دونیانین ان قدیم شهرلریندن اولان قودس هم یهودی لر، هم خریستیان لار، هم ده موسلمانلار اوچون خصوصی اهمیت داشیییر. قودسده بو اوچ بؤیوک دینین موهوم معبدلری یئرلشیر. بو شهری ایسلام، خریستیان و یهودیلیین بیرلشمه نؤقطه سی ده آدلاندیرماق اولار.
قودسده کی اقصی مسجیدی موسلمانلارین ایلک قیبله سیدیر. قودس موسلمانلار اوچون مکه و مدینه دن سونرا اوچونجو موقدس شهر حساب اولونور.
قودس خریستیانلار اوچون عیسی پیغمبرین سون گونلرینی یاشادیغی، حواریلرله گیزلی گؤروش کئچیردیی، چارمیخا چکیلدیی یئر، یهودی لر اوچون ایسه ایبراهیم پیغمبرین اوغلو ایسماعییلی قوربان کسمک ایسته دیی شهردیر.
حاضردا قودسون شرق حیصهسی فیلیسطینین حقوقی پایتختیدیر. شهر ده-فاکتو ایسرایل دؤولتینین نظارتیندهدیر.
قودس تاریخ بویو قیزغین موذاکیرهلره، محاربهلره سبب اولوب. هم ایسرایل، هم ده فیلیسطین موختاریتی قودسو اؤز پایتاختی ساییر، لاکین فیلیسطینلیلرین اکثریتی ده-فاکتو بورایا گئتمک حقوقوندان محرومدور.
قودسون آزادلیق تاریخینده موهوم یئر توتان شخصیتلردن بیری ده اصلا آذربایجانلی اولان دؤولت خادیمی صلاح الدین اییوبیدیر. مصر، سورییا، یمن و فیلیسطینین سلطانی اولان صلاح الدین اییوبینین آذربایجانلی اولماسی حاقدا معلوماتلار تاریخچی ابن حللیکانین «گؤرکهملی آداملارین اؤلوم تاریخی» اثرینده قئید اولونوب. اثرده صلاح الدینین دیلینده دئییلیر:
«بیز آذربایجاندانیق. عمیم شیرکوه دئییردی کی، الزیب طایفاسیندانیق».
تصادفی دئییل کی، اونون اؤولادلاری توغتکین و تورانشاهین دا آدی اصیل تورک آدلاریدیر.
***
۱۰۹۹-جو ایلده آوروپادان ایلک خاچ یوروشو باش توتدو. صلیبچیلر قودسو ایشغال ائتدیلر و خریستیان، موسلمان، یهودی اینانجینا صاحب اولان اهالینی قیلینجدان کئچیردیلر. اولجهدن شهر ساکینلرینه تهلوکهسیزلیک بارهده سؤز وئریلسه ده، نه اوشاقلارا، نه ده قادینلارا آمان وئریلدی.
صلاح الدین ۱۱۸۷-جی ایلده هاتین دؤیوشونده خاچلیلارین اوردوسونو دارماداغین ائدرک، قودسو ایشغالدان آزاد ائتدی. ۱۱۸۹-۹۲-جی ایللرده ایسه آلمانییا، اینگیلتره و فرانسانین لیدرلیگی ایله باشلایان اوچونجو صلیب یوروشونه قارشی بیرلشمیش موسلمان اوردولارینا رهبرلیک ائتدی و ایشغالچیلاری آغیر مغلوبیته اوغراتدی.
صلاح الدین خاچلیلاردان فرقلی اولاراق، قودسو گئری آلدیقدان سونرا شهرین خریستیان، یهودی اهالیسینه توخونمادی. بونونلا دا خریستیان دونیاسینین سئوگیسینی و تشکورونو قازاندی.
۱۱۹۲-جی ایلده صلاح الدین اییوبی ایله اینگیلتره کرالی ۱-جی ریچارد آراسیندا ایمضالانمیش راملا موقاویلهسی ایله قودس موسلمانلارین الینده قالدی.
محاربهلره، قیزغین پروسئسلره باخمایاراق، قودس تکجه موسلمانلارین دئییل، بوتون بشریتین معنوی دیری، دینی مرکزیدیر.
azb_Arab azb_Arab azb_Arab prs_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab