دوشمز بير آن
اللريمدن فيرچا ...
اللريمدن بويا ...
رسميندن پلاكارد لار دوزلدركن ...
الوان قوووخ لارلا
آغ بولودلاردان آسديم ...
ايندي تامام ياغمورلار تانيير سني ...
هر گون اؤزومو سوپوروب آتیرام ائودن چؤله ...
کول قابیمداکی اؤلموش سیقارئت جسدی کیمی اؤلورم هر گون ...
من دوغولاندا بیر ملک اؤلموشدو بیر اوشاغین قلبینده ...
ساحيلده سو ایتی جسدلری وار ایدی اوندا ...
بالاجا ایدیم، بیر فینجانیم وار ایدی
رنگلی، باپبالاجا ...
او دا اؤلدو دونن گئجه ...
چیرپدی اؤزونو الیمده ن یئره
دؤزمهدی ...
چیخیب گئدهجم بورالاردان ...
گؤتورمهیهجم یاریمچیق یازیلاریمی،
ان سئودیگیم فینجانیمی ...
بیر بوغچایا ییغیب خاطرهلریمی،
آتاجام محلهمیزده کی زیبیل یئشیگینه ...
یئنه ساچلاریمی دیبینده ن ووردوروب،
ننه مین یایلیغی،آتامین گولوشو،آنامین سسی اوچون
داریخماغیمی گؤتوروب گئدهجم...
اونو تانیدیغیم گون گئیدیگیم کؤینك ین بیر دویمهسینی،
سئودیگین هر ماهنیدان بیر نوت گؤتوروب گئدهجم...
من گئدیرم غوربت ائله
سن سالامات قال آ داغلار
حالاللیق وئر قوی قالماسین
اؤره ییمده خال آ داغلار
هانی منده دؤزوم سن سیز
سؤنه جکدی کؤزوم سن سیز
قان تؤکه جک گؤزوم سنسیز
اولاجاغام لال آ داغلار
دوستوم یاریم کئچیر گئنده ن
دردیم آرتیر گؤنو گؤنده ن
منی غمده ن، غمی منده ن
آل آ داغلار، آل آ داغلار
گؤنش گزیب یورولاندا
سازین سیمی قئریلاندا
گؤیده قارتال وورولاندا
منی یادا سال آ داغلار
قایالاری اله دؤندر
جئغیرلاری تئله دؤندر
شجاعتی کؤله دؤندر
بیر کرمی چال آ داغلار
بو دونیانی اونودارام
گولوم سنین قوجاغوندا
بیهوش اولوم قوی لال اولسون
دیلیم سنین قوجاغوندا
تاپسا منی قضا قدر
عؤمروم گونوم گئتسه هدر
خوش دور منه چکسم اگر
ظولوم سنین قوجاغوندا
یا وعده نی بو یازا وئر
یا بهمنی گؤدازا وئر
هئچ اولماسا ایجازا وئر
اؤلوم سنین قوجاغوندا
عاشیق اولانی زولفونه، ای گول ده لی یم من
اؤلدور منی آسوده ائله، اؤلمه لی یم من ...
زولفون کیمی آردونجا سوروننم هارا گئتسن
هر یئرده سریللم یئره گویا خلی یم من ...
قوپارديلار مني سنده ن
بوداخ دان مئيوه دئيل
بوغاز دان ديل كيمي ...
سن اوردا قالدين قان ايچينده ...
ديل سيز ...
من بوردا
هاوادان آسيلي ...
اینسان اولمایاجاقدیمسا
اوزاق بیر یول اوستونده اوجالان
قوجامان بیر آغاج اولایدیم کاش،
یایایدیم دؤرد یانیما
یاشیل قولومو،
یولدان اؤتن یورغون یولچو
دینجلیدی کؤلگمده،
قورودایدی ترینی
و سونرا
گئدیدی یولونو ...
گل آچ اوره ييني دينله ييم سني
دنيز تك چكيليب قابارير سينه ن
ديلين ديه بيلمير قلبين ديه ني
آز قالير آليشان گؤزلرين دينه ...
باخيشين كدرلي، اوزون اوتانجاق
بلكه ده قوورولور سؤز اوره يينده
من اوني بيليره م حايات دا آنجاق
سيرلي بير دونيا وار قيز اوره يينده ...
ياناقين قيزاريب سسين تيتره يير
دوروب كيپريگينده داملا داملا ياش
تورپاغا زيلله نن باخيشين ديير
تزه جه سئويرسن سن ياواش ياواش ...
بيلميرسن حيس كئچر هوس اوتري
دييرسن خوشبخت دير كيمين ياري وار
گوره رسن، سئويليب سئونده ن بري
عؤمرون، اه، نه قدر عذاب لاري وار ...
بیریمیز قیش اولدوق، بیریميز باهار
سانکی بیلینمیردی، بیزده سئوگی وار
سؤندو اوره گيمده شیرین آرزولار
سنی باغیشلایا بیلمیرم آرتیق ...
سویویوب باخیشین، سویویوب قلبین
الیمه دگمهسین او سویوق الین
حسرتین چکدیردین منه ایل لرین
سني باغيشلايا بيلميرم آرتيق ...
حوسنون گوزه ل آیت لری، ای سئوگیلی جانان
اولموش بوتون عالم ده سنین شانینه شایان
گل ائیله عينايت، منه وئر بوسه لبیندن
چونکی گوزه لین بوسه سی دیر عاشيقه احسان
سوردوم کی کونول هاردادیر آلدیم بو جاوابی
هئچ سورما، تاپیلماز اونو آختارسا دا اینسان
رحم ائیله دئییب، سئل کیمی گوز یاشیمی توکدوم
کیم، قانیم ایله ال یوما، اي آفت دووران
اینصافین اگر وارسا، آچیق ده، بو نظامی
سن له نئجه رفتار ائله سين، اي مه تابان؟
داغلار منه گل- گل دئسه اورک دن
گلیب، ائله بو یئرلرده قالاردیم
طبیعتله سئوینجیمی، دردیمی
بؤلوب، ائله بو یئرلرده قالاردیم
نفسیمده یاشاداردیم عطرینی
عزيزلردیم چیچکلرین خطرینی
عؤمرون- گونون قیمتینی، قدرینی
بیلیب، ائله بو یئرلرده قالاردیم
نه گؤزه ل دیر بو داغلارین تالاسی
من گئتسم ده، کؤنلوم بوردا قالاسی
سئوسه منی بیر ظالمین بالاسی
اؤلوب، ائله بو یئرلرده قالاردیم
ائله بیلیرسن آسان دی؟
چیخیب گئتمک …
بو شهرین
هر کونجوندن
اوشاقلیغیم سیزیلدایان
خاطيرهلری
سؤکوب گئتمک ...
ائله بیلیرسن آسان دی
سنی سئومک …
بو شهرین یاغیشینی
باشقا شهرین
باهارینا دییشیب
پاییزینین رنگلرینه
اوز چئویرمک ...
یاغیشینین جیزیلتیسینی
کولیینین ویییلتیسینی
قولاقلاریمدان سؤکمک
کدرینین بوز رنگيني
دنیزینین ماویسینی
یارپاغینین ساریسینی
گؤزلرینده کی ظولمته باتیریب
چیخیب گئتمک ...
ائله بیلیرسن آسان دی
ال لرینین ایستیسینی
گؤزلرینین قورخوسونو
دوداقلارینین پیچیلتیسینی
گؤتوروب گئتمک …
ائله بیلیرسن آسان دی؟
سنی سئومک ...
یئنه اوزاق یوللاردا گؤرونمز اولدون سن
حیاتدا ایتیرمیشم ایزینی،
سنی یالنیز خیاللاریمدا تاپیرام
یئنه گؤی اوزونو بورويوب دومان
یئنه داغلار آرخاندا گؤرونمز اولدو ...
بیلیرسن، سنی هاوایا بنزه دیرم
گاه توتولوب، گاه آچیلیرسان
ایستییرم گؤی گورولداسین
شیمشک چاخسین
دومان یوخ اولسون
اوزومه چیلنسین دامجیلاری
من آخی یاغیشی چوخ سئویرم ...
اورییم ین کدر آدلی یوکو وار
قوشالاشیب بیر آزینی چکن یوخ
قیسمتیمه غم گئن اولدو، سئوینج دار
غم یولونو منله بیرجه کئچن یوخ ...
تنها بیر اوتاقدا تک قالاجاقسان،
پنجره اؤنونده دایاناجاقسان،
من گلن یوللارا بويلاناجاقسان،
آرتیق بو دونیادا من اولمایاندا ...
یارپاق اولوب تورپاغینا تؤکولسم،
تورپاق اولوب سئللرین له سؤکولسم،
سئل- سئل اولوب دریالارا تؤکولسم،
دویماز گؤزوم، دویماز یئنه بو ائلدن.
قایا کیمی شیمشکلره دؤزوم مو ؟
شیمشک اولسام، آز عؤموردن بئزیم می ؟
عؤمور کئچیب، کئچیب اگسه دیزیمی
دویماز گؤزوم، دویماز یئنه بو ائلدن.
ساحيل اولوب دالغالارلا اوولسام،
دالغا اولوب کولکلرله قوولسام.
کولک اولوب سمالارا سورولسام،
دویماز گؤزوم، دویماز یئنه بو ائلدن.
چئشمه کیمی دامجی- دامجی سوزولسم،
دامجیلانیب چیچکلره دوزولسم،
چیچک اولوب واختلی، واختسیز اوزولسم،
دویماز گؤزوم، دویماز یئنه بو ائلدن.
( بو دییشمه نین شعیرلری یازی نین آردیندا دیر . )
یازی نین آردی
یادیما سالدی سنی مطلبینه چاتدی یاغیش
کوچه لر اولدو گؤزومده یئنه بیر آرپا چایی
منی سنسیز نئجه نیسگیل سئلینه آتدی یاغیش
اودو سؤندورمه گه سو قایداسیدیر آمما دونن
کؤزه ره ن کؤنلومو یاغدیقجا آلوولاتدی یاغیش
دامجی دامجی سنه لای لای دئدی قوینومدا منیم
نه دئیم بلکه سنی کورپه یه اوخشاتدی یاغیش
او قدر مستیدیم هئچ بیلمدیم آخیر نه زامان
سینه م اوسته ساریلان تئللری ایسلاتدی یاغیش
سورا بیلدیم آپاریب قورد کئچینین شنگولوسون
سنی مندن آلیب آنجاق منی آلداتدی یاغیش
سن گئتدین ائله بیل دونیا داغيلدی
یاز دا کؤچوب گئتدی ، یئری بوش قالدی
باهار اوره ییمی سنسیز قيش آلدی
من یازا وورغونام ، قيشي نئیليره م ؟؟؟
عشقيمي آپاریب سن گئتدین دئمک
عشق سيز بیر کؤنول نه ییمه گره ک ؟
سویوق داشا دؤندو او گونده ن اوره ک
سینه م دن آسیلان داشي نئیليره م ؟؟؟
هميشه آیریلیق، گئجه - گوندوزوک
بیریمیز تپه ییک بیریمیز دوزوک
اوستونون قاشی لا تانینار اوزوک
اوزویوم یوخدورسا ، قاشي نئیليره م ؟؟؟
نیه یاشاییرام من نیيه سن سیز
نه یئره باخمارام ، نه گؤيه سن سیز
من کی کور اولموشام هر شئيه سن سیز
کور گؤزون اوستونده قاشي نئیليره م ...
اوره ییم اینجهلر یاغیش یاغاندا
یادیما دوغمالار ، عزیزلر گله ر
نده ن سه گئجهلر یاغیش یاغاندا
یوخوما دریالار ، دنیزلر گله ر
گئجه یاغیش یاغار ، مین سس، مین صدا
تیکانلی نغمهلر دینله یه ر گئجه
اینهلر سانجیلان ، اینهلر باتان
زنجي بدنی تک اینله یه ر گئجه
گئجه یاغیش یاغار ، غم له کؤکله نن
بیر شاعير قلبینی عزيز له مک ايچون
گئجه یاغیش یاغار ، گوندوز چیرکله نن
گوناهکار دونیانی تمیزله مک ايچون
سما صاحیبکاری کؤورهلر یئنه
آچار ساندیقلاری ، دفینهلری،
گئجه یاغیش یاغار ، یاغار شعریمه
یووار هئجالاری ، قافیهلری
گؤزلریم یورولوب یورغون آی کیمی
سؤندوروب ایشیغی یاتاجاغام من
ایندی اوتاغیمی کلاغای کیمی
گئجهنین چینینه آتاجاغام من
ایندی اوتاغیما دولاجاق گئجه
گئجه نی یانیمدا قالاجاق گئجه
سحر آچیلاندا منیم ائویمدن
قوپ قورو چیخاجاق بیر اوتاق گئجه...
بوردا باكي دا ياشايان آذربايجانلي گنج شاعير " اژدر اول " دان ايكي شعر وطن حاققيندا ، mp3 فورماسيندا ، سيزين ايچون حاضيرلاميشام .
من سنی اونودا بیلمیره م، آخی
اونوتسام نه لری اونودام گره ک ؟
گؤیلره باخمیشیق آی لی گئجهده
اونوتسام گؤیلری اونودام گره ک !
دنیزی اونودوم، یا دالغالاری
خاطيره ن یادیمدان چیخایدی باری
پاییزدا خزانی ، قیشدا سا قاری
باهاردا گوللری اونودام گره ک !
دئ نئجه اونودوم من سنی نئجه؟
سئوگی دورنا دییل پاییزدا کؤچه !
یوخوما گلیرسن منیم هر گئجه
آیلاری، ایل لری اونودام گره ک !
سنین خیالیندیر حسرتله باخان
آدیندیر هر ساعات قارشیما چیخان
قاریشیب شکلینه گؤزومده ن آخان
یاغیشی، سئللری اونودام گره ک !
سینه مده پئشمان اوره ییم قالدی
اوچدون اللریمده لئليیم قالدی
نه لری ایتیریب ، باخ نه ییم قالدی
نه لری، نه لری اونودام گره ک !
بیر آخشام طرفی
گونش باتارکن
بیر گلینلیک دونو
کیرایه گؤتوره ک ...
بیر شوشه لیکؤر،
بیر قوتو سیقار …
و بیر قدر زامان
گئده ک
صحرالارین بیتن یئرینه …
دنیزین
دادینا باخاق،
قوملارا بورونک،
اولمازمی؟...
من سنین اولوم،
دونیاسا منیم …
…نیشان اوزوگي
ایسته میرم،
بارماغیمی
دیشلهسن یئتر …
دوداقیم دا ...
ماهنی چیچك له نیر ...
ساواش میدانین دان
غنيمت له قایيدان بیر عسگر تك
سئوینجلی ام ...
ساچلارین دان بیر نئچه تئل
فاتح اولموش بیر قوشون تک
بارماقلاریم آراسیندا اینتیظار چكیر ....
ناحاق ائنديك او داغلارين باشيندان
گره ك اوردا قال اوغلي قال اولايديق
عؤمروموزو گؤل عؤمرونه دؤندريب
زيروه ده قار ، پتك ده بال اولايديق
آللاها تن ، حاققا ياردي زيروه لر
يارانيش دان دوم آق قاردي زيروه لر
عؤمروموزو اوجالداردي زيروه لر
ناحاق ائنديك او داغلارين باشيندان
اوفوق لرده قوش اولماق دا گؤزه ل دير
شيمشك لره توش اولماق دا گؤزه ل دير
لاپ او يئرده داش اولماق دا گؤزه ل دير
ناحاق ائنديك او داغلارين باشيندان
حاق ائوي دير هر داش اوتاق هر كاها
سالام وئرير دان يئرينه ، صاباحا
تئزه تئزه قووشوردوق آللاها
ناحاق ائنديك او داغلارين باشيندان
قشم ميرزه اوغلي نجف اف 1959 اينجي ايل آپرل آييندا " ايميشلي " رايونوندا آنادان اولوب . 1981 اينجي ايلده يونيورسيته دن ادبيات شعبه سيني بيتيريب . حال حاضيردا آذربايجان يازيچي لار بيرليگي نين " آذربايجان " ژورناليندا شعر شعبه سي نين موديري و " تفككور " يونيورسيته سينده باش معلم دير . آشاغي د ا كي لينك لردن اونون اوز ديليتده اوخونان شعرلريندن دانلود ائده بيلرسينيز .
گلوبدور تنگه ای ظالم ، ستمله قان اولان کؤنلوم
همیشه باغ وصلینده ، گولوب خندان اولان کؤنلوم
دوشوب مجنون کیمی ، صحرایه بیر لیلی فراقیندا
بوتون عاشقلر ایچره ، منبع عرفان اولان کؤنلوم
نه اولدو بیلمه دیم دوشدو ، جدا گولزار کویوندان
همیشه خوان وصلین بزمینه ، مهمان اولان کؤنلوم
کیمه بیلمم ، گئدیب اظهار قیلسین محنت عشقین
دؤنوبدور قانه هيجرینده غمی پنهان اولان کؤنلوم
نه چاره ائیله سین ، بیلمم خلاص ائتسین اؤزون غمدن
اسیر محنت و پا بسته هيجران اولان کؤنلوم
اولورمی بیر زمان خرم ، یئتیشسه وصل جانانه
غم هجرینله افغانلار چکیب ، گریان اولان کؤنلوم
منم فرهاد ! عصرین سئودیگی واحيد گوزل لر دیر
اودور کی لاله داغین گؤستریر ، ویران اولان کؤنلوم
****
زولفونده نه لازیم ، گؤزلیم ، شانه دولانسین ؟
قویما او حرمخانه نی بیگانه دولانسین
عیب ایله مه ، کویوندا دولانسام گئجه گوندوز
شمعین گرک اطرافینه پروانه دولانسین
ساقی دولانیم باشینا مئی جامینی گزدیر
سرمست اولوم ، باشیما میخانه دولانسین
اول زولفه کؤنول وئرمه ، دییرلر منه ال چک
اونسوز نئجه بس بو دل دیوانه دولانسین
مجنون نه برابر منه صحرالره قاچدی
عشق اهلی اودور عرصه ده مردانه دولانسین
اغیار ایله اؤز یارینی همدم گؤرن عاشیق
دوشسون او گره ک دشت و بیابانه دولانسین
سرخوش لیق ایله عؤمرونی صرف ائیله مه واحید
عارف اونا دییرلر کی ، حکیمانه دولانسین
Sevginin yalnız
dadına baxa bildim.
Yemək istədim
Ayrılıqla doyuzdurdular...
سئوگي نين يالنيز
دادينا باخا بيلديم .
يئمك ايسته ديم
آیريليق لا دويوردو لار ...
Tək ürəyim yox!
Gözlərim gözlərin üçün,
əllərim əllərin üçün,
qulağım səsin üçün
darıxır...
تك اوره گيم يوخ !
گؤزلريم گؤزلرين ايچون ،
ال لريم ال لرين ايچون ،
قولاغيم سسين ايچون
داريخير ...
بیر یولدا دئدیم باخار گئدنده
باخدی قاپیدان کئچنده گولدو
بیلمیردی اوره ک اومار گئدنده
باغلاندی دیلیم اوره کده ن آمما
آز قالدی چئکم هاوار گئدنده
گئتمه گئدیسن ؟ یاواش – یاواش گئت
جانیم بیلی سن چیخار گئدنده
دؤندر گؤزونو خومار – خومار باخ
قویما منی ده ، خومار گئدنده
سن سیزلیگه دوزمه گیم چتیندی
گل جانیمی آل قوتار گئدنده
سندن سورا عشقی نئیلیرم من
آل عشقینی ده آپار گئدنده
مهر ائیله نوازش ائیله بلکه
گول بیتسین اورک ده قان گئدنده
من گؤر نه دئییردیم اؤز اؤزومنه ن
قول بوینوما بیر سالار گئدنده
بیچاره اوره ک بولود کیمین دیر
گؤردوکجه سنی دولار گئدنده
دای « جعفری » بسدی سیزلاما چوخ
سؤز اوستادی شهریار گئدنده
ایراندا هونر دیلنچی لیک دیر
باخما کی تاپار ویقار گئدنده
اون بيرينجي عصرين سونلاري و اون ايكي اينجي عصرين اول لرينده ياشاميش بويوك آذربايجان شاعره سي مهستي گنجوي آذربايجانين پارلاق صنعتكار و مغني سي دير . مهستي هر صنعت ده بيرينجي ليك قازانميش دير . او ايلك مشهور آذربايجان شاعره سي ، ايلك شاهمات چي قادين ، ايلك گوركملي قادين موسيقي چي سي و چوخ احتمال كي ايلك قادين بسته كاريميز دير . روايت لره اساسا او گنجه نين "خرابات" محله سينده ياشاميش ، واختيني قوناق ليق لاردا موسيقي و رقص مجلس لرينده كئچيرميش دير . اونون شعرلرينده شراب و عشق دويغوسو ترنم اولونور .
شاعره نين اثرلري ايچره سينده گنجه نين خرابات محله سينده ياشايان گنج صنعتكارلارا ، درزي لره ، اييريجي لره ، قيزيل آختاران لارا و باشقالارينا حصر ائتديگي شعرلر سلسله سي داها چوخ مشهور دور :
دون كاشي كوزه مي داشلارا چاخديم
سرخوش ديم بيلمه ديم اليمدن سالديم
كوزه ديله گليب دئدي كي من ده
سنين كيمي ايديم ، بو گونه قالديم
بنزه ر، درزي اوغلو ، اوزون قمره
سنه يوز مهستي دونر چاكره
الينده كي ساپ تك يولوم دوشه كاش
شكر دوداقينا گونده مين كره
يون اييره ن اوغلان منيم جانيم دير
اونون زنخداني بير زيندانيم دير
اونون دوداقيندان بوسه وئر الله
چونكي او دوداق لار جان درماني دير
تورپاق اليين ين من عاشيقي ام
ديليم گلمير آچيپ سيرريمي دييم
او تورپاق ال له ييب قيزيل آختارير
من اليمده قيزيل اوني گزيره م
پاپاق چي سئوگيليم شوق ايله بياق
تيكيردي الينده اطلس ده ن پاپاق
هر پاپاقا يوز يوز آفرين دئديم
دوردونه بيري ده بس ايدي آنجاق
آذربايجان ادبياتي نين قدرت لي نماينده سي اولان مهستي گنجوي نين رباعي لري ، خاقاني و نيظامي اثرلري ايله باغلي اولماق لا ، دنيوي حس لر ترنم ائدير ، اينساني و اونون گوزه ل ليگيني ، آرزو و ايستك لريني ايفاده ائدير :
بير نال گوتوروب گلدي او نال بند اوغلان
نال وورماق اوچون اگيلدي قالديم حيران
كيم گؤردي بوجور معجزه ني عالم ده
وورسون هلال آت ديرناغينا بدر اوغلان !
* * * *
هرگاه كي گؤزومده ن ياشيم الوان توكولور
آغلار منه گوي ، ياشي بير عمان توكولور
سنده ن گؤزوم آيريلديغي گون قان توكدي
آيريلسا بدن دن باش اگر ، قان توكولر
* * * *
شهلا گؤزون اي گؤزه ل باخسا مستانه
سرخوش دا گلر ، مي ده گلر افغانه
رقص ايله سه ساچلارين سنين بير لحظه
مين فتنه قوپار ، كونول گلر طغيانه
یئنه گلدی باهار عطیرلی ، لاله لی غمزه لی نازلی نیگار
گئچدی عوموردن شاختا سازاقلی ، قارلی کولک لی ، غملی کدر لی گونلو قیشلار
بیر داها قارلی داغلار چیخاراجاق آغ کورکونو
گئیه جک یاشیل دونونو
تاخاجاق دوشونه آل لاله لری
توحفه وئرجک قوجاق قوجاق ... اتک اتک
مین بیر رنگ ایله بویانمیش لچک چیچک
بیر داها آخاجاق شلاله لر دامجی دامجی ، اینجه اینجه
نوروز گولو قار چیچگی بویلاناجاق توپراقدان دویمه دویمه
بوز بولاقلار ارییب آخاجاق طبیعت یاناغیندا
سوزه جک جان تاپاجاق بولاق اوتو
گوله جک یاماجلاردا بوینو بوکوک بنو وشه لر
گونش ساری تئلرینی یایاجاق سینه سینه داغلارین
چیچک قوناجاق آیلمیش بوداغلارینا آغاجلارین ، باغلارین
گوللر عطیر ساچاجاق دره لره ، داغلارا
باد صبا شانه چکر تئللره
خبر وئرر اوبالارا - ائللره
نه یاتمیسیز دورون شادلیق ائدین فرح گلیب دیللره
بولبول اوخور سئوینج گلیر گوللره
قارلی قیشا سون دی باهار
داغا یاشیل دوندی باهار
گولوش دی سانکی ، دوداقلارا قوندی باهار
سئوگیه باشلانیش حسرته سون دی باهار
غملر آتار سئوینج قاتار
دورنالاری قاتار قاتار
چیچک لری لئچک لئچک
سئل سولاری آشار داشار
یئل اولوب داغدان اشار
عطیر لرین قوجاغیندا ناز باهار
اوردوسونو گتیریب دیر بویانا
خوش قوخولو نوروز گولو ، بنووشه
لاله نرگیز یاییر آذربایجانا
باهارین خوش نسیمیندن بو گون روحلاندی سونبول لر
دونوب بیر جنته یوردوم آچیلدی جور به جور گول لر
بوتون گولشن لره ای دل نیگهبان اولدو بولبول لر
یاشیل چول لر صفالاندی چیچک گولدو چمن گولدو
کپنک لر گولدن گوله قونورلار
باهار گلیر پنجره نی باغلاما
بنوشه لر کردیمیزه دولورلار
بولاغ آخیر سن گؤزه لیم آغلاما
یئنه قالدی اوزو قارالیق کؤموره
ظالیم شاختا ساراییندا گول بیتیر
ایلیق یئللر اسیر سئزاق یئرینده
یاز چمنده آچیب چیچکدن چتیر
گول دردیمیز بوزا دؤنوب اریسین
خزان وورموش آرزی باغی گول آچسین
یاز گتیرسین یئنیلیک ین نغمه سین
کؤنول لرده اومود دالی زوغ آتسین
گول اوچوشسون دوداق دوداق دردیمیز
سئوگی سئلی سارسین عومور یوللارین
کؤلگه لرده سارالماسین گولوموز
اسیر تورپاق دادین آلسین باهارین
شاعیر میرزا علی معجز شبستری تبریزین شمال شرقینده واقع اولان شبستر شهرینین اهلی دیر . او 1252 شمسی ایلینده آنادان اولوب و حاجی آغا آدلی بیر تاجیرین اوغلی دیر . میرزا علی تحصیلاتین بیر کؤهنه اصول مکتبینده مشغول اولموش و اؤز یازدیغینا گوره آتاسی اونون 16 یاشیندا اولان زامان وفات ائدیب و قارداشلاری اونی استانبولا دعوت ائتمیشدیلر . معجز استانبولدا چوخ حکایت و ادبیات و تاریخ صاحه سینده یازیلان رمان لارین اوخوماقی ایله مشغول اولموشدیر . معجز 30 یاشا چاتاندا غربتی ترک ائدیب و اؤز وطنی شبستره مراجعت ائتمیشدیر و ان عزیز اوقاتینی شیخ محمود شبسترلی نین توپراغی کناریندا کئچیریب و شعر یازماغا مشغول اولموشدیر .
اثرلریندن واضح گورونور کی شاعیر اجتماعی حیات باره سینده بؤیوک و گؤرکملی آددیملار گوتوروب . مثلا دئیر کی :
چون قاییتدیم وطنه آچما دهانین دئدیلر
دینمه دانیشما و ترپتمه زبانین دئدیلر
دئدیم اللاهه باخین ائتمه یین آخر اولدوم
گر بوجور ائتمیه سن چوخدی زیانین دئدیلر
شاعیر اوز زندگانلیغیندا بئله یازیر :
"وطنه قایداندان سونرا یوردومون حالینی گؤروب نوحه خوانلیغا باشلادیم ! منیم نوحه خوانلیغیم آخوندلارین خوشونا گلمه دی و منه محاربه اعلانی ائتدیلر . 26 ایل ووروشدوم . خیرات وئردیلر منی دعوت ائتمه دیلر ، طوی اولدی منی چاغیرمادیلار ، یعنی یازدیم و گوشه کناردا باشا آپاردیم ."
او اؤز شعرلرینده خرافات اصول لاری و جهالت و ظلالته سوق ائدن عادت و مرض لری تنقید ائدوب ، اینسانلاری یاخشی شرح لر و گؤزل شعرلر وسیله سی ایله مدنیت و اجتماعی حقوق سمتینه سوق ائدیب و هئچ بیر زاددان قورخوسی یوخموش .
شعرلریندن نمونه لر عزیز اوخوجولاریما تقدیم اولونور ...
یازی نین آردی
يیغدی خير و بركت سفره سين ، احسانیله گئتدی
امن امانليق دا يوكون باغلادی ، ايمانیله گئتدی
بيگ خان اولمازسا دئيه رديك اولاجاق كنديميز آباد
او خراب كتده ، و لاكن ائله بيگ خانیله گئتدی
(سيلو) داير اولالی ، هر نه دگيرمان ييغيشيلدی
آمما خالص تميز اوونلاردا ، دگيرمانیله گئتدی
مستبد سلطاني سالدوق ، كي اولا خلقميز آزاد
سونرا باخديق كي آزادليق دا او سلطانيله گئتدی
بير (بلی قوربان!) اولوب ايندی بيزه مين بلی قوربان
آمما (خلعت وئرن) اول بير بلی قوربانیله گئتدی
دوز مسلمانه ديئيرديك : قولاغی توكلو دی بدبخت
ايندی باخ ، گور كی او دوزلوك ده ، مسلمانیله گئتدی
وئرمه (صابر) دئدی ، او دولما فسنجانی آخوندا
آغزيميزدان دا داد ، اول دولما فسنجانیله گئتدی
دئدی انسانيمیز آزدير ، هامي انسان گرك اولسون
آمما انسانليقمزدا ، او آز انسانیله گئتدی
بو قدر (دفتر) و (اسناد) له ، بير حقه چاتان يوخ
حق وئرنلر (پيتيگي) ميرزا قلمدانیله گئتدی
بيزه بير دين قالا بيلميشدي ميراث ، بيرده بو ايران
دين گئدنده دئدی : " تك گئتمه رم! " ايرانیله گئتدی
ايسته ديك قانلا يوواق ئولكه ميزين لكه سين ، آمما
ئولكه ميز خالص ئوزی لكه اولوب قانیله گئتدی
يورقانی اوغری قاپاندا ، دئدی ملانصرالدين :
نيله سين چيلپاغيدی ، اوغري دا يورقانیله گئتدی
هاوا انسانی بوغور باش باشا " گاز كربنيك " اولموش
يئل ده اسمير ، ائله بير ، يئل ده سليمانیله گئتدی
سو ، كرج دن " كلور " ايله گلی پاسلی دميرده
گوره سن " شاه سويی " تك چشمه نه عنوانیله گئتدی
تركی اولموش قدغن ، ديوانيميزدان دا خبر يوخ
"شهريارين" ديلی ده وای دئيه ، ديوانیله گئتدی
هر زامانکی باخیرام باشینا قار وار گورورم
اوغول اولموش آتا تک گوزلرین آغلار گورورم
هر طرفدن چکیلیب سینه وه داغلار گورورم
آی آلان اوستونو غم چیسگینی ، هر یانی دومان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
گورموشوک یازدا کوچک لرده چیچکلر آچیلار
هر طرفدن چیمنین سینه سینه گول ساچیلار
ماهنی لار قوشماغا باشلار یئنه ده قوشماچیلار
یاز گلیب گئتدی یئنه گولمه دین اوچ آیدا بیر آن
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
قرنیلر گئچدی سنین گولمه دی بیر لحظه اوزون
قانلی یاش توکدو سارالمیش اوزونه یاشلی گوزون
غصه دن دوندو قارانلیق گئجه اولدو گونوزون
نه سوران حالینی اولدی نه وئرن جیسمیوه جان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
آند وئررم سنی او قانه بلنمیش داشووا
گئجه گوندوز او گوزوندن توکولن قان باشووا
اورگین دردینی بیلدیر او "سهند" قارداشووا
سنی وارلیق سنی تانری سنی بو آه و فغان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
سالارام یادیما بیر لحظه او گئچمیش لریوی
توکولن سنگ جفائیله او دور دیشلریوی
ایزلرم بیر بیر او حئیرت یارادان ایشلریوی
هامی دان من سنین احوالینا آرتیق نیگران
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
ساکیت اول ، آغلاما قوی بیرجه چکیلسین بو دومان
گون چیخیب ظولمنی بیر یوللوقا قووسون بورادان
"نبی" گلسین ، بو آت اولسون یئنه داغلار آتیلان
"هجر"ین بلکه یغیلسین گوزو یولدان ، آناجان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
سوندوره بیلمه دی گوز یاشین اورکدن اودووی
چاغیریم قوی کومک ائتسین سنه اوز اولادیوی
افتخاریله بوگون ذیکر ائدرم پاک آدیوی
مرد اوغوللار بئجریب خلقه وئرن شوهرت و شان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
"بابکین"گئتدی سه بوش قالمادی آمما قوجاغین
دولودور مین ائله اوغلانلاریلا هر بوجاغین
نه قدر یئل اسه طوفان قوپا سونمز اوجاقین
ای بلالر سپری ، خالقا یامان گونده آمان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
چنلی بئلده "ده لی لر " قوی یئنه قورسون بوساطی
قوچ کوراغلو یئنه جولانه گتیرسین قیر آتی
هئچ زامان اصلین ایتیرمز او کی دوزگوندی ذاتی
آند اولا آدیوا ، آی گوزلری آغلار ، یاشی قان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
سن دویوشلرده بیر آسلان کیمی دوردون ایاغا
اوخ آتیلدیقجا بیزه سینه نی وئردین قاباغا
غم یئمکدن داها جانیم یئتیشیب دیر دوداغا
نه یامان گونلره گور قالدی بو احساسلی بالان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
بابالاردان بیزه قالمیش بو مثل هاممی بیلر
سو ٬ گلن آرخا دئیبلر یئنه بیر گون سو گلر
فلکین داش اورگین آه اوخو آخیردا دَئلر
"بارز" اوغلوندا یئتر سئودیگی یاره او زامان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
بیر چینار کؤلگه سی ، بس ائدر منه
بیر لطیف بنؤوشه ، بیر یاشیل یارپاق
حزین بیر نئی سسی بس ائدر منه
...
بیر سونبول دنه سی ، بیر آیدین سما
بیتمز بیر خاطرات بس ائدر منه
بیر حسرتسیز عمور ، بیر سونسوز وفا
بیر عمورلوک حیات بس ائدر منه
...
بیر کؤرپه گولوشو ، بیر توی صداسی
بیر دوست صداقتی بس ائدر منه
بیر قارانقوش سسی ، بیر یاز هاواسی
بیرده ائل شفقتی بس ائدر منه
...
بیر اوجا سسدی قولاق وئر اونا هایسیز گئجه لر
سارا بیر باغدی طبیعتدن آلیب قول بوداقی
بیر شیرین ماهنیدی یانلیز اوخویار ائل دوداقی
سارا بیر قیزدی سودان سورمه چکیب گؤزلرینه
جان دئییب بیرده اورکدن آرازین سؤزلرینه
سارا سئودا ایله دونیانی آتان بیر قیزدی
سارا غملر اوجاقینادا آلیشان بیر کؤزدی
بیر نجابتلی گلین دیر ائله آسلان سایاغی
قویمادی تار ائده دونیاسینی چاققال آیاقی
اؤزونو آتدی سئله اؤزگه نی حئیران ائله دی
او یانان شمعینی پروانه یه قربان ائله دی
قوشولوب سئللره گئتدی آنا یوردون ساراسی
قالدی شیرین اوره گینده یئنه فرهاد یاراسی
باغلادی ساچلارینی قویمادی بیگانه گؤره
آنا یوردون قیزی وئرمز ساچین هر کیمسه هؤره
گلین اولدو آرازا، اوردا تویون توتدو سارا
سؤیله دی اوردا اورک سؤزلرینی نازلی یارا
آراز آغلار گؤز ایله، آلدی سارا اللرینی
دارادی ائل قیزینین بیرده قارا تئللرینی
گئتدی گؤزلردن اوزاق دوشدو ائلین بیردنه سی
گؤرمه دی خان چوبانین آیریلیقین سون نفسی
سارا گؤزلردن اوزاق دوشسه ده ایتمز اثری
بیر یاراق تک سؤزونون واردی هله چوخ کسری
ایکیمیزده بیر اورک وار
یاری منده ، یاری سنده
سئوگی آدلی بیر آغاجیق
بوداق منده ، باری سنده
چیچک بیتر گول اوزونده
مین معنا وار هر سوزونده
بیر بولودوق گوی اوزونده
یاغیش منده، دولی سنده
بیراووچویام گوزوم اوودا
قاچ ها قاچدا ، قوو ها قوودا
عومروموز بیر شیرین سئودا
پتک منده ، بالی سنده
ساوالان...اوچور ایلهامیم او قوشلار کیمی کی
یاز وعده سینده
قوزانیر ماوی گویه تا اوجا باش بیر داغا قونسون
کورپه قارتال کیمی دیر
گاه چکیلیر گوزده ن ایتینجه ک
اگله نیر گاه ساوالان عشقینه _آغدان_آغا قونسون
هر اوجا داغ کی گوروسن باشی قاردا آغاراندی
اورا بیل کی ساوالاندی
آمما یوخ!
هر اوجا داغ سسیمی آلسا دا تئز قیته ره جکدی
سسی قیته رمک همان یئل بیله جکدی
آخی یئل یولچو دو گئتگین اوکی سوز ساخلایا بیلمز
یئل سوزو قاپدی قاچیردار اونو کیم هاخلایا بیلمز
یئل گئدر گیندی پیچیللار سوزو کوللار قولاغیندا
سوزو قربان ائله یر قیرنادا قانقال آیاغیندا
چئویره ر سوز چاناغیندا
جالایار داغلارا هر بیر سوزو مین سوز توره دندی
بیلمیرم سیرری ندندی
یئل گئده ر گیندی یئلی ساخلاماق اولماز
یئله بئل باغلاماق اولماز
آمما سن ای سوزو سینه نده کوزردن ساوالانیم
کیم گله صدقله زرتشت بئجردن ساوالانیم
ائلیمین شانلی داغی باباشیوا مین لر جه دولانیم
اریدیب ائل غمی بیر یول سنی کوکدن ده تالانسان
سئل اولوب قانلی دنیزلر کیمی دونیایه جالانسان
آدی دیللرده قالانسان
ساوالانسان،ساوالانسان
ساوالان ائل غمینی بللی دی ساخلار سینه سینده
سینه سی کوزدو آلودور گیزیلیک اینسی سی واردیر نفسینده
شاعرین غملی سه سینده آلگیلان ساخلا سن ای ائل داغی غملی قفسینده
ساوالان آلسادا هر سیرری سوزو داغلارا سالماز
گوره نامرد دوروبدور ساوالاندان سس اوجالماز
ساوالاندا توکولن داشلاری دیندیر دانیشالار
سالسا عاشیق نفسین کوللارا،کوللار آلیشالار
ده ده قورقود سازی چالسا
ده لی دومرول باش اوجالدار
بلی البته کی یولداش باشینی یولداش اوجالدار
سسله عاشیق سازی چالسین
سسی میز بیرده اوجالسین
اویناماق لیزگی یه دونسون
کاس شوشم گوزگویه دونسون
قوی وئرک سس سسه باهم اوخویاق بیرده کوراوغلو دلی سیندن
هجرین قوچ نبی سیندن
اوکی ظالیملری مظلوملارین اوستونده ازه ردی
او کی آسلان کیمی داغلاردا یاتیب باغدا گزه ردی
اوخو عاشیق اوخو
سن بیل اوکی تانری تانییبسان
سوزومه دوز جالییبسان
سوگوم قوی سازا گلسین
بولبولوم آوازا گلسین
یازمیشام ایوازا گلسین
گوج آلاق قوی دلی لردن
باج آلاق اجنبی لردن
اوکی بیلمیر نبی کیمدیر قویون آذر ائلینی مسخره سانسین
بیر عومور دورکی فضولی نی -نسیمی نی دانیب ایندی ده دانسین
شهریار تک سن اوجات باشیوی قوی عرشه دایانسین
قوی باخار کور تر ایچینده جوموبان اولسون -اوتانسین
اوکی آخساخدی یوبانسین
اوکی تورکون دیلین اسگیتمه گه تصویره سالیبدیر
اوکی تورکون بالاسین ایندی ده آشغالچی سانیبدیر
او تفاله بیلیرم فیکرینی طاغوتدان آلیبدیر!!
او رژیمیندی قالیبدیر
یوخسا تورکون بالاسیندان چیخیب علامه ی دوران
اونا دونیا باش اییر فلسفه ده
بیرجه نه ایران
قوی دئییم شهریاریمدان
نیسگیل او چرچی یه قالسین کی جواهیر نه دی، قانمیر!!
فیکری آللاتما دادیر خالقی ،ائلین حالینه یانمیر
اریمیر،اولمور،اوتانمیر
آخی ای قاردا،دوماندا باش اوجالدان ساوالانیم
غمی ،دونیانی قوجالدان ساوالانیم
ائل بیلیر داغلار آرا هر اوجا داغلار باشی سن سن
وئر سهنده الیوی قارداشیوین سیر داشی سن سن
وئر گیلن بیر لیک الین بیرده دماونده اونون یولداشی سن سن
اوندان آیریلما آماندی
یولوموز چندی دوماندی
قوی ایگیدلر سیزه فخر ائلیه ییبن باشین اوجاتسین
قویما قارتال دولانان یئرلره قوزغون الی چاتسین
ساوالان چنلی چاغیندا
منیم ایلهامیم اولارکن
کونلوم اوز سری سوزون صدق ایله سویلر ساوالانه
ساوالان کوز قالادار شاعیر اولانلار سینه سینده
اوردا زرتشت گئدیب تانریدان ایلهامین آلانه
اگیرم باش ساوالانه، اگیرم باش ساوالانه
نغمه سینی قوشلار باغ- باغ بـولنده،
من گوز آچـــیب، بو دونـــــیایا گلنده،
بخت اولدوزوم بورادا یانان اولوبدور
یازی نین آردی
ییغیشدی قونشولار بوتون جار آغلادی من آغلادیم
باشیندا قارقالان داغا دانیشدیم آیرلیق سوزون
بیر آه چئکیب باشینداکی قار آغلادی من آغلادیم
طاریمدا نار آغاجلاری منی گوروب دانیشدیلار
بویومو زیتون اوخشادی نار آغلادی من آغلادیم
ائلئی که اسدی بیر خزان تالاندی گوللیرم منیم
خبر چاتینجا بولبوله خار آغلادی من آغلادیم
اورک سوزون دئدیم تارا سیملر اولدی پارا پارا
یاواش یاواش سیزیلدادی تار آغلادی من آغلادیم
دئدیم کی حق منیم کی دیر باشیمی چکدیلر دارا
طناب کسنده بوینومو دار آغلادی من آغلادیم
ایللر بویو بو جامیدن اوتری دولانمیشام
گورجک سنی ، تمام وجودوم سن اولموسان
سنسیز ولی ، اوزومده اوزومدن تالانمیشام
سنلی گونش لریم منی ایزلیر آداخلی تک
نئیلیم من عاشقم ، سنی تکجه اینانمیشام
عشقیم یالان دئییل منه بیگانه سویله مه
مجنون کیمی دالینجا گزیب چوخ دولانمیشام
سنسن منیم ازل سوزومون سون حکایتی
سن ناز ائله ، کی من سوزوم اوسته دایانمیشام
عالم بیلیر کی اوزگه خیالی باشیمدا یوخ
عشقیم بو دور کی عشقین ایچون چیرمالانمیشام
من وار یوخو اودوزسام اگر سنلی گونلره
یوخدور غمیم کی سنله حیاتی قازانمیشام
قوی باشیوا اوزوم دولانیم مین نیازیله
یاندیر یانیم کی یانماق ایچون گر یارانمیشام
بیر گون گلر دئیر کی « سامع » ده گئتدی گل
گئتماق گرک ، قالماغا واخت یوخ ، یوبانمیشام
عزیز دوستوم ایل قیزیندان تشکورلر
azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab ace_Arab bjn_Arab azb_Arab bjn_Arab ara_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab ace_Arab ace_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab ara_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn azb_Arab ara_Arab ace_Arab azb_Arab azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn azj_Latn ace_Arab azb_Arab pes_Arab snd_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab ara_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab snd_Arab ace_Arab ara_Arab snd_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab ara_Arab ace_Arab azb_Arab ara_Arab pbt_Arab bjn_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab unk pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab bjn_Arab ara_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab pes_Arab azb_Arab ara_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab prs_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab ckb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab