کولت. آذ میرزا الکبر صابیرین سالمان ممتازا وئردیی ایلک و سون موصاحیبهسینی تقدیم ائدیر:
سوال: - سیزین ایلک تخلصونوز اولان «هوپ-هوپ» سؤزونون معناسی ندیر و نه سببه بونو قبول ائتمیسینیز؟
جواب: - بو تخللوسو منه عزیز دوستوم مشهدی حبیب وئرمیشدیر. هوپ-هوپ قوش آدیدیر. بو قوشون بو آددان باشقا ائل آراسیندا یئنه بیر نئچه آدی واردیر کی، فاتماباجی، بوببو، اوپ-اوپ و شاناپیپیک او جملهدندیر. مشهدی حبیب منه «فاتماباجی» دئیه خیطاب ائتمک اوچون بو آدی اینتیخاب ائتمیشدیر (سئچمیشدیر). من ده بونون عوضینده اونون تخللوسونو «قیزدیرمالی» قویموشام کی، معناسینی هله بو گونه کیمی آنلایا بیلممیشدیر.
سوال: - نه سببه تخلصونوزو تئز-تئز دییشدیریرسینیز؟
جاواب: - بونو شیروانلیلاردان و موحیطدن سوروشمالیسینیز.
سوال: - عباس صحتین نئچه یاشی واردیر؟ سیز بؤیوکسونوز، یوخسا او؟
جاواب: - باشدا او بؤیوکدور، یاشدا من.
سوال: - صحت درین ساوادلیدیرمی؟
جواب: - من اونون شاگیردییم، او منه اوستاددیر.
سوال: - عثمانلیلارین کلاسسیک شاعرلریندن کیملری بیهنیرسینیز؟
جاواب: - ضیا پاشا ایله نامیق کمال بیی.
سوال: - توفیق فیکرتی بینیرسینیز، دوزدورمو؟
جاواب: - سیز، عثمانلی شاعرلرینی سوروشدونوز، من ده فیکریمی دئدیم. فیکرت عرب شاعریدیر (م.ا.صابیر فیکرتین اثرلرینده عرب سؤزلرینین چوخ ایشلدیلدیینی یقین کی، نظرده توتوردو - رئد.).
بو آددا تورک شاعری یوخدور. یاخشی اولاردی کی، بونو محمد هادی افندیدن سوروشایدینیز. یاخشیسینی او بیلر (هادینین ده شعیرلرینده فارس و عرب سؤزلری چوخدور، صابیر اونا دا ایشاره ائدیردی» - رئد.).
سوال: - «ملا نصرالدین» مجموهسینین ۱۸-جی نؤمرهسیندهکی «گؤزلیم» عونوانلی شعیرینیزین ۳-جو و ۵-جی بندلری آیری بهردهدیر. بونون سببی و حیکمتی ندیر؟
جواب: - حیکمتی و سببی مورگولهمکدیر. من گئجهلر «سصدا» قزئتینده («صدا» ۱۹۰۹-۱۹۱۱ -جی ایللرده ن.وزیرووون نشر ائتدیی گوندهلیک قزئت ایدی. -ش.ه.) کورکتورلوق ائدیرهم. ایداره خصوصی تلگراملار آلمیر. او قدر گؤزلییر کی، «کاسپی»، «حقیقت» و سایر قزئتلر چاپ اولوب چیخیر. اونلار چیخاندان سونرا تلگراملار ترجومه اولونور، دوزولور، باسیلیر، من ده کورکتوراسینا باخیرام، من او شعیری هاشیم بیین مطبعهسینده گئجه یاریسی یازمیشام و یازارکن مورگولهییب سونرا دا یوخولامیشام. یوخودان آییلاندان سونرا دا مابعدینی یازمیشام. شعیر طبع اولوب گلندن سونرا سهوینی باشا دوشموشهم کی، بو دا چوخ گئج ایدی.
سوال: - مطبوع شعیرلرینیزین هانسینی چوخ بینیرسینیز؟
جواب: - هئچ بیرینی. بیهنیلهسی شعیرلری سونرالار یازاجاغام.
سوال: - سونرا نه واخت؟
جواب: - مورگولهمهینده.
سوال: - نه اوچون شعیرلرینیزی هجا وزنینده دئییل، عروض بهرینده یازیرسینیز و شعیرین اسکی فورمالارینی، شکیللرینی شدتلی صورتده محافظه ائدیرسینیز؟
جواب: - بو چوخ موهوم مسئلهدیر. گؤروم اؤز فیکریمی دئیه بیلهجهیهممی. منجه یئنی فیکیرلری و یئنی مؤوضوعلاری موطلق اسکی فورمادا و عروض بهرلرینده وئرمک و یازماق لازیم، هم ده واجیبدیر. بونلاری بیردن-بیره دییشیب اوخوجونو ادبیاتدان یادیرغاتماق و سویوتماق اولماز. ایری-ایری توپلار ایله هوجوما کئچن دوشمهنین قاباغینا صدف دستهلی و قیزیل سویو ایله یازیلی گوموشو خنجل ایله چیخماق عقلسیزلیقدیر. عروض بیزیم دئییلدیر. بونو هامی بیلیر. لاکین ۱۳ عصردیر ادبیاتیمیزی محاصرهیه آلمیشدیر. بو محاصره ده بؤیوک-بؤیوک اوستادلارین پلانی، نقشهسی و اللری ایله اولموشدور. بو محاصرنی یاریب ادبیاتیمیزی خلاص ائتمک، یئنه یوخاریداکی اوستادلار کیمی بؤیوک اوستادلارین اللری ایله مومکون اولاجاقدیر.
بؤیوک شاعرلری ده، اوستادلاری دا آنجاق بیلیک و خالق یئتیره بیلر. شاعر ائلین، خالقین حؤکمرانی و گؤزونون ایشیغی اولمالیدیر کی، او نه دئسه خالق اونا باخسین و نه یازسا ائل اوخوسون. بو حؤکمرانلیق دا یالنیز ائلین روحونو بیلمکله و طلبلرینی اؤدمکله اولار. ائلین حالینا یانماییب گوجله حؤکمرانلیق ائدنلر «دوستوم» عبدولحمید و ممدلینین گونونه دوشرلر.
شعیر ایله موسیقی بیردیر. بونلارین هر ایکیسی ده اینسانلارین روحو ایله علاقداردیر. لاکین شعیر یوکسکدیر و اونون مقامی (وظیفهسی) اوجادیر. شعیر موسیقیسیز اولار، موسیقی شعیرسیز اولماز. ائلین اورییندن دئییلن شعیرلر باشدان-باشا موسیقیدیر. چونکی هر بیر کس اونو اؤز آهنگینه اویدوروب اوخویاجاقدیر.
موسیقیمیزده سگاه، چهارگاه، شور، راست و سایر موغاملار واردیر. بونلار بیزیم دئییل، گلمهدیر، اما بیزیمدیر، روحوموزا کؤک سالمیشدیر، روحوموزون قیداسیدیر. بو موغاملار عروض بهرلری ایله بیر تاریخده یوردوموزا گلمیشدیر و بیر تاریخده ده گئدهجکدیر. بونلارین حیاتی بیر-بیرینه باغلیدیر. دؤرد یوز ایلدن بریدیر فضولینین شعیرلرینین شهرتی بوتون شرقی قاپسامیشدیر. هامی او شعیرلری ازبردن بیلیر و ایستدیی زامان سئوه-سئوه اوخویور. حالبوکی بو شعیرلر باشدان-باشا عروض بهرلرینده یازیلمیشدیر. سعدینین، حافیظین غزللرینین قاباغینا آنجاق غزل ایله چیخماق اولاردی کی، فضولی بونو دویموش، چیخمیش و اونلارین نفوذلارینی قیرمیشدیر.
من فضولی «دیوان»ینا فضولی غزللرینه باشدان-باشا نظیره یازماق فیکریندهیم، یعنی او فورمادا و او بهرلرده اولماق شرطی ایله یئنی-یئنی مؤوضوعلاردا غزللر یازاجاغام. هله بیر نئچه نظیره ده یازمیشام.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab urd_Arab pes_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab