ایندیکی زامان
ایندیکی زامان ایشین دانیشیلان وقت باش وئردییینی بیلدیریر. ایندیکی زامانین علامتلری دؤرد چشیدلی "یر- ̂یر- ور- ۆر" دن عبارتدیر. مثلا: آلیر- گلیر- گؤرور..
اگر فعلین کؤکو سسلی ایله قورتارارسا، ایکی سسلینی بیری-بیریندن آییرماق اوچون سس سیز "ی" حرفی اونلارین آراسینا علاوه ائدیلیر. مثلا: دئییررم- دئ+ی+یر+م، اوخویارام.
ایندیکی زامانین اینکار علامتی "ما- مه" ویا فقت "م" حرفی ایله دوزه لیر. اگر "ما- مه" ایله ایشلنرسه، ایکی سسلی آراسیندا بیر سس سیز "ی" ده آرتیرماق لازیمدیر. مثلا: آلماییر و اگر تکجه "م" حرفیله یازیلسا آلمیرام، آچمیرام، گؤرمه ییرسن...
تبریز لحجه سینده اوچونجو شخص تکین آخیرینا "ی٢" و "و٢" سسلریندن بیری ده علاوه اولونور: گلمیری- گؤرمورو..
دئمک خبر شکلینده اولان ایندیکی زامان فعللرینده عین زاماندا ایکی ایش گؤرولور. مثلا "من اوخورام" جمله سینده هم "من" اوخوماق ایشینی ایجرا ائدیرم، همده او ایشله عین زاماندا گؤردویوم ایش باره ده خبر وئریرم.
ایندیکی زامانین دا "غیر شهودی" شکلی واردیر کی، کئچمیش زامانی بیلدیریر.
گلجک زامان
بو فعل ایشین گلجکده باش وئره جه یینی بیلدیریر. گلجک زامانین ایکی شکلی وار.
الف- قطعی گلجک زامان:
فعلین بو زامانی ایشین حتما گلجکده باش وئره جیینی بیلدیریر. اونون شکیلچیلری "آجاق- اجک" دن عبارتدیر. مثلا:گلجکسن، آلاجاقدیر...
اوچونجو شخصلرده ایکی چشیدلی "دیر" شکیلچیسی ده علاوه اولا بیلر. فعلین کؤکو سسلی ایله بیترسه "ی" حرفی علاوه اولونار.
اگر بو شکیلچیلردن سونرا سسلی ایله باشلانان شکیلچی گلرسه، سس بؤلومونده گؤردویوموز کیمی، "ق" حرفی "غ" و "ک" حرفلری "گ- ی"حرفلریندن بیرینه جئوریلیر. مثلا: آلاجاغام، گؤره جه یم..
گلجک زامانین اینکار علامتی "ما- مه" دیر کی، بلواسطه کؤکه قوشولار.
بو حالدا ایکی سسلی یان- یانا گلیر و اونلاری بیری-بیریندن آییرماق اوچون "ی" سسلیسی اونلارین آراسینا علاوه اولار. مثلا: آلمایاجاغام، گؤرمه یه جه یم...
ب-غیر قطعی گلجک زامان:
بو فعللر ایشین یاخین گلجکده غیر قطعی شکیلده باش وئره جه یینی بیلدیریر و علامتی "آر+ ار" دیر. اینکار علامتی ده یالنیز "م" اولار. مثلا: یازارام- یازمارام... اینکار فورماسیندا بعضا بو شکیلچیلر "آر- ار" "ز" حرفینه چئوریلیر: آچمازلار، آچمازسان...
حطی بعضا "ز" حرفی دوشور. مثلا: آچماسان.. فعلین کؤکو سسلی ایله بیترسه "ی" سس سیزی ده علاوه اولونور. مثلا: اوخویارام...
بو شکیلچیلرله ایشله نن فعللر ایشین بوتون زامانلاردا باش وئره جه یینی ده بیلدیریر. بو زامان اونلارا "گئنیش زامان" دئییلیر. مثلا: "اکینچی بوغدا اکر" جمله سینده "اکر" فعلی نشان وئریر کی، اکینچی هم کئچمیش ده، هم ایندی، همده گلجکده بوغدا اکر.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab