حکایه
------
اؤلیم یاپینچیغی
غم-غصّه گه باتیب یاتگن ایسان بی بی نینگ بیر یرده تینیمی یؤق. باشیگه ماتم توشیب، إیکّی قاره کؤز اؤغلیدن اجره لگه نیدن بیری جانینی قؤیرگه جای تاپه آلمی قالگن. هفته ده بیر مرته بؤلسین قی لرگه دیر باریب، بیر دردکش تاپیب، کؤنگلی نینگ چیگیلینی یازگیسی کیله دی. او بیر کونی اویی نینگ بیر چیتیده تشلب قؤئیلگن أیرتیق و اونیققن پاچان نینگ اؤوَدی مامیغیدن پیلته ایشیب قؤیدی. سفال چیراغیگه هم اچّیق یاغ سالدی. نیتی جمعه آقشاملری نبیره سینی ایرگشتیریب، قبرستانگه باریش. هر هفته قبرستانگه باریش عادت توسینی آلدی. او گورستانگه باره رکن، یانمه- یان قؤئیلگن إیکّی اؤغلی نینگ مزاری اوزره یوم- یوم أیغلب کؤز یاشی تؤکه دی.
هر بارگنده دؤپّه یگن قبرلرنینگ توپراغی پسه یب، تا باره کیچره یب باره یاتگنده ی تویلردی. بو کیتیشده ینه بیر نیچه آی اؤتیب، قبرلرنی تاپه آلمی قالیشیدن خواطرده ایدی. قبرلرگه تیکیلیب مهم سؤراق و جنمباقلرگه جواب تاپه آلمی، چیکسیز اؤیگه باتیب، توبسیزحیرتگه چؤکیب کیتردی.
کینگ آسمان هلی قاره پلاسینی یائگه نیچه یؤق. بولوتلر آرتیدن بابا قویاش نینگ شیرینگینه جیلمه یشینی انیق-تینیق کؤریش ممکن ایدی. ویزّیلله گن شمال سوران کؤتریب، ساکنلیکنی بوزیب، قبرلر اوستیده هیلپیره یاتگن قاره و ماوی متاعلرنی شدت بیلن هیلپیره تر، الـله قنده ی قؤرقینچلی و توشونیکسیز تاووشلرنی قیر- ادیرلرگه یائیردی. آخری: " حیات گلچراغی بیر کون کیلیب، منه شو منگو یر- تینگستانده اؤچه دی، اداغ تاپه دی" دیر ایدی گویا. ایسان بی بی خیالیده هر زمان گور آچیلیب، باله لری قبردن قؤپیب، آنه سی نینگ قؤئینیگه آتیله یاتگنده ی. خودّی، بؤئنیدن قوچاغله گنچه، یوزو و کؤزلریدن اؤپیب، تؤئیب- تؤئیب دیدارلشه دیلردی گویا.
ساغینچ حقی، کؤزلری خیره له شیب قالگن آنه هم اوشبو روحی اوچره شوودن قانیقمی: " مینی هم آلیب کیتینگ چین دنیاگه دیگنچه" زار- زار أیغلب، غریبگینه کلبه سیگه قئته ردی. شو ذیل هر جمعه آقشاملری قبرستانگه باریب یوره ک توگونینی یچه دی. او اؤته بیر آغیر درد آستیده، فرزندلریدن ائریلیق عذابینی چیکمـــاقـــده ایدی.
ایسان بی بی نینگ إیکّی اؤغلی هم ملالر فتواسی بیلن اؤلدیریلگن. آنه نینگ اؤقیمیشلی اؤغیللری ملالر اوقتیرگن مقدّس نرسه لر، جمله دن " حلاله" یو، " حجاب"/ یاپینچیق... مساله سینی سؤراق آستیگه آلگه نی اوچون، اولرنی دیندارلر اؤلدیریشگندی. حجاب دیگن نرسه، ایسان بی بی اوچون إیلان- چَیان، بیتمس- توگه مس داستان بؤلیب قالگندی. هوشیده هم توشیده هم شونی یازغیریب، " اهمیتسیر بیر نرسه اوچون مینینگ نوقیران باله لریم اؤلدیریلسینمی؟ "- دیگن شکایتنی تیلیدن توشورمسدی.
ایسان بی بی قبرلر قرشیسده تیزله نیب اؤتیردی، بیلی ققشب آغریگه نیدن چیده آلمه دی، سهل اؤتمی، جاییده اؤتریب قالدی. سؤنگ نیبره سی نینگ قؤلیدن توگونچه سینی آلیب، لای چیراقّه اچّیق یاغ سالیب، قؤش پیلته نی یاقدی. قویوق توتون اره لش، النگه آلیب، یالینلنه ی باشله دی چیراق. اؤز تیلیده ایشیتیلر- ایشیتیلمس باله لری بیلن سؤزله ی باشله دی. اویاقدن قنده ی جواب آله یاتگه نی یالغیز آنه گه عیان ایدی. او تاماندن بیر نرسه لرنی ایشته یاتگنده ی ایدی آنه. اوزاق إیچکی راز و نیاز إیله یره تگنگه تاپیندی. یوره گی توته قیب إیچیده اویولیب یاتگن دردینی تؤکه باشله دی: "... بو یاروغ عالمده خاتین بؤلیب توغیلیشدن کؤره، بیر مشتوم توپراق بؤلیب توغیلمی منمی؟ دنیانینگ بار یؤق عذاب-عقوبت، آغریق، اؤکسیکی، ائریلیق، اینگ آغیر مشقّت-او، مصیبتلری خاتین ایلکه سیده. شونچه آغیر یوکنی، ازلدن پروردگار خاتینلرنینگ زواله سیگه قؤشیب یورغگن ایکن-ده؟". ایسان بی بینی بیر عالمشمول معّما قیئنب کیله دی. او ایسه، بونینگ ته گیگه یتماقچی:
" بو نیمه دیگنی اخیر! خدایم بیز خاتین- قیزلرگه بیر توتم قاره ساچ بیرگندن کؤره، باشیمیزنی تیمیر- تونیکه دن قیلیب یره تمیدیمی؟ ایرککلرنینگ "حرص-او، شهوت"ینی "قؤزغب" کیله یاتگن ساچیمیزنی إیگنه دن قیلیب یره تمه یدیمی ایگم؟ مونچه لر قان تؤکیلسمیدی بیر ساچ اوچون. مین شو مه ئیزده ی سؤلیب قالگن یاشیمده ساقالنی تبرّک، عیال ساچینی جنجالگه باتیرگن خدادن رازی ایمسمن".
بو سؤزلرنی أیغی اره لش تیلگه کیلتیره رکن، قرشی تاماندن ائتیلگن نرسه لرنی یخشی إیلغب آله یاتگن دیک، آره - سیره بیر جیمیب کیته دی ایسان بی بی و ینه سؤزیگه دوام ایته دی: " منه گورستانگه کیلگونچه شو کمپیر حالیم بیلن، قوریب کیتگور تؤربه- چادرگه اؤره لیب، مدره ب إیقیلگه نیم-إیقیگن. نیمه ایمیش، یوزیم کؤرینسه- کؤرینسین، ساچیمی کؤرینمه سین ایمیش؟! إیسق- ساووقدن، آچلیک، یوپینچلیکدن، أیرتقیچلردن ایمس، قرانغولیک، بلا- قضا، دؤنگ و چقوردن ایمس، ایرکک نینگ کؤزیدن ساچنی سقلش فرض ایمش. بونی قره نگ که، باردی یر سیلکینیب، سیل کیلیب عیالنی دماریگه تارتگوده ی بؤلسه، اوّل جانینی ایمس، ساچینی قوتقزیش کیره ک ایمش. بیزنی یردن- یرگه، گوردن - گور سالگوچی پروردگار، ایرک نینک کؤزینی تیکیب قؤیمه دیمی، یاکه کؤزلرینی تیپّه سیدن قیلیب یره تمه یدیمی؟ بو نیمه کؤرگولیک اخیر؟...".
ایسان بی بی نامراد کیتگن اؤغیللری بیلن غایبانه دیدارله شیب، کؤپ دردلشدی. بو کبی سؤزله شو بیرینچی سی هم ایمس و سؤنگیسی هم ایمسدی. چونکه، آنه نینگ هلی ائتیلمه گن گپ - سؤزلری کؤنگلیده مؤل. بو نوبت ایسان بی بی جودیره گن کؤز یاشلری إیله قبرلر اوستیده قؤش چیراقلرینی یاقدی. ینه اؤلیکلر بیلن راز و نیازگه کیریشیب کیتدی. شوندیکّینه جانلی صحبت بؤلماقده ایدیکه، افتیدن آنه اؤلیکلر بیلن ایمس نق، تریکلر بیلن گپله شه یاتگنده ی ایدی گویا. آنه قاره یر آستیدن ایشیتگنلرینی قؤرقّه نیدن بؤلسه کیره ک سیر بیرمسدی.
ینه جگربندلری بیلن سیرلشه یازدی. کیئین ایسه، بیر رومالچه ده توگیلگن نرسه نی یوزیگه توتگنچه،: " ای پروردگار بولر إیکّی لعل تاشیم ایدی، بو قیزیل تاشلر مینینگ یوره گیم نینگ کویگیدن آخری قاره توسگه بورکندی. بو إیکّی تاش مینینگ یوره گیم نینگ إیکّی پرچه سی ایدی. منه، آخر-عاقبت کیلیب بولر مینینگ قاره قسمتیمگه ائله ندی"- دیه إیکّی یلپاق قاره تاشنی إیکّی قبر اوستیگه بیجیریم اؤپیب قؤیدی و: " مین یؤغیمده بوتاشلر بیلن سؤزلشینگ باله لریم، اولرده قالیب کیتگن مینینگ حسلریم، یوره ک تیپیشیم احوالینیزدن درک بیره دی. مینی منه شو تاشلراوئیغه ته دی"- دیگن جمله نی هم قؤشیب قؤئیدی.
ایسان بی بی قبرلر بیلن گپله شرکن، بیر وصیت هم قالدیردی: " خدایمگه میندن ساغینچ سلاملر ائتینگ، باله لری یؤلیده یوره ک - بغری ایزیلگن آنم( ایسان بی بی) کؤپ سؤره دی سینی دینگ. یر یوزینی یاووزلیک قاپله دی، کؤریمسیز احوال. التماسیمنی ائتینگیز، بیر ایپه قیگه کیلتیرسین بنده لرینی. هر قدمده، اویت اوستیگه شرمنده لیک، آبروی قالمه دی خدایم نینگ. ائتینگ خاتینلرگه قرشی بونده ی بیتیک و کتابلرنی یوبارمه سین یرگه قئتیب. ایرککلرنی سویش و ایرکه لشنی تؤخته تسین... خیر تینچ اوخله ی بیرینگ مینیگ إیکّی قاره کؤزیم". شوندن سؤنگ کوچ- مدارسیز آنه آرتگه قئتدی.
جمعه آقشامی یقینلشه یاتگندی. بو گل ینه ایسان بی بی پیلته ایشیب، سفال چیراقّه مای سالیب قؤئیدی. غلام دیگن اینگ کتـّه اؤغلیگه: " بو آقشام مینی زیارتگه، اوکه لرینگ آلدیگه آلیب بار باله ام"- دیه التماس قیلدی. یاشی قیرقدن اؤتگن داودیراقـّـینه اؤغلی آنه سینی نینگ ائتگه نینی نریدن بیری قبول قیلدی. قویاش کون باترگه آغیب، باشله گن پئیت ایسان بی بی توگونچه سینی قؤلتیقلب یؤلگه توشدی. اوئیدن اونچه لیک اوزاق بؤلمه گن قبرستانگه جرلردن قیه له نیب، کیچیکراق دریانی کیچب باریله دی. آلدینده غلام، آرقه سیدن ایسان بی بی إیکّلاوله شیب جؤنه دیلر. شریعتگه کؤره، غلام خاتین ذاتیدن یتتی قدم آلدینده یوریشی شرط، آرقه دن آنه سی زؤرغه تیبره نیب، یؤل یورماقده ایدی. بوتون بؤیی و باشینی یاپگن چادرایسان بی بی نینگ یوریشگه خلخت بیره یپتدی، چادر تیشیکلریدن یؤلنی یخشی کؤرمه یدی.
آنه- باله تیز آقر دریا بؤئیگه یتیب کیلیشدی. دریانینگ إیکّی قولاچ کیلرده ی تارراق جائیگه باریب، اوزونه سیگه قؤئیلگن بالاردن کیچیب اؤتیشلری کیره ک قبرستان طرفگه. ایسان بی بی قیمتینیب- قیمتینیب، چادری نینگ تیشیکلرینی کؤزلریگه اؤنگلب، ماسلب، کؤره رلیک قیلیب، بالارنینگ باشیده تورگن اؤغلی غلامگه قؤلینی توتقزدی. غلام آنه سینینگ قؤل اوچیدن اوشلب، اوزون یؤغاندن کیلگن چوپ آرقه لی دریانینگ نری یاقیگه یتکلب، آلیب اؤتیشی لازم. ایسان بی بی بیر قؤلیده توگونچه سینی اوشلب ینه بیر قؤلینی اؤغلیگه اوزه تدی. دریا تؤلیب، سوو شدت إیله آقماقده ایدی. یاغاچنینگ اؤرته سیگه کیلگنده، ایسان بی بی چادریگه اؤره لیب، بیر مؤنکیدی. آنه غلامنینگ امانت قؤلیدن سیریلیب، دریاگه چؤکیب کیتدی. تیز شاشیب آقه یاتگن سوودن آنه نینگ کؤک رنگ چادری بیر- إیککی کؤرینیش بیردی.
سوو توبیگه چؤکیب کیتگن ایسان بی بی قئتیب نشانه بیرمه دی. اؤغلی غلام بیلن هم رازیله شه آلمی کیتدی. ______________
إیشانچ تؤره
کانادا
11/01/2015
اؤلیش آسان ایمس
(حکایه)
اوچ خاتین آلیب، تؤرتینچی سیگه اؤیله نه من، دیب تورگن ظاهر ابه، قؤقّیسدن کسل بؤلیب قالدی. بای- بدولت، کیلیشگن آدم نینگ ساغلیگی هم کسل-بیماری هم مبادا اؤلیب قالسه، اؤلیگی هم قدرلی بؤلرکن... ظاهرابه نینگ احوالی کون سائین آغیرله شه باردی. داکتر، داری- درمان یتمه گنیدیک، ملا، پالچی، قاقیمچی، بخشیلرنینگ- ده، کیئتی اوزیلمه یاتگن بؤلیب قالدی.
بیر یاقدن خاتینلری نینگ اؤزا ارا مشمشه لری، کونداشلرنینگ بیر- بیریگه تاش آتیشلری زوره یماقده. ساغلیغی چؤکیب، توشه کّه میخله نیب قالگن ظاهر ابه نینگ إیچیدن: « اخ بو میکه جینلرنینگ تابینی آله آلمیپمن-ه»-دیگن کیچینمه لر بات-بات اؤتماقده. تیشلرینی غیچیرله دی و اوستونده آسیلگن قیزیل قمچیگه تیکیله دی، نی قیلسین که، اوندن ایندی فایده یؤق." هیچ بؤمه سه قمچینی آلیب یانیمگه قؤی برکه تاپگور"- دیگولیک گپنی تیلیدن تشقریگه چیقره آلمی، کؤزیگه یاش قه لقیدی.
اؤلیم بیلن آلیشه یاتگن کسل بیردن تنه یگه کوچ یاغیلیب، اورنیدن توره ی، دیب قؤزغه له دی-یو، بیراق، کوچی یتمه می، ینه ناچار یانباشله یدی.
شوتاب کؤزی شونده یکّینه آغیلخانه یانیده گؤنگدن تؤپ یسب، جان-جهدی بیلن پستلیکدن تیپه گه آلیب چیقه یاتگن بیر قاره قرنغیزگه إیلینه دی. قره سه که، اوسته کار قؤنغیز مهارت بیلن اؤزیدن أیگیرمه برابر کتته راق قیلیب تؤکیس توزگن تؤپنی تیپه راققه آلیب چیقیش بیلن آواره. قؤنغیز اؤز قؤلی بیلن یسه گن دؤمه لاق گؤنگنی جاییدن سهل سیلجیتیب، آزگینه جیلدیره دی-ده؛ توتیب توره آلمگه نی سبب، قئه تیب اوستیگه گؤنگ ینه اغه نیب توشه دی. بو وضعیت ظاهر ابه نینگ کؤز اؤنگیده کؤپ باره تکرارله ندی.
کسل نینگ جان کویرلری شفا سؤره ب، خدا یؤلیده هفته سیگه بیرجانلیق سؤئیشه دی. قاری لر کیلیشیب، قیزیل بخمل کؤرپچه اوستیده، قرآن یازیب، باش إیرغیتیب، تاماغینی قیگنچه تلاوت قیلیش بیلن بند. بیر سیدره ختم توگه گچ، چیننی کاسه لرده قؤی گوشتیدن پیشیریلگن شوربه نی شؤرچه شؤرپه إیچیب، یاغلیقّینه یتینی یئیشر، سویگینی چه ینب، إیلیگینی قؤلی کفتیگه قاقیب لوقّه یوتیشه دی؛ سؤنگ آغیز- باشینی یلتیره تیب، قؤلی نینگ یاغینی ساقاللریگه إیشقب، گلمه- گلیگه فاتحه گه قؤل کؤته ردیلر. آخرده ختم پولینی آلیشیب، تورنه قطاربؤلیشیب ظاهر ابه نیکیدن چیقیشه دی؛ کیئینگی ختم وقتینی انیقلب، ریجه لب، آرتگه قئته دیلر...
اوزاق یاتیب قالگن کسل نینگ یانیگه کیلیب، کؤنگلینی کؤتروچیلر هم باره- باره نیگه دیر سیره کله شرکن. دره نغیلله گن حولیده یالغیزلیک دردی إیله إیچیدن ایمریله بارماقده ایدی بیمار. اگر اؤشه ساغلیگیده باقیب قؤیگن ائغیر إیتیلری، قفسلرده گی قؤشّه- قؤشّه کـکلیکلری، غوجوم درختلرده تیزیب آسیلگن بودنه لری بؤلمسه، ابه نینگ إیچی ترسه یاریلیب اؤلیشی تورگن گپ. هر نه شولر دردینی آلیب توریبتدی.
ظاهر ابه خانه ده، اوی بالارلریگه تیکیله - تیکله بیزدی. بو یاروق عالمده اؤپکه سیگه جایله یاتگن مصفّا هوا برده لنگن قؤغانشین میده لری دیک تاماغینی قیریب اؤ اؤته دی. شو هم یتمی قاله دیگن پئتلر هم بؤلیب توریبتدی. ظاهر ابه آخری:
- جائیمنی اوو انه اووی چارپایه دن،- دیب اولیگه کؤز اشاره سی بیلن، کیئین تیلی بیلن ائتدی،- سالیب بیرسه یزلر بؤلمه یدیمی؟- دیدی خاتینلریدن بیریگه قره ب. عایشه خاله مینغیلله ی- مینغیلله ی : " کسل بؤمه ی هر بلا بؤلگور" دیه إیستر- یسته مس، ایریگه اؤریک درختی آستیده گی سؤریده جای تؤشه دی. ایندی، کسلنی چپرکتگه آلیب باریب یاتقیزه ی دیسه، بیر اؤزی ایپله آلمه یدی. گاوده لی آدمنی ته شیب باریشی اعیال ذاتی اوچون آسان ایمس. کونداشلرگه ائتیب، یاردم آله ی دیسه، غروری یاری بیرمه یاتیر. بیر إیککی کائیب، ظاهر اکه گه اولرنی سؤکتیره ی دیسه، کسل نینگ تیلی ائله نمی توریبتدی. قؤنی- قؤشنیدن کؤمک آله ی دیسه، بَری اؤز إیش- یوموشلری بیلن کیتیشگن. عایشه خاله نینگ إیچیدن « اؤلیب کیتگور، تیکینخور قاریلر کیلیشمه یدیمی شو پئت؟ منه وی گؤمه گور بؤلگورنی اوزه تیب قؤئیشگه یاردم قیلیشسه!»- دیگن اؤی اؤتماقده. کونداشلر بیر- بیریدن قالیشمس لیک معناسیده، تاووش چیقرمسدن، قؤلمه -قؤل قیلیشیب ظاهر ابه نی کؤرپچه سی بیلن بیر عمللب، تشقریگه سودره ب، سؤریگه آلیب باریب یاتقه زیشدی.
ابه بیر پیاله کؤک چاینی هوپلب، بیر زوم تین آله دیسه تینکه سی قوریگن-اؤشه احوال، کسل نینگ کؤزی ینه هَلیگی ینه بایه گی قاره قؤنغیزگه توشدی. قؤنغیز همان گؤنگنی مقصدگه آلیب باره آلمی، بار کوچینی إیشگه سالیب، تیریشماقده ایدی. کؤره ر کؤزگه قیزیق منظره. ظاهر ابه إیچیده، اؤتمیشینی، یشب تورگن حیاتینی، بار وجودینی انه شو قؤنغیزگه مینزه دی؛ اؤینی تینیم بیلمس قؤنغیزگه اؤخشه ته دی گویا. بیمار بیر نفس اؤیگه باتیب، دهشتلی اؤلیمینی کؤز اؤنگیگه کیلتیریب کؤردی. چیده ب بؤلرده ی وضعیت ایمس...کؤزلری منگو اویقوگه کیتر- کیتمس بیمارنینگ روحینی اؤزیدن قاله یاتگن مال- مُلک، تؤرته خاتین تقدیری کیمیره باشله یدی. اؤزیدن کیئین بیوه قالگن خاتینلری باشقه لرنینگ قوچاغینی تؤلدیریب یاتیشینی اؤیله سه، پارتلب کیتگیسی کیله دی. هلی اوئیگه آلیب کیلمه گن، آق بیلک قرچیغــَی دیک کیلین داغیده پیتکه نک بؤلیب کیته دی. اؤلیمی آلدیدن بولر کیمگه یمیش بؤلیب کیتیشیدن؛ آغیر ائریلیق دردینی خیالن چیکه دی. اچّیغی بیلن دنیانی بورگه ده ی سیقیمیگه آلیب، غیجیملب تشله گوده ی بؤله دی. ...هلی اؤلمی توریب، مال-ملکینی میراث خورلری تارته- تارته خام تلاش قیلیش بیلن- اندرمان. ظاهر ابه نینگ حالیدن ساکنلیکدن اؤزگه خبر آله یاتگن کیمسه یؤق. شمال ایسیب، شیتیر- شیتیر درختلر یپراغی قیمیرله شی بیلن، تنگه ده ی گینه قویاش نوری یوز و کوزینی إیلت ایتب سیله یدی خلاص.
ظاهر ابه گوشت و پستی ایریب، سویکلری ققشب توشه کّه تؤکیلگنده ی اؤزینی حس قیله دی. ایندی فایده یؤق، غیشت قالیبدن کؤچگنده ی نظریده. کؤزی ینه اؤشه قاره قؤزنغیزگه توشدی. بو گـَل قاره قؤنغیز کولوله گؤنگنی تیپه گه یتردی، منزلگه یتر- یتمس، إیرغیب کؤز إیلغه مس توبنگه دؤمه لب کیتدی. قؤنغیز هم گؤنگ تؤپ بیلن قؤشیلیب، پستگه قره ب قؤله، کؤزدن غایب بؤلدی.
ظاهر ابه کیپریگی اوستیده کؤتریب تورگن آغیر آسمان یوکی آستیده اؤته اؤکینچلی آه چیکتدی، بیرچقور نفس آلیب، " وادریغ دنیا!" دیماقیچی ده ی بؤلدی- یو، دمی تشقریگه چیقمه دی.
***
إیچیده :" گورگه ! نه او یاق بؤلدی، نه بویاق"- دیب تورگن عایشه خاله بو وضعیتنی سیرتدن کوزه تیب توره رکن، " بیردن إببببیییی اویئیم کویدی؛ بیرگینه ام ایدی؛ ایسیز تؤره مدن اجره لدیم!!"-دیگنچه قیچقیریب أیغله ی باشله دی. إیکله کونداش هم خوددی خوتیب توزگنده ی شوکویی ماتم قؤشیغینی ائتیشگه کیریشدیلر.
قویاش کون باترگه آغه یاتگن پئت، آفتاب قیزیب توریبتدی. ضرور بؤلمسه کوچگه چیقرده ی هوا ایمس. آدملر قاپ - قاره تیر ته گیده، خُم و کؤزه لر تؤله ساووقیّینه دن جاملرنی تؤلدیریب إیچگه نی إیچگن. سایه سلقینلرده بیر چیریم اویقو آله ی دیب یانباشله گن آدم نینگ سیلله سی قوریگن، توریشگه مداری یؤق. آدم اؤلگنده بوتون احوال و وضعیت اؤزگره دی...
آدملر مرحوم خداگه مهمان بؤلسین دیب، جنازه نی ایرته راق توپراققه تاپشیریش پیئیده. اؤلیکنی اوی إیچکریسیگه آلیب کیردیلر. عایشه خاله ایری نینگ جه غینی آق سوپ بیلن باغلشگه شاشیلدی. کونداشلر هم حاضر و ناظر توریشر، کیره ک بؤلسه عایشه خاله گه یاردم قؤلینی چؤزیشماقچی اولر. شو تاب کتته خاتینی ایری نینگ یوزیدن یاپینچیقنی موربت کؤته ریب، جه غینی باغله ماقچی ایدی-یم که، مرحوم نینگ آچیق آغزیدن، تیشلریگه کئیگیزیلگن قطار آلتینلر لاوللب کؤزگه إیلیندی. چؤغده ی کؤزگه تشلنگن طلا تیشلرنینگ یلتیره ب تــَوله نیشیدن اؤلیک خودّی تیریکلر کبی، گؤزه ل و جاذبه دار بؤلیب کؤزلرگه کؤرینرکن. سریق شیطان اؤلیکنی هم چرایلیک قیلیب یوباریشینی شو زمان انگلش یخشی ممکن ایدی.
عایشه خاله ایری نینگ یوزیگه سیکین گینه قیلیب آق پرده نی یاپتدی-ده، سوغریلیب، تشقریگه چیقدی. سهل اؤتمی، اوچی سینیق قـــئیچینی آلیب کیلیب، مرحوم نینگ تیشلریدن آلتینلرنی اجره تیب آلیشگه کیریشدی. قــئیچی إیش بیرمس ایکن، کونداشی اوچلی راق پیچاقچه نی، اوچنچی کونداش ایسه، آمبرنی آلیب کیلدی. اوچ کونداش خزینه اوستیگه چؤکــّن بؤلیشیب، اؤتّیز إیککیته تیشدن بیر-کیتین طلالرنی آلماقچیلر. آلدینگی قطار تیشلرگه قؤندیریلگن طلالردن اوچته سینی آسانراق کؤچیریب آلیشدی. اؤلیک نینگ آغزینی کتته راق آچیب، کلـّک تیشیگه داریب ایدیلرهم که، نی کؤز بیلن کؤریشسین، ظاهر ابه نینگ کؤزلری شقـّـه آچیلیب کیتدی. تنه سیگه قان یوگورگنده ی بؤلدی. شو پئیت کونداشلر داد و وای کؤتریشیب، قؤرقینچ باسگن بیر وضعیتده آلدین -کیتین تشقریگه آتیلیب چیقدیلر.
***
اؤلیک تیریلیشی یخشی نرسه ایمس، بو قوم اؤرته سیده نحس، شوملیک بیلگیسی سنه له ی. اونی ینه حیاتگه قئتریشدن کؤره، میئغیده اؤلدیریب، کؤمیشنی افضل بیلیشه دی. بولرگه کؤره اگر شونده ی قیلینمسه، بار اوروغو-ایماغی، باله- چقه سی بیلن قیریلیب کیتیشی ممکن، دیگن إیریم بار.
هی دیمه ی کؤپچیلیک تؤپله نیشدی؛ اوزاق- یقینلرده گی قوم و قرینداش، ته نیش بیلیش، یارو برادرلرگه خبر کیتگن. مونچه آلتینی قاره یرگه کؤمیب یوباریشگه کؤزلری یتمی توریبتدی. جنازه گه کیلگنلر نیمه قیله رینی بیلمی حیران.
کیمدیر اؤلیکنی کؤرگه نی إیچکریگه کیردی. مرحوم نینگ کؤزلری چیندن هم یاپیق، تیشلریدن سیزیب چیقه یاتگن قانلر قاتیب قالگن. پیشانه سیگه کفتینی قؤئیب قره سه، تنه ساویگن ایدی...
_________
إیشانچ
تورانتو- کاناد
ا07/11/14
یتیم باله
(فیسبوک اجتماغی ترماغیدن تاثرله نیب یازیلدی)
حکایه
شهرگه کیره بیریشده موترلرنینگ قتناوی سیکنله شیب، تیقن وضعیت یوزه گه کیلدی. اؤنقیر-چؤنقیر یؤللردن چنگ کؤتریلیب، هوانی آبدان افلاسله ماقده. پیاده لر ایسه، اؤزلرینی یؤلککه آلیب، دوکانلردن بیر نرسه لرنی ساتیب آلی دیب، شاشیلماقده لر. هول- قوروق میوه؛ آیاققه إیلیشگه شیـپّک، لیلامی باب کیئیم- کیچکلرآرتیلگن عرابه لرنی سودره ب باره یاتگنلرنینگ بازاری قیزیق. چادره آستیدن آق بیلکلرگه بیلک اوزویک ساله یاتگن خاتین- قیزلرنی کرگن أیگیتلر حرصی قؤزغه لیب، گپ آتگه نی- آتگن، تیگه چاغلیق قیلیش بیلن آواره... قطار کیتگن مغازه لر روپره سیده گی میدانچه ده بیر کفشناس بابا یؤلاوچیلرنینگ کفتینی اؤقیماقده ایدی. اوروشلرده آته- آنه سیدن اجره لیب، اؤنگ آیاغینی قؤلدن بیرگن بیر باله کی، قؤلتیق تیاغیگه سوینگنچه اؤتگن- قئتگنگه یوزله نیب تیلمچیلیک قیله یاتگندی. باله نینگ یاشی سکـّـیزده چمه سی. دؤنه لاق یوزلی، بیر مترگه یتر- یتمس بؤیی بار. باشیده تورقی کیتیب قنغسیگن راق دوپپی؛ ایگنیده یغیری چیققن گوپی چه؛ ساغ آیاغیده لونجی أیرتیق که لیش؛ إیشتانی نینگ بیر پایچه سینی شمال اوچریب توره ر، اینسه سی قاتیب؛ نا علاج بیر قیافه ده بایه گی کفاشناس چال آلدیگه کیلیب: - بیرررر کفتیمگه قره ب با قاقینگ قنی بابا جان، نیمه لرنی کؤره سیز؟ لیکین، ائتیب قؤیه ی قؤلیمده پولیم یؤق. خدا یؤلیده شوگینه کفتیمگه قره ب بیرینگ التماس باباجان، دیب یالبردی تیلمچی باله کی. - اؤزی کؤرینیب توریبتدی-کو، احوالینگ، ینه نیمه نگی بیلماقچی سین باله، دیب دؤنغیلله دی کفشناس چال آغیزیده گی ناسینی دیوارگه چوفیلله تیب تف آترکن. - آنه امگه راکت تیگیب اؤلدی. مین یتیم من باباجان. آته ام عسکرچیلیککه کیتگندی. بیر أیلدن بیری دره گی یؤق. شونی بیلماقیچمن-ده،- دیه کؤیلگی نینگ اؤنگیری بیلن جودره ب تورگن کؤز یاشلرینی اریتیب آلدی،- اگه شونی ائتیب بیرسه یز سیزگه کیچ پئیتی بیتته نان آب کیلیب بیره من. - آوو باله! الده مه گین تغین. باردی، فالینگنی آچیریب، چققانلیک قیلیب، جفتکنی راستله سنگ، إیشیم نینگ بره که اوچه دی. جنلریم هورکیب یانیمگه کیمی قاله دی. سین بونی یخشی بیلیب آل. - إیشانه بیرینگ باباجان، مین نایزنی تویه قیله یاتگنلردن ایمسمن. اؤله ی اگر یالغان ائتسم،- ینه قؤلینی اوزه تدی باله کی یلینه توریب،- یتیم باله بؤلسم هم همتیم اولوغ خوشمی؟! - میلی بؤلمه سه یم، بیر قؤلینگنی، دیدی چال. - منه کفتیم باباجان! کفشناس چال باله نینگ کفتی اوزره اوزینه سیگه کیتگن چیزیقلر اوزره برماغی نینگ اوچینی یوگیرتیره باشله دی. فالنی چمه سی شونده ی ائتگن بؤلدی: - نصیه فال کؤپ هم اؤنگ کیله بیرمه یدی. جنلریم کیلمی قالسه طالیعنگدن کؤر باله...آته نگ عسکر چیلیکّه کیتگن بؤلسه یا کیله دی، یا کیلمه یدی. اؤزی تیریک، انه نگنی کؤپ اؤیله یدی، بیراوگه یرگه چیقمه گن بؤلسین تغین دیب. تیلمچیلیکدن پول تاپسنگ، فالچی باباینگنی یؤقله یسن. مین قؤلینگده شونلرنی اؤقیماقده من. مینگه اخلاص قیلسنگ برکه تاپه سن. بار کیته بیر باله! - دیه ایلکه سیگه اوزون تسبیح بیلن بیر إیککی توشوردی. - ای بو، آناه امگه راکت تیگیب اؤلدی-کو بابا! - اؤگه ی آنه نگ بارمی، اؤشه نی ائته من-ده. - اؤگی آنه ام یؤق. آته ام کمبغل، بؤلگن قؤش خاتیننی قی دن آلسین؟! - آته نگ کؤنگلیده "بیتته قـَرچیغی دیک قیز آله من، - دیب یوره ردی، انه اؤشه نی ائته من-ده، ساده باله. - بار ایندی کیته بیر، بؤلمسه جنلریم چه لیب کیته دی سینی. تیلی قیسیق بو یتیم باله گپنی چؤزمسدن کفشناسگه " رحمت"- دیه تیلمچیلیک قیله بیردی. *** باله شوندن کیئین بیر آیاغی کیسیک باله یؤلاوچیلردن: " چقه پولیز بؤلسه بیرینگ خدا یؤلیگه"- دیگچ، قؤلتیق تیاغیگه سوینیب آلدینگه تیبره نه باشله دی. قنچه قیلیب قؤللرینی اؤنگ- سؤلگه چؤزمه سین، کؤزگه إیلینرلی قاره پول توشمه دی. باله بوکیچ یئیشگه ارزیگولیک پول تاپمه گه نیدن راسه اؤکسیندی. قؤللرینی پیشانه سیگه توتیب، یوم-یوم دیغله دی. شونگه قره می، غمگین بیر احوالده یؤلیده دوام ایته بیردی باله. عین پئت بیر چقیریمچه لیک نریدن آلتی- یتتی یاشلی قیزچه، تیلمچی باله گه قره ب کیله بیردی. گدای باله ایسه، کیله یاتگن قیزنی هلی کؤرمه ی توریبتدی. باله کی: - بیرینگ خیر وصدقه،- دیب تیوره ک اطرافگه جیلمه یب قؤل اوزه ته یاتگندی. شو زمان قؤللریده قؤغیرچاق کؤترگن چقـّانگینه قیزه لاق بایه گی تیلمچی باله گه یقنلشدی. باله ایسه " یتیم من، خدا یؤلیده یاردم قیلینگ"- دیب تورگن ایدی یمکه، قیزچه شاشه - پیشه قؤلیده گی قؤغیرچاغی نینگ اؤنگ آیاغینی سوغیریب آلیب، یتیم باله نینگ کفیگه توتقزدی-ده، آرقه سیگه قره ب، قره ب کیتیب قالدی... یتیم باله سیوینگه نیدن ذوقله نیبف توتقه زیلگن قؤغیرچاق ایاغینی اؤپیب کؤزیگه سورگنچه أیغلب یوباردی.
کانادا-تورنتو
12/10/14
Go'rlikka Sho'rlik
Hikoya
غؤرلیکّـه شورلیک
حکایه
بابا قویاش اؤزی نینگ زرین ساچیدن اوزیلیب آرتده قالگن سؤنگگی آلتین رنگ تاله لرینی یردن أیغیب آلماقده ایدی. ماوی آسمان تیپ- تینیقلیگیدن کؤککه قره سه، خوددی کؤزگوگه باققـندیک آدم نینگ یوزی کؤرینه یاتگن هوا بؤلدی. کوندوزی إیلیق؛ تونلری ایسه کؤیلکچن کوچه گه چیقیشگه ساووق سیره سن کیشی. تیوره ک-اطراف هلی تؤله، سریق یاپینیب خزان توسینی آلمه گن. ایندی، درختلردن بیته- یریمته کوزنینگ زرحل بؤیاغیگه چه یلگن برگلری یرگه توشه باشله گندی. کوزنینگ مه ئین شمالی دماققه اوریلیب، کیشینی مونگلی اؤیگه تالدیره یاتگن چاغلر حکمران. کؤچه لر ایسه همان بؤم -بؤش.
مینگ بیر خیال إیله کتته یؤلدن اؤته یاتسم، " آوو باله ! بو یاققه کیل سینده گپیم بار"- دیگن چقیریق قولاغیم آستیده جرنگله گنده ی بؤلدی. چله ایشتگنیم اوچونمی، تیسه ریلیب آرقه امگه قره مه دیم. یؤلیمده دوام ایته بیردیم. بوگل بلندراق تاووشده بایه گی سؤزلر تکرار ایشیتیلدی. سؤنگ آرقیمگه اؤگریلیب، سیس چیققن جایگه تیکیلدیم. بیر کیکسه کیشیگه کؤزیم توشیب قالدی. آقر سووو بؤئیده اؤتیرگن بو آدم نورانی، آقسالگینه کیشی ایکن. منگله یگه اجین یوگورگن. ایتی سویه گیگه یاپیشگن؛ سؤلیگن برماقلرینی ایه گیگه توتیب تورگن بیر قیافه ده. إیچکریگه باتیب کیتگن کؤزلری کؤزلیک آرتیدن معنادار کؤرینه یندی. یخشیلب قره سم یاشی 70نی اوریب قؤیگن-چال. اؤنگ قؤلیده قنده ی دیر بیر کتاب اوشلب آلگن. کتاب نینگ قاق اؤرته سیگه باش برماغینی سالگنچه، بیر نرسه لرنی ائته ین مینگه، ائته ی، دیب چاغلنماقده. یقین باریب حال-احوال سؤره شدیم. کیئین او کیشیگه یوزله نیب:
- گپیرینگ باباجان، إیچینگیزده برار دردینگیز بارگه اؤخشه یدی. سؤزلرینگیز حکمت-او، اؤگیتلرگه بای دانشمند کیشیگه اؤخشه یسیز.
- یانیمگه اؤتیر اؤغلیم،- راسا سؤزلریگه قریلیکـّه خاص تاووش تیتراغی قؤشیلدی،- آدمنینگ دردینی آدم آله دی. شو بو گون کؤرگن واقعه امنی سؤزلب بیره یئنمی سینگه باله ام؟ یاکه، بیرار یاققه شاشیلمه یپسنیمی اولیم؟-دیدی باسینقیراق.
- یؤق باباجان، هیچ قه یاققه شاشیله یاتگنیم یؤق. مین سؤزلرینگیزنی جان قولاغی بیلن ایشیتیش گه تیارمن، سؤزله نگ.
- بوگون توشدن سؤنگ دنیاده نیمه خبر؟- دیه بیر فیسبوکّه باش اورگندیم. بو یرده شونچه بیر- بیریگه قره مه- قرشی فکرلر یازیلکن که، اولرنی اؤقیب یاقه اوشله یسن کیشی.
- هه، تؤغری سؤزله یسیز آته. اویرده یازیله یاتگن، کؤریشگه قؤئیله یاتگن نرسه لر ادمنینگ عقلینی شاشیریب قؤیه دی. شولرنی مشاهده قیلرکنمن، انسان نینگ کیملیگینی بیلماقچی بؤلسنگ فیسبوکّه کیر،- دیگیم کیله دی. بیلمه گن اینمیز، انسانیت تاریخی إیرینگ- زردابدن عبارت ایکن -آوو. بو کهنه تاریخ مینگ - مینگ أیلدن بیری قنده ی قاره کونلرنی باشدن کیچیرمه گن، دیئسیز. همّه سی یاپیقلیگیچه قالیب کیله یاتگن ایکن! علم-فن، تیکنالوژی عصریده ایندی، اولرنینگ اوستیدن پرده آلیب تشلنماقده. انه بولرنی کؤریب تاریخ تیلگه کیردی، دیسه هم بؤله بیره دی. بو نرسه لرنی کؤرگچ، آدملرنینگ کؤزی آچیلیب، بیر یاقدن دیده سی قاتماقده. دنیانی یاووزلیک یوتیب بارماقده.
- اؤقیله یاتگنلری بیر سری؛ اناووی کؤریله یاتگنلرینی ائیتمه سنمی باله ام؟
- بیله من بابا. بیر- بیریدن قیزیقرلی؛ رنگمه - رنگ و عین پئتده اؤته دهشتلی اولر.
- انه شونقه سیدن بیرینی گپیریب بیرماقچی ایدیم، میلیمی؟
- میلی، نیمه ایدی او؟ گپیره قالینگ.
- فیسبوکنی ورقلب تورسم بیرگینه لوحه گه کؤزیم توشدی،- کتته بیر حقیقتنی آچگنده ی، سؤزیگه اورغو بیریب، باش قیمیرله تیب، اچینه کیتدی،- شو سچقانچه نی بیر اؤزبیکچه کلیپ اوستیگه آلیب باریب کلیک قیلدیم. نی کؤز بیلن کؤره ی که، بیر ایسکی مچیت یانیده أیگیرمه-اؤتتیز چاغیلیک کیشی تؤپله نیشیب توریشیبتدی. اولیگه، " بو یرده کیمدیر اؤلیب، جنازه سی اؤقیلماقده شیکللی؟"- دیگن فکرگه باردیم. یاکه، ادملر بیرار بیر مهم نرسه اوستیده جنجلله شه یاتیر دیب اؤیلب قالدیم.
- بل که، ملا، آخوند دینی گپ و سؤز نی ساده آدملر قولاغیگه إیله یاتگندی،- دیدیم باباگه.
- یؤغ-ای، گپ عمومن باشقچه، یتتی اوخلب ایسینگیزگه کیله یاتگن صحنه ایمس، اؤغلیم.
- باشیده سلله، یاشی اؤتتیزدن اؤتگن، إیچکی نینگ دُمیگه اوخشه تیب سیره کّینه ساقال اؤستیرگن کیشی، بیر آغیر نرسه نی کؤترگنچه، بایه گی أیغیلیشیب تورگن آدملر تامان کیله یتگندی. یقین کیلرکن، کؤکره گیده انیق، بیر تلویزیون کؤتریب کیله یاتگه نی معلوم بؤلدی. تلویزیون اوستیدن دی وی دی پلیر، اونینگ اوستیدن یاقیب اؤچیرگیچ قؤئیلگن ایدی. اوزون بؤیلی بو أیگیت جماعه گه یقینله شه یاتگن پئت، بیردن قؤلیده میکره فون توتگن بیر ژورنالست أیگیت پیدا بؤلیب بؤلدی. ژورنالیست دراو تلویزیون کؤترگن کیشیگه قوئیده گیچه سوال بیره باشله دی:
- هارمنگ اکه! تلویزیون بوزیلدیمی؟
- یؤق
- استه گه آلب بارماقده میسیز؟
- یؤق.
- ساتگه نی ایلته سیزمی؟
- یؤق
- باشی آغریدیمی، ملاگه اؤقیتگه نی الیب باره یپسیزمی؟
- یؤق، دیگن معناده بوگل تیلینی ایمس باشینی إیرغیتدی.
- نیمه؟ اونده بو تلویزیوننی قوچاقلب قی یاققه بارماقده سیز؟
- بونی مچیتگه آلیب باره من اوکه.
- نیمه گه کیره ک بؤلیب قالدی؟
- مچیتگه، ملانینگ یانیگه آلیب باره من.
- نیمه اوچونگه آلیب باره سیز ملاگه؟
- بونی سیندیرماقیچیمن.
- بو تیلسیز، چغسیز تیمیرنی سیندیریب نیمه قیله سیز؟- هیجانله نیب سؤره دی ژورنالست.
- هی!-إیجیرغیله ندی،- سیز بیلمه یسیز. بوشیطان قطینی ملامیز حرام دیدی.
- یئیله دیگان نرسه ایمس-کو، حرام بؤلسین!- عجبله نیب سؤره دی مخبر.
- یؤق. بو کافرنینگ نرسه سی؛ اونی کؤریش گناه ایمش، شونینگ اوچون مین بونی سندیرماقچیمن! هه، ادملرنینگ کؤز اؤنگیده سیندیریب تشله یمن بو شیطان قطینی!- هیجانده ایدی؛ جهلی تاشیب گپیگه نقطه قؤیئدی.
شوندن سؤنگ، ژورنالیست اؤزینی بیر چیکه گه آلدی. هلی گی کیشی کؤکسیده زورغه اوشلب تورگن تیلوزیوننی باشیگه کؤتره سالیب، یرگه بیر اوردی. اوستیگه چیقیب آلیب، قؤپال آیاقلری بیلن بابلب تیپکیله دی. تلویزون نینگ إیچک-چه واغی شوو ایتیب إیچکریگه تؤکیلدی. شو پئت اؤرته ده توریب، تسبیح سینی قؤشه- قؤشه آغدره یاتگن ملا:" بالته نی کیتیریب بیرینگ جوره بایگه"- دیه قیچقیردی. شیطان ایلکه سیگه مینگن بایه گی قصاصکار آدم " یاالـله!"- دیگنچه، آغیر بالته بیلن تلویزیوننی اوریب قپّه یاریب تشله دی. بیر دقیقه گه باره ر- بارمس توزوککینه، آباد، قیمتیگه ساتیب آلگن، تغین ساتسه بیر دردیگه یره یاتگن تلویزیوننی پرچه لب تشله دی. سینیق پرچه لرنی-ده، میده لی باشله دی. آدملر همان حیرت بیلن یاقه اوشلب توریشردی.
***
- إیچینگیز تؤلیب تورگه نینی توشوندیم بابا، دیدیم آقساقال کیشیگه.
- ایندی، اؤزینگ بیر اؤیلب کؤر باله ام؟ بو شورینگ قورغور بای بچه- کو، ایمسدی. کتته بؤلسه دهقان، یاکه، حمال، جیلله قورسه بیر خشه کی مردکارگه اؤخشه دی. بو دستگاه نی نی عذاب و عقوبت بیلن باله لرنینگ آغزیدن اوریب ساتیب آلگن. قاله بیرسه، شو دستگاه، کمبغل نینگ بیر کونلیک غم-غصه سینی آلردی. اؤرگه نه یاتگن تربیه وی نرسه لرکؤپ ایمس میدی؟ مثلن، سیندیرمسدن اوستیگه کؤرپه قه لب قؤیسه بؤلردی...نیمه دیب اؤیله سن، بو تیرمزه ک نینگ بوزغونچی لیگیگه باله-چقه سی کؤندیمی ایکن؟
- یؤق البتته، اوی نینگ بیر چیکه سیده، توره بیره ردی. باله لری اوینچاغی، اوونچاغی بؤلیشی ممکن ایدی. شو جرار صوفی إیشدن چرچه گنده اؤریندیق قیلسه بولردی-کو اخر،دیب قؤشیب قؤئیدیم.
- بیله سنمی باله ام،- دیدی دانشمند تاکیدله یاتیب،- بدعت و خرافات بیردنیگه آدم نینگ انگینی اشغال قیله دی. بونگه إینانگنلر بار-یؤغینی، حتاکه، جانینی هم بو یؤلده تیکیشگه تیار. قدیمده باله سینی اؤز عقیده سی یؤلیده قربان قیلیشگه چاغلنگن اؤشه روحی کسل چال انه شونده ی لر جنسیدن بؤلگنینی بیر ایسلب کؤرینگ. اگر بو سوادسیز کیشی نینگ بوندنده کتته راق امکانیتی بؤلسه، قنده ی قیرغین -براتلرنی انسانیت باشیگه الیب کیلگن بؤلردی.
بابانینگ تیلیدن بو واقعه نی ایشیتیب، بوتون وجودیم لرزه گه توشدی. اگر بو سوادسیز آدمنینگ قؤللیده بوندن-ده، کتته راق امکانیت بؤلسه، اتم قوراللرینی تاپ تارتمه یدی اؤز مخالفلری باشیگه یاغدیرگن بؤلردی. چونکه، بولر اوچون جنتده، 72 ته باکره قیز و غلمان( بی ساقال باله لر)لر خذمتگه شی توریبتدی. بودنیاده یشش اولر اوچون قیزیق ایمس، دیگن فکرلر إیچیمدن اؤتدی.
2014-أیل کانادا
حکایه/Hikoya
قؤش تیره ک
Qo'shterak
ادامه مطلب...
استاذ
ادامه مطلب...
لاتین یازوویگه اؤته یلیک
آت ائلــــه نیـب، قـــازیغینـــی تـــاپــــــه دی. مقال
Ot aylanib, qozig`ini topadi. maqol
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تیریکچیلیکنی تیبره تیش، باله- چقه نینگ قارنینی تؤیدیریش نهایتده آغیرله شیب باره یاتگن اؤته آغیر و قلتیس بیر زمانده یشه ماقده میز. مردکارلیک بیلن تاپیلگن پولگه قاره قازاننی قئنه تیش نینگ هیچ هم علاجی یؤق. اوستیگه اوستک یاتیب- توره ردیک بیرگینه باش پنه بؤلمسه، کمبغلنینگ شوری قوریدی، قیامت قؤپتی دیه ویرینگ. یؤقسیللرنینگ عاتده باله سی کؤپ بؤله دی. آچی- تؤقی، کسل- بیماری، یاپینر- تؤشه نری، یوریش- توریشی، اؤقو- تربیه سی یؤلیده حضور-حلاوت نیمه لیگینی بیلمه گن، بیچاره آته- آنه ایرته خزان بؤلیب، عالمدن کؤز یومه دی. بولر- کو، ازلی تشویش کمبغل آته- آنه اوچون. ایندیلیکده، آغزیده تیشلب کتته قیله یاتگن مرغک باله لرنینگ امنیتی خطرگه توشیب قالگن. قراوسیز باله کی لر اؤغیرلب کیتیله دی و یاکی پولگه ساتیله دی. بونده ی واقعه- حادثه هر کونی، هر تؤکسیده، هر یرده، هر آن یوز بیریب توریبتدی. حکایه قیلماقچی بؤلگنیمیز واقعه کونی کیچه جنوبی تورکستان کینتلریده بیریده صادر بؤلدی. إیککی کونده، بیر-بیریگه اؤخشه واقعه لر بو حکایه نینگ توغیلیشیگه سبب بؤلدی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ حکایه
حکایه
اوزیلگن ارقان
ادامه مطلب...
بختی قرا گلچهره
حکایه آلدیده گی اؤیلر
انسان وجودینی تیتره تیب، روحنی ققشه ته یاتگن بو واقعه، شو کیچه- کوندوزلری ایلکترون ترماقلری(فیسبوک) آرقه لی یشین تیزلیگیده میلونلب آدملرگه یتیب باردی.
ادامه مطلب...
حکایه
یر اؤپگن برماقلر
ادامه مطلب...
إیشانچ حکایه
قوتیلیش
1985-أیل. محصللرنینگ یازگی تعطیلی باشلنگن- بیر پلله. بوتون شوری بؤیلب مینگ- مینگلب طلبه لرنینگ وطنگه آقیب کیلیشی کوچه یگن وقت ایدی. ..
ادامه مطلب...
حکایه
إیــتلر سلطانی
میمنه، 1979-أیل. سرسان- سرگردانلیک باشلنگن کونلر. روزی بای سراییده قؤنیم تاپگنمیز، بیزنی کیم بو یرگه باشلب کیلگنینی ایسله ی آلمی من. توننی کونگه اولب یشه یمیز إیش قیلیب. شونده، عزت الله دیگن بیر انسان بیزنی اؤزیگه یقین توتدی. یاردمینی ایه مسدن کؤنگلیمیزنی کؤتریب، هزل-هوزل گپلر بیلن دردیمیزنی آله دی. تونلری روزی بای سراییده شو انسان نینگ اؤتاغیده اوخلب چیقه میز...
ادامه مطلب...
حکایه
ماوی بیراق آستیده
اوچ- تؤرت چقیریم یؤل باسیب مکتبگه باره میز. یاز هواسی، قویاش نینگ زرّین تیغلری آستیده باش یلنگ، آیاق یلنگ، کویلکچن بیر کؤرینیشده یؤل چنگیتیب مکتبگه باریب- کیله میز. بیر کونلیک اؤقیشگه باریب کیلیشیمیزنینگ اؤزی بیر داستان.
ادامه مطلب...
ادَشگن محبّــت
سلیمانگه اونه شتیریلگن نرگس نینگ تؤیی هم یقینلشب قالگن. اوزاغی بیلن إیککی هفته إیچیده تؤی بؤلیب اؤتیشی ریجه لشتیریب قؤئیلگن. بؤله جک قوده لر حالیگه یره شه تیارگرلیک کؤرماقده ایدیلر. اویی شهرگه یقین بؤلگنی اوچون نرگس وقت تاپتمدیم دیگونچه بیرار کمچیلیگینی بوت اوچون دوکانلرگه باش اوره دی. اویدن شهرگه باریب کیلیش نینگ اؤزی بؤلمه یدی. هر قه لی کیمدیر، یانیده بؤلگنی یخشی- ده. نرگس کون إیسیمی، سلقینده «نیمه قیپتدی؟ کوپه کوندوزی، شهر تؤله آدملر»- دیگن اؤی بیلن چادره سینی باشیگه یاپیب میده چویده ساتیب آلگنی شهرگه توشدی.
ادامه مطلب...
سیوگی
بیر کیچه - کوندوز تینمی یاققن یامغیرنینگ ایندی کیتدی اوزیلگندی. هنوز هوا یککه - یریم تامچیلب توریبتدی. کؤپ یامغیر یاققنیدن بؤلسه کیره ک اؤشه کونی بازار چیلرنینگ آقمی انچه سیره کلشگن کؤریندی. همیشه گیدیک قیزیق- پیشیق بازار ایمس. قؤلی قؤلیگه تیگمی نرسه لرینی جرق- جرق پولـله یاتگن ساتوچیلر خریدار پایله یاتگندی.
ادامه مطلب...
آمازون
آسمان تیز- تیز ائنیب، اؤزگریب توریبتدی. اؤشه کونی هوانینگ خـُمی بوزیلگندی؛ سهل اؤتمی قار یاغیب بیردی. تیوره ک-اطراف بیردن آپپاق لباسگه بورکندی...
ادامه مطلب...
قیزیل داغ
1981- إینچی أیلی، جزیره مه کونلرنینگ یاز پلله سی، ایرته سی جمعه دم آلیش کونی ایدی. توشگی آوقتدن کیئین غوج-غوج اؤقوچیلر یاتاقخانه لرینی ترک قیلیشیب، انستیتوت باغی آره لب، سلقین سایه لرده گی یؤلکلرنی ائله نیب، بیر یازیلیب، یه یره ب کیلیش مقصدیده شهرگه تامان آدیمله ی باشله دیلر.
ادامه مطلب...
حکایه
اوشـَــلمه گــن آرزو
انقلاب بؤلدی... کاروان- کاروان موترلر تیزیلیشی، شهرلر ارا شوروی نینگ قیزیل عسکرلرینی ته شیماقده ایدی. هواده تیک اوچرلر گیر- گیر ائله نه دی، بمباردمان قیلوچی اوچقیچلر تینمسیز پروازده.
ادامه مطلب...
حکایه
نجات إیزلب
حکایه قیله یاتگنیمیز حیاتی بو واقعه گه کؤپ أیللر بؤلدی. اؤشــــه پئـــــتـلری شفاخانه دیگن نرسه بیرگینه ولایت مرکزیده بؤلرایدی. بیزنینگ شهریمیزگه هلی زمانوی ایملش(طبی خذمت) یتیب کیلگنچه یؤق. اوستیگه اوستک قیشلاغیمیز هم شهردن بیش چقیریمچه لیک اوزاقده جایله شگن.
ادامه مطلب...
بارسه کیلمس
شهریده گی کتته مکتب یاندیریلدی.کیچیک مکتبلرنینگ هم کولی کؤککه ساوریلدی.برچه نینگ یوزیگه اؤقیش ایشیکلری تقه-تق یاپیلدی.بوکونلر دن قاچگنلر قاچدی؛قاچه آلمه گنلر توبه لر قیلیشیب،مسجدلردن اؤزلر یگه باش پناه إیزلشلریگه تؤغری کیلدی.شوندن کیئین سؤراق-جواب کونلری باشله نیب،قیپ-قیزیل قیامت قؤپتدی شهریمیز ده.
ادامه مطلب...
أیگیت اؤلسه بلند تاغلر پس بؤلر،
قری اؤلسه اوچ کیچه مَــیلس بؤلر.
مقال
ینگلیش منظره
قیشلاغیمیزنینگ بای-بدولت اولوغلریدن،دانیار حاجی اؤلیب قالدیلر. یؤقاریده گی مقالنی اؤشه کونی آدملر تیلیدن ایشتگن ایکنمن.درّاو خبرچینی چارلب کیلدیلر.اونگه قاره سحردن«یتتی قیشلاقنی جنازه گه خبر قیلگین!»-دیه تاپشیریق بیریلدی.شوندن سؤنگ ممه دیار صوفی یؤلگه آتلندی.
ادامه مطلب...
حکایه
آتسیز چقه لاق
کیلین- کویاونینگ تورموش قورگنیگه ایندی بیر أیل بؤلی،دیب قالگندی.کوموش خان اؤزینی آوویتیش اوچون مغازه دن بیرشیشه إیدیشده کیچکینه بلیقچه ساتیب آلدی و اونی اویلب اوئیگه آلیب کیلدی.تینیق سوده اؤیناقلب سوزه یاتگن بلیقچه،کؤزنی قونه ته یاتگن درجه ده چرایلی.بلیقچه میتتیگینه کؤرینیشلی. سیرتی قیزغیش توسده؛اؤمگنی بؤیلب،زیغیرده ی- زیغیرده ی تؤریق خالچه لر آره له گن.شوخ بلیقچه شیشه آستیده گی بیر تیکیس سکوتدن بیزاوته لنگندیک،بیر قلقیب سو یوزیگه چیقه دی-ده،قئتیب ینه شیشه توبیگه قره ب شونغیب کیته دی.معنالیک،کؤرگوده ی صحنه. یالغیز قالگن پئیتلریده کوموش خان انه شو بلیقچه گه تیکیلیب، قؤشیقلر تؤقیر،پس آوازده اشوله لرائتر،او بیلن دردو حال قیلر و آخری چرچب، بلیقچه نی آووقتلنتیره دی-ده، میزغیب کؤزی اویقوگه إیلینه دی.بلیقچه،ینگی تورموش قورگن یالغیز،مسافر بیر عیال اوچون یخشیگینه ایرمک بؤلیب قالدی.
ادامه مطلب...
قاره باتیرلر
اونینگ لبلری اوستیده ایندیگینه توکلرسبزه اوره باشله گندی.اؤقیشدن ایرا قالگن باله نینگ ذهنی راسه اؤتکیر.باردی مکتب اؤقیب،عالی معلوماتلی بؤلگنیده ایدی،إیگنه نینگ کؤزیدن نق تویه نی اؤتکزردی.بو کیتیشده،یولدوزلرنی نروانسیز اوره یاتگن بؤلیب اولغه ییشی تعین.فقط گینه اولکن شهرلرگه باریب اؤقیشگه قؤلی یتمی توریبتی.اوستیگه-اوستک تینیمسیز بی ثمراوروشلر قومگه اؤخشب،انه شونقه استعداد لرنینگ کؤزینی یاپیب تشله گن.
ادامه مطلب...
حکایه
قؤزغالان
قؤزغالان نینگ بیرینچی کونی ایدی.توشدن سؤنگ؛کوتیلمه گنده،رادیودن ینگره گن کیسکین هیجانلی «کوی»،یورتده قنده ی دیر بیر اولکن حادثه-بوریلیش یوز بیرگنیدن دلالت ایدی.سراسیمه وضعیت کؤلنکه سی آستیده اوزون قولاق گپلر همّه یاققه ترقلدی...بیردنیگه چومالی إینیگه سوو قوئگنده ی بؤلیب، مملکت تؤزیدی قؤیدی.نیمه لیگینی بیلمسه-ده،آدملر«انقلاب»دیگن سؤزنی اؤشنده ایشیتگن بؤلدیلر.
ادامه مطلب...
النگه
یاشلیگیم بی باشلیگیم...
کؤچه نی چنگیتیب،اؤرتاقلریم بیلن اؤینه شدن هلی تؤیگیم یؤق پئتلر ایدی.ائنیقسه گلبهار بیلن یشینمه چاق اؤینش- جان دلیم! لبلریم اوزره مه ئین توکلر ایندی سایه ساله باشله یاتگندی.اؤین آره گلبهارنی باله لرچه ایرکه لب،بغریمگه بیر قوچیب قؤیه من.چولپیلله تیب کؤمّه سیدن اؤپیه ین،دیسم اویه له من.یاناقلری وستیده اؤینب تورگن کاکلچه لرینی شمال آلیب قاچگنده،یوره گیم آرتیدن قویب یته آلمه مسدی.او قاچه دی،مین قوه من.یته آلمه گن وقتیمده کله پوشیمنی آلیب بالدیرلرینی گزلب آه ته من.کولگیچلریدن ذوق آله من.
ادامه مطلب...
حکایه
کوتیلمه گن خط
- حیات کیشینی فیلسوف قیلیب قؤیرکن،یاش اؤتگن سری آدمنینگ حیاتگه قره شلری چقورله شیب باره ویره رکن.مینینگ إیچیم عقللی گپلردن تؤلیب کیتگن.قولاق بؤلسه بس،تؤقیب تشله ی بیره من، قنچه کیره ک بؤلسه،میندن آله ویرسین شاعراکه لر،سؤزلریمنینگ کیتیگه :«بازار،لاله زار،آزار ،مزار...»دیگن قافیه لرینی قؤیسه لر بؤلدی،نقد حکمت نینگ اؤزی.توشیندینگمی خاتین! ای هی، یخشی یم سین بار ایکن سن بو یالغانچی دنیاده.آنده- سانده دردیمنی ائتیب إیچیمنی بؤشه تیب توره من هر قه لی،- دیدی خاتینگه قمچی بای برماقلری آره سیده بورقیب تورگن یؤغان سیگار نینگ آخرگی توتونلرینی شیمیره توریب.
ادامه مطلب...
حکایه
حاکـم
بوندن بیش أیل چمه سی بورون،اؤزبیکلر غاو یشه یاتگن بیر ولایتنینگ بختی کولیب(یؤق،شؤری قوریب!)باقیب،او یرگه بیر جرار حاکم(والی)تعینله نیبتی.سهل کم قیرق حاکمنی باشیدن اؤتکزگن بو ولایت آدملرینینگ افتیدن،آشیغی آلچی توریب،نانی یاققه باته دیگن بؤلیبتی.آدملر،عقلی کلته،دغدغه سی اوزون بو حاکمنی یخشیلب عزّت-اکرامگه باتیریشیبتی.کیملردیر ضیافت اوئیشتیریب تؤن کیئدیریشگن؛ کیملردیر آیاغی آستیده قان چیقریشگن؛إیس چیقرگنلرهم مؤل بؤلیشگن. بیر عمر یاریب- یالچیمی کیلگن بیچاره خلق«کؤرگنلریمیز اونوت بؤلدی شیکللی!»-دیه شادیانه توتیشگن.اونینگ یگنی آلدیده،یمه گنی آرتیده بؤلیب قاله ویرگن...ایلنینگ نظری توشگن حاکم إیش قیلشنی بیلمسه-ده،قرچه قوشدیک هر شاخ شبـّه-یو،بــُـتــّه لر باشیده پیدا بؤله ویریبتی.
ادامه مطلب...
حکایه
بلبل سیره مه گن کیچه
کتته حاولی.بیریاقی باققه توتشگن،ینه بیر تامانی قه لین اؤریک،جیئده،یانغاق و توت درختلریگه قؤشیلیب کیتگن.حاولینینگ قاق اؤرته سیدن سوو آقر،یازده غوج-غوج درختلر یپراغیدن سایه-سلقین تره لیب توره ردی.کؤمکؤک درختلرنینگ شاخ- شبّه لریده إیلینیب قالگن قویاش نورلری سیکین- سیکین برگلر آره سیده یشینماقده ایدی. بیر زوم اؤتیب،یپراقلرآره سیدن ســـُفه اوستیگه یلتیللب توشیب تورگن سرغیش آفتاب تنگه چه لری کؤرینمی قالدی.
ادامه مطلب...
بیرینچی قؤنغیراق
- زنگ باسیب اؤتیره بیره سیزمی آته خان؟بوندن قیرق-ایللیک أیل آلدینگی حیاتدن سؤیلنگ! باله لیگینگیز،مکتب دیگنلریدیک. بیز ژورنالیستلرگه قیزیقده بَری-بیر،- دیدی قؤلیده میکره فون کؤتگن أیگینچه. یاشی آلتمیشنی اوریب قؤیگن آته خان برماقلری إیله مـَنگلینی قه شی یاتیب گپگه کیردی :
ادامه مطلب...
حکایه
اؤلوم قؤشیقلری
جناب ایکس حیاتیده کؤپ نرسه لرنی کؤردی و کوزه تدی.اونینگ کؤرگن بیلگنلری آره سیده،ایسده قالرلی نرسه لر آز ایمسدی...
ادامه مطلب...
قاره قوش
کیچگه یقین،ساعت میللری بیشگه قره ب باره یاتگندی.اپریل آیی نینگ باشی،بهار نینگ إیلک آنلری ایدی.هفته نینگ قیسی کونی ایکنی ایسیمده ایمس...
ادامه مطلب...
اوچره شو
شهر تیکیسلیکده ایمس،پستلیک- بلندلیکده جایلشگن. یؤقاری(شمال)دن شاشقه لب،تؤلغه نیب آقه یاتگن قاره دریا نینگ سووی(سوونینگ رنگی شونده ی)،شهرنی إیککیگه بؤلیب،جیلغه زارکینت نینگ قاق اؤرته سیدن اؤته دی.تیپه لیکلر ارا توتش درختلر إیچیده،یؤل ویؤلک یاقه لری بؤیلب،کؤپراغی یاغاچدن سالینگن اویلر،یم-یشیل میسه اوزره تیریب قؤئیلگن گوگرد قطی سینی ایسلته دی.بوشهردن اوزاقلشگن سری،اداغی کؤرینمس،سؤلیم طبعیتلی قه لین اؤرمانلر باشلنه دی.چیندن هم بو یورتنی بار بؤیی بیلن کؤمکؤک ارچه زارلر مملکتی،دیب ائتسه بؤله دی.اؤنقیر- چؤنقیر سای،دؤنگلیک،قیر-آدر،گـــَزه لر جایلشگن همده کیچیک لیگینی حسابگه آلمه گنده،بو شهردنیانینگ باشقه شهرلردن فرق قیلمیدی.اساسی فرقی شونده کی، بو یرده برچه عدالتلی بیرقانونگه بؤی سونه دی.هرکیم اؤز حقیگه قول.
بو اولکه ده گی قهرتان و اوزوندن اوزاق قیش یوره کلرگه توشیب کیته دی. بیرتوتم سیر یاغین کؤکلم؛ بولوتلرگه اؤره لگن بیر پرچه نم یازکونلری نینگ دیداریدن تؤیمَی توریب،بویاغیدن دراو،ینه همیشه گی قیش ایشیک قاقیب کیله دی. بوشهرآدملری بیلن طبعیتی اؤرته سیده قنده ی دیراوئغونلیک بار.اؤزلری بیلن تورلی مملکتلردن هرخیل مدنیتلرنی ته شیب کیلگن مهاجرلر،بومدنی تفاوتلرنی ینه ده چقورلشتیرگن. تورلی-تومن ورنگمه-رنگلیکــّه یورغوریلگن یورت نینگ اؤقیلمه گن وراغلریدن سؤز باشله یمیز.منه شوگینه بیرکیچیک دیباچه دن کیئین اصل واقعه نی حکایه قیلیشگه کیریشسم...
ادامه مطلب...
حکایه
کؤز مینچاق
اولرنینگ یاشی بیر جایگه یتیب قالدی.بیر نرسه نی حسابگه آلمسه شو پئیتگچه تورموشلریدن نالیگن یرلری یؤق.اؤشنگه أینتیلیب یه شه دیلر.برچین آی بابا مراد گه تورموشگه چیقــّن ایکن، بیر تیرناققه زار بؤلیب،باله کؤریشنی راسه اؤن سکــّیز أیل کوتدی. بؤئیده بؤلمی یوردی. باله سیزلیک عذابی اؤنینگ تینچینی آلیب قؤیدی.
ادامه مطلب...
حکایه
مکتبده سینگن کؤنگیل...
کیشیلرمکتبگه یازیلیشدن هدیک سیره یاتگن،قؤرقه یاتگن زمانلرایدی. باردی،کیمدور بیرآونینگ مکتبگه چیقر باله سی باردیب،شیطانله سه،اؤرته ده کتته جنجل باشله نیب کیتیب، بیر- بیری بیلن یوزکؤرمس بؤلیب قالیشردی آدملر.ائتیشلریچه سرمعلم صنفگه کیریب،بالـــــه لردن :
ادامه مطلب...
حکایه
قلدیرغاچ
بهاریشل کؤرپه سینی دشت- یه یلاولرده یایه باشلگن کونلر ایدی.تانگی میه ین یللر اؤت-اؤلنلرنی قیتیقلب اویغه ته یاتگندی.شودیرینگ غنچه لر قولاغیگه تامچی دُرلرینی ساله باشله گن آنلر.گل-چیچکلر قیئغاس آچیلگن.داو-درختلر اؤزشاخچه لریگه إینجو شاده لرآسیب آلگنده ی جلوه لنردی...
ادامه مطلب...
فنستیک حکایه
توشده گی اؤیلر
احتمال،سیزده هم بؤلگندیربونده ی حالت.آتمدن قالگن ایسکـینه پخسه اویده یالغیز یشرایدیم.اوی دیواریده بیرتابلو آسیغلیق توره ردی.تابلواوزره اؤرگمچیک انینگ یسکی تؤرلری چؤزیلیب یاتر.شوتابـــلوده صدفگه اؤخشه گن زرّین سینیق بیرکیمه دینگیزقیرغاغیده جلغه لرآره سیده،اؤز یؤللاوچیلردن بــؤشب،ساکن تورویبدی.
ادامه مطلب...
حیاتی حکایه
قبردن قیتگن مهمان
قیش یقینله شیب قالگن کونلر.توشگه قالگنده سیرچه لب قار یاغه باشله دی. کیتیدن شیبّاتلب یامغیر یاغدی.تونلری هوا موزلمس درجه ده ساوویدی.مین اویمدن کؤچه گه چیقدیم.ضرور إیش یوزه سیدن اوچره شگنی باره ی- بارمی قیلیب،کؤچه بؤیئده تورگن ایدیم.
ادامه مطلب...
وَیــــلون
یازکونی.ایرته لب ایسه یاتگن پاریمگینه شمال نینگ دواملی وینغیرلــَی ویشلری، اویقودن اویغه نیشــــــیمگه خـــَلخت بیره یــاتگنده ی ایدی.شمال نینگ بونچه لیک مونگلی نالیشگه اهمیت بیرمه گن ایکنمن.قویاش چیــــــــقــَریگه سهل قالگنده، تشقریدن،آینه آرتیدن مأیوس گینه یــله یاتگن شمال نینگ معنادار غیــنغیللشلری، ماتم کونیده ایریلیق کوئینی تره ته یاتگن وَیلونــنی ایسله تردی گویــا.
ادامه مطلب...
حکایه
ایوریلیش
عذر. قهرمانیمیزنی هرتامانلمه ته نیشتیره آلمــَیمن. بوهوسَل إیش.چونکی بیزنینگ جمعیتیمزده شیرین یالغان ایرتکلری حکمراندیر!...
ادامه مطلب...
قارنینگ تاووشی ادبی نقد
یازووچی قادر مرادی
«ایشه گــــــیمگه عـقـــل بیر خدایـــــم!»
یاکی،
سلام اروه چینینگ دعالری
یازووچی قادر مرادی بیلن تــَنیشگنیمگه اوچ آیدن آشه ی،دیب قالدی.شوآره ده وقت تاپیب ادیب نینگ کتته- کیچک آلیتیته حکایه سینی اؤقیشگه اولگوره آلدیم.هلی آلدینده اؤقیشیم کیره ک بؤلگن، یازووچی نینگ ته لی گینه یوکسک روحده یازیلگن اثرلری توریبدی. بیرسؤزبیلن ائتیش ممکن کی،قادرمرادی حاضرگی افغانستان ادبیّاتــیده اؤزی نینگ عجایب وبی تکرارحکــایه لری بیلن یؤلچی یولدوز بؤلیب پارله ماقده.
ادامه مطلب...
إیلک سباق
نیچه یاشگه کیرگنیمنی هیچ کیم بیلمیدی.آنه م اوزوم پیشیغیده دیسه،آتم اؤریک گلله(زردآلو) گنده توغیلگن سن بالم دیــــردی.قیشلاغیمیزده کیم قچان توغیلگه نینی بیش قولده ی یخشی بیله دیگان مامه م بیچاره اؤلیب کیتگنیگه اچینه من
ادامه مطلب...
بـَـیـــــره م
(حکایه)
إیشخانه نینگ دیوار تخته سیده شونده ی دیب یازیلگندی :
«ایرته گه اداره میزده أیغین اؤتکزیله دی. آنه لرکونی نشانله نه دی.شومناسبت بیلن سیزحرمتلی خادملرائنیقسه،عزیزعیاللردن تدبیرده قتنه شیشینگیزنی التماس قیله میز»
اداره
جمعه کونی ایدی .سیف الله قاره سحردن توریب کؤچه گه چیقیب کیتگن.آی بیکه هم ایرته لب بروقت توردی .عایله نینگ تشویشی کتته-ده.هرکونگی إیشلریدین آی بیکه باش کؤتره آلمیدی. بوگون کؤپراق اورونیشیگه تؤغری کیله دی .
ادامه مطلب...
حکایه
بیر پرچه نان
(حیاتی واقعه)
بوگون مینگلی خال ایرته راق تیریکچیکیک إیشلریگه کیریشب کیتدی...اوبیتاب یاتگن خاله سینی کؤریب کیله قالی،دیب خمیرقیلشگه باشله دی.قؤللرینی یوه سالیب،ینگلرینی شیمه رگنچه،اون تؤربه دن إیککی تاواق اون آلدی.قؤللریده گی بیلک اوزوک،برماقلریده گی اوزوکلرنی- ده، چیقریب بیرإیدیشچه گه سالدی. مــُشتله گن خمیرینی،باتراق اوندریش مقصدیده إیســّیقینه جایگه قؤیب قؤیدی.اونگچه تورموش اؤرتاغی ایلمراد هم إیشیدن قیتیب کیلدی. باله- چقه نی آوقــتـلــنتــیریب،تیوره گ-تاشنی سرانجام قیلگن مینگلی خال ایریگه قره ب:
ادامه مطلب...
کیم نیچه کیم رنج نهانی چیکه ی،
آب حیات إیستب و جانی چیکه ی.
نوایی
حکایه
بؤلسه بوتگار،بؤلمسه...
«بیلم ساحه لری آره سیده اینگ چیگــَــلی،توشونیب بؤلمیدیگنی بو-انسانشنالیک»-دیدی عالملر. شونینگ اوچون دانشمندلرانسان حقیده قطعی فکرائیتیب،بیرتؤختمگه کیله آلگنلری یؤق.اونگه بیریلگن تعریفلرنینگ بَرینی«انسان ته نیب بؤلمَس- بیرمخلوق»-دیگن عباره اؤزکؤلــَنکه(سایه)سیگه آلیب توره دی.انسان حرکتی نینگ باشی هم سؤنگگی هم انه شوآره لیقده توگه یدی،بیته دی. آدمنی کییم- کیچــَککه اؤخشب،اونینگ بیلمی،اؤی-اندیشه لری،یخشی سؤزلری،خدا جؤیلیگی یــَـشیریب توره دی.انسان هرخیل خواهش-إستکلرإیلینجیده یشــَب اؤته دی ایمسمی؟ بوتویغولر نینگ اینگ کوچلسی«حاکمیت!»(قدرت)گه بؤلگن إینتیلیشدیر. بشربوحاکمیتنی بیرینچی گــَلده، اینگ کمیده اؤزإیچیده قوروب کؤره دی.شوآرزولریگه ایریشه دیمی،ایریشمیدیمی،بَری-بیراؤز إیچیده سرگردان یشه یـــویره دی.آدم باله سی گاهّا،غؤزه سیدن تشقریگه چیققن پــِلله قورتیگه اؤخشب،قابیغینی یاریب،کــَپــَلک سینگری،یؤقارلشگه شیله نه دی...
ادامه مطلب...
حکایه
اؤلیک بؤلیب گؤرده یؤق،تیریک بؤلیب تؤرده یؤق.
مقال
اؤرگیمچـَک
آستان بوه قیشلاغیده اؤزیگه تؤق عایله لردن ایدی.او بیرقیز،إیککی بربسته اؤغیلنی دنیاگه کیلتیردی...
ادامه مطلب...
تاریخی حکایه
خان آییم
یازکونلری نینگ تفتیدن ایندیگینه سراب کؤککه اؤرله یاتگن کیزلرایدی.غیر-غیرایسه یاتگن شمال اوزاق- یقیندن الـله قیسی خبرلردرگینی کیلتیریب تورگنده ی.غم- قیغوگه یؤل یؤق. کاروانلرتویه لرده یوکلنگن توز،غلله،تیری،بوغدای وباشقه لرنی کیلتیریب آمبارلرگه تختله یاتگن کیزلر.آدملر آت-اره وه،ایشک،قــَچیرلرده بازارلشگنی شهرگه کیریب کیله دیلر. بازارچیلرنینگ تیاقــــــلریدن کؤرتریله یاتگن چنگلر تارباره قویوقـله شیب بارماقـــــده ایــدی.جرچی کیلگـــوسی جمعه کونی اؤتکزیله جک اؤینلرنی بازارچیلرگه،یؤقاری تاووشده یتگزیب توریبدی.
ادامه مطلب...
حکایـــه ذ.إیشانچ
بــالــــه
بوآدم بیلن أیگرمه سککیز أیل بورون اوچره شگنینی آته نظر شونده ی گپریب بیرگن ایدی : شهرسرایــلردن بیریده اؤتاق آلیب بـــــیراؤزیم یشردم.تون- کون موترلرنیــــنگ غــَر-غورسالیب اؤتیشی اویقومنی بوزردی. بیرهــــــــفته اؤتیب بوشاوقینگه عادتــلندیم.هریاقدن کیلگن سرایده گی مسافرلرنینگ طرفه قیافه سی کؤزیمگه خونیک کؤرینیب کیتدی.
ادامه مطلب...
تاریخی حکایه ذ.إیشانچ
هــــــدیــــه
تؤقـقــیزیـوزاؤتـتیزآلتینچی(1526م)هجری قمری أیلی .هندوستاننی ضبط قیلیب، بویورتده قؤنیم تاپگنیمگه ایندی اوچ إیل اؤتیب ایدی. بهار. کؤکلم طراوتی، چیچیکلر آچیلغانی،اؤت-اؤلنلرنینگ شوخ رنگلرگه بورکنگنی کؤنگلومگه غلغله سالر، وجودیمنی جنبشگه کیلتیریب،طبعیمنی قؤزغه تور ایردی. بی اختیار قؤلیمغه قلم آلیب اوشبو رباعییغه رقم چیکتدیم:
ادامه مطلب...
ذ. إیشانچ
حکایه
بایقوش
اوزون قیشلاقده،قیرق بیش یاشلی مومین بؤزچی اینگ بختی چاپگنلردن ایدی.قیزنی ایمس، اعیال ذاتینی توشیده هم کؤره آلمه گن اؤنلب أیگیتلر بویداغ یورگن بیر پیتلرده،ککلیکدیک خاتینچه سی بارلیگیدن اونینگ آغزی قولاغیده ایدی.
ادامه مطلب...
اؤزبیک تیلیده گی ایریم«ی»گه یقین تلفظ قیلینوچی،
سؤزباشیده کیلوچی تاو ّشلرنی عرب حرفلری
واسطه سیده قوییدگیچه افاده لش ممکن
N+Shif = أی
B+Shift =إی
ذ.إیشانچ حکایه
آق رومال
آته- آنه سی نینگ بیرگینه ارزنده قیزه لاغی عایشه،ایندیگینه توقیزنی تولدیریب،اؤنگه قدم قویگن ایدی.کونلرنینگ بیریده، طوطی عمّه قاق توشده ،جزیره مه قویاش تیغلری آستیده، قیزگینه سینی یتکلب،تؤی تیپه قیشلاغی تامان کسل کورگنی کیتدی.
ادامه مطلب...
pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab unk kas_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk urd_Arab azb_Arab ace_Arab bjn_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab unk uzn_Latn uzn_Latn azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab zsm_Latn pes_Arab pbt_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab uzn_Latn snd_Arab azb_Arab snd_Arab pes_Arab bjn_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab kas_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab kas_Arab prs_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab pes_Arab kas_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab ckb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab prs_Arab ckb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab ara_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab snd_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab uzn_Latn prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab