3-
" فلسفه دوشونجهسینین راییج اولدوغو زامان؛ تانریلار قوتساللیق سوییهسیندن
آشاغیلارا ائندیریلیب بیلیمسل تانیتیم ( شناخت شناسی علمی) سوییهسینه
چؤکدورولموشدورلر. تانریسال گوجلرین موباحیثه و فلسفهوی دیالئکتیکا قونوسو
اولدوقلاریندا اوسطورهوی آنلاییشلاری اونودولوب ایلک مبداء آدی ایله منطیقلی جدل
و موباحیثهلره قونو اولموشدورلار. بو اعتیبارلا اورتا چاغدا گؤودهلی چیچکلی آغاج
اولان " ایلاهیات"- ین موماسی ( نهال) باتی کولتورونده اکیلمیشدیر. (
عئینی قایناق، ص 69)
اسکی یوناندا
اوسطورهوی کیملیکلرینی داشییاراق ادبیاتدا چیخیش ائدن تانریلارین حوضورو؛ آیاق
توتماقدا اولان فلسفهنی خوشلاندیرمازمیش. یوناندا فلسفه الی ایله گئدن قوتساللیق
سؤکومو؛ اصلینده اونلارین اوسطورهوی خورافهلردن آرینمیش گئرچک قوتساللیقلارینی
یئنیدن اؤدهمک کیمی گؤزه آلینیرمیش!! اسکی یوناندا و بوتون اوسطوره کؤکنلی
یازیلاردا تانریلارین دوغانین بوتون گؤرونگولری قدر یئرسل اینسانا عایید
اؤزللیکلری واردیر. اینسان کیمی شَهوته دولور؛ حیرصلنیب بیر- بیرلرییله ویا اؤز
یاراتدیقلاری اولان اینسانلارلا اؤجهشیر؛ سهو ائدیر فاجیعه لر یارادیرمیشلار.
باتینین اوسطورهلری ائلهجه اینسانی اولومسوز اؤزللیکلرله باش توتموشدور.
افلاطونون شاعرلره خور باخدیغینین بیر سببی؛ تانریلارا اینسان شخصصیتی وئرمکله
اونلاری کیچیمسهدیکلریندن اؤترودور. بورادا دیقت چکیجی نؤقطه، افلاطونا گؤره اوسطورهلره
بیر بدیعی- و بوندان دولایی رئال دونیایا عایید اولمایان- متن کیمی یوخ، تاریخ قدر
رئال، منطیقلی، راییج توپلومسال اینانجلارلا اویغون بیر روایت اولاجاغینی
ساووندوغودور. فلسفی- بیلیمسل باخیشدا یارادیجی اولان تانری هر باخیمدان موکمّل
اولمالیدیر. یونانلی اوسطورهوی تارنیلار موکمّل دئییلدیرلر. اساسدا یونان
اوسطورهلری اینسانلار یوخ تانریلارین بیر- بیریله چوخ کیچیک ایختیلافلار اوزره ( مثلا بیر قادینین تصاحوبی اوزره!) دستکلدیکلری ساواشلاردان
عیبارتدیر. فلسفه، اوسطورهوی دوشونجهلردن قوتساللیق سؤکومچولوک ( تقدس زادئی)
آماجینی ایزلهدیینده تانریلارین گئرچک قوتسالیقلارینی اونلارین اینسانا عایید
اولومسوز اؤزللیکلردن آریندیرماقلا اؤدهمک ایستهییرمیش. بو تک تانریلیق دوشونجه
سینین تبلیغی یولوندا اولموشدور. آیریجا تانرینی اینیزاعیلشدیرمکله اینساندان
باغیمسیز صیفتلرله تانیتدیرماق اوچون باش وئرمیشدیر. بو اوزدن افلاطونون سؤیلهدیی
کیمی اوسطورهوی تانریلار گئرچک تانری یوخ خورافهلردن عیبارت سانیلمالیایمیشلار.
اینانیلان قوتساللیقدان دولایی تانریلارین عَمللرینی تنقید ساحهسینده گتیرمک
اولمازمیش. بئله بیر قوتساللیغین بوراخیلیشی ایله فلسفه اونلارین تانری
اولابیلمزلیکلرینی مودافیعه ائدیر، اؤز ایلاهی سیستئمینی قورموشدور.
بورادا کیلاسیک
ادبیاتلا دینین ایلیشکلرینی اؤتریجه گؤزدن کئچیرمهلییک. تک- تانریلی دینلرین
یاییلماسیندان اؤنجهکی چاغلارا گؤره، دئمه لییک اوسطوره ایله دین عئینی بیر سؤز
دئمکدیر. دین اوسطوره دیر؛ اوسطوره ایسه همین دیندیر. تک تانریلیق ( پانته ایسم)
ووجودونو طلب ائدن فلسفهوی تحلیل؛ دونیانی ایکییه ( فیزیک/ مئنافیزیک ) بؤلدویو
کیمی اوسطوره ایله فلسفه آچیسیندا معین تعریفه چاتان دین-ین ده آیریلیغینی طلب
ائدیر. فیزیک/ مئتافیزیک آیریلیغی میتوس سؤیلمینده معناسیزدیر. تانییان/ تانینان
آیریلیغی کیمی. شئعیر/ منطیق و بو کیمیلر ده. بو آنلامدا فلسفه لوقوسو
آیریلیقلاردان دولایی قورولور. آیریلیقلارین آراسیندا ایسه تشخّوص یا ایمتیاز
وئرمکله بیرینی حاکیم بیرینی محکوم قیلماغا باشلاییر. فلسفه شئعیرده همین
ایمتیازلاری ساخلاماق ایله ائییتیملی فایدا وئرمه گؤرهوینی شاعیرین بوینونا آتیر.
عمومیتله کیلاسیزمه داییر دئمهلییک بو آخیمین باخشینجا اؤزو تعریفلهدیی دین ایله
اویغون گؤرونگو نه وارسا فایدالیدیر. کیلاسیک دونیانین بوتون اؤلکهلرینده
شئعیرین دین سؤیلمینه بیر دانیشمان کیمی گؤزه آلینماسی گؤرولمکده دیر. شئعیر حتی
باتیدا اومانیزمین رئفورمایا سبب اولدوغوندان بویانا گوجلنن سئکولاریزمین گلیشمه
سییله بیرلیکده اخلاق و دینه سایغی پیرینسیپلرینی ساخلایاراق یاشامیشدیر.
اسکی
یوناندا تانریلارین گؤردوکلری ایشلر نوماییشنامهلرین اساس قونوسودور؛ اورتا چاغدا
ایسه مسیحیت دئییه اؤزل بیر مئتافیزیک گؤروشو. آذربایجان کیلاسیزمینده ده دوروم
عئینیدیر. هم اوزان ادبیاتی- بیرچوخ آغیرلیغی اوسطوره یه دوغرو اولاراق- هم ده
غزل- مرکزلی یا اعتیبارن اون یئددینجی عصیردن موللا پناه واقیفله یئنی
بیچیمده باشلانان آشیق ادبیاتی. [1]
4- " اوسطوره دونیاسیندا شخص
ائدیلگن ( منفعل) و وجود تمثیللرینه آلیشان مؤوجوددور. آنجاق عاغیلچیلیق ایله
اؤزونه داییر بیلینج اله کئچیرمهسیله گؤودهسینه هؤرولموش گلنک آغلاریندان (
تارهای سنت) قورتولوب اؤزونه پئرئستیژ و کیملیک منیمسهییب بیرینجی دفعهیه
اولاراق اؤز- اؤزو ایله جامیعهنین آراسینداکی درین اوچورومو دویموشدور. ( عئینی
یازار، ص 70)
شاعیر میتولوژیک
سؤیلمده ایختیارسیزدیر. بیلیریک بعضی تانریلار اونا ایهلام وئریر. او اؤز عاغیلی
ایله یوخ موکافیشه چاغیندان تانریلارین دیکته ائتدیکلرنین راویسیدیر. بو اؤنملی
قونویا موکمّل موراجیعت ائدهجه ییک. قیساجا دئمهلییک اؤزوندن چیخدیغیندا هانسیسا
تانرینین سؤزونو سؤیله ییر. او عاغیلدان یوخسونلاشدیقدا یازابیلرمیش میتوس
سؤیلمینه گؤره. بو اوزدن اؤز ایرادهسییله یازمادیغیندان دولایی، اونون کاتیبلیی
ایله یازیلمیش شئعیرلرین اوزرینده ده مسؤولیّتی یوخ سانیلیرمیش. اوسطوره وی
دوشونجه دن قوپوب اؤزه بیلینج ( خودآگاهی) سوییهسینه چاتان، بیلگی ایله و بللی
آماجلاری اومان کیلاسیک قوراللاری گؤزه آلماقلا یازماغا باشلایان شاعیر، ائدیلگن
اولدوغو اوچون هئچ وئجه آلمادیغی و دویمادیغی جامیعه ایله اؤزو آراسیندا اوتورموش
اوچورومو دویور. آرتیق جامیعه اوغروندا فایدا و ائییتیم وئریجی شئعیرلر یازماقلا
دولدورا بیلهسی اولور او اوچورومو. چونکو بیلینج گؤرولیلیک ( مسؤلیّت
) گتیریر. داها ائدیلگن یا ایلهام وئریجی تانریلارین آراجی سانیلمایان شاعیر
یازدیغی اوزرینده مسؤولیت دویماقلا برابر میتولوژیک موکاشیفه یوخ عاغیل ایله
یازماغا باشلاییر. بو شئعیرین فورماسی و قونوسو اوزرینده کیلاسیزمین جامیعه یه
دؤنوک بیر عاغیللا باش توتماسی دئمکدیر.
ادبیاتی گؤزه
آلدیقدا فلسفه ایله میتولوژینین گرگین ساواشی ایچیندن جوشان باخیش دهییشیلمهلرین
آنا چیزگیلرینه فلسفه دئوریمی اولاراق ایشارت ائتدیک. میتولوژیک دوشونجه ایله
فلسفهوی دوشونجه آراسیندا بیر کؤرپو کیمی سانیلان سوفیستلره داییر قیسا بیلگیلر
دستکلمهلییک.
سوفیستلر ایله
فلسفه و میتولوژینین موناسیبتلری
اسکی یوناندا
میتوس دوشونجهسینه ایلک تنقیدلر آپاران دوشونجه صینیفی سوفیستلر اولموشدورلار.
اونلارا داییر دوز- عمللی بیر یازیلار قالمامیشدیر[2]. سئوفیستلرین تئوریلرینی قیریق- قیریق
شکیلده چاتان بعضی قالینتیلاردا گئدن ایشارتلر آراجلیغیندان تانییریق. بلکه
اونلارین بوتون یازیلاری فلسفه آخیمی طرفیندن بوتونلوکله محو ائدیلمیشدیر و یا
خود- خوشبین باخیشلا- یازماغا ماراقلی دئییلمیشلر! هرحالدا سوفیزمه گؤره موکممل
بیلیگیلر الده یوخدور.
"
سوفیست" لؤغتجه بیلگین دئمکدیر. اونلاری فلسفه ایله میتوس آراسیندا بیر کؤرپو
کیمی گؤزه آلابیلهریک. ایلک دؤنمین فیلسوفلاری عئینی حالدا ایکی جئبههده بیر
یاندان میتوس سیستئمی ایله او بیری یاندان ایسه سوفیزم سیستئمی ایله
ساواشدایدیلار. سوفیزم ایله فلسفهنین اصل آیریلیغی، سوفیستلرین گؤره جهلیک (
نیسبی گرائی) اینانجیندا اولاراق فیلسوفلارین موطلق بیر اینانجلاردا
گؤروندوکلریندن عیبارتدیر. قیسا سؤزله فلسفهوی سؤیلمده دئییلدیی کیمی دئسک
سوفیزمه گؤره هدف سادهجه موباحیثهلرده موخاطیبی اقناع ائتمکله غلبه چالماقدان
عیبارتمیش. فلسفی متنلرده، سوفیستلرین چوخونلوقلا محکمهده بیر ایددیعالاری ثوبوت
ائتمک اوچون خالق طرفیندن ایشه آلیندیقلاری سؤیله نیلیر. اونلار فلسفه وی ( یا
فلسفه یه بنزر) بیر ایستیدلال مئتودو ایله بیر خاص موباحیثهده داندیقلارینی باشقا
بیر موباحیثه ده ثوبوت ائده بیلمک قدر زویوشکن و نیسبیّتچی گؤروشده ایمیشلر.
گونموزده کی پوست مودئرنیزم سؤیلمی ایله دئسک: سوفیزمه گؤره آنلام، اؤزل بیر
دورمدا حادیث اولور، بیتیر گئدیر. دوروم دهییشدیکده آنلام ایسه دهییشر. حالبوکی
موطلقچی فلسفه ایله قورولوشچو دیلچیلییه گؤره آنلام اورتامدان باغیمسیز اولاراق دهییشمزدیر.
سوفیزمین آخان بیر سودان ایکی دفعه ایچیلمز دئییه، فلسفهنین « ایچیلر! » دئییه
بیر دهییشمز اینتیزاعی دونیانی رئال دونیامیزا قوشدوغو اورتامین قاباریلیشینا
دیقت چکمک ایستهییریک. گونوموزده پوست مودئرنیزم دئییه اؤزل بیر آخیم ایله اسکی
یوناندا سوفیزم دئییلن آخیمین آراسیندا گوجلو بنزرلیکلر واردیر. بوگونکو دیلله
دئسک آنلام سوفیزمه گؤره واحید یوخ چوخ یؤنلو و تکجه دوروم ( موقعیت) اساسیندادیر.
بو پوست مودئرنیزم دؤنمیندهکی فلسفه و پراقماتیک دیلچیلیین اساس اینانجیدیر.
کیلاسیک فلسفهیه گؤره آنجاق آنلام موطلق دهییشمز و دورومدان دوروما فرق
ائتمیزدیر.
فلسفه ایله
سوفیزمین اساس ساواشی لوقوس دئییه هرنه یه اؤزل بیر سیستئم ایچینده پول
ریکور-ون سیرالادیغی یئر؛ چاغ؛ موخاطب و دینلهییجی ائلئمانلارینا
باغلانمادان موطلقچی بیر دونیا گؤروشو ایله دورومسال ( موقعیتی) شکیلده هرنه یه دهییشن؛
موخاطب؛ چاغ، یئر و دینلهییجیه باغلاناراق نیسبیتچی ( گؤره جی) و هر چئشید موطلق
اینانجا شوبهه گؤزو ایله باخان بیر دونیا گؤروشونون ساواشیدیر.
سوفیستلر
دونیانین تملی؛ جامیعهنین نئجه ایداره اولونماسی و بو کیمی فلسفهوی قونولار
اوزرینده تخصصوصن فیلسوف آدینی آلان سوقراط یا افلاطوندان داها اؤنجه دوشونمهیه
باشلامیش اؤزل تئوریلر اورتایا قویموشدورلار. فلسفه همین تئوریلردن فایدالانارق؛
اونلارین آراسیندا دیالئکتیکا قوراراق تشکیل اولونموشدور.
سوفیزمین
گؤزونده شئعیرین ریتوریک بیر بدیعی یارادیجیلیق کیمی میتوس سؤیلمینده قازاندیغی
پوئیسئس حئیثییتینه مالیک اولابیلدینی یوزابیلهریک. نیسبیتچی دوشونجه و موباحیثه
لرده سرت؛ یازمادان اؤنجه رعایت اولونمالاری لازیم گؤرونن قایدالار یئرینه تکجه
دینلهییجینین ایقناعینی اساس توتان سؤیلم، طبیعی کی شئعیری فایدا؛ عاغیلچیلیق و
بو کیمی اؤلچولرله یوخ، گونوموزده فورمالیزمین اساس تئوریسی اولان دیلین عاطیفی
ایشله یینیین ( کاربرد) اؤنده گئتمه سیله برابر بدیعی اؤلچولرله یاریقیلامالیدیر.
یوخاریدا گئدن
موباحیثهدن اومدوغوموز بیر آماج، کیلاسیزمین ندن سرت اولدوغونونون بیر سببینی،
سوفیزمه قارشی دستکلهدیی قورال کیمی اورتایا قویماقدیر. سوفیزمین متن و آنلام
حاققیندا دوشوندوکلرینی تمامیله ترس ائتمهیه چالیشان قورالچی فلسفه نین سونوجودور
کیلاسیزم. بو اوزدن دئمهلییک، ادبیات تاریخچیلری، ادبی تنقیدچیلر، ادبی اخیملار
اوزره تدقیقات آپارنلار و عمومیتله کیلاسیزمله اوغراشانلارین سوفیزمین کیلاسیزمین
تمل عونصورلارینا بوراخدیقلاری بو قدر گئنیش ائتکیلری گؤزدن قاچیرمیشدیرلار.
گؤزدن قاچیریلمیشلارین بعضن بوتون تاریخی دهییشمیش اولاجاق قدر آکتیو رولو اولور.
کیلاسیزمین اوزرینده ائتکیسی اولان سوفیزم کیمی. گونوموزده پوست مودئرن دوشونجهلیلرین
اورتایا قویدوقلاری تئوریلری ماهیّتجه سوفیزمه بنزهییر. مثلا لوقوسچو فلسفهنین
لوقوسو پوست مودئرنیتهنین تمل داشلارینی قویایانلارین بیریسی اولان ژاک
دئریدا طرفیندن سؤکولمه یه باشلاندیقدا، سوفیزمین آنلام اوزرینده
مودافیعه ائتدیی باخیشلاری بیر داها جانلاشدیرمیشدیر. بو، کیلاسیزمی مودئرنیتهیه،
پوست مودئرنیزمی ایسه سوفیزمه موراجیعت کیمی اورتایا قویماق دئییلدیر، آرادا فرقلر
ده واردیر. بیر اوکالیپتوسیک ( آخرالزّمانی) فلسفه اولان پوست مودئرنیزم ایله
فلسفه- اؤنجه سی اولان سوفیزم آراسینداکی بنزرلیکلری دیقت مرکزینه
قویماق باشقا یازیلار طلب ائدر. بو یازیدا ساده جه، کیلاسیزمین ایناندیغینا رغمن
ازلی- ابدی بیر قوراللارین، اینسان طبیعتینین ( فیطرتین) ، آنلامین، ذؤوقون و...
یوخلوغونا ایشارت ائدن بو ایکی دوشونجه نین آنا بنزرلیکلرینی گؤزدن کئچیرمه یه
کیفایتلنمیشیک.
[1] . اوزان
ایله آشیق- عاشیق- آراسینداکی دویدوغوموز فرق اوسطوره ایله دین آیریلیغی
کئیفیتیندهدیر. ایسلام سونراسی بو تاریخدن اؤنجهکی حاکیم اوسطورهوی باخیشدا
پئیغمبر اولاراق گؤزه آلینان اوزان-ا داییر آپاریلان قوتساللیق سؤکومچولوک گئدیشی،
اونا آشیق آدی وئرمکله اؤنه چیخیر. " بوتا" یا " ایلاهیلیک "
کیمی اَرمیشلیک ( وصل مقامینا چاتیب اللهین باش قوللاری اولاراق اینسان اؤتهسی
گوجلره مالیک قیلما دورومو) یا قوتساللیغیندان قالان اؤزللیکلری ایسه بو دؤنمده
داها آشاغیلار ائندیریلیب مؤعجیزه یئرنه کرامت صاحیبی اولان پاک موسلمانلارا
عایید آنلانیلمالی اولدوقدان دولاییدیر. ائلین یالاواجی سانیلان اوزان، ایسلام
سونراسی یالاواج یوخ، کرامتلی، حاق کیشیسی و بو کیمی پئیغمبرلیکدن آشاغی درجهده
بیر قوتساللیغی اولان آدام اولاراق تانینماغا باشلانیر. اوزانلارین- شاعیرلر کیمی-
باجاریقلاری اؤز چالیشماری ایله یوخ، واحید آللاهین وئردیی وئرگیدیر. گوراوغلو
قوشابولاق سویوندان ایچدیکدن سونرا گور بیر سس آلیر آللاهدان، ساز چالیب-
ییرلاماغا ( اوخوماغا) باشلاییر (یازیلیش فورماسینا گؤره تانریدان
یوخ، آللاهدان! حالبوکی بیزجه کوراغلو ایسه ده ده قورقود کیمی ایسلامیتله
اویغونلوق یولوندا قوربانلیق وئریلمیش بیر اوسطوره دیر! یعنی ایسلامدان اؤنجه یه
عایید اولاراق ایسلام سونراسی یازیلدیغینا گؤره بیرچوخ اوسطوره وی میفلرینی، اؤزل
فورماسینی و روایت پارچالارینی حذف ائتمیشلر. بو خصوصدا دهده قورقود بویلاریندا
اؤزل بیر سرگردانلیق دویوروق. کیتابین ایچهریی ایسلامدان چوخ اؤنجهلره قاییدیر؛
حالبوکی یازیلیشی و یئنی اوخوجو کوتلهسی آراسیندا یاییلماسی ایسلامدان سونراکی
چاغلاردا باش وئریر. راوی تورکلره عایید ایسلام اؤنجهسی بیر سیرا دَبلری
آنلاداراق، همین دَبلره قارشیت اولان ایسلامی اینانجلارین دا بیرسیراسینی ایسه
روایت ائدیر. یازارین بو باخیمدان ایچینه دوشدویو سرگردانلیق، آیریجا فارس دیلینده
فیردوسی- ین عئینی بیر سرگردانلیغینا بنزهییر. کیلاسیزمین عاغیلچیلیغی اوزرینده
فیردوسی اوسطورهنین عاغلا سیغماز آنلاتیلارینی عاغیللا اویغون شکیلده تفسیر ائتمهیه
مجبوریّت دویور. شاهنامهنین چوخلو روایتلری چین اؤلکهسیندهکی اوسطورهلره بنزهییر.
قونوموموزا اؤرنک اولاراق چین اوسطورهلرینده یئل تانرسی اولان ائکوان دیو ایله
اللهین گؤزونده محبّت یئرینده اوتوران روستمین ساواشینی آنلاتدیغیندا، ائکوانین
خاریق العاده ایشلرینی، بوتون دئولر کیمی ترسه- مذهب اولدوغونو و بو کیمی ایسلام
اؤنجهسی اینانجلاردان دانیشدیغینا رغمن، روایتین سونوندا اونلاری سیمبولیک روایت
کیمی تانیتدیرماغا چالیشیب اخلاقی نتیجهلر اله کئچیرمک ایستهییر. بو اخلاقی
نتیجهلر اوزرینده دویولان مجبوریّت، کیلاسیزمین ائییتیم فایداچیلیغی
سیراسیندادیر. فیردوسی-ین شهنامهسی ده دهده قورقود بویلاری کیمی ایسلام اؤنجهسی
اینانجلارلا دولودور، ایسلام سونراسی بیر زاماندا و ایسلام سونراسی بیر اوخوجو
کوتلهسینه یازیلدیغینا رغمن. بو آردا کورتاژلار، علاوهلر، دهییشمهلر،
ایسلامیّتله قارشی دوران رئال سانیمالاردان دویولان تهلیکهلر اوزرینده آپاریلان
ایضاحلار و...افلاطونون باشلادیغی تانرینین قوتساللیق اؤدهییشی گئدیشی سیراسیندا
یئرلهشیرلر! دینین یئنی بیچیمده ادبیاتا حاکیم قیلینماسی، غزل- مرکزلی ادبیاتیمیزدا
داها قاباریق بیچیمده گؤرولمکدهدیر. یئرینده بو قونویا داییر آچیقجا دانیشمامیز
گرکیر.
[2] . بو
ایسه بیزجه ذاتن فلسفهنین کؤلگه آغیرلیغی و موخالیف سسلری بوتون
دئورمچی سیاسی احزاب کیمی باتیرماغا چالیشدیغیندان دولایی اولموشدور. بوتون
دئوریملرده گؤروندویو قدر، ایلک دئوریمچی نسیلین گوجه چاتان دئوریمداشی، باشقا
یاردیمچیلاری اورتادان قالدیرار. بیرلیکده دئوریمه چالیشارلار. حاکیم اولان
دوشونجه دئوریمداشلارینین باشینی بیر- بیر بیتلهیر! صحنهدن ائشییه توللایار.
سوفیستلر اورتامی حاضیرلادیقدان سونرا فلسفهچیلر باش چیخاریب اونلارین
حاضیرلادیقلاری اورتاما حاکیم کسیلمیشلر. فلسفه، سوفیزم و میتولوژیزم آراسینداکی ایلگیلر،
سوسیال دئوریملر کیمی گلیر بیزه. فلسفه لوقوسو ذاتیندا سیاسی بیر دهییشمدیر.
گونوموزده فلسفهنین سیاسی بیلیملر، سیاسی ائکونومی و بو کیمی چالیشمالارین نتیجهسینده
سوسیولوژیک ائتکیلرینین چوخونو الدن وئرمیش بیر اینتیزاعی ضیالیلیق کیمی یاریمچیق
حیاتا کئچدیینه رغمن، اسکی دونیادا سیاستدن آیریمازدیر. فلسفه اؤزو ایله حؤکومت
مودئللرینی اورتایا قویموشدور. بو آردا افلاطون ان سیاسی فیلسوف کیمی حاکیمین
بئله اؤزللیکلرینی بلیرلتمیشدیر. اونجا حاکیم یا فیلسوف اولاسیدیر یا ان آزی
یئترگین حالدا فلسفه تاریخینی بیلن!بونو آذربایجاندا تکجه شاعیر اولمایان اوزانلار
ایله حاکیملرین آراسینداکی اؤزل ایرتیباطلارینا بنزده بیلریک. اسکی ادبیاتیمیزین
بیر قولو بو اؤزللییه مالیکدیر. اسکی ادبیاتیمیز ، چاغداش ادبیاتیمیز و
یوناندا کیلاسیزمین تئوریسینی اورتایا قویان فلسفه کیمی دونیانین ان گرگین شکیلده
سیاسی ماهیتی اولان بیر ادبیاتدیر!
unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab