فلسفه یه دوغرو(9) اوشونولموش- دوشونولموش
یازان: علیرضا نصیرزاده بکرآباد
هویوخورسان! هویوخدورورسان....توکلرین بیز-بیزاولور.جانینا اوشوتمه دوشور:
بیر شئی دوشونورسن،بیرشئی لری دوشونورسن...داداندیدقلارینا-آلیشدیقلارینا بوتون قارشی اولان بیر شئی دوشونورسن.
زنجیرلر شوللاشیر،ایپ لر قیریلیر،بیلینمه ین اوجسوز- بوجاقسیز بیر گله جک آچیلیر قارشیندا.
گئچمیش: دار- دودوک،
گله جک: گئن- گئنیش...آچیق!گئچمیشدن گئچیرسن سوووشورسان،گله جکدن قورخورسان- دوروخورسان:
بلکه قاییدیب قاچیرسان گئچمیشین شیب شیرینلیگینه یادا ایندینین چالخانتیلاریندا اویناتیلیرسان – فیرلاتیلیرسان...
آیاقلارین یئرده - تورپاقدا،باشین هاوادا...گؤیلون او اوجا داغلاردا- بولوتلاردا.
گئچمیش بللی،ایندی دردلی،گله جک چنلی – دومانلی.
گئچمیشینن-گله جه گین آراسیندا قالیرسان،گاه سیخیلیرسان،گاه چکیلیب آچیلیرسان....اوقدرکی ایکییه بؤلونوب پارچالانیرسان:
بیر تایین گئچمیشده قالیر
بیر تایین گله جکده
گئچمیشینه داریخیرسان،حسرتله نیب اوزولورسن.دینجلیک دن- گوونلیک دن قیریلدیغینا نئی کیمی سیزلاییرسان- اوخشاییرسان،ناغیل لار- شئرلر قوشورسان.
آمماگئچمیش گلیر-شوملاییر قالیرسان آلتیندا،
بو یوکو نه داشییا بیلیرسن نه آتا بیلیرسن.
گئچمیش سانکی آنانین قارانلیق آمما دینجلی-گوونلی قارنی دیر،کؤرپه لیگینده لاپ اوشاقلیغیندا اونون بونون قوجاغیندا- قولتوغوندا- کوره یینده سورومسوز سورومسوز ییئییب- ایچیب آتیلماغین- اویناماغین دیر.
ایندینین –بؤیوکلوغون زورلوغو،الینده داشیدیقلارینین آغیرلیغی،چیگنینده –بئلینده کیلرین آغیرلیغی،دیلینده کی لرین چتین لیگی آچیلمامازلیغی سنین اینجه خه یالارینی گئچمیشین دینجلیگینه- گوونلیگینه –شیرینلیگیه هؤرور- هؤروکلویور...
فلسفه یه دوغرو:چیخاریش و آییریش فلسفه سی....6
فلسفه یه دوغرو:عاغیللی اینسان؛آچیق دونیانین شاهی- کیرالی دیر...۷-۸
کلاسهای آزاد آموزش فلسفه در تبریز
سومین دوره (تابستان) کلاسهای آموزش فلسفه
پس از برگزاری موفقیت آمیز دورههای آزاد آموزش فلسفه موسسه فرهنگی هنری اندیشه سبز آذر برای ترم تابستانی دورههای زیر را برگزار میکند: سرفصلهای دوره:
دکتر مسعود امید:
۱. فلسفه فلسفه (چیستی فلسفه) ۲. تحلیل منطقی (منطق) ۳. فلسفه شناخت (معرفت شناسی) در فلسفه اسلامی ۴. فلسفه اخلاق
دکتر جلال پیکانی:
۵. معرفت شناسی ۶. مدرنیته و مدرنیسم ۷. کلیات تاریخ فلسفه ۸. فلسفه هنر و زیباییشناسی
تلفن: ۵۵۳۵۱۴۴ - 09144172466
زمان مراجعه: همه روزه ساعت ۱۷ تا ۱۹ (بهغیر از روزهای تعطیل)
محل ثبتنام و تشکیل کلاسها:
تبریز، خ امام، روبروی خ تربیت، اول کوچه یوشاری، گالری فجر
زیستن در عاریت
مصطفی ملکیان
هایدگر، فیلسوف اگزیستانسیالیست معروف آلمانی، در کتاب معروف خود، (هستی و زمان) که شاهکار اوست، بحثی را در باب وضع زندگی اکثر قریب به اتفاق ما آدمیان پیش کشیده است و قصد دارد با ترسیم این وضع، نشان دهد اکثر ما آدمیان زندگی عاریتی داریم. هایدگر می گوید: "هر کدام از شما در زندگی خود تامل کنید و ببینید آیا این سه خصیصه ای که من می گویم در زندگی تان هست یا نه. صادقانه پیش خودتان مقر باشید که زندگی عاریتی می کنید، نه زندگی اصیل". بعد می گوید: همه ما آدمیان، کمابیش این سه خصیصه را داریم:
خصیصه اول، این است که ما به وراجی و یاوه گویی مبتلا شده ایم.
وراجی چه نوع سخنی است؟سخنی است که در آن، "خودِ سخن گفتن مهم است نه محتوای سخن". این که می گویند در شب نشینی ها وراجی می کنیم، یعنی چه؟ یعنی اصلاً مهم نیست چه می گوییم، مهم این است که داریم "چیزی"می گوییم. به تعبیری، خود حرف زدن – موضوعیت پیدا کرده، در حالی که باید طریقیت داشته باشد و از طریق سخن گفتن، چیزی انتقال یابد. در واقع، ما دایماً در زندگی خودمان جمله ها، گزاره ها و باورهایی را از دسته ای می گیریم و به دسته دیگری انتقال می دهیم (انتقال اطلاعات ناآزموده از دیگران به من و از من به دیگران) .
زندگی اصیل یا عاریتی؟
هیچگاه دکه خودتان را به خاطر سوپر مارکت دیگران تعطیل نکنید.
مصطفي ملكيان استاد فلسفه
من بارها گفته ام - چون از حقایقی است که همیشه باید گفت، چرا که بعد از شنیدن این حقایق دوباره خوابمان میبرد و باز هم باید کسی آن را متذکر شود که هیچگاه دکه خودتان را به خاطر سوپر مارکت دیگران تعطیل نکنید. اگر ابن سینا انسان بزرگی بوده است و سوپرمارکت عظیم فکری - فرهنگی داشته است، خوب داشته باشد؛ ما هم زیر این راه پله ها یک دکهای داریم، چهار تا قوطی بغل هم گذاشتهایم و مقداری هم نخود و لوبیا در آنها ریختهایم. ما نباید درِ این دکه را ببندیم. البته نمیگوییم که ابن سینا سوپرمارکت خود را ببندد ولی شاید کسی جنس مورد نظر خود را در سوپرمارکت او پیدا نکرد و از ما خرید. البته انتظار نداریم که همه عالم و آدم سراغ دکه ما بیایند چرا که تا ابنسینا هست، کسی سراغ ما نمیآید، ولی بالاخره اگر کسی هم آمد دکه ما باز است. بنابراین هروقت که دکه خودتان را به خاطر اینکه کنار شما یک سوپرمارکت باز شده، بستید زندگی عاریتی دارید نه زندگی اصیل. مگر همین فلاسفه بزرگ ما نیستند که یکی از ادلههایی که برای زندگی پس از مرگ آوردهاند چنین است:
صلاح الدين خليلوو
كوچوره ن: علي دهقاني آذر
البتته، سوالدان سواللار چيخير: "فلسفه دئديکده بيز نه يي نظرده توتوروق؟"، ياخود "بيزه هانسي فلسفه لازيم دئييل؟" و نهايت، "بيزه هانسي فلسفه لازيمدير؟"
بيز هله اؤزوموز اوچون حقيقي فلسفه ايله آذربايجاندا فورمالاشميش "فلسفه" آنلاييشي آراسيندا فرقي آيدينلاشديرماليييق. چونکي چاغداش ايجتيماعي شعووردا و کيو-ده فلسفه دونيادا قبول اولوندوغوندان خئيلي فرقلي معنادا ايشله ديلير. ائل ديلينده فلسفه آز قالا مودريکليگين، حاضيرجاوابليغين ائکويوالئنتي کيمي باشا دوشولور.
آشيق، درويش، آغ ساققال مودريکليگي...
"فلسفه" -ندير؛ بونو بيلمه ديکده اونون بير بزک کيمي، ائپيتئت (صفت) کيمي، تعريفلي سؤز کيمي ايستيفاده ائديلمه سي طبيعي حالدير. آذربايجاندا، نه يازيق کي، "فلسفه" سؤزو اوزون ايللردن بري محض بو معنادا ايشله ديلير.
فلسفه نين يوخلوغو و يا "فلسفه يوخسوللوغو" ايستر-ايسته مز اونون قورو آدي نين بزکلي اشيا کيمي بازارا چيخاريلماسينا و گلنه-گئدنه چوخ اوجوز قييمته ساتيلماسينا سبب اولور.
بحران علوم انساني
نقد پيشنهاد حذف رشته فلسفه از مقطع كارشناسي
حميد طالب زاده: سخنان احمدي نادقيق است
گروه انديشه: انتشار مصاحبه دکتر احمد احمدي در پايگاه اطلاع رساني دبيرخانه شوراي انقلاب فرهنگي در تاريخ پنجم مرداد [کد خبر: 714091] با عنوان «نبايد همه مشکلات را به گردن علوم انساني انداخت/ بايد در مديريت ها هم تحول ايجاد کنيم»، بار ديگر بحران علوم انساني در دانشگاه هاي ايران را نشان داد. اگرچه بحران علوم انساني در ايران همواره در يک طرح تکراري اجرا شده، اما هربار به دنبال هدفي مشخص بوده و هست. جدال بر سر سنت يا تجدد، معرفت محوري يا هويت سازي، مساله محوري يا معناسازي و از همه مهم تر دعواي بازار و دانشگاه، اين بحران را هميشه زنده نگاه داشته است؛ دکتر احمدي، عضو کارگروه تحول و ارتقاي علوم انساني و دبير شوراي انقلاب فرهنگي در رابطه با عملکرد کارگروه شوراي تحول و ارتقاي علوم انساني گفت وگو کرده است؛ گفت وگويي که دامنه بحران علوم انساني را در اين سال ها به فلسفه کشاند؛ به عبارت بهتر کانون بحران را فلسفه قرار داد. ايشان با بيان اينکه «بايد به دنبال تربيت استاد و تاليف کتاب ها باشيم» تاکيد کرد: «اگر هم در رشته اي نياز به تغييرات احساس مي شود بايد پيگير آن باشيم. براي مثال درخصوص رشته فلسفه بايد بگويم که ما سعي داريم ورودي به اين رشته از مقطع کارشناسي ارشد به بالاصورت گيرد.»
خئيير و شرين او تاييندا
فردريش نيچه
حاضيرلايان: علي دهقاني آذر
...دئموکراتيک حرکاتدا يالنيز سياسي تشکيلاتين دوشکونلوگو فورماسيني دئييل، هم ده اينسانين دوشکونلوگو فورماسيني، يعني اونون اورتابابليق درجه سينه ائنديريلديگيني، دير-قييمتدن دوشدويونو گؤرن بيزلر نه ائتمه ليگيک؟..
... جمعيتين تاريخينده خسته بير يومشالما، ظريفلشمه مقاملاري اولور کي، بو زامان جمعييت اؤز دوشمنينه، جينايتکارا طرفدار چيخير و بونو اولدوقجا جيدي و ناموسلا ائدير. بعضي حاللاردا او، جزا وئرمه يه عدالتسيزليک کيمي باخير — ايناملا سؤيله مک اولار کي، "جزا" و "جزالانديرماق وظيفه سي" باره ده کي آنلاييشلارين اؤزو اونا معنوي آغريلار وئرير، اوندا قورخو، واهيمه حيسسي اويادير. "مگر جانيني ضررسيزلشديرمک بس ائتمزمي؟ داها جزا وئرمک نه اوچون؟ جزا کي دهشتدير!"— بو سواللا دا سورو اخلاقي، قورخاقليق اخلاقي سون قراريني وئرميش اولور. اگر عوموميتله تهلوکه نين اؤزونو، قورخونون سببيني محو ائتمک مومکون اولسايدي، او زامان بو اخلاقين اؤزو ده محو اولاردي — او، داها گرک اولمازدي، اؤز-اؤزونو لازيمسيز حساب ائدردي! موعاصير آوروپالي نين ويجدانيني آراشديران شخص اونون ويجداني نين مينلرله اخلاق چالاريندا و ان خلوت گوشه لرينده عئيني بير ايمپئراتيوي — سورو هورکوسو ايمپئراتيويني تاپميش اولار: "کاش هاچانسا ائله بير دؤور يئتيشسين کي، داها هئچ ندن قورخماق لازيم گلمه سين". همين او "هاچانسا" يا جاناتما و يول حاضيردا آوروپادا "ترققي" آدلانديريلير.
کؤچورن:همت شهبازی
مؤللیفین اؤلومو
رولان بارت* – چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی
بالزاک «ساررازین» نووئللاسیندا قادین پالتاری گئیینمیش خدیم کیشی حاققیندا دانیشارکن بئله بیر جومله ایشلهدیر: «و ائله اصیل قادین ایدی، قفیلدن باش قالدیران قورخو حیسسی، آنلاشیلماز شیلتاقلیقلاری، اینستینکتیو هیجانلاری، سببسیز قابالیغی، حریصلییی و بیر ده فسونکار، اینجه حیسلری ایله بیرگه…» بو سؤزلری دئین کیمدی بئله؟ بلکه قادینلیباسی آلتیندا خدیمی سئزمهمهیه چالیشان نووئل قهرمانی؟ یا بلکه اؤز شخصی تجروبهسیندن قادین حاققیندا فیکیر یورودن بالزاک – فرد؟ یاخود قادین ناتوراسی باره ده حؤکم سورَن ادبی تصوورلری ایزلهین یازیچی بالزاک؟ بلکه عموم بشری حکمتدی بو؟ کیم بیلیر؟! رومانتیک پسیخولوژی اووقاتین تظاهورودورمو بو؟ نهدیرسه، بیز اونو هئچ وعده بیله بیلمیهجهییک، بئله بیر سببدن کی، محض آدینا یازی دئدیییمیزده سس، منبع، مأخذ باره ده هر جور آنلاییش، سادهجه گؤمولور! یازی – بلیرسیزلیین، غئیری-یئکجینسلیین، ایکی معنالیلیغین ائله بیر مکانیدیر کی، بورادا بیزیم سوبیئکتیولییمیزین ایزلری یوخ اولور. بو، ائله بیر آغ-قارا لابیرینتیدیر کی، هر جور اؤزونه بنزرلیک و ایلک نؤوبه ده یازان آدامین جیسمانی نشانهسی ایتیب گئدیر.
يازيچی نين اؤلومو: اوخوجو دؤنمی
ایواز طاها
بير يئره توپلانميش ثروتين مرکزيني سوسياليزم داغيتدی، دئموکراسی ايسه اوست اوسته قالانميش قدرتين مرکزيني. بونو لويي آلتوسئر دئيير: بيز مارکس – دان بويانا اؤيرنميشيک کي، اينسانين ذهني، يادا اونون اقتصادی – سياسي – فلسفي «من»ـي تاريخين مرکزی دئييل. آيدينلانما فيلسوفلارینين و هئگل – ين عکسينه اولاراق، بونو باشا دوشموشوک کي، تاريخين مرکزی يوخدور. تاريخ ائله بير قورولوش دور کي، يانليش ايدئولوژيک بيلیک اولمايان يئرده، اونون مرکزی اولمور.
تاريخين مرکزی يوخدورسا، اينسانين سرت و ده ييشمز کيمليگي داغيلير، يازيچي نين متنين اوزه رينده توتاليتئر حؤکمرانيليغي دئوريلير. مولليفين اؤلومو و يازيچينين تپهسي اوسته يئره قاپانماسي، اونون ايسته يي ايله باش وئرمهدی. بو گئديش اينسانلیق تاريخينده بؤيوک قالاباليق نتيجهسينده و مرکزلرين داغيلماسي سونوجوندا گئرچکلشدی. سياست، اقتصاد، من، تاريخ، ديل و مولليف، بونلارين هاميسي نين مرکزی داغيلدی و يا لاخلادی. بو داغيديجيليغين قهرمانلاری بونلار ايدی:
مارکس – دان توتموش، نيچه، فرويد، فئردينان دو سؤسور و روس فورماليست لرينه دک؛ قورولوشچولاردان توتموش پُستمدرنيستلره دک. دوغرودور، مولليفين رولونون آزالماسي، و اوخوجونون اؤنم قازانماسي، فورماليست لردن باشلاياراق آرتماغا باشلادی، آمما دیکانستراکشین مکتبينده مرکزلرين داغيلماسي ايله ايدی کي، بو تماميله گئرچکلشدی. مرکزلرين داغيلماسي دوشونجه¬سي آردينجا «مولليفين اؤلومو» نظريه سينين اؤزه ييني ساده ديلده آچيقلامادان، اونون خيرداليق لارينا کئچمک اولماياجاق.
کلاسيک ادبياتدا، اوخوجويا يالنيز توکه ديجي [مصرفکننده] کيمي باخيليردی. متن يازيچي نين بئينيندن بيرباشا اوخوجونون بئينينه داشينيردی. متنين بيرجه آنلامي واريدی، او دا يازيچي نين ذهنيتينده يارانيردی. يازيچي توتاليتئر حؤکومت لر کيمي متنه و متنين اساسلانديغي آنلاما حؤکم سوروردو. اوخوجو، متنه تابع اولان ساده بير توکهديجي ايدی. بونون فلسفي کؤکلری واريدی. ائله بير فلسفي باخيشا داياناراق، اينسان بئيني بئله تانينيردی: عمل و آنلام قاياغي. مطلق گئرچک ليک بو ذهنيتدن جوشوردو. ياراديجي ذهنيتي نين اؤنمي نين کؤکلری آلمان ايدئآليزمينده يئرله شير.
مدرن لیگین باشلانغیجی
یازان: علی آکای
کؤچورن: همت شهبازی
هابئرماس «مدرن لیین فلسفی سؤیلمی ( گفتمان )» آدلی کیتابیندا « فوکو، باتایل و دئریدا»نی یئنی قورولوشچو ( نئو استروکتورالیست) اولاراق تنقید ائدیر. ایلک اولاراق «هئگئل»ین ایشلتدییی بیر سؤزجوک اولان « مدرنیته »، هابئرماسین دوشونجه سینده تاریخی بیر باغلامدا ایشله نیلمیشدیر. بو ایسه، انگلستان دا «یئنی زامان لار» و عینی زاماندا فرانسادا « مدرن چاغ» آنلامیندا ایشله نیلمیشدیر. بو آشاغی یوخاری 1800 جو ایل لری چئوره ییر. او تاریخ لرده ایسه مدرنیته کئچمیش اولان 300 ایلی قاپساماقدایدی. یئنی دونیانین دوزه لیشی، رونئسانس و رئفورم ( بوتون بونلار1500 جی ایللری چئوره ین اولای لاردیر) یعنی اورتاچاغ ایله مدرن زامانلار آراسینداکی تاریخی کؤرپونو چئوره ییر. هئگئل عینی شکیلده بو مدرن سؤزجویونو، خیریستیان ژئرمانیک دونیاسینی آچیقلاماق اوچون ایشله دیر کی بو دا اسکی یونان – روم ایله باغلی دیر. گؤروندویو کیمی، مدرن سؤزجویو تاریخی اوزانتیسی بللی اولمایان آمما مکانی آوروپا بؤلگه سی اولاراق بلله نن بیر یئری قاپساماقدادیر. بیر چین مدنیتی و یا هیندوستان و یا شرق بیلیمی اوچون «مدرن لیک» سؤزجویو ایشله نیلمکده دیر. اسکی و اورتاچاغ سونونون علاوه ائدیلمه سی آنجاق مدرن زامانلار مدرن لیین یئنه خیریستیانلیقدا ایشله نیلن آنلامی، غرب دونیاسی ایچینده گله جه یین آنلامینی داشیماقدادیر، یعنی تانری نین سون موحاکیمه سیندن سونرا گلن زامان «مدرن زامان» دیر، هئگئل «روحون گؤرونتو بیلیمی» نین (نمود شناسی) اؤن سؤزونده، ایچینده اولدوغوموز زامانی، بیر زامان روحو اولدوغونو وورغولایاراق زامانیمیزین بیر کئچید دؤنمی اولدوغونو بللندیریر.
فلسفه یه دوغرو(7-8)
عاغیللی اینسان؛آچیق دونیانین شاهی- کیرالی دیر.
علیرضا نصیرزاده بکرآباد
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(7)
آییریشدا،چیخیشدا،چیخاریشدا: زورلانیرسان.
بیریاندان قالیش،بیر یاندان چیخیش هوه سی سنی پارچالاییر...اورتادان ایکییه بؤلونورسن.
داریشلیقدان-دارلیقدان- قارانلیقدان،گئنیشلیگه-آچیقلیغا-ایشیقلیغا دوغرو...
بیرینه دادانیب سان-آلیشیب سان،بیرینه هوسله نیب سن...آمما قورخونج-دهشتلی بیرینه!
همشه سانکی تازا- یئنی،قورخولو- دهشتلی-اؤزگه اولور!
هوه سین اولسادا؛اوره ک دؤیونتون-چیرپینتین- قورخونتون وار- البتته!
گئنیشلیک: گئن- گئن گئنه لیر قارشیندا...
آچیقلیق: آچیلیر بیر فاحیشه کیمی ....آچیلا قالیر قارشیندا
آمما سن آتیلیرسان...دوز دوشورسن بیرینین قوینونا!
سن بوراخیلمیش،
سن آتیلمیش،
سن فیرلاتیلمیش...
آنانین دؤشونه سوواشیرسان.
سیغینیرسان- گووه نیرسن قوجاقلارا.
اؤیونورسن آتا بابالارینا.اویویورسان- مورگوله ییرسن شیب –شیرین لایلایلارا-نازلامالارا.
ناغیللاردا یاتیب قالیرسان...
سوروشدوغون سورغو-سوآللارا : همشه جاوابلار حاضیر- سهمان.
هؤروکله نیب- زنجیر له نیب قالیرسان آتابابالارین اویدوردوغو- بویوردوغو جاوابلاردا.
آییریشین- چیخاریشین داها چتین اولور سنین.
مکتبه گئدنده،آغلاییرسان- سیتقاییرسان،قورخوب-قاییدیب قاچیرسان.
عسگرلیگه گئدنده،گئده بیلمیرسن،اره گئدنده گؤزلریندن یاش تؤکولور،ظولوم-ظولوم آغلاییرسان....
آییریشین-چیخاریشین،چتین اولور سنین.
فلسفه یه آلیشماغین-قوشولماغین داها چتین اولور سنین.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(8)
آلا قارانلیق بوجاقلاردان-اوجاقلاردان؛فلسفه سنی ایشیم- ایشیم ایشیلدایان ایشیقلیغا چیخاردیر.
گئنیش بیر گؤرونتو،گئن- گئن گئنه لیر قارشیندا...
دار گؤزلرین خورتلاییر- چیخیر کلله نه!
بئینین آچیلیر اولور: آچیق بئیین!
گؤزلرین آچلیر اولور: آچیق گؤز!
قوجاغین آچیلیر اولور: آچیق قویون...
بیرآچیق دونیایا،قویونا،گؤزه،بئیینه...آیاق قویورسان،
سن بو آچیق دونیانین شاهی- کیرالی سان...عاغیللی اینسان، دوشون....
بو دوشوک دونیادا.
فلسفه نه یی،نئجه،نه اوچون اؤيرهنير
نیازی و دیلاره مهدی
حاضيرلايانلار:
همت شهبازي – رامين جبارلي
فلسفه حاققيندا ايلکين صؤحبتلرده هميشه بو «فلسفه» آدينين هارادان گلمهسي حاققيندا سوراق وئرمهيي هامي اؤزونه بورج بيلير. بيز ده بو قايداني پوزماياق: «فيلو-سوفييا» يونان سؤزودور. «سوفييا» حكمت دئمکدير، «فيلو» ايسه سئومک. دئمهلي، «فيلوسوفييا» حكمتي سئومک آنلاميني وئرير. «فلسفه» ايسه اورتاچاغ مسلمان عاليملرينين بو يونان سؤزونو عرب ديلينه اويغون دئمهلريندن يارانيب.
دئييرلر کي، بيرينجي دفعه پيفاقور اؤزونو «فيلوسوف» آدلانديريب و بونونلا دئمک ايستهييب کي، من اؤز يئريمي بيليرم، بيليرم کي، حكمت يالنيز تانري بيلیییدير، منده اولا بيلمز. من آنجاق حكمتي سئوه بيلرم.
«فلسفه» سؤزونون حكمتله باغلي اولماسي اينديکي چاغدا فلسفهنين نه اولدوغونو آنلاماق اوچون ديريني ساخلاييب، يا يوخ؟ بو سورونو دوشونک.
فيلوسوفلار، فلسفي مکتبلر وار کي، اساسن، انسانين اؤزونو، ياشاييشيني نئجه قورماسي مسئلهسينه باغلانيرلار. نهيي آنلاماق ايستهسهلر ده – ايستهيير بولودلاري، ايستهيير حئیوانلار عالميني، ايستهيير کوسموسو، - هاميسيني يؤنلديرلر انسانين اؤزونو بيلمه، دونيادا ياشاما، داورانما مسئلهسينه. ائله حكمت ده ياشاماق گئديشينده راستيميزا چيخان سورنلاري (پروبلئملري) يا چؤزمک، يا دا معناسيز سايماق باجاريغي اوچون گرکلي بيليکلره دئييلير. حكمت بيليجيسي مودريک آدام (اسکي تورکلر بونا «بيلگ» دئييرديلر، يعني بيلگين) آيي-اولدوزو بيلدییی اوچون مودريک دئييل، بوندان اؤزو اوچون، آداملار اوچون عيبرتلر، اؤرنکلر چيخارديغي اوچون بيلگهدير. اونسککيز یوز ایلین اينگيليس فيلوسوفو دئيويد هيوم مودريکلییی بئله يوزانلاردان ايدي.
آنجاق فلسفهني علمي دوشونوش، علمي گئرچکلرين (حقیقتلرين) چرچيوهلرينه سالانلار دا وار. و اونلار اوچون، آرتيق، حكمتي سئومک هله اصل فلسفه دئييل.
علم و فلسفه
اونلار اوچون بيليک، وارليق حاققيندا حقيقتلر (گئرچکلر) ان اؤنجه اؤزو-اؤزلويونده، انسانا دخلي اولمادان ديرليدير و فلسفه بو يؤنومده آختاريشلاردا اولماليدير.
سوالي يئنه تکرار ائدک: فلسفه نهيي اؤيرهنير؟
کامو و اينسانين قييامي
ابولحسن ریاضی
چئوير ن: مسيح آغا محمدي/ كؤچورن : همت شهبازي
آلبر کامو (1913-1960) «طاعون»، «يابانچي»، «سقوط»، «کاليقولا»، «سيزيف حاققيندا ميف» کيمي اثرلرينده موعاصير اينسانين وضعيتيندن، اونون چکديگي عذاب و ايضطيرابلاردان گئنيش صؤحبت آچميشدير. «طاعون»دا دسته-دسته محوه سوروکله نن اينسانلار، اؤلوم قورخوسو و حيات عشقي ايله يوغرولموش موناسيبت لر تصوير ائديلير. «يابانچي»دا قهرمان اويون قايدالارينا اويغون شکيلده داورانا بيلمه ديگي اوچون محوه محکومدور. او، ياشاديغي جمعيته ياددير. همين جمعيتده شخصيتين حرکت وئريجي قووه سي نئگاتيو بير حقيقتدير کي، اونسوز اينسانين اؤزو و دونيا اوزرينده غلبه چالماسي باش توتان ايش دئييل. بونا گؤره ده اثرين قهرماني راحاتليق نامينه سسسيز-سميرسيز اؤلومو سئچمه لي اولور. او، نه سوسيال عدالت سيزلييي پيسله يير، نه ده اونونلا مباريزه آپارير؛ او يالنيز تنهاليغي اؤز وضعيتينه اويغون بيلير.
سيزيف هم داخيلينده کي ائحتيراس، هم ده چکديگي عذاب باخيميندان آبسورد (پوچ گرا) قهرمانيدير. او، دايم بير داشي داغين زيروه سينه قالديرير، زيروه يه چاتديقدا ايسه داش يئني دن آشاغي ديغيرلانير. بو، هميشه عبث، بيهوده و اوميدسيز بير ايشي تکرار ائتمه يين لابودلويونو آنلاماقدان دوغان دهشتلي بير جزادير. «سيزيف حاققيندا ميف» اينتيحار باره ده صؤحبتله باشلايير، قييام مؤضوعسو اطرافيندا بحث له قورتارير.
کامو امين دير کي، فيلوسوف اولماق اوچون موطلق يازيچي اولماق لازيمدير. يئني وارليغين معناسيني آختاران اينسان عمللي-باشلي موعاصير حياتين ايچيندن کئچمه ليدير. کامونون فيکرينجه، همين مسئله نين قويولوشو اوچون زامان و مکان چرچيوه سينده اولان ايدراک ضروريدير. اونا گؤره ده فلسفه يازيچيليغا مؤحتاجدير. کامونون موعاصيري اولان اينسان هر شئيي قيريب-سينديرميش، قورتولموش و قييام ائتميش بير اينساندير. دئمه لي، بئله بير اينسانلا ياشاماق و صيرف داخيلي سوبيئکتيولييه دئييل، ظاهيري اوبيئکتيولييه ماليک بير رئالليغي آراشديرماق لازيمدير.
"بوز ايچينده ياشاماقدير- فلسفه…"
حاضيرلايان: ائلمين حسنلي
كوچوره ن: علي دهقاني آذر
هم ان چوخ سئويلن، هم ده ان چوخ نيفرت ائديلن فيلوسوفلاردان بيري اولان فريئدريجه ويلهئلم نيچه (فريدريك ويلهئلم نيچه) 1844-جو ايلين 15 اوکتيابريندا رؤکئنده، پروسيادا آنادان اولموشدور. اونون آنادان اولدوغو گون پروسيا کرالي 4-نجي فريدريك ويلهلمين تاختا چيخديغي گونله عئيني واختا تصادوف ائدير. اوغلونون آنادان اولدوغو گونون بئله بير خوش تاريخي مقاما تصادوف ائتمه سيندن سئوينن آتاسي اونا کرالين آديني وئرميشدي. "منيم دوغوم گونومون تاريخي حاديثه ايله اوست-اوسته دوشمه سي نين بير اوستونلوگو واردي. منيم اوشاق اولدوغوم بوتون ايللرده آد گونلريم ائل شنليکلري ايله عئيني واختا دوشوردو." -نيچه اؤز اوشاقليق ايللري نين بير مقاميني بئله خاطيرلايير.
او، پوريتان موحيطينده بؤيوموش، ائرکن ياشلاريندان فلسفه يه، موسيقييه و ادبياتا ماراق گؤسترميشدير. گنج طلبه اولاراق، نيچه کلاسيک فيلولوگيياني اؤيرنميشدي و ايگيرمي دؤرد ياشيندا بازئل اونيوئرسيته سينده پروفئسور وظيفه سيني توتموشدور.
نيچه نين گؤروشلرينه سوقراطدان اؤنجه کي فيلوسوفلار، هئراکليت و ستويکلر تاثير گؤسترميشدير.
نيچه نين دوشونجه سينده و بوتون حياتيندا اساس دؤنوش نؤقطه سيندن بيري اونون شوپئنهاورين "دونيا، ايراده و تصوور کيمي" اثري ايله تانيشليغيندان سونرا باش وئرميشدير. نيچه سونرالار يازيردي: "منه ائله گلدي کي، شوپئنهاور بو کيتابي شخصا مندن اؤترو يازميشدير، شخصا منه عونوانلانميشدير. من اونون ائنتوزيازميني (قيزغينليق-شووق و ذووق)ني حيسس ائديرديم، منه ائله گليردي کي، اونو اؤز قارشيمدا گؤرورم. اونون هر بير سطري ايمتيناع، اينکار، ايستئفا چاغيريشي ايله مؤحکم قيشقيريردي. من بورادا خسته ليک و شفاني، سورگونو و سيغيناجاغي، جهنمي و جنّتي گؤردوم."
مودئرنيته ایله پست مودئرنیته
(مودئرنيته پارادوکس تؤره دير)
تقی قیصری
" مودئرن " ، " مودئرنيته " و " مودئرنيسم " کيمی کلمه لر بيزيم ادبی ، فلسفی و فرهنگی حياتيميزدا مطرح اولدوغونا گؤره لازيمه قَدَر آراشديرما طلب ائدير . دانيشيقلاردا ، خصوصاً ادبيات حوزه سينده ، ايستَر ايستَمَز مودئرنيته دن صحبت آچيلير . گنج يازيچيلار ، شاعرلر يئنی ليک آرديندا ، ادبياتی واونون تاريخينی دوشونمک ايستييرلر . بو آختاريشدا " مودئرنيسم " و " مودئرنيته " ايله راستلاشماق ، قاچينماز بير حادثه دير . بو قيسسا باخيشدا ، مودئرنيته حادثه سينی تاريخی باخيمدان ايزلـَمَيه چاليشيريق .
اروپا ديللرينده مودئرن لغتی ، يئنی ، چاغداش و يا چاغسل معنالاريندا ايشله نيليب دير. لاکين مودئرنيته اؤز گئنيش معناسيندا بو لغتلره سيغيشما ييب ، تاريخ ، فلسفه ، هنر ، جامعه شناسليق ، ادبيات و فيکير حوزه لرينده مخصوص بير دؤره نين دوشونجه لرينی داشييير . مودئرن دنيا باخيمی ، اؤزونه معين قايدالار و دوشونجه لرله معنا قازا نيب دير . بو معنالار ، بئش يوزايله ياخين ، اورتا عصرلرين اصولونون قارشيسيندا دايانديقدا يارانميشدير .
مودئرن باخيش ، يئنی عصرين باخيشی و بوعصرين مناسبتلرينين مناديسی دير . يئنی عصر، اورتا عصرين سنّتی و جزمی دوشونجه لرينین برابرينده دايانيب و اونلاری ويران ائتديکده هويّت تاپير . بو تاريخی دؤره نی ، 16 نجی عصردَن ايزلـَمَک اولار . کئپلر ، کوپرنيک و گاليله کيميلردن سونرا ، تجربی علمين گوجو ، سنّتی و جزمی باخمين چاتيشمامازليغينا اوستون گـَلدی . علم ، عاغيل و تجربه، زامانين مادی و معنوی ايستَکلرينه تام گوجله جاواب وئريب و بئله ليکله يئنی عصرين ياراتديغی قايدالاری ياشامين بوتون بؤلگه لرينه سرايت وئرير .
فلسفه یه دوغرو
(۶) چیخاریش و آییریش فلسفه سی....
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
فلسفه سنی آنانین دینج- ساکیت قوینوننان و قارنیننان ائشیگه چیخاردیر...
یئرین ایستی- یوموشاق،قارنین توخ! ایسته دیگین حاضیر- سهمان!
نایرانچیلیق یوخ! گوونده سن...قاچماغا- سیغینماغا یئرین وار: دینج – ساکیت...
آنانین قارنیندا...بیر ببه، بالالیغین ایچینده ته پیک له سین- سونجوخلاسین...هئچ نه یین قئیدینده دئییل! آتیلسین- دوشسون هئچ نه یین اوموروندا دئییل!
سانکی بیر جنتده دیر او... هرنه سهمان- حاضیر،گوونلی- ساکیت- دینج- ایستی – یوموشاق...
فلسفه ، سن-به به نی بوردان ائشیگه چیخاردیر...
بو داریشلیق- قارانلیق(آمما ایستی- دینج) دونیادان آییریر...
چیخاریش- آییریش فلسفه سی...
آغری لا،سانجی لا،دیره نیش له، دایانیش لا دولو چیخاریش- آییریش...
هله هاراسی دیر!؟
گؤزلرین قاماشاجاق- قاییدیب قاچاجاقسان او دونیایا:
آنانین قوجاغینا-آتانین قوینونا...هله ده ده لیک لرین وار- نه نه لیک لرین وار...
فلسفه یارانماغا - فلسفه یاراتماغا ایشین چوخ زوردور سنین!
فلسفه یه دوغرو...
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1)
هر نه دن دویورسان،هرنه دن دولورسان....سیغینیرسان فلسفه یه! فلسفه سانکی بیر اوجاق دیر،بیر پیردیر،بیر بوجاق دیر...اوردا آغلایاسان،سیتقایاسان،هؤنکوره سن،یالواریب –یاخاراسان...دخیل دوشوب قالاسان،آنجاق توختاییب-توختانیب دوراسان.
یوخ!فلسفه بیر اوجاق دئییل؛دایانیب ابدی قالاسان،دوروب دخیل دوشه سن.
فلسفه یئریش دیر،حرکت دیر،گئدیش دیر...فلسفه ده باغلانماق یوخ!دورماق یوخ!سیغیشیب-قیسیلیب بوجاقلاردا-اوجاقلاردا قالیش یوخ!دوروش یوخ!دایانیش یوخ!یالواریش یوخ!باشیوا دولانیم،قوربان کسیم،قادان آلیم یوخ....
فلسفه ده ابدی لیک سوروشما وار...آختاریشما و گئدیشمه....
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(2)
گئدیش-آختاریش فلسفه سی:
سون سوز بیر چالیشما-قاچیشما...
یاشاییش لا آیاق بیر،چییین-چییینه گئده بیلن بیر فلسفه.یاشاییش لا قوجاقلاشان،جانلاشان-آیاقلاشان بیر فلسفه...
ده لی- دولو،آخیجی،ده ییشن،جانلی یاشاییشلا،اؤلومله،یوخ لا،آجی لا،بوغونتو-سیخینتی لا،هده –هربه و دهشت له،اوموت و آرزیلا،دوغوش-اولوش – اؤلوش و سئویشله آیاقلاشان ده لی – دولو،قیپ قیرمیزی جانلی بیر فلسفه.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(3)
فلسفه داوا-درمان دیرمی؟
فلسفه یه سیغینیب داوا-درمان آختارماق مومکونمو؟
فلسفه هانکی دردی-آغری نی توختادیر؟
فلسفه نه یه توختاخلیق وئریر؟
....یوخلادیر؟آللادیر؟آزدیریر؟کئفلندیریر؟اویدورور؟مورگولندیریر؟
دویدورور؟دولدورور؟بوشالدیر...؟
پس نه مه نه؟
فلسفه دال با دال سوروشان-سوروشولان سؤال-سورغولاردیر...
فلسفه سون سوز،اوجسوز-بوجاقسیز اؤیرنمه-بیلمه و آختارما سئوگی سی دیر...
فلسفه دورمادان- دایانمادان-اویمادان؛ سوروشما،بیلمه و آختارما دیر!
بو بیر دوشونجه و دوشونمه یؤنتمی دیر- و بیر داورانما و یاشانما طرزی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(4)
فلسفه یه سیغینیرسان...بو مومکون مو؟بو دوغرو مو؟
فلسفه ده سیغیناجاق بیر یئر وارمی؟دایاناجاق،سؤیکه نه جک و قورتاراجاق بیر یئر وارمی؟
یوخ.....
فلسفه،اوجاق دئییل دخیل دوشه سن،قوربان کسیب-نذیر وئریب ایسته گینی آلاسان.
فلسفه کؤهول،ماغارا و بوجاق دئییل سیغیناسان ایچین گئچه...اوره یین ایشیقلانا گئرچه یه واراسان...سونرا گلیب بوتون اینسانلارین الیندن توتوب بو قارانلیق-بولانلیق دونیادان ایشیقلار دونیاسینا آپاراسان و قورتاراسان...
فلسفه پیر دئییل اوره یینین مطلبینی اوردان آلاسان.
فلسفه دین دئییل گؤیدن دوشه اوره یینین لاپ اورتاسینا.
فلسفه اینسانین،اینسانلار آراسیندا،توپلومدا یاراتدیغی بیر دوشونجه،داورانما و یاشانما طرزی دیر.
فلسفه اینسانلار یاراتدیغی بیر اورون دور- محصول دور.
فلسفه اینسانلارلا ایلگیلی،آیریلارلا موناسیبتده و توپلوم ایچینده یارانار، اوجاقدا-بوجاقدا-کؤهولده-ماغارادا-مئشه ده یوخ!
فلسفه گؤیدن گلن بیر قوتسال سووقت دئییل بلکه فلسفه یئرده اینسانلار یاراتدیغی بیر یولدور- یؤنتم دیر...
بو یولدا؛ یاهالما وار...یاوالما وار...آزما وار...دوشمه وار...قالخما وار...گلیشمه وار...گئرچه یه یاخینلاشما وار...
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
گؤردوکلرو،اوخودوقلارو،ائشیتدیکلرو،آلیشدیقلارو هامیسینا بیر سققه وورور....
هامسینین قاباغیندا بیر سورغو-سوال یارادیر؟
هرنه یه ایلیشیر- ایلیشدیریر،هئچ نه یه سیغیشمیر،هئچ نه یه سیغینمیر...
ایپه-ساپا گلمیر...بو ائلدن آلاهی فلسفه!
دوزه نه گلمیر،دوزوم- دوزوم دوزولمور...آخیر- دایانمادان،دورانلارین خوشونا گلمیر،دایانانلارین خطرینه ده ییر...
کؤهنه دایاقلاری ییخیر-سارسیدیر...گؤرورسن: ده به ریلیر بئینین! چیخیر یئریندن کللن!
سوروشورسان: کلله سالان – بئیین سالان یوخدور؟
سینیغینا،چاتینا،جیریغینا باخان یوخدور...؟
اپریمیش- سولموش ،کار- شیل-چولاق-کافتار-دیشی چوروموش سارالمیش بیر چیرکین-چوپور قوجالمیش فلسفه قویولور قاباغینا....
بویور:
عربلشمیش-پاسلامیش-قاتیشمیش-دؤنموش....اولموش بیر دؤنوک فلسفه!
قاچان،جانلانان،جانلادان فلسفه.......اولموش چیرکین-کافتار...
کلله سالان-بئیین قویان فلسفه...
بوردا
قوخلامیش،قارغینمیش،قارقیمیش،قوغولموش،سولموش....فلسفه.
ژاک دئرریدا
یازان: گون تای
یاشامی و دوشونجه لری نین اولوشومو
دئرریدا'نین ائتکینلیگی یالنیزجا فلسفه یله سینیرلی اولمامیشدی.اؤزللیکله '60'لاردان سونرا یوغونلاشان سییاسال قونژونکتور ایچینده ایرکچیلیک قارشیتی حرکتلرده یئر آلدیغی، فرانسا'داکی جه زاییر'لی موهاجیرلرین حاقلارینی دستکله دیگی و آیریجا سویوک ساواش دؤنمی چئکوسلاواکیا'سی نین موحالیف حرکتلرینی دستکله دیگی و بو نئدئندن 1982 ییلیندا عینی اولکئده توتوکلانمیش اولدوغو بیلینمکده دیر. کؤرفئز ساواشی سیراسیندا ایسه آلمان فیلوسوف ژورگئن هابئرماس'لا بیرلیکده فرانکفورتر آللگئمئینئ'ده قلمه آلدیقلاری بیر یازیدا، دونیا ائنتئلئکتوئللرینی آ ب د'نین عیراق'ا قارشی گیریشدیگی سالدیرییا طاویر آلمایا و آوروپا'نین دونیاداکی یئرینی یئنیدن تانیملامایا گیریشدیگی بیلینیر.
پاریس'ده ائکوله نورماله سوپئریئور'ده و سوربوننه اونیوئرسیتئسی'نده اوخودو. 1970'لردن ایتیبارن پاریس و آبد'ده کی ژوهنس هوپکینس، یاله، هاروارد، کالیفورنییا اونیوئرسیتئلرینده آکادئمیک کارییئرینی سوردوردو.گلیشدیردیگی یؤنته م و قاوراملار ائدئبییات الشدیریسیندن سوسیولوژییه، کیملیک سورونوندان فلسفه یه بوتون دوشونسل آلانلاردا ائتکیسینی گؤستردی و سارسیجی سونوچلارا یول آچتی.
بیرینجی بؤلوم: توپلوموموز و توپلومداکی هر شئی پوزولموشدور.
بونجا دییشیکلیکلر قارشیسیندا اینسانلار یالنیزجا حرکتسیز موشاهیدهچی دئییل، عینی زاماندا دییشیکلیکلرین اورهتیمینده (تولیدینده) یاردیمجی ائلئمانلاردیرلار. بو، پوزولموشلوق (فاسدلیک) دئییل، دینامیزمدیر. توپلوملاردا گلیشمه و گئریلمهنین ائلئمانلارینی قاوراماغا باشلاییریق. یالنیز توپلومسال یئنیلنمه بوتونلوکله فردلره باغلیدیر، فردلرین ایسه، گونوموزده چئشیدلی سورونلاری (پروبلئملری) واردیر. توپلوم یئنیلنمهیی باجارماق ایستهسه، قابیلیتلی اینسانلار اوچون اویغون بیر آتموسفئر، موناسیب قوشوللار یاراتمالیدیر. عینی زاماندا توپلوم، یئنیلنمه یئتهنهیینه صاحیب اولان اینسانلاری یئتیشدیرمک مجبوریتیندهدیر. گنج قالمانین أسنکلیینی(انعطافلیلیغینی) و اؤیرنمکـگلیشمک یئتهنهیینی قورودوغوموزدا یئنیلنمه گئدیشی دوام ائدهجکدیر.
19ـجو یوزایللییین تانینمیش آکتیورلاریندان ای.آ. سوتئرن (E.A.Sothern)، کیچیک بیر اوشاغین اؤزوندن داها بؤیوک اوشاقلارین آراسیندا اویناماق اوچون قاتیلماق ایستهییشینه شاهید اولور. اوشاق، آرالارینا اونو قبول ائتمزلر دئیه دوشونور. او بیری اوشاقلار ائولرینه دؤنمهیه باشلادیقلاریندا، "سوتئرن" (Sothern) نشئه ایله، "هئی، پردهنین آرخاسینا ساخلاناق، بیزی گؤرمهسینلر!" دئیینجه، آرخاداشی کدرلی بیر شکیلده، "گؤروب هیچ سایماسالار نئجه ؟ " دئیهر. هر سوسیال تشکیلاتین دیققته آلماسی گرکن بیر ایلکه (اصل) واردیر. توپلوملارین و گروپلارین یئنیلنمهسی انسانلارین بو ایشی جیددی توتمالاریندان آسیلی دیر.
http://www.azerbaijans.com/content_644_tr.html
(Öl. H.558\1191)
Müellifin tam adı Ebu'l Fütûh Şihâbu'l-Hakki ve'l-Milleti ve'd- Din Yahya b. Habeş b. Emîrek es-Sühreverdî el-Maktul'dur. Yazar günümüzde Tahran ile Tebriz arasında Zincân şehrine yakın bir yerleşim olan Sühreverd'de doğmuştur. Derûnî hayatındaki açılımları sebebiyle Ebu'l Fütûh; dini ve felsefi bilgisinin yüksekliğinden dolayı Şihâb yıldızı; Sühreverd'de doğduğu için Sühreverdî; öldürülerek yaşamı sona erdiği için el- Maktûl olarak almıştır. El-Maktul mahlası, aynı aileden gelen ve çağdaşı olan Şihabeddin Ömer Sühreverdi'den ayrı tutulması için de zikredilir.
Eğitimini tamamladıktan sonra Şirvan, Azerbaycan illerinde bulunan yazar sonra Anadolu coğrafyasında yaşamaya başlamıştır. Mardin, Diyarbakır ve Konya'da çeşitli sürelerde ikamet eden Sühreverdi, Diyarbakır'da Diyarbakır emiri Karaarslan b. Davud b. Artuk için Elvâhu'l- İmâdiyye adlı eseri telif etti. Sühreverdi kendisine öğrenci olan Nâsıruddin Berkyaruk Şah için de Pertev-Nâme adlı eseri yazdı. Konya'da II. Kılıç Arslan ve saray çevresi bir süre Sühreverdi'yi Konya'da ağırladılar.
Sühreverdi'nin açık sözlü tutumu, bâtıni doktrinleri açıklamada gösterdiği tedbirsizlik, tartışmalarda rakiplerini alt etmesi, ulema arasında ona kin besleyen bir grubun oluşmasına neden oldu. Halep fakihleri bir mazbata düzenleyerek Sühreverdî'nin katline karar verdiler ve 587/1191 senesinde bu karar uygulandılar. Sühreverdî'nin öldürüldüğünde elli yaşında olduğu söylense de aslında o, öldürüldüğünde otuz altı yaşındaydı. Kırkın üzerinde eser veren Sühreverdî, Anadolu'da altı eser yazmıştır.
Eserleri
Hikmetu'l İşrâk (Kayseri'de Kutbeddin Şirazi tarafından şerhedildi), Pertev-Nâme (Erzincan ve Tokat'ta yazıldı), Risâle-i Safir-i Simurg, Bustânu'Kulûb (Kayseri'de yazıldı), el-Elvâhu'l İmâdiyye (Diyarbakır'da yazıldı, Selçuklular devrinde Farsçaya tercüme edildi), Heyâkilu'n Nûr (Farsça ve Türkçeye tercüme edildi).
http://www.anadoluselcuklumimarisi.com/
افلاطونون کؤهولو
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
افلاطونون فلسفه سینده بو دونیا کولگه دیر.بیر گئرچک،ثابیت و دوغرو دونیانین کؤلگه سی دیر. بو دونیا سو کیمی آخیر، دورمادان گئدیر- ده ییشیلیر ،
بو دونیادا گؤردوکلریمیز، کؤلگه!
بیلدیکلریمیز، گومان دیر!
افلاطون بو دونیانی بیر قارانلیق کؤهوله بنزه دیر و دئییرکی:
بیر قارانلیق کؤهول دوشونون،اینسانلار دوغولدوغو زاماندان اوردا ال لری،قول لاری و بویون لاری زنجیرده، هئچ یانا دؤننن مه دن – چؤننن مه دن اوزلری کؤهولون دووارینا، کوره ک لری کؤهولون آغزینا ساری دیر.
کؤهولون گیریشنده یانان اوددان بیز آز ایشیق گلیر،کؤهولون ائشیگین دن گئچن حئیوان لارین،شئی لرین کؤلگه لری دوشور کؤهولون دووارلارینا، اینسان لار آنادان اولاندان گؤردوکلری و دؤنه دؤنه گؤردوکلری بو کؤلگه لری حقیقت و گئرچک سانیرلار.آمما بولار تکجه کؤلگه دیرلر. حتتا بو زیندانی لرین بیری زنجیرلری قیریب گئتسه کؤهولدن ائشییه و گئرچه یی اؤیرنسه: یانی کؤهول بیر قارانلیق زیندان دیر و اینسانلار الی –قولو باغلی زیندانی لردیلر و گؤردوکلری و بیلدیکلری کؤلگه،یوخو و گومان دیر! آنجاق او قاییدیب- گلیب بو گئرچه یی کؤهولون ایچینده کی لره دئسه نه اولار؟ کیمسه اینانماز شاید اونو اؤلدوره لر و یوخ ائلییه لر....
کؤهول یا ماغارا: بو دوغال-طبیعی دونیادیر کی زینداننان عیبارتدیر.گیریشیندن بیر آزاراق ایشیق گلیر آمما قارانلیق بیر یئردیر.
زیندانی لر: بو دونیادا یاشایان اینسانلاریدیلار.آنادان اولاندان بری اللری-قوللاری و بویونلاری زیجیرلره باغلیدیرلار.
زنجیرلر:دؤنه-دؤنه و تیکرارن گؤردوکلریمیز و قبول ائتدیگیمیز عادت-عنعنه لرکی زنجیرکیمی بیزی باغلاییب بیریئره و قویمور بیز اؤز قارانلیق کؤهولوموزدن چیخیب ایشیق دونیاسیندا گئرچه یی تانییاق و آنلایاق.
زنجیرلری قیران بیر زیندانی: فیلسوف ائلییه بیلر عادت و عنعنه دن چیخا ائشییه و بوتون زنجیرلری قیرا و گئرچه یی آنلایا و حتتا گلیب او گئرچه یی کؤهولون ایچینده کی زیندانی لره دییه آمما اونودا شاید سقراط کیمی توتوب اؤلدوره لر نییه کی زیندانی لر گؤزلرین آچیب هرنه یی اوجور گؤروبلر و قبول ائدیبلر و کیمسه اولارا دئسه ایشتباهداسیز شاید مین جور تؤهمت و اینجیمه یینن اوز به اوز اولالار.
افلاطونون کؤهولونون آنلامی، یورومو، اؤنمی و ائتگیسی
افلاطون کؤهول بنزتمه سین ان آدلیم کیتابیندا(پولوتییا- دؤولت یا جمهوریده) گتیریب.جمهوری ده سورو عدالت نه دیر؟ و کیم گره ک حاکیمت ده اولا؟ گؤستریرکی افلاطون سیاستدن و سیاست فلسفه سیندن دانیشیر و کؤهول بنزتمه سیده بو سورولار لا باغلی لیغی وار.
بونا ایشاره ائتمه لییم کی افلاطونون فلسفه سی دن اوست- اوسته ایکی اؤنملی یوروم وار:
1-دینی- عیرفانی یوروم 2- سیاسی یوروم
ایسلاما و مسیحیته باغلی اولان فیلسوفلار و دوشونورلر اورتا عصیرده افلاطوندان بیرعیرفانی- دینی یوروملار اورتا قویموشلار.آمما چاغداش فیلسوفلار،غربده افلاطوندان داها چوخ سیاسی یوروملار ائتمیش لر.
مسیحیته و بیر چوخ عیرفانا،تصووفا باغلی اولانلار بو دونیانی بیر زیندان بیلیرلر و اینسانلاریدا زیندانی سانیرلار و بوردان قورتاریب قاچاماغا بیر یول آختاریرلار و یا بوردان قورتارماغا بیرینی گؤزله ییرلر...گلیب اولاری بو زینداننان نجات وئرسین.
افلاطون پولوتییا کیتابیندا کیم گره ک حاکمیتده اولا سوروسونون جاوابیندا دئییرکی:
فیلسوف گره ک حکومت ائلییه.نییه کی او اؤز چالیشماسینین سونوجوندا ائلییه بیلر بوتون زنجیرلری قیریب گئتسن کؤهولدن ائشییه و گئرچگی و دوغرونو آنلاسین و گلیب کؤهولون ایچینده کی لره آنلاتسین.پس فیلسوف گئرچگی بیلدیگی اوچون گره ک حاکمیتده اولسون. ...
یازان:
اسلاووی ژیژئک (21 مارس 1949 لیووبلیانا، سلووئنیا)، سلووئن مارکسیست سوسیولوق (جامعهشناس)، فیلوسوف و کولتور تنقیدچیسی (منتقد فرهنگی) دیر.
لیوبلیانا، سلووئنیادا (او تاریخده یوگوسلاوییا-نین بیر پارچاسی ایدی) دونیایا گلدی. فلسفه دوکتوراسینی لیوبلیانا-دا آلدی و پاریس بیلییوردوندا پسیکانالیز (روانکاوی) تحصیلی آلدی. غرب اؤلکهلری طرفیندن سایقی گؤرمهسیندن اؤتورو، سوسیالیست یوگوسلاوییادا چوخ باسقییا معروض قالمادیغینی بیلدیریر. 1990 ایلینده سلووئنیا جمهوریتی باشقانلیغی اوچون سلووئنیا لیبئرال دئموکرات پارتیسینین کاندیدی ایدی.
ژیژئک پوپولئر کولتورون(فرهنگ عامه) یئنیدن اوخونماسیندا ژاک لاکا-نین چالیشمالارینی ایستیفاده ائتمکله مشهوردور. بو فیکیرلری ده احتوا ائدن سایسیز مؤوضوعلاردا یازمیشدیر: ایدئولوژی، کؤکهندینچیلیک (بنیادگرایی)، خوشگؤرو، پولیتیک دوغرولوق، کورهسللشمه( جهانی سازی)، اؤزنهللیک، اینسان حاقلاری، لنین، میت، اینتئرنئت، پوستمودئرنیزم، چوخکولتورلولوک (چندفرهنگ گرایی)، پوست- مارکسیزم، دئیوید لینک و آلفرئد هیچکاک. دوشونورون سئودییی و اؤنردییی فیلملر "هئرو"دان توتموش، " قورخونج ایوان"ا قدر چئشیدلیلیک گؤسترمکدهدیر. چاغداش فلسفهده گؤرمزلیکدن گله بیلمهیهجک قدر اهمیتلی بیر آددیر.
ساووندوغو ایدئولوژی
ژیژئک-ین ایدئولوژیسی اؤزونه اؤزگو (منحصر بفرد) بیر ماتئریالیزمدیر. دیالئکتیک ماتئریالیزم گلهنهیی ایچینده قورام (نظریه) یارادارکن، دوشونجهنین وار اولان سیستئملری ایچهریسیندهکی داوامسیزلیقلاری و تضادلارینا وورغولایاراق، اونتولوژی(هستی شناسی) و ائپیستئمولوژی (معرفتشناسی)نین چاغداش قوراملاری (نظریهلری) ایله باغلانتیلار قورور. دئلؤز و آلئن بادیو کیمی، ژیژئک هم بیلینجین (شعورون) ماتئریالیست تملینه هم ده دوشونجهنین "اؤزهرکلیک(خودمختارلیق) و یارارلیلیغینا" صاحیب چیخان بیر قورام (نظریه) دیله گتیریر.
ژیژئک-ین سون کیتابی، « The Parallax View»، ایندیه قدرکی ان درین اونتولوژیک یوروملاما (تفسیر هستی شناختی) چالیشماسیدیر.
یازان:
ایواز طاها
بيليمين٭ باشليجا اؤزهللييي «عينيت»دير. بو نه دئمکدير؟
انگليسجه ojectivity دئييلن بير سؤز وار. بونا رسمي ديلده «اوْبيئکتيوليک» دئييلير، فارسجادا ايسه «عينيت». هر کس بللي مئتودلا بير مسئلهني چؤزمک ايستهيرکن، باشقا انسانلارين چاتديغي نتيجهيه چاتيرسا عينيته قوْووشموش اوْلور. آيريآيري يئرلرده، هانسي زاماندا اوْلورسا اوْلسون، کيمسه سويون نئچه درجهده قايناديغيني يوْخلاماق ايستهسه، «يوٍز» درجه ايله قارشيلاشاجاق. بو «عينيت» دئمکدير. عينيت اصطلاحينين قارشيسيندا «ذهنيت»subjectivity اصطلاحي واردير. آذربايجان جمهوريتينده بونون قارشيليغي اوْلاراق، روسجادان گلمه «سوبيئکتيوليک» دئييميندن فايدالانيرلار. بو ايکي دئييمين کؤکوٍ «سوبيئکت/اوْبيئکت» و يا «ذهن/عين»ـه گئديب چيخير.
حرفي آنلامدا obyekt «شئي، عين» دئمکدير، subyekt ايسه «ذهن». فلسفي متنلرده سوژهنين باشليجا آنلامي «تانييان فاعل»دير، اوْبژهنين آنلامي ايسه «تانينان شئي، ذهنين ديشينداکي اشيالار»دير. داها ساده دئسک، دنياني اوْبژه کيمي نظره آلماق اوْلار، انسانين ذهنيني ايسه سوژه کيمي.
غرب دوٍشونجهسينده بو ايکي دئييمين باشليجا اؤنمي واردير. بيز ديليميزده اوْنلارين دقيق قارشيليغي اوْلاراق بللي بير دئييمدن يارارلانماقدا چتينليک چکيريک. بو چتينليک اوْرادان ايرهلي گلير کي، غربين سيناديغي انسانـطبيعت قارشي دورماسي، يا دا انسانـچئوره ايکيلييي هئچواخت بيزده باش وئرمهميشدير. ايييرمينجي يوٍزايللييين اوْرتالاريندا گؤروٍن شهريارلا هايدگرين دانيشيق چالاري نه قدهر بيربيريندن سئچيلير. شهريار هله ده طبيعتين قوجاغيندا ياتماق ايستهيير، طبيعت ايسه اوْنون بئينينده. آمما هايدگر اوٍچون انسان اوْ قدهر چئورهدن اوزاقلاشيب کي، طبيعت انسانين مداخله آراجينا چئوريليب، انسان ايسه تئکنولوژينين توتالغاسينا [ابزارينا]. بونون اوٍچون، بيز هله ده سوژه/اوْبژه ايکيلييينين چاغيني ياشاماديغيميزدان اوْنلارين ديليميزده قارشيليغي اوْلماييب.
بوٍتون بونلارا باخماياراق هلهليک توٍرکلرين قوْندارديغي ايکي تئرميني بهيهنيريک: «سوژهنين» يئرينه اؤزنه öznə، «اوْبژهنين» يئرينه ايسه نسنه nəsnə اصطلاحيني.
اؤزنه، بيلينجي [شعورو]، دويومو و خيال گوٍجو اوْلان وارليغا دئييلير. بعضي فيلوسوفلارا گؤره، اؤزنه ديش دونيايا ضد اوْلان فرددير. (اؤزنه، ديلچيليک باخيميندان آنادوْلو توٍرکجهسينده «فاعل» سؤزونون قارشيليغي کيمي ده ايشلهنير.)
آغيرليغي، حجمي، بوْياسي و مادهسي اوْلان هر توٍرلو جانسيز وارليق نسنهدير. نسنه همان شئيدير. هابئله، نسنه اؤزنهنين ديشيندا قالان هر موضوع و فردين انساني گؤروشوندن باغيمسيز اوْلان وارليقدير. (نسنه ديلچيليکده «تمامليق» [مفعول] دئمکدير.)
٭ “بيليم” اصطلاحيني تجربي علمين، يعني science سؤزوٍنون قارشيليغي کيمي ايشلهديرم.
____________
بو “باش سؤز” بوندان اؤنجه “نئجه یازاق” کیتابیمدا گئتمیشدیر.
حاضیرلایان:ایواز طاها
T. : idrak Lat.: perceptio İng.: perception Fr.: perception Alm.: Wahrnehmung
آلقی گئرچکلییین بسیط آنلامدا اینسان بئینینده یانسیماسی[انعکاسی]دیر.
فلسفی باخیمدان ایسه، هانسیسا نسنهیه دیققتی یؤنهلدهرک دویولار یولو ایله اونون بیلیجینه وارماق اوچون فعال سورهجدیر. هر بیر نسنه دویولار آراجیلیغی ایله آلقیلانسا دا، آلقی دویوسال ایزلهنیملردن داها آرتیق بیر شئیدیر. بئله کی، کانتا گؤره، ماهیت و رئاللیق آلقی فعالیتی ایله باغلیدیر و آلقی سورهجینده اؤزنهنین یارادیجی رولو واردیر. بو اولمادان دویوملاری بیلینجه اؤتورمک باش توتا بیلمز. اؤزنهنین بو رولو او قدهر قاباریقدیر کی، آلقینین اؤزو بئله آلقی قونوسو اولا بیلر.* هر بیر آلقیدا “آلقی اولایی”، آلقی ایچیمی” و “آلقی نسنهسی” آییرد ائدیلیر. آلقیلار ایکی یئره بؤلونور: دیشآلقی: دیشدونیاداکی نسنهلره یؤنهلن، اونلارلا ایلیشکیلی اولان آلقی؛ ایچ آلقی: ایچدونیانین گئرچکلیکلری (روحسال دوروملار، روحسال ائدیملر، روحسال ایچیملر).
دیالئکتیک ماتئریالیزمه گؤره، آلقی اینسان دیشینداکی نسنل [عینی] عالمین اونون دویوم عضولرینه، بئینینه ائتکیسیندن یارانان انعکاس سورهجیدیر. اینسانلار آلقی گئدیشینده ألده ائدیلن حقیقتلرین آراجیلیغی ایله عالمی درک ائدیر، یئری گلدیکده ایسه اونو اؤز دیلکلرینه اویغون دییشدیریر.**
_______________
* فلسفهده وارلیق بارهسینده تعلیم اونتولوژی آدلانیر، آلقی بارهسینده تعلیم ایسه ائپیستئمولوژی [رسمی دیلده: قنوسئولوگییا].
** بو، مارکسین مشهور سؤزوندن آلینمیشدیر: بوندان اؤنجه فیلوسوفلار دونیانی آلقیلاماغا چالیشیردیلار، بوندان بئله بیز اونو دییشدیرمهیه چالیشاجاغیق.
سؤزلوک:
دیش آلقی: ادرک خارجی / سورج: فرآیند، پروسه / گئدیش: فرایند، پروسه / آراج: واسیطه /نسنل: اوبیئکتیو، عینی / ایچیم: مضمون، content /ائدیم: کردار.
بؤیوک کتاب او کتاب دیر کی، اوخونوب قورتاردیقدان سونرا یئنیدن باشلانیر، اوخوجوسونو هر اوخونوشدا یئنی یول آیریجلارینا گتیریر، قاتباقات آچیلیر.
مارتین هایدگئر (1889-1976) ایگیرمینجی یوزایلده ان چوخ کتابی چاپ اولموش مؤلف دیر. اونون اؤزونون 1973-نجو ایلده حاضیرلادیغی لیستده کتابلارینین سایی یوز جلد گوستریلمیشدیر. بو تقریبا اوتوز مین صفحه دئمکدیر. اونون فعال یارادیجیلیق دؤورو نه آز، نه چوخ آلتمیش ایله (1912-1970) یاخیندیر.
بو مقالهده آلمان متفکری هایدگئر-ین فلسفی قاورامی یوخ، اونون اساسا کتاب آنلاییشی ایله ایلگیلی گوروشلرینه توخونولاجاق؛ او جملهدن اونون نئجه اوخوماسیندان، مطالعهده اساسا کیملره اوستونلوک وئرمهسیندن، نئجه کتابلار یازماسیندان، کتابلارینین نئجه اولماغینی ایستمهسیندن، بونلاردان علاوه دیلیندن، اسلوبوندان و س...سؤز آچیلاجاقدیر.
انسان اؤنجه اوخوماغی، سونرا یازماغی اؤیرنمیشدیر. انسانلار اول گوی اوسونو اوخویوب اقلیمی بئلیرلهمیش، اولدوزلارین دوزولوشونو اوخویوب، یؤنو آختاریب تاپمیش، ایزلری و لپیرلری اوخویوب اُوون یئرینی دقیقلشدیرمیش، یا خود دا تهلکهدن یایینا بیلمیشدیر. بو تاریخی مقامین، مجاری ده اولسا، چوخ ماراقلی معناسی اوندان عبارتدیر کی، انسان اوخومادان یازا بیلمهمیشدیر و بیلمز.
اوشو-نون فلسفهسی
حاضیرلایان:
سوسن نوادهرضی
سن جوابلاری ازبرلهییرسن، آما حیات هئچ واخت عینی سوالی تکرارلامیر.
*اونوتما! نه زمان کی، سئچیم قارشیسیندا قالسان، او زمان بیلینمهیهنی، ریسکلی، تهلکهلی و گووهنسیز اولانینی سئچ. اوندا هئچ واخت زیان گورمزسن.
*سئو و داها آرتیق سئو، آجی چک و داها آرتیق آجی چک، بوتؤولوکده سئو و بوتؤولوکده آجی چک. چونکی صاف اولمایان قیزیل بیله بو یوللا آتشدن کئچهرک صاف قیزیلا چئوریلیر.
*بیرینین سهوی اوزوندن اؤزونو جزالاندیرماق آحماقجا بیر آددیم دیر.
*بوگون، موجود اولان هر شئی دیر؛ ایندی سنین وار اولدوغون، هر زمان وار اولاجاغین یگانه زمان دیر. یاشاماق ایستهییرسنسه، یا ایندی اولاجاقع یا دا هئچ واخت اولمایاجاق.
*ائگو(اؤز) بیر بوز داغی دیر. اونو اَریت. اونو درین بیر سئوگینین ایچینده اَریت، بئلهلیکله او یوخ اولسون و سن، اقیانوسون پارچاسی حالینا گل.
* جسور دئییلسنسه، صمیمی اولا بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، سئوه بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، گووهنه بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، حقیقتین آردینجا گئده بیلمزسن. بو سببدن ایلک اول جسارت گلر و دیگرلری اونو ایزلهیر.
*هر زمان نه وارسا اونو گؤر. تلسمه. بیر شئیی یانلیش آنلاماقدانسا، آنلاماماق داها مقبول دور.
*یاشام کیچیک شئیلردن اولوشار. سن سئورسنسه، اونلار بؤیوک اولارلار.
*اونوتما، بئیین بیر قول اولاراق چوخ یاخشی بیر قولدور. چوخ ایشینه یارا. آما بیر صاحب اولاراق تهلکهلیدیر و بوتون یاشامینی زهرلهیر.
*نه فرقی وار کیم گوجلو، کیم عاغیللی، کیم گؤزل، کیم وارلی دیر؟ سونوجدا اؤنملی اولان، انسان خوشبخت دیر می یا یوخ.
*خوشبختلیک سیزین اولدوغونوز یئرده دیر، سیز هارداسینیزسا، خوشبختلیک ده اوردادیر. او سیزی چئورهلهییر و او، طبیعی قاورام دیر. او هاوا کیمی، سما کیمی دیر.
*اورهگی ایله باغلانتیسینی ایتیرمیش انسانا تجربهلی دئییلیر.
*مندن ده باشقالاری کیمی استفاده ائتمک ایستهییردیلر، آنجاق اؤنجهدن اؤزوم اوچون کشف ائتدیم کی، منی جنته ایتهلهسهلر بیله، راضی اولمایاجام. اؤز ایستهییمله جهنمه گئتمهیه بیله راضییام. ان آزیندان بو منیم سئچیمیم دیر.
قایناق:
http://www.anlam.biz/?p=16828
آیدین علیزاده
کوچورن:
علی دهقانی آذر
آنجاق اؤدولون اولماماسي، يا دا آز اولماسي فلسفه چيليک ائتمک، يازين يازماق اوچون انگل اولا بيلرمي؟ ائوت، نووه فيزيکاسي آلانيندا چاليشان بيلگي نين اوجرتسيز، پاراسيز ايشله مز. رياضياتچي دا داريخديريجي سايلار اوزرينده پاراسيز ايشله مز. آنجاق فلسفه چي نين اونا پول-پارا وئريلمه سه فلسفه چيليک ائتمه مه سي دئييمي چوخ گولمه لي و آنلاشيلمازدير. بو نئجه اولا بيلر؟ آخي، فلسفه بير روحي دورومدور، بيلگه ليکدير، آردي-آراسي کسيلمه يه ن دوشونجه لره، ياراديجيليغا چاغيريشدير. دوغرولوقدا، فلسفه اينسان اورگي نين ايچيندن چيخير، ماددي ايستکلردن آسيلي اولا بيلمز. هر کس، دوغرولوقدا فلسفه چيديرسه، اونا پارا وئريلسه ده وئريلمه سه ده، دوشونه رک يازيب-يارادير، اورژينال دوشونجه لر ايره لي سورور، هاميني ايلگيلنديره رک يئنيليک وئرير. بونو ائتميرسه، دئمه لي فلسفه چي دئييل.
بيلگه ليکله اينجه دوشونجه، پارانين خيشيلتيسي ايله چيخا، خيشيلتيسيز ايسه چيخمايا بيلمز. اؤزونو فلسفه چي آدلانديران کس، پارانين اولوب-اولماماسيندان آسيلي اولماياراق، درين و هر کسي ايلگيلنديرن آکتوال، ائلجه ده اورژينال يازينلار يازميرسا، دئمه لي دوغرولوقدا او فلسفه چي دئييل، دئمه لي اونون روح يوکسکليگي يوخدور. اونا ياخشي پارا وئريلسه بئله، هئچ بير ديرلي يازين يازا بيلمز، بيلگه دوشونجه اورتاليغا قويا بيلمز. او آنجاق بونو ائده جگيني سؤزده دئيير، بو بوش سؤيلنتيدن باشقا بير شئي دئييلدير. دوغرولوقدا او کس فلسفه چي دئييلدير، اونون بو آدي داشيماق اوچون دوغادان وئريلميش اؤزلليگي، دوشونجه دورومو يوخدور.
اومبئرتو اکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي
كوچوره ن و حاضيرلايان:
علي دهقاني آذر
نرمين کامالين "اومبئرتو اکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي" کيتابي ايشيق اوزو گؤروب. مؤليفين کيتابا يازديغي اؤن سؤزو تقديم ائديريک:
کيتابين آدينداکي هر ايکي آچار-سؤز – اومبئرتو ائکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي 20-نجی عصرین ايکينجي ياريسي نين حاديثه لريدير، دئمه لي، زامانجا موعاصيرلريميزدير. پست مودئرنيزم - آوروپا فلسفي، بديعي-ائستئتيک (زيبائي شناسي) دوشونجه تاريخينده کئيفيتجه يئني مرحله ساييلير. بيزيم غربه دوزگون ياناشماميز يالنيز اونون کلاسيک سيستئملري چرچيوه سينده قالا بيلمز، غربه نئجه وارسا، اولدوغو کيمي ياناشماميز اوچون اونون ان يئني ايدئيالاريني، ان يئني دونياگؤروشونو اؤيرنمه لي و ديقته آلماليييق.
اومبئرتو ائکو بو فلسفه نين داها چوخ آکادئميک قانادينا مخصوص بير دوشونجه آداميدير. او، چوخونوزا "قيزيل گولون آدي" (بو كيتاب 1374-نجي ايلده شهرام طاهري نين ترجومه سي ايله فارس ديلينده يايينلانيب) رومان- رساله سي ايله تانيشدير. اومبرتو ائكو، پست مودئرنيزم فلسفه سي نين بانيلريندن بيري کيمي، اونون حاضيردا حياتدا اولان آزسايلي نوماينده لريندندير. 2-نجي دونيا موحاريبه سيندن سونراکي فيلوسوفلار نسلي نين سون نوماينده لريندن بيري اولاراق ائکو اؤز ايدئيالاري ايله ياشاديغيميز دونيايا بيرباشا تاثير گؤسترمک گوجونده اولان شخصيت، مدنيتلر آراسي اوفوقي ديالوگ، چوخ کولتورلولوک، اينسان سئورليک (هومانيزم)، باريش کيمي بشري اؤنملي مؤوضوعلاردا آپاريجي دوشونجه نين سيمبولو ساييلان بير ايدئولوقدور. هر بير ايدئيا جريانينا قارشي اولدوغو کيمي پست مودئرنيزمه ده موناسيبت بيرمنالي دئييل. اومبرتو ائكو يازير: بيزيم دؤوروموزده پست مودئرنيزم تئرمينينه آوروپادا هر دفعه نييسه تعريفله مک ايسته ينده موراجيعت اولونور. يعني بو تئرمين بير نؤوع "ياخشي" سؤزونون سينونيمينه (مترادف) چئوريليب. کئچميش سووئت اؤلکه لرينده و آذربايجاندا ايسه عکسينه (بو ايدئياني منيمسه ميش آز سايدا اينساني چيخماقلا)، او داها چوخ نئگاتيو-ايرونيک شکيلده يوروملانير. پست مودئرنين قبول اولونماماسي نين سببي اونون مدنيتين آليشيلميش ائستئتيک ماهيتي و اؤلچولريني داغيدان ويروس کيمي تفسير اولونماسيدير. لاکين بيزيم مقصديميز علمي بير ياناشما اولدوغوندان، بو باشدان منفي کؤکلنميش رأي لره اؤنم وئرمه دن مساله لرين ماهيتينه وارماليييق. سون بير نئچه ايلده پست مودئرنيزمين كوچه مه سي نتيجه سينده بو فلسفه مؤوضوسوندا موذاکيره لر و تجربه لر آوروپادان روسييا و تورکييه يه، اورادان ايسه آذربايجان جمعيتينه، خوصوصاً بديعي اوسلوب کيمي ادبيات و صنعت ساحه لرينه داخيل اولوب. آنجاق آذربايجاندا بو موذاکيره و امتاحانلار اساسلانديغي هئچ بير فلسفي-علمي تدقيقات اولماديغي اوچون، همين بديعي چاليشما و دارتيشمالارا بير کور-کورانه ليک خاصدير. پست مودئرنيستلر مزارلاري تحقير ائدنلر، وامپيرلر، اؤزونو تصديق ائده بيلمه ين قرافومانلار، ائستئتيکاني ائتيکادان اوستون گؤرنلر، اخلاقسيزلار، "مودئرنيزمسيز پوستلار" و ... کيمي قيناقلارلا سيخيشديريلير. آذربايجاندا موعاصير ادبي پروسئسي ايزله ينلره معلومدور، بيزيم اؤلکه يه پست مودئرنيزم موذاکيره لري سون اون ايلده ادبيات دهليزيندن آياق آچاندان سونرا مطبوعاتدا چوخلو غئيري-پئشه کار (غير حرفه اي) تنقيدله قارشيلانيب، ايلک آشامادا دومانلي بير ايماژ قازانيب. لاکين، پست مودئرنيزمي آذربايجاندا ايلک دفعه فلسفه ساحه سينده علمي تدقيقاتا چکرکن، اونا جيدي حاديثه کيمي ياناشديغيمي، بو گون دونيا ائنسيکلوپئدييالاريندا (دانش نامه) پست مودئرنيزم کلمه سي نين قارشيسيندا "موعاصير فلسفه و اينجه صنعتين اساس ايستيقامتي" کيمي سانباللي تعيينلر يازيلماسيني نظره آليب، اونا غرب فلسفه و بديعي تفککورونده گؤستريلن جيدي موناسيبتي داوام ائتديرديگيمي بورادا ايفاده ائتمک ايسته ييرم. آبش (آمريكا)، آوروپا علمي دايره لرييله تانيشليق سيراسيندا اونلاردا مودئرنيزم و پست مودئرنيزم فلسفه سي اوزره ايختيصاصلاشان عاليملر اولدوغونو گؤروروک. پست مودئرنيزم سرلؤوحه سي آلتيندا اونلار پست مودئرن دونيا گؤروشو، پست مودئرن فئمينيزم، پست مودئرن ائستئتيکا، پست مودئرن لينقويستيکا (ديلچي ليك) کيمي بير چوخ ساحه لرده تدقيقات آپاريرلار. "پست مودئرن" سؤزو غرب عاليمي اوچون مورککب آچار-سؤز، کونسئپسييا (ادراك)، خوصوصيله بيزيم کيمي اؤلکه لري آنلاماق فونکسيياسي (تابع، كاركرد) يئرينه يئتيرديگي حالدا، بيزيم يئرلي آوديتورييادا (حسابرس) بو سؤز آنلاشيلماز آسسوسساسييالار دوغورور. بيز کئچيد دؤوروندن دانيشيريق، بو دؤورون بوتون پروبلئملريني ياشاييريق، دونيانين ويرتواللاشديغيني (مجازي، غير واقعي)، اينفورماسييا حاکيميتي دؤورونون باشلاديغيني گؤروروک و حيسس ائديريک کي، عنعنه وي بينار دونيا گؤروشوموز، خئيير و شر، حاقيقت و يالان آنلاييشلاريميزلا بو دؤورو دينديره بيلميريک، ائله ايسه عنعنه وي خئيير-شر، آغ-قارا، حاقيقت-يالان – آنلاييش آپاراتيميزين اؤزونده دييشيکليک ائتمک، مووافيق کئچيد دؤورو فلسفه سي کيمي پست مودئرنيزمي منيمسمه ليگيک.
آذربايجان پست مودئرنيزمين فيکير بوداقلاريندان اولان، 1970-جي ايللرده مئيدانا چيخميش پستکولونياليزمين (پسا استعماري) ماراق دايره سينه داخيلدير.
azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab uig_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab prs_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab fur_Latn deu_Latn tur_Latn tur_Latn tur_Latn crh_Latn crh_Latn zho_Hant prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab unk azb_Arab pes_Arab fra_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab tuk_Latn azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab