آشیقلارین دونیاسی چوخ بؤیوک و گئنیش بیر دونیا اولاراق، بؤیوک انسانلاری طلب ائدیر. بو گئنیش دونیادا کئچمیشلردن بری چوخ بؤیوک و عارف انسانلار آشیق آدی ایله گلیب شعرلر سؤیله ییب، داستانلار و هاوالار یارادیب، اؤزلریندن بیزه نشانلار قویاراق فانی دونیانی ترک ائدیبلر. بو آشیقلاردان، دده قوربانی، آبدال مسکین، توفارقانلی عباس، خسته قاسم، دوللو مصطفی، دده علعسگر و چوخلو عارف آشیقلارین آدلارینی افتخارلا چکمک اولار. بو آدلارین چکدیگیمیز آشیقلار هر بیریسی اؤز یئرینده بیر عارف و داهی انسان اولاراق، آشیقلیقدا چوخ بؤیوک رول اوینایاراق، آشیق ادبیاتینین شعرینده، داستانلاریندا و هاوالاریندا ائتگی بوراخیبلار.
بو آرادا بیر مسئله نی اونوتمامالی ییق. اودا بو، اوزون کئچمیشلردن سوزولوب گلن آشیقلارین آدلاری و سانلاری نیه محدود اولوب و چوخلارینین آدلاری گلیب گونوموزه قدر چاتماییب و تاریخ صحیفه لرینده سیلینمک زوروندا اولوب و یالنیز بیر سیراسینین آدینی بوگون بیلیریک؟ بو سؤالین جوابی، اوسته خاطرلاتدیغیمیز کیمی چوخ آیدین و بللی دیر، او دا بو آشیقلارین اؤز چاغلاریندا و ساحه لرینده آشیقلیقدا بوراخدیغی ایزلر اولوبدور.
بو مقدمه ایله، بوگونوموزه کئچیریک. آشیقلیغیمیز یئنی عصرده بیر آز ضعیفله سه ایدی ده، بو صنعت ائله اوستاد آشیقلار یئتیردی کی، بو صنعته یئنی جان و روح باغیشلادیلار. آشیق صنعتینی افسانه وی تولو قوشونا اوخشادیرساق، بو انسانلارین ایشلری و چالیشیقلاری بو صنعتی حیاتینین ضعیف بلکه ده سون چاغلارینا چاتارکن یئنیدن سیلکه له ییب، آذربایجان سمالارینا قالدیریب و بایراغینی یئنی نسیلین ایچینده اسدیره رک، قالارغی ائتدی.
بو آشیقلاردان بیری و منجه ده ان اؤنملیسی، آشیق چنگیز مهدی پور اولوب. آشیق چنگیز اؤزوندن گؤستردیگی بؤیوک اوستالیقلا و اوستون تکنیک لری ایله بؤیوک اوغورلار قازانیب. او کؤنلونده اینجه، ائپیک و دویغولو آشیق هاوالاری ایله اؤلکه لری و کؤنوللری فتح ائده رک دونیانین صنعت میدانلاریندا اؤزونه مخصوص یئر آییردی. اونون شهرتی نه تکجه آذربایجان و ایرانا، بلکه بوتون دونیایا گئدیب چاتدی. ائله بونا گؤره ده آشیق چنگیز چوخلو اؤلکه لرین دعوتی اوزره اورا قوناق گئدیب، آتا-بابا صنعتیمیز اولان آشیق صنعتینی آمریکادان آوروپایا، آوروپادان ژاپونیایا قدر تانیتدیردی. اونون خارجی سفرلرینین نتیجه سی سازیمیز و سؤزوموزون دونیانین کولتورل دایره لرینده تانینماسی اولوب . بو دا هر کسین الیندن گلمه ین بیر ایشدیر.
اوستاد چنگیز مهدی پور 1340-جی ایلده، کلیبرین شیخ حسنلی کندینده دونیایا گؤز آچدی. بیلدیگیمیز کیمی کلیبر، قاراداغ ماحالیندا یئرلشیر و قاراداغ دا کئچمیشلردن بری ساز-سؤز و آشیق صنعتینین بئشیکلریندن بیری اولوبدور. بونا گؤره تصادفی دگیل کی، چنگیز ده بئله بیر ماحالدا بؤیویوب بویا-باشا چاتارکن، آشیق صنعتینه ماراقسیز اولمایا. او اوشاقلیق ایللرینده، عمیسی آشیق عین الله ین ساز-سؤز بولاغیندان فایدالانیر و آشیق صنعتینه اولان سئوگینین ایلک نشانه لری ائله او چاغلاردان باشلاییر. چنگیز مهدی پور 1356-جی ایلده تهرانا کؤچرکن، اوستاد حسین اسدی نین حضورونا گئدیب، اوستاد حسین اسدی نین سئحیرلی و اعجازلی بارماقلاریندان سوزولن هاوالاردان بهره لنیر. او سونرالار، موسیقی نی علمی صورتده اؤیرنمک ایسته ییر و ائله بونا گؤره ده 1368-جی ایلده تبریزده اوستاد یحیی اسماعیل زاده نین موسیقی اوزره تئوری کلاسلارینا گئدیب، موسیقی علمینی اؤیرنمگه باشلاییر و اؤز بیلگی لرینی داها دا تکمیل لشدیریر. علمی و کلاسیک ساوادینی آتا-بابالاردان قالمیش آشیق موسیقیسی ایله بیرلشدیریب، بو موسیقییه یئنی جان وئریر. ائله بو سببدندیر، اوستاد چنگیز مهدی پورون ایفالارینا قولاق آسارکن، طبیعتی و اونون گؤزللیکلرینی دوشونمه مک امکانسیزدیر. او کوراوغلویا عاید اولان هاوالاری چالاندا، سانکی کوراوغلو معرکه قوروب و دوشمنی مبارزه یه دعوت ائدیر و یا اووشاری هاواسینی ایفا ائدنده بیر طرفدن شاد و بیر طرفدن حماسی اولان بو هاوادا بیر آغیر ائلین ظفر گونونو خاطرلادیر و ذهنلرده جانلاندیریر.
اونون هر چالدیغی و ایفا ائتدیگی هاوا آشیقلیق اوسلوبلارینا باغلی اولارکن، دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیر و معاصرلشرکن یئنی نسیله اتحاف اولونور. بو دا آشیق هاوالاریمیزی یئنی نسیلین آراسیندا سئودیریر.
سولو و تک ساز ایفاچلیغیمیزین ان گوجلو نماینده سی اولان اوستاد چنگیز مهدی پور، هم ده بیر یارادیجی آشیق اولوب. او گؤزل ساز ایفاچیلیغیندان علاوه، هم ده بیر نئچه هاوا بسته له ییب و موسیقی خزینه میزه آرتیریبدیر.
آشیق چنگیز، چوخلو ایران و ایراندان ائشیکده اولان فئستیواللارا قاتیلیب و چوخلو مقاملار الده ائدیبدیر. بو مقاملاری و نه اوچون کسب ائتدیکلرینی و دونیا سویه سینده آشیق صنعتی حاقیندا نه لر ائتدیگینی بورادا گتیررسک بلکه ده بیر آیری مقاله یازمالی اولاجاغیق. ائله بونا گؤره ده بو یازیمیزی قیسالداراق، اونون سون واختلار الده ائتدیگی بیر اوغورو خاطرلاداراق، بو یازینی باشا وئریریک.
آشیق چنگیز مهدی پور، سون واختلار بیر دگرلی عنوان قازاناراق، توتدوغو یولدا بیر اؤنملی اوغور الده ائدیب و اؤز جدیتینین و بو صنعتده الده ائتدیگی باشاریلاری داها دا تکمیل لشدیردی.
آشیق چنگیز، ایران صنعتکارلارینین دگرلندیرمه شوراسیندا( شورای ارزشیابی هنرمندان)، بیرینجی هنری درجه سینی قازانماغا لاییق گؤروندو. بو شورا ایرانین کولتور باخانلیغینا(وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) باغلی بیر قورومدور و اورانین وئردیگی بو درجه موسیقی اوزره دوکتورا مدرکی ایله برابر و معادلدیر. اوستاد چنگیز مهدی پورا الده ائتدیگی بو اوغور مناسبتی ایله تبریک ائدیب بو مقدس آشیق صنعتیمیزی یاشاتماغینا گؤره غروروموزو بیلدیریریک. آشیق چنگیزین بؤیوک و دده آشیقلاریمیز اولان علعسگر، خسته قاسم، توفارقانلی عباس کیمی آدی تاریخلرده قالماغینا دا اینانیریق و اینامیمیز وار. بو مقامی آشیق چنگیز تکجه اؤز آدینا یوخ، بلکه یوز ایللر و مین ایللردن داغلارین قارلاری کیمی سوزولوب گلن و بیر بؤیوک چای تشکیل ائدن مینلرجه ساز و سؤز اوستادینین امکلری ساییلان آشیق صنعتی آدینا آلیبدیر و آشیقلیغیمیزین گوجونو بیر داها ثبوتا یئتیریبدیر. یازیمین سونونو اوستاد بهرام اسدینین شعری ایله بیتیررکن، اوستاد چنگیز مهدی پورا جان ساغلیغی و باشاریلار آرزی ائدیریک و اونون گله جکده الده ائده جگی اوغورلاری صبرسیزلیکله گؤزله ییریک،انشاء الله.
********
سازیم منیم
بهرام اسدی
دانیشانلار بیر-بیر سوسور دانیشدیقجا سازیم منی
مجلس اهلی قیشدان چیخیر چون دانیشیر یازیم منیم
توخوناندا مضراب تئله روحوم گئدیر، اسکی ائله
دورنالاریم قاتارلانیر، قاققیلداییر قازیم منیم
***
بو ساز بیر عالی جنابین، عزیز وجودون سازی دیر
کیمسه نی مأیوس ائیله مز، قلبه اومودون سازی دیر
اوزانلاردان بیزه قالان دده م قورقودون سازی دیر
ایلاملاردا شکیللی دیر، اورخونلاردا یازیم منیم
***
خسته قاسیمدا دیللنیب، غربتی سین چالیب غریب
یانیق کرمی ده کرم آیریلیقلاری سؤیله ییب
آلی- علعسگردن گلیب، عدالته اولوب نصیب
چنگیزین بارماقلاریندا اوزه چیخیر نازیم منیم
***
دونیالارا اون وئریریم، سرحدلری آشیر سسیم
سسیم بیر ایلاهی سس دیر بو سس منیم مقدسیم
دالغالانیر بایراغیمدا اسیر بو سس اسیم-اسیم
واریم بودور اوتانمارام، چوخوم منیم آزیم منیم.
روزنامه آرازآذربایجان/ مورخه 1/4/1392
برچسبها: آشیق, آشیقچنگیز, بهرام اسدی, احمد اسدی, نشان درجه یک هنری
قارس هاواسی , اورمو آشیق مکتبی نین ان گؤزل هاوالاریندان بیری دیر. بو هاوا گؤزللیگینه رغماً هله ده آذربایجان بویوجا تانینماییبدیر و تکجه اورمو چئوره سینده ایشله نیلیر. آشاغیدا بئش نفر اورمو آشیق مکتبی نین بؤیوک اوستادلارینین قارس هاوالاری گتیریلیب. ائده بیلرسینیز, هر آشیغین هاواسینی تک-تک و یا توپلو بیر یئرده ائندیره سینیز. خاطرلاتمالیام, قارس تورکیه نین شرقینده یئرلشن بیر شهرین آدی دیر. بو شهری تورکیه ده, آشیقلاری شهری کیمی تانییرلار.
اوخویان:آشیق اسلان طالبی(1294-1378)
سسین ضبط سیستمی: استودیو(تهران رادیوسونون استودیوسو)
تاریخ: 1353
اوخویان:آشیق عزیز مرادخان(1301-1351)
سسین ضبط سیستمی: گرامافون
تاریخ: 1345
اوخویان:آشیق درویش وهابزاده(1309-1372)
سسین ضبط سیستمی: ضبط کاست
تاریخ: 1366
اوخویان:آشیق محمدحسین دهقان(1313)
سسین ضبط سیستمی: استودیو(اورمو رادیوسونون استودیوسو)
تاریخ: 1347
اوخویان:آشیق اسمعلی لطفی(1316)
سسین ضبط سیستمی: استودیو(اورمونون حوزه هنری اداره سینین استودیوسو)
تاریخ: 1388
برچسبها: قارص, قارس, آشیق هاواسی, آشیق درویش, آشیق عزیز
آذربايجان آشيق مكتبلريندن
"تيكان تپه" آشيق مكتبي
یازان: احمد اسدي
تيكان تپه شهرينه مخصوص آشيق دسته سي و من....
گؤزل آذربايجانيميزين ان قديم و ان اصيل مدني ارثي اولان، آشيق ادبياتي و آشيق موسيقي سي تاريخلردن سوزولوب گلن بير وارليق اولاراق، بوگونده ياشاماقدادير. آشيقليق گلنگي اسكي لردن بري، شامان زامانلاريندان اسلام دؤورونه و اسلام دؤوروندن بوگونه قدر اؤزونو چئشيدلي آدلار و چئشيدلي اؤزلليكلرله ساخلاييب، قورويوبدور.
اسكي چاغلاردا آشيقليغيميز يوردوموز بويوندا بير اولسادا، زامان كئچديكجه، چئشيدلي بؤلگه لرده اؤزونه مخصوص لمس تاپيب و اؤزونه مخصوص اؤزلليكلره صاحب چيخيب و بير-بيرلري ايله فرقلنرك، آشيق مكتبلريميز يارانيب.
بيز بوگون آشيق مكتبلريميزده فرقلي هاوالارا نظر سالاندا، اونلارين روحلارينين بير اولدوغونو گؤروروك. حتي چوخلو هاوالاريميزدا عيني دير، يالنيز چالماقدا و اوخوماقدا فرقلنرك، بعضي ريتميك اولور، بعضيلرينده ريتيم سينير، بعضي لرده ده اوخونان سؤزلر اوزاديلير و ... .
ايندي ليكده نئچه بؤيوك آشيق مكتبيميز وار، اونلاردان اورمو آشيق مكتبي، قره داغ، هئشتري، شيروان،بورچالي، زنجان، همدان، قوم-ساوا، گؤيچه، قوبا-قوسارين و ... آديني چكمك اولار. بونلار ايله ياناشي كيچيك آشيق مكتبلرده وار. آما او قدرده آنا آشيق مكتبدن فرق ائتمهييرلر و سئچيلمه ييرلر.
كئچنلرده، خريطه ني اؤنومه قوياراق، مختلف مكتبلرين يئرلشديگي شهرلره نظر سالديم. اورمودان توتدو قره داغا، زنجانا و .... . چئشيدلي شهرلرين آشيقلاري ايله چوخلو مجلسلرده بير يئرده اولدوغوما گؤره، آزدان-چوخدان آشيق مكتبلرينين اؤزلليكلري و هانسي شهرلرده اولدوغونو بيليرديم. بو آرادا تيكان تپه(تكاب) ماحالي دقتيمي اؤزونه چكدي. اورادان نه آشيق تانييرديم و نه ده هاوالاريندان خبريم وار ايدي. بونا گؤره ده بو ماحالين هانسي مكتبده اولدوغو منيم ماراغيمي اؤزونه جلب ائتدي و بو حاقدا آرتيق بيلگي الده ائتمك اوچون، آراشديرماغا باشلاديم. اورمو، تبريز و نئچه شهرين آشيقلارينين اورالاردا هانسي هاوالار چالينديغيني و هانسي مكتبده اولدوقلاريني سوردوغومدا، كيمسه بير بيلگي منه وئره بيلمه دي. بونا گؤره ده بو ماحالدا اولان آشيقلار و آشيقيليق منيم ماراغيمي داهادا چوخ اؤزونه چكدي. اورا گئديب، آشيقلاري ايله گؤروشمگه قرار وئرديم.
بيرگون تيكان تپه شهرينه گئديب، سورا-سورا بير آشيغين آدرسيني تاپديم. آشيغين، آدي آشيق منوچهر ولي پور ايدي. 1353-جي ايلده ائله تيكان تپه نين اؤزونده دوغولوب و اهل حق توركلريندندير(آشيق منوچهرين آتا-بابالاري نئچه يوزايلدن بري آشيق اولوبلار). آشيغيميز ايله گؤروشدوم و بو گؤروشده چوخ اؤنملي اولان مسئله لر اوزه چيخدي. بو مسئله دن يالنيز ايكي سينه باخساق، تيكان تپه نين نه قدر آشيقليق باخيمندان اؤنملي اولدوغونو بيله جه ييك؛
1- اورادا اولان آشيقليق، ساز، كمانچا، قاوال و بالابانلدان عبارتدير. بودا هئچ يئرده تايي گؤرونمه ين بير آشيق دسته سي دير.
2-او ماحالين اؤزونه مخصوص بير نئچه هاواسي واردي.
ائله بو ايكي عامله نظر سالساق، بو شهرده يئني آشيق مكتبينين اوزه چيخماغينا گرك ايناناق. نيه كي، هم هاوالاردا بير آز فرق وار، همده آشيق اوچلوگو يئرينه، آشيق دؤردلوگو وار. هله بونداندا علاوه، بير يئني تاپينتيدا ائله او آشيغين يانيندا اولدو. آشيغين يانينداكي كمانچا چالانين، كمانچاسي گؤردوگوموز و ائشيتديگيميز كامانچالاردان فرقلي دير و من اينديه دك، بئله كمانچا گؤرمه ميشديم. كامانچانين هم اوزو و همده آرخاسي دري ايله اؤرتولودور و هئچ بير يئرده و ملتده بو كامانچايا تاي بير چالغي آلتي گؤرونمه ييب.
بير نئچه ساعات آشيغيميز ايله بير يئرده اولدوم و بير تعداد اورانين هاوالارينداندا منيم ايستگيم ايله آشيق چالدي و منده ضبط ائتديم. اوندان سونرا، تيكان تپه مكتبي اوسته، دانيشيقلار آپارديق و بو شهرده نئچه آشيق اولدوغونو سوردوم و سواليمين جوابيندا چوخ كدرلنديريجي جواب ائشيتديم؛"بو ماحالدا تكجه منم. آشيقلارين هاميسي وفات ائديبلر".
بو سؤزدن سونرا، چوخ اوزوله رك، نيه گنجلر بس بو صنعته گلمه ييرلر دئيه، سوردوم، جوابدا نئت و آشكار ايدي. بو صنعت حمايت اولونمور. آرتيق بورادا محروم بير منطقه دير، ايلده يوزلر بلكه ده مينلر نفر (چوخو جوانلار) بورادان آيري شهرلره، اؤزلليكله تهرانا كؤچورلر.
بو سؤزو دوشوندوگوموزده و تيكان تپه نين بوگونكو دورومونا باخديغيميزدا آشيغين سؤزونو هئچ ده يانليش اولمايان بير مسئله گؤره جه ييك.
آشيق محروم دئدي. يئري گلميشكن بير مثال گتيريم؛ صائين قالا ايله تيكان تپه آراسي 90 كيلومترليك بير يولدور. بو 90 كيلومترليك يولدا، بير دنه ده اؤرنك اوچون بنزين پومپو يوخدور. هله اونداندا علاوه يوللاردا دئيه سن، قاجار و بيرينجي پهلوي دؤوروندن قالما يوللارا اوخشايير. دوشونون، بير نفر كندلي ايسته يير، ماشينينا، تراكتورونا و يا هر نه ياناجاق لازم اولان وسيله سينه، ياناجاق دولدورا و فاصله سيده شهردن 45 كيلومتر اولا، گرك 45 كيلومترليك مسافه ني شهره گئده و 45 كيلومترده قاييدا. بو اولدو 90 كيلومتر، دولدوردوغو ياناجاغين ياريسي قورتولدو. اورانين محروميتينه گؤره، اونلارلا مثال چكمك اولار. ائله بونا گؤره ده ايلده نئچه مين نفر يئرلي اهالي اورادان كؤچرك، آيري يئرلره گئدير و اونون عوضينده ايرانين غربي اوستانلاريندان بورا دولورلار..نيه كي اورميه يه گئدن يول نه قدرده خراب اولسا، عوضينده او بيري استانلارا باغلانان يوللار، گئديش-گليشه ياخشي ديرلار.
هر حالدا ايندي دوروم بئله دير، ايسته سكده ايسته مه سكده، بيزيم بوينوموزا دوشن اؤز كولتوروموزو و ادبياتيميزي قورويوب ساخلاماقدير و آشيق منوچهر كيمي قوچ ايگيدلري ياددان چيخارتماماقدير. نيه كي بيزيم كولتوروموزو اورالاردا ياشادير. ائله بو سؤزله آشيغيميزدان آيريلديم. آما تيكان تپه فكري مني بوروموشدو. بيرجه لحظه ده بئينيمدن ائشيگه چيخماييردي. آشيغين اوخودوغو، گؤزل تيكان تپه هاوالاري، تيكان تپه گؤزللمه سي، تيكان تپه شكسته سي،جمشيدي، همداني، عثمانلي و ... هله ده ذهنيمده دير و بو مكتبين نئجه آذربايجان بويوجا تانيتديريلماسينا هله ده دوشونورم. دوزدور ايندي آشيق منوچهر او ماحالين سونونجو و تكجه آشيغي دير آما تيكان تپه آشيقليغي هله ده ياشايير و هله ده بو مكتب ديري دير ، بونا گؤره ده گرك گله جگه اومودلو اولاق.
برچسبها: آشيق, تيكان تپه, تكاب, احمد اسدي
دونيا شهرتلي، آدليم اوزانيميز اوستاد آشيق حسن اسكندري ايله دانيشيق.
دانيشيق آپاران: احمد اسدي
اشاره: آشيقلار ايله سيرا دانيشيقلاريميزدا، يوردوموزون بؤيوك اوزاني، دونيا شهرتلي اوستاد آشيق حسن اسكندري ايله گئديب گؤروشوب دانيشيق آپارميشيق. يوردوموزون آدليم آشيقلاريندان و چوخ مهربان و صاف اوره كلي اولان، آشيق حسن اسكندري قاراداغ ماحالي نين كاللا كندينده آنادان اولوب. ايندي ليكده تبريزده ياشايير . آشيق حسن تبريزده بير موسيقي مكتبي(آموزشگاه موسيقي) آچاراق، بو شهرده اورانين مديري وظيفه سينده چاليشير. يوردوموزون قالارگي آدلاريندان و سسلريندن اولان آشيق حسن حياتي بويو بير چوخ خارجي اؤلكه يه گئده رك، اؤز كولتوروموز دونيايا تانيتديريبدير. اونون آذربايجان آشيقليغيندا اؤزل و اؤزونه مخصوص يئري واردير. بير مثل وار دئيه رلر، تبريزه گئتدين آشيق حسني گؤردون، ائله بيل آشيقلارين هاميسيني گؤروبسن. ائله بونا گؤره ده گئديب آشيق حسن ايله گؤروشوب دانيشيق آپارميشيق. اوخوماغينا سيزي دعوت ائديريك.
اوستاد يوردوموزدا ، سيزي تانيمايان و یا آدینیزی ائشیتمه ین انسان دئمك اولار چوخ آزدير. آما بونونلا بئله ايسته ييريك، اؤز ديلينيزدن اؤزونوزو تانيتديراسينيز؟
من آشيق حسن اسكندري،1326/11/2 كاللا كندينده دونيايا گلميشم. قديملر كنديميزين ياخشي اوزوملري اولاردي. آنامدا نباتي نين كنديندن و اوشتيبينلي ایدی. 9-10 ياشيمدا تبريزه كؤچموشوك. تبريزده خالي توخوموقلا مشغول اولموشام. سونرا اورمويا گئتميشم و اورمودا بير مدت ايشله ميشم. 1343-جو ايلده ده تهرانا گئتميشم. تهراندا موسيقي كلاسلاري وارايدي. ايكي ايل 1345-47 يه قدر آواز ايراني ايشله ميشم. 1347-جي ايلده ائولنديم. 1348-جي ايلدنده يئنه ده قاييتديم تبريزه. تهراندا اولدوغوم واختلار آشيقلارا چوخ علاقه يئتيره رديم. تهراندان تبريزه، آشيق نوارلاريني آلماق اوچون گلرديم. سونرادا او دؤورون آشيقلاري ايله تانيش اولدوم و آشيقلار مندن ال چكمه ديلر، دئديلر گل بيزيم يانيميزدا سنده اؤيره ن. بيرينجي دفعه ده رحمتليك آشيق عيسي دئشن وار ايدي، اونون يانيندا قاوال ايشله ديم. بير آي آشيق عيسانين يانيندا قالاندا سونرا، رحمتليك آشيق عبدالعلي نوري ايله بير ايل ايشله ديم. سونرادا آشيق علعسگر مرندي ايله ايشله ديم. ائله قاوالچي اولدوغوم واختلاردادا سازي اؤيره نيرديم. سونرالار تصميم توتدوم كي يا من آشيق اولاجايام و ساز چالاجايام، يادا دا قاوالي قوياجايام قيراغا. ائله او گوندن اينديه قدر بو تصميمين اوستونده يم و ائليميزين خدمتينده يم.
آشیق علعسگر ایله آشیق حسن اسکندری
اوشاقليق ايللرينيزده بيرينجي آشيق كيمي گؤرموشدونوز؟
من آشيق خيرالله وار ايدي، بيرينجي دفعه كنديميزه او گلميشدي. منده اونو كنديميزده اولان تويدا گؤردوم. آشيق حسين جاوانين شاگردلريندن ايدي. اوغلودا قياث آديندا بير بالابانچي ايدي. اوغلو، بالاباندا چوخ يوخاري سويه ده ايدي.
اوستاد، آشيق مكتبلرينين سازلاريندان و قورولوشوندان دانيشاق. آشيق مكتبلرينه باخساق، گؤره جه ييك، مثلا اورمو تك سازدير. بورچالي تك سازدير. آما قاراداغ-تبريز و بير چوخ يئرلرده آشيق اوچلوگو(ساز-بالابان-قاوال) و ايكي ليگي(ساز-بالابان) وار. بو فرقلر(سازلارين تركيبي) نه زماندان وار؟
آشيق اولده، اورمو مكتبي كيمي تك ساز اولوب. بو كلي حالتده اولوب. يعني بوتون مكتبلر بئله اولوبلار. سونرالار، موقعيته گؤره، بالابان آرتيريليب. سونرالار 70-80 ايله ياخين اولاركي قاوالدا آشيق دسته سينه آرتيريليب. بيزيم اؤز منطقه ميز، قاراداغي نظره آلساق، بالابان-قاوال آشيق دسته سينه قاتيلماميشدان اؤنجه، دؤهول وارايميش. عيني اورميه كيمي تويلاردا دؤهولو ائشيكده چالارميشلار و آشيقدا ايچريده مجلسر قورارميش. قاوالدا بونا گؤره آرتيريليب كي، گؤروردون مجلسده آشيقدان ماهني و تصنيف ايست هينده قاوالچي اونو اوخوياردي و مجلسده اولانلاري راضي سالاردي. آشيقدا اؤز هاوالاريني و مجلس داستانيني سؤيله ردي. قاوالي بونا گؤره آشيق صنعتينه آرتيريبلار. من اؤزومده قاوالچي اولدوغوم واختلار، ماهني و تصنيفلري اوخويارديم.
آشیق حسن تبریزین تربیت کتابخاناسیندا-۱۳۵۶
هانسي ايلدن الينيزه ساز گؤتوروب، آشيقليغا باشلادينيز ؟
من 1350-جي ايلدن آشيقليغا باشلاديم.
يئنه ده بالابان ايله قاوالين آشيق صنعتينه گلمه سيندن دانيشاق، بو ايكي سازين آشيق مكتبلريميزده بوراخديغي تأثيردن عزيز اوخوجولاريميزا بويورون؟ ائتگيسي نه اولوبدور؟
بيرينجي سي هاوالاردا منفي تأثير بوراخماييب. هاوالاري ريتملنديريب و گؤزللنديريبدي. هاوالاريميزي اجتماعي ائديب. سونرادا داستانلاردادا هئچ تأثيري اولماييب.
بالابان و قاوالين آشيق ياراديجيليغيندا تأثيري نه اولا بيلر؟ يعني دئديگينيز بو مثبت عامللر ائده بيليب، آشيق صنعتينه يئني هاوالار بخش ائده و آشيغي يئني هاوالار ياراتماغا شوقا گتيره؟
يوخ. بو موضوعدا تأثيري اولا بيلمز. يئني هاوا ياراتماق، آشيغين اؤز هنرينه و استعدادينا قاليب. گرك او قدر مهارتي و استعدادي اولا كي، بير نفر ائده بيله يئني هاوا يارادا. اودا هر كسين اليندن گلن بير ايش دگيل. اؤزوده گرك ائله هاوا يارانا كي، خالق هاوالارينين سيراسينا كئچه. بئله اولمايا كي، ايكي-اوچ آي چاليب اوخونا سونرادا يادلاردان چيخيب گئده. ايندي ليكده، آشيق چنگيز مهدي پور بو ايشي گؤروب. آشيق علي خداداددا يئني هاوا ياراديب و نوتا كئچيب. من اؤزومده 4-5 هاوا ياراتميشام، آما هله اؤزومو راضي سالا بيلمه ميشم. نه زمانكي بيلسه م، مندن سونرا بو هاوالار قالاجاق، اوندا اؤزومو راضي سالا بيلرم.
اؤز ماحالينيزين قديم آشيقلاريندان هانسي لارينين آديني خاطرلاييرسينيز؟
آشيق اوروج، آشيق خيراله، آشيق نادر، آشيق عبدالعلي، آشيق حسين جاوان.
تبريز-قاراداغ آدلانان مكتب وار. دانيشيقلاريميزدان بئله دوشوندوم، تبريز شهريندن كئچميشلرده آشيق اولماييب و بو شهرين آشيقلاري قاراداغدان گليبلر. بئله ديرمي؟
دوزدو. تبريزدن آشيق اولماييب. تبريز آشيقلارينين چوخو قاراداغداندير.
آشيق داستانلاري نه اوچون يارانيب. موضوعلاري نه اولوب؟
اوچ نوع آشيق داستاني واريميزدير.
1-حماسي داستانلار- كوراوغلو داستاني. بو داستاندا قهرمانليق وار.
2-محبت داستانلاري وار. جماعتين صميميتيندن، دوزلوگوندن دانيشير.
3-سئوگي داستانلاريدا وار. عشق و معشوقدور.
آما موضوعلارا باخماياراق، نئجه كي آدام گئدير بير فيلمه باخير و آخيردادا او فيلمين نتيجه سي اولور. بو داستانلاردا اونلارا تاي. بونلارين نتيجه سي وار و گركده بئله اولا. بو داستانلار هاميسي ائليميزين ياشاييشيندان آيريليب و ائل ايچينده اولان مسئله لري نظمه چكيبدير. بو داستانلارين بير سئريسي واقعيتده اولماسادا، بير تعدادي واقعيتدير. مثلا خسته قاسمين سؤز-صحبتينه باخين. اوستادلار بئله ائشيتميشم كي دئيه رديلر، هركس خسته قاسمين بوتون سؤزلريني بيلسه دا هئچ يئرده معطل قالماز و آيري سؤز-صحبته احتياجي اولماز. كي بو حقيقت داستاندير. يا گرگرلي محمد وار. اولولو كريم وار. عباس توفارقانلي وار. بونلار حقيقي دير. بير تعداددا وار، قاراناغيل ديلار. افسانه و روياديلار. قاراناغيللاردادا حقيقتدن دانيشيلير. عبرت وار.
قديم تويلاردا، سيزين ماحالدا هانسي داستانلاري چوخ ايسته يرديلر؟
قورباني، اصلي-كرم،واله، عباس توفارقانلي.
آشيقليغين فلسفه سي نه اولوب؟ آشيقليق نه اوچون يارانيب؟
شعر ايله موسيقي انسان يارانان گوندن يارانيب. موسيقي انسانين وجودوندادير. آشيقليقدا موسيقي ميزين بير بؤلومودور. موسيقي نه دير؟ موسيقي تكجه چال-اوينا دگيل كي!! موسيقي ميز اونلاردان علاوه همده ملتميزين، ائليميزين دردي، كدري، سؤزودور. آشيغين اؤزونه بير دوروشوغو واردي. باخسانيز نيه آشيقلار قهوه ده اوخويوبلار؟ نيه آياق اوسته اوخويوبلار؟ بونلار هاميسي آشيغين رسالتين گؤسترير. آشيق او يئرده اوخويارميش كي، نئچه نفر بير يئره توپلانا و او ائده بيله سؤزونو ملته يئتيره. آياق اوسته دورماغيدا، بونو نشان وئريركي آشيق هميشه آماده دير.
آشيقلقدا سؤز اؤنملي دير يا ساز؟ بيرده گنج آشيقلارا بويورون آشيغين ائل ايچينده نئجه دولانديغي و داورانديغيني؟
آشيقليقدا اول سسدير، سونرا سؤزدور، سونرادا ساز. بو منيم نظريمدير. نئچه ايللردير تجربه بونو منه ثابت ائله ييب. دوزدور هره سي گرك اؤز يئرينده اولا. آما سس اؤنملي دير. آشيق اولاندا گرك، ائل ايچينده آغير-سنگين اولا. گؤزو پاك اولا. هانسي ائوه گئتدي، او ائوي اؤزوندن بيله. يوخسا ائله دليلدن، نصيحتدن، عبرتدن دئيه سن و اؤزون عمل ائله مه يه سن، اولارسان عالم بي عمل. آشيق گرك خالقينا معرفتدن، حقيقتدن، نصيحتدن دئيه و اؤزوده اؤز سؤزونه گرك عمل ائله ميش اولا. حتي بو صنعته مذهبي باخيش ايله باخساق، بير عرفاني صنعتدير. آشيق نه قدرده كيچيك اولسا ياش باخيميندان، 90 ياشينداكي كيشي اونون نه اوخودوغونا گؤز تيكر، تا اوخودوغو سؤزلردن، دليلدن، حقيقتدن بهره لنسين. بو قوجا كيشي او آز ياشلي آشيغين اؤزونه يوخ، صنعتينه دگر وئرير. يعني بو صنعت ائله صنعتدير. فضاسي ائله دير. بؤيوك بير مكتبدير. علم دير.
آشيق هاوالارينين نوتلارا كئچمه سيندن دانيشاق، بير سيرا آشيقلار بو ايشي لازم گؤرسه لرده بونا قارشي دورانلاردا آز اولماييب. سيزجه ياخشي دير مي؟
موسيقي چي گرك نوت بيله. دونيادا نوت ايشله نير. نوت يازيلسا ياخشي دير. اودا يالنيز گروهي كنسرتلرده ايشلتمگه گؤره. باخين نيه بيز بئش نفر بير يئره توپلاناندا هماهنگ اولونجا مصيبت چكيريك،. بودا او نوتون يازيلماماسي دير.
آذربايجاندا آييرا بيله جگيميز نئچه آشيق مكتبميز وار؟
اوچ مكتب واريميزدير كي، او بيريلر ايله بوتؤولوكده فرق ائله يير. اودا اورمو، همدان و هئشتري مكتبلري دير. او بيري لرده بير-بيرلرينه اوخشايير و ياخينديلار. مثلا زنجان ايله هئشتري ياخينديلار. او تايدادا گنجه-باسار، گده بگ، شيروان وار. او تايدادا شيروان كلاً آيري دير. او بيريلرده ده فرقلر چوخ آزدير.
اوستاد هانسي اؤلكه لرده سفرده اولوبسينيز؟
31 اؤلكه يه گئتميشم. بير سوريه دن سونرا كي زيارته گئتميشم. قالاني كونسرت اولوبدور.
آمريكايا، ژاپونا، چينه، فرانسه يه، توركيه يه، آلمانا، كانادايا، آذربايجانا و ... .
بعضي لرينه ده چوخ گئتميشم مثلا آلمانا 8 دفعه گئتميشم، فرانسه يه 5 دفعه گئتميشم و ....
خارجي كنسرتلرينيزدن دئيه جگينيز سؤز وارسا بويورون؟
او كنسرتلر چوخ گؤزل اولور. اورالاردا هر شئيه علمي باخيرلار. سالونلاردا گؤرورسن 10 دقيقه قالير كنسرت باشلايا، آما هئچ كس گلمه ييب. بير دقيقه گؤرورسن سالون هاميسي دولدو و هله آياق اوسته قالانلاردا اولدو. خارجي كنسرتلرده آشيق داستانلاريميزدان و حكايه لريميزدنده دئيه رم، كنسرت قورتولاندان سونرا گلرلر سوروشارلار و دئيه رلر خوش بئله ملتين حالينا كي بو حكايه لري وار و بئله موسيقي سي وار. اونلار چوخ يوخاري سويه ده ديلر و هر نه يه علمي باخيرلار.
آشیق حسن فرانسادا
آشیق حسن آغ سارایین اؤنونده
آشیق حسن ژاپونیادا
آشیق حسن چینده
آشيقلار اوخوياندا گرك نه يي نظرده توتالار؟
گرك آشيق يكنواخت اوخومايا. مثلا هاميسي 8/6 ريتيملي هاوا اوخومايا. هر ريتمده اولان هاوالاردان سئچه و اوخويا. اونداندا علاوه سؤزلري سئچنده ده دقت ائده كي نه سؤزو اوخوياجاق. سؤزده چوخ اؤنملي دير.
سون سؤال اولاراق، بويورون ائليميزه و گنجلره نصيحتينيز و سؤز صحبتينيز؟
سؤزوم بودوركي، گرك هر قوم و يا ملت اؤز فرهنگينه و موسيقي سينه صاحب چيخا. اؤز موسيقي سينه گله قولاق آسا، گؤره نه دير. سونرا گئده آيري فرهنگلره و موسيقي لره دقت يئتيره.
دگرلي واختينيزي بيزيم اختياريميزدا قويدوغونوزا گؤره تشكر ائديرم. چوخ ساغ اولون.سيزده بو صنعته و هنره زحمت چكيب بورالارا گلديگينيز اوچون ساغ اولون.
آشیق حسنین چکیلمیش رسمی(اثر: صابر بقال اصغری)
آشیق حسن گنجلیک چاغلاریندا( تبریز-گولستان باغی-سولدان ایکینجی نفر)
احمد اسدی و آشیق حسن اسکندری
برچسبها: آشیق, آشیق حسن اسکندری, قاراداغ, تبریز, اورمو, احمد اسدی
غربی آذربایجان حوزه هنری اداره سینین آشیقلار درنگی نین قورولوشونون اوچونجو ایل دؤنومو اورمودا گئرچکلشدی. بو درنگین اوتوروملاری و جلسه لری 1389-جی ایلدندیر, هر هفته دوزگونلری آخشام اوستلری تشکیل تاپیر. هر هفته آذربایجانین چئشیدلی بؤلگه لریندن آشیقلار بورایا گلیرلر و دئمک اولار هر هفته 4-5 آشیق بو درنکده چیخیش ائدیر. خزل آیی نین 24 بو درنگین قورولوشونون ایل دؤنومو بیر تؤرن و مراسم ایله یاد ائدیلدی. بو مراسمین گؤرونتولرینه باخا بیلرسینیز.
مراسم, ایران اسلام جمهوریتینین ملی هیمنینین سسلنمه سي ایله باشلادی.
بو مراسمین آپاریجی سی احمد اسدی ایدی. احمد اسدی دوللو مصطفانین شعری ایله مراسمی باشلادی. سونرادا گلنلره خوش گلدین دئییب. آشیقلار درنگی حاقدا قیسا بیلگی وئردی. سونرادا اوستاد آشیق اسمعلی لطفی نی صحنه یه دعوت ائتدی.
اوستاد آشیق اسمعلی لطفی
کئچن بیر ایل عرضینده غربی آذربایجاندا, 4 نفر آشیق وفات ائدیبلر. ائله بنا گؤره ده, وفات ائتمیش آشیقلارین ویدئو گؤرونتولری سالوندا یایینلاندی و سالوندا اولانلاردا اونلار رحمت اوخودولار. بو آشیقلارین آدلاری : آشیق علی علیزاده(اورمو)، آشیق گولاب حسین خانی(قوشاچای)، آشیق عباس بهلول زاده(خوی+اورمو)، آشیق بهروز فرجی(قوشاچای)
آشیق علی کریمی قره آغاجی صحنه یه دعوت اولوندو.
اورمو شهرینین بؤیوک اوستادی, آشیق فرهاددان بیر سس حاضرلانمیشدی. بو سس سالوندا یایینلاندی.
قوشاچای شهرینین اوستاد آشیغی و هابئله بو شهرین آشیقلارینین نماینده سی اولان, آشیق هدایت موسی اوغلو بیر هاوا اوخودو.
حوزه هنری اداره سینین موسیقی مرکزی نین سوروملوسو, داریوش علیزاده تریبون دالینا دعوت اولوندو. علیزاده حوزه هنری طرفیندن گؤرولن ایشلر حاقدا بیلگی وئردی و گله جک ایللرده ده نه اولاجاغی حاقدا قیسا دانیشدی.
اورمو شهرینین کئچمیش و اوستاد آشیقلاریندان اولان, آشیق عزیز مرادخانین سسی سالوندا یایینلاندی.آشیق عزیز 1351-جی ایلده وفات ائدیبدیر.
85 یاشلی آشیق یوسف اوحانئس صحنه یه دعوت اولوندو.
آشیق غلامرضا اژدری خوی آشیقلارینین نماینده سی عنوانیندا چیخیش ائتدی.
اورمو شهرینین پارلایان اولدوزو و آشیقلیق عالمی نین اونودولماز سیماسی, آشیق درویش حاقدا بیر مستند کلیپ حاضرلانمیشدی. بو کلیپ گلنلره سونولدو.
سولدوز شهریندن اولان آشیق رضا پوینده اؤز هاواسینی گلنلره تقدیم ائتدی.
اورمو آشیق هاوالاریندان تشکیل تاپان و اورمودان گلن سسلر آدینی داشییان اثرین آچیلیشی و تقدیماتی کئچیریلدی. اورمودان گلن سسلر, اورمو آشیق مکتبی نین دئمک اولار بوتون هاوالارینا شامل اولور و بو اثرده 19 اوستاد آشیغین اشتراکی اولوبدور. آچیلیش قوجامان و اوستاد آشیقلار, آشیق یوسف و آشیق اسمعلی ایله برابر داریوش علیزاده حوزه هنری اداره سینین موسیقی بؤلومونون سوروملوسونون الی ایله گئرچکلشدی.
مراسمین سونوندا, 5 نفر غربی آذربایجان آشیقلیغیندا چالیشانلاردان تقدیر اولوندو.
شاعر ، یازیچی و قزئته چی اولان مصطفی قلیزاده, ایکی ایل مدتینده غربی آذربایجان آشیقلار درنگی نین هر هقته قورولان اوتوروملاریندا, آپاریجی عنوانیندا آردیجیل اولاراق اشتراک ائتمگینه و نشریاتلار ایله مطبوعاتدا بو صنعتین تبلیغاتی نین آپاریلماسینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
آشیق علی قره آغاجی, ایکی ایل مدتینده غربی آذربایجان آشیقلار درنگی نین هر هقته قورولان اوتوروملاریندا, آپاریجی عنوانیندا آردیجیل اولاراق, اشتراک ائتمگینه و آشیقلارین بو درنگه گتیریلمه گینده رولونا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
قوشاچایلی آشیق هدایت موسی اوغلودان, قوشاچای آشیقلارینین نماینده سی عنوانیندا و بو درنکده چالیشیقلارینا و ها بئله درنگین آیری شهرلرده تانیتدیرماسینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
سولدوزلو آشیق رضا پوینده, سولدوز آشیقلیغینین نماینده سی عنوانیندا و آشیقلار درنگینده چالیشیقلارینا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
اورمودان احمد اسدی, آشیق ادبیاتی و موسیقی سینده اولان آراشدیرمالارینا و آشیق ادبیاتینین نشریاتلاردا , مطبوعاتدا و اینترنت دونیاسیندا جانلاندیرماسینا و درنگین فعالیتلرینین یاییلماسیندا رولو اولدوغونا گؤره غربی آذربایجانین حوزه هنری اداره سی طرفیندن تقدیر اولوندو.
35 نفر غربی آذربایجان آشیغی بو مراسمه قاتیلمیشدیلار. بو آشیقلار مراسم بیتدیکدن سونرا, خاطره شکلی چکدیردیلر.
سوندادا بو مراسمه قاتیلانلارین هامیسینا آشیقلار درنگی طرفیندن اورمودان گلن سسلر اثری هدیه اولاراق, تقدیم اولوندو.
برچسبها: آشیق, آشیقلار درنگی, احمد اسدی, حوزه هنری, آشیق اسمعلی, آشیق یوسف, آشیق درویش
دونياليق آغ چليك گونو مناسبتينه، آشيق علي قلندري ايله دانيشيق.
دانیشیق آپاران: احمد اسدی
اكتبر آيي نين 15 و يا خزل آيي نين 24 دونياليق آغ چليك گونودور. 1950-جي ايلده بوگون بيرلشميش ملتلر تشكيلاتيندا آغ چليك قانونو عنواني ايله بير قانون تصويب اولوندو. بو قانوندا آيدين اوره ك و گؤز نعمتيندن محروم اولان انسانلارين حاقلاري قورونور. دئييلنلره گؤره ايراندا، 400 مين نفره ياخين آيدين اوره ك و يا ياري گؤرمه ين انسان وار. آما بونلاردان تكجه 76 مين نفري سياهيه آلينيبدير. هر ايل ايلگي لي قوروملار بو گونه گؤره اؤزل مراسملر و تؤرنلر توتورلار. ائله بونا گؤره ده بوگونكو دانيشيغيميز آذربايجانيميزين، آيدين اوره ك و متانتلي آشيغي، آشيق علي قلندري ايله اولوب. آشيق علي قلندري 1348-جي ايلده اورموشهريندن 20 كيلومتر آرالي اولان گؤلمانخانا كندينده آنادان اولوب. 3 ياشيندا ايكن گؤزلريني قيزيلجا نتيجه سينده ايتيريب. آشيق علي ائله دوغولدوغو كندده هله ده ياشاماقدادير. آشيق علي بير جهتدن اؤنملي بير وظيفه داشي يير، اودا دوللو مصطفانين نئچه واسطه ايله شاگردلريندن حساب اولونور. اونون صنعت شجره نامه سينه باخساق، بئله بير خريطه اوزه چيخير.
دوللو مصطفي-------<آشيق ميكائيل-------< آشيق محمد-------< آشيق جواد-------<آشيق فرهاد-------<آشيق عزيز-------<آشيق مختار-------<آشيق علي قلندري
آشيق علي ايله بير دانيشيق آپارميشيق. سيزي بو دانيشيغي اوخوماغا دعوت ائديريك.
آشيق علي عزيز اوخوجولاريميزا بويورون، هانسي ايلدن آشيقليغا علاقه تاپيبسينيز؟
من 1360-جي ايليندن دئمك اولار، بو صنعته علاقه يئتيرديم. او زمانلار اوخويارديم، آما ساز چالا بيلمزايديم. 1372-جي ايلدنده اليمه ساز آلديم. آما ائل ايچينده آشيق اولاراق، 1379-جي ايلدن چيخيش ائتديم.
آشيقليقدا اوستادينيز كيم اولوب؟
منيم اوستاديم، ائله اؤز كنديميزدن اولان، رحمتليك آشيق مختار اماني ايدي.
آشيق مختاردان دئيين، اونون حاقدا نه دئيه بيلرسينيز؟
رحمتليك آشيق مختار چوخ خوش اخلاق ايدي. سؤزه و صحبته ده چوخ وارد بير انسان ايدي. اوستادي تانيانلارداندا سوروشا بيلرسينيز، او بيلن داستانلار و سؤز-صحبتلر چوخ-چوخ ايدي. اوستاد 1379-جي ايلده وفات ائتدي.
نئچه ايل شاگردليك ائتدينيز؟
من 1372-جي ايلدن آشيق مختارين يانيندا ايديم تا وفات ائدنه قدر، يعني 1379-جي ايله قدر.
اؤز سازينيزدان دانيشاق، بو سازي كيمدن آلدينيز، نئجه اؤيره ندينيز؟
دوزونه باخاسان، من سازي آلماميشدان اومود ائله ميرديم، ساز چالا بيلهم. ووردو، بيزيم كندده بير توي اولدو. رحمتليك آشيق مختاري گتيرديلر. منده بو تويا گئتديم، آشيق مختار يانيجا آشيق بولودو گتيرميشدي. ، آشيق مختارين يانينا گئتديم. دئديم، اوستاد منده ساز چالا بيلرم؟ دئدي، نيه چالانمازسان. ائله من او سؤزو ياديمدا ساخلاديم. نئچه واخت سونرا، آشيق مختاري قارداشيمين تويونا گتيرميشديك. او زمانداندان منيم علاقه م داهادا چوخالدي. سونرا گئتديم، آشيق مختارين يانينا و ساز اؤيره نمگه باشلاديم. سازيمي دا آشيق بولوددا بير ساز وارايدي، آشيق مختار اونو بگندي و او زماندان باشلاديم ساز چالماغا و اؤيره نمگه. آشيق مختارين مجلسلرينه گئدرديم، قولاق آسارديم گؤرم، مجلسي نئجه دولانديرير.
آشيق مختار منيم بارماقلاريمي آلاردي الينه، پرده لر اوستونده دولانديراردي. يا دئيه ردي اليني قوي اليم اوسته گؤر من نئجه چاليرام.
آشيق مختارين اوستادي كيم اولموشدو؟
آشيق عزيز اولموشدو.
آشيق عزيزدن نه دئيه ردي؟
دئيه ردي، چوخ گؤزا چاليب اوخوياردي. همده اخلاقي و معرفتي چوخ يوخاري ايميش. پولا قول دگيلميش.
بيرينجي هاوا و بيرينجي داستان هانسيني اؤيره ندينيز و نئچه داستان بيليرسينيز؟
هاوالاردا ديوان، تجنيس.
بيرينجي داستان ايسه سئيدي، سونرالاردا حيدر-بهرام، نجف، ابراهيم و صحبتلرين چوخونو. 30 صحبت بيلرم. آما 20 صحبتي تكميل بيليرم. 10 داستاني بعضاً سؤزلريندن بيلميرم. آما داستانين بوتونلوگونو بيليرم.
داستانلاريميز نه دئمك ايسته يير؟
داستانلار دليل نصيحت اوستونده قورولوب. داستانلار بيزه وطني سئومگي اؤيره دير. ايلقاريندان دؤنمه مگه تاپشيرير. غريب ايله شاه صنمين داستانينا باخسانيز بئله دير.مردليك و جوانمردليك داستانلاريميزدان كوراوغلويا باخا بيلرسينيز.
آشيق علي نين سئوديگي هاوالار هانسي دير؟
منيم اؤز اوره گيمه ياتان هاوا جمشيدي دير.
داستانلاردان هانيسيني خوشلاييرسينيز؟
من كوراوغلو ايله سئيدي داستانيندان خوشوم گلر.
كيمين شعرلريني چوخ اوخويارسينيز؟
سؤز-سؤزو گتيرر، آرشين بئزي.قاليب يئرينه.هانسي شاعرين شعريني بگنسه م اوخويارام.
دوللو مصطفي، بالوولو مسكين، قاسم، بهزادنيا، بهرام اسدي و ... شاعرلردن اوخويارام.
آشيقليق نيه يارانيب؟فلسفسه سي؟
باخسانيز، آشيق مجلسي باشلاياندا، ديوان ايله باشلايير. گؤرورسن، بير نفره بير شخص ظلم ائدنده، دئيير گئت آللاه سنينله منيم آرامدا ديوان ائيله سين. ديوان يعني دوزلوك، عدالت. اودوركي، آشيق دوزلوكدن و عدالتدن باشلار. آشيق عدالت ايستر. آشيق اوخويان سؤزلره ده باخسانيز، يوزه دوخساني حقيقتدن، معرفتدن، شريعتدندير.
سيزين اؤز كندينيز و اطراف كندلرده آشيقليغا علاقه نه حدده دير؟
30 ايل بوندان قاباغا قاييتساق، چوخ گؤزل بير فضا وار ايدي. تويلار، مجلسلر آشيق سيز اولماز ايدي. آما زمان ائله گلدي، آشيقليق بيزيم منطقه لرده بير مدت رونقدن دوشدو. آما شوكور اولسون،4-5 ايل دير، يئني دن جانلانيب و ايسته يير، قديمكي رونقين تاپا.
حوزه هنرينين آشيقلار درنگينين عضووسوز، اورا گؤره نه دئيه بيلرسينيز؟
آللاه بو كانونون آچيب يولا سالانلارين ايشين راست گتيرسين. چوخ ياخشي بير يئر اولوب. اورايا بيزلر گئديريك، چاليب اوخويوروق و بير-بيريميز آرتيق تانييريق. آشيقلارا صاحب چيخيبلار. آقاي عليزاده دن چوخ –چوخ تشكر ائديرم.
آشيق علي، سيز بيمه هنرمندان طرحيندن استفاده ائديبسينيز؟
بله. من 1386-جي ايلدندير،ارشاد طرفيندن بيمه اولموشام و بو طرحدن استفاده ائديرم و هر آي بيمه پولو تؤكورم.
بهزيستي طرفيندن نئجه سيزه بير ايش گؤروبلر؟
والله. ائله هامي معلوللارا تاي منه آيدا 60 مين تومن پول وئريرلر.
آشيق علي سيز آنادان اولما آيدين اوره ك اولوبسينيز؟
يوخ، من 1351-جي ايلده يعني اوچ ياشيمدا قيزيلجا توتدوم و گؤزلريمي الدن وئرديم.
آشيق علي بو سؤزو بونا گؤره سوروشدوم كي، بعضي انسانلار ائله مختصر ياشاييشلاريندا بير قضا و اتفاق گلير باشلارينا، دا اومودسوز اولورلار و دونياني قورتولموش بيليرلر، آما آدام سيزين كيمي انسانلاري گؤرنده، هم فخر ائدير و همده اؤزوندن اوتانير. بئله اومودسوز انسانلارا نه دئيه بيلرسينيز؟
انسان اودور اراده سي اولا، اؤزوندن اوره ك نشان وئره. توانين گؤستره، دئيه باخين منيم بو توانيم وار. . بير اؤلومدن سونرا ، دونيادا اولمايان ايش يوخدور. اؤلومون علاجي يوخدور.هركسدن ايسته گيم بودور اؤز گوجلري قدر، اؤزلرينين اراده لريني گؤسترسينلر.
جوانلاريميزا نصيحتينيز و سؤز-صحبتينيز؟
جوانلارا كيچيك قارداش عنوانيندا بونو دئيه بيلرم، گئتسينلر، ياخيندان آشيق مجلسلرينده اوتورسونلار، اوندان سونرا قضاوت ائتسينلر. قولاق آسسينلار، آشيق دئيه ن سؤزلره و نصيحتلره. گؤرسونلر آشيق نه دير، آشيق موسيقي سي نه دير. اوزاقدان ائله دئمه سينلر، آشيق نمنه دي؟ مطمئنم ائشيتسه لر و دوشونسه لر، آشيقليقدان ال چكه بيلمزلر. بو هنري قويماسينلار، آرادان گئده. سؤزوم بودور.
واختينيزي بيزيم اختياريميزدا قويدوغونوزا گؤره،چوخ ساغ اولون.
سيزده ساغ اولون.
برچسبها: آشيق, آشيق علي قلندري, گؤلمانخانا, اورمو, دوللو مصطفي, آشيق مختار, آشيق عزيز
تأسفله بيلديرمه لي ييك، بير داها آذربايجانيميزين آشيقلاريندان بيريسيني ايتيرديك. درين اوزونتولرله، يوردوموزون متانتلی و مهربان اوره كلي آشيغي، قوشاچايلي آشيق بهروز بوگون 1391/6/22-ده خسته ليك ندني ايله حياتا وداع ائديب.آللاهدان بو آشيغيميزا رحمت، قالانلارينا ايسه دؤزوم ديله ييريك. مكاني جنت اولسون.
رحمتليك آشيق بهروزون تانيتيمي
بهروز فرجی
۱۳۴۰-جی گونش ایلی قوشاچایین ملیک آباد کندینده دونیایا گلن آشیق بهروز فرجی کیچیک یاشلاریندان قوشاچایا کؤچور. ۱۳۶۰-دان آشیقلیق صنعتینه علاقه بسله یرک ۶۴-جو ایلدن آشیق باهارعلینین یانیندا رسمی حالدا ساز اؤیره نمگه باشلاییر و بیر پئشه کار آشیق کیمی فعالیّت ائدیر.
آشیق بهروز ۱۴ آشیق صحبتی بیلیردي و شعر یازماق ایله ده مشغول اولوردو. او آشیقلیقدان علاوه سازبندلیکده ائدیردي. رحمتليك، آشیقلیغی یئرلی بیر صنعت بیله رك ،مسؤوللاردان انتظاری وار ايدي و دئيه ردي: “مسئوللار بو صنعته گرك آرتیق اهمیّت وئرسینلر چون بونا اهمیّت وئریلمه سه یابانچی فرهنگلر اونون یئرین آلیب و مدنیّتیمیزه چوخ ضربه لر ووراجاقلار”. آللاه رحمت ائيله سين.
گل
آیریلیق آلیر جانیمی
عاشق اودا یاناندی گل
الیمدن گئدیر توانیم
زامان آخر زاماندی گل
گل گؤر نه حالا قالمیشام
آلیشیبان کول اولموشام
عشقینی قلبه سالمیشام
آرتیق حالیم یاماندی گل
یاد ائیلهمز بیر کس منی
یورور یورغون نفس منی
یورما داحی عبث منی
گؤزوم یاشی رواندی گل
چرخی دؤنسون روزگارین
“بهروز”ا چوخ گؤردو یارین
هانی بس دوغرو ایلقارین؟
الف قدّیم کماندی گل.
برچسبها: آشيق, آشيق بهروز فرجي, قوشاچاي, باش ساغليغي
تأسفله بيلديرمه لي ييك، ائليميزين آغ ساققال و دگرلي آشيغي، آشيق عباس بهلول زاده(تاج خاتينلي عباس) دونياسيني دگيشه رك، ابدي دونيايا كؤچوب.
آشيق عباس 1320-جي ايلده چالديرانين تاج خاتين كندينده دونيايا گؤز آچميشدي. او مرحوم، خويلو اوستاد آشيق حبيبين شاگردي اولموشدور. اللي ايله ياخين آشيقليق ائدن آشيق عباس، عؤمرونون سون ايللريني اورمودا كئچيرميشدي. آشيق عباس ايله دانيشيق و مصاحبه قراريميز وار ايدي، آما نه يازيق اجل مهلت وئرمه دي.
آللاهدان اونا رحمت ديله ييريك، مزاري نورلا دولسون.
برچسبها: آشيق, آشيق عباس, خوي, اورمو, چالديران
آشيق قوربانين چاغريسي و نيسگيللي منصوري هاواسي...... 3.5 مگابايت
آشاغيدا اولان لينكدن ائنديره بيلرسينيز
http://s1.picofile.com/file/7470399886/New_varzighan_MP4.mp3.html
برچسبها: قاراداغ, زلزله, اهر, ورزقان, هريس
خاطرلا مني
رحمتليك آشيق علي عليزاده
قاراداغ ماحالي، ورزقان بخشي
شيرين ديللر ايله خاطرلا مني
هر زامان قلبيمده دولانير نقشي
آچان گوللر ايله خاطرلا مني
دوريق، قيشلاق، ياشيل اسلامآبادي
گؤيجه سلطان، كاسين، او مزره شادي
سورخا ديزه، كيقال، ليلي خانادي
تازهكند سولاري خاطرلا مني
قيه قشلاق، بورملك، سونگونون داغي
دايممق علوي ديزه نين ياغي
لـله لي، كره ويق، كالي جان ساغي
اگري يوللار ايله خاطرلا مني
اوزومديل، آرازبار، مرداناغيمي
عليارلا، ارهجان، اوروز قومي
آزغان، جؤشون، باليجا دئييرم كومي
كلاغاي سئللري خاطرلا مني
آغبولاق، آغاباسيه كولاني
سومهديل، تخمديل، بير ده كلاني
ميرزه علي كندي، امرآبادياني
اينجه بئللر ايله خاطرلا مني
مسقدان، جاجاني، لاله بجاني
خويون ديزه، شيخ احمد، زرين كاب هاني
شرفه، ايزه وان، بيل خاكواناني
سيدآباد گوللري خاطرلا مني
ديليميز كسگيندي، اليميز باغلي
ميداندا قوچ اولماز هر آريق توخلو
محمود مصطفايي مثل كوراوغلو
آغير ائللر ايله خاطرلا مني
قيشلاقلي عليني گؤرمه گوناهكار
ماحالين آديني يازماغا نه وار
بونلاري اوخويون ائيلهيين نوار
كئچن گونلر ايله خاطرلا مني.
برچسبها: ورزقان, آشیق علی, آشیق, کندلر, خاطرلا منی
موسیقی چیلریمیز ایچینده، قاراداغ زلزله سینه ایلک آغیت آشیقلاردان گلدی.آشیق قوربان علیار بوگون 23/5/1391 تاریخینده اورمونون آشیقلار درنگینده اؤز شعری ایله بیر نیسگیللی منصوری هاواسینی ایفا ائتدی.
تیکلایین.........ائندیرین.......= ۹۵۰ کیلوبایت.
برچسبها: آشیق, قوربان علیار, آغیت, منصوری
باش ساغلیغی و چاغری
اولو یارادانین آدی ایله
((من اصبح و لا یهتم بامور المسلمین فلیس بمسلم)) پیغمبر(ص)
آخشامی مسلمانلارین ایشلرینه چالیشمایاراق صبح ائدن، مسلمان دگیل.
قاراداغ ماحالی ورزیغان بخشی
شیرین دیللر ایله خاطرلا منی
هر زامان قلبیمده دولانیر نقشی
آچان گوللر ایله خاطرلا منی
آشیق ائلینکی دیر، ائل آشیغیندیر. ائلینده غمی آشیقلاریندیر.
یوردوموزون گوللو چیچکلی بؤلگه سی و قهرمانلار دیاری اولان، قاراداغین زلزله خبری و اورادا اوز وئرن فاجعه لر بیزی ده سارسیتدی.اوزونتولرله بو اولایدا نئچه یوز نفر حیاتین ایتیریب. نئچه مین نفرده یارالی اولاراق، یوردوموزون مختلف شهرلرینده اولان خسته خانالارا یئرلشدیریلیبلر.
بوتون وطنداشلاریمیزی، اؤزللیکله هنر و اینجه صنعت دونیاسیندا چالیشانلاری بو آغیر حادثه نین آجیلارینی قالدیرماغا چاغیریریق.انشاء الله وطنداشلاریمیزین یاردیملاری ایله بو حادثه نین آجیلاری آرادان تئزلیکله قالدیریلار.
مادی یاردیم چاغری لاری ایله بیرلیکده ائلیمیزی، یارالی اولاراق خسته خانالاردا یاتان وطنداشلاریمیزی یاد ائتمگه چاغیریریق. مختلف شهرلرده غریب اولماسینلار دئیه و معنوی دستک اوچون اونلارلا گؤروشوب، دردلرینه اورتاق اولماغا چاغیریریق.
بورادان زلزله دن ائتگی لنن یوردداشلاریمیزا بیلدیرمه لی ییک، 110 نفر غربی آذربایجان آشیقلار درنگی نین اویه لری سیزین یانینیزدادیر و سیزین اوچون اللریندن گلنلری اسیرگمهیهجکلر.
آللاهدان اؤلنلره رحمت، قالانلارا دؤزوم و یارالیلارا شفا دیله ییریک. تانری یاردیمچیمیز اولسون.
غربی آذربایجانین آشیقلار درنگی
23/5/1391
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
اهره هئریزه ورزیغانا گل
طبیعت یئنه ده شیلتاقلیق ائتدی
اهره هئریزه ورزیغانا گل
زلزله باتیردی ائلی اوبانی
طبیعتین الی باتدی قانا گل
اهره هئریزه ورزیغانا گل
***
سهندله ساوالان گئیسین قارانی
چونکو یاسا باتیب داغی آرانی
آللاه کیم ساریسین بئله یارانی؟
طبیعتین الی باتدی قانا گل
اهره هئریزه ورزیغانا گل
***
هارایا امدادا چاتانیم گلسین
ییخیلان قولوندان توتانیم گلسین
وارینا گومانی یئتنیم گلسین
طبیعتین الی باتدی قانا گل
اهره هئریزه ورزیغانا گل
***
اوغلو الدن گئدن آنا آغلاییر
آناسین ایتیرمیش بالا آغلاییر
آشیق قوربان چکیر نالا آغلاییر
طبیعتین الی باتدی قانا گل
اهره هئریزه ورزیغانا گل
آشیق قوربان پورولی علیار- اورمو
22/5/1391
برچسبها: زلزله, اهر, ورزقان, باش ساغلیغی, چاغری, آشیقلار درنگی
آشیق ادبیاتیندا تارتیشمالی شعرلر
یازان: احمد اسدی
اشاره: بیلدیگینیز کیمی، کئچن پوستومدا، دوللو مصطفی ایله ایلگیلی بیر یازی یئرلشدیرمیشدیم. بیر تعداد شعرلریندنده مقاله نین ایچینده گتیرمیشدیم. آما ائلیمزین دگرلی و اوستاد آشیقلاریندان اولان، آشیق سلجوق شهبازی تهران شهریندن بو یازیما باخیشینی بیلدیرهرک، منه سؤیله دی دوللو مصطفانین بیر شعری قوربانی ایله اوست-اوسته دوشور. بودا احتمالی وار یانلیش اولا. مندن ایسه دوللو مصطفی آدلی یازیما بو مسئله نی آرتیرماغیمی ایسته دیلر.
منده اؤنجه دن دوللو مصطفانین بو شعرینه اوخشار شعرلری ائشیدیب گؤرموشدوم. ائله بونا گؤره ده بو موضوعدا بیر قیسا مقاله حاضرلادیم. بو مقاله نی سیز عزیز اوخوجولارا سونورام. اومودوم وار سیزین اوچون فایدالی اولا.
آشیق ادبیاتی عصرلر بویوجا مکتوب بیر ادبیات اولمادیغینا گؤره چوخلو دگیشیکلیکلره معروض قالیبدیر. بو دگیشیکلیک هم اوستاد آشیقلاریمیزین شعرلرینده، هم ده آشیق داستانلاریمیزدا اولوب. چوخلاری بو مسئله نی مثبت قارشیلاماسالار بئله، ایلک باخیشدا بو ایش یازیلی ادبیاتیمیزین اولمادیغینا گؤره طبیعی نظره گلیر.
ایندیلیکده آشیق داستانلاریمیز، مختلف شهرلرده مختلف روایتلر ایله نقل اولونور. هر بؤلگه نین آشیقلاری دا اؤز مکتبلرینین داستان واریانتینی او بیری مکتبلره گؤره ان دوغرو واریانت بیلیرلر. مختلف آشیقلار ایله صحبتلشدیغیمیزده و داستانلار حاقدا دانیشمالاریمیزدا، بئله بیر سؤزلر ایله چوخ قارشیلاشیریق؛ ((بو داستانی گئتسن سوروشسان، فلان یئرده بئله دئمزلر، آما بیل دوزو ائله من دئیه ندیر.)) ((فلان شهرین آشیقلاری بونون بوراسینی ایرادلی اوخویاراق، بئله دئییرلر)) (( دقت ائله فلان آشیق بونو ایرادلی اوخویور، گؤزله یانلیش یازمایاسان)).
بلی بو سؤزلر مختلف شهرلردن اولان آشیقلارین او بیری شهرلرده و یا کندلرده اولان آشیقلارا گؤره باخیشلاریدیر.
ایندیلیکده((هر شهر و هر مکتب اؤزونو دوز و او بیریلری یانلیش بیلیر)). بو جمله نین ایلک بؤلومو دوز اولسا دا، ایکینجی بؤلومو هئچ ده دوز اولمایان بیر مسئله دیر. نیه کی یوخاریدا دئدیگیم کیمی، بو ادبیات یازیلی ادبیات اولمادیغینا گؤره بئله دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیب. اولا بیلر بیر مکتبین کئچمیشده اولان آشیقلاری فرقلی اؤیره نیبلر و یا بیر سؤز یادلاریندان چیخماغینا گؤره اؤزلریندن آیری سؤزلر قوشوب، داستانی دوام ائتدیریبلر. حتی بیر آشیق داستانیمیزدا، او داستانین سؤزلری یادلاردان چیخدیغینا گؤره، نئچه آشیق داستانلاریمیزدان بورج آلینان سؤزلر ده اولوب.
آشیق داستانلاریمیزدان کئچسهک، آشیق شعرلرینه چاتیریق. کئچمیشدن سوزوب گلن، اوستاد آشیقلارین شعرلری ده بئله وضعیتده اولوبلار. بیر اوستاد آشیغین شعری نئچه ماحالین آشیقلارینین دیلینده نسیلدن نسیله گزیب دولانیب. بعضی مصراعلاری و قافیه لری دگیشیکلیکلر ایله او بیری ماحاللاردان فرقلنیب. اولا بیلر یئنه ده بیر آشیغین بیر مصراع بیر شعردن یادیندان چیخماغینا گؤره اؤزوندن یئنی مصراع قوشوب و یا اؤزو بیلمه یه-بیلمه یه آیری شاعرلرین و آشیقلارین شعرلرینی اؤز یادداشیندا اولان شعر ایله قاریشدیریب. همان دئدیگیمیز آشیغین شاگردلری ده ائله اوستادلارینین دئدیگین اصل توتوب، آیریلارینین دئدیکلرینی یانلیش بیلیبلر. بو آرادا اوستاد آشیقلاریمیزین چوخلو شعرلری ده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشهرک، ایشی داها دا دوگونلندیریب. ایندیلیکده، چوخلو اسکی آشیقلار ایله شاعرلریمیزین شعرلری بعضی واختلار مصراعلاری و یا بئیتلری بیر-بیرلری ایله حتی عینی اولورلار. بو بئیتلر و مصراعلارین اصلیتینی هله لیک دئیه بیلمه ریک هانسی شاعر یازیب. یوخاریدا قئید ائتدیگیمیز کیمی هر محیط اؤزونه مخصوص ادبیاتی ایله بو شعرلری ییغیب ساخلاییب. ائله بونا گؤره ده گله جکده بیر یازیلی قایناق آچیقلانمایینجا، دئیه بیلمه یه جگیک بو شعر بو آشیغیندیر و یا بو شعر بو شاعریندیر. یالنیز بیر یازیلی قایناغی تاپدیغیمیزدان سونرا بئله بیر ادعایا مالک اولا بیله جگیک. ایندیلیکده حتي آشيق مكتبيميزده اولان اورمولو قاسم كيمي شاعرين سؤزلريني یانلیشجاسینا خسته قاسم آدينا اوخويان آشيقلارين سايي هئچ ده آز دگيل. بونونلا ياناشي قوربانی، خسته قاسم، آشیق آلی، دوللو مصطفی و تیلیم خان کیمی سؤز اوستادلارینین شعرلری بعضی حاللاردا دا بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشور. بونلاردان تیلیم خان ایله دوللو مصطفانی نظره آلساق گؤرهجگیک دوللو مصطفی ایله تیلیم خانین شعرلری نئچه شعرده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشوب. ها بئله تیلیم خان ایله قوربانینین و ... .
یوخاریدا دئدیگیم سؤزلرین ثبوتونا نئچه شعر گتیرمیشم. بو شعرلر مختلف اوستاد آشیقلاردان اولماسینا باخمایاراق، بعضی مصراعلاری و قافیهلری بیر-بیرلرینه چوخ یاخیندیر. آما شعرلرین بوتونلوگونه و معنا جهتینه باخدیغیمیزدا گؤرهجگیک، فرقلی دیلر. اولا بیلر بو شعر ايله بو قافیه-ردیفلر قوربانیدن باشلاییب، اوندان سونراکی شاعرلر ده اونون یولونو دوام ائتدیریبلر. اولا بیلر ده هانسی سا آشیغین شعریدیر. آیری محیط ایله مکتبه گئده رک، یاددان چیخما و شعرلرین قاریشماسینا گؤره و یا او اصلی شاعرین آیری یئرلرده تانینماماسینا گؤره، شعری دئیه ن شاعرین آدی زمان کئچدیکجه یادداشلاردان سیلینه رک، آیری شاعرین آدینا مصادره اولوب. هر حالدا چوخلو قافیه-ردیفی عینی اولان شعرلریمیزه تای بو شعرلرده آشیق ادبیاتیمیزین بیر قولودورلار. بیزده هئچ بیریندن گؤز یوما بیلمریک. آشاغیدا گلن شعرلرین هامیسی گؤزل و معنالی شعرلردیلر آما بير آزجا دقت یئتیریرسک دوللو مصطفی دئیهن شعرین، معنا باخیمیندان داها گوجلو و عرفانی جهتدن داها اوستون اولدوغو گؤزه چارپیر. سیزی بو شعرلری اوخوماغا دعوت ائدیرم.
یئتیشدیم( آشیق دردلی)
بير زمان اگلنديم سلب پرده ده
كرمه اوغراديم كانا يئتيشديم
بير زمان مكث ائتديم رحم مادرده
وجود حاصل ائتديم جانا يئتيشديم
***
اربا آناسيندان اولوندوم ترتيب
اوستاديم خدادير ائيلهدي تركيب
من آنا قول اولدوم اول منه حبيب
ماء ايديم شكل انسانا يئتيشديم
***
حاق معماريم اولدو قورولدو بینام
ال آياق بارماقلار ياپيلدي تمام
دوققوز آي دوققوز گون اولونسا ختام
واختي ائريشدي بو جهانا يئتيشديم
***
دردلي حاقدان نطق گلدي ديليمه
طريقتدن بير يول كئچدي اليمه
شريعتدن سو باغلاندي گولومه
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی-دیوانیندان)
لامكان شهريندن گلديم جانا من
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
بير گؤزلين الگيندن النديم
بلي دئديم بلاسينا بلنديم
يئري گؤيو ياراداندان ديلنديم
گؤهر آختاريرديم كانا يئتيشديم
***
قورباني دئر: گؤز گؤزلهديم، گؤز آلديم
سماخ اولدوم، عاقلمنددن سؤز آلديم
دوز ترپنديم، معروفومو تئز آلديم
ادب گؤتدوم يول اركانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی)
(آشیق سلجوق شهبازی نین دئدیگینه گؤره)
لامكان شهريندن گلديم جهانا
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
حاق کمری باغلایاندان بئلیمه
حقیقتدن سو باغلانیب گؤلومه
معرفتدن بیر ایز دوشوب الیمه
ادب بیلیب یول ارکانه یئتیشدیم
***
قوربانی یم گؤز گزدیردیم گؤز آلدیم
قوللوق ائدیب من اوستاددان سؤز آلدیم
دوز ترپنیب مطلبیمی دوز آلدیم
آخیر گلیب بو مکانه یئتیشدیم.
يئتيشديم(آشیق آلی)
مين جور و جفايلا ياريما چاتديم
عؤمرومه نقش اولان سانا يئتيشديم
اقباليمي خواب ائويندن اوياتديم
وصل يارلا بير زمانا يئتيشديم
***
ايلقارينا صادق ياريما احسن
ياراشير شأنينده يوز داستان دئسن
هجران آنلاري ايدي عؤموردن كسن
وصل يارلا من آمانا يئتيشديم
***
سرو قدّي گول جمالي تماشا
شهلا گؤز ياراشير او هلال قاشا
تكرارسيز خلق اولوب آياقدان باشا
كماللي كامله جانا يئتيشديم
***
بستيدي آلي نين حيات نؤوراغي
بياض سينه سيدي جنتين باغي
آچيلدي اوزومه وصال اوتاغي
سانكي تخت سليمانا يئتيشديم.
یئتیشدیم(دوللو مصطفی)
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم
برچسبها: دوللو مصطفی, آشیق قوربانی, آشیق آلی, احمد اسدی, آشیق
دوللو مصطفي
(شوريده اي از ديار اورميه)
احمد اسدي
شاعر، آشیق و عارف صوفی مسلک، مصطفی رسول اوغلو معروف به دوللو مصطفی به سال 1170 هجری شمسی در روستای اسلام آباد(شیطان آواي سابق) محال دول اورمیه در خانوادهای کشاورز دیده به جهان گشود. دوران خردسالی و نوجوانی را در آغوش طبیعت زیبای این منطقه سپری نمود و مانند بسیاری از عارفان در نوجوانی و جوانی به کار چوپانی مشغول شد. روایتهای افسانه گونه ای از چگونگی شاعر شدنش در زبان مردم غرب آذربایجان روايت ميشود که همه این روایتها مبتنی بر الهام شدن شاعری در یک شب و یا در خواب بر این عارف بزرگوار میباشد. علاوه بر این محلی که دوللو مصطفی در آن خواب دیده و شاعری بر وی الهام گشته، امروزه نیز بنام مصطفی داشی معروف است. (معنی: سنگ مصطفی, این مکان بنا به گفته ي شاهدان، سنگی توخالی است که دوللو مصطفی شبی را در یکی از زمستانهای سرد در آن گذرانیده و بعد از بیرون آمدن از آن سنگ بوده که شاعری بر وی الهام شده است.) اشعار دوللو مصطفی علیرغم اینکه تا 10 سال پیش به صورت مکتوب و در مجموعه ای گردآوری نشده بود، ولی در بین هنردوستان و ارادتمندان مکتب آشیقی اورمیه به نحو احسن حفظ و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. به طوری که علاوه بر اشعار چاپ شده در مجموعه های چند سال پیش، صدها قطعه شعر وی امروزه نیز در سینه ی مردمان این دیار حفظ گردیده است و این خود نشاندهندهی محبوبیت او و اشعارش در بین توده های مردم و همچنین قدرت شعریت آن اشعار میباشد. به طوری که امروزه آشیقی را نمیتوان یافت که اشعاری از دوللو مصطفی را حفظ نباشد و یا روستایی را در غرب آذربایجان نمیتوان یافت که مردمان ساکن در آنجا با اشعار این عارف بزرگوار غریبه باشند و نتوانند نمونه هایی از اشعار او را عرضه کنند. این موضوع تحقیق بیشتر در رابطه با دوللو مصطفی و اشعار او را می طلبد تا اشعار وی هرچه سریعتر توسط محققین و ادبای علاقه مند به صورت مکتوب درآید تا از گزند فراموشی و آفتهای گذر زمان در امان بماند. علاوه بر اینها میتوان به جرأت او را اولین آشیق و شاعر مکتب اورمیه نامید که آثارش امروزه در دسترس است و می توانیم در چگونگی شاعری و آشیقی و شرح زندگانی وی به بحث بپردازیم. وی علاوه بر شاعری، توانسته است به عنوان آشیق آهنگساز نیز خود را معرفی کند و آهنگ آغاخانی(آغاخانی هاواسی) را به مکتب آشیقی اورمیه هدیه دهد. آغاخانی از هاواهای مشهور در مکتب آشیقی میباشد که به نوبه خود از آهنگهای دشوار در خوانندگی و نوازندگی میباشد و این خود نشاندهنده ی مرتبه ی استادی او در آشیقی میباشد. دوللو مصطفی در طول حیات خویش در روستای شیطان آوا(اسلام آباد فعلی) و در قلعه ی دول آن روستا اقامت داشته که در یکی از شعرهایش به این موضوع میپردازد:
عشقین سمندینی مینیب چاپاسان
سینیق کؤنوللرین ائوین یاپاسان
ایسته سن كي مصطفانی تاپاسان
گل شیطان آوانین دول قالاسینا (۱)
مصطفي در شاعری به سبک آشیقهای آذربایجان، شعر هجائی سروده و تقریباً در تمام قالبهای شعر آشیقی اشعاری به یادگار گذاشته است.( به جز چند مورد خاص). در اشعارش تخلصهای دوللو مصطفی، رسولون یئسیری، رسولون یئتیمی، مصطفی، رسول اوغلو و ... برای خود برگزیده است. اشعارش سرشار از مفاهیم عرفانی و درویشگونه می باشد که میتوان نشانه هایی از تأثیر مکاتب عرفان مولویه، حروفیه و علوی-بکتاشیه را در آن جست. به گونه ای که در مضامین اشعار او، مضامینی از نسیمی، مولوی، حاجی بکتاش ولی و شاه اسماعیل و ... را میتوان یافت، که خود این مسأله نشانگر آشنایی دوللو مصطفی با مکاتب فوق و تأثیرپذیری از آنهاست.
دوللو مصطفي در طول عمر خود چندین سفر به عثمانی و محال بورچالی(بورچالی، امروزه در گرجستان قرار گرفته است. مردمان آن دیار ترک آذری و آشیقهای آنجا نیز مانند اورمیه آشیقهای تکنواز میباشند) داشته و پاره ای از عمر خود را در غربت گذرانده و در آنجا ماجراهایی داشته که از آوردن جزئیات آن میگذریم. اما در شعر زیر میتوان به دلتنگی این شاعر را برای زادگاه خود پی برد:
من غریبم سیز ده مندن اوچمایین
اوچوب، اوچوب قارلی داغی آشمایین
سئیرانگاهدی دول ماحالین گئچمه یین
سلامت گئده سیز دولا دورنالار(۲)
از نظر دوللو مصطفی آشیق بودن کار آسانی نبوده و هر کسی هم نمیتواند آشیق شود. بنابر اعتقاد او تا عارف نشوی نمیتوانی آشیق واقعی شوی. برای آشیق بودن باید از طریقت و شریعت سر در بیاوری و به چشمه حقیقت وصل شوی:
آشیقلیغین دؤرددو یولو
چشمه دوردان بیر خبر
طریقتدی، معرفتدی، شریعت
حقیقی واردان بیر خبر(۳)
و در بند دیگری از اشعارش لازمه ی آشیق شدن را ادب و ارکان، همچنین کوشش و تلاش در راه آشیقی میداند و میگوید: یک آشیق حقیقی باید بر همه چیز احاطه داشته باشد:
آشیقلیق ایشینه یئری ین جانلار
یئری ینده گرک یئتسین ارکانا
ها یئري یه، ها یئتیشه، ها یئته
دریا تکین آخا گئده هر یانا(۴)
دوللو مصطفی در شعر دیگری نیز به آشیق بودن خود اذعان کرده و در ضمن آن تعدادی از شهرهایی را که به آنها سفر کرده است نام میبرد:
دوللو مصطفایام گزدیم هر یانی
استامبول، ایزمیری، حلبی، شامی
قویموشام اوستومه آشیق عنوانی
هئچ کیم منیم کیمی بیقرار اولماز(۵)
یا شعر زیر که در عثمانی و در دیدار با یکی از دراویش آن دیار سروده شده است که هم بیانگر راه و روش طریقت وی و هم بیانگر خروج وی از اورمی میباشد؛ شعری که به خودی خود بیانگر این است که دوللو مصطفی از دیار خود پیش یکی از استادان بلند مرتبه ي آن دیار رفته و در محضر او شعر زیر را سروده است:
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم(۶)
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم(۷)
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم(۸)
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم(۹)
وی دارای دو دختر و یک پسر بوده که پسرش نیز همانند خودش آشیق بوده، اما روزی از خانه بیرون آمده و دیگر از او خبری نشده بود که این اتفاق بر زندگی دوللو مصطفی تأثیر فراوانی گذاشت. یکی از دختران او نیز به شعر و شاعری علاقه مند بوده و طبع شعر نیز داشته است. به طوری که آشیق فرهاد (وفات1341)، این استاد بلامنازع مکتب آشیقی به محضر دختر وی میرفته و اشعار دوللو مصطفی را از او میپرسیده است. این آشیق عارف و شاعر صوفی نهایت به سال 1254 در قریه شیطان آباد(اسلام آباد فعلی) رخ در نقاب خاک میکشد و بنا به وصیت خود که در یکی از شعرهایش بدان اشاره کرده در محال باراندوز و روستای باراندوز از توابع اورمیه جایی که مادر طبیعت هر ساله در فصل بهار گلها و شکوفه های بهاری را بر مزار وی بپاشد به خاک میسپارند:
فلک ایلن اکدیک بیز ده بیر بوستان
ساغدا جولبر دوشوب سولدا بالستان
چوخ ایشلریک آخریمیز قبریستان
باراندوزدا منه بیر یئر سالیندی(۱۰)
عشق به اهل بیت و پیامبر(ص) را در اشعار دوللو مصطفی میتوان به عینه مشاهده کرد. مصطفی در جای جای اشعارش از خداوند متعال یاد کرده و از پیامبر اسلام و همچنین مولا و سرور خویش، پدر حسن و حسین(ع)، حضرت علی(ع) در زندگی دنیوی طلب کمک و در روز محشر استمداد مغفرت میکند و این بزرگواران را چاره ی درد بیدوای خود میداند:
رسولون یئتیمی کرم کانینا
بیر گون اولار گئدر حق دیوانینا
خجالت گئتمه یک مهدی یانینا
مصطفانی مصطفایا باغیشلا(۱۱)
و یا
دوللو مصطفایام چوخدو گوناهیم
جهنم اودونا قالماییب آهیم
بیر اومودوم سنسن پشت و پناهیم
قیامت گونونده یا رسول الله(۱۲)
ما نیز در آخر نوشته مان شعری از آشيق مصطفي را که در وصف علی(ع) سروده شده است می آوریم و امید آن داریم که مزار آن بزرگوار از طریق نهادهای ذیربط بازسازی گردیده و مقبرهای شايسته بر روی آن ساخته شود؛ تا باشد که این عارف بزرگوار و آشیق صوفی مسلک از مهجوریت سالهای طولانی رها گشته و همانند همقطاران خود مانند یونس امره، خسته قاسم و ... مزاری برای بازدیدکنندگان و مشتاقانش داشته باشد و به حق خود که همانا شناخته شدن به عنوان سمبل شهر اورمیه و آشیقهای آذربایجان می باشد، برسد.
یا علی
گئجه- گوندوز چاغیردیغیم مشکل گشا یا علی
عرش-کورسون بزهگیسن نور خدا یا علی
پنهان دردین دواسیسان ای عالمین سروری
سنسن قاضی الحاجات وئرن شفا یا علی(۱۳)
***
لقبین مولا دئییلمیش انا فتحنا سنین
چون صاحب ذوالفقارسان پنجه ي عنقا سنین
پیغمبرین قارداشیسان ختم انبیا سنین
جانشین پیغمبرسن بیزه مولا یا علی(۱۴)
***
داغیتدین خیبر قالاسین گؤستردین شجاعتی
جمع مشایخلر گلر آلار سندن معرفتی(مرفتی)
مشکل ایشی بیتیررسن تانری وئریب قدرتی
هم غیورسان هم شجاعسان شیر خدا یا علی(۱۵)
***
ای مصطفی غافل اولما چاغیرگیلن سبحانی
نجف الاشرفده گؤردوم شاهلار شاهی مولانی
آیه-آیه، سوره- سوره جمع ائیله دی قورآنی
قیامت قیام اولاندا یئتیش دادا یا علی.(۱۶)
-------------------------------------------------
(۱)سمند عشق را سوار شوي و طي طريق كني
باعث ترميم قلبهاي شكسته شوي
و اگر بخواهي مصطفي را بيابي
در شيطان آباد به قلعه ي دول بيا.
(۲) اي درناها، من غريبم، از من دور نشويد
پرواز نكنيد و از كوهستانهاي پربرف عبور نكنيد
منطقه ي دول گردشگاه است. از آنجا رد نشويد
خداوند شما را به سلامت به دول برساند.
(۳) آشيق شدن چهار شيوه دارد
از چشمه ي دُر به من آگاهي بده
طريقت است و معرفت و شريعت
از هستي واقعي مرا آگاه كن.
(۴) انسانهايي كه دنبال آشيق شدنند
موقع سلوك بايد به اركان برسند
در سير و سلوكشان بايد واصل شوند
و همانند دريا به همه سو جاري شوند.
(۵)مصطفي و اهل دول هستم. همه جا را گشتم
استانبول و ازمير و حلب و شام را
نام آشيق بر خود نهاده ام
هيچ كس همانند من بيقرار نيست.
(۶) از ديار اورمي راهي شدم
در حال گردش به اين سرزمين رسيدم
از استاد فيض ياب شدم و سهمم را گرفتم
دنبال گوهر بودم و معدنش را يافتم
(۷) از غفلت بيدار و وارد عرفان شدم
مطلبم را گرفتم و مست شدم
با صداقت تمام به خداوند سبحان پناهنده شدم
گويا هدهدي بودم كه به سليمان رسيدم
(۸)صدفي شدم و درياها را پيمودم
همانند ايوب به هر دردي طاقت آوردم
همانند موسي طور را باور كردم
قطره اي بودم كه به عمان رسيدم
(۹)راهي از طريقت مقابلم نمايان شد
چشمه اي از معرفت به استخرم جاري شد
من مصطفي هستم و زبانم دروغ نميداند
راه ادب را پيش گرفتم و به اركان رسيدم.
(۱۰)ما هم با فلك جاليزي را كاشتيم
در سمت راست آن جلبر و در سمت چپ آن بالستان است(نام دو روستا در منطقه ي دول)
بسيار فعاليت ميكنيم ولي نهايتمان به قبرستان منتهي ميشود
در باراندوز قبري برايم آماده شد.
(۱۱) طفل يتيم رسول(دوللو مصطفي) روزي به كان كرم واصل مي شود
و روزي به ديوان حق متصل مي شود
خداوندا، به خاطر اينكه پيش حضرت مهدي(عج) شرمنده نشويم
مصطفي را به خاطر حضرت مصطفي مورد آمرزش قرار بده.
(۱۲) مصطفي و اهل دول هستم. گناهان زيادي دارم
تاب آتش جهنم ندارم
تنها اميد و پشت و پناهم تويي
در روز قيامت اي رسول خدا.
(۱۳)روز و شب تو را صدا ميزنم اي علي كه مشكل گشايي
زينت عرش و كرسي هستي و نور خدايي
درمان دردهاي پنهاني اي سرور عالميان
هم قاضي الحاجاتي و هم شفا ميدهي يا علي
(۱۴) لقبت مولاست و انا فتحنا از آن توست
صاحب ذوالفقاري و پنجه ي عنقا از آن توست
برادر پيغمبري و ختم انبيا از آن توست
جانشين پيغمبري و مولاي ما هستي يا علي.
(۱۵) قلعه ي خيبر را قلع و قمع كردي و شجاعتها نشان دادي
جمع مشايخ آمده و از تو كسب معرفت ميكنند
كارهاي مشكل را به پايان ميرساني چون خداوند اين قدرت را به تو داده است
هم غيور و هم شجاعي، شير خدا يا علي.
(۱۶) اي مصطفي، غافل نشو، خداوند سبحان را صدا بزن
شاه شاهان مولا علي را در نجف اشرف ملاقات كردم
قرآن را آيه آيه و سوره سوره جمع آوري كرد
وقتي روز قيامت برپا ميشود يا علي، به داد ما برس.
(بو یازیم تهرانین حوزه هنری سینین ایستکی ایله فارسجا یازیلدی)
بو لینکه ده باخا بیلرسینیز....آشاغینی تیکلایین...
http://www.arturmia.ir/Default.aspx?page=0§ion=newlistItem&mid=38811&pid=46307&ln=fa
Dollu Mustafa-həyatı.....yaradıcılığı
برچسبها: دوللو مصطفی, اورمو, آشیق, احمد اسدی, آغاخانی
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab ara_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab bjn_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab kas_Arab snd_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab ace_Arab azb_Arab nno_Latn pes_Arab pbt_Arab pbt_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab snd_Arab snd_Arab pes_Arab snd_Arab pbt_Arab azb_Arab pbt_Arab ara_Arab pbt_Arab azb_Arab pbt_Arab ace_Arab pbt_Arab bjn_Arab bjn_Arab snd_Arab pbt_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk snd_Arab snd_Arab snd_Arab pbt_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab unk azb_Arab snd_Arab pes_Arab snd_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab ara_Arab snd_Arab bjn_Arab ckb_Arab ara_Arab bjn_Arab azb_Arab bjn_Arab unk azb_Arab snd_Arab snd_Arab ara_Arab unk azb_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab ara_Arab azb_Arab ara_Arab bjn_Arab azb_Arab bjn_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab bjn_Arab unk urd_Arab pes_Arab azb_Arab ara_Arab unk snd_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab unk snd_Arab ara_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab kas_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab unk azb_Arab pes_Arab urd_Arab urd_Arab unk azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab unk pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab unk pes_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pbt_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Latn azj_Latn azb_Arab