66 - کلمه لرین مثبت و منفی مفهوم لاری!
هر دیلین اؤزونه مخصوص دهیری وار و هر میللتین دیلی اؤزونه عزیزدیر. کیمسه دیل فرقلییی اوچون بیریندن اوستون یا بیریندن آشاغی ساییلمامالیدیر.
بعضی اؤلکه لر، موختلیف ائتنیک قوروپلاردان اولوشدوغو اوچون نئچه دیلی رسمی لشدیرمیشلر. بو اوزدن بو اؤلکه لرده یاشایان بوتون قومیتلره، دیل آچیسیندان گلیشمه مانع لری یارانمایاجاق. ان آزی دیللری ضعفه اوغرامایاجاق. اؤته یاندان موختلیف قومیتلر یاشادیغی بیر اؤلکه ده یالنیز بیر دیلین رسمی اولماسی ایله باشقا ائتنیک قوروپلارین دیلینین گلیشمه سینده ایستر ایسته مز مانعلر تؤره نیله جک. بو مانع لرین بیری رسمی دیلده کلمه لرین موثبت یؤنونون (=طرفینین) قابارماسی و همن کلمه نین باشقا ائتنیک قوروپلارین دیل لرینجه قارشیلیغینین منفی مفهوم یوکو داشیماسیدیر!
میثال اولاراق یاشادیغیمیز توپلومدا فارسجا و تورکجه نی نظرده آلین! فارسجانین رسمی اولماسی اوچون هابئله دولت و عموم رسانه اورقانلاریندا یوکسک سویه ده ایشله نمه سی اوچون، آنجاق تورکجه نین توپلومدا و چوخ جزئی اولاراق محلی رسانه لرده یالنیز دانیشیق دیلی حددینده قوللانیلماسی اوچون بیر معنیده اولان کلمه لرین مفهمولارینا فرقلی باخیش لار اولور.
روستایی و کندلی (= تورکجه محاوره دئییشینده «کتدی!») مفهوم لارینی نظرده آلین! بو ایکی کلمه بیر معنیده اولسا دا تورکجه سی داها منفی مفهوم لاری گؤسترمه یه ایفاده اولونور آنجاق موثبت اوزونو گؤسترمه یه بعضی تورک وطنداشلاریمیز فارسجا لفظی قوللانماغی ترجیح وئریرلر!
«روستایی» لفظی رسانه لرده و گئنیش رسمی دایره لرده ایشله نمه یی اوچون مثبت اوزو داها چوخ گؤرونمکده دیر.
«روستاییان عزیز در اجرای طرح هادی با دولت همکاری های لازم را داشتند...!» دئدیییمیزده «روستایی» بیر صاف، صادق، خیر خواه و یاشاییشینی تام خالق اوغروندا قویان بیر شخص گؤرونور.
روستایی-نین تورکجه قارشیلیغی «کتدی»دیر!
«بو پالتارلار کتدی پالتاریدی من بیلاری گییه بیلمه رم!» دئدیییمیزده کندلی نی ساوادسیز و فرهنگی آشاغی سطحده اولان بیر شخص اولاراق ذهنیمیزده جانلاندیریریق!
گونده لیک یاشامیمیزدا بو نوع مسائلین تکرارلانماسی قومیت لرین دانیشیق دیلینده بیر آجی بدعت قویور و نتیجه سی سهند کانالیندا موجرینین «عزیز کتدی لردن بیری بیزینن تماس توتوب...» دئمک یئرینه «بیر عزیز اهل روستا بیزینن تماس توتوب...» دئمه سی دیر!.
دئمک همن موجری نین ناخودآگاه ضمیری بو مسئله نی قبول ائتمیش و «اهل» روستا سؤزونو ادبلی و ووقارلی دوشونوب آنجاق «کتدی» سؤزونو دئمه یی بلکه شخصه توهین ده حساب ائله ییر! سونوجدا «کتدی» فرهنگسیز و ساوادسیز آنجاق «روستایی» صاف صادق و یاخشی بیر اینسان اولور!!
باشقا بیر آیدین میثال هامینین ائشیتدییی «هه یوخ بله» سؤزودور! منجه بو ترکیبین ده یاییلما سبب لریندن بیری یوخاریدا دئدیییم، کلمه لرین مثبت و منفی یؤنلرینین اوزه چیخماسیندان قایناقلانیر. بئله کی رسمی و گئنیش حالدا اؤلکه رسانه لرینده ایشله نن «بله» احترام نشانه سی آنجاق یالنیز کوچه بازاردا و ائولرده ایشله نن «هه» ادبسیزلیک ساییلماقدادیر!
دیلین رسمی دایره لرده ایشلنمه مه سی باشقا بیر منفی مفهوملارین اورتایا چیخماسینا دا سبب اولور. بو منفی جهت اوشاقلاری، اؤزللیکله فارسجا دانیشدیریلان تورک اوشاقلاری ائتکیله ییر. بئله کی آتا- آنا رسانه لردن گؤردوکلری و اؤیرندیکلری فارسجا گؤزل سؤزلری اوشاغا انتقال وئریرلر آنجاق حیرصلنمه یه و اوشاغا آجیقلانماغا گلنده بو رسانه لردن بیر شئی الده ائتمه میشلر. دوزو ده بودور رسانه لر پیس و ادبدن اوزاق سؤزلری یایمامالی دیر. نتیجه سی بو اولور کی آتا-آنا اوشاغینا آجیقلاناندا آنا دیلی یادینا دوشور و چوخ راحاتجاسینا هئچ بیر سیخینتی چکمه دن، هر شئی دن خبرسیز اوشاغا اوتوماتیک اولاراق تورکجه یامان- یوووز نثار ائدیر!
بونو گؤرن اوشاق دا تورکجه نی یامان یوووز و ادبسیزلر دیلی، فارسجانی دا فرهنگلی و احتراملی انسان لار دیلی دوشونمه یه جک می!؟!
یازار: بهزاد زالی
بو یازی قافلان مجلهسینین 130ونجو ساییسیندا چاپ اولوپ.
prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab