده شعرلرينين بير بندينده بونا توخوناراق اؤز بختيندن ده گيلئيلنيب.
شاعر زامانيندير، آشيق ائلينكي
عاغيل باشينكيدير، شيرين ديلينكي
يازيق قيشلاقليني بئله بيلين كي
ياتميش بختين بيري گله اويادا.
سوندا رحمتليك آشيق علي عليزادهنين بير شعري ايله يازيميزي بيتيريريك. بو شعر آشيق علينين سون شعری دیر و بير گون وفاتيندان اؤنجه يعني 9/5/90 تاريخينده يازيليب. آشيق علي بو شعرينده آپ-آيدين گيلئييني آشيقليق ایله آشيقلاري لاغ ائدنلردن ائدير و بلكه ده اؤزونون قارشيلاشديغي بير ماجرا ايله علاقهدار بونو يازير و اونلارا سسلنرك آشيقلارين كيم و نه اولدوغونو آچيقلايير. بيز ده ائله آشيق علي نين بو شعري ايله يازيميزا سون قويوروق. آللاه اونا رحمت ائيله سين. مزاری نور ایله دولسون.
آشيغين گيلئيي
كيمين دام-ديوارين ييخيبدير آشيق؟
اونا آشيق دئمك عار گلير سنه
نه يولا داش تؤكوب، نه جيب كسيبدير
سلامين آلماق دا زور گلير سنه
بيلير صرّاف كيمي زيبيل، زر نهدير
عارف نهدير، نادان نهدير، پير نهدير
بير صرّافدير بيلر صدف-دور نهدير
اونون حق دونياسي دار گلير سنه
ائلينين حؤرمتين ساخلايار آشيق
قوجاسين-دوشگونون يوْخلايار آشيق
هميشه حق سؤزو حاخلايار آشيق
بو سنسن حق ديلدن زار گلير سنه
آشيق ائل ساتماييب نه دؤولت وارا
شادليقدا آغ گئيهر غمينده قارا
آل ائيلهييب بيرين سالماييب تورا
سن اوزو سويوقسان قار گلير سنه
اگر قيشلاقلييا بهتان دئيهسن
آغيز-گؤزون اگيب اؤزون اؤيهسن
يالتاق اولوب يالتاق يالي يئيهسن
پالانيني بزه، بار گلير سنه.
برچسبها: آشیق علی علیزاده, خاطرلامنی, احمد اسدی, ساز, آشیق
مراسم بزرگداشت نوزدهمین سالگرد درگذشت آشیق درویش وهابزاده
پوسترها= ارسالی توسط دوستداران درویش
طی مراسمی دوشنبه 9 مرداد 1391 در سالن صفی الدین اورموی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی(پنجراه جنب استانداری) مراسم بزرگداشت نوزدهمین سالگرد درگذشت آشیق درویش وهابزاده خواهد شد. این مراسم به مدت دو ساعت و از ساعت 17-19 ادامه خواهد داشت. در این بزرگداشت 4 تن از شاگردان آن مرحوم به اجرای موسیقی آشیقی خواهند پرداخت و شاعران نامداری چون محمود شامی، بهرام اسدی ، ایرج بهزادنیا و تنی چند از شعرا در فراق این آشیق بزرگوار به قرائت اشعار خود خواهند پرداخت. ارائه مقاله توسط دوتن از محققین و نویسندگان جوان اورموی بخش دیگری از این مراسم خواهد بود. احمد اسدی و حسین واحدی هر کدام طی مقالاتی بخشی از زندگی هنری و جایگاه اجتماعی این آشیق و تأثیرگذاری وی بر مکتب آشیقی اورمیه را برای حضار قرائت خواهند نمود. نقل خاطره توسط دوستان نزدیک ،قرائت شعر مرحوم استاد آشیق عزیز شهنازی در فراق آشیق درویش، پخش کلیپهای تصویری از آشیق درویش، حضور خانواده آشیق درویش، نواختن ساز وی بعد از 19 سال توسط شاگردانش و پخش بروشورهایی با موضوع آشیق درویش از دیگر بخشهای این مراسم خواهد بود.
همچنین لازم به یادآوری است که قبل از این مراسم و در ساعت 10 صبح از جلوی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی(پنجراه-جنب استانداری) مینی بوسهای در نظر گرفته شده به سوی مزار این آشیق بزرگوار در روستای کردلر حرکت خواهند نمود و متعاقب مراسم بزرگداشت آشیق درویش مزار این استاد گرامی توسط کانون آشیقهای آذربایجان غربی و حوزه هنری استان آذربایجان غربی بازسازی و مرمت خواهد شد.
این مراسم توسط حوزه هنری آذربایجان غربی و با تلاش و پیگیریهای احمد اسدی نویسنده و محقق موسیقی آشیقی و همچنین با مساعدت و یاری مسئول واحد موسیقی حوزه هنری استان آذربایجان غربی آقای داریوش علیزاده برگزار میگردد و از همه دوستداران موسیقی آشیقی و ارادتمندان و علاقمندان آشیق درویش برای حضور در این مراسم دعوت میگردد. روحش شاد.
برچسبها: بزرگداشت آشیق درویش, حوزه هنری, کانون آشیقهای آذربایجان غربی, احمد اسدی
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab unk azb_Arab snd_Arab pes_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab ara_Arab snd_Arab bjn_Arab ckb_Arab ara_Arab bjn_Arab azb_Arab bjn_Arab unk azb_Arab snd_Arab snd_Arab ara_Arab unk azb_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab ara_Arab azb_Arab ara_Arab bjn_Arab azb_Arab bjn_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab bjn_Arab unk urd_Arab pes_Arab azb_Arab ara_Arab unk snd_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab unk snd_Arab ara_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab kas_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab unk azb_Arab pes_Arab urd_Arab urd_Arab unk azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab unk pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab unk pes_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Latn azj_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab uig_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab ara_Arab bjn_Arab snd_Arab azb_Arab bjn_Arab snd_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab ara_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab pes_Arab ara_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab