یئیهجک
یئیهجَک یا یئمک یوخسا غذا و یا یئیهجَک محصوللاری - اورقانیزمین اطراف موحیطدن الده ائتدیی اورقانیک و غیری-اورقانیک ماددهلر ییغیمی. ییئجئکلار چوخ ساده کیمیوی ماددهلردن مورکّب اورقانیک بیرلشمهلره قدر گئنیش میقیاسدا دییشیر.
اینسانین هر گون یئییب-ایچدیی ییئجئکلار چوخ موختلیفدیر. اونلار اورقانیزمی لازیمی قدر زولاللار، یاغلار، کربوهیدراتلار، مینرال ماددهلر، ویتامینلر و عادی سو ایله تامین ائتمهلیدیر.[۱].اینسانلار مئیوه یه داها جوخ اوستونلوک وئرسئ داها یاخسی اولار
اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
زولاللار[دَییشدیر]
ان چوخ زولال تویوق یومورتاسینین آغیندادیر. لاکین پئندیر و کسمیک ده، خالص زولالدان عبارتدیر. زولال اتده و بالیقدا دا چوخدور. بیر پارچا خمیر گؤتوروب، اونو سودا یویون،علینیزده رئزینه اوخشایان یاپیشقانلی بیر شئی قالاجاق. بو زولالدیر. عالیملر زولالی پروتئین (یون. πpώteιoς سؤزوندن) آدلاندیرمیشلار. بو دا "بیرینجی یئری توتان" دئمکدیر. زولاللار اورقانیزمده آشاغیداکی فعالیتلری تنزیملییر:
- بؤیومه و یئنیلنمه
- اورقانیزم حیسهلرینین یارادیلماسی
- انرژی ایستئهسالی
- هورمون ایستئهسالی
- اوکسیگئنین قاندا داشینماسی
یاغلار[دَییشدیر]
یاغلار موختلیف اولور: کره یاغی، مال پیی و ... مایع حالیندا اولان بیتکی یاغلاری دا وار، مثلاً، زئیتون یاغی، پامبیق یاغی، گونباخان یاگی، بادام یاغی. یاغلار اورقانیزم اۆچون هم اساس هم ده احتیاط انرژی قایناقلریدیر. کاربون، اوکسیگئن و هیدروگئندن عمله گلیب کاربوهیدراتلار ایله اوخشاردیر، لاکین کاربوهیدراتلاردان داها آز اوکسیگئن مولئکولونا صاحبدیر. سودا حل اولمور.
کربوهیدراتلار[دَییشدیر]
ییئجئکنین دیگر ترکیب حیسهسی ده کربوهیدراتلاردیر. بو تانیدیغینیز نیشاستا و شکردیر. سیییقدا، چؤرکده، کارتوفدا، مئیوه و گیلمئیوهلرده، تروزده چوخلو کربوهیدراتلار اورقانیزمده پارچالاناراق، کاربون قازینا و سویا چئوریلیر. اونلار پارچالانارکهن، اینسانین اورقان و ازلهلری ایشی اۆچون لازیم اولان انرژی آلینیر.
ویتامینلر[دَییشدیر]
ویتامینلر تروز، مئیوه، سود و باشقا محصوللاردا اولور. اونلار اورقانیزم هوجئیرهلرینین نورمال ایشینی تامین ائدیر. ویتامینلر ایکی یئره بؤلونور:
- یاغدا حل اولان ویتامینلر (آ، د، ائ، ک)
- سودا حل اولان ویتامینلر. (ب، سی)
غیری اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
مینئراللار و دوزلار[دَییشدیر]
مینئرال ماددهلر بدندهکی بوتون اورقانلاردا، توخومالاردا، مایئلرده وار. بدنین هئچ بیر اورقانی، هئچ بیر هوجئیرهسی ناتریوم، کالسیوم، فوسفور و باشقا مینئرال اولمادان یاشایا بیلمز. عادتاً، اونلار، دوزلارین، زولاللارین و همچینین باشقا مورکّب بیرلشمهلرین ترکیبینه داخیلدیر.
سو[دَییشدیر]
اینسان اورقانیزمی اۆچون گونده آزی ۲ لیتر سو لازیمدیر. آخی بدنیمیزین ۳/۲ حیسهسینی سو تشکیل ائدیر. سو اورقانیزمین اساس فعالیتی اۆچون لازیمدیر. اگر اینسان ۳-۴ گون عرضینده سو ایچمهسه، بدندهکی سویون احتیاطی آزالار و او محو اولار. بیتکیلر دیگر اورقانیک و غیری اورقانیک ماددهلری سو واسطهسیله تامین ائدیر. سویون بئله اهمیتلی اولماسی اونون چوخ یوکسک سطح گرگینلیینه صاحب اولماسی ایله ایضاح اولونور. کاپیللیارلار واسطهسیله سویون بیتکیلرده یوخاری قالخماسینین اساس سببی بودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
همچینین باخ[دَییشدیر]
ادبیات[دَییشدیر]
- ФpeйдeHбepr O. CeMaHTиka eды: лиTyprия // ФpeйдeHбepr O. M. ПoэTиka cюжeTa и жaHpa M.، ۱۹۹۷، c. ۵۳-۶۷
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab ace_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab rus_Cyrl