اتاقلی سیاستمدار- دولت اربابی، اقتدارلی یازووچی و شاعر شرف رشیدوف نینگ 100ییللیگی مناسبتی بیلن.
اتاقلی سیاستمدار- دولت اربابی، اقتدارلی یازووچی و شاعر شرف رشیدوف نینگ 100ییللیگی مناسبتی بیلن.
کیمیا فنلری دوکتوری، اکادمیسین سیاره رشیدوا اوتگن 21 ییل دوامیده اوزبیکستان پارلمانیده کمال موفقیت بیلن آمبوسمن وظیفه سینی بجریب کیلدی. او صلاحیتلی بیرعالم صفتیده بو ساحه ده کوپ کدرلر تربیه له دی و هر دایم انسان حقوقلری بوییچه فقرالر خدمتیده بولدی و امبودسمن فعالیتلرینی تیزیملی روشده ترتیبگه سالیب عدلیه وزیرلیگی و سود تشکیلاتلری بیلن همکارلیکنی یولگه قویدی.
سیاره رشیدوا تورلی غرب مملکتلری آمبودسمن انستیتوتلری بیلن کینگ علاقه اورنه تیب، هر دایم جهان امبودسمنلری بیلن فکر و تجربه المشتیریش اوچون کنفرانسلر و ملاقاتلرنی یولگه قوییب کیلردی. کمینه هم بو ساحه ده او کیشی بیلن همکارلیگیم بارایدی. او لر نینگ طلبیگه کوره «اسلام ده احتساب (آمبودسمن) انستیتوتی» عنوانی بیلن یازگن کتته مقالم، 2007 ییل «دنیا آمبودسمنلری» ناملی 400 بیتلیک آمبودسمنلر حقیده گی کتته توپلمده بیرینچی مقاله صفتیده اوزبیک و روس تیل لریده کتته تیراژده نشردن چیقدی.
کتاب تقدیماتی اوچون ساحه متخصصلری اشتراکیده انتر کاتیننتال ده یولگه قوییلگن کینگ ییغیلیشده، مقاله نینگ قیسقه مضمونینی اوقیب ایشیتتیردیم. موضوع گه قیزیقیش همه میز اوچون کوتیلمگن بیر حادثه ایدی. چیت ایل لیک امبودسمنلر اینیقسه آلمانیه و اوروپا وکیللری اونی بوتونلی بیر ینگیلیک صفتیده اعتبار بیریب، موضوع بوییچه کوپ سواللریول له دیلر.
سیاره شرفوفنا بیر ییلدن کیین اروپاده بولیب اوته دیگن خلق ارا کنفرانسگه مینی هم آلیب بارماقچی ایدی، شو سببلی مقالمنی قیته کوریب چیقیب اونی کینگیتیریشیمنی سوره گن ایدی. لیکن 2008 ییل اروپا گه کیتیشیم گه توغری کیلدی.
مین حرمتلی سیاره شرفوفنا بیلن 1991 یل یقیندن تنیش بولگن ایدیم. بو اوچره شوو خاطره سینی یازیش اورینلی دیب اویلیمن.
بیر اوچره شوو خاطره سی:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1991 ییل بیر قتار افغانستان اوزبیک ضیالیلری بیلن تاشکینتده آچیلگن «ترکستانلیکلر فارومی» گه رسمی دعوت اساسیده اشتراک ایتگن ایدیک. چیت ایلده یشاوچی اوزبیکلردن یوزدن آرتیق کیشی شو مناسبت بیلن اوزبیکستانگه کیلگن ایدی. اوشنده بیرینچی مرته بیرینچی پریزیدنت کریموف جنابلری بیلن تنیشیب، اولرنی دولت مستقللیگی بیلن تبریکله دیک. مین هم اوز نوبتمیده مقالمنی اوقیدیم.
ایرته سی اوزبیکستان مهمانخانه سی یقینیده گی بیر کتته سالونده چیت ایلدن کیلگن مهمانلر اوچون مطبوعات کنفرانسی اوتکزیلدی. اوچ ته صلاحیتلی دولت نماینده سی اقتصاد، اجتماعی اصلاحات، علم و مدنیت(فرهنگ) بوییچه نظرده توتیلگن ریفورملر حقیده معلومات بیریب، سواللر بولسه جواب بیره میز دیب اعلان قیلدیلر. اشتراکچیلر تورلی موضوعلر بوییچه سوال بیردیلر. ایریملر تورکستان بیرلیگی ضرورلیگینی تاکیدله سه لر، بعضیلر چیت ایلده یشاوچی اوزبیکلرگه اوز وطنلریگه کیلیب کیتیش اوچون قولیلیکلر یره تیش کیره کلیگی حقیده گپیردیلر.
مین هم نوبت آلیب سوزگه چیقدیم، علم و مدنیت بوییچه سوزلگن کیشیگه قره ته دیدیم: جناب! سیز، شورالر دوریده ادبیات و صنعت بوییچه یره تیلگن اثرلرنی یوقاتیب، اورنیده مستقل لیک دوری ینگی اثرلرینی ایجاد قیله میز، چونکه اولر سوسیالیزم روحی بیلن یره تیلگن، دیدینگیز!.
البته کیچیره سیز، بو نده ی فکر مینی تشویشلنتیریب، موندن بیر نیچه ییل آلدین ختای ده یوز بیرگن مدنی انقلاب (انقلاب فرهنگی) نی ایسیمگه سالدی.
ایتیش کیرک که 1917 ییلی اکتوبر انقلابیدن کیین بوتون تورکستان بوییچه کتته بیر خطاگه یول قویلگن ایدی و او شوندن عبارت ایدی که کمونیستیک جذبه گه بیریلیب، اوتمیشدن بیزگه قالگن برچه علمی ادبی اثرلرنی فیودالیزم قالدقلری دیب، اولرنی یوقاتیشگه حرکت قیلینگن ایدی. مثلا نوایی، مشرب، بابر، حسین بایقرا، امیر عمرخان کبی ییریک شاعرلرنینگ اثرلری قاره لنیب نشر قیلینمی قوییلدی. نیچه ییلدن کیین بعضی لری نشرقیلینسه هم اولرده گی شاعرلرنینگ دنیا قره شیگه تیگیشلی حمد و نعت ومنقبتلرچیقریب تشلندی. ایریملریگه کوپ ییل لردن سونگ نشرگه رخصت بیریلدی لیکن ایریملری مثلا حسین بایقرا دیوانی هنوزگه چه هم نشر بولگنی یوق. اما افغانستانده نشر بولگن.
بو کبی مدنی سیاستدن خلق ضر کوردی، اوزبیک خلقی اوز مدنیتی نیگیزیدن ایریلیب، کوپینچه کلاسیک شاعرلراثرلرینی توشونالمی قالدی. بو ملتیمیزنی اوز پارلاق تاریخی و یوکسک مدنیتیدن اجره تیش مقصدیده مستملکه چیلرتامانیدن یولگه قوییلگن تدبیرلردن بیری ایدی. بوغرضلی سیاست برچه تورکستان خلقلری، اینیقسه اوزبیک خلقی معنوی حیاتیگه اوچیریب بولمس داغ قالدیردی. مین بیر اوزبیک ضیالیسی صفتیده مستقل لیک دوریده بو کبی کیچیریب بولمیدیگن خطالر تکرار بولمیدی دیب امید قیله من.
عزیز دوستلر، اوزینگیزگه معلوم که هربیرملت نینگ مدنیتی اونینگ تاریخی بیلن باشلنه دی.. هر بیر مدنیت نی اونینگ نیگیزی اساسیده رواجلنتیریش کیرک. مثال صورتده اوزبیک شعریتینی نوایی، لطفی و بشقه کلاسیک شاعرلر اثرلریدن اجره تیب رواجلنتیریش ممکن ایمس. شونداق قیلینه دیگن بولسه، ایشنی صفردن باشلش لازم بوله دی و بو اوزبیک شعریتینی یوقاتیش معناسیده در.
اوزبیک عالم، شاعر، صنعتچی و برچه ضیالیلری 70 ییل دوام ایتگن شورالردوریده جوده کوپ قیمتلی اثرلریره تیب کیلگنلر. بو اثرلر خلقیمیزنینگ 70 ییللیک معنوی حیاتی نینگ ثمره سی حسابلنه دی. اولردن ایریم ادبی و علمی اثرلرسوسیالیزم غایه سی تاثیری آستیده یره تیلگن بولسه هم، اولرنینگ اساسی مضمونینی اوزبیک خلقی نینگ حیاتی فعالیتلری تشکیل ایته دی. مثال صورتده مرحوم شرف رشیدوف نینگ «غالبلر»، «بوراندن کوچلی» و«صلابتلی تولقین» رومانلری سوسیالیزم غایه سیگه موافق یره تیلگن بولسه هم، اولرنینگ قهرمانلری اوزبیک ییگیتلری و اوزبیک خلقیدن عبارت. یاکه آی بیک اوزی نینگ «قوتلوغ قان» و «نوایی» رمانلریده بعضا صنفیلیک غایه سیگه یول قوییش گه مجبور بولگن. بو کمچیلیکلر اوشه دورنینگ جبری شرایطیدن کیلیب چیققن. اوسیز بو کبی شاه اثرلرنی یره تیب نشر ایتیش ممکن ایمس ایدی.
شونینگدیک موسیقی ساحه سیده مختار اشرفی، اولوغ بیک موسایف وباشقه اوزبیک کمپزیتورلری یرتگن اوپیره، بالت و سیمفونیک اثرلر، ساعت قلوف یرتگن اووَرتیتلر، چنگیز احمروف چیزگن لوحه لر و باشقه کوپ بدیعی اثرلر اوزبیک خلقی معنوی بایلیگیگه ایله نیب، اولرنینگ قلبیدن جای آلگن. اولرنینگ هربیری بیر شاه اثربولیب قاله دی. اولرنی یوقاتیشگه هیچ کیم نینگ حقی یوق. تیزلیکده اولرگه تینگ کیله دیگن اثرلر یره تیش هم ممکن ایمس.
خی نیمه قیلیش کیره ک؟ مینیمچه 70 ییل دوامیده یره تیلگن علمی، ادبی و بدیعی اثرلرنی سقلب قالیب، اولرگه انتقادی یانده شیش لازم. هر بیر اثرنینگ ایجابی تامانلری کورسه تیلیب، ضعیف تامانلری تنقید قیلینسه، مقصد گه موافق بوله دی. بیز امین میزکه مستقل اوزبیکستان دولتی بو کبی نازک، حساس و یوکسک بدیعی اهمیت گه ایگه معمالرنی واقعلیک که اساسله نیب ییچیشگه موفق بوله دی.
مطبوعات کنفرانسی آخریده سالون فیی سیده صنعتچی گروپپه لر تاماندن کنسرت بیریلدی. بیرمحل«اوزبیکستان آوازی» دیرکتری …رشیدوف مینگه مراجعت قیلیب، مرحوم رشیدوف نینگ قیزلری سیز بیلن اوچرشماقچیلر دیدی.
قوشیلیب باردیک. شرف رشیدوفگه اوخشه گن وجاهتلی بیرعیال بیزلرنی کوتیب آلیب، خوش کیلیبسیز دیب اوزینی سیاره شرفوفنا دیب معرفی قیلدی. او آته سی حقیده مین ایتگن توغری سوزلردن راضیلیک بیلدیریب، شو آغیر شرایطده شوروی مَلَه ی لری آتم گه قرشی تهمت و اغوا ترقتیب یورگن بیر وقتده، او کیشیدن حمایه قیلگه نینگیزاوچون اوزیم و عایلم تمانیدن تشکر بیلدیره من دیدی.
مین مرحوم رشیدف بیلن توشگن صورتیمنی چونتگیمدن چیقریب اولرگه تقدیم ایتیب دیدیم: مین مرحوم آتنگیز بیلن 1978 ییل بهاریده اوچرشگن ایدیم. او کیشی فقط اوزبیک خلقی نینگ سیاسی رهبری ایمس، بلکه اتاقلی یازوچی و استعدادلی شاعرهم ایدیلر. مین او کیشی نینگ «ایککی دل داستانی» نی فارسی تیلگه ترجمه و نشر قیلگنمن.
سیاره شرفوفنا مینگه اوی تیلفونینی بیریب، رحمتلی آتم نینگ بیر دوستی صفتیده البتته بیزگه مهمان بوله سیزُ، آنم خورسند آیی، بو خبرنی ایشیتیب خورسند بوله دیلر دیدی. او هفته آخریده، رشیدوف توغیلگن جای – جیززخ شهریده اوتکزیله دیگن مرحوم نینگ 75 ییللیگی طنطنه لی مراسمی گه مینی هم دعوت قیلدی.
دوستلر بیلن مراسمگه اشتراک ایتدیک. اوزبیکستان بیرینچی پریزیدنتی اسلام کریموف رشیدوف هیکلیدن پرده کوتریب، موزیمینی افتتاح قیلدی.
کیله سی هفته رشیدوفلر عایله سی مهمانی بولیب، خورسند آیی و قیزلری سیاره خان، دلارام خان باشقه عایله اعضالری بیلن تنیشدیک. رحمتلی خورسند آیی مرحوم رشیدوف حیاتیده یوز بیرگن آخرگی فاجعه لی حادثه لر و کوم پرتیه چیقرگن ناحق قرارلر و اساس سیز تهمتلر حقیده مینگه مفصل گپیریب بیردی. و مرحوم نینگ حیاتیده جوده نازک و قیزیقرلی تمانلرنی آچیب بیردی.
رشیدوف یاشی اولغیگن بولسه هم هارمس تالمس انسان ایدی. وطنی نینگ مجنونی ایدی. کیچه کوندوز ملتگه خدمت قیلیشدن باشقه فکر و ذکری یوق ایدی.اندروپوف پرتیه رهبری مقامیگه کوتریلگندن کیین اوزبیکلرگه قرشی اغوا ترقتیب اوزبیک ایشی دسیسه لی پلانی بیلن گللب یشنب تورگن اوزبیکستاننی آرقه گه سوریب، خلقینی بدنام قیلماقچی ایدی. اولر تامانیدن اوتکه زیلگن آغیر و چیدب بولمیدیگن باسیملر و ناروا تهمتلر شرف اکه نینگ حیاتیگه ضامن بولدی.
سویت کوم پرتیه سی قراریگه کوره رشیدوفلر عایله سینی اولر یشیدیگن بیش خانه لیک اپارتماندن چیقریب، شهر نینگ بیرگوشه سیده ایککی خانه لیک بیر اویده جایلشتیرگن ایکنلر.
ایسده لیک صورتلری آلدیک. لیکن افسوس که اولر نیوه رم شوخلیگی طفیلی اوچیب کیتگن.
Prof. Shar’iy Juzjoniy
Tegishli suratlar:
اوزبیکستان جمهوریتی عالی مجلسی نینگ انسان حقوقلری بوییچه وکیلی س. ش. رشیدوانینگ سویدن باش پارلمانی آمبودسمنی ک. ایکلوند بیلن اوچره شووی. ستاکهولم، 2003 ییل ایول.
اوزبیکستان امبودسمنی نیگ منطقوی وکیللری
آمذودسمن و اوزبیکستان ریسپوبلیکه سی عدلیه وزیرلیگی همکارلیک توغریسیده گی
میموراندوم نینگ امضالنیشی.2005 ییل28 سپتمبر.
اروپا و همدوستلیک مملکتلری امبودسمنلری نینگ 6 خلق ارا انجمنی اشتراکچیلری.
پراگ. 2005 ییل، نوامبر.
«دنیا امبودسمنلری» کتابی اوزبیک و روس تیللریده
افغانستانلیک مهمانلر:
تورگنلر اونگدن:رحمتلی الحاج سناتور نظام الدین جعفری،…..،شرعی جوزجانی، اندخویلیک حاجی کینجه بای، محمد حسین روستایی، سید اکرام پیگیر، رحمة الله حسن، رحمتلی رسول پهلوان، …..، رحمتلی گون دوغدی بای.
اوتیرگنلر اونگدن: …..، قربان آغه، محمد علیم قاضی زاده، محمد اشرف عظیمی، رحمتلی محمود الیاسی، …..، اندخویلیک گدای بای
Short URL: https://www.turklar.com/turkic/?p=3906
pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab eng_Latn uzn_Latn azb_Arab prs_Arab prs_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab zho_Hant