گؤرشجنگ ییگیت آرازمحمد تکه نی یاتلاپ !
آرازمحمد نرسسه اؤرأن ایر، من دیین یاشیندا نامارت اوقونگ قوربانی بولدی. ازبر سازندا، اون بارماغیندان دور دؤکولیأن کوموش اوستاسی، اوزین بویلی، گؤرمه گی ییگیت یاسان بزگ- شایلاری بیلن انچمه گلین- قیزلارینگ تویونی بزأپ- بسلأپدی.
«پولـلــــی لاری بیــــر کؤپه گه آلمـــــادینگ،
بگ ینگ غــولـی، بای نوکــری بولمادینگ،
“حــان آقـــــا” دییپ بنـــده لیگی قیــلمــادینگ،
اویــادیــاردی سـنـگ دوتــــارینـــگ اووازی،
آراز محــمـد دی چـــــالیـــان بــو ســـــازی.»
قربانگلدی آهونبر[1]
آرازمحمد نرسسه اؤرأن ایر، من دیین یاشیندا نامارت اوقونگ قوربانی بولدی. ازبر سازندا، اون بارماغیندان دور دؤکولیأن کوموش اوستاسی، اوزین بویلی، گؤرمه گی ییگیت یاسان بزگ- شایلاری بیلن انچمه گلین- قیزلارینگ تویونی بزأپ- بسلأپدی. اول طوی- توماشالاردا سازی بیلن یؤرکلری آولاپ، قولاقلارینگ پوسونی آچانام بولسا، اؤزی دورموشونگ کؤپ آجی شارپیغینی دادیپ گلیپدی. یؤنه المیداما یؤره گی نینگ تؤرینده یاتان گیزلین آرزو-اومیدلارینا ییتمک اوچین گیجه- گوندیز دییمأن قاپاساداقی قوش کیمین چیرپینیاردی. آزاتلیق یالقیمی نینگ بیر گون دوغارینا صابیرسیزلیق بیلن قاراشیاردی. یؤنه حایپ، اول گون، آرازمحمد گونینگ دوغوشینی گؤره بیلمأن یاغتی جهان بیلن حوشلاشمالی بولدی. اول 1956- نجی یئلینگ توموس آیلاری نینگ بیرسینده، یانگقی قیرق یاشی آرقا آتان چاغیندا، سویجی اوقودا یاتیرقا، دانگ شمالی سرگینلأن ماحالی، انیانیان دوستی نینگ، انچمه یئللاپ حاوپلی- حاطارلی، چتیلی- چرکزلی یوللاری بیله آشان، اونونگ یانینا یئلان یالی بولوپ گیرن “یولداشی نینگ” نامارت اوقـونینگ قوربانی بولدی.
******
آرازمحمد تاقمین 1915- نجی یئلدا حأضیرکی تورکمنیستانینگ قیزیل آرباط رایونیندا انه دن دوغولیار. اونونگ چاغالیق و یاشلیق دؤوری تورکمنیستاندا بارها موچ آلیان غالا- غووپلی یئللارا غابات گلیأر. تورکمنیستاندا ساویت/ شورایی دوزگونی یولا قویماقچی بولیانلار بیلن اونگا غارشی دوریانلارینگ آراسیندا ییتی سؤوش باریاردی. نتیجه ده 1924- نجی یئلدا تورکمنیستاندا شورا حکومتی اساسلاندیریلیار. هر بیر انقلابینگ دسلاپقی یئللاریندا بولوشی یالی، شورا حکومتی نینگ یوقاردان ایبریلن کادرلاری، تورکمنیستانینگ یرلی دوزگونلرینه بلد بولمادیق یولباشچیلاری بیر توپار اؤته گچمه لره، ادن-اتدیلیگه یول بردیلر. “بای- کولاک”، “میللتچی”، “آخون-ایشانینگ قویروغی” … یالی بیر توپار بهانالار بیلن آداملار یانالیپ باشلاندی، ایز یانیندان قالحوز قورلوشی دؤورینده بو یاد دوزگونه بویون بولمادیقلارا غارشی یاویز چأره لر گؤرولیپ باشلاندی. شوندان سونگ مونگلأپ- مونگلأپ تورکمن حوجالیغی ایرانا و آوغانیستانا سیغینماغا مجبور بولدولار.
یانگقی یتگینجک یاشینا قادام باسان، 12-10 یاشینداقا آرازمحمدلرینگ حوجالیغی- ده گیجه یاری آراچأکدن آشیپ، کوممت قاویزینگ اته گیندأکی اوبالارینگ بیرینده یرلشیأر. اولارینگ آراچأگینگ حاوپلی- حاطارلی یولونی نأحیلی گچندیکلری، آراچأکده ایران سرحدچیلری نینگ اولارینگ غیممات بها زاتلارینی تالاندیقلاری حاقیندا گوررینگ اتسنگ، ادیپ اوتورمالی.
یانگی استالینچیلیک ظولموندان دییندیق دییلنده، بولارینگ باشینا ایران پادشاسی ائرضاشانینگ غانلی پنجه سی اینیأر. گؤچوپ گلنلرینگ بیرتوپاری تأهرانینگ قولایندا، قوملوق، کلیمات (آب و هوا) تایدان اربت یر بولان ورامینه سورگون ادیلیأر. اولارینگ آراسیندا آرازمحمدینگ آقالاری- دا بولوپدیر. حاچاندا پادشاه یورتدان غاچیپ گیدنده، بوسغونلار اوجاقلارینا دولانیپ گلیأرلر.
ایکینجی جهان اورشی یئللاریندا بوتین ایراندا شول ساندا تورکمنصحرادا- دا آزاد ادیش حرکتلر یایبانگلانیار. شول واقت تأزه دؤرأن سیاسی پارتیا (حزب) حؤکمینده، سوسیالیستیک مرام بیلن “حزب توده ایران” گینگ اینتلله گنتسیا وکیللرینگ اینامینا گیریأر و اولارینگ قولداوینی آلماغی باشایار. شول واقتلار مرحوملار غایب بهلکه، صافار انصاری و حأضیر آرامیزدا یاشاپ یؤرن نورمحمد عاشورپور داغی کوممت غاویزدا شول آقیم بیلن آقیپ، تورکمن حالقی نینگ یاغتی گلجگی اوغروندا جان آیامازلیق بیلن گؤرشیأردیلر.
آرازمحمد تورکمنیستاندا بولان دؤورینده اؤز انه دیلینده ساپاق آلیپدی، آیدیلیان عدالتلی دوزگونینگ بیر اووجونی گؤروپدی. شونگا گؤرأ شئیله دوزگونینگ تورکمنصحرادا- دا یول آلماغینی یوره گینده بسلأپ، ایناملی أدیملر بیلن بو توپارا قوشولیار و “حزب بوده ایران” ینگ آغضالیغینا قبول ادیلیأر. کؤپ گزک حزب ینگ متینگلرینه آکتیو غاتناشیپ، اوقغونلی سؤزلر بیلن چیقیش ادیپ، تورکمن حالقینی گؤرشه چاغیریار.
ایکینجی جهان اورشی یئللاریندا آرازمحمدلارینگ یاقین قارینداشلارینا یاویز بیر بلا اینیار. اول- دا قیزیل آربادینگ جان آخیر اوباسیندان تورکمنصأحرا سیغینان تکه لرینگ “حؤجیک” تیره سیندن نوری اوغلی آننامیرات آخونینگ توسساغ ادیلیپ، تورکمنیستانا آلنیپ گیدیلیپ اول یرده آتیلماغی بولیار. گورگن شأهرینده شوروی نینگ کنسولی بولوپ ایشلأن، سونگرا تورکمنیستانینگ مشهور یازیجیسی بولان مرحوم قلیچ قلی یف، تورکمنصأحرالی تورکمنلر بیلن اونگات غاتناشیقدا بولانام بولسا، شوروی نینگ غارایشیندان تورکمنیستانی ترک ادیپ بو یرلره گلنلر انقلابا غارشی آداملاردی. اولارینگ یولباشچیلارینی یوق اتملیدی یا- دا اله سالیپ، تورکمنیستانا ایبرملیدی. شول گؤرکزمه اساسیندا آننامیرات آخون، راحیم تکه و گؤکی صوفی اوغورلانیپ، تورکمنیستانا آلنیپ گیدیلیأر.
1990- نجی یئلدا کوممت غاویزا باران و آننامیرات آخونینگ اوغلی محمد آخون بیلن دوشوشان تورکمنیستانینگ گؤرنوکلی یازیجیسی رحیم اسنوف بو بارادا شئیله یازدی:ه ماغلومات بریأر:
«بییک واطانچیلیق اورشی دؤورینده تورکمنیستاندا آننامیرات آخون حاقدا بیرنأچه بولوغسیزگوررینگ یایراپدی… ساویت قشونی نینگ ایرانداقی تورکمنلرینگ آراسینا آرالاشماغی اول یرده یاشایانلارینگ اولی بدبختچیلیقلارا سزاوار بولماغینا سبأپ بولوپدیر. انچمه ماشغالالار آتادان، دوغاندان ماحروم بولوپدیر، انچمه زنانلار دول غالیپدیر. اولارینگ بیرنأچه سینی اشتابه (قرارگاه) چاغیریپ، شول یرده ساقلایان اکنلر، بیرنأچه سینی ملایم سؤزلر بیلن آلداپ، آلیپ {تورکمنیستانا- آگ} گیدیأن اکنلر، بیرنأچه سینی بولسا، آچ-آچان توسساغ ادیپ، آلیپ گیدن اکنلر. سونگرا بولسا اولارینگ همه سینی ساویتلر یوردونا آشیریپ، اول یرده اولارا نأحیلی الهنچلیکلرینگ غاراشاندیغی بارادا البته، آیدیپ اوتورماغینگ گره گی یوق.
ساویت قشونی ایراندان چیقماقچی بولاندا استارشینا {کیچی درجه لی افسر- آگ} دؤولت اسنوف حوشلاشماق اوچین محمدینگ{آننامیرات آخونینگ اوغلی- آگ} یانینا باریپدیر. شوندا یاش ییگیت گؤزینه یاش آیلاپ، توتولوپ، آشغابادا آلنیپ گیدیلن قاقاسینا سالام آیتماغی خواهش ادیپدیر. دولت بابایوویچ دولانیپ گله نیندن سونگ آننامیرات آخونی ایدأپ آشغابادی، قیزیل آربادی الک الأن یالی اتسه- ده، آخونی نینگ بو یردأکی دوغان- غارینداشلاریندان بیرین- بیرن سوراپ چیقسا- دا، اوندان درک تاپماندیر. دیندار آخون ادیل قویا غاچان یالی بولوپدیر.
کوممت غاویزدا بولسا آننامیرات آخونینگ اؤلندیگی بارادا میش- میشلار یایراپدیر. اول میش- میشلارام داشاری یورتلارا، یاغنی ساویت تورکمنیستانیندان باران میش- میشلار بولمالی. عمومان آننامیرات آخون حاقدا هر حیلی ساماخیللمالار یایراپدیر. شولارینگ بیرینده اونگا حامانا، دولت سیاسی اوپراوله نیه نینگ هم- ده ایچری ایشلر حالق کامیسسارلیغی نینگ اورگانلاری{سونگراقی ک گ ب- آگ} یؤریته ایش بیلن ایرانا اوغرادیلانمیشلار. ایکینجی جهان اورشی نینگ باشلاریندا بولسا اول ایرانینگ دؤولت ایشلرینه باشلارینی سوقماغا یتیشن فاشیستلرینگ یؤریته قوللوغینا ادیأنلرینگ نظرینه دوشونمیشین. اونسونگ هیتلرچی ایچ آلیلار غیسغا وقتینگ ایچینده آخونلیق درجه سینه یتن آننامیرات آخونی یوموشلار بیلن یئنه- ده بأریک {تورکمنیستانا- آگ} ایبرنمیش.
ساویتلرینگ ایرانداقی کونتر رولوتسیا{جاسوسلسق اداراسی-آگ} بولسا اول یرده آننامیرات آخونینگ آدینی گؤته ریپ یؤرن آگنتی توتوپ ساویت سایوزینا ایبرنمیش. بو یرده- ده اونونگ بیلن ایش دررو بیریانالیق ادیلنمیش.»[2]
ایکینجی جهان اورشوندان اؤنگ- ده آلمانلار تورکمنلرینگ آراسینا سیزیپ، تورکمنصأحراده کأبیر بینالاری قوروپ، یرلی یولباشچیلار و حانلار بیلن غاتناشیق ساقلاندیقلاری بارادا تاریخچی عالیملار بی بی رابعه لوگاشووا و همت آتایف- ده ماغلومات بریپدیلر. (سرات: ترکمنهای ایران و جنبش رهایی بخش ترکمنهای ایران)
ایکینجی جهان اورشی تمام بولوپ، شوروی نینگ قیزیل قشونی تورکمنصأحرانی ترک ادندن سونگرا، تأهرانداقی رئاکسیون/ مرتجع گویچلر توده پارتیاسی نینگ آغصالارینا غیسیشلارینی آرتدیریارلار. 1948/1327- نجی یئلینگ بهمن/ ژانویه آینئندا ایرانینگ پادشاسی محمدرضا “تهران” اونیورسیتتینده اوقا توتولیار (مونینگ شاه طاراپیندان یولا قویولان خاین پلان دیغی- ده آیدیلیار) شوندا، اوق آتان ناصر فخرآرایی نینگ جویبسیندن “حزب توده” نینگ آغضاسی دیین کارتی تاپیارلار! و شوندان سونگ بو پارتیانینگ آغضالاری غاضاپلی ایزارلامالارا سزاوار بولیار. ائلایتا- دا کوممت قاویزدا حاوپسوزلیق گویچلر، ارتش ینگ ” رکن دوم” دیین بؤلومی بیر توپاری تورکمنی شول ساندان غایب بهلکه، قربان نظر رابطی(حاجی خان اوغوزی نینگ انیسی) و آرازمحمدینگ آقاسی قربان تکه (قربان خیاط)، شیئله- ده کومیش دپه دن گؤرشجنگ روحانی ولی جان آخون وافی نی داغی توسساغ ادیپ، ایکی گورگنه سونگرا ساری شهرینه ایبریأر.
1953/1332- نجی یئلدا آمریکانینگ گیزلین قوللوق ادراسی “سیا” دکتر مصدق ینگ حکومتی آغدارماغا سیناشیار. حزب توده و اونونگ گیزلین افسرلر قوراماسی بیر- ایکی گزک بو پلانی پاش ادیأر. آخری کودتا شول یئلینگ 28- نجی مردادیندا عامالا آشیریلیار. سازمان نظامی افسران حزب توده- دن گینگ مؤچبرده رژیم اؤج آلیپ اوغرایار. توده پارتیانینگ افسرلر توپاری نینگ یولباشچیسی خسرو روزبه توسساغ ادیلیأر. شوندان سونگ حزب ینگ گؤرکزمه سی بویونچا افسرلر شوروی یه شول ساندان آذربگجانا و تورکمنیستانا سیغینمالی بولیار. اساسان 1946- نجی یئلدا أذربگجاندا ملی حکومت آغداریلاندان سونگ ساویتلر یوردونا غاچها- غاچلیق باشلانیار. تورکمنلردن غایب بهلکه، ساپار انصاری، نورمحمد عاشورپور، محمدآمان اسلامی، ساری گوکلانی، بایرام محمد مدرسی و بیرآز سونگرا سرهنگ توپخانه ساپار خطیبی داغی تورکمنیستانا سیغینیارلار.
آمریکانینگ کودتاسی بیلن حکومتینی غایتاریپ آلان محمدرضاشاه نی قولداپ رئاکسیون گویچلر انقلابی ییگیتلری داراپ باشلایارلار. حتی گوندیزینگ گونورتاسیندا کؤچه لرده شاه رژیمینه غارشی دوران ییگیلری اوروپ ینجیچیأرلر. میثال اوچین 1335- نجی یئلدا کوممت غاوزینگ “سیدی” لرینگ یانینداقی چاتریغیندا بیر تکه ییگیدینی (راحیم تکه نینگ اوغوللاری نینگ بیری بولسا گرک، سبأبی اولار توده پارتیانینگ بیلدیریشلرینی شأهرده یایرادیانمیشلار) توتوپ، اونی باشغا بیر تورکمن داش بیلن اوروپ غانا بویاپدیر. شوندا تورکمنیستاندان ایرانا سیغینان تکه لرینگ همه سینه “کمونیست” و شاه رژیمینه غارشی آداملار حؤکمینده غارالیپدیر.
دسلاپقی توتها- توتلیقلاردان ساغ- آمان غالان آرازمحمد انقلابی افسرلرینگ آراچأکدن آشماغینا کمک ادیپ باشلایار. اساسان بو ایش، توده پارتیاسینا 1327- نجی یئلداقی رژیم ینگ ایلکینجی هجومی دؤورینده باشلانان بولمالی، سبأبی شهربانی کل کشورینگ گرگانه و گنبدقابوسه یازان گیزلین حاطیندا آراچأکدن گچیأنلره کمک بریأنلرینگ ایزارلانماغی حاقیندا گؤرکزمه بریلیأر.
بو یاغدای 1958/1337- نجی یئللارا چنلی دوام ادن بولمالی. پأک یوره کلی، ساده ییگیت آرازمحمد قونگشوسی بولان لات، قمار اویناپ یؤرن یالقاپ آتابایه اؤز گیزلین سیرینی عیان ادیأر. شوندان سونگ بیر گزک آرازمحمد، افسرلری، یالقاپ بیلن تورکمنیستانه ایبریأر. بلله نن مهلتینده دولانمان، یالقاپ، تورکمنیستاندا ایکی هفته لأپ غالیپ، عرق ایچیپ، وجرالیق ادیأر. دولانپ گلندن سونگ بو ایکیسی نینگ آراسینا تاو دوشیأر. شوندان سونگ یالقاپ ینگ ایچینه کیتوو دوشوپ باشلایار و پورصاتا غاراشیار.
شول گون آرازمحمد، دکتراحمد غاراداغلی نینگ اؤیونده بولان مجلیسیندن گیچ اؤیونه دولانپ گلیأر. دکتر غاراداغلی آرازمحمدینگ سازیندان و شیرین لفظ بیلن آیدیان آیدیمیندان غانمایاردی. هر گزک اوتورشیق بولاندا آرازمحمد، مرتبه لی میخمان حؤکمینده بیرینجی چاغیریلیاردی. توموسونگ یالدیراق آیی، هوا یاقیپ باریاردی. مرداد آیی، کوممت قاویزدا دییسنگ ایسسی بولیار. پنجره نی آچمان یاتیپ بولمایار. آرازمحمدینگ گینگ حاولوسی باردی. حاولی نینگ کؤچأ طاراپ آچیلیان یرینده، اول اؤزی و میخمان جایی اوچین یؤریته جای قوردوریپدی. اول شئیله بیر دوزگونلی، آکورادلی (منظم) یاشایاردی ادیل اروپالی لار یالیدی، اونونگ یاتیان کراواتی (تختخوابی) باردی. شول الهنچ جنایت بولمازدان بیر گیجه اؤنگ آرازمحمدینگ اوغلی- ایر یاشیندا اینچه کسل دن اؤلن اوغلی- آنه قاقا، گیجه یاریندا پنجره نینگ آنگیرسیندا بیر ایمنچ کؤله گأنی گؤره ندیگینی آیدیپدیر. اما اونونگ بو سؤزلرینه اونس بریلمأندیر. ارته سی آغشام دانگدان، هنیز تاویق- خوروز غیغیریپ یتیشمأنکأ، ایکی سانی غارا یؤره کلی آدام آرازمحمدینگ سویجی اوقوودا یاتان جایئنا یاقینلاشیپ، اولارینگ بیریسی، تفنگ بیلن اونی آتیپ اؤلدوریأر و غارانگقیلیغا سینگیپ گیدیأرلر.
محله دن اولی غوح- غالماغال، داد- فریاد توروپ اوغرایار. دادگاه دان یؤریته مأمور گلیأر. مسئله نی درنگه یأر. آرازمحمدینگ حوسسارلاری، یاقین دوستلاری، ایلی- گونی اونی سونگقی یولونا اوغرادماغا تاییارلانیاردی. دیمشیقلیق آرالاشیپدی، دینگه اول جایدان مرحومینگ حوسسارلاری نینگ، عیاللارینگ آغی سسی بو دیمیشلیغی بوزیاردی.
شول واقت مرحومی جایلاماغا اوغراتماچی بولیانلارینگ بیریسی تاغتا یا- دا غامیشینگ گرکدیگینی آیدیار. اله سرأپ، دوستونینگ اؤلومینه همه آداملاردان بتر غینانیپ یؤرن یالقاپ: “من گتیره یین” دییپ، دوچرخه نی آلیپ بازارا طاراپ گیتمکچی بولیار. اؤنگ آیاق ماشینی قاوی سوروپ بیلیأن یالقاپ، ایکی گزک داغی یئقیلیار. شوندا معرکه نینگ آراسیندان غـورغان آتابای دیین بیری: “شونینگ بولوپ یؤریشی غاوینگ اوغری دأل” دییأر. یالقاپ غاتی آلجیرانگگی گؤرونیأردی. آداملار: “آی پاخیرینگ یاقین دوستی اؤلدی شونینگ اوچین دیر- دأ” دییأردیلر. مرحومی سونگقی اؤیونه یولاغچی ادیأرلر.
*********
آرادان قیریق گون گچیأر. بیر گیجه عاراقدان کیفی کؤک بولان یالقاپ گیزلین بیر سیرینگ اوستونی آچیار. اول عیالینا: «اول تکه جیگی-أ آلاندیرین» دییپ آرازمحمدی دایسی بیلن بیله باریپ اؤلدورندگینی آیدیار. “ناحاق غان یرده غالماز” دییلیشی یالی بو گوررونگ یرده غالمایار. یواش- یواشدان آغیزدان-آغیزا، دیلدن- دیله یایرایار. شوندان سونگ گوررونگ اولا تورویار.
پوصاتدان پئیدالانیپ رژیمینگ گیزلین قوللوق اداراسی تورکمنلرینگ بیرتوپارینی توسساغ ادیأر. اولارینگ آراسیندا آرازمحمدینگ دوغانی قربان، آق اؤیلی کسه آرقا، آمانگلدی مورت، ساتلیق برکندی (ولیجان آخون وافی نینگ انیسی) هم- ده یالقاپ داغی بولوپدیر. بولاری تأهرانینگ قصر قاجار زندانینا آلیپ گیدیأرلر. یالقاپ قورقوسیندان بیلیأن زاتلاری نینگ همه سینی شول ساندان افسرلری آراچأکدن گچیرمک بیلن باغلی سیرینگ اوستونی آچیپ بریأر. اولارا 15-10 یئل ایش کسیلیأر. یالقابا- دا 10 یئل بریلیأر. بولارینگ زندانداقی یاغدایی بارادا حزب توده نینگ یوقاری درجه لی لیدرلریندن محمدعلی عمویی[3] کتابی نینگ «ارازمحمد ستاره ای در ترکمن صحرا» دیین بؤلومینده شیئله ماغلومات بریأر:
-
«پاییز 1337{1335 بولمالی-آگ} گروهی ترکمن به زندان وارد میشوند… در اتاقهای بندهای یک و سه مستقر می شوند… آنها بازمانده سازمان حزب در “گنبد و صحرا” هستند. هرچند پس از کودتای بیست و هشتم مرداد ضربات سختی بر آنها وارد آمد و بسیاری از اعضا بازداشت یا فراری شدند. با این همه ارازمحمد، یکی از افراد باسابقه حزبی و آشنا به تمامی گوشه و کنار صحرای ترکمن موفق می شود تا شاخه ها را سرو سامان دهد و شبکه حزبی را رو به راه کند. این شبکه کار مهمی در دوران تجدید سازمان به عهده گرفته عبور دادن افراد حزبی فراری از مرز و رهانیدن آنها از خطر مرگ بود. در جریان اینگونه عملیات یکی از راهنمایان به نام یلقاب، که از دستیاران ارازمحمد بود دستگیر میشود و از بیم شکنجه آنچه می داند به زبان می آورد… آن عده ده پانزده نفری را تسلیم دادگاه و به زندانهای ده و پانزده سال محکوم می کند…»
**********
آرازمحمدینگ نأمه اوچین آتیلیپ اؤلدوریلندیگ بارادا آنیق دلیل یوق. بو یرده دینگه کأبیر چاقلامالار بیلن چأکلنملی بولیاریس:
1- شوروی نینگ ک گ ب سی آرازمحمدینگ بیلیأن زاتلاری نینگ ایرانینگ ساواک قوللوغی نینگ الینه دوشمزدن حواطیر ادیپ شئیله پلانی قورنان بولماغی آخمال؛
2- ایرانینگ گیزلین قوللوق و ایچالی لیق اداراسی ساواک- ینگ اؤزی بو جنایتی عامالا آشیران بولمالی؛
3- بلکی- ده آرازمحمدینگ بو تراگیکی اؤلومینده شخصی دوشمانچیلیقلار رول اویناندیر.
مرحوم آرازمحمدینگ ایکی اوغلی بیلن بیر قیزی بولیار. باش اوغلی آننا قاقا یاشلیقدا اینچه کسلدن اؤلیأر. ایکینجی اوغلی تاغانقلیچ- ده 1357- نجی یئلداقی تورکمنلرینگ غوزغالانینگا آکتیو غاتناشار. اول سونگرا توسساغ ادیلیپ، بیرنأچه یئللاپ اصفهانه سورگون ادیلیأر. آرازمحمدینگ قیزی ارازبی بی بولسا دورموش قوروپ، گذران ادیپ یؤرن بولمالی.
مرحوم آرازمحمد تکه نینگ یاتان یری یاغتی جایی جنتدن بولسون.
بو ماقالانینگ تاییارلانماغیندا ادن حیذماتداشلیقلاری اوچین دوغانلار قلیچ و وکیل تکه، مرحوم دکتر قلیچ نوبری یه منتدارلیغیمی بیلدیریأرین.
آ.گلی
20 مه 2016
[1] مرحوم آهونبرینگ بو غوشغوسینی دولی اوقاماق ایسله سینگیز
http://turkmen.se/2007/januari/chalynmadyk-mukam.html
[2] Rahym Esenow: Syrly Toslamalaryñ pydalary. Aşgabat. 1995. S.130
[3] دُرد زمانه. م. عمویی. ص 150
azb_Arab azb_Arab azb_Arab kas_Arab azb_Arab ckb_Arab ara_Arab urd_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab unk pes_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab pbt_Arab azb_Arab zsm_Latn tuk_Latn ckb_Arab