آذربایجان ادبی دیلینده اولدوغو کیمی، تبریز دیالئکتینده اسمین آلتی حالی واردیر. بو دیالئکتده حاللارلا باغلی ایکی خصوصیت داها چوخ دقت جلب ائدیر. تبریز دیالئکتینده اسمین حاللانماسی ایله علاقداراؤزونو گؤسترن خصوصیتلری اؤیرنمک اوچون حاللاری آیریلیقدا نظردن کئچیرک.
آدلیق حال.
تبریز دیالئکتینده ده آدلیق حال هئچ بیر شکیلچی علامتی قبول ائتمیر و اشیانین آدینی بیلدیریر. آدلیق حال آذربایجان ادبی دیلینده کی، اونون دیالئکت و لحجه لرینده کی آدلیق حاللا ائینیدیر. مثلا: دؤحدور گؤرن ساحات دیدی کی، گرک درمان قویاخ.
یییه لیک حال
تبریز دیالئکتینده ده یییه لیک حالین شکلی علامتی صامتله قورتاران سؤزلرده – ین، ێن، ون، ۆن صایتله بیتنلرده نین، نێن، نون، نۆن – دور. مثلا: بوروغون (دؤنگه)، بایلیقین (دسمال). تبریزین آرپا ده ره، قره ملیخ، واسمیش و ایلخیچی لهجه لرینده داماغ آهنگینین پوزولماسی نتیجه سینده دوداقلانمایان صایتلی سؤزلردن سونرا دا دوداقلانان صایتلی شکیلچی قوشولاا بیلیر. مثلا: دریانون، داغاناغون (ال خاناسینین بیر حصه سی)، نووانون (پالچیق ییقیلان قاب)، آبانون(آنا).
تبریز دیالئکتینده ده یییه لیک حالین شکیلچیسی باشقا حال شکیلچیلرینین اوزینده ایشلنه بیلیر: یؤنلوک حالدا: دؤت دانا قویون ایستیرم، بئش کلله قند ایستیرم، بئش گیرونکه چای ایستیرم، اونین نه لازیمدی، اونین هاممیسین سننن ایستیرم. تعثیرلیک حلادا: گئدیلله جنازه لرین گتیریلله تؤکولله کریمخان مسجدینین قابا: نا. یئرلیک حالدا: بیزیم مهلله نین کیمینین قیزینا ائلچی گلسیدی، مه:م بابامی گرخ چارئیدی.
یؤنلوک حال.
استقامت بیلدیرن بو حال تبریز دیالئکتینده (آ، ه، یا، یه) شکیلچیسی ایله افاده اولونور. مثلا: دؤبیله(ناقارا)، ملحمه(درمان)، جاماتییا (پنجره گؤزو)، دینگه یه (هوندور یئر).
تبریز دیالئکتینده قالین صایتلی بعضی سؤزلره یؤنلوک حال شکیلچیسی علاوه ائتدیکده، سؤز اساسینین سون صایتی (آ، ێ ، و) ی صایتی ایله عوضلنیر. بونونلا علاقدار سؤزلر حال شکیلچیسینین – یه واریانتینی قبول ائدیر. مثلا: قاپییه، بالاخانییه، کارخانییه...
تبریز دیالئکتینده یؤنلوک حالا خاص اولان خصوصیتلردن بیری ده آ، ه - ده شکیلچیسینین باشقا حال شکیلچیلرینین رولونو اویناماسیدیر. یییه لیک حالدا: حسن آقا:ن اوغلونا توییدی، اؤیده بی ده وار، ایکیسی ده وار گلسین تویا. تعثیرلیک حالدا: احمد یئتیشیری اؤیه، قاپینی دؤور، نه نه سی گه لی قاپینا آچی. یئرلیک حالدا: تامام کنده اولاننار گلمیشدی مه:م تویوما.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab