آذربایجانین گله جک ایقتیصادییاتی نین گله جک آلت پایاسی
گیریش «مقدمه »
گونئی آذربایجانیمیزین مستقیللی یینی دوشونن و ایسته ین بیریسی ، خصوصیله قورومو ـ تشکیلاتی ، اونون صاباحی نیندا فیکرینده اولمالی ، 35 میللیونلوق بیر اولکه نین هانسی قایدا ـ قانونلارلا ایداره اولاجاغینی ، هانسی ایجتماعی ، ایقتیصادی اوصوللارین اویقولاناجاغینی ( تطبیق ائدیله جه یینی ) دوشونوب ، بیر ایش دوزه نی و تاسلاق (برنامه و لاییحه) کیمی میللتیمیزه تقدیم ائدیب ، آچیقلامالیدیر. ایلک مسقیللیک ایللرینده هانسی چتین لیک لرله اوز ـ اوزه ، قارشی ـ قارشی یا گله بیله جه ییمیزی نظره آلاراق میللتیمیزه توضیح وئریلمه لیدیر.
گونئی آذربایجان تشکیلاتلاری نین ایچینده ، واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی خاریج اولماقلا ، تاسوفله هئچ بیر تشکیلات بو موضوعلارا یئر وئرمه میشدیر. یالنیز واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی قورولدوغو گونده ن ، گونده لیک سیاسی موباریزه سیله یاناشی ،اولکه میزین صاباحی اوچون حاضیرلیق ایشلری نین آپاریلماسینی اوز مرامنامه سینده دیله گتیرمیشدیر. بیز بو حاضیرسیزلیغین نتیجه سینی عرب اولکه لرینده شاهید اولوروق. بو حاضیرلیقسیزدان ایسه رادیکال گروپلار فایدالانیرلار.
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی کئچه ن بو 30 ایله یاخین فعالییتی دوورونده میللتیمیز قارشی سیندا اوز مسئولییتی نی ده رک ائده ره ک ، اورقانی اولان « جارچی» غزئتینده بو موضوعلارا یئر وئرمیشدیر.
آذربایجانیمیزین تاریخینده ایلک تشکیلاتدیرکی، گونئی آذربایجان اوچون 185 بندیده ن عبارت اولان آنایاسا( اساس قانون) تاسلاغینی ( لاییحه سینی) حاضیرلامیش ، عین زاماندا اوزونون اوزون و قیسا وعده لی گورمک ایسته دییی ایشلری میللتیمیزین ایختیاریندا قویموشدور.
واحیدین عالی شوراسی ، واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی نین مرامنامه سینده اولان مسئله لره ـ موضوعلارا داها آیدینلیق گتیرمه یی ، داها تفروعاتلا آچیقلاماغی مقصده اویقون ساییب ، ایلک و اساس موضوع اولاراق « آذربایجانین گله جک ایقتیصادی پایاسی « خیستی، یاپی سی ـ ایفیرا ایستوروکتورو» موضوسونون چئشیدلی ( موختلیف) جهتلرینی اله آلمیشدیر.
آلت پایانین ایش دوزه نی ( برنامه سی ـ پروگرامی)
بیر اولکه نین گلیشمه سی و اهالیسی نین ریفاه ایچینده یاشایا بیلمه سی اوچون دوغرو ـ دوزگون ایشله ین ، گلیشه ن بیر ایقتیصادی سیستئمه مالیک اولمالیدیر. بیزیم اولکه میزده اولدوغو کیمی ، دالی قالمیش اولکه لرده بو مسئله اساس چتین لیکلره ن بیری ساییلیر. چونکی هئچ بیر شئی یین قانون ـ قایداسی ، اوصول و پرنسیبی یوخدور. هر شئی دئمی شکیلده قاباغا گئدیر. بیر صورتده کی ، اولکه نین ایقتیصادییاتی نین هانسی پایالار اوستوده دوراجاغی باشدان بللی اولمالی ، اوزون و قیسا وعده لی بیر ایش دوزه نی ( برنامه سی) اولمالیدیر. بیر اولکه نی ایداره ائتمک اوچون بوتون ساحه لرده بو اساس شرطلردن ساییلیر.
ایقتیصادی آلت پایانین گره یی ( لزومی)
ایقتیصادییاتین آلت پایاسی نین ـ « یاپیسی نین برپاسی» قوروجولوغو مادی ـMaterial ، ایداریInstitutional ، و اینسانی Human kapital آلت پایالارین وارلیغیندان آسیلیدیر. بو او دئمکدیرکی ، مادی ایمکانین یانیندا لازیمی ایداری موسیسه لرین و اختصاصلی اینسان گوجونون اولماسی شرطدیر.
گورولدویو کیمی بیر اولکه نین آلت پایاسیندان سوز گئده نده ، گنیش بیر ایش ساحه نی ایچینه آلیر ، اوزون بیر مدت یاشایان ، مادی ، ایداره جیلیک ، و توپلومسال میللی ایقتیصاتدا ایش بولونمه ایمکان ساغلاییر. چئشیدلی خصوصی و دولتی آلت پایالارین قویولماسینی مومکون قیلیر. (دولتی سرمایانین قویولماسی ایش دوزه نی ـ برنامه سی وآلت پایایا قویولان دولت یاتیریمی ).
آلت پایانی چئشیدلی ساحه لرده اله آلماق مومکوندور.
ـ عمومی
ـ عموما آچیق آلت پایانین چئشیدی
ـ تئکنیکی آلت پایا
ـ توپلومسال(ایجتماعی) آلت پایا
ـ غئیر دولتی آلت پایا
ـ آلت پایا یاتیریمی نین خصوصییتلری
ـ آلت پایا اوچون حقوقی جهتلر
بئله لیکه آیدین اولورکی ، آلت پایا دئییلنده ، بو خوشا گلیم ، حوسله گورولن دودورقایی بیر ایش دئییلدیر. بئله بیر آلت پایانین پیلانلاشدیریلماسیندا، ایجراسیندادا، توپلومون خصوصییتلرینی تانیان ، نظره آلان متخصیص عالیملره ائحتیاج واردیر. عین زاماندا بونودا قئید ائتمک لازیمدیرکی، بئله آلت پایانین یاتیریمی( سرمایا قویولماسی) یالنیز بیر دفعه تیکیله راق، اولدوـ بیتدی اولان بیر ایش دئییلدیر.عکسینه اونون ایشلر وضعییتده ساخلانیلماسیدا ، چاغداشلاشدیریلماسیدا دوولتین عهده لیکلرینده ن ساییلیر. حتا دوولت بئله بیر آلت پایانین نین تیکیمئه سینی ، یعنی اوز وظیفه سینی ( دوولت قارشی سیندا مسئولییت داشییان هر هانسی بیر قوروماـ شیرکته ) وئریرسه ده ان سونوندا مسئولیت داشیان اوزودور.
تاسوفله وطنیمیز آذربایجان، اوزون بیر مدت فارس مستعمره سینده قالماسی ، و بو مستملکه چی نین خصومتلری ، آیری ـ سئچگین لیک سیاستلری نتیجه سینده اولکه میزده آلت پایا دییه بیر شئی یوخدور. بیر اولکه ده آلت پاپا اولمادان هئچ بیر ایش گورمک اولماز. خاطیرلاتماق یئرینده اولارکی، مستملکه چی نین اوزونونده لازیم اولان آلت پایاسی یوخدور/
میثال اوچون ساده بیر کارخانین تیکیلیب، ایشه سالینماسیندا بئله بئله بیر آلت پایانین اولماسی شرطدیر. ( سو، کانال، یول، متخصیص ایشچی و ایداره جی ، بازارلاما ، ساتیش یئری و...) بئله بیر آلت پایا اولمادان، خاریجی سرمایانیدا اولکه یه جلب ائتمک چوخ چتیندیر. آلت یاپی نین حقوقی ، قانونی جهتلری نینده وار اولماسی شرطدیر.
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی اولکه میزده ایش ساحه سی نین یارادیلماسینی ، دوزه تیم(تولید) و ساتیش ایمکانلارینی دوشونه ره ک ، آلت پایانین سرعتله قویولماسینی دوشونور. متخصیص اینسان گوجونو یئتیشدیرمک اوچون چئشیدلی ساحه لرده حرفه ـ مسللک مکتبلری نین آچیلماسینی واجب و ضروری ساییر. بو ساحه ده گلیشمیش اولکه لرین تجروبه لریندن و متخصیصلریندن یارالانماق ایسته ییر. واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی اولکه میزین بیرینجی مرحله ده داخیلی ائحتیاجلارینی نظره آلماقلا یاناشی بو محصوللارین بازارلانماسینی ـ ساتیلماسینی نظرده توتاراق، اولکه میزه و منطقه میزه اویقون یونگول صنایعه اوستونلوک وئرمه یی دوشونور. سویون ، ایشغین( برق ین) ، کانالیزاسییونون( فاضلابین) دا مرکزلشدیرمه سینه یوخ ، بولگه لشدیرمه سینی دوشونور. ایشیق مسئله سینده اوستونلوک گونش ، یئل ، سو ، یئر ایچی ایستی سینده ن فایدلانماغی مقصده اویقون ساییر. حتا هر بیر وطنداش، ایسته دیغی تقدیرده اوزو اوز بیناسیندا ایشیق تولیدینه حقوقی ایمکانلار وئرمه یی دوشونور
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی ایجتماعی آلت یاپیلارین ایچینده اولان اولاشیم و دولاشیمدا، هاوانین تمیزلی یینی و چئوره محیطین قورونماسینی نظره آلاراق، شهرلر آراسی سورعتلی قاتارلاری ، شهرلرین ایچه ریسینده ایسه ، دوزگون اوزون وعده لی پیلانلاشدیریلمیش یئر آلتی و یئر اوستو قونقالارین ایشه سالینماسینا اوستونلوک وئریر. یئر آلتی قونقالاری نین چکیلمه سیله بیرلیکده ـ پارالئل فاضلاب ( کانالیزاسییون) ایشیق ( برق) تئلئفون خط لری نین چکیلمه سی ایقتیصادی باخیمدان صرفلی اولان ایشلرده ن ساییلیر.
مینیک ( مینمه ) ماشینلارین سایی نین آزالتیلماسی ، بئنزین یئرینه برقله ایشله ین مینیک ماشینلارینا ترجیح وئریر. هر ایل دقیق کونترولدان کئچیریلمه لرینی لازیم گورور. بو آددیملار توپلومدا اینسانلارین ساغالیغینی تامین ائتمکله یاناشی، میللی ایقتیصادییات اوچونده صرفه لی آددیم ساییلیر.
آلت پایانین قویولماسیندا مادی ایمکان
بیر اولکه ده ایقتیصادی پیلانلارین حیاتا کئچیریلمه سی ، آلت پایانین قویولماسی اوچون مادی قایناقلارا احتیاج واردیرعمومییتله بیر اولکه نین ایقتیصاددییاتی چئشیدلی ( موختلیف) وئرگی لرله ( مستقیم و غئیر مستقیم مالیاتلارلا) یاناشی ، اولکه نین صنایع دوه تیمی ( تولیدی) ، اکینچیلیک ساحه سینده توره تیم ین ( محصولون) ایخراجاتیندان الده ائدیله ن گلیرلرین اساسیندا دوزه نه سالینیر. بوگه لیره یئر آلتی قایناقلاری نین بللی نیسبتده ایخراجاتی دا آرتیریلمالیدیر(+)
بوگه لیرلر اولکه نین آینسانی آلت پایاسینا Human Kapital خارجانماسی ایله یاناشی، اولکه نین ایقتیصادییاتی نین آلت پایاسی نین گلشمه سینین انا سوتونلاریندان بیری قویولموش اولور. چونکی متخصیص اینسان گوجو وارلیغی موهوم مسئله لردن سایییلیر. « بوگونه قده ر آذربایجانیمیزین ایقتیصادییاتی ، سیاسی و معاریف مسئله لری مجبوری اولاراق ایران آدلانان یئرین ایقتیصاد، سیاست و معاریف مسئله لرینده ن آسیلی دورومدادیر. یعنی ایرقچی ، مستملکه چی تئهران رئژیمینه باغلی دورومدادیر. بو رئژیمین مستملکه چیلیک سیاستی نتیجه سینده آذربایجانیمیزین حتا کلاسیک ایقتیصادی پایالاری ـ ایفیرا ایستوروکتورلری داغیدیلماغا چالیشیلمیش و چالیشیلماقدادیر. قئید ائتمک یئرینده اولارکی ، ایران آدلانان یئرین اوزونون بئله بو ساحه ده نه قیسا ، نه ده اوزون وعده لی ایش دوزه نینه مالیکدیر. ایسته ر شاه رئژیمی دوورونده اولسون ، ایسته رسه ده بو رئژیم دوورونده اولسون ، ایقتیصادییاتین بوتون ساحه لری تک طرفلی دیر. هر شئی نفت ین گه لیرینده ن آسیلی دیر. یعنی گه لن بو گه لیر حئیف ـ مئیل اولوب آرادان گئدیر.ـ واحیدین مرامنامه سی»
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی نین مرامنامه سینده قئید ائدیلدییی کیمی ، گلیشمیش دونیا اولکه لرینده ایقتیصادی اولوشوملاردا( پروچئس لرده) سورعتلی بیر جووالیغین ( دینامیزمین) شاهیدی اولوروق. بو جووالیغین نتیجه لری آندان ـ انا بورس بازارلاریندا اعلان ائدیلیر. بو اولکه لر هرگون یئنی قایدا و اوصوللاردان ، حئسابلاییجی اینجه لمه(تدقیق) ماشینلاریندان ، اوزو ایشلر ماشینلاردان ( رابوتا) ، ایقتیصاد و صنعت عالیملری نین بیلی یینده ن یارارلانیب ، تئکنیکی ، ایقتیصادی گلیشمه لرینی ، قاباغا آپاریرلار. آوروپادا تکجه آلمانین صادیراتی 2012 ـ نجی ایلده1،1 بیلیون اویرو اولموشدور.
طبیعی اولاراق دا بو صادیراتین ان بویوک حیصه سی تئکنیکی ، صنایع دوزه تیم ( تولید) ماللاری و دوزه تیم ماشینلاریدیر. بودا اولکه ایقتیصادییاتی نین گلیشمه سینه خیدمت ائتمکده ، ایش گوجونه اولان ائحتیاجین آرتماسینا سبب اولماقدادیر.
اولکه میز آذربایجانین گله جه یینی ، میللتیمیزین ریفاهینی دوشونه ره ک ، گونئی آذربایجانیمیزین ایقتیصادییاتینی ساحمانا سالماق ، قلوباللاشمیش دونیا سوییه سینه اولاشدیرماق آنا و سون هدفیمیز اولمالیدیر.
بونون اوچونده قیسا و اوزون وعده لی ایش دوزه نینه مالیک اولمامیز لازیمدیر. بوتون ساحه لرده آلت پایانین قویولماسیله یاناشی صنایع لشمه یه ده گئدیلمه لیدیر.
بو یازینی یازماقدان مقصد ائله ایقتصادین اساس ساحه لرینده ن اولان صنایع بولومونو گوتورـ قوی ائتمک، قیسادا اولموش اولسادا ، بوساحه ده بعضی مسئله لره آچیق لیق گتیرمکدیر. اورتا چاغ اوصوللاری ایله ایداره اولونان بوساحه چاغیمیزا اویدورولمالیدیر.بونون اوچونده مستقیل اولاجاق گونئی آذربایجانیمیزدا تک طرفلی ایقتیصاد سیستئمینه سون قویولمالیدیر.ایقتیصادیمیزی ، ایقتیصادی پرنسیبلره اویدورمالیییق.بو اودئمکدیرکی،ایران آدلانان یئرده اولدوغو کیمی ، ایقتیصادییمیز نفت ، یاخود آیری بیر یئر آلتی قایناغیندان آسیلیدوروما دوشمه مه لیدیر.اوزوموزـ اوز آیاغیمیزین اوستونده دورماغی باجارمالی ییق.خوشبختلیکده ن آذربایجانیمیزین یئر آلتی قایناقلاری ( معدنلری) چوخدور.آمما بونلاری چیخاریب ده یه ری ـ ده یمه زینه ساتماق ، اونلاردان اولان گلیری، مصرف مالارینا خارجاماق ، تک طرفلی، باغلی ایقتیصاد دورومونا دوشمک یولودور..عکسینه بو قایناقلارین چیخاریلماسیندا، ایشله دیلمه سینده گلیشمیش اولکه لرین تجروبه لرینده ن یاردیم آلماغا و صنایع دوزه تیمینه ، قوروجولوغونا گئتمه لی ییک. بو صنایع موسیسه لری نین آچیلماسیلا ، یئنی ایش و تخصوص ساحه لری نین یارانماسینا چالیشمالیییق.طبیعی دیرکی ، یوخاریدا قئید ائدیلدییی کیمی چاغداش ( مودئرن) صنایع، متخصیص ایش گوجو طلب ائدیر.بونا گوره ده خاریجی اولکه لرین بوساحه لرده اولان موسیسه لرینده ن کومک آلمالی ییق. متخصیص ایشچی و اوزمان یئتیشدیرمه لی ییک . اوزون وعده لی اولاراق هر ساحه ده مسلک مکتب لری نین آچیلماسینا چالیشمالی ییق.بئله لیکله گنج قورشاغیمیزی ( نسلیمیزی) گله جه یین ایستکلری اساسیندا یئتیشدیرمیش اولاجاییق. بوساحه ده ده باغلی دوروما دوشمه مه لی ییک.. اوز گوجومزو ایشه سالمایییق ، خاریجده ن ایش گوجو گتیرمه یه مجبور اولمامالیییق.
چوخ طبیعی دیرکی مستقیللی یین ایلک ایللرینده، اولکه نین شراییطینده ن آسیلی اولاراق آذربایجانیمیزین یئر آلتی ثروتلری نین ساتیمیندان الده الده ائدیله جک گه لیرلر ، اولکه نین ائحتیاجلارینی تامین ئدیلمه سیله یاناشی ، آنا پایالاری نین ( ایفیرا ایستوروکتورونون)، صنایع موسیسه لری نین قورولماسینا ، لازیمی آوادانلیغین تامینینه صرف ائدیلمه لیدیر.تیکرار ائدیریک ایران آدلانان یئرده اولدوغو کیمین ده واملی مصرف مالارینا کسینلیکله صرف ائدیلمه مه لیدیر. بونا باخمییاراق کی، ایلک باشدا کئچبجی اولاراق خالقین گونده لیکائحتیاجلاری نی تامین ائتمک مجبورییتینده ییک .
آذربایجانیمیزآزاد بازار سیسئمی اوصولوایله ایداره اولوناجاغینا گوره ، بوصنایعین قورولماسیندادا آزاد بازار سیستئمی نین قایدالاری رغایت ائدیلمه لیدیر. بو صنایع موسیسه لری نین آچیلما شکلینی اوچه بوله بیله ریک.
1ـ اوزللشدیریلمیش ( اینحصارلاشدیریلمیش) یئرلی سرمایا صاحیبلری نین موسیسه لری
بئله صنایع عمومییتله یئرلی صنایعین قورولماسیندا وایشه سالینماسیندا آذربایجان دوولتی الینده ن گه لن یاردیمی اسیرگه میه جکدیر. سرمایا صاحیبلرینی بو صاحه ده سرمایا قویماغا، یاتیریم یاتیرماغا تشویق ائده جکدیر.لازیمی بورجودا وئرمه یه چالیشاجاقدیر.
2 ـ.یئرلی و خاریجی سرمایانین اورتاقلاشا قوردوغو صنایع موسیسه لری. طبیعی اولاراق بورادا قوراسدیریجی( مونتاز) صنایعینده ن سوز گئتمیر..یونگول صنایع نظرده توتومور.
3 ـ خاریجی سرمایا ایله قورولان صنایع موسیسه لری. آذربایجان دوولتی خاریجی سرمایاین آذربایجانا گلمه سینه تشویق ائده جکدیر..بو شکیلده چاغداش ( مودئرن) صنایعین اولکه میزده اوزونه آیاق یئری آچماقلا یاناشی ، یئرلی متخصیص لرین یئتیشدیریلمه سینه یاردیمجی اولاجاقدیر. بو دوزه تیم ( تولیدلرین) صادیراتی آذربایجانین ایقتیصادییاتینا و گلیشمه سینه یاردیم ائده جکدیر.
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سینه گوره بو صنایعین قورولماسیندا و ایشه سالینماسیندا چئوره محیطین قورونماسی اونودولمامالیدیر. عین زاماندا اولکه میزین ائحتیاجلاریدا نظرده توتولمالیدیر. بویوک صنایعه یوخ ، یونگول چاغداش صنایعه اوستونلوک وئریلمه لیدیر. چونکی بو مودئرن صنایع اولکه ائحتیاجلارینی تامین ائتمکله یاناشی ، قونشواو لکه لره ساتیشیدا ایقتیصادییاتیمیزین گلیشمه سینه ـ اینکیشافینا کومک ائده جکدیر.
بورادا آیری بیر نوقطه نین اوستونده ده دورماق ایسته ردیک . اودا بودورکی ، گونئی آذربایجان اکینچیلیک اولکه سی اولدوغونا گوره بوساحه ده ده بویوک آددیملارین گوتورولمه سی نظرده آلینیر. بو ساحه آیری بیر یازیمیزدا اوز عکسینی تاپاجاقدیر. دونیامیزدا بو ساحه ده ده بویوک علمی و تئکنیکی گلیشمه لر اولوب ، اوزلویونده گئنیش بیر صنایع بولومونو ایچینه آلمیشدیر. اولکه میزین اکینچیلیک بولومونوده مودئرنمشدیرمک، چاغیمیزا ( زامانیمیزا) اویقون وضعییته گتیرمک آنا وظیفه لریمیزده ن ساییلماقلا یاناشی آلت پایانین آیری بیر سوتونو تشکیل ائتمکده دیر.
تئکنولوژیک گلیشمه لر ـ اینکیشافلار اوچون بیلگی سایارلار تئکنولوزیسی Comutertechnologie یولو صافاتمیشدیرکی ، عمومییتله هر کئچه ن گون اوز ایشله ینلرین Automatisation. واسیطه سیله سوییه سی نین یوکسلمه سینه و دوزه تیم محصوللاری نین Industrieprudktion آرتماسینا سبب اولماقدادیر. تام اوزو ایشله ین ماشینلار یاخود تئکنیکلر صنایع تولیدینده قوندارماشعورون(بئینین) آرتماسینا آپاریب چیخاردیر.
بودا دوزه تیمده ( تولیدده) کلاسیک ایش یئرلری نین یوخ اولماسینا سبب اولور. بو او دئمکدیرکی، ساده ایشچی ، تئکنیک ایشچی سینه چئوریلیر. اوزونو دواملی بیلگی لندیرمه زوروندادیر. پیلانلاشدیرما ، کونترول و قوروما ( موحافظه) وظیفه لرینی یوکله نیر. بونا گوره ده بو گلیشمه لرین سورعتلنمه سی گوزده ن قاچیریلمامالیدیر. بوتون بو گلیشمه لرین پایاسیدا مکتبلریمیزده قویولمالیدیر.
بو حاقدا باشقا یازلادا وئریله جکدیر.
(+) آچیقلاما: تاسوفله بیزیم اولکه میزده دوغرو ـ دوزگون بیر وئرگی سیسئمی ده یوخدور. حتا وئرگی نین نه اولدوغو بئله خالق اوچون آچیقلانمامیشدیر. خالق اونو حوکومتین جریمه سی کیمی گورور. بیر صورتده کی ، بو پولون کیچیک بیر حیصه سی اونون ایشله مه سی اوچون آیلیق امه یی دیر. قالان بویوک حیصه سی ایسه اولکه نین مصرفلری ،لازیم اولان یاتیریم لار( سرمایا قویما) ، آت پایالارین قویولوب ، ایشلر وضعییتده ساخلانیلماسی اوچون خارجانیر. حقیقتده حوکومت و دوولت قوللوقچولاری میللتین ایشچیلریدیر.
بونا گوره ده بو مسئله ده میللته آچیقلانمالی ، توضیح وئریلمه لیدیر. پولسوز هئچ بیر ایش گورولمه ژ، پولسوزدا هئچ بیر ایشچی ـ فعله ایشله مز. ائله بونا گوره ده حوکومت گوردویو ایشلر اوچون خالقین قارشی سیندا مسئولییت داشیماقدا ، گوناه ایشله میش سه هر بیر ساده وطنداش کیمی جزالاندیریلمالیدیر.عین شکیلده هر بیر وطنداشدا دولت قارشی سیندا عهده لیکلرینی یئرینه یئتیرمه لیدیر. تاسوفاه بیزیم کی دالی قالمیش اولکه لرده دیکتاتورلوق حوکوم سوردویو اوچون باشدا اوتورانلار اوزلری نی میللتین قوللوقچوسو یوخ ، آغاسی کیمی آپاریریرلار. گوردوکلری ایشلر اوچونده حئسابات وئرمه یی اوزلری اوچون آر ، توهین بیلیرلر. بیر صورتده کی چوخ طبیعی بیر حالدیر.
واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی
جارچي سايي 47 ،48 ،49
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab