کانادالی اینوک١ (ائسکیمو٢) فیلم یاپیمجیسی و «اؤفکهلی اینوک»٣ آدلی بلگهسل فیلمین یؤنتمنی آلئتیا آرناقوق-باریل فئیسبوک صایفاسیندا بیر سورو پایلاشمیش: «اینوییت٤، سؤمورگهدن قورتولماق اوچون نه یاپیرسان؟»
آلئتیا اؤز سوروسونو یانیتلاییر: «من باشقالارینین منیم یئریمه و حتی منیم بو دونیایا گلممدن اؤنجه، وئردیکلری قرارلاری، گئری آلمایا چالیشیرام. آیریجا، خیال ائدیرم کی، آوروپالیلار ایله بیزیم تماسیمیز ائشیت طرفلر آراسینداکی بیر ایلیشکی بیچیمینده اولسایدی، بیزیم توپلوم نئجه ائوریلهردی؟ طبیعی کی بیز یئنه ده دهییشهردیک. آما، بو دهییشیم بیزیم شرطلره گؤره گئرچکلشردی.»
آلئتیا-نین سوروسو اونلارجا اینوک صنعتچی، آکتیویست و آکادئمیسینین ده ایلگیسینی چکدی.
اینوک موزیسین نانسی ائم سورویا بئله جواب وئریر:
«من یاپدیغیم بیر چوخ شئی آراسیندا، اینوک اولمایان ائشیم و باشقالارینا، بو سؤمورگهسیزلشمه سورهجینده بیزیمله بیرلیکده نئجه یئر آلابیلهجکلرینی اؤیرهتمهیه چالیشیرام: [اونلارا آنلادیرام کی،] سن اینوک اولماسان دا، بو سورهجده بیر اینوک قدهر اؤنملیسن. هامیمیز بیرلیکده "هر توپلومون اؤزونه اؤزگو بیر یولو وار" و "باسقی بیر سئچهنک اولمامالی" آنلاییشی ایله حرکت ائدهبیلهریک. اینوک اولمایان بیری اولاراق، سن، اینوک ائشین یا آرخاداشینین سنین کیمی عاغیللی و یئتهنکلی بیر اینسان-ائولادی اولدوغو گئرچهیینی گؤز اؤنونه آلمالیسان.»
پاپاتسی کوتییئرک دئیه باشقا بیر اینوک آدلارین اؤنمینه دیقت چکیر:
«اوشاغیما گلهنهییمیز و دیلیمیزه گؤره آد سئچیرم. کیم دئمیش بیزه اینگیلیزجه آد گرک؟ سؤمورگهسیزلشمه یؤنونده آتمامیز گرکن آددیملاردان بیری آدلاریمیزی سؤمورگهسیزلشتیرمکدیر. بؤلگهلریمیزین آدلارینی...»
آلئتیا-نین سوروسونا جواب یازانلارین بیرچوخو توپلوملاری حاقیندا بیلمهدیکلرینی اؤیرهنرک سؤمورگهسیزلشمهیه چالیشدیقلارینی ایفاده ائتمیشلر. صنعتچی شانتال پاوئل «من توپلوموملا ایلگیلی اؤیرنمهم اوچون فورصت وئریلمهین شئیلری اؤیرهنمهیه چالیشیرام و منه اؤیرهدیلنلری داها آرتیق آراشدیریرام.» دئیهه یازمیش.
اینوک آکتیویست سایتوکی جوواناسی-یه گؤره، اونلار بیرئی/فرد اولاراق (اینوک) و توپلوم اولاراق (اینوییت)، اؤزلرینه اوداقلانیب یئنیدن یاپیلانمالیدیرلار. او «بیز اؤزموز (اینوک) و توپلوموموزا (اینوییت) اوداقلانمالیییق. سؤمورگهسیزلشمه ایله ایلگیلی یازانلار آراسیندا چوخ فازلا اینسان سؤمورگه آلتیندا یاشانانلاری گئری آلماقدان سؤز ائدیر. بیز اینوییت کیملیییمیزی باشدان قورمالیییق.» دئیه یازیر.
اؤیرتمن جئیمی هارچاریک ایسه اؤیرهنجیلرینه سؤمورگه تاریخیندن، سؤمورگهنین اینوییت خالقینا «ائسکیمو» آدینی نئجه تاخدیغیندان بحث ائتدییینی یازمیش.
صنعتچی سارا وئیلین لان، هر فورصتده اینوییت خالقینین باشینا گلنلرله ایلگیلی بیر دارتیشما باشلاتمایا چالیشدیغینی یازمیش. او دارتیشمالاری ساغلیقلی بیر شکیلده سوردورهبیلمهسی اوچون الیندن گلدییی قدهر اویرنمهیه و اوخومایا چالیشیر.
حقوقچو جئنا جویس برومفیلد «من ألشتیرهل دوشونمهیه، منه دوغرو گلمهین هر شئیی سورقولامایا چالیشیرام. بیزی سؤمورگهلشتیرمهیه چالیشدیقلارینی دوشوندویوم زامانلاردا گؤرونن، دانیشان و سسینی ائشیتدیرن بیری اولورام. داها چوخونو یاپماق اوچون دوشونوجهیم، آما بئله بیر لیسته یاپماق خوشوما گئتدی.. بئلهجه باشقالارینین سؤمورگهسیزلشمه دوغرولتوسوندا نهلر یاپدیغینی اؤیرهنهبیلیریک.» دئیه نوت ائتمیش.
آلئتیا-نین سوروسونا یانیت وئرن ۷۰-دن آرتیق اینوییت آراسیندا گنج اؤیرهنجیلر ده وار.
اونلاردان بیری ائمیلی آن نئگو اوخول اؤدهوی اولاراق کولتورو ایله ایلگیلی قونولاری أله آلمایا چالیشدیغینی یازمیش: «من بونو اونونجو صینیفین سونلاریندا باشلادیم. اوخولدان هر پروژه آلدیغیمدا، سئچمه شانسیم وارسا، کولتوروموز ایله باغلانتیلی بیر قونو اوزهرینده چالیشمایی یئیلهییرم. بو شانسی کولتوروم حاقینداا اؤیرهنمک اوچون قوللاناجاغام دئیه اؤزومه سؤز وئرمیشم.»
* * *
بیز تورکلر ده سؤمورگهسیزلشمه دوغرولتوسوندا آز ایش گؤرمهمیشیک. آما بیزده سؤمورگهچیلیک و سؤمورگهسیزلشمه قاوراملاری اوزهرینده چالیشمالارین یئرینین بوش اولدوغو کسیندیر. بونا گؤره ده بعضاً سؤمورگهنین بیزه دایاتدیغی/تحمیل ائتدییی تئرمینلر، تاریخ آنلاییشی و دوشونمه طرزینی بیلیمسل یا آکادئمیکدیر دئیه قبول ائدیر و حتی منیمسهییریک.
بو سورونو آشماق اوچون، دونیادا یاپیلان «سؤمورگهسیزلشمه آراشدیرمالاری»-ینی اینجهلهییب اونلاری تورکجهمیزه قازاندیرماقلا باشلایابیلریک.
طبیعی کی، بیزه اؤزگو سورونلاریمیز آز دئییل، آنجاق هله ده سورون اولمایا دوام ائدن بیر چوخ مسئلهمیز سؤمورگهیه اوغرامیش باشقا توپلوملارین دا سورونو اولموش. اونلارین دئنهیییملرینی آراشدیریب و وارسا چؤزوملرینی اؤیرهنهرک داها هیزلی حرکت ائدهبیلهریک.
بو آرادا، «تورک! سن سؤمورگهسیزلشمه اوچون نه یاپیرسان؟» دئیه دوستا تانیشا سوراراق بیربیریمیزین دئنهییملریندن یارارلانمایی دا اونوتمایالیم!
١ - بیزیم ائسکیمو اولاراق تانیدیغیمیز خالقین بیرئیلرینه/فردلرینه «اینوک» دئییلیر. خالقین بیر بوتون اولاراق آدی «اینوییت»-دیر.
٢ - ائسکیمو سؤزو/آدی گونوموزده آشاغیلاییجی و کیچیک دوشوروجو بیر آدلاندیرما اولاراق دهیرلندیریلیر. اؤزهللیکله کانادادا سؤز قونوسو خالقین آدی اوچون اینوییت و خالقین بیرئیلری اوچون اینوک سؤزو ترجیح ائدیلیر.
٣ - اؤفکهلی اینوک (Angry Inuk) ٢٠١٦ ایلینده کانادادا یاپیلمیش و بیر چوخ فئستیوالین اؤدولونو قازامیش بلگهسل فیلیمدیر.
٤ - ١ و ٢-یه باخ.
* یوروملار آلئتیا آرناقوق باریل-ین فئیسبوک صایفاسیندان آلینیب، تورکجهیه چئوریلمیشدیر.
2017-05-08 00:11:13
نظرات خوانندگان / Görüşler
نظر خود در مورد این نوشته را اینجا بنویسید!
Yazı haqqında görüşünüzü burada yazınız!
از طرف جمعی از آزادیخواهان ترک خطاب به افکار عمومی آذربایجان و ایران
تهاجم همه جانبه است بلنت اسین اوغلو- ترجمه علی قره جه لو
کلیشهها و پیشداوریها نسبت به جنبشهای ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو
رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر
ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن
دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن
قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتابسوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي
فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن
نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو
مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984
قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن
به نام اویغورها! روزبه سعادتی
کلاشنیکفها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو
پایههای لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت
کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان
دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن
زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد
تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی
اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی
ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین
شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی
حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران
هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز
در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى
دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن
Özgürlükçü Türk Aydınlar İctimâiyyəti Tərəfindən Azərbaycan, İran və Dünya Qamuoyuna
تورک! سن سؤمورگهدن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو
سولئیماناوغلو ایله سؤیلهشی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017
نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر
آخساق قایدالار ایواز طاها
بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی
گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب
تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر
کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر
ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل
ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی
اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی
آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی
ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنهلیک یاخلاشیمی دهییشمکدهدیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیلهشیسی
محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر
مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار
یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی
ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر
İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)
علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب
یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر
یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر
دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر
اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر
حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر
محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر
نهکیوارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری
31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت
محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز
اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab unk pes_Arab pes_Arab azj_Latn pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azj_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azj_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab