دؤرتگول
آذربایجان تورکجهسی
دانیشیق دیلینده و آنادولو آغیزلاریندا ، مثلث/اوچبوچاق قارشیلیغی بیر اوچگول(üçgül) اولدوغونو، سانیرام اؤنجهلری بیر یازیدا دیله گتیرمیشدیم. اونون
یانیندا، دؤرتگول(dörtgül) سؤزجویو ده، آنادولو و آذربایجان لهجهلرینده گؤرولمکدهدیر.
یانیلمازسام بیرده بئشگول(béşgül) ائشیتمیشم.
بونلارین اوزرینده بیر آز داها آیرینتیلی اولاراق دورمالییق:
1.
اوچگول: مارسل اردال'ین آراشدیرماسینا
گؤره کلمه اسکی تورکجهده، اوچکیل(üçkil)دیر. آنجاق کلاوزون اوچگیل(üçgil) اؤرنهیینی
وئریر. مثلث یئرینه تورکجهده اوچگئن(üçgen)، آذربایجان جمهوریتینده اوچبوجاق واردیر. آیریجا تورکیهده اوچکنار(üçkenar)دا واردیر.
منجه اوچبوجاق، گؤزلدیر آنجاق بیر آز اوزون اولور. اوچگئندهکی اک بللی دهییلدیر
و بلکه آوروپا دیللرینده گؤرولن –gon (polygon, hexagon,..) اکینین تأثیری آلتیندا اورتایا چیخیبدیر. اونون اوچون، دیلچیلر
بو اکی اویدورما ساییبلار.
2.
دؤرتگول: اسکی تورکجهده تؤرتکیل(törtkil) اولاراق تثبیت ائدیلیبدیر.
بوگون ده آذربایجان و آنادولودا گؤرونور. تورکیهدهکی قارشیلیغی دؤرتگئن(dörtgen)دیر و اوچگئن
کیمی سورونلو ساییلیر.
3.
بئشگول:"پنجضلعی" قارشیلیغیدیر و تورکیه تورکجهسینده بونون
یئرینه بئشگن وار. آنلاشیلان کلمه و اک سسلی اویوموندان قاچیبدیر. تورکجهمیزده
ـگیل اکیده بنزر دورومدایر.
4.
ایکیگول(ikigül): کلاوزون اؤرنهیینی التحفه الزکیه آدلی قیپچاق
سؤزلویوندن وئریر. اوردا ایکیگولدن بئشگوله، بنزر سؤزجوکلر، بیربیرینین
آلتیندا وئریلیر. کلمهنی قیپچاق تورکجهسی سؤزلویونده تاپمادیم[1]. بو
سؤزجوکلردن تؤرتگول و دهییشگهلر(دؤرتکول، تؤرتکیل و..) او سؤزلویه آلینیبدیر.
ایکیگول، ایکی باشلی خط کیمی معناسی اولاجاقدیر.
دَیرلندیرمه
بورداکی اؤرنکلردن آنلاشیلان، ـگول<ـکیل اکی هندسی شکیللرین آدلارینی قورماقدا ایشه یارایان بیر اک دیر. او زامان، مارسل اردال'ین یازدیغی کیمی باشقا عددلره ده گلهرک، شکیل آدلاری یارادابیلر. اوچگول(Triangle)، دؤرتگول(quadrangle/tetragon)، بئشگول(pentagon)، آلتیگول(hexagon)، یئددیگول (heptagon)، سککیزگول(octagon) و.. بو آدلار، شوبههسیز، اویدورما ـگئن اکی ایله قورولان آدلاردان داها دوغرو، دوزگون و یئی اولاجاقلار.
[1] . رجب
توپارلی، حنیفی وورآل، رجب قاراآتلی، قیپچاق تورکجهسی سؤزلویو،
آنکارا: تورک دیل قورومو یایینلاری،2007.
snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab