مارقوش – یاشار نیازی: آننا گونی ۳۰ /۸ / ۹۳ ساعت ۲ اؤیلهدن سونگرا جمعیت فرهنگی هنری مختومقلی فراغی کلالانگ فرهنگ و ارشاد اسلامی سالنیندا ۱۰۷-نجی اوتورشیق گچدی. بو اوتورشیقدا شاهیر وه یازیجی بکی سیتاکوف عمری و دؤرهدیجیلیک باراسیندا حاصلاندی. بو علمی و ادبی ییغیندیدا دکتر آمانقلیچ شادمهر یازیجی، بکی سیتاکوف باراسیندا چیقیش ادیپ اونونگ عمری و دؤرهدیجیلیک بارسیندا دورلی ماغلوماتلار بردی.
آشاقدا دکتر شادمهرینگ برن مغلوماتلارین بیر بؤلومینی سیزینگ اوقاپ پیدالانماغنگیز اوچین گتیردیک:
بکی سیتأکوف
بکی سیتاکوف خلق یازیجیسی ۳۱/۳/۱۹۱۴ داش اوغوز شهری نینگ تاغتا رایونی نینگ بدیرکنت اوباسیندا بیر غاریپ تایخان ماشغالادا دونیا گلیأر. اول یتیم دونیأ گلیپ اون یاشیندا دایی سینا اوغول قیزی بولمانسونگ اوغوللیق بریلیأر و بکی بولسا دایی سینا کوموش ایشینده کؤمکچی بولوپ یانیندا ایشله یأر و بیله کی اوغلانلار یالی تازه سووت مکدبینه التیلیأر. اول اوز تاثیرلی “چاغاجیق” دیییأن شیغریندا شیله دیییأر:
یادا دوشیأر چاغالیغیم، غم ایچینده گچیپدی منگ
قولاغیما گیجه- گوندیز، ایلیأردی بیر زارینلی هنگ
“چورک” دیییپ آغلاردیم، گون یاشاندا، آتاندا دانگ
انم گوزون یاشین دوکوپ، دیییأردی” – آز دور”، چاغاجیق
اول باشلانغیچ علمینی اوز اوباسیندا سونگام بولسا ۱۹۳۱-نجی ییلدا، داش اوغوزینگ موغاللیمچیلیق مکدبینی اوقاپ قوتاریار. اول شول یاشلیقدا گوراوغلی، نجپ اوغلی، صایاد-همرا یالی دستانلاری اؤوره نییپ و خلق شاهیری ” دوردی قیلیجی” دینگله یأر و مختومقلی نینگ کوپ قوشغوسینی یاد توتیار. و شول کیتاپ لار الینه دوشن ماحالی گزک-گزگینه بلکی ده یوز گزک اوقاپ دیر. اوز آیدیشینا گورأ اولاردان کوپ تاثیرلر آلیپ دیر. ایلکی موغاللیمچیلیق ادیأر. سونگام ادبی دوره دیجیلیک بیلن قیزیقلانیار. ۱۹۳۷-نجی ییلدا آشغاباتدا ایشه گیریأر و قازیت لر بیلن یاقیندان آرا قاتناشیق ساقلایار. دوره دیجیلیک مطبوغات ادارالاریندا دورلی وظیپه لرده ایشله یأر. و دوره دیجیلیک ایشینی ۱۹۲۹-نجی ییلدان باشلایار و ۱۹۳۸-نجی ییلدا ایلکینجی قوشغولاری “یاشلیق” آدیندا آیراتین کیتاپ بولوپ چیقیار و “موغاللیما”، ” اوت ایچینده” ،” یسیر”، ” یاغتیلیغا” ، “صنمینگ سویگوسی” ، ” قاهریمان” ، ” جورالار”، ” باغدا گل” ، و” سویگی حاسراتی” یالی پوامالاری و ینه-ده بولسا “چووال باغشی” ، ” قارا ییلان” ، ” قیز سالغیدی” ، ” شاهیر” ، “ایکینجی گول” ، “گوکلنگ قورولان” و اون لارچا حکایالاری دوردیأر. بو رومان و حکایالاردان داشغارین کوپ قوشغی ییغیندی و هم-ده پایامالار یازیار. سایلانان قوشغی و پایامالار آدی بیلن نشر ادیلیار و بو قوشغولاردا گرچک ترکمن ییگیتلرینگ واصپی و قاهریمانچیلیق و واطان سویمک یالی صیپات لار صوراتا گلیار:
سن واطان اوچین اؤلدونگ، سن بیزینگ اوچین اؤلدینگ
شونونگ اوچین دیری سن، دیری بولوپ هم قالدینگ
بدرکندینگ آدیــــنا داقدیق سنـینگ آدینـــــــــگی
عاصیـــــــــــرلارا أکیـــدر تاریخ سنگ شُهراتــینگی
دوغانلار رمانی تاریخی تمادان دؤره دیلن اثر بولوپ زحمت کش خلقینگ ترکمنستانینگ دمیرقازیق سووت لرینده آزاد ارکین دورموش عمرینده اونگات صوراتلاندیریار. رومان دا بیان ادیلشی یالی ارکین لیک آزادلیک باغت اوغرونداقی عاداتلاری هم قهرمان چیلیق لی گورش دورلی خلق لارینگ زحمتکش دوغانلاری نینگ بیر-بیری بیلن ایسناشدیریار. یازیجینگ بدیرکنت رمانی دییسنگ دوغانلار رومانی نینگ دووامی دیر.
بکی سیتأکوف کوپ طاراپلایین دوره دیجیلیگینده مختومقلی آدینداقی دولت بایراغیندا مناسیپ بولان کیتاپ دان عبارت دوغانلار رومانی آیراتین اؤران یاییلیار. یازیجی اینگ سونگقی رومانلاریندا هم تاریخی روللارینگ تمالارینی دوام اتدیریأر. یازیجینگ چولونگ یوره گی رومانی فانتاستیکی ژانردا ترکمن ادبیاتیندا دوره دیلن ایکینجی پوره زه اثر دیر.
سیتأکوف بولاردن داشغارین “پروانا”، “بک مراد دوردیف”، “تکبّر گوز” یالی پواست لری یازیپ دیر.
یازیجینگ ترکمن کلاسیک ادبیاتی نینگ گورنوکلی وکیلی شاه بندأنینگ دورموشیندان گوررونگ بریان “صنمینگ عشقیندا” پواست اوقیجی لار طاراپیندان قیزغین قارشیلانیار.
یازیجینگ دوغانلار رومانی و بیله کی اثرلری کوپ دیل لره ترجمه ادیلندیر. بکی سیتاکوف ترکمنستانینگ cccr یوقاری سووتینده دپوتاتلیغینا سایلاندی، اول ترکمنستانینگ علملار آکادیمی سی نینگ خبرچی اعضاسی هم بولان دیر.
اول ترکمنستانینگ خلق یازیجی سی، ترکمنستانینگ آدینداقی دولت بایراغینینگ ایه سی، ترکمنستانینگ علمی آکادمیاسینینگ خبرچی سی شیله بیر بللی آد گوترن و بلند شخصیت لردن دیر.
اینگ اساسام ترکمن ادبیاتینی عارشا چیقاران و انچمه رمان لار، پایامالار، پی اس لر و ارته کی دیر قوشغی لارهم-ده کوپ حکایالاری بیزه میراث قویان اولی کیشی دیر.
سونگقی ییل لاردا اونوملی ایشلره باش اوریار. بیر نأچه پاوز و یول یازغی لار و هم-ده یادلامالار مثال اوچین ” دوستلاریم، یولداشلاریم و تانیشلاریم” یالی یادلامالار و اینگ سونگقی سوواش یالی اثرلری یازیار.
سیتاکوف، پوشکینینگ هم-ده چفچنکو، نظامی، نوایی و شونگا منگزش شاهیرلارینگ اثرلرینی تورکمن دیلینه ترجمه ادیأر و بیر نأچه نمایشنامه یازیار. سیتاکوفینگ اثرلری روس دیلینه-ده نشر ادیلیار و دوغانلار دیییأن رومانی کوپ دیللره ترجمه بولیار. زحمت قیزیل بایداق (مدال) بیله حرمت نیشانینی آلیار و اول کوپ حرمت خاط لاری بیلن سیلانیلیار.
سونگ بولسا-دا ۷/۳/۱۹۷۹ ییل دا مسکووادا آیریلیپ، آشغاباتدا جایلانیلیار. و حاضیر داش اوغوزینگ موغاللیمچیلیق مکدبینی اونگ آدینا گچیریأرلر و آشغاباتدا-دا بیر کؤچأنینگ آدینی بکی آغانگ آدی بیلن بزأپدیرلر.
سالشمار:(ییل سانی)
۱۹۲۸ ایلکی اوبادا، داش اوغوزینگ یتیم خاناسیندا ساقلانیلیار.
۱۹۳۱ اوقوونی موغاللیمچیلیق مکدبینده قوتاریپ، موغاللیمچیلیغا باشلایار.
۱۹۳۷ آشغاباتینگ یاش کمونیست قازتینینگ سردبیری بولوپ ایشه گیریار. اوندان سونگ ادبی دوره دیجیلیک ایشینه ایمیقلی گیریشیار.
۱۹۳۸ یاشلیق آدی بیلن ایلکینجی قوشغولار یغیندیسینی چاپ ادیأر.
۱۹۳۸ آرسلان حاقیندا آیدیم دییان یازغی چیقیار.
۱۹۳۹ باغتلی نسیل وکالخوزدا میتینگ و ایزچی و قویونگ باشیندا آدلی حکایالار چیقیار.
۱۹۴۰ چاغالار اوچین آیازخان ارته کی سی چاپ بولیار.
۱۹۴۰ ینه-ده اوغلینگ ساوغاتی و کیتابینگ دوست لاری آدلی کیتاپ لاری چاغا لارا نیتلندیریار.
۱۹۴۱ بیزینگ دؤوریمیز آدلی قوشغی لار ییغیندیسی و جورالار پایاماسی نشر ادیلیار.
۱۹۴۶ بویون آلماق حکایالری نشر ادیلیار.
۱۹۴۷ میدام تاییار قازیاتینینگ رداکتورلیغینا بلله نیلیار.
۱۹۴۷ ینه شول ییلدا اونونگ قوشغولار و پایامالار کیتابی چیقیار.
۱۹۴۸ اوبا حکایالاری و بهارگل آدی بیلن پروزه اثرلری کیتاپ بولیار.
۱۹۵۰ کالخوزینگ دیییأن حکایا سی سونگله نیلیار.
۱۹۵۱ سایلانان اثرلری چاپ ادیلیار.
۱۹۵۲ پروزه ژانرلرینده ایمیقلی ایشله یار و دؤووردش لر و سووتینگ باشلیغی دستان لاری چیقاریار.
۱۹۵۳ قیسغا حکایالارچاپا یتیار.
۱۹۵۴ انه لیک مهری حکایا قیزغین صورات دا یایرایار.
۱۹۵۶ صنمینگ سویگوسی دیییأن پایامانی چیقاریار.
۱۹۵۸ قیز سالغیدی پووستی یایرایار.
۱۹۵۸ ادبیات و صونغات قازیاتینینگ ایلکینجی رداکتوری بولیار.
۱۹۵۸ دوردی قیلیجا باغیشلاپ یازان قیسغا دستانی نشر ادیلیار.
۱۹۵۹ دوغانلار رومانی بیرینجی کیتابی و ینه-ده دیپلم و دریادا آدلی حکایالار چیقیار .
۱۹۶۰ بأهبیت حکایاسی چاپا گیریأر.
۱۹۶۱ دوغانلار رومانینگ ایکینجی کیتابی چیقیار.
۱۹۶۲ تورکمنستان یازیجی لار باشلیق لیغینا سایلانیلیار.
۱۹۶۲ دنگیز تولقون لاری و اولی دوغانلارمیزینگقی دا دیییأن رومان بیتیأر.
۱۹۶۲ چولونگ یوره گی آدلی رمان و باشغا-دا شونگا منگزش اثرلری چیقیار .
۱۹۶۳ سووت ادبیات نینگ رداکتوری بولوپ بلله نیلیأر.
۱۹۶۴ قارا ییلان و وجدان دیییان حکایاسی نشر ادیلیار.
۱۹۶۵ دوغانلر رومانی نینگ اوچونجی کیتابی چاپ دان چیقیار و پروزودا تاریخی شاهکار بولیار.
۱۹۶۶ اوباداش لار همده سوخانینگ اویله نیشی چیقیار و شو ییلدا-دا دولت بایراغینی ایه لنیار.
۱۹۶۷ چووال باغشی آدلی حکایا و سونگ بولسا اونونگ آدی وصیته اؤورولیأر.
۱۹۶۸ اوچ هپده تاشکنت یازغیسی یازیلیپ نشر بولیار.
۱۹۶۹ سانجی دییان اثرینی یازیار.
۱۹۷۱ دوستلاریم، یولداشلاریم و تانیشلاریم دیییان یادلامانی یازغا گچیریار.
۱۹۷۵ باغدا گل دییان حکایاسی چیقیار.
۱۹۷۶ دیک دوشدی حکایانی یازیار.
۱۹۷۷ سویگی حاسراتی آدلی رومانی ایلدن ایله یایرایار.
۱۹۷۹ سونگقی ییلینده بولسا اینگ سونگقی حکایاسی اینگ سونگقی سؤوش آدی بیلن سووت مجله سینده چاپ بولیار.
چشمه لر:
ترکمن تاریخ ادبیاتی ۵-نجی توم ایکینجی کیتاپ ص۱۲۴ الی ۱۷۸ بکی آغا بارادا گچن ماغلوماتلار.
چووال باغشی و قلبیم دا قالان کشیب لر بولان بولومینده خدای بردی دیوان قولیف ۱۹۹۲ ییلدا چاپ بولان اثر ۳۷۵ تا ۳۹۵-نجی صاحیپادا بکی ده گوررونگ گچیریار.
ترکمن دائره المعارفی و ادبیات کیتابی ۱۰-نجی بولوم.
ایش تجریبام بارادا بکی آغانگ اوز اثری قارا قوم ژورنالیندن آلینان.
تصاویر خبری: یاشار نیازی
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab