کمالالدین بهزاد
کمالالدین بهزاد (1455-1536) — شرقین گؤرکملی اوستاد رساملاریندان بیری، صفویلر سارای کیتابخاناسی نین رئیسی.[۱]
یاشاییشی[دَییشدیر]
بهزاد تئیموریلرین پایتاختی و دؤورونون موهوم تیجارت، ایقتیصادی و مدنی مرکزی اولان هراتدا (ایندیکی افغانیستاندا) دوغولموش و حیاتینین چوخ حیصهسینی بورادا کئچیرمیشدیر. یئتیم قالان رسام اؤنملی بیر رسام اولان میرک نقاشدان تحصیل آلمیش و علیشیر نوایینین شاگیردی اولموشدور. هراتدا ان بؤیوک حامیلری تئیموری سولطانی حسین بایقارا (او، 1469-1506-جی ایللرده تاختدا ایدی) و اطرافینداکی دیگر امیرلر ایدی. هراتین فتحیندن سونرا صفوی شاهی1. اسماعیل طرفیندن تبریزده آپاریلمیش و اورادا سولطانین اعمالاتخاناسی نین مودیری کیمی سونراکی صفوی رساملیغی نین اینکیشافینا موهوم تاثیر گؤسترمیشدیر.
اوچ حؤکمدارین ساراییندا یاشامیش بهزاد، شاه اسماعیلین حاکیمیتی زامانی داها چوخ شؤهرت قازانمیشدیر.
شاه اسماعیل ختایینین ایستعدادلی صنعت آداملارینا نئجه یوکسک قیمت وئردیگینی اون آلتینجی عصر بغداد صنعتشوناسلاریندان مصطفی چلبی علینین 1578-جی ایلده یازدیغی " مناقب هنروران " آدلی اثرینده گؤرمک اولار. مؤلیف گؤستریر کی، شاه اسماعیل 1514-جو ایلده 1. سلطان سلیم ایله موحاریبهدن بیر قدر اوّل، مشهور رسام بهزاد و اؤز شخصی سارای خطاطی محمود نیشاپورینی دوشمن الینه اسیر دوشمهسینلر دئیه، اونلارین سالامات ساخلانماسی باره ده تدبیر گؤرموشدور. بو تاریخی حقیقت حاقیندا شاه اسماعیلین دیلیندن دئییلمیش سؤزلرین سادهلشدیریلمیش شکلینی میثال گتیریریک:
" ...سلطان سلیم شاه اسماعیل ایله چالدیران صحراسیندا یاخین بیر مسافهده ایدی... " کیم بیلیر، بلکه موحاریبه ده اؤلدوم و یا مملکتیمده غارت و قاریشیقلیق باش وئردی " ، - دئیهرک، سلطان سلیم خان رومینین الینه اسیر دوشمهمک اوچون اوّل شاه محمود نژادی و ایکینجیسی میثیلسیز اوستاد رسام بهزادی بیر ماغارادا گیزلتمیشدی. و " سیزین حیفظینیزی آللاها تاپشیردیم" دئییب موحاریبهیه گئتمیشدی. اول زامان کی، موحاریبه ده مغلوب اولوب گئرییه قاییتدی، جوملهدن اول یوخاریدا آدلاری ذیکر اولونانلاری تاپماق اوچون همین محلّهیه واریب دیقتله آختاردی. وقتاکی اونلاری گیزلین ساخلادیغی یئرده تاپدی، آللاها چوخ شوکور ائتدی. "
اوزون مودت صفوی شاهلاری نین ساراییندا فعالیت گؤسترن کمالالدین بهزاد شاه اسماعیل ختایینین ان چوخ حؤرمت بسلهدیگی صنعتکارلاردان ایدی. بهزادین یارادیجیلیغینا شاه اسماعیل یوکسک قییمت وئریردی و اونا گؤره ده محض شاهین اؤزو رسامی سارایا دعوت ائتمیشدی.
بهزاد 1535-جی ایلده وفات ائتمیش و مزاری هرات شهرینین شیمالینداکی مختار داغیندا قویولموشدور. بهزادین هئیکلی تبریزده کی ایکی کمال توربهسینده اوجالدیلیب .
قالری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ДeHHиke Б. ЖиBoпиcb ИpaHa. M., 1938
- Kaзи AxMeд. TpakTaT o kaллиrpaфax и xyдoжHиkax. M. — Л., 1947
- MacTepa иckyccTB oб иckyccTBe, T. I, M., 1965
- KилbчeBckaя Э. ДBa пopTpeTa KeMaлeTдиHa Бexзaдa. B cб. "CokpoBищa иckyccTBa cTpaH Aзии и Aфpиkи" Bыпyck I, M., 1975
- ПyлaдoB y. KeMaлeддиH Бexзaд. ДyшaHбe. 1978.
- ПoляkoBa E. A., PaxиMoBa З. И. MиHиaTюpa и лиTepaTypa BocToka. TaшkeHT. 1987.
- AkиMyшkиH O.Ф., "ЛereHдa o xyдoжHиke Бexзaдe и kaллиrpaфe MaxMyдe Hишaпypи" B kH. "CpeдHeBekoBый ИpaH. KyлbTypa, иcTopия, филoлorия" CПб. Hayka. 2004
- AkиMyшkиH O.Ф., "ЗaMeTkи k биorpaфии KaMaл aд-ДиHa Бexзaдa" B kH. "CpeдHeBekoBый ИpaH. KyлbTypa, иcTopия, филoлorия" CПб. Hayka. 2004
- O.F. Akimushkin. Arabic-script sources on Kamal al-Din Behzad. Manuscript Orientalia. Vol.7 2 June. Thesa, St. Petersburg. 2001.
- Basil Gray. Persian Painting. Skira. 1961
- E. Bahari. Bihzad. Master Of Persian Painting. London — N-Y. 1997
اتک یازی[دَییشدیر]
- ^ Xələfov A.A. Azərbaycanda kitabxana işinin tarixi: Dərslik. 2 hissədə. I hissə. Bakı: Bakı Universiteti Nəşriyyatı, 2004, 328 s.
prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab srp_Cyrl srp_Cyrl rus_Cyrl rus_Cyrl tgk_Cyrl bul_Cyrl rus_Cyrl rus_Cyrl cat_Latn eus_Latn lmo_Latn azb_Arab azj_Latn