اوتوموبیل
آوتوموبیل – (یونانجا: autό~– özü~ و لاتینجه: mobilis – çevik، حرکت لی (آرابا) سؤزلرینین بیرلشمه سیندن یارانمیشدیر) اؤزو حرکت ائدن قورغو اوْلوب یوک حیوانلارینین تطبیقی اولمادان سربست حرکت ائده بیلمه قابیلییتینه مالیک دیر. بۇ نقلییات واسیطه سی یوللاردا آداملارین و یا یوکلرین داشینماسی، یاخود آدام و یا یوک داشییان نقلییات واسیطه لرینین یئده یه (yedəyə) آلینماسی اوچون ایستیفاده ائدیلیر (بو آنلاییش تروللیبوسلاری (trolleybusları)، یوک الکتریک نقیلی ایله بیرلشدیریلمیش رئلسیز نقلییات واسیطه لرینی ده احاطه ائدیر. لاکین یوللاردا آداملارین و یوکلرین داشینماسی و یا بۇ مقصدله ایستیفاده ائدیلن نقلییات واسیطه لرینین یئده یه آلینماسی اوچون ایستیفاده ائدیلن و یالنیز یاردیمچی فونکسیا داشییان کند تصروفاتی تراکتورلاری کیمینقلییات واسیطه لرینی احاطه ائتمیر)
یارانما تاریخی[دَییشدیر]
ایلک آوتوموبیل جیزگی لری لئوناردو داوینچی یه عاید ائدیلیر. ۱۴۴۷ – جی ایلده او، ازله گوجو ایله حرکته گتیریله بیلن زیره لی آرابانین لاییحه سینی ایشله ییر. ۱۶۰۰ – جو ایلده هوللاندیا لی (هلند اهلی) ریاضیات چی سیمون استیون کولک انرژی سی ایله ایشله ین ۳۰ نفر نقل ائتمه یه ایمکان وئرن آرابا دوزلدیر. ۱۷۶۹ – جو ایلده فرانسیز ایختیراع چی سی کونو (نیکولاس کوگنوت) ایلک اولاراق بوخارلا ایشله ین حربی آوادانلیق لاری دارتماق اوچون اوچ تکرلی آرابا دوزلدیر. اونون بۇ ماشینی نینکی (nəinki) آوتوموبیلینی، حتی پاراووزون (paravozun) اجدادی حساب ائدیرلر. XİX عصرین اول ینده ییغجام و گوجلو داخیلی یانما محریک لرینین یارانماسی ایله آوتوموبیل قاییرمانین اینکیشافی اوچون گئنیش ایمکان لار آچیلیر. ۱۸۸۵ – جی ایلده آلمان موهندیسی دایملر، ۱۸۸۶ – جی ایلده ایسه اونون همکاری بئنچ اؤز ایلک دفعه اولاراق بنزین له ایشله ین، اؤزو حرکت ائدن ماشین لاری ایختیراع ائدره ک پاتئنت (patent) آلیرلار. ۱۸۹۵- جی ایلده بئنچ اؤز ایلک آوتوبوسونو دوزلدیر. XİX عصرین سونوندا آوتوموبیل صنایع سی اوچون آمریکالی صنایع چی فوردون ایشله ری بؤیوک رول اوینامیشدیر. او ایلک دفعه اولاراق صنایع ده آخین خطینی تطبیق ائتمیش و بونلا دا ایستحصالاتدا ایشین تشکیلینین یئنی فورماسینی تطبیق ائتمیشدیر. اونون دوزلتدییی آوتوموبیل لر اوزون مدت شهرت قازانمیشلار.
آوتوموبیل لارین چوخو او زامان مرسدس – سیمپلکس (Mersedes-Simplex) مدلی اساسیندا حاضیرلانیردی. بۇ آوتوموبیل قاباقدا یئرلشدیریلمیش بیر محریک دن، اؤتورمه و حرکتی چارخالارا اؤتورن وال لاردان ایعبارت ایدی. ۱۸۸۸ – جی ایلده زیگفرید مارکوس (Siegfried Marcus) بئنچ و دایملردن آصیلی اولمایاراق دؤرد تاکتلی محریک له ایشله ین آوتوموبیل دوزلدیر و پاتئنت لشدیریر. بۇ گلجک آوتوموبیلین خصوصیتلرینین اکثریتینی اؤزونده عکس ائتدیرن بیر ماشین ایدی. ایلک سرعت رکوردونو ۱۸۹۸ – جی ایلده فرانسیز گاستون چاسئلوپ – لابات الکتریک آوتوموبیل ده ۱۴/۶۴ کیلومتر ساعات سرعتله حرکت ائدره ک وورور. ۱۸۹۱ – جی فرانسه دا پژو آوتوموبیل زاودو (zavodu) یارادیلیر. ۱۸۹۲- جی ایلده آلمان موهندیسی رودولف دیزل اؤز یئنی محریکی اوچون پاتئنت آلیر و بونونلا اوتو پروسئسینی مودیفیکاسیا (Otto prosesini modifikasiya) ائتمیش اولور. ۱۸۹۹ – جو ایلده کامیلله جئناتزی (Camille Jenatzy) «له جیمز کونتئنت» الکتریک آوتوموبیلینده ۱۰۰ کیلومتر ساعات سرعتینی الده ائدیر.
XIX – عصرین سونوندا کولبالی محریکین تطبیقینه قدر بیر نئچه مختلیف اتؤرومه نؤوع لری بیر - بیری ایله رقایت ده ایدیلر. ۱۹۰۰ – جو ایلده معلوم اوْلان رقم دن بۇ آیدین گؤرونور.
جمعی ۴۱۹۲ آوتوموبیل دن:
۱۶۸۸ – جی بوخار آوتوموبیل لری،
۱۵۷۵ - الکتریک آوتوموبیل لری،
۹۲۹ – جو ایسه بنزین له ایشله ین آوتوموبیل ایدی.
۱۹۲۰ – جی ایله قدر داوام ائدن بۇ رقابت دن بنزین له ایشله ین آوتوموبیل لر قالیب چیخیر. بنزینین نفت دن آسان و اوجوز آلینماسی اونون اوستونلویونو گؤسترمیشدیر. داها سرعت له و اوزاق مسافه نی قطع (qət) ائتمک ائله ایلک واختلاردان آوتوموبیل قاییرانلارین قارشیسیندا دوران اساس مسئله اوْلوب و بۇ گون ده اؤز آکتوال لیغینی ایتیرمه میشدیر.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab