ایکی آی سونرا ایراندا گرچکلشهجک اولان جمهورباشقانلیغی و شهر شورالاری سئچیملری ایرانین سیاسی گلهجگی آچیسیندان فرقلی یؤنلردن اؤنم داشیرکن گونئی آذربایجان توپولومو و گونئی آذربایجانین سیاسی اتمسفرینی ده یاخیندان ایلگلندیرهجکدیر. ایران سیاستینده ائتگیلی اولان مرکزلر و حاکیمیتین بو سئچیملره یؤنهلیک گلیشدیردیگی سؤیلم دقته آلیندیغیندا مشارکت حداکثری تئریمی ایله دیله گتیردیکلری خالقین سئچیملره ان چوخ قاتیلیمی می؟ یوخسا قاتیلیمین آز اولماسیندان فایدالاناراق آیتالله خامنهاینین گنج و حزباللهی تئریمی ایله دیله گتیردیگی اصولگرا بیر دؤلتین ایش باشینا گتیریلمهسی می؟ سئچهنکلری آراسیندا کسین بیر سونوجا یئتیشمهدیکلری گؤرونور. فقط سیدحسن خمینینین سئچیمه آدای اولماسینین اؤنونون کسیلمهسی و شهر شورالاری اوچون اصلاحطلبرین وئردیگی بیر چوخ آدین صلاحیتلرینین اجرایی هیئتلر طرفیندن رد ائدیلمهسی حاکمیتین سئچیمه قاتیلیمین آز اولماسینی استراتژیک بیر گئچیش سورهجی اولاراق گؤزه آلیب ابراهیم رئیسی، محمدباقر قالیباف، علی لاریجانی، سعید جلیلی و عزتالله ضرغامی کیمی آدلارین اؤنونو آچاجاغی سئچهنهیینین گوجلو بیر احتمال اولاراق اؤنه چیخارماقدادیر. بو آرادا گونئی آذربایجان و ایران تورکلری ایچینده بللی بیر توپلومسال تابانا صاحب اولان و گونئی آذربایجان جغرافیاسیندا ائتگیلی بیر توپلومسال-سیاسال حرکته دؤنوشن گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین ده توتومو و یاخلاشیمی بو سئچیمی ان آز گونئی آذربایجان و ایران تورکلرینین جمعی ذهنیتینده جدی بیر شکیلده ائتگیلهیه بیلمه پتانسیلینه صاحب اولدوغو دا بیلینمکدهدیر. بورادا اؤنملی اولان سورو بو ائتگیلمهمهنین مکانیزماسینین نئجه اولاجاغی و هانسی آماجلار گودولمهلیدیر سوروسودور. بو آنالیزده گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین اوزون سورهلی چیخارلارینی دوشونهرک هانسی سیاستلر گلیشدیریلیرسه باشاریلی سونوجلار اله گتیریلهبیلیر مسئلهسی اینجهلنمیشدیر.
ایران جمهورباشقانلیغی سئچیملری: گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین یاخین تاریخی و گئچمیشی، توپلومسال، کولتورل و سیاسال تمللرینین ایچهریگی و ایران سیاستیندهکی رقیبلرینین سؤیلملری دقته آلیندیغیندا ایکی آنا یاخلاشیم فایدالی یاخلاشیملار و اوچ یاخلاشیم ضررلری یاخیلاشیملار اولاراق دگرلندیریلهبیلیر. بیرینجی فایدالی یاخلاشیما گؤره ایراندا گرچک و اؤزگور بیر سئچیمین اولمادیغی، انتخاباتدان داها چوخ انتصاباتین سؤز قونوسو اولدوغو و گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین تمل ایلکهلری ایله مؤجود ایران آنایاساسی آراسیندا هرهانسی بیر اورتاق یؤنون اولمادیغی سؤیلمیندن یولا چیخاراق سئچیمی تحریم ائدهبیلیر. بو سؤیلمین باشاریلی بیر سونوجا اولاشماسینی ساغلایان ان اؤنملی فاکتور بوگون ایران توپلومونون گئنلینه حاکم اولان اتمسفردیر. نئجه کی ایستر بیرچوخ انسانین دیله گتیردیگی و بیرچوخ آراشدیرما مرکزینین ده وورقولادیغی کیمی ایران توپلومونون اؤنملی بیر بؤلومو بو سئچیمه قاتیلمایاجاقدیر و قاتیلیم یوزدهسی اسلام جمهوریتینین سیاسی تاریخینین ان آز سویهسینه دوشهجکدیر. بو دورومدا گونئی آذربایجان توپلومو مؤجود دورومدان راحاتسیز اولان کوتلهلرین یانیندا دورماق و بو راحاتسیز کوتلهلرین سسی اولمایا چالیشماقلا توپلومسال تابانینی قوروماق، توپلومداکی سؤیلمسل آغیرلیغینی ساخلاماق و طرفدار کوتلهسینی گئنیشلتمهسینه فرصت تاپاجاقدیر. فقط بورادا اؤنملی اولان مسئله بو تحریمین نئجه اولمالیدیر مسئلهسیدیر؟ قوشقوسوز پاسیف بیر تحریمین هرهانسی بیر فایداسی اولمایاجاقدیر و اؤنملی اولان باغیمسیز بیر حرکت اولاراق اورتادا اولوب اؤز ایلکهلرینی و سؤیلمینی اؤنه چکرک تحریمی وورقولاماسیدیر. یوخسا سادهجه سسسیز قالماق بو آلانی گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی ایله ان آز اسلام جمهوریتی قدر دشمن اولان مرکزیتچی گروهلار و سؤیلملره بوراخماق آنلامینا گلیر. بو آکتیو تحریم ده گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین الینده اولان مختلف سوسیال مئدیا حسابلاری (تلگرام، انستاگرام، توئیتر، کلاب هاوس، فیسبوک و..)، یازیلی و گؤرسل مدیا و میدانی فعالیتلرله گرچکلشهبیلر. بورادا اؤنملی اولان مسئله گونئی آذربایجان توپلومونون گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین توپلومون یانیندا اولماسینی حس ائتدیرمه مسئلهسیدیر و گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین سادهجه دیل، کیملیک و کولتوره دایالی بیر سیاسی حرکت اولماییب گونئی آذربایجانلیلارین اقتصادی و توپلومسال سورونلاری ایله ده یاخیندان ایلگلندیگی بیر حرکت اولدوغونون گؤستریلمهسیدیر. ایکینجی فایدالی سئچهنک اولاراق گؤرونن سئچهنک بیلینجلی بیر شکیلده اویونا گلمکدیر. بو بلکه ده ان دارتیشمالی و اؤنوموزدهکی ایکی آی ایچینده ان چوخ فیکیر آیریلیغینا سبب اولاجاق سئچهنکدیر. بو سئچهنهیه گؤره گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی مسعود پزشکیان آراجیلیغی ایله و بو آدایین وئرهجهیی امتیازلاری قوللاناراق بو گونه قدر ایرانین رسمی سیاسی ادبیاتیندا قیرمیزی بیر چیزگی اولان فدرالیسم مسئلهسینی رسمی ادبیاتا داخل ائدرک گئنیش کوتلهلره اولاشما فرصتی تاپاجاقدیر. بونونلا بیرلیکده مسعود پزشکیان آراجیلیغی ایله اؤز سؤیلمسل باغیمسیزلیغینی دا گؤستره بیلر. مسعود پزشکیان مسئلهسینده هرکسین بیلدیگی مسئله پزشکیانین قاتیلیمی چوخالتماق اوچون حاکیمیتین قوللاندیغی بیر تاکتیک اولدوغودور و حاکیمیت پزشکیان واسطهسی ایله آذربایجان تورکلرینی سئچیمه قاتیلیمایا تشویق ائتمک ایستهییر. بو دا 1384 جمهورباشقانلیغی سئچیمی اؤرنگی اساس آلیناراق گرچکلشدیریلمک ایستهنیلمکدهدیر. 1384 جمهورباشقانلیغی سئچیملری دقته آلیندیغیندا مصطفی معین، مهدی کروبی و هاشمی رفسنجانی کیمی آدایلارین اولماسینا رغماً گونئی آذربایجاندا ان چوخ رایی سئچیملرین سونونجوسو محسن مهرعلیزاده گتیرمیشدیر. حاکیمیت بو دفعه ده مسعود پزشکیان آراجیلیغی ایله آذربایجان تورکلرینی اورتایا گتیرمهیه چالیشیر. فقط بورادا مسعود پزشکیانین یانیندا یئر آلمانین ان اؤنملی ضررلری گونئی آذربایجان توپلومو ایچینده گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینی اؤز ایلکهلریندن وازگئچه بیلن بیر حرکت وضعیتینه دوشورر و توپلومون اؤنملی بیر بؤلومو ایچینده صداقتسیز و آلیشوئریش اهلی بیر حرکت کیمی گؤستریر. گرچک بودور کی بوگون ایران توپلومونوندا 40% ایشسیز وار، بو درصد گونئی آذربایجانا گلنده داها چوخالیر، توپلومون اؤنملی بیر بؤلومو گلهجهیه یؤنهلیک اومودونو ایتیرمیش و دگیشیم اومودونو آرتیق حاکمیتین سوندوغو آلترناتیولر و سئچهنکلرده گؤرمور و بو دفعه اعتراضینی بیلدیرمک اوچون داها چوخ تحریم طرفینده یئر آلاجاقدیر. بو دورومدا گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی ضمانتی اولمایان بیر وعده اوچون مسعود پزشکیانین یانیندا یئر آلاراق توپلومون بو بؤلومو ایچنیده اعتبارینی الدن وئرهبیلر. آنجاق اؤته یاندان دا حاکیمیت ایچینده ده بعضی گروهلار و ائتگیلی شخصلر و بوروکراتلار واردیر کی ایرانشهری دوشونجه قارشیسیندا دورموشلار و اسلام جمهوریتینین امٌتچی سؤیلمیندن یولا چیخاراق پانفارسیزمی آچیق بیر شکیلده انتقاد ائدیرلر. مسعود پزشکیانین یانیندا یئر آلماق ایستهین بو شخصلری ده تماماً گونئی آذربایجان ملٌی حرکتیندن اؤتهکیلشدیرمک دوغرو دگیل و اورتا و اوزون سورهده بو شخصلری قازانیب تماماً ملٌی حرکتین سؤیلمینه داخل ائتمک فایدالی اولار. بو آچیدان گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی اوچون ان فایدالی سئچهنهیین تحریم اولدوغو بیر گرچکدیر فقط هله سیستم ایچینده تورکلویون چیخارلارینیین گودوله بیلمهسینه اینانلار دا تماماً اؤتهکیلشدیریلمهمهلیدیر. اوچ ضررلری یاخلاشیملار دا قوشقوسوز اصلاحطلبلر، اصولگرالار و براندازلار اولاراق اؤزلرینی تانیملایان مرکزیتچی قوهلرین یانیندا یئر آلماقدیر. گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی بو اوچ قوهنین یانیندا یئر آلماقلا فارسجادا دنبالهرو دئییلن قویروق اولما تهلوکهسی یاشایا بیلر و بوتون قازانجلارینی بو اوچ قوهیه تسلیم ائتمیش اولار. اؤزهللیکله ده اصلاحطلبلرین آچیق بیر فارس میلیتچیلیگی سؤیلمینه صاحب اولدوغو و گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینی آذربایجان تورکلری ایچینده اؤزونه ان اؤنملی رقیب اولاراق گؤروب بو حرکتی ضعیفلتمهیه چالیشماسی دقته آلیندیغیندا اصلاحطلبلر قونوسوندا داها دقتلی اولونمالیدیر.
شهر شورالاری سئچیملری و باتی آذربایجان مسئلهسی: گونئی آذربایجانین گلهجهیینی و مؤجود دئموگرافیک یاپیسینی یاخیندان ایلگیلندیرن اؤنملی مسئلهلردن بیری باتی آذربایجاندا فعالیت گؤسترن کورد ائتنیک میللیتچیسی سیلاحلی اؤرگوتلر و ترورو بیر چؤزوم یولو اولاراق گؤرن گروهلاردیر. بو ترور اؤرگوتلری و بو اؤرگوتلرین گودومونده اولان گروهلار و شخصلرین باتی آذربایجانی بؤیوک کوردستان خریطهسینده گؤسترمهسی، یاخین تاریخده فرصت تاپدیقاجا گونئی آذربایجان تورکلرینه یؤنهلیک ائتنیک تمیزلیگه ال آپارایب گونئی آذربایجان تورکلرینی زورلا گؤچ ائتمهیه زورلامالاری و بونون بؤلگهنین تاریخی حافظهسینده بوراخدیغی ایزلر بؤلگهنین ان اؤنملی تهدیدلریدیر و قوشقوسوز بو تهدیدین هدفینده بیرینجی سیرادا آذربایجان تورکلری یئر آلماقدادیر. نئجه کی محتمل بیر ایچ قارقاشادا گونئی آذربایجان تورکلرینه یؤنهلیک جدی بیر سالدیریدا بولوناجاقلاری کسیندیر. بو سلاحلی اؤرگوتلرین بلکی ده فارس شوونیزمیندن داها چوخ دشمن گؤردوکلری ائتنیک گروه گونئی آذربایجان تورکلریدیر و گونئی آذربایجان تورکلری بو اؤرگوتلرین توپراق ادعالارینا اعتناسیز قالیرسا گلهجهیی آجیلارلا دولو اولاجاقدیر. بونون اوچون ایندیدن گرکن اؤنملرین آلینماسی گونئی آذربایجان ملٌی حرکتینین اؤنملی مسئلهلریندن بیری اولمالیدیر. بو دغرولتودا گونئی آذربایجان ملٌی حرکتی بؤلگهنین ائتنیک داغلیمینا دا حساس اولوب دئموگرافیک یاپیسینین دگیشمهسینه قارشی دورمالیدیر. بونون دا یوللاریندان بیری نه اولورسا اولسون و کیمین واسطهسی ایله اولورسا اولسون بؤلگهنین یئرل بوروکراسیسی تورکلرین الینده قالمالیدیر. یعنی اورتا و اوزون سورهلی چیخارلار دوشونولهرک بو تهدیدین اولدوغو باتی آذربایجان شهرلرینده شهر شورالاری سئچیمینه قاتیلماق و سیاسی گؤروشونه باخمادان ان چوخ قازانماق احتمالی اولان آدایلارا اوی وئریلمک تشویق ائدیلمهلیدیر. باشقا بیر دئییشله بو مسئلهیی حاکمیتین سئچیمه قاتیلیمی چوخالتماق اوچون قوللاندیغی بیر تاکتیک اولاراق دیله گتیریلن ادعالارا رغماً اورتا و اوزون سورهلی دوشونوب مسئلهنین تملینده اولان جدیت و حساسیت دقته آلیناراق باتی آذربایجاندا دئموگرافیک دنگه تهدیدی یاشادیغی شهرلرده بیر ده کوردستان استانیندا یئر آلان و تورکلرین یاشادیغی شهرلرده سئچیمه قاتیلماق و قازانما احتمالی ان یوکسک اولان آدایا اوی وئریلمک تاکتیکی اویقولانمالیدیر. بونون نه قازانجی اولور؟ سوروسو قارشیسیندا ایسه یئرل بوروکراسینین رقیب ائتنیک گروها بوراخیلماسینین ضررلری اولدوقجا یوکسک اولور، شهرلرین عمومی فضاسیندا ائتگین اولورلار، اؤز اقتصادی و سیاسی شبکهلرینی یایقینلاشدیریرلا و بو دا اثرلرینی اوزون سورهده گؤستریر دئیه جواب وئریله بیلیر.
بابک شاهد- تبریز آراشدیرمالاری مرکزی اوزمانی
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab