عباسی خلافتی
عباسیلر خیلافتی (۷۵۰-۱۲۵۸) (عربجه:الخلافة العباسیة الإسلامیة) عرب خیلافتینده اومویلردن سوْنرا حاکیمیته ییهلنمی دؤولتی. و بعضاً بغداد خیلافتی آدلاندیریلیر. عباسی خیلافتینین ترکیبینه عرب اؤلکهلری، قافقاز، آذربایجان و ایران(۹-جو عصرین اوّلینه قدر)، اوْرتا آسیانین جنوبو، میصر، و ده شیمالی آفریقا(۹-جو عصره قدر) داخیل ایدی. موستقیل دؤولت کیمی ۷۵۰-جی ایلدن ۹۴۵-جی ایلده، آل بویه سولالهسی طرفیندن ایشغال ائدیلنه قدر مؤوجود اوْلوب. آل بویه سولالهسی بغداددا اوْنون ۱۰۵۵-جی ایلده سلجوقلولار طرفیندن آلینماسینا قدر آغالیق ائدیب. عباسی خیلافتی آدی آلتیندا هم ده، بغداددا (۷۶۲-۱۲۵۸)، اوْنون ائلخانیلر طرفیندن آلینماسیندان سوْنرا ایسه قاهیرهده، اوْنون عثمانلی ایمپیراتورلوغو طرفیندن ۱۵۱۷-جی ایلده آلینماسینا قدر مملوک سلوطانلارینین یانیندا مؤوجود اوْلموش، موسلمان دینی دؤولت قۇرولوشو فوْرماسی نظرده توتولور.
ایچیندهکیلر
عۆمومی معلومات[دَییشدیر]
عباسیلر خیلافتی، الینده هم روحانی هم ده دونیوی حاکمیتیتی بیرلشدیرن خلیفهنین باشچیلیغی آلتیندا اوْلان بیر دؤولتدیر. دایاقلاری عرب طایفه لری اوْلان امویلر خیلافتیندن (۶۶۱-۷۵۰) فرقلی اوْلاراق، عباسیلر خیلافتی داها چوْخ، بۇ دؤولته داخیل اوْلان مۆختلیف اؤلکهلرین فئوداللارینین ماراقلارینی ایفاده ائدیردی. ایلک عباسیلر دؤنمینده ۸-۹-جی عصرلرده ایرانلی فئوداللاری اؤزل اؤنم داشیماغا باشلادیلار. عباسیلر خیلافتینده اساس چیفتلیک (مزرعه) ساحهسی، سۇوارما یا اساسلانان اکینچیلیک ایدی، اساس اۆرتیم (تولید)چی ایسه تحکیملی وضعیته سالینان کندلی ایدی. کؤچری و اوْتوراق مالدارلیق همچین، آما اکینچیلیکدن سوْنرا، مؤهوم ایدی.
قۇرولوشو[دَییشدیر]
توْرپاقلارین مؤهوم حیصّه سی فورمال اوْلاراق دؤولتین مولکیتی حساب اوْلونوردو. بۇنون اساسیندا خزینه اکینچیلردن توْرپاقدان و، دؤولتین سۇوارما سیستمیندن یارارلانما حاقی کیمی وئرگی ییغیردی. دؤولتین توْرپاغینین بیر حیصّه سی اقطاع کیمی ساواش خیدمتینین تأمیناتی کیمی فئوداللارا وئریلیردی. اؤزل ایله توْرپاغی، فئودالا محصولون ۵۰% و داها چوْخ قدرینی اؤدمک شرطی ایله، ایجارهیه گؤتورن کندلیلرین وضعیتی آغیر ایدی.
ساواشلر[دَییشدیر]
عرب-خزر ساواشلری[دَییشدیر]
عباسیلرین دؤورو اساساً خزرلرله ساواشین سوْن دؤورونه عاییددیر.
عرب-بیزانس ساواشلری[دَییشدیر]
عۆصیانلار[دَییشدیر]
خورّمیلر حرکاتی[دَییشدیر]
فئودال آسیلیلیغین گوجلنمهسی، آنتیفئودال عۆصیانلارا گتیریردی. ان مشهورلاری –خوراسانداکی (۷۵۵)، اوْرتا آسیادا موغانین(۷۷۶-۷۸۳)، و آذربایجاندا خرّمیلرین(۸۱۶-۸۳۷)، طبریستاندا مازیارین(۸۳۹) و آیری عۆصیانلاری ایدی.
مدنیت و اینجه صنعت[دَییشدیر]
علم[دَییشدیر]
بغداد خیلافتینین سوقوطو[دَییشدیر]
هولاکولر عرب خیلافتینه سوْن قوْیدولار.
نتیجهلر[دَییشدیر]
عباسیلر خیلافتینین سوقوطو مواسیرلرینه سارسیدیجی ضربه اوْلموشدو. تاریخچیلر بۇ حادیثهنی دۆنیانین آخیری ایله مؤ قایسه ائدیردیلر، بغداد آز قالا ۵۰۰ ایل عرضینده اؤز اوّلکی قودرتینی برپا ائده بیلمهدی. شهرین آلینماسیندا اؤزل جانفشانلیق گؤسترن میسحی ارمنی و گورجولرین، و ده سلیبچی دستهلرینین ایشتیراکی بغدادین اهالیسینین کۆتلوی(توده) سویقیریما معروض قالماسینا گتیردی. بعضی معلوماتلارا گؤره ۲ میلیون اهالیسی اوْلان شهرین اهالیسینین اکثریتی اؤلدورولموش و اسیر آپاریلمیشدی. عرب خیلافتی زامانی یارادیلمیش مثلسیز مادی و معنوی ارث محو ائدیلمیش و تالانمیشدیر.
خیلافت قاهیرهیه کؤچموش و ۱۵۱۷-جی ایلده میصر عثمانلیلار طرفیندن آلیناندان سوْنرا اوْنلارا کئچمیش.
شاهلاری[دَییشدیر]
اونلارین باشلانیشی سفاحدیر. سوندا هولاکوخان موغول شاهی اونلاری مغلوب ائتدی لاکین اونلارمیصرین قاهره شهرینده حؤکومتلرین ایللرله ساخلادیلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
en ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Abbasid_Caliphate&action»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ↑ The Abbasid Revolution against the اومویلر خیلافتی adopted black for its rāyaʾ for which their partisans were called the musawwids. Tabari (1995), Jane McAuliffe, ed., Abbāsid Authority Affirmed 28, SUNY, p. 124 Their rivals chose other colours in reaction; among these, forces loyal to Marwan II adopted red. Patricia Crone (2012). The Nativist Prophets of Early Islam, 122.. The choice of black as the colour of the Abbasid Revolution was already motivated by the "black standards out of Khorasan" tradition associated with the Mahdi. The contrast of white vs. black as the Umayyad vs. Abbasid dynastic colour over time developed in white as the colour of Shia Islam and black as the colour of Sunni Islam: "The proselytes of the ʿAbbasid revolution took full advantage of the eschatological expectations raised by black banners in their campaign to undermine the Umayyad dynasty from within. Even after the ʿAbbasids had triumphed over the Umayyads in 750, they continued to deploy black as their dynastic colour; not only the banners but the headdresses and garments of the ʿAbbasid caliphs were black [...] The ubiquitous black created a striking contrast with the banners and dynastic color of the Umayyads, which had been white [...] The Ismaili Shiʿite counter-caliphate founded by the Fatimids took white as its dynastic color, creating a visual contrast to the ʿAbbasid enemy [...] white became the Shiʿite color, in deliberate opposition to the black of the ʿAbbasid 'establishment'." Jane Hathaway, A Tale of Two Factions: Myth, Memory, and Identity in Ottoman Egypt and Yemen, 2012, p. 97f. After the revolution, Islamic apocalyptic circles admitted that the Abbasid banners would be black but asserted that the Mahdi's standard would be black and larger. David Cook (2002). Studies in Muslim Apocalyptic, p. 153. Anti-Abbasid circles cursed "the black banners from the East", "first and last". Patricia Crone (2012). The Nativist Prophets of Early Islam, 243.
urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab eng_Latn