زئینب پاشا ۱۹-جو عصرین آخیرلاریندا تبریزده «تنبکی عصیانی»نین رهبری اولوب. او، ۱۹-جو عصرین آخیرلاریندا قیرخ تبریزلی خانیملا بیرگه فئودال قایدا-قانونلارینین چرچیوهسیندن چیخاراق داخیلی و خاریجی ایستیسمارا قارشی قورخمادان حربی موباریزهیه باشلاییب.
آخار. آذ ظریف قهرهمان زئینب پاشا حاقدا اولان معلوماتی تقدیم ائدیر:
«بی بی شاه زئینب»، «اون باشی زئینب» لقبلری ایله تانینان زئینب پاشا تبریزین عمی زئینددین محلهسینده کندلی عائلهسینده آنادان اولوب.
ساده حیات کئچیرهن زئینب پاشانین حیاتینین رژی جریانیندان قاباقکی دؤورو حاقدا هئچ بیر معلومات یوخدور. رژی جریانی زئینب خانیمی پاشایا چئویریب. ۱۸۹۱-جی ایل مارتین ۹-دا ناصیرالدین شاه قاجار بوتون ایراندا توتون آلماق، ساتماق و اعمال ائتمک اوچون اینگیلیسلره کونسئسییا وئریلمهسی بارهده موقاویله ایمضالاییب و بونون موقابیلینده شیرکت الده ائدجیی قازانجدان ایلده ایران حکومتینه جزعی بیر مبلغی — ۱۵ مین فونت ایستئرلینگی اؤدمیی عهدهسینه گؤتوروب. بونا جاواب اولاراق، ۱۸۹۱-جی ایل آوگوستون ۱۹-دا تبریز اهالیسینین بؤیوک اکثریتینین ایمضاسی ایله شاها گؤندریلهن پئتیسییادا توتون و تنبکی انحصارینین لغو ائدیلمهسی طلب اولونوب. حادثهیه ایلک اولاراق تبریز رئاکسییا وئریب. تبریز بازاری باغلادیلیب، ۲۰ مین آدام سلاحلاناراق حرکاتا قارشی باش وئره بیلهجک هر هانسی حادثهیه مقاومت گؤسترمک اوچون حاضر وضعیتده دایانیب. شاها تئلئگراف گؤندرهرک بو ایشدهن واز کئچمهسی بیلدیریلیب. ۱ نئچه گون سونرا دؤولت مأمورلاری بازاری زور گوجونه آچدیریبلار. ۱-۲ ساعت کئچمهییب کی، بیر گروپ قادین الینده سلاح، باشیندا لچک بازارا گلیب بازاری سلاح گوجونه باغلاداراق کوچهلرده یوخا چیخیب. اونلارا زئینب پاشا رهبرلیک ائدیب. دؤولت مأمورلاری قادینلارین قاباغیندا آجیز قالیب و بازار یئنیدن باغلادیلیب.
او دؤورون شاعرلریندن بیری زئینب پاشا و اونون یولداشلاری حاقیندا بئله دئییر:
حؤکم ائیلدی زئینب پاشا
جمله اناسول-فراشا
سیز بازاری باسین داشا
دینیی یاغلاییم گلیم
پاتاوامی باغلاییم گلیم.
خالقین موباریزهسی قارشیسیندا ناصرالدین شاه اؤز قراریندان گئری چکیلیب. لاکین قادینلار سلاحلارینی یئره قویماییبلار.
زئینب پاشا خالقی مباریزهیه چاغیران نیطقلر ائدیب. چیخیشلارینین بیرینده کیشیلردن اعتراض سسی ائشیدن بو موباریز قادین اوزونو اونلارا توتاراق بئله دئییب:
«اگر سیز کیشیلرین ظلمکارلارلا موباریزه ائتمهیه جوراتینیز یوخدورسا، قورخورسونوزسا، آلین بو لچیی سیز باغلایین. بیز ناموسوموزو، مالیمیزی، وطنیمیزی اؤزوموز قورویاریق. بوندان سونرا کیشی و کیشیلیکدن دانیشمایین. بیز سیزین عوضینیزه ده ووروشاریق».
بو سؤزلری سؤیلدیکدن سونرا زئینب پاشا لچیینی چیخاریب کیشیلره طرف آتیب و هامینین تعجب دولو باخیشلاری آلتیندا یوخا چیخیب.
او گونلرده وارلیلار قیتلیقدان ایستیفاده ائدرک ارزاق ماللارینی آنبارلاردا ییغیب احتیاط ساخلایاردیلار. زئینب پاشا اونلارین یئرینی اؤیرنیب، محصوللاری اوجوز قیمته خالقا ساتاراق پولونو مال صاحبینه قایتاریب. خالقین مؤحتکیرلره قارشی چیخدیغینی گؤرهن حکومت ماراغا قوشونلارینی تبریزه چاغیریب. سلاحلی مباریزهده بیر کیشی و بئش قادین اؤلدورولوب. بعضی روحانیلر ده قادینلارا قوشولاراق روسییا کونسوللوغونا ییغیلیب.
«چؤرک-چؤرک» شعاری قاجارلار علیهینه سیاسی شعارا چئوریلیب.
زئینب پاشانین موهوم ایشلریندن بیری ده تبریز والیسینین آنبارینی خالقین اوزونه آچماسی اولوب. قاریشیقلیقدا ۳۰ نفر اؤلدورولوب.
چوخ تأسف کی، زئینب پاشانین بو حادثهدن سونراکی حیاتی حاقیندا هئچ بیر معلومات یوخدور. آذربایجانین موباریز قادینلاری آراسیندا اؤز دست-خطتی اولان زئینب پاشا اؤز دؤورونده و سونراکی دؤورلرده بیر چوخ شاعر و یازیچیلارین اثرلرینه مؤوضو اولوب. اونون قهرهمانلیغی حاقیندا چوخ یازیلیب و بوندان سونرا دا یازیلاجاق.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab