اوزبیک دها سی امیرعلی شیرنوایی مقبره سی نینگ قوریش ایشی باشلندیافغانستان حکومتی ، 15- نچی عصرده یشه گن اوزبیک داهی سی ، سیاستچی و شاعر امیر علی شیر نوایی نینگ قبرینی قیته قوریش ایشی بوگون رسما هراتده باشلندی . قرارینی اوزبیکستان حکومتی ،هرات شهریده گی امیر علی شیر نوایی مقبره سینی بوزیب ، ینگی زمانوی شکلده اوشبو مقبره نینگ ینگیدن قوریلیشیگه سوز بیرگن ایدی.
امیر علی شیر نوایی نینگ سابق مقبره سینی ویران ایتیلیشی تاریخچیلرنی غضبگه کیلتریب قوریلیش ایشلری توخته تیلیب قالگن ایدی. ایندی ایسه افغان حکومتی ایسکی شکلده مقبرنی قیته تیکله ماقچی.
هرات ده کی همکارمیز همایون حدید هراتده عینی مناسبت بیلن یولگه قوییلگن مراسمده قتنه شیب کورگنلرینی شرح بیرگن :
مین حاضر امیرعلیشیر نوایی مقبره سینینگ یانیده من. کورینیشیچه نیچه بیر ایشچیلر مقبره اطرافیده ینگی گنبذ قوریلیشی اوچون تهداب قازماقده. گوهر شاد بیگم باغیده جایلشگن امیرعلیشیر نوایی مقبره سی اطرافی تیکان زارگه ایلنه نیب قاگن. سککیزییل آلدین نوایی مقبره سی اوزبیکستانده گی بابر نامیده گی مدنی جمغرمه سی تمانیدن اوییلگنیدن بویان انه شنونده ی احوالده. اما بوکون نوایی سیورلر اوچون قوانرلی خبر بار. افغانستان مدنیت و خبر وزیرلیگی تشبثی بیلن بو مقبره گنبذی قورلماقچی. مین کیلگنیمدن بیر ساعت اوتر- اوتمس انچه گینه آدم لر مقبره تیوره گیگه توپلندیلر. نیچه ایشچی مقبره اطرافیگه سوو سیپیب شاشیلگنلریچه سوپورماقده لر. آلدین- کین محلی رسمیلر، مدنیت مشتاقلری، ژورنالیستلر و اکثریت اوزبیک همده ترکمن بولگن اهالی هم بو محلگه کیلماقده لر.
ایندی ایسه، احتفال ده قتنشگن مهمان لر ولایت حاکمی نی کوتماقده.
حاکم کیلیشی بیلن محفل هم باشلندی.
هرات حاکمی دکتر داود شاه صبا دستلب سوزگه چیقیب سککیز ییلدن کیین هرات خلقینینگ آرزوسی عملگه آشه یاتگنیدن غایت خورسند ایکنینی بیلدیردی.
هرات حاکمی بو ولایت ده گی برچه مدنی میراثلر وتاریخی بنالر اوته افگار حالتده ایکنیدن خواطرده بولگنینی هم یاشرمه یدی:
"افسوس بیلن هرات ده گی مدنی میراث و تاریخی آبده لر وضعیتی یخشی ایمس . مملکت ملی بای لیگی و سرمایه سی بولگن بو تاریخی آبده لر باعث توریسم صنعتی پتانسیلی اوته کوچلی. بیزآلگن حساباتگه کوره توریسم صنعتیدن هر ییلی هرات، بیر بلیون یا بیر مینگ ملیون دالر عایدات حاصل قیلیشی ممکن. اما بو توغریده اساسی ایشلش کیره ک. بیرینچیدن هرات عالی اوقوو یورتی نینگ مهندس لیک فاکولته سیده ارخیولوژی یا باستانشناسلیک بولیمی ایجاد ایتیلیشی ضرور دیر دیب ایتی هرات حاکمی ."
بو مقبره بوندن سککیز ییل الدین اوزبیکستان حکومتی بویروغیگه اساسن بابر خلق ارا مدنی فوندی تماندین قیته قورلیش مقصدیده اوییلدی. لیکن ایریم سبب لر باعث جمغرمه بو ایش نی باش گه ییتکزمه دی . بابر مدنی جمغرمه سی نینگ بو حرکتی برچه مدنیت مشتاق لری نینگ غضبی گه سبب بولدی. هرات حاکمی داکتر داودشاه صبا بو مقبره نی اویگن اوزبیکستان حکومتی و بابر جمغرمه سیگه قره تیب شونده ی فکر بیلدیردی :
"اویلشیمچه بیرینچیدن بیر تاریخی بنا گه نسبتن اویله می بونده ی مسولیتسیزلیک بیلن مناسبت کورستگن کشیلرگه بو موضوع بیر تاریخی و دایمی خجالت و شرمنده لیک قالدیردی. ایکینچیدن ایسه بابر فوندی بوتاریخی مسولیت و ملامتدن قوتیلیش اوچون، هرات ولایتیده قنده ی دیر بیر خیریه ایش نی بجرر دیگن امیدده من.
هیچ بولمه سه نوایی ایجادیگه قیزیقه دیگنلر کونگلینی خورسند قیلیش اوچون نوایی اثرلریدن بیرینی باسیمدن چیقریب، یاکی هرات ده گی تیموریلر دوریگه تیگیشلی بیر تاریخی آبده ومدنی میراث نی یونسکو خلق ارا تشکیلاتی معیار و اسلوبلریگه ماس قیته قوریشگه همت قیلسینلر دیدی داکتر صبا."
هرات ده گی مدنی میراث لر خوف آستیده
هرات ده گی مدنی میراث و تاریخی آبده لرگه نسبتن بوله یاتکن دقت سیزلیکلر الّه قچان کوپ گینه تشویشلرنی هم توغدیریب قوییگن
مدنی میراثلردن حمایه ایتووچی کمیسیون اعضاسی و افغانستان غربیده گی انسان حقلریدن حمایه ایتوچی مستقل کمیسیون ریسی سید عبدالقادر رحیمی بو وضعیت دن جدی تنقید آستیگه آلدی.
"بو کونگی محفل گوهر شاد بیگم مقبره سی یانیده اوتکزیلماقده. گوهر شاد بیگم برچه هرات لیکلر نینگ آنه سی بولگن. بو حرمت لی آنه میز بیزدن امیر علیشیر نویی مقبره سیدن اون متر اوزاق لیکده سلطان حسین بایقرا مقبره سی جایلشگنلیگینی بیلدیره دی. خوش، بوکون بیزلر بایقرا مقبره سی یانیگه قالدیقلریمیزنی بوشه تیشدن باشقه اونگه نیمه خذمت قیلدیک ؟ بایقرا بیر مدنیت نی ایجاد ایتکن و شرق رنانسی نی یرتکن شخصیت دیر . بو سوال لرگه نمه جواب میز بار.اگر بیز تیموری لر یارقنین دوره سی مدنیتی نی اونتکن بولسک بیز گوهر شاد بیگم نینگ ناخلف فرزندلری ایکن میز . "
امیرعلیشیر نوایی مقبره سی نینگ ینگی گنبذی ییتی یریم متر مربع مساحتده توقیزمتر بلند لیکده ایککی گنبذ بیلن افغانستان مدنیت و خبر وزیرلیگی نینگ 60 مینگ دالر بودجت دن قوریلماقده. بو مقبره گنبذی تیموریلر دوری نینگ معمارلیک اسلوبیگه ماس بیر افغان کمپنی وسیله سی بیلن بنا بوله دی. بو کمپنی بوندن آلدین تیموری لر دوریده قورلگن اختیارالدین قعله سی و خواجه عبدالله انصاری مقبره سی گنبذی نی قیته قورگن.
امیرعلیشیر نوایی مقبره سی گنبذی نینگ قوریلیشی برچه مدنیت پرور و نوایی مشتاقلری کونگلینی شاد ایتتی. بو کونگی مراسمده قتنشگن کوپ گینه اوزبیک و تورکمن مشتاق لردن بیری و اصل میمنه شهر یشاوچیسی بولگن حاجی عبدالله بو پروژه تیزراق توگه تیلیشی اوچون اون مینگ دالر یاردم بیردی.
تیموری لر دوری نینگ تنیقلی وهنر پرور وزیری امیر علیشر نوایی 906 نچی هجری ییل ده دنیا دن اوتتی و اوشه عصر ده اونینگ مقبره سی اوستیگه گوزه ل بنا قوریلدی. بو مقبره 1885نچی میلادی ییلده یعنی هرات مصلی سی ویران بولگنی پیتیده بوزیلدی . نوایی مقبره سی گنبذی ایکینچی مرته 1326 شمسی ییلده اوشه قدیمی اصلوب گه ماسله تیب قیته دن بنا بولدی. بو بنا 1382 نچی شمسی ییلی اوزبیکستان نینگ بابر خلق ارا مدنی جمغرمه سی تمانیدن ینگی مقبره قوریلیش مقصدیده ویران ایتیلدی. اما بابر فوندی قورماقچی بولگن ینگی بنانینگ ایشی ایسه تیموریلر معمارلیگیگه خلاف بولگنی اوچون یونسکو تمانیدن توخته تیلدی.
azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab