بو نئجه ظولمدور منه ائیلرسن،
آدام مگر بیر اینصافا گلمزمی؟
بیر گون گؤررسن کی، واللاه، اؤلموشم
بو قدر درد چکن آخیر اؤلمزمی؟
خوبلارین بعضیسی نئجه زاد اولور،
یارین قمگین قویار، اؤزو شاد اولور.
بیر سئوگی کی، سئوگیسیندن یاد اولور،
مگر اونون یاخشیلیغین بیلمزمی؟
خوبلاردا عادتدیر، نزاکت ساتار،
گئنه خیالینی خیالا قاتار،
گؤزل اولان مگر باشین دیک توتار
عاشقینه دوغرو هئچ اییلمزمی؟
عشق اولونا یاندی جانیم سربسر،
اللها باخ، ائی ظالیمو سیتمکار،
عاشقینه قانلار آغلادان دیلبر
رحمه گلیب گؤز یاشینی سیلمزمی؟
بیر پری اولایدی بو دمدن اؤترو،
اؤزون اؤلدوریدی آدمدن اؤترو،
قدر بیلن یاخشی همدمدن اؤترو
واقیف، جان اوزولور، بس اوزولمزمی؟
دههنین دردیمه درمان دئدیلر جانانین،
بیلدیلر دردیمی، یوخدور دئدیلر درمانین.
اولسا محبوبلرین عشقی جهنّم سببی،
هورو قیلمانی قالیر کندیسینه ریزوانین.
کئچدی مئیخانهدن ائل، مستی-مئیی-عشقین اولوب،
نه ملکسن کی، خراب ائتدین ائوین شیطانین؟
وورمازام صیحّت اوچون مرهم اوخون یارهسینه،
ایستهرم چیخمایا ذؤوقی-المی-پئیکانین.
نه بیلیر اوخومایان موصحفی-حوسنون شرحین،
یئره گؤیدن نه اوچون ائندیگینی قورآنین.
یئردن، ائی دیل، گؤیه قاوموشدو سیریشکین ملهکی،
اوندا هم قویمایاجاقدیر اولاری افغانین.
ائی فضولی، اولوبام غرقهی-گیردابی-جونون،
گؤر نه قهرین چکیرم دؤنه-دؤنه دؤورانین.
قارانلیق گئجهلر
آمان الله، ینه شیطان گلیب ایمان آپارا،
قورویون، قویمویون ایمانوزو شیطان آپارا.
منیم اینسانلیغیمین گؤر نه هاسان یاوادیر،
کی گونوز قولی-بییابان گلیر اینسان آپارا.
چؤرک آلمیش الینه، آج نئجه تاقت گتیسین؟
ائله بیل یاز گئجهسی قیز گلیب اوغلان آپارا.
قانلی دیرناقلاریلان اینگیلیس ال قاتدی بیزه،
باخیسان راس دا آرازدان کئچیر ایران آپارا.
قم آشیب-داشدی داها، خلقیله شوخلوق ائلهمز،
سئل گرک ائل داغیدا، ائو ییخا، ائیوان آپارا.
خرمنی ساققیزا وئردیک، نه یامان چرچیدی بو؟
هئی گلیر کنده، بیزه درد وئره، درمان آپارا.
بو قارانلیق گئجهلرده قاپیمیز پیس دؤیولور،
نه بیلیم، بلکه عجلدیر، دایانیب جان آپارا.
آناما سؤیلهیین: اوغلو ییخیلیب سنگرده،
"تئللرین باس یاراما، قویما منی قان آپارا”.
آرادان بیر ده بیزی بؤلسهلر اربابلاریمیز،
قورخورام قویمییالار تبریزی تهران آپارا.
قارا طوفان کی، دخی خلقه شولوخلوق ائلهمز،
سئل گرک ائل داغیدا، ائو ییخا، ائیوان آپارا.
سلیقهلی اوغرو ویلایتده چوخالمیش اولسا،
شهریاردان دا گرک بیر دولو دیوان آپارا.
لیسان بلاسی
اوچ کلمه حیکمت کلمهلریندن
هر کس دانیشسا، البته، اؤز-اؤزونو خار، ذلیل و ناچیز ائدر. او سببه
کی، اینسانین هئچ بیر عضووندن او قدر ضرر اینسانا یئتیشمز، نه
قدر کی، دیلیندن یئتیشیر. عیسی علئیه السّام حضرتلرینه عرض ائلهدیلر:
– یا روحالله، دلالت بویور بیزی بیر عمله کی، او عمل بیزی جنّته
داخیل ائلهسین.
بویوردو:
– هئچ دانیشمایین.
عرض ائلهدیلر:
– یا روحالله، هئچ دانیشماماق اولماز.
بویوردو:
– عجب اولار.
حضرت سولئیمان علئیه السّام بویوردو:
– اگر دانیشماق گوموش اولسا، دانیشماماق قیزیلدیر.
دانیشماماق دانیشماقدان یاخشیدیر. هئچ بیر موسلمان گرک دانیشماسین:
خاه جاهیل و آخماق اولا، خاه کامیل و صاحبی-مریفت. اینسان
نه قدر کی، ساکیت و صامیتدیر، – او قدر گؤزلدیر. ائله کی، باشلادی دانیشماغا،
– دخی گؤزللیک ایتیب گئدیر. اودور کی، موسلهددین شیرازی دئییب:
زبان در دهان، ائی خیرَدمند، چیست؟
کیلیدی-دری-گنجی-صاحبهونر.
چو در بسته باشد بداند کسی
کی، جواهیر فوروشست یا پیلور.
بو مطلبلری تصدیق ائدندن سونا، موللا نصرالدین اؤز طرفیندن
بونو دا لازیم بیلیر دئسین:
ائی دیل، دخی دینمه و سوکوت ائت، سنی تاری،
لال اول و دانیشما!
سال باشینی آشاغا و هئچ باخما یوخاری،
مال اول دانیشما!
گر قئیریلری جمعدهیینه وورسالا، دینمه!
گر باشین اییب پئیسرینه دورسالا، دینمه!
یا ظولم ائده، یا بوینونا کندیر سالا، دینمه!
یا روزونو جبر ایله الیندن آلا، دینمه!
سال باشینی آشاغا و هئچ باخما یوخاری،
لال اول و دانیشما!
گر قوصّهلهنیب ائیلهیهسن نادوو-زاری،
مال اول و دانیشما!
هر بیر-ایکی گون دور آیاغا، باغلا دوکانی،
گئت بیر یاووق حمّامه، اوزان، باغلا هنانی،
یوم گؤزلرینی، دینمه و هم گؤزله اذانی،
گر ائیلهمیش اولسان گئجه بیر تؤور خطانی،
گئت گیر سویا تا اخز ائدهسن راحتی-جانی.
سال باشینی آشاغا و هئچ باخما یوخاری،
لال اول دانیشما!
ائی دیل، دخی دینمه و سوکوت اول، سن[بیر ] تاری،
مال اول و دانیشما!
گر جومله طوایف سنه افسوس ائده ائتسین،
آخیرده حؤکومت اؤزونو روس ائده ائتسین،
هم موللالارین روس الینی بوس ائده ائتسین،
ایسلامی جاهاندا دخی مأیوس ائده ائتسین،
یا ائتمهیه یا آر و ناموس ائده ائتسین.
شوکر ائت، یئگیلن بوزباشینی، ائیله ناهاری،
لال اول و دانیشما!
سال باشینی آشاغا و هئچ باخما یوخاری،
لال اول و دانیشما!
“موللا نصرالدین”، 7 آپرئل 1906، 1
کوراوغلوینان دلی حسن
گونلرین بیر گونو کوراوغلو قیرات مینیب چنلیبئلین اتهییندهکی
یولا چیخمیشدی. بیر ده باخدی بودو، بیر دسته یاراقلی-یاساقلی آتلی
گلیر. آمما آتلیلارین قاباغیندا بیر اوغلان گلیر کی، دونیالارا دیَر.
اوزوندن، گؤزوندن ایگیدلیک یاغیر. اوغلان کوراوغلونو گؤرجک، دستهسینه
های ووردو. آتلیلار او ساعت کوراوغلونو آرایا آلدیلار. کوراوغلو دایاندی.
گؤزلهدی کی، گؤرسون ایشین آخیری نه اولاجاق. اوغلان آتی جؤولانا گتیردی، سوزدوروب
دوز کوراوغلونون قاباغیندا دایاندی. سونرا بیر کوراوغلویا باخدی،
بیر آتینا باخدی، سوروشدو:
رادیوْ
گیزلی-گیزلی هاوانین رایلاریندان آشاراق،
دۆشونجه وادیسیندن قاچیب اۇزاقلاشاراق،
قوْهوم-قارداش بیلمهییب هر کسه یاخلاشاراق
هر یئردن خبر وئریر
آللوْ، آللوْ سسلری.
عجب جیلوه گؤستریر
آللوْ، آللوْ سسلری.
قێوریم قامچیلار وۇروب داغلارا، دنیزلره،
بیر خبرله یاخلاشیب اۇزاقلاردان بیزلره،
یوْلچولاری توْپلاییر بیر یێغناغا، بیر یئره
هر گۆن صؤحبت ائیلهین
آللوْ، آللوْ سسلری.
هر شئیی تئز بللهین
آللوْ، آللوْ سسلری.
ائللر آیری، ائللرده یاشایانلار دا آیری،
خبرسیزکن چوْخ ایشدن اؤلکلرین مۆخبیری،
بیرلشیب سایهنیزده هپ کؤنول ایقلیملری،
چیچکلهنیر، آللانیر
آللوْ، آللوْ سسلری.
نشهلهنیر، حاللانیر
آللوْ، آللوْ سسلری.
نه یئللر اۇغولتوسو، نه وۇلکانلار نرهسی،
نه خیالی دیولرین کؤپوکلو یایقاراسی،
قێشقیریب باغیرسانیز کسیلمهدن آراسی
قیامت ائیلرسینیز
آللوْ، آللوْ سسلری.
سیز باشقا بیر نرسینیز
آللوْ، آللوْ سسلری.
سسینیزه تای اوْلماز سیزین کئچدی-کئچدیده،
هر یئرده آش اوْردا باش، اوْلموشسونوز گئت-گئده،
بیر توْرپاغین، بیر ائوین بۆتون سرگوذشتی ده
ایچینیزده ساقلیدیر
آللوْ، آللوْ سسلری.
دوْغرودان ماراقلیدیر
آللوْ، آللوْ سسلری.
بئیتلر، اوچلوکلر و دؤردلوکلر
اووچو بیلمز، خیالینین اؤز سسیدیر،
اؤز قلبینین، اؤز عشقینین نشهسیدیر؟!
بو سس بضا بیر قوش اولور،
بیر بوداغا قونموش اولور،
اؤتور یونجالی باغدا!
بضا باخارسان بیر مارال،
اندامینین هر یئری خال، -
گزر دومانلی داغدا!..
ایلک باهارین ایلک نفهسی،
جوشان عشقین بیر هوسی؛
نه اولورسا، اولسون آدی،
سسدیر روحومون قانادی!
آنجاق منیم دویدوغوم سس،
بو سسلره هئچ بنزهمز.
آلی کیشی
آلی کیشی نئچه ایللر حسن خانا ایلخی اوْتاریب عؤمرونو، گۆنونو اوْنون
قاپیسیندا چۆرودوب، ساققالینی آغارتمیشدی.
اوْ، هر گۆن سحر دان یئری آغاراندا ایلخینی هایلار، بۆتون گۆنو اوْتارار،
گئجهدن بیر پاس کئچندن سوْنرا خالخالا گتیرردی. تای داغلاردا، داشلاردا
کؤوشنلرده آلی کیشینین آیاغی دیَمهمیش بیر یئر یوْخ ایدی.
یئنه ده بیر گۆن آلی کیشی ایلخینی سۆروب دریا قێراغینا آپارمیشدی.
آتلار دریانین قێراغینداکی اوْتلاقدا اوْتلاییردیلار. آلی کیشی اؤزو ده بیر
طرفده داشا سؤیکهنیب اوْتورموشدو. قوْجا ایلخیچی بیر ده باخدی کی، بۇدو
دریادان ایکی آت چێخدی. آلی کیشی دریا آتی اوْلماغینی ائشیتمیشدی، آمما هئچ
گؤرمهمیشدی. آتلار یاواش-یاواش گلیب ایلخییا قاریشدیلار. ایکی مادیانا
یاخینلاشاندان سوْنرا یئنه قاییدیب دریایا گیردیلر. آلی کیشی نه قدر
ایلخیچیلیق ائلهمیشدی، بئله شئی گؤرمهمیشدی. تئز قالخیب مادیانلاری
مانشیرلادی. آمما بۇ بارهده هئچ کسه بیر سؤز دئمهدی.
داش داش اوسته قالمازدی
دئییرلر کی، موللانین آنادان اولدوغو کند چوخ گؤزل ایمیش. چوخ گؤزل
هاواسی، جوربهجور سولاری، قشنگ باغلاری، باغچالاری وار ایمیش.
ایستی یای گونلرینین بیرینده موللا ائشیدیر کی، شهرین حاکمی واخت کئچیرمک
اوچون هامان کنده گزمهیه گئدیب. قالیر کندین قئیدینه کی،
گؤرهسن حاکمین بو واخت کئچیرمیی کنده نَیه باشا گلهجک؟
بیر هفته کئچیر. موللا ائشیدیر کی، حاکم قاییدیب گلیب. دوروب حاکمین
یانینا گئدیر. باخیر کی، حاکمین کئیفی چوخ سازدی.
سلام-کلامدان سونرا موللا حاکمدن سوروشور:
- یاخشی، حاکم آغا نئجه کئچدی؟ راضی قالدینمی؟
حاکم دئییر:
- بیلیرسن نئجه یاخشی کئچدی... هئچ بیلمهدیم کی، بیر هفته نئجه گلدی،
نئجه کئچدی؟ بیر ده باخدیم کی، قورتاریب. باخ، بیرینجی گون کندده بؤیوک
بیر یانغین اولدو، کندین تامام یاریسی یاندی. جاماعت ائله قیشقیریب
قاچیردی کی، آدامین گولمکدن قارنی جیریلیردی. حتی بیر نئچه آدام دا
یاندی.ایکینجی گون بیر قودورموش ایت اون-اون بئش نفرهجن آدام قاپدی.
اؤزون فیکیرلش گؤر نه قیامت اولار دا... لذّت وئردی. صاباحیسی بیر سئل
گلدی، بیر سئل گلدی، داها نه دئییم... تزه بیچیلمیش بوغدالار سویون
ایچینده اوزوردو، اونلارین دالینجا آداملار اؤزلری ده اوزوردولر. چوخلو
آدام دا آپاردی. دؤردونجو گون بیر کندلی دلی اولدو، بئش-آلتی آدام اؤلدوردو.
بئشینجی گون بیر دام اوچدو، بوتون کولفت قالدی آلتیندا. اؤلن، قولو
سینان، باشی ازیلن. آلتینجی گون بیر آرواد اؤزونو بوغوب اؤلدوردو... آخیر کی،
دئمینن باشا گلن دئییل. باشقا جور کئیف چکدیک. من عومرومده بئله
کئیف گؤرمهمیشدیم.
موللا حاکمین سؤزلرینه قولاق آسیب دئییر:
- یاخشی کی، بیر هفتهیه گلیبسن. بیر آز دا قالسایدین کندده داش
داش اوستده قالمازدی.
قالیندی
آیری دوشدوم وطنیمدن، ائلیمدن،
باشی چنلی، قارلی داغلار، قال ایندی!
ایچن اؤلمز درده درمان سویوندان،
آخار سولار، تر بولاقلار، قال ایندی!
بئیوفاسان، من گؤرمهدیم وفانی،
چوخ چکمیشم سنین جؤورو جفانی،
مندن سونرا رقیب سورر صفانی،
فرش دؤشهلی آغ اوتاقلار، قال ایندی!
ایلقارسیزسان، وفان یوخدو دونیادا،
دوستونون سیرّینی وئریرسن یادا،
شامامانی دردیریرسن خوریادا،
سبزه بوستان، ساری تاغلار، قال ایندی!
قوربانییم، یقین اولدو سؤزلریم،
عشق الیندن کاباب ایستر گؤزلریم،
قان تؤکورسن قوربت ائلده، گؤزلریم،
آغلا، جانان دئییب آغلا، قال ایندی!
“دده قورقود”ون 1300 ایللیگی
موناسیبتیله یازیلمیش شعر
خوش گلمیسن، ددهم قورقود،
بیزه مین اوچ یوزیلیندن،
گلدین، گؤردونمو بیر اثر
گؤردویون اوغوز ائلیندن؟
اوغوز ائلی یاغمالانیب
اوغوزلارین یاتیر هله،
اوغوز آدی دامغالانیب
ناحاق قانلار باتیر هله.
قورولماییبدی چادیرلار
ایگید اوخو دوشن یئرده.
ایندی قاچقین حیاتی وار
ایگیدلر اؤتوشن یئرده.
بو دفعه قادین آتدیغی
یایلیق دوشمهدی یئرینه.
قیصاص، قئیرت بویاتیدی
یامان ایشلهدی درین..
یایلیق آتیلدی آرایا
پاپاقلار باشدان سوروشدو.
یئرینه دوشمهین یایلیق
پاپاقسیز باشلارا دوشدو.
یاشاساق دا نیشانگاهدا
قئیرت بوزو سینان دئییل.
اوز توتما قوپوزا، دده
بو هنا او هنا دئییل.
باشچی باشدا اولمایاندا
خالق یولونو آذان اولار.
میللتی داردا اولانین
باشچیسی خان قازان اولار!
دیلیم گلمیر دئمهیه ده
دردیمیزی سن بؤلهسن،
دؤنوب یاریم ائلدن، دده،
بوتؤو ائلینه گلهسن!
******
بو دونیادا توتدوغوم یئر
ائنیم، اوزونوم قدر.
فقط دونیایا سیغمارام
درددن داغیلسام اگر!
اولیم اولمامیش...
بیر دولو بولودام گؤیون اوزونده،
دردی اورک-اورک ییغیرام ائله.
یاغمیرام چمنه، داغا، مئشهیه،
یاغاندا ایچیمه یاغیرام ائله.
هله ده توشام من شرعین داشینا،
بؤهتانین، یالانین، شرعین داشینا.
قایتاریب چیرپارام هاچان باشینا
ایللردی ییغیرام، ییغیرام ائله.
نئجه قورتاراجاق سونو بو عصرین،
آخدی، توکنمهدی قانی بو عصرین.
سؤکولور، داغیلیر، تالانیر قصریم،
من دوروب باخیرام، باخیرام ائله.
صبر ائیلهییب صبری قییمتدن سالدیم،
دؤزه-دؤزه یاری-یاریمچیق قالدیم،
“الله” دئیه-دئیه اللهدان اولدوم
یئنه ده اللهی چاغیررام ائله.
آهلانان، آغلایان آنا منیمدی،
داغلانیب سینهسی یانان منیمدی،
قورورو تاپدانیب سینان منیمدی
اؤزگه یئرده کؤمک آختاررام ائله.
کؤرپم قونداغیندا گوللهلهنیبدی،
قانی بئشیگینده سیلهلهنیبدی.
قئیرتیم، ووقاریم سیللهلهنیبدی،
غضبدن شیمشکتک چاخیرام ائله.
هایقیریرام، هاییم اؤزومه یئتمیر،
نالم اینیلتیدن او یانا گئتمیر،
اؤز ائلیمده الیم اؤزومه چاتمیر،
گؤزده قان-یاش اولوب آخیرام ائله.
اؤزگهدن گوج اومور جسارت، قئیرت،
حقیقت قیفیلدا، قاندالدا جورت،
اورگیمده دهشت، گؤزومده حئیرت
باخیب یانا-یانا یاخیللام ائله.
تورپاق وطن دئییل، شهیدی یوخسا،
روحو باغیشلاماز شهیدین یوخسا،
تورک اوغلو، ترپن دی، هایقیر دی، یوخسا
اولیم اولمامیش آخیرام ائله.
azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab knc_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab knc_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab