رضی:
دوننلر دویونلهنیب یارینلارا
بوراخساق دا، بیزدن ال چکن دئییل
افقده چیرتلایان گونش گولسه ده
بو تئزلیگه گئجه دیز چؤکن دئییل
کیمسهلر عمرونو یاشار بویونا
بیز ائنینه دَیر وئرمک ایستهریک
گؤودهمیزی تاریخ بالتالاسا دا
کؤکوموزه دایانار، یئنیلمهریک
اسماعیل جمیلی:
آخساساق دا، دایانمادیق یورودوک
ائنییش- یوخوش یوللار بیزی یورسا دا
اؤزسوزلوکده اؤزوموزه سیغیندیق
اؤنوموزده اؤلوم- ایتیم دورسا دا
پایلانسا دا یاد اللرده پاییمیز
سورگونلرده سورونسک ده سولمادیق
تالانساق دا، سویولساق دا دیرندیک
اییلمهدیک، اریمهدیک، ییلمادیق
رضی:
دوشمانا درد اولدو قورخمازلیغیمیز
آیاقلاشانمادی، غنیم کسیلدی
تاریخ بویو ایییمسَر اولدوغوموز
وبال اولدو بوینوموزدان آسیلدی
یاشام ندنسه بیزلره گولمهدی
زَهَر اولدو آنادان امدیگیمیز
آنجاق اینانجیمیز بیر بایراق کیمی
اوجالاندی، گوجلندی کیملیگیمیز
اسماعیل جمیلی:
یاشایا بیلسهیدیک گونو گونونده
دوننلر دوننده دونوب قالاردی
یار یارینا چاتسین دئیه، یارینا
اومودلار- آرزولار کؤرپو سالاردی
غم- غصهنین چیخمازیندان قورتولوب
یولسوزلارین یوققوشلارین آشاردیق
سئودامیزدا قالمازیدیق تامارزی
سئوگی سئوینجینی بیر ده یاشاردیق
رضی:
کؤرپولر ییخیلدی، آرزولار چؤکدو
گئدن گئتدی، قالانلار قان اودورلار
قاریشدیریب سویو بولاندیرانلار
چالماق اوچون، وارلیقلاری گودورلر
سئوگی-سئوینج ندیر؟ چوخدان اونوتدوق
نفس گلیر گئدیر، یاشیریق دئمک
خیالی باسدیردیق، سئودانی آتدیق
اؤلومون پئشیندن قوشوروق دئمک
اسماعیل جمیلی:
هر آندا آزالیر عؤموردن- گوندن
نئچون آزالماییر غصه، غم، کدر؟
آرزوسون صاباحدا آختاران کؤنول
گئجهنین حسرتین چکیر هر سحر
رضی:
بیر اوزو آغلاردیر، بیر اوزو گولر
یئنیش- یوخوشلاردیر عؤمرو دوغرولدان
غم پایی بیزلره بیر آز چوخ دوشوب
بلکه ده بونلاردیر بیزی یوغرولدان
اسماعیل جمیلی:
کیمین گناهیدیر، سؤز آچمیرام من
یالان وعدهلرین یاسیندا بو گون
حیاتی یئنیدن باشلاماق اولسا
باشقا جور بسلهرم سئوگیمی بوتون
رضی:
یاشام گئدرگیدیر، گئری قاییتماز
چالیش هر گونونو گونونده یاشا
سوچلو تاپماقدانسا، سوچدان اوزاق گَز
سئویب سئویلهرک عؤمرو وئر باشا
اسماعیل جمیلی:
حیات کلمه دئییل وعده سؤز دئییل
شیریندیر، آجیدیر، شندیر، کدردیر
رئال اولمالیدیر دئییر ارزولار
یالنیز خیال اولسا، عؤمور هدردیر
رضی:
خیالی گؤیلردن ائندیردیک یئره
کتابلارا یازدیق، سازدا دیندیردیک
ساغلام وجدانلارلا، صاف اورکلرله
آرزولاری بیر- بیر عؤمره سیندیردیک
اسماعیل جمیلی:
نئچون خیال اولدو سئوگیلیم منیم
نه باهار یالاندیر، نه ده دورنالار
بئله ده انصافسیز قسمت اولارمی
گؤزومده قالانیب بوتون آرزولار
رضی:
آرزولار- آرزولار، شیرین آرزولار
گئت- گئده آوازیر، نَساقدان دوشور
اومود دا سنیخیر یاش چوخالدیقجا
سارالمیش یرپاق تک بوداقدان دوشور
اسماعیل جمیلی:
اونودا بیلسم ده اؤتن گونلری
سونسوز ارزولارین نیسگیلی قالیر
سئوگیسیز سئویلن، سئون اورگیم
هله ده آلیشیر، هله ده یانیر
رضی:
یئمک اولماز گولوم قیسمتدن آرتیق
حق سؤز دانیشانلار سؤزوندن دؤنمز
ساکن گؤرونسه ده یانار داغ کیمی
سون اورکلرین اوجاغی سؤنمز
]]>
کیتابلاریمین، کاغیذ-پارچالاریمین آراسیندا
خیاللاریمین قوینوندایام
منی سو چاغیرسان دورولوب یاغارام
تبریزی داش به داش
کرپیج به کرپیج اؤپرم سنین اوچون
یئتر کی سن آنجاق
سئوین، منیم اوچون
آسیلی قالمیشام انتظار تاقچاسیندا
تبریز
یورغون دوشوب یوخولو گؤزلریمده،
نه گؤزوم یومولور نه تبریز یاتیر
ساعاتین نمنئچهسیندهییک...
گوله- گوله گل دئمیشدیم
نه گلدین نه ده گولدون!
دورورام زامانین قیچینی سیندیرام
باشیما هاوا گلدی بیردن بیره.....
اوچوردا بیلرسن شعرلریوی بئینیمده.
بیر یول چکهجم فیکیرلرین ائن- بویونا
تبریزین تبریز اولان هر یئرینی
هم ده گؤیونو
سؤکوب، تؤکدولر
آرزولاریمیزین قارین باغیرساغی کیمی.
نیه بس قانادلانمیرسان اوچماغا؟
من، حق قاپیسینی آچانمیرام آخی تکباشیما...
سون سؤزلریمی
سون ساواشچییا
ننه قوربان پایی ساخلامیشام
آلما دئسم گل
هئیوا دئمرم
نه من قییارام، نه دیلیم گلر
اَس...
باهار یئلی اول، اسمهیه تلهس...
جوجرسین، چیچک آچسین بوسبوتون ابدیت
ابدیت هارانین هاراسیندادیر؟
هارالاری، هارا یوخ ائتدیلر گؤرهسن؟
کاش بوتون دونیا گیجَلله نسین
ابدیت گیجَلله نسین
هر یئرده هر نه کی واردیر گیجَلله نسین
اونودسون هر کیم هر نمنهنی هر نه تهر
آغریلار دا گیجَلله نسین،
آجیلار دا گیجَلله نسین ،
ائله نیسگیللر ده.
سونرا
قیامت اولاق قوپاق!
قوپساق،
قیامتین قیچی چیخار
بوتون گزهگنلرین آزربایجانیندا...
نانه تلخون آریتمیشام
سرمیشم چکهده.
سانجاقلا یوخومو یاخاوا
منی ده
سنی یاتیم سنده بو گئجه.
شعرلرینه بورگَله اوشومهییم،
ائله یاغ ایسلانماییم
سس ده سالما،
تبریز، قوجاغیندا یوخلاییب کئشمکشلرین.
جیزیقلاردا جینزیریغی چیخان تبریزین
جیززالارا یئلکن آچان قیزییام.
هر قیشین سونو باهاردیر، بیلیرم،
حؤکمن قار- قیروولار ارییر
آغاجلار گول آچار
و اوزوقارالیق دا کؤموره قالار.
گؤزلریم
یووووووووووول چکیر خریطهلرین آزربایجانینا
دوداقلاریمدا
بوتون هئربی بئرهنین قیزیل گوللری موراببالانیب
باخیشیمی یوللارا،
یوللاری یوخولاریما سیریمیشام دؤرد فصیلده
من ایندی بئشینجی فصلین اوتوز بئشینجی گونونده
گؤزله گؤزون وار اولسون دئیه،
هله ده گوزلمکدهیم
دیمدیکلهدی قولاقلاریم سپدیگین بوتون دنلری............
(تبریز آغزی ایله قلمه آلینیب)
ائله کی اَننه نین حیرصینین آلووشو بیر آز آلیندی دئدیم:
-توپ گئتمیشدی داملارینا، چیخمیشدیم توپوموزو گتیرم...
-سن چوخ آننامامیشدین. سن چوخ غلط ائلهمیشدین. سن چوخ...استافوروللاه!
-من نه بولوم سیرتیخ سوره لوت اولوب اوتوروب حوضدا؟!! بیر ده، کلبلی آخی داللاحدی اونی یووندورور؟!!!
- دی اوزاتما سؤزو. گیر یئریوه.
یازیق اننهم ده جیح قالمیشدی، بیلمیردی نه دئسین. سیگارینی چکدی، چوباغالتیسینی آپاردیم قویدوم گینه پنجیر ایچینه، گلدیم اوتانماز- اوتانماز دئدیم:
-هن بیول نولدی سیتارییه؟!!
اننهنین حال- هاواسی دهییشمیشدی. اویوب فکره دالمیشدی سانکی. گئرچهیی گؤرموشدوم. ائرکن ده اولسایدی، گؤرموشدوم. بلکه ده منیم سوروشمادیغیم سوالا، جواب آختاریردی ذهنینده.
-هن بالاسی. قیز اوشاغی بؤینده گرک اؤزوننن چوخ موغایات اولا. سن ده بؤیوموسن، دام- باجادا گزمک وختین سووشوب. دا کلبلیدن ده شئی آلماغا گئتمه، ددهن اؤزو آلیب گتیرر.
-سیتارهنی دئه با. کلبلینی اؤتور.
-هن، بالا. سیتاره هر سفر چایدان سو گتیماغا گئدنده بو سسی ائشیدیردی. آخیرده بیر گون اوتورب ننهسینه دئدی قضیه نهدی. ننهسی ده اوتوروب سیتارهنین ددهسینه تعریفلهدی. خئیلک سالدیلا، چیخدیلا، آخیرده کیشی گئتدی ائششهیین ساتدی بیر کؤششک آلدی. چول- پالازلارینی یوکلهدیلر اونا، سیتارهنی ده میندیردیلر اوستونه، یولا دوشوب کؤشدولر اوردان...
آز گئتدیلر- چوخ گئتدیلر، آخشام اولدو یورولدولار. یئتیشدیلر بؤیوک بیر باغا. پالاز سالیب دؤشندیلر باغین دووارینین دیبینده. باغین دوواری چوخ اوجئیدی. قاپیسی دا قالا قاپیسی کیمین ایدی. باخیب گؤردولر سولاری قورتولوب. او یانا باخدیلا، بو یانا باخدیلا، چایدان- چشمهدن گؤرمه دیلر. دووارین دالیندان سو شیریلتیسینین سسی گلیردی. کیشی گئتدی باغین قاپیسینی ها چالدی، ها چالدی، گلیب آچان اولمادی. بیر آز گئشدی سیتاره دئدی:
- من چوخ سوسوزام. دوروم من ده بیر قاپینی دؤیوم گؤروم بلکه باغ صاحابی ائشیدیب گلیب آشدی.
سو کوزهسینی گؤتوروب گئتدی. قاپینی چالاندا گؤردی قاپی اؤرتوحدی. یاووجه قاپینی ایتهلهدی، گیردی باغا، کوزهسینی سالدی چایدان دولدورسون، گینه بیر سس دئدی: "سیتاره بختی قااااره...سیتاره بختی قااااره".
کوزهنی تولازلادی یئره، قاشدی قاپییا ساری، قاپی اؤز- اؤزونه ایشکیللندی. آغلادی، قیشقیردی، ننه- ددهسینی چاغیردی. هر نئینهدیله قاپینی آچانمادیلا. سیتاره قالدی قاپینین او یانیندا، بولار قالدی بو یانیندا... ننه- ددهسی بیر نئچه گون دؤزدولر، نه دوواردان آشا بولدولر، نه قاپینی آچا بولدولر، دئدیلر دا گومان ائله بو قیزین بختی قره ایمیش. آغلیه- آغلیه، بوینو قینیندا، قئیتدیلر ائولرینه.
سیتاره ده آغلادی- آغلادی، آخیرده گؤردی آغلاماقدان ایش چیخماز. دوردو باغی گزیب آختارماغا. گؤز ایشلهدیخجا میوه آغاجی ایدی، گول ایدی، گؤی- گؤیرنتی ایدی. بیر آز آغاجلاردان میوه زات دردی یئدی. گؤردو باغین اورتاسیندا بؤیوک بیر ائو وار. باخدی، ائوین قاپیسی اؤرتوح ایدی. اوتاق، اوتاق ایچینده، دهلیز، دهلیز ایچینده...هر یئر دریلی- دوزولی، دؤشهنَحلی، نمنه گؤزللیخدا، گزیب دولانماغنان قورتولوب باشا چاتان دَیی. اوتاقلارین بیرینین آراسیندا، سال داشین اوستونده گؤزل بیر جوان اوغلانی اوزاتمیشدیلا. ائله بیل یاتمیشدی، جانینا دا نم نققده ایینه باتیرمیشدیلا. باشی اوسته بیر کاغاذ قویموشدولا. قیز کاغاذی گؤتوروب اوخودو، یازمیشدی هر کیم قیرخ گون، قیرخ گئجه بو اوغلانا قرآن اوخویوب، ایینهلری جانیندان چیخارتسا، اوغلان آییلاجاق، اؤزو ده وارینی یوخونی، باغینی، هر نهیینیاونا وئرهجاخ. قیز، اوغلانی گؤرجاغ، هم اونا اورگی یاندی، هم ده اونا ویریلدی. هر سحر دوروب ائوی- ائشیگی ییغیشدیراردی، بیر از باغدا گزردی سورا گلیب اوتوراردی اوغلانین باشی اوسته قرآن اوخویوب، ایینهلری جانیننان چیخاردیردی. بیر گون باغدا دولاناندا گؤرر دووارین دالیندا کنیز ساتیللا. اؤز- اؤزونه دییر: "یاخجی اولار با، بیر کنیز آلارام هم ایشلرده منه کؤمح ائلر، هم ده تح قالمارام." بیر کوزه واریدی، گئدر اوننان بیر قیزیل سیککه گتیریب وئرر، بیر قره کنیز آلار، گتیرر. قره کنیز گیزلینجاخ قیزی گودر، سیررینی بولر، آما سسینی چیخاتماز. قیرخیمینجی گون اولاندا، قیزین یئماغینا داوا قاتار قیزی یوخلادار، اؤزو گئدر قرآنی قورتاریب ایینهلری چیخاردار. آخیریمینجی ایینه چیخاندا، اوغلان آسقیرار یوخودان آییلار، گؤرر قره کنیز گؤزو یاشلی بونون باشی اوستوندهدی. ائله بولر قره کنیز بونو دیریلدیب. توتار قره کنیزی باسار باعرینا، اوزوننن- گؤزوننن اؤپر، اونو اؤزنه گلین ائلر. قره کنیز ده سیتارهنی گؤرسهدیب، دئییر بو دا منیم کلفتیم دی. سیتاره ده نه اینر، نه دینر، گؤز یاشلاری ایچینده آلنینین یازیسینا باش ایَر.
گوننرین بیر گونونده، اوغلانا بیر ایش چیخیر، دییر گرک شهره گئدم. آروادیننان سوروشار نه ایستیسن سنه گتیرم؟ قره کنیز ده مین جوره پار- پالتار، انیک- کیرشان، اوزوک- بیلرزیک، باشماق، جوراب..... دا عغلینه گلنی ساییب، دییر بولاری آل منه. سورا اوغلان گئدر سیتارهدن سوروشار. سیتاره دییر من هئشزاد ایسته میرم. اولسا بی دانا صبیر داشی آل گتی منه. کیشی گئدر شهره، ایشلرین گؤرر، یولون سالار بازارا، آروادینین دئدیخلارینی آلار. سورا اوردان- بوردان خئیلک سوراخلاشاننان سورا، بیر قوجا کیشینی گؤرسهدرلر. صبیر داشی فقط اوندا اولار دییرلر. اوغلان داشی آلاری، قوجا کیشی اوغلانا دییر، بونو هر کیمه آلیسان بؤیوک دردی وار اورگینده. قاپی دالیندا گیزلن دردینه قولاق آس. سؤزلری قورتولاندا چیخ ائشییه داشی آل یئره چیرپ یوخسا اوریی پاتدار.
اوغلان گلر ائوینه، اروادینا آلدیقلارینی وئرر، او دا بتر سؤیونر. سورا دا صبیر داشینی آپاریب وئرر سیتاریه.
گئجه اولار، اوغلان بارماغینی کسر یاراسینا دوز تؤکر یوخوسی آپارماسین. آروادی یاتاننان سورا، ایاخلارینی دره- دره گئدیب قاپینین دالیسیندا دوروب قولاق آسار. گؤرر آغلاماق سسی گلیر. قولاغینی دایار قاپییه، گؤرر سیتاره صبیر داشینن درد-اوت ائلیر، باشینا گلنلری بیر به بیر ساییر، داشا دییر یا من سینیم، یا سن سین. سؤز اورا چاتیر کی، بیر قره کنیز آلدیم، گلیب منی توولادی، اوتوز دوققوز گوننن سورا منی یوخویا وئریب منیم یئریمی توتدی...بونو دئییب هؤکورتمه ویریب آغلیاندا، اوغلان قاپی دالیسیندا چیخیب گلیب سیتارهنین الیننن داشی آلیب جیرپدی یئره، سورا قیزجیغازی قوجاخلادی، اؤپدی، دئدی منی بغیشله. قره کنیزی ده باغلادی بیر ائششهیین قویروغونا اؤتوردی چؤللره.
یئدی، ایشدی، مطلبیه یئتیشدی.
(دیالوگلار و اننه نین تعریف ائله دیگی ناغیل تبریز آغزی ایله یازیلیب)
اننه م نم نه عجب حمد سورهلرینی اوخومادان، اؤلولری بیر- بیر بهشته گؤندرمهدن، "آللاه صت هَزار مرتبه شوکر"- دئییب باشلادی «سیتاره بختی قاره» ناغیلینی تعریفلمهیه:
-گوننرین بیر گونونده، شاه آبباسین دوربونونده، بیر قیز واریدی، آدی سیتاره ایدی. سیتاره هم یاخجی قیز ایدی، هم گؤزل ایدی، هم الایشلی ایدی، هم ده ائوین بیری بیدانا قیزی ایدی.
- اننه خانیم! جیرتدان نغیلینی دئیهجاغیدین هاااا...
-دی کَس سسین. یوم گؤزووو، عغلیمه بو گلدی!
"یاخجی" دئدیم، گؤزومو یوموب گیردیم اننهنین قوینوندا اولدوم سیتاره.... اننه زینه زینه کورگیمه چالیب داوام ائلهدی:
-سیتاره هر گون گئدردی سو کوزهلرینی چایدان دولدوروب گتیرردی. هم ایشماغا، هم ده ال- اوزلرینه، قاب- قاشیغا سو آخیتماغا.
-چای ائولریننن چوخ اوزاغیدی.
-بیر آز واریدی دا...
-به یورولمازدی؟ ددهسی نیه گئدیب گتیمزدی؟!
-آی قیز دیلیوی قوی قارنیوا، نغیلیمی دییم... گونلرین بیر گونونده، سیتاره اَییلمیشدی چایدان کوزهسینی دولدورسون، سودان غریبه بیر سس گلدی "سیتااااره بختی قارهههه! سیتااااره بختی قارهههه!"
بونو دئینده توکلریم بیز- بیز دوراردی، قیسیلاردیم اننهنین بؤیرونه، قورخومنان زاغ- زاغ اسردی اورگیم. گؤزلریمی برک سیخیب یوماردیم، سانکی آچسام سسین صاحبینی گؤرهجاغام.
-سیتاره سسی ائشیتماخ همان قورخوسوننان سو کوزهسی الیننن دوشوب چایا سیندی. او طرفه باخدی، بو طرفه باخدی، قالخیب یئیین قاشدی ائولرینه، هئشکیمه ده هئشزات دئمهدی. ننهسینه ده یالاننان دئدی یولدا ییخیلدیم کوزه سیندی. ننهسی بیر آز دئییندی اوتدی.
-به دییردین سیتاره یاخجی قیزدی؟ یاخجی قیز یالان دانیشار؟
- ویرقینا باخاااا! دا خط اولمادی کی! یوم گؤزون... صاباحیسی گون گینه ده سیتاره کوزهسینی گؤتوروب گئتدی چایا، کوزهنی دولدوردی، اَییلدی اوزنه بیر شاپبا سو ویرسین، گینه سودان بیر سس دئدی: "سیتااااره بختی قارهه هه! سیتااااره بختی قارهههه!" یازیخ قیزجیغاز، قورخوسوننان گینه کوزهسی الیننن دوشوب اوغوم اوغوم اولدی. دوردو قاشدی ائولرینه ساری. رنگی بَتی آتمیش، ال- ایاغی سیلکلهنیردی. آما گینه ده قورخوسوننان هئشکیمه هئشزات دئمهدی.
-اننه! آدام گرح هر زادی دییه دا؟!
-هن به؟! اوشاق گلر هر سؤزون دده- ننهسینه دییر.
-قوی من سنه دییم دا!......
-کول اوقَتیمه! گؤزلریم آیدین! قیز گینه نه اوت یاغدیرمیسان؟! نه فساد تؤرتمیسن گینه ده؟ سن منی دیری دیری گورا سوخاجاقسان آخیرده! گئدهجام قالام عمین گیلده، دا سنین اننهن اولمیهجام.
-دا بس من ده سیتاره بختی قاره کیمین هئشزات دئمیهجام هئشکیمه. هئش سنه ده دئمیهجام سیرتیخ سوره گیلده نه گؤردوم!
کورَگیمی دومسوکلهدی، آغزینی بوزوب دئدی:
-کؤپهیین قیزی به سن سیرتیخ سوره گیلده نه پ... یییسن؟ دئمهمیشم هر ائوه دورتولمز آدام؟!
گینه بؤیرومه بیر دومسوک ایلیشدیردی.
-سن خلقین ائوینده نه قئییریسن؟ قیز اوشاغی دا سوخولار اونون بونون ائوینه؟
داها بارانی قویموشدوم، ایندی گرک آفتافا گؤتوروب بیر تهر یووایدیم بارامی!
-ائولرینه گیرمهدیم کی آخی، دامنان گؤردوم؛ سیرتیخ سوره اوتوموشدی حوضون ایچینده، آعا کَلبلی ده مشکفهینن سو تؤکوردی باشینا!........
اننهمی ائله بیل ایلان چالدی بیردن بیره! قالخیب اوتوردو یئرینده.
-لا ایلاهه ایلهللاه... لا ایلاهه ایلهللاه...آللاه شئیطانا لعنت ائلهسین!
یازیغین نفسی کسیلیردی.
"آللاه بو نه پ...ایدی یئدیم. آغزیمدا لپه ایسلانمیر! کاش من ده سیتاره کیمین گیزلهدئیدیم سؤزومو". ایتین کیمین پئشمان اولموشدوم. "نئجئلییم آللاه؟ ایندی نه دانا بیلهجام، نه ده دییه بیلهجام!"
اوندا بیلمزدیم دول آرواد یانی نمنه، آما ائشیتمیشدیم دئیردیلر سیرتیخ سوره دول دور! محلهمیزین مچیدینده چای تؤکردی. مچیدی سیلیب سوپورردی. اوروجلوقدا بالالی- بؤیوکلو قیزلاری ییغاردی باشینا شرعیاتدان دانیشاردی. اونون شرعیاتی انواع اقسام غسل لاردان عبارت ایدی. هر ندن دانیشسایدی، گینه ده سؤزو بوروشدوروب غسل-ا چاتدیراردی! و اونون آللاهی دا چوخ قورخمالی ایدی. اونون بیزه ترسیم ائتدیگی آللاهدا نه رحمانلیق آثاری واریدی نه ده رحیملیک. فقط غضب ائلهییب بیر اوجدان جهنمه گؤندرردی بندهلرینی.
آعاکَلبَلی ده او بیری کوچهنین آغزیندا قند- چای ساتاردی. آلچاق بوی، قارینلی، میزی (موذی) باخیشلی، قیرمیزی صوفَت بیر کیشی ایدی. دئیردیلر چوخ تقوالی دیر. من بیلمز ایدیم تقوالی یانی نمنه، آنجاق اونا پول وئرنده دیشلرین منه آغاردیب، الینی باشیما چکمهسیندن اورپهنردیم، ایرگهنردیم.
نه باشیزی آغریدیم، دوردوم پنجیر ایچیندن بیر دفعه ده اننهنین چوباغالتیسی ایله پاپریزینی، بیر ده کیربیتینی گتیردیم وئردیم الینه. اؤزوم ده اوتدوم یانیندا حیرصینه توستو وئرسین بیر آز!
ائله کی حیرصینین آلووشو بیر آز آلیندی دئدیم:
-توپ گئتمیشدی داملارینا، چیخمیشدیم توپوموزو گتیرم...
-سن چوخ آننامامیشدین. سن چوخ غلط ائلهمیشدین. سن چوخ...استافوروللاه!
-من نه بولوم سیرتیخ سوره لوت اولوب اوتوروب حوضدا؟!! بی ده کلبلی داللاحدی اونی یووندورور!!!
- دی اوزاتما سؤزو. گیر یئریوه.
یازیق اننهم ده جیح قالمیشدی، بیلمیردی نه دئسین. سیگارینی چکدی، چوباغالتیسینی آپاردیم قویدوم گینه پنجیر ایچینه، گلدیم اوتانماز اوتانماز دئدیم:
-هن بیول نولدی سیتارییه؟!!
اننهنین حال- هاواسی دهییشمیشدی. اویوب فکره دالمیشدی سانکی. گئرچهیی گؤرموشدوم. ائرکن ده اولسایدی، گؤرموشدوم. بلکه ده منیم سوروشمادیغیم سوالا، جواب آختاریردی ذهنینده.
-هن بالاسی. قیز اوشاغی بؤینده گرک اؤزوننن چوخ موغایات اولا. سن ده بؤیوموسن، دام- باجادا گزمک وختین سووشوب. دا کلبلیدن ده شئی آلماغا گئتمه، ددهن اؤزو آلیب گتیرر.
-سیتارهنی دئه با. کلبلینی اؤتور.
آردی وار....
ائله بو یاخین کئچمیشلره کیمی آیفون تصویری فیلان هله چیخمامیشدی. کوچه قاپیسینی حلقلهجه (HƏLQƏLƏCƏ -تبریز دئییمی) ایله دؤیردیک. قاپیلار قالین- قئییم تختهدن اولاردی، ایکی جور ده حلقلهجهسی اولاردی، بیریسی گیرده تَهریم، او بیریسی اوزوناسوو. بئله دئییلیر کی، قاپینی دؤین خانم طایفاسی اولسایدی گیرده حلقلهجه ایله دؤیرمیش، کیشی خئیلاغیندان اولسایدی اوزون حلقلهجهنی چالارمیش و بئلهلیکله ائوده اولانلار سسدن بیلرمیشلر قاپی دالیسینداکی کیشی دیر یا آرواد، و کیشی اولسایدی باشلارینا چادیرا آتیب قاپییا گئدرمیشلر.
حالبوکی، هاوا سؤزدور، هئچ ده بئله دئییلمیش. قدیم زامانلار بوتون ائولر حیهطلی اولارمیشلار، حیهطلر ده چوخ بؤیوک اولاردی. یای- یازدا قاپ- باجا آچیق اولان زمان قاپینی تاققیلدادان کیمی ائو اهلی یاخیندا اولسایدیلار سسی ائشیدرمیشلر، آما حیهطین او باشیندا اولسایدیلار ائشیتمزمیشلر. هم ده قیشدا هر یئر اؤرتولو اولدوغو اوچون، ائولرین ده تیغاسی(دووارین ائنلیلیغی) قالین اولدوغوندان دولایی قاپی دؤیولنده هئچ کیم ائشیتمزدی. یا گئجه واختلاری بیری گلسهیدی قاپینی گوپبولدادیب یئددی قونشونو یوخودان ائلمزدی. نارین- نارین چالارمیش کی، نه قونشولار راحاتسیز اولسون نه ائو اهلی دیسکینسین. بو ندنلره گؤره، بعضا گیرده حلقلهجه ایله زینه سسله قاپی دؤیرمیشلر. بعضا ایسه اوزونسوو حلقلهجهنی چالارمیشلار، ائو اهلی ائشیدسین.
سونرالار زنگ چیخدی، کوچه قاپیلارینا زنگ بَتدهدیلر؛ زینننننننگگگگگگگگگ....... زینننننننگگگگگگگگگ.......
اوندان دا سونرا اِف اِف چیخدی. اِف اِف همان ایندیکی آیفونلارین بؤیوک ددهسی ایدی. آرتیق قاچا- قاچا حیهطه جوموب قاپی آچماق یئرینه گوشونو گؤتوروب بیر دویمهیه باسیب قاپینی آچماق اولوردو.
ایندی بیول منیم آتام طایفادا ایلک آدام دیر کی، اف اف آلیب بتدهتدیریب قاپییا آما گ...و قوش پیشیریر کی، اولمایا ائو اهلی بیاحتیاطلیق ائده، دویمهیه باسا و آللاه ائلمهمیش، آغزیما داش توپراق، ائوه بیر نابلددن زاتدان گیریب، باشلارینا بیر اویون گتیره!
پادار بیزه حربه قاداغا کسیر، خط نیشان چکیر، باش بئینیمیزی تپیکلهییر کی، "بیلمهسز کیمدیر، سسینی تانیماساز ، آچمایین هااااا. گلیب هاممینی بوغارلار ائوی ده ییغیشدیریب گئدرلر..." بیز ده انصافا رعایت ائدیردیک. هر دن ده ائتمیردیک!!! آما شوکور، هئچ زاد دا اولمامیشدی تا اینکیییی...............................
بلی، تا اینکی بیر گون گونورتایا آز قالا قاپیمیز دؤیولدو. یعنی اف اف چالدی. اننهم ده حیهطده تویوقلارین نینینی قورتدالاییر سهمانلیردی. عمیم گیل بیزده ایدیلر، دونهنیسی گون تهراندان قوناق گلمیشدیلر بیزه. اوتورموشدولار میپباخدا بو یان او یاندان دانیشیردیلار. من ده اوست قاتدا دوموهلهنیریم اؤز اؤزومه. اف اف-ی گؤتوردم، "کیمسن؟" دئیه سوروشمادان باسدیم دویمهیه قاپی تیققیلدادی. پنجرهدن باخدیم کیمسه گیرمهدی ایچری. بیر ده باسدیم دویمهیه، دئدیم بلکه امللی باسمامیشام! قاپی آچیلمیشدی آما کیسمه ایچری گیرمهمیشدی. لئی کیمی قاچیب معجردن قارنیم اوسته زوودوم، آستانا باشماقلاریمی تایکئشیک باسدیم آیاغیما، اوز قویدوم کوچه قاپیسینا. باخدیم گؤردوم "کور یولچو"-دو. "کور یولچو" اوجا بویلو، ائنلی کورک،ایری گؤودهلی هئزومپا بیر کیشی ایدی. واخت آشیری عصاسینی تاققاتاق یئره سورته- سورته تاپیلیب گلردی کوچهمیزه. اننهم اونا دونندن قالمیش یئمک آرتیغی زادی اولسایدی قیزدیریب وئرردی، مامانیم دا تصدیق چیخدیغی بیر ایکی قیرانی وئرردی منه، آپاریب قویاردیم کور یولچونون اووجونا. بیلمیرم نیه زهلهم گئدردی بیلهسیندن.
خولاصه او گون قاچدیم قاپییا گؤردوم کور یولچودو گئنه. یالاننان دئدیم "ائوده هئچ کیم یوخدو"، و قاپینی ایشگیللهمک ایستهدیم. قاپی ایشگیللنمهدی! بیر ده ایتهلهدیم... ائششک گئده عصاسینی اوزالتمیشدی قاپینین آراسینا. قیشقیردیم "اننههههههههههههههه! گل، کور یولچی گلیب." اننهم گلینجه او عصاصینی بیر آز دا اوزالتدی ایچرییه طرف و قاپینی ایتهلهین کیمی اولدو. منیم اورگیم تؤکولدو. لاپ دوزون ایستهسز، اوزسوزلوق دور، تومانیمی دا باتیردیم. اننهم یئتیشدی و بو ایشی گؤرونجه برک جیننهندی اونون نانکورلوغوندان. "عصاوی چک قاپینی ایشگیللهییم" دئدی. گئده چکمهدی. دئییردی بس ائوده هئچکیم یوخدو.
-گئت عمیوه دئنه گلسین!" دئدی اننهم. کور یولچو دئییردی بس یاهالدیر اونو. من قاچدیم عمیمه دئدیم، حیرصی قالخدی تپهسینه. دورورب گلیب یاپیشدی اونون یاخاسیندان. کور یولچو بوینون قویوب چیینینه اؤزون ووردو مظلوملوغا، ننه من غریبهم چیخارتماغا کی، گؤزوم گؤرمور، یازیغام، نهیم نهیم.... عمیم ده بیر ایکی دانا سویا چکیلمه میش یامان دئینده بیلهسینه، ایش عوض اولدو، کور یولچو ال ائلهدی جورابینین سغهسیندن ضامیندار چیخارتدی، گؤزلری آچیلدی، یوگوردو عمیمه....قونشولار تؤکولدولر.....
سوسن نواده رضی- تبریز
]]>
مین بیر فیکیر اوچوب کئچیر کؤنلومدن
سنه دوشوننده گؤزللشیرم
سئومک گول آچدیریر هوسلریمی
سئوگیسیز قالاندا خزللشیرم
حالیمدان سوروشوب سئوهله ییرسن
حالیم نفس چکیر هاواندا سنین
اوچورت حیسلریوی بردووان کیمی
گؤر گزیر خیالیم، هاراندا سنین
زاماندیر هر درده یاخجی بیر علاج
گون گلر اونودوب آتارسان منی
گیزله دیب کؤنلونون بور بوجاغیندا
کهنه یادداشلارا قاتارسان منی
بیر گون اولار کی من یوخموشام کیمی
باخارسان رسمیمه سویوق و ساکین
گؤرمزلنر گؤزون، دویمازلانارسان
اورگین نم نه جور دؤیونر لاکین
سئویرم دئینلر سایسیز حسابسیز
انسان چیی سود امیب، گووه نیلمزدیر
مین بیر کلک ایشلر، باش یاییندیرسان
بو دامغا آلنیمزدان سیلینمزدیر
یالانلاردا عؤمروموزو چوروتدوک
گؤمدوک یاشام دئین قوتسال وئرگینی
ائله برکَن برک توتدوق کی دونیانی
اونوتدوق ایلقاری، آتدیق سئوگینی
*بَردووان= بادبادک
Darda qalıb, gəl dilimi tut dilə
Sar yaramı sağla, sözün qurbanı!
شعریم آلوولاییر، قلم یاس توتوب
گل منی قان آغلا، گؤزون قوربانی!
داردا قالیب، گل دیلیمی توت دیله
سار یارامی ساغلا، سؤزون قوربانی!
بیز، "آذربایجانین فولکلورچو خانملاری"، خوی سفریمیزین داوامیندا، کبیری ائو- موزهسی و شمس تبریزینین مزارینی زیارت ائتدیکدن سونرا، اؤنجهدن قرارلاشدیغیمیز کیمی، خانم رقیه کبیرینین بیزه تانیتدیردیغی «ولدیان» کندینده «گلین داشی»نی گؤرمهیه یولا دوشدوک. بو یولچولوقدا حؤرمتلی مصطفی ولدیانی و حیات یولداشی، لیلا خانم ظاهر و گؤزل قیزلاری بیزه هم قیلاووز اولدولار، هم یولداشلیق ائتدیلر، هم ده ولدیان کندینین تاریخی- جغرافیایی موقعی و عادت- عنعنهلری ایله دبلرینه گؤره بیزه بیر چوخ بیلگیلر سوندولار. «ولدیان»، ساندیغیمیزدان چوخ داها وسعتلی و چوخ دا قدیم بیر کند ایدی. یولو گؤز ایشلهدیکجه گوللو- چیچکلی ایدی؛ قیرمیزی لاله گولو، آغ چوبان اَپپبهیی، و آدینی بیلمهدیگیم ساری گوللر... منه ائله گلدی کی، جنته گئدن یول دا بونا اوخشار بیر یول اولمالی دیر...
هر حالدا، تقریبا ایگیرمی دقیقهلیک یولدان سونرا کنده یئتیشدیک و مهربان کندلیلرین صفالی اورکلری، ایچدن سئوینجلری و قوناق سئور آیدین اوزلری بیزی کؤنلوموزجه قارشیلادی. خوش- بئش- اون بئش، "تبریزدن سیزه سلام گتیرمیشیک" دئدیک، "خوش گلیب صفا گتیرمیسیز" دئدیلر. کندین ایچیندن یولا دوشدوک، دونبولو داغینین یام- یاشیل اتهیینده، رقیه خانم کبیرینین بیزه تانیتدیردیغی «گلین داشی»-نی گؤرمهیه ساری. کندین اصلی میدانیندا کیشیلر ییغیشمیشدی. کهریز باشیندا دا کندین قیز- قادینلاری چیرمالانیب دیزه کیمی داغدان آخیب کهریزه دولان سویا گیرمیشدیلر، اوردا یون یووردولار، پالتار سویا چکیردیلر. سو سوناسینا بنزیردی قیزگلینلر. کیمیسی اوشاغینی قوجاغینا آلمیشدی، کیمیسی کورهیینه باغلامیشدی چادیراسی ایله. نم نئچه دانا اوشاق دا سئرچه کیمی بو یان- او یانا آتیلیب اویناییب گولوشوردولر... اونلارا دا یورولمایاسیز دئییب، گئتچدیک. من یول اوستو، ترک ائدیلمیش بیر خان ائوینه ده باش اوزالتدیم ، آما دویون- قارین باخا بیلمهدیم، تلهسدیردیلر، یوباناریق دئدیلر. بیر آز یول گئدندن سونرا بیر درهیه چاتدیق، قیرمیزی لیغلی سو کئچیردی، دئدیلر «سئل درهسی»دیر بورا، بو دا داغلارین تورپاغینی یووب گتیرن سئلین سویودور. گؤزوموزون اؤنونده آچیلان داغلیق منظرهنی قلمه آلا بیلمیرم دوغروسو... یولدا کندلی بیر اوغلان گؤردوک، داغدان بیر تای اوشقون ییغیب گتیرمیشدی، مصطفی قارداشیمیز ائله تای ایله آلدی هامیسینی، دئدی یئیرسیز. بیز عؤمرومزده بئله لذتلی اوشقون هئچ یئمهمیشدیک. خولاصه یاریم ساعات یول گئدندن سونرا بیر بوغدالیقدان سووشاندان سونرا، اوزاقدان گلین داشینی گؤردوک. یاخینا گئدیب، اوتوروب دینجیمیزی آلدیق و حیرتلر ایچینده آنا طبیعتین عظمتلی گؤزللیگینی سئیر ائتدیک.
آزربایجانین توپراغی تاریخ بویو یاغیلارین هجومونا معروض قالیب. کندلر اودا چکیلیب، تالانیب، کندلیلر ائویندن ائشیگیندن اولوب، اؤلنلر اولوب، ایتیب باتانلار اولوب.... دئییلنلره گؤره هانسیسا ساواشلارین بیرینده، دوشمان بو کنده یوگورور، کندلیلردن ساواشا بیلن ساواشیر، هر کس داغا داشا قاچیر. بیر گلین ده قارنیندا اوشاق، اری ساواش میدانیندا، دوشمن تعرض ائده بیلمهییب ناموسونا توخونماسین دئیه اوز قویور داغلارا. یورغون آرغین سیغنیر داغین دؤشونده، الدن دیلدن دوشور، اللرینی گؤیه توتوب آلاها یالواریر "یا منی قوش ائله اوچوم، یا داش ائله دوروم" دئییر. جناب حق بو گلینین ناموس و عفت آدینا یالواردیغینا گؤره اونو داشا دؤندریب یاغیلاردان قورتاریر ناموسونو.
بیز "آذربایجانین فولکلورچو خانملاری" بو اخلاق و ناموس سئورلیک سیمگهسی اولان داشی یاخیندان گؤروب سلاملاماغا گئتدیک، و اوردا کی داشلارا و بیتن کوللارا سیمبولیک اولاراق روبانلار باغلادیق. بیز بونا اینانیریق کی، "هاردا دیریلیک و گؤزللیک وارسا، اورادا قادین ایزی وار دئمک". گلین داشی-ندا دا هم گؤزللیک واریدی، هم دیریلیک...
گلین داشی!
سنی سلاملاماغا،
ناموس سئورلیغینین قارشیسیندا
باش اَیمهیه گلمیشیک.
سنین
ائل- عایله باش اوجالیغینین قئیدینه قالماغین
سارانین
سئوگی و اینانج یولوندا جاندان کئچمهسی کیمی
بیز خانملارین
تاریخی وارلیغی،
اؤزللیگی
و اورک ایستهیی دیر.
سوسن نوادهرضی- گولن آی/1394
خوی شهرینین طالقانی خیابانیندا، امیری کوچهسینده تیکیلن 3 نؤمرهلی پلاکدا بو ائو- موزه، 1356نجی گونش ایلینده 1613 ثبت نؤمرهسی ایله، ایرانین ملی اثرلریندن بیری اولاراق ثبت اولونوبدور. بو بینا قاجار مظفرالدین شاه زمانیندا تیکیلیبدیر، تالارین دووار رسیملرینده 1289 گونش ایلی تاریخینین یازیلدیغی. گؤرونمکدهدیر.
بو ائوین اییهسی (مالکی) رحمتلیک حاج میر اسماعیل کبیری ایدی، بو اوزدن ده کبیری ائوی (خانه کبیری) آدلاندیریلمیشدیر. آقای کبیرینین دئدیگینه گؤره بو بینا زندیه زمانیندا تیکیلمیشدیر، آنجاق خوی شهرینده موجود اولان «مقبره» کیمی بینالارین قدمتی صفوی دورانینا گئدیب چاتدیغی اوچون، بو ایکیسینین بنزریشلرینی نظرده آلاراق، اونون صفوی دورانینا عاید اولدوغو دا وارساییلیر (حدس زده میشود).
بو ائو-موزه حال حاضیردا غربی آزربایجانین میراث فرهنگی- سینه عاید دیر. بو بینانین حیهطینین شمال و جنوب حیصهسینده ایکی قاتلی ایکی باب بینا تیکیلمیشدیر. ایکینجی قاتداکی تالار بینانین ان گؤرکملی یئری ساییلیر. دووارلار و تاوان گول- بوتا رسیملری ایله سوسلنمیشدیر. تاواندا گؤزل گچبرلوقلار، ایشلنیبدیر؛ دئییلنه گؤره بونلار اصلینده هاوا تهویهسی یا دا نملیغی آلان (رطوبت گیر) سیستمی ایمیش، و بو، ان آزی منیم آیری بیر بینادا ایندیه کیمی گؤرمهدیگیم جالب بیر معمارلیق اسلوبو ایدی. بو بینانین دیرلی بیر صنعتکارلیق اثری اولان رنگلی شوشهلرله بزنمیش ارسیلری، حقیقتا گؤز قاماشدیریجی بیر گؤزللیک سرگیلهمیشدیر گؤزلر اؤنونده.
بیز، «آذربایجانین فولکلورچو خانملاری»، اؤلکهمیزین دیرلی یازار- شاعری سئوگیلی رقیه خانم کبیرینین دعوتی اوزره پنجشنبه گونو، اریبهشت آیینین 17-سینده (1394)، بو موزه دن گؤرش ائتمهیهه گئتمیشدیک.
ایندیلیک بو ائو- موزه اجاره اولاراق حؤرمتلی آقای اکبری-نین اختیاریندا قویولوب. آقای اکبری، قدیم اشیالار و تاریخیمیزه ماراقلانان و عؤمرو ایله مال وارلیغینی کؤنوللوجه بو یولدا قویان مجموعهدارلاریمیزدان بیریسی دیر. آقای اکبری بیزی کبیری ائوینده گزدیریب و گرکلی بیلگیلری حؤصلهلی بیر بیچیمده بیزیم اوچون دانیشدی. سؤزلرینین ان اساسی منیم باخیشیمدان، دولتی حمایتلرین یئترسیز اولدوغو، و بو اوزدن ده بیر چوخ جدی چتینلیکلر چکمهسیندن گیلئیلنمهسی دوغرولتوسوندایدی. اومود ائدیریک بوندان بؤیله مربوطه ارگانلار ائو- موزهلرله داها چوخ ایلگیلنسینلر.
سوسن نوادهرضیاردیبهشت 1394- تبریز
KƏBİRİ EVİ (Xaneye Kəbiri)
Xoy şəhrinin Taliqani xiyabanında, Əmiri küçsində tikilən 3 nömrəli bu ev- muzə, 1356-ncı günəş ilində, 1613 səbt nömrəsi ilə, İranın milli əsərlərindən biri olaraq səbt olunubdur. Bu bina Qacar şahı, Müzəffəriddin şah zamanında tikilibdir, taların duvar rəsimlərində isə, 1289 günəş ili tarixinin yazıldığı görünməkdədir.
Bu evin iyəsi Hac Mir İsmail Kəbiri idi, bu üzdən də Kəbiri evi adlandırılmışdır. Onun dediyinə görə, bu bina Zəndiyyə zamanında tikilmişdir, ancaqq Xoy şəhərində mövcud olan “MƏQBƏRƏ” kimi binaların qədimliyi Səfəvilər dövranına gedib çatdığı üçün, bu ikisinin bənzərişlərini nəzərdə alaraq, onun Səfəvilər dövranına ayid olduğu da varsayılır.
Bu ev-muzə hal hazırda qərbi Azərbaycanın “Mirase fərhəngi”-sinə ayiddir. Bu binanın həyətinin şimal və cənub hissəsində iki qatlı iki bab bina tikilmişdir. İkinci qatdakı talar (salon) binanın ən görkəmli yeri sayılır. Duvarlar və tavan gül- bota rəsimləri ilə süslənmişdir. Tavanda gözəl gəçborluqlar işlənibdir; deyilənə görə bunlar əslində havanı təmizləmək ya da nəmliliyi alan bir sistem imiş, və bu, ən azı mənim ayrı bir binada görmədiyim ilginc bir memarlıq üslubu idi. Bu binada, dəyərli bir sənət əsəri olan rəngli camlarla bəzənmiş ərsilər, həqiqətən göz qamaşdırıcı bir gözəllik sərgiləmişdir gözlər önündə.
Biz, “Azərbaycan folklorçu xanımları”, ölkəmizin dəyərli yazar- şairi, sevgili Ruqəyyə xanım Kəbiri-nin dəvəti üzrə pəncşənbə günü, gülən (ordibeheşt) ayın 17-sində (1394- 2015), bu muzədən görüş etməyə getmişdik.
İndilik bu ev- muzə icarrə olaraq hörmətli aqaye Əkbəri-nin ixtiyarında qoyulub. Aqaye Əkbəri, qədim əşyalar və tariximizə maraqlanan və ömrü ilə mal varlığını könüllücə bu yolda qoyan koleksiyonerlərimizdən birisidir. Aqaye Əkbəri bizi Kəbiri evində gəzdirib, gərəkli bilgiləri hövsələli biçimdə bizim üçün danışdı. Sözlərinin ən əsası mənim baxışımdan, dövlət himayətlərinin yetərsiz olduğu, bu üzdən də bir çox ciddi çətinliklər çəkməsindən gileylənməsi doğrultusundaydı. Umun edirik bundan böylə mərbutə organlar ev- muzələrlə daha çox ilgilənsinlər.
Susən N.Rəzi
Bahar/ 2015- TABRİZ
اسماعیل جمیلی
یاشام دنیزینده
عؤمروموز هر آن
گونلرین چورودور قوجا ساحیلده
آردی کسیلمه ین چرپینتیلاردان
دیلسیز بیر یورغونلوق قالیر کؤنولده
اَییلیر اؤنونده اسن یئللرین
حسرت یوکلندیکجه آرزو
یئلکنی
دوراقسیز یوللارا تیکیر گؤزونو
بوراخا بیلمه ییر یوزلر " بلکه" نی
یالنیز اومودلاردیر
سئوگی یولوندا
سایرشیر اوزاقدان بیر اولدوز کیمی
یاپیشیر الیندن یورغون حیاتین
سئوینجی پایلاشیر گولر اوز کیمی
رضی
یاشام ایستمهدیگیمیز بیر آرزو
قضا ایله بویوموزا بیچیلمیش
گؤرن نه اؤلچویله کیمین الیله
بو اویوندا اویونچولار سئچیلمیش؟
عؤمرون کامانیندا «بلکه»لر اوخدور
تاخیلسا، باشاریقلاری یارالار
ایلیشنده شبهه یئلی اورهیه
آماجلارین آیدینلیغین قارالار
اوزلر گولور، اورهییمیز آغلاییر
اومود جیلیزلاشیر اورمو گؤلو تک
حیاتین آنلامین بوروشدوروبلار
بو گونلرده هاممی یاشیر اؤلو تک
اسماعیل جمیلی
نه یاخشی کی، زامان آخیر دورمادان
یالانلار چورویور، گولور دوغرولار
ایشیغا یئنیلیر قارانلیق دالان
اورتادا کیمسه سیز قالیر اوغرولار
رضی
نه یاخشی کی، اینانیریق سحره
اینانجیمیز اورکلره سو سپیر
قارانلیق گئجهنین آردیندان اومود
گون چیخاندا گلیب آرزونو اؤپور
اسماعیل جمیلی
دالغالار دنیزی توتور آیاقدا
چیرپینتی قویماییر سولار قوخوسون
دایانیش یورویوش آخار زاماندا
اویغویا جومانین پوزور یوخوسون
رضی
آیاقداییک ساعات کیمی، ارک کیمی
کول آلتیندا کؤزرن کؤزوموز وار
آلنی آچیق باشی اوجا تبریزین
بؤیوک یارینلاریندا گؤزوموز وار
اسماعیل جمیلی
نیفرتله بسله نن کینه کروانی
زمانلا آخساییر یوخلوغا یورور
سئوگینین سئودانین ایپک قانادی
وورغونلار قاطارین سحره سورور
گؤزو دار قیسیرلار بیزی دانسادا
هورولمز گونشین اؤنونده دووار
قارا قیش قودوروب سزاق چالسادا
گول له نر باغچامیز گولنده باهار
رضی
بو دنیادا نه چوخ ظالیم ظولم ائدیب
باغیرمیشیق «بیز ظولومدان بئزاریق»
صاف اورکده سئوگیلر بسلهسک ده
هیم بیر اولوب «درین قویو قازاریق»
چؤلده بیتیب لاله سونبول یان- یانا
یاللی گئدیر چیچک دولو آغاجلار
داغ دا داش دا باشین یئردن قووزاییر
دئییرلر کی دوغرولاجاق آماجلار
اسماعیل جمیلی
نه
گؤزه لدیر دوغما سئودا سازیندا
یئنی دوغوش هاواسینین ناخیشی
وار اولمانین دورو آینا باغیندا
بویالارین اینجه اینجی یاغیشی
نه گؤزه لدیر دویغولارین دالیندا
یئنیلشمک گله جگه زوغ آتماق
دوغما دیلک دنیزینده چاغلاییب
یارینلاری محببتله یاراتماق
رضی
گؤی قورشاغی کوسوب کؤچوبدور بوردان
بیزده یاشام یالنیزجا آغ- قارادیر
اوجالسا دا خیالیمیز زیروهیه
روحوموزون قول قانادی یارادیر
بوردا یاشام اورالارا بنزهمز
بیز یاشامی گونده یوز یول اؤلوروک
بیر توخوم اکمیشیک جوجرسین دئیه
اومودو قوربان کسیریک، بؤلوروک
اسماعیل جمیلی:
سیغیشمیشیق سئوگیمیزین مولكونه
یاشام بویدا نیسگیلیمیز اولسادا
اومودلانیب یازلانیریق چاره سیز
آرزی گولو آچیلمادان سولسادا
رضی:
یار یولداشلار بوتون قویوب گئتدیلر
تبریز ایندی غربت بویدا غربتدیر
اورکلر بیر چیرپینماییب چالمسا
آرزو دیلک قورو سؤزدور صحبت دیر
اسماعیل جمیلی:
یوللار یاری آیرمازدیر یاریندان
سئوگی ائوی كؤچولمه ین وطن دیر
وورغون كؤنول آیریلیقدا وصالین
خیالیله دیریلن دیر اؤلن دیر
رضی:
غربتده سورگونوک، وطنده توتساق
تخت یاراتدیق، بختی یارادانمادیق
ائنیش
یوخوشلو یوللاردان گئچسک ده
هئچ بیر زامان، دوشمانلارا قانمادیق.
اسماعیل جمیلی:
وارین وئرن اوتانمازمیش دئمیشلر
جاندان عزیز نه واردیر كی وئرمهدیك
سارالیب سوورولوب سورگون دوشسكده
هپ دیرندیك ازیك عومور سورمهدیك
رضی:
قارا گونون عؤمرو آزدیر دئمیشلر
صبر ائلهسن حالوا پیشر قورادان
هر ائلین بختینه بیر پای دوشوبدور
بیزلره ده غیرت وئریب یارادان
اسماعیل جمیلی:
بیزی بیزدن آلانمادی اؤزگهلیك
ائنیش یوخوش یوللار بیزی یورسا دا
" ایاقداییق ساعات كیمی ارك كیمی "
باغچامیزی یابان خزان وورسا دا
رضی:
تاریخیمیز ایتیب باتدی، تالاندی
نهلر گلدی نه لر گئچدی کیم بیلیر؟
«هپ دیرندیك ازیك عؤمور سورمهدیك»
نه یاشاندی، نهلر اولدو، کیم بیلیر؟
urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab knc_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azj_Latn azj_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn taq_Latn tur_Latn pes_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab