بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 دسامبر
2015 -ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182-نجی سایی سیندان باشلانیب و نئچه سایی یا قدر سوره جکدیر.
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
بئشینجی بؤلوم:
دالغا قوروپو نو هانسی آماج ایله قورموسونوز و ایندیه قدر نه فعالیتلر ائدیب دیر؟
منیم آماجیم 1990 میلادی ایلینده قوردوغوم دالغا قوروپون دان، آشیق هاوالارینین یئنی و معاصر یؤنتیملرله ایجراسی، آشیق صنعتینده انودولموش آلت لر، هاوالار، مئتدلار و بو ساحهنین صنعتچیلرینین چاغداش گؤرکمده صحنهیه چیخاتماقلاریندان عبارت دیر. دالغا قوروپوندان آماجیم بیر تک آذربایجان وتورک خالقی دئییل، روحو موسیقی ایله قیدالانان بوتون دونیا خالقلارینی نظرده توتدوغوم اوچون ایستر ایفا، ایستر بستهکارلیق، ایستر خوانندهلیک و ایسترسه دیگر صنعت اثرلرینی یاشادماق مقصدی ایله، دالغا اؤز یولونو داوام ائتدیردی و بو گون اونون یئتیشدیردییی گنج موسیقی نسلی اختیصاص اولاراق بو صنعت ایله ایلگیلنیر و انون اؤزهللیکرینی علمی چرچیوهلرده و دونیانین اینکیشاف ائتمیش موسیقیلری ایله مقایسهده تقدیم ائده بیلر. بو مرکز بوتون ساحهلرده موسیقی تدریسی ایله یاناشی گوستردییی پرفورمانسیلاری، چیخیشلاری، کاست و دیسک لری ایله خالق آراسیندا اؤز یئرینی آلماغی باجارمیشدیر. سؤزومون جانی بو کی دالغا قوروپو روشن موسیقی مکتبینین اساس قولو اولاراق بو مکتبین علمی تئکنیکی محصوللارینی موختلیف کانسئرتلر اساسیندا اؤلکه نین ایچینده و ائشیکینده آیری-آیری میللت لره تقدیم ائتمکله اؤز میللی بورجونو یئرینه گتیرمیش و آذربایجان آشیق صنعتینی محدود سرحدلری سیندیراراق دونیایا گؤسترمهیی باجارمیشدیر.
بو قوروپ بئش نفرله یعنی ایکی ساز(قوپوز)، بیر بالابان، بیر قاوال و بیر آشیق خوانندهسی ایله، یئنی بیر آرانژمانلا اؤز ایشینه باشلادی. دالغا قوروپو اوز ایشینه باشلادیغی ایلدن بئش ایل سونرا، یعنی ان قیسّا زاماندا بیر نئچه موسیقی فئستیواللارینا قاتیلیب، بیرینجی یئری قازانماقلا، خالقیمیزین ایچینده اؤزونه یئر آچا بیلمیشدیر. دالغا قوروپو رسمی اولاراق 1997-جی ایلده، تبریز شهرینده، 800 نفرلیک معللیم آدینی داشییان کانسئرت سالونوندا، کئچیردییی ایلک کانسئرتینده، خالقیمیزین رغبتینی قازانمیشدیر. همین کانسئرت دورت گون داوام ائدهرکن خالقیمیزین طرفیندن چوخ یوکسک سویهده قارشیلاندی و بونون آردینجادا خالقیمیزین گنج و یاشلی کوتلهسی آشیق صنعتینین یئنی بیر اوسلوبدا صحنهیه گلمهسینه سئوینیب و آلقیشلادیلار. دئمک اولارکی او زامان خالقیمیز، خصوصی اولاراق گنج نسیل، یاواش- یاواش آشیق موسیقی سیله باریشماغا اوز گتیردی. دالغا قوروپو بو یئنیلییی داوام ائدهرک، بیر چوخ چاتیشمایان نوقطه لرله اوزبهاوز اولدو. میثال اولاراق.
1. کوراوغلو یا ائپیک هاوالارینین ماهییتیندهکی جنگآورلیک وار، قاوال بیر ریتم آلتی اولاراق تکلییینده یئترلی اولمادیغی اوچون، باشقا ریتم آلتلرین قوروپا آرتیریلماسینی دوشوندوم. چونکو قاوال بزمی موسیقی آلتی اولدوغو اوچون شاد هاوالاردا یاخشی آلینیر؛ آمما ائپیک هاوالاردا جنگآورلیک حیسّینی دوغرولدا بیلمهییر. او اوزدن ناغارا، قوشاناغارا، دف، تنبک، دویول، طبیل، تومبا، کاخون، و پئرکاشئن ریتم آلتلرینی قوروپا آرتیرماقلا، آشیق موسیقی سی سئونلرین سایی سینین داهادا آرتیردیم.
2. قوروپدا ایفا زامانی مئلودیالارین سسلنمهسی، رنگارنگلیک باخیمیندان یوروجو اولدوغونو حیسّ ائتدیییم اوچون، ائله بو باره ده یئنیدن بیر تدقیقاتا باشلادیم. بیر نئچه ایل آختاریشدان سونرا بو نتیجهیه یئتیشدیم کی کئچمیشده آشیقلار داستان دئدیکلری زامان داستانداکی شخصییتلرین دیلینجه بئله بیر افاده ائدیرلردی: «کرم آنا سازینی یا تاوارسازینی آلدی سینه-سینه گؤرهک نه دئییر، طرفیندن من دئییم سیز خوشبخت اولون» یا «اصلی جورهسازینی آلدی سینه سینه گؤرهک نه دئییر، طرفیندن من دئییم سیز خوشبخت اولون» بو فاکت لارکئچمیشده بو سازین اوچ نوعو اولدوغونو اثبات ائدیر یعنی آناساز، تاوارساز، جورهساز. من بونلاری دوشونرک بئله بیر قرارا گلدیم کی بونلاری صحنهیه گتیرمک لازیمدیر. اؤزومده سازبند اولدوغوم اوچون سازلارین نئجه دوزلینمهسینی باشقا سازبندلرله ده اورتایا قویوب و ایلک دفعه اولاراق 2010-جو ایلده تهراندا میلاد آدینی داشییان 2300 نفرلیک کانسئرت سالونوندا دالغا قوروپونون ترکیبینده صحنهیه چیخاردیم. بیرده قوروپدا سسلرین زیل سسلنمهسینی دویدوغومدا بیر باس(بم) بالابانین آرتیریلماسینی دوشوندوم. دئملی آناسازین، تاوارسازین، جوره سازین و باس بالابانین دالغا قوروپونون ترکیبینه آرتیریلماسیدا، یئنی بیر سسلنمه گؤزهللییینی اورتایا قویدو. بیرده اوچ ساز، هرسی بیر اوکتاوا بیری-بیریندن فرقلی اولدوغو اوچون همین سازلاردا، اثر ایفا ائتمه ایمکانینی یاراتدی. همین کانسئرتده موسیقی عالیمی «موتزارت»ین تورک مارش اثرینی کووارتت اولاراق دورت سازدا ایفا ائتدیییمیزده، تاماشاچیلار طرفیندن چوخ آلقیشلاندیق.
دالغا قوروپونو یاراداندان سونرا، خالقیمیز، ایلک دفعه اولاراق آشیق صنعتینده بئله بیر ایفالارلا و یاخود یئنی لیکلرله اوزبه- اوز اولوردو. بو مودت ده دالغا قوروپونون فعالییتینین تاثیری آلتیندا، بیر چوخ آشیق قوروپلاری یاراندی. فاکت اولاراق دئمهلییم کی 2013- جو ایلده تبریز شهرینده، تبریز بلدییهسی طرفیندن تشکیل اولان آشیق فئستیوالیندا ییرمی دن آرتیق آشیق قوروپو ایشتیراک ائتمیشلرکی بونلارین هامیسی دالغا قوروپونو تمثیل ائدیردیرلر. دالغا قوروپونون تک جنوبی آذربایجاندا یوخ بلکه شومالی آذربایجاندادا تاثیری آلتیندا بیر نئچه آشیق قوروپو یارانمیشدی.
دالغا قوروپونون هدفلریندن ان اؤنملی سی، آشیق صنعتینده ایتیب باتان هاوالاری احیاء ائدیب و صحنهیه گتیرمهسیدیر کی، بو یولدادا چوخ دهیرلی آددیملار آتا بیلمیشدیر.
حال حاضیردا دا ایراندا یاشایان بوتون خالقلار خصوصی اولاراق فارس میللتی، دالغا قوروپونون ایفالارینی اؤز موسیقیلری کیمی سئودیکلرینه هئچ شوبهم یوخدور. دالغا قوروپو دفعه لرله تهرانداکی کانسئرتلرینده 3500 نفرلیک کانسئرت سالونونون یاریسیندان چوخو فارس و یاخود باشقا میللت لر اولدوغونون شاهیدی اولموشدور. "دالغا" موسیقی قوروپو داخیلی و ان آزی 30 خاریجی فئستیواللاردا اشتیراک ائتمیش و دهیرلی عنوانلار هابئله مقاملار قازانمیشدیر کی بو اوغوردا خالقیمیزا، آشیق صنعتینه، هم ده دالغا قوروپونا عاییدیر.
کنسرت لرینیزدن نه خاطیره لر واریزدی؟
منیم 26 یاشیم واریدی و اوستاد سلیمینین باشچیلیغی آلتیندا تبریزین رادیو تلویزیون اورکسترینده فعالییت ائدیردیم. او زامان دئمک اولار کی تبریزده بیر سولو ایفاچیسی کیمی کنسرتیم اولوردو. بیزیم رسمی اولاراق بلیط ساتیب کنسرت قویدوغوموز ایلک کنسرت 1376 -نجی ایلینده اولوب. یوخاریدا قئید ائتدیییم کیمی بو قوروپ بئش نفرله یعنی ایکی ساز(قوپوز)، بیر بالابان، بیر قاوال و بیر آشیق خوانندهسی ایله، یئنی بیر آرانژمانلا اوز ایشینه باشلادی. اوندان اؤنجه کنسسرتلریمیز، موختلیف مناسبتلرده ایرشاد و یا باشقا ادارهلرین واسطهسیله دعوت اولونوردو. همن ادارهلرین واسطهسیله ده بیر نئچه خاریجی اولکهلره او جوملهدن کانادا، تورکیه، آلمانیا و اسپانیایا، کنسرته دعوت اولونموشدوم و اسپانیادا فیتور موسیقی فئستیوالینا قاتیلیب بیرینجی مقام دا اله گتیرمیشدیم. ایلک کنسرتیمیز تبریزده «معلم تالاریندا»، دورت گئجه سوردو. 80 نفرلیک سالون، هر گئجه دولدو، بیرسیرا انساندا ایاغ اوسته قالدی. همن کنسرت منیم فیکریمجه دالغا قوروپونون ان اؤنملی کنسرتلریندن بیری ساییلا بیلر. دالغا قوروپونون عضولری باشلانیشدا بالابانچی حسن نامی ایدی کی او گئتدی یئرینه جلیل حمیدی گلدی. خوانندهمیز آشیق نوروزچمنینین یئرینه آشیق محبوب خلیلی گلدی. 1376 -نجی ایلینده قوروپ، یئنی بیر ترکیبله ایشینه باشلادی و همن دورت گئجهلیک کنسرتده، خالقیمیزین گنج و یاشلی کوتلهسی، بوتون موسیقی هوسکارلاری، و تبریزین ضییالی لارینین ایشتیراکی ایله دالغا قوروپو بؤیوک اوغورلار اله گتیره بیلدی. بو کنسرتی گؤرن و دینلهین اینسانلار سؤیله دیلر کی سیز باشاردینیز آشیق موسیقی سیندن اوزاقلاشانلاری او جومله دن یئنی نسیلی، جوانلاری، اونیوئرسیته اؤیرنجیلرینی و...باشقالارینی بو صنعتله باریشدیراسیز و یا پیشهوری نین میللی حکومتی زمانیندان بویانا تبریزده هئچ بئله بیر کنسرت قویولمامیشدی و بئله-بئله سؤزلر. آمما بیر عیده ده واریدی کی آیری جور باخیردیلار. اونلار «تخریب جلسهسی» آدلی بیرجلسه قویموشدولار کی من هئچ ایستهمیرم بوردا اوندان سوز آچام. آمما، دالغا قوروپو ایشینی ائله بیر جور باشلادی کی بوگون داها اوسؤز صحبتلر یغیشیلدی گئتدی.
سونرا 1378 ایلینده بوش کنسرت سالونو اولمادیغیندان، فلسطین سینماسیندا کنسرت قویدوق و اونون کاستی ده دالغا قوروپونون ایلک اثری اولاراق هر یئرده یاییلدی. دئیه بیلرم دالغا قوروپو اوردان تانینماغا باشلادی. سونرا هر ایل بیزیم تهراندا و تبریزده کنسرتلریمیز اولدو. یاواش-یاواش او بیری اؤلکهلره ده دعوت اولوندوق.
آردینی گلن سایی دا اوخویون
azb_Arab azb_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab