آغداملی رحمان محمداف
رحمان محمداف حسن اوغلو، 1962 – جی ایلده قاراباغین مرکزی «آغدام» شهرینده دونیایا گؤز آچمیش، گنج چاغلاریندان شعره، سؤزه و سازا یؤیوک هوس بسله ییب، اورک سؤزلرینی شعر قالیبینده یازیب، بیر عاشیق کیمی ساز چالیب، نغمه قوشوب اوخویوب، ایندی ده ساز و سؤز ایله یاشاییر. او قاراباغ اشغال اولوب و «آغدام» الدن گدن سونرا ( 23 اییول 1994 / مرداد آیی نین اولی 1373)، دوغما یوردونو ترک ائتمک مجبوریتینده قالیب. رحمان ایندی باکینین «لوک باتان» کندینده یاشاییر. بیر سیرا شعرلر و قوشمالاری بعضی قزتلرده چاپ اولوبدور. او اؤز دوغما یوردو آغدام حسرتینده چوخلو شعرلر یازیبدی، بورادا بیر نمونه اونون وطن حسرتلی قوشماسینی بیرگه اوخویوروق:
محتشم آغدام
شفقلر سؤکولوب آغاراندا دان
طبیعت دوراندا شیرین یوخودان
حسرتله باخاریق سنه هر زمان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
کوسکونلوک دویولور لال باخیشیندان
قان سوزورلور بو گون تورپاق – داشیندان
سنین چون اوغوللار کئچدی باشیندان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
خزان یئلی اسدی باغچا – باغیندان
بولبوللر آییلدی گول بوداغیندان
خبر وئرن یوخدور خوش سراغیندان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
بو ملت آییلمیر نیه یوخودان
یوردوم پارچالانیب ائدیلیر تالان
هاردا ایتیب، باتدی کیشیلیک- وجدان؟
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
من کیشی یم دئییر یوردونو ساتان!
یئییب ناموس - عاری، دالینا آتان.
گؤر کیملردی یوردون دادینا چاتان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
منبع: سایت دنیزنیوز www.daniznews.ir
یک پیام از روی درد یا سر درد
یک نفر آدم محترم (سو...) از روی درد یا احتمالاً از روی سر درد به اینجانب نوشته است:
" سلام . به نظرشما ایران در خطر ارمنیسم و پان فارسیسم نیست؟ اسلامگرایی رادیکال به غیر از تروریسم هیچ چیزی برای بشریت امروزین ندارد؟ دارد بگو.... زبان ترکی ما محو می شود؟ دریاچه ارومیه نابود می شود؟ و هرکی اعتراض کند هم محو می شود. کدام اسلام؟ ترور و قتل و سنگسار و صیغه و زور و استبداد را می گوییم ما خسته شده ایم. این اسلام نیست این اسارت و فارسزدگی است که شما صادر می کنیم .بس است از شما پان فارسیسم و ارمنیسم برعلیه اتحاد آذربایجان های شمالی و جنوبی استفاده می کند؟ "
بله، احساس ایشان البته قابل درک است، بنده هم کمابیش ایشان را می شناسم و به احتمال زیاد از روی احساس درد این حرفهای ابتدایی و بچه گانه و هیجانی و تا حدی هذیان گونه را می گوید و تا حدی تکراری؛ چرا که بعضی ها از روی غرض و دشمنی با اسلام این حرفها را بلغور می فرمایند! و ایشان را که می شناسیم، آدم مؤدب و موقری است ... اما باید گفت که تمام "پان ها" مدفوع اروپای قرن نوزدهم است که در قرن بیستم تبدیل شده به کودی از نوع "یورو ویژن" و از این قبیل نجاسات که اخیراً صادر می کنند به حیطه حاکمیت نوکران آمریکا و صهیونیزم در ممالک شرقی و اسلامی... باری به جهت، چه پان فارسیسم، چه پان ترکیسم، چه پان عربیسم، چه پان ارمنیسم، چه پان های دیگر همه نجاست و مدفوع غرب است و هم ذات با صهیونیزم ضد انسان. که برای وحشیگری و قتل و غارت و تفرقه درستش کرده اند و با آن کود آدمهای کودن را فریب می دهند و سوارشان می شوند و به جنگ همدیگر می فرستند، همه پانها غلط و بلکه غائط است و در این میان فقط پیام اسلام، پاک و انسانی است و کلام قرآن وحدت بخش است و انسانی. ، امیدوارم برادر تو از گروه هیچ پانی نباشی، بنده هم به فضل الهی به هیچ "پانی" تره خرد نمی کنم، سعی می کنم در سایه سار اسلام و اهل بیت (ع) برای انسان خدمت کنم. تو هم سعی کن اینگونه باش و بگو : مرگ بر پان فارسیسم و پان ترکیسم و پان ...، درود بر آدمهای انسان محور. والسلام برادر!
بهادر و سونا (رمان ترکی)
بدیعی نثر خزینه لری
آذربایجانین بدیعی نثر تاریخینده نریمان نریمانوفون (1870 – 1925) فخری یئری واردیر. او سیاستچی، انقلابچی، معلم و دولت خادمی اولماقلا برابر، اجتماعی حیات عالمینه بیر یازیچی - ادیب کیمی قدم قویموشدور. ن – نریمانوفون سیاسچی و دولت خادمی اولماغی باره ده مختلف سؤز- صحبتلر دئییلسه ده، بؤیوک یازیچی اولماغیندا هئچ بیر سؤز یوخدور. یازیچی پیئس لرینده اولدوغو کیمی، مقاله لر، حیکایه لر و دیگر نثر اثرلرینده ده اجتماعی حیاتین بؤیوک مسئله لرینی قلمه آلمیشدیر. اونون بو نوع بدیعی نثر اثرلرینه نمونه اولاراق « بهادر و سونا» ( سُنا بر وزن مُنا) آدلی قیساجا رُمانی(1899) یاخشی مثالدیر. رمانین مضمونی و مناقشه سی، بهادرایله سونانین فجیع سئوگیسی اوزرینده قورولموشدور. بهادر آذربایجانلی مسلمان و سونا ارمنی دیر. ایکیسی ده گؤزو آچیق ضیالیدیرلار. ایکسی ده اؤز خلقلرینی سونسوز محبتله سئویرلر. لاکین بو اونلارین دیگر خلقلره اولان دوستلوق مناسبتینه مانع اولمور. اونلار باشقا خلقلره ده حؤرمت بسله ییرلر. اثرین جانینا، قانینا و ایلیگینه، قهرمانلارین وارلیغینا خلقلر دوستلوغو مفکوره سی، حقیقی هومانیزم روحی ( حسّ نوع دوستی) حاکم دیر. ن- نریمانوف یارادیجیلیغینا خاص اولان انسان سئورلیک، « بهادر و سونا» رمانیندا اؤزونو داها آچیق گؤسترمیشدیر ...
بهادر و سونا
(اختصارلا)
یایین ایستی گونلریندن بیری ایدی، گونون آخیرینجی شفقی اوجا آغاجلارین باشینی قیزیل رنگده ائتمیشدی و نازیک یئل یاوش – یاواش اسیب یاپراقلاری ترپه دیردی. بئله بیر گؤزل وقتده آغاجین آلتیندا، اوتون اوستونده بیر اونیوئرسیتت طلبه سی (دانشجو) اگلشمیشدی و هردن بیر اؤز اطرافینا نظر یئتیریب فکره گئدیردی... آخشام یاواش – یاواش آرایا گلددی، گون مغربه یووقلاشدی، قالین مئشه، یاشیل اوت آدام بویوندا، گؤزل قوشلارین نغمه لری، ایتی بولاقلارین قیژیلتیسی، هوانین تمیزلیگی انسانا لذت وئریب، ... بهادر دفترچه سینی خیلاق یازاندان سونرا مئشه ده گزیردی....
بهادر ماهوت آلماق فکری ایله بیر مغازایا وارد اولدو. مغازا صاحبی ایکی آرشین یاریم اؤلچوب کسدی، سونرا کاغاذا قویوب وئردی و بیر آز فکردن سونرا بهادردان سؤال ائتدی: جنابینیز طلبه سینیزمی؟
- بلی؛ بهادر جواب وئردی.
- سیزین یولداشلاردان بورادا چوخدورمی؟
- خیر، آنجاق اوچ نفریک.
- بس سیزلردن هئچ مسلمان وارمی؟
- بلی، آنجاق بیر نفر وار.
- سیز بویوردوغونوز شخص فارسجا بیلیرمی؟
- بلی، بیلیر.
- بس نه واقت زحمت چکیب منی اونونلا آشنا ائدرسینیز؟
بهادر بیر آز فکردن سونرا جواب وئردی: او منم! سیزین قوللوغونوزدا دورموشام .... سیز نئچون فارسجا بیلن آختاریرسینیز؟
مغازا صاحبی جواب وئردی: منیم بیر قیزیم وار، «قیز اینیستوتونو» قورتاریب تورکجه دخی یاخشی بیلیر و حتی یازیردا. ایندی فارسجا اوخوماق ایسته ییر، اونا گؤره من ده آدام آختاریردیم، سیزه راست گلیب، نهایت خوشحال اولدوم، امیدوارم کی، بو باره ده منه کؤمک لیک ائدرسینیز.
بهادر: چوخ عجب! ... بو باره ده من سیزه کؤمک لیک ائدرم....
+ + + + +
بهادر: سونا خانم! سیزده درد اولونجا قویون منده اولسون! ... بیزیم ملت غیر ملت لردن دالدا قالیبدیر.
سونا: سیزین ملت یعنی نئجه دالدا قالیبدیر؟
- دخی نئجه دالدا قالماسین بیر ملت کی، دونیا علم لریندن قاچاق دوشوبدور؟
- حق بویورورسونوز.
سونا بو سؤزلردن سونرا، بیر آز فکره گئدیب دئدی: حقیقت چوخ چتین مسئله دیر. مسلمان ملتی نین و یا مسلمان دولت لری نین هر یئرده تنزلده یاشاماقلارینا سبب نه اولا عجبا!؟ من بیر نئچه فیلاسوف انشالاریندا (یازیلاریندا) اوخوموشام گویا اسلام اؤزو علمین انتشار تاپماغینا مانع دیر!
بهادر بو سؤزلردن سونرا دقتله باخیب گولومسوندو و دئدی: سونا خانم ظاهرده بئله گؤرنور، فقط بو مسئله یه بیر آز احتیاطلی گیریشمک لازمدیر... اسلامین باره سینده مذکور بد گمان اولانلار دئمک اولار کی اؤز سهولرینی دوشونورلر. اسلام حقیقت ترقی یه یعنی علمه دوشمن اولسایدی بنی عباسیلر اسپانیادا اولان وقت ترقی یولوندا بولونمازدیلار. همان عربلر و همان اسلام! عجبا نه سببه اول وقت اسلام اونلارین علم یولوندا ترقی لرینه مانع اولموردو؟... بونا بر عکس گرک دئییله: هر دین جماعتین ترقیسی ایچون گلیر. دین گتیرن ( پیغمبر) جماعتین خیرینی البته نظرده توتور...
بو منوال ایله بهادر و سونا هر گون درسدن سونرا بو طور صحبتلره جدی صورتده گیریشیردیلر.... او گون بیر آز صحبتدن سونرا، سونا بهادرین یانینا گلیب عادته گؤره آقوقشقانین قاباغیندا اوتوردولار. درسدن سونرا بهادر بو شعری آواز ایله اوخودو:
مرغ صیاد توام، افتاده ام بر دام تو
یا بکش، یا دانه ده، یا از قفس آزاد کن!
سونا بو سؤزلری آنلاییب، اورکدن بیر آه چکیب، یاناقلاری اود کیمی پاریلدادی....
منبع: دو هفته نامه دنیز، شماره 4 ، ص 7
نظیره
جناب مصطفی قلی زاده علیار«مهاجر» ین، «ای کؤنول عشق آتشینده یانسان افغان ائیلمه»
مطـلع لی غزلینه نظیره:
ای «مهاجر» بیزلری زار و پریشان ائیلمه
بو پریشانلیق کئچر البته، افغان ائیلمه
سن «ختائی» دن آلیبسان او غزل پیغامینی
گل شاه اسماعیل کلامین سرّ جانان ائیلمه
من ده سندن آلمیشام قارداش غزل الهامیمی
یازدیغیم اشعاری بیر گؤر، نغمه – دستان ائیلمه
گل محبت باغلاریندا سیر ائدک بولبول سایاق
گوللرین نازین چکنده عطرین افشان ائیلمه
عشق دریاسیندا سنسیز ائتمه رم توفان یقین
سن ده منسیز دریادا عشق ایله توفان ائیلمه
هر غزل شهرینده وار چوخ قاره قاش – گؤز حوریلر
هر قاشی بیر مصرع گؤرسن، بیتی کتمان ائیلمه
ماوی گؤیلردن بیزه نازل اولور عشق آیه سی
سن او پاک الهامی آل سینه نده پنهان ائیلمه
هر اوره ک کی چیرپینیر، عشق ایله جاناندان دئییر
عاشقه معشوقی گؤستر کؤنلونو قان ائیلمه
هر قدم آتدیقجا یئردن قووزانار عاشق سسی
بو وطن عشقین، مجازی عشقه عنوان ائیلمه
کاش کی آزادلیق قوشو قونسون قاراباغ مولکونه
قانلی تورپاق داد ائدیر کی: صلحی پیمان ائیلمه
اجنبی نین اللرین کس اؤلکه میزدن، آللاهیم
ارمنی نین قالماغین بو یئرده امکان ائیلمه
«درویش» ایله دور گئدک بیز ده دؤیوش میدانینا
آذری لر اوردوسوندا شعری پایان ایلمه.
علی رحمانی «درویش»
ارومیه – 26/10/89
pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab lit_Latn prs_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab snd_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab pes_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab urd_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pes_Arab prs_Arab