خالقین آلیشیق اولدوغو صفوی جهالتینی بیر فرمانلا اورتادان قالدیرماق اولمازدی. اؤزللیکله آوشار اؤلکهسینین آیدینلانماسی و صفوی جهالتیندن آرینماسی یولوندا کؤچری تورکلر ان بؤیوک انگل و تهلوکه ایدیلر.
نادیر شاهین امرلرینی کؤچری تورکلره نئجه چاتدیرماق اولاردی؟ اونلارین هارادا یاشادیقلاری و سایلاری بللی دئییلدی. کؤچری توپلوملاردا نوفوس قئیدیاتی ائتمک مومکون دئییلدیر. بو اوزدن صفوی سونراسی کؤچری تورکلر بیلیم، آیدینلیق و دوغرو-دوروست سوسیال بیر دوزهنین شکیللنمهسی یولوندا بیرینجی انگل کیمی وار اولموشلاردی. کؤچری حیات طرزی کندیلیگیندن شیددت، آقرئسسویلیک و دئسپوتیزم دوغورار. کؤچری توپلومون سایی آز اولماز، آنجاق بؤیوک قروپلار شکلینده بیر یئرده یاشایامازلار. بو اوزدن چوخ تئز پارچالانیب داها کیچیک قروپلارا بؤلونرلر. طایفالار بیر-بیرلرینین دوشمنلری اولارلار. چونکو اورتیم (ایستحصال) یوخدور و اینسان اورترکن، دوغایلا قارشیلاشاراق اهلیلهشر، سوسیاللاشار، بئیین ایمکانلاری گئنیشلر. کؤچری حیات طرزینده یاشایان توپلوملارین بئیین اورونو (محصولو) اولاماز، اولمامیشدیر. کؤچریلر تاریخی حافیظه دن و کیتابدان یوخسون بیر توپلولوق اؤته سینه چیخامازلار. وطن دویقولاری یایلاقلاری و قیشلاقلاری دیشیندا بیر آنلام ایفاده ائتمز. سوسیال ستاتوسلاری تاریخ بویونجا دَییشمز. ۱۰۰۰ ایل اؤنجه نئجه یاشامیش و دوشونموشلرسه، ۱۰۰۰ ایل سونرا دا او شکیلده دوشونرلر، چونکو حیاتلاریندا دَییشیم ساغلایاجاق اولان اورتیم و ائییتیم اولاماز. کؤچری توپلوملارین تاریخین، اؤزللیکله مدنی تاریخین ایچینده یئرلری اولماز. اونلار تاریخین و مدنیتین دیشیندا وار اولان ایذدیحامدان باشقا بیر ستاتوس قازانامازلار. سادهجه اینسان ایستحصال ائدیب یاغماجی دؤولتلر اوچون عسگر وئرن، آنجاق علمدن، ایرلیله مه دن یوخسون اولان ایذدیحامدان باشقا تاریخی ستاتوسلاری اولمامیشدی. کؤچریلری تاریخه داخیل ائتمک اوچون ایقتیصادی گلیر قایناقلارینی دَییشدیرمک لازیم ایدی. چونکو کؤچری ایقتیصادی سیستئمله مدنی حیاتا گیرمک اولاماز. مدنی حیاتا گیرمدیکدن سونرا صفوی موللا فیریلداقلاری اوچون کؤچری ایذدیحام سانکی یورویه بیلن اؤلولر کیمی گؤرونوردو. اینسانی دَیرلری یوخ ایدی و هله ده یوخدور. چونکو غئیری-تاریخی حیات بیچیمی اونلارین اینسانی دَیرلرینی اللریندن آلمیشدی. کؤچری توپلوملار مدنیته قاتقیدا بولونامازلار، تام ترسینه مدنیتین سؤندوروجوسو و دوشمنی اولارلار. چونکو مدنیت اونلارین ایجادی اولمادیغیندان دوشمن اولاراق گؤرونر و محو ائتمک ایسترلر. یو اوزدن صفوی موللا-فئودال سیستئمی کؤچری تورکلری خورافاتا گؤمولمه لری گرکن گرکسیز اشیا اولاراق گؤروردو. بونلاری گؤز اؤنونده بولوندوران نادیر شاه بیر یاندان اهالینین بئینینی، دوشونجه سینی سؤمورن، روحونو و عاغلینی قارانلیغا گؤمن صفویتین ایجادی موللا-فئودال صینفینی یوخ ائدیر، دیگر طرفدن ده کؤچری تورکلری اهلی لشدیرمک اوچون اونلاری تاریم ایشلرینه آلیشدیرماغا چالیشیردی. طبیعتله قارشی-قارشییا گلجک بیر شئی اورتن، تاریملا اوغراشان کؤچری کوتله زامان ایچینده اهلی لشر و کؤچریلیگین ایپسیز-ساپسیز قابا حیات دوزنیندن قوپموش اولارلاردی. بونون اوچون نادیر شاه نلر ائدیردی؟ نادیر شاه یئنی بیر میللت یاراتماق ایستییردی. آوشار اؤلکه سینده کؤچریلیکدن قوپاراق اورتیم حیاتینا گیرن، دؤولتینی یاشادا بیلمک اوچون اورتدیکلریندن وئرگی وئرن مدنی بیر میللت. کؤچری توپلومو ائییتمک اولماز. ائییتیلمک اوچون بیر یئرده مسکونلاشماق لازیمدیر. ائییتیمسیز توپلوم دا جاهیل موللا-فئودال صینفینین الینده چوخ آسانجاق اویونجاغا دؤنوشر. ۱۸-جی عصر شرطلرینه گؤره نادیر شاه بو سورونو نئجه چؤزمک ایستمیشدی؟ "نادیر شاه اؤز چوراق تورپاقلارینا کؤچریلری یئرلشدیریردی. هم کؤچریلری یئرلهشیک حیاتا مجبور ائدیر، هم ده باخیمسیز قالان تاریم اراضیلرینده کؤچریلری چالیشدیراراق وئریملی و اورتکن توپلوم حالینا گتیریردی. تاریم ایشلرینده چالیشان ایشچیلر اؤلکهنین ایقتیصادییاتینا یاردیم ائدیردی. سولطان حسین صفویدن قالان گئنیش تاریم اراضیلری آوشار دؤولتینین کونترولونا کئچدی. دؤولت اراضیلری ساییلدی. آوشار شاهی کؤچریلری صفویلرین وئریملی تاریم اراضیلرینده یئرلشیک حیاتا مجبور ائتدی. بو تاریم اراضیلریندن گلن قایناق اوردونون تأمیناتی و لوجیستیک احتییاجی اوچون خرجلنیردی. فئوداللارین و موللالارین مولکلرینه و تاریم اراضیلرینه ال قویان نادیر او مولکلری کؤچریلره پایلاشدیراراق دؤولتین ایقتیصادی قایناغینا دؤنوشدوروردو. بو دا فئوداللارین و موللالارین اعتیرازلارینا سبب اولوردو." دوغال اولاراق کؤچری توپلوملارین سوفره کولتورلری ده یئرلهشیک اهالینین سوفره کولتوروندن فرقلی اولار. کؤچریلر قاب-قازانلاری دوهنین اوزرینده یایلاقدان قیشلاغا داشیماقدا زورلانالار. نادیر شاه کؤچریلری تاریم و کؤی حیاتینا زورلادیقدان سونرا "هر بئش عایلهیه بیر قازان وئردی."
azb_Arab azb_Arab