کیلوگیرم
کیلوگیرم (اینگیلیسجه: Kilogram)، کۆتلهنین میلتلرآراسی بیریملر سیستمینده اوْلان اصلی بیریمی دیر و kg سیمگهسی ایله گؤستریلیر. معمولا قیسا اولاراق کیلو آدلاندیریلیر. ۱ کیلوگیرم دقیقا بیر لیتر سو'یون کۆتلهسی دیر.
۱۷۹۵-جی ایلده کیلوگیرم بیر لیتر سو'یون کۆتلهسی اوْلاراق تعریفلنمیشدیر. ۱۸۷۹-جو ایلدن ۲۰ مئی ۲۰۱۹ تاریخینهدک، بیر پلاتین-ایریدیوم جینسیندن اوْلان سیلندر (اوستووانه)، میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسی (IPK) آدلاناراق متریک سیستمینده کۆتله بیریمی اۆچون ایستاندارد سئچیلمیشدیر.[۲]
تعریفدَییشدیر
کیلوگیرم اۆچ فیزیکسل ثابیتین واسیطهسی ایله تعریفلنیر: ایشیق سۆرعتی c، اؤزل بیر اتوم گئچیش فرکانسی AvCs و پلانک ثابیتی h.[۳][۴]
- (299792458)2(6.62607015×10−34)(9192631770)hAvCsc2 = 1 kg
بو تعریفده پلانک ثابیتی 6.62607015×10−34 میقداری ایله برابر نظرده آلینیر و بیریمی kg⋅m2⋅s−1 (همان J⋅s) دیر کی بو بیریمده اوْلان متر و ثانیه c و AvCs واسیطهسی ایله تعریلفلنیرلر.
قاباقکی تعریفدَییشدیر
گیرم (1/1000 کیلوگیرم) قاباقجان ۱۷۹۵-جی ایلده بۇزون اریمه نۆقطهسینده اوْلان بیر سانتیمتر مۆکعب سویون کۆتلهسی اوْلاراق تعریفلنمیشدیر.[۵] ۱۷۹۹-جو ایلده «Kilogramme des Archives»[۶] آدلانان بیر پلاتین جینسیندن اوْلان نومونه، کیلوگیرمین ایستانداردی اۆچون یارادیلمیشدیر و ۱۸۷۵-جی ایلیندن باشلایاراق کیلوگیرمین میلتلر آراسی نومونهسی اوْلاراق تانیملاندی. بو نومونهنین کۆتلهسی، ماکزیموم سیخلیق و اتموسفر باسقیسی آلتیندا اوْلان بیر دسیمتر مۆکعب سۇیون کۆتلهسی ایله برابر ایدی.
۱۸۷۹-جو ایلده، آغیرلیقلار و اؤلچولر کوْنفرانسیندا (CGPM) بیر پلاتین-ایریدیوم جینسیندن اوْلان سیلندر (اوستووانه)، میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسی (IPK) آدلاناراق متریک سیستمینده کۆتله بیریمی اۆچون ایستاندارد سئچیلمیشدیر.[۷]
کیلوگیرم سوْنونجو اصلی بیریم ایدی کی فیزیکسل میقدارلار و ثابیتلر یئرینه اینسان الی ایله یارادیلمیش بیر نومونه ایله تعریفلنیردی.[۷]
میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسینین دییشیلمهسیدَییشدیر
آددَییشدیر
بیریملر آراسیندا، آدینین بیر پارچاسی اسآی اؤناکی (کیلو) اوْلان تکجه بیریم کیلوگیرم دیر. کیلوگیرم آدی فرانسهجه اولان kilogramme سؤزوندن آلینمیشدیر. آنجاق بو آدین کؤکو یونانجا "مین" آنلامیندا اوْلان کیلو (xίλιoι/khilioi) و لاتینجا "کیچیک آغیرلیق" آنلامیندا اوْلان gramma سؤزلرینین بیرلشمهسیندن دۆزلمیشدیر.
آغیرلیق و کۆتلهدَییشدیر
کیلوگیرم کۆتلهنین بیریمی دیر. کۆتله ایلمسیزلیک (اینرسی) ایله ایلگیلی بیر کمیّت دیر. بیر جیسمین آغیرلیغی، ائتگیسینده اوْلدوغو یئرچکیمی مئیدانینا باغلی دیر[۸]، آما جیسمین کۆتلهسی یئرچکیمیندن مۆستقیل اولاراق ثابیت و دییشیلمزدیر. نئجه کی جاذیبه گۆجۆنون دییشیلمهسینه گؤره بیر جیسمین آی اۆستونده اوْلان آغیرلیغی، همان جیسمین یئر اۆزوندهکی آغیرلیغی ایله فرقلی اوْلابیلر، آنجاق اوْ جیسمین کۆتلهسی آیدا و یئرده برابر و دییشیلمز دیر. کۆتلهنین بیریمی کیلوگیرم و آغیرلیغین بیریمی ایسه نیوتون دور.
۲۰۱۹ اسآی اصلی بیریملرینین یئنیدن تعریفلنمهسیدَییشدیر
اسآی اؤناَکلریدَییشدیر
کیلوگیرم کۆتلهنین اصلی بیریمی اولدوغونا رغما، اسآی اؤناکلری «کیلوگرم» ایله یوخ، بلکه «گیرم» ایله ایشلنیرلر. چۆنکو کیلوگیرم اؤزو گیرم'ین بیر اؤناکه یاپیشماسیندان دۆزلمیشدیر.[۹] (کیلو + گیرم)
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ The avoirdupois pound is part of both United States customary system of units and the Imperial system of units. It is defined as exactly 0.45359237 kilograms.
- ↑ International prototype of the kilogram (IPK). International Bureau of Weights and Measures.
- ↑ Draft Resolution A "On the revision of the International System of units (SI)" to be submitted to the CGPM at its 26th meeting (2018) (PDF), archived from the original (PDF) on 2018-04-29, retrieved 2019-07-20
- ↑ Decision CIPM/105-13 (October 2016). The day is the 144th anniversary of the Metre Convention.
- ↑ Decree on weights and measures (April 7, 1795). “Gramme, le poids absolu d'un volume d'eau pure égal au cube de la centième partie du mètre, et à la température de la glace fondante.”
- ↑ Armoire de fer, (in English: Iron chest), vault built in 1790 and used to store kilogram and metre prototypes
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Resnick, Brian (May 20, 2019). "The new kilogram just debuted. It's a massive achievement". vox.com. Retrieved May 23, 2019. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ de Silva, G.M.S. (2002), Basic Metrology for ISO 9000 Certification, Butterworth-Heinemann
- ↑ BIPM: SI Brochure: Section 3.2, The kilogram
prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab hun_Latn azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fra_Latn eng_Latn eng_Latn lmo_Latn ibo_Latn