تورک توپلوقلاری بوگون یئر کورهسینین باشا باشینا یاییلمیشدیر. دئمک اولار بوگون هئچ بیر خالق تورکلر کیمی دُنیادا یاییلمامیشدیر. شُبهه سیز بو یاییلما چوخلو کؤچلردن حاصل اولموش و بیر سیرا نهدنلره گؤره اؤز آنایوردلاریندان کؤچوب و باشقا یئرلری ده اؤزلرینه وطن سئچمیشلر. بو کؤچلرین نه دنی هم اقتصادی – اکونومیک و هم سیاسی اولموشدور. سیاسی نهدنلری بئله سیرالاماق اولا:
بوی آراسی مجادله لر
چین باسقیسی
موغول باسقیسی
او بیری طرفدن اقتصادی نهدنلری ده بئله سایماق اولار:
اوتلاقلارین دارالماسی
حیوانلارین چوخالماسی و چوخلو اوتلاقلارا احتیاج دویولماسی
نفوسون آرتیشی
قوراقلیق
اوچونجو طرفدن نئچه عامل ده تورکلرین یئنی یئرلرده قبول اولونماسی نین دا نهدنلری واردیر بو نهدنلردن: تورکلرین ایگیدلیگی: آت سورمهده و اوخ آتمادا مهارتلری، چتینلیکلره دؤزوملو اولدوقلاری و گؤیچک اولدوقلاری دا سبب اولوردو هر یانا گئتدیکده محبتله قارشیلانیردیلار. باغیمسیزلیق روحیه سی، هر یئری وطن بیلمه سی؛ بو اؤزه للیکلر بورادان یارانیر کی تورکلر اؤزلرینی محیط ایله وفق وئره بیلیرلر و محیط ایله اویغونلاشیرلار.
تورکلر بؤیوک بیر جغرافیادا داغیلمیشلار، هر یانا گئتمیشلرسه ده اؤز کولتورلرینی آپارمیشلار، گاهدان دا اؤز کولتورو اونودوب و حل اولموشلار، آما چوخلوق اونلارین ائتکی بوراخمالاریندا اولموشدور.
تورکلرین کؤچلری بوگون دُنیانین هر یئرینه داغیلماقلارینی و یاییلماقلارینی گؤسته ریر او جمله دن تورکلر سیبرییه کؤچموشلر (سیبری سؤزجویو تورکجه اولموش)، چین، هندوستانا کؤچموشلر؛ آمریکایا گئتمیشلر و بوگون اورادا یاشایان قیزیل دریلیلر دوغو آسیادان بوزلوقلار اوستوندن کؤچوب آمریکایا چاتانلاردیر.
آنادولو و ایران آدلانان توپراقلاریندا دا تورکلر چوخلوق قازانمیشلار، بوندان علاوه تورکلر مصر، سوریه، یمن و آفریقانین چوخ اؤلکه لرینده ان اسکی زمانلاردان یورد قورموشلار. آفریقادان علاوه اروپایا دا کؤچلری اولموش و بوگون دوغو اروپادا وارلیقلاری چوخلوقلا بیلینمه ده دیر.
بو کؤچلر تاریخ بویو زمان – زمان داوام ائتمیش و عئینی حالدا گوجو دولتلر ده یاراتمیشلار. بوگون بیز بیر تورک اولاراق ایراندا یاشاییر، تورک تاریخی اوچون چوخلو اؤلکه لرده قایناق تاپا بیله ریک. چین، بیزانس، عرب و فارس قایناقلاری و آرشیولریندن درین بیلگیلر الده ائده بیله ریک. آنجاق بوگونون تاریخ آراشدیریجیلاری بو بیلگیلری گاهدان اؤز منافعلرینه گؤره ده ییشیرلر و گاهدان تحریف ده ائدیرلر او جمله دن ایراندا شوونیستلر، تورک تاریخینی حتا آرشیولری آرادان آپارماقلا دا تحریفینه چالیشیرلار.
بیر قونویو دا آچیقلامالییام: تورکلرین کؤچلری زمان – زمان داوام ائتمیش و نئچه مین ایللر بویوندا بو کؤچلر اوز وئرمیشدیر. گاهدان ائله اوزون بیر تاریخه باغلی اولور کی کؤچ زمانی داها اؤنملی اولماییر، او جمله دن بوگون ایران آدلانان بؤلگهده یاشایان تورکلرین بو توپراقلارا گلمه سی تمام بورادا یاشایان بویلاردان اسکی زمانلارا عایید اولدوغو اوچون یئرلی تورکلر تانینماغا حقلیدیرلر. هر دورهنین کؤچلرینین نه دنلرینی آراشدیرماق اولار. من بورادا ایکی قونو اوزه رینده دانیشاجاغام:
پروتوتورکلر
تورکلر
آنجاق ایلک دانیشیغیم تورک آدی آلتیندا یارانان دولتلر حققینده دانیشیرام و سونرا گلن هفته لرده پروتوتورکلردن دانیشیغیم اولاجاقدیر.
اورتا آسیادا تورک آدلی توپلولوقلار و دولتلر بونلاردیر:
هون
آوار
گؤک تورکلر – ۲ دوره دیر
اویغورلار
قارلوقلار
قیرقیزلار
تورکیشلر
کیمرلر
باشقوردلار
پچنکلر
خزرلر
اوغوزلار
آما آوروپایا گلنده تورک توپلولوقلاری و دولتلری ده بونلاردان عبارتدیر:
هون
آوار
بولقارلار
مجارلار
سابیرلر
کومانلار – قپچاقلار
خزرلر
ایلک اؤنجه آسیا تورکلریندن دانیشاق. اورتا آسیادا یاشایان تورک توپلولوقلار هامیسی تورک دولتلرینی ده قورموشلار. یعنی هونلار، آوارلار، گؤگ تورکلر، اویغورلار، قارلوقلار، قیرقیزلار، تورگیشلر، کیمرلر و باشقوردلار اؤز دولتلرینی قورموش و بیر سیرا نئچه یوزایللر حکومتلرینی ساخلامیشلار. بو آرادا تکجه پچنکلر دولت قورمامیشلار و توپلولوقلار شکلینده قالمیشلار. بونلارین بیر سیراسی اسلامدان سونرا داوام تاپمیشدیر مثلا اویغورلار اسلامندان سونرا داها گوجلو اولموشلار، البتده اوغوزلارین حکومتلری اسلامدان سونرا تشکیل تاپمیشدیر.
آنجاق اروپایا گلدیکده هونلار و آوارلار هر ایکی قاره ده اؤز دولتلرینی قورموشلار. اوندان علاوه بولقارلار اسلام اؤنجه سی آذربایجان یولو ایله اروپایا چاتیب و اوروپادا اؤز دولتلرینی تشکیل وئرمیشلر. بولقارلار حققینده دئمک اولار کی بیر اوزون زمان دا آذربایجاندا قالمیشلار، آما دولتلرینی اروپادا قورموشلار و بوگون ده بولقارستان اؤلکه سینده اؤز وارلیقلارینا داوام ائدیب و کیملیکلرینی ساخلاییرلار. بونو دا آرتیرمالییام بولقارلار آذربایجاندا یاشادیقلاری زمان تورکجه ادبیات یاراتمیشلار و ادیبلری بو ادبیاتی بولقار – آذربایجان ادبیاتی بؤلومو کیمی دهیرلندیریرلر.
مجار بویلاری دا آسیادان اروپایا کؤچه رک اروپادا اؤز دولتلرینی قوروب و بوگون مجارستان آدلی اؤلکه لرینی ساخلاییرلار. بونلاردان اؤنجه فین – اوقورلار اروپایا چاتیب و بوگونکو فنلاند اؤلکه لری فینلرین دولت و اؤلکه لری ساییلیر و مدرن تورک دولتلرینی قوروب – ساخلامیشلار.
سابیرلر، کومانلار اروپا دا دولت قورا بیلمه میشلر، آما توپلولوقلارینی قوروموشلار و بوگون ده توپلولوق فورموندا یاشاییرلار.
آذربایجا گلدیکده خزرلر گوجلو دولتلرینی اسلام اؤنجه سی یارادیب و ۴ یوزایل اؤز حکومتلرینه داوام ائتدیرمیشلار. خزرلردن بوگون الیمیزده تورکجه اثرلر موجوددور. خزرلر هم تاریخده و هم ادبیاتدا بؤیوک ائتکیلری اولموش و سونرا آسیادان کؤچوب و اروپادا دا بؤیوک ائتکی بوراخمیشلار.
بونلار آراسیندا اوغوزلار اسلام اؤنجه سی دولت قورموشلار، آنجاق آذربایجانا عایید اولان دولتلری اسلام سونراسینا عایید اولور و گلن هفته لرده بوللو – بوللو بو باره ده دانیشاجاغیق.
ایندی قیسا صورتده بو دولتلری تانییاق.
آسیا هون دولتی
تورک آدیلا تانینان ایلک هون امپریاسی ۲۲۰ ایل میلاددان اؤنجه اورتا آسیادا یارانیب و ۲۱۶ میلاددان سونرایا قدر سورموشدور. یعنی بو حکومت ۴۴۰ ایل تمام گوجلو بیر امپریا اولموش و چین قارشیندا دایانمیش، حتا چینی اؤز توپراقلارینا قاتمیش و حکومتلرینی الی آلتیندا آلمیشدیر. هونلارین ایلک خاقانی تئومان یا تومان اولموشدور کی ۲۲۰ میلاددان قاباق حکومت یاراتمیش و ۲۰۹جو ایل میلاددان اؤنجهیه قدر خاقاننلیق تختینده اوتورموشدور. ۱۱ ایل حکومتینده، چینی دال اوتورتموش و گوجلو امپراتورلوغونو ساخلامیشدیر. اونون آدی تئومان یا توماندیر. بو آد قوشون تشکیلاتیندا ایشلهنیلن بیر آددیر و معناسی اون مین کیشیلیک قوشونا باشچیلیق ائدن بیر کیشییه دئییلیر. تورک قوشونو: اون، یوز، مین و اون مینلیک بؤلوملره بؤلونه رک اون باشی، یوزباشی، مین باشی و تومان آدلاناراق قوشون تشکیلاتیندا کوماندارلارین عنوانلاری آدلانیردی، نئجه کی بوگون همین ایراندا جوخه، گروهان، گردان، هنگ، تیپ، لشکر، سپاه و ارتش اولاراق باشچیلاری سرجوخه، سرگروهبان، سرگرد، سرهنگ، سرتیپ، سرلشکر، سپهبد و ارتشبد آدلانیر. تومان دئدیکده اون مینلیک بیر قوشونون باشچیسی دئییلیردی. تومان دا بئله بیر مقام صاحبی اولاراق خاقانلیغا چاتیر و تومان آدی ایله تاریخده تانینیر.
تومان بیر دموکراتیک حکومت یارادیر و اؤزو شانکو عنوانلی یئرلی حکمدارلار سئچه رک مرکزی حکومته باغلی ایشلری گؤرورموشلر. او ائله گوجلو-ایدی کی چین دولتی مشهور چین دیوارلارینی اونون قارشیندا چکدیردی و یوزایللر بویو تورکلره سد اولسون دئیه رک هر ایل تعمیر ائدیب اوزالدیردی، آما یئنه تورکلر قارشیندا بیر کئچیلمز سد اولامادی. تومان چین ایالتلرینی الده ائدیب و چین حکومتیندن باج آلیردی.
۲۰۹ ایل میلاددان قاباق تومانین اوغلو مئته خاقان ایش اوستونه گلدی. مئته خاقان آتاسیندان دا داها آرتیق لیاقت گؤسته ریب و هون امپریاسینی داها گوجلندیردی و گئنیشلندیردی. مئته خاقان ۲۰۹ دان ۱۷۶ ایل میلاددان قاباغا کیمی – یعنی ۳۳ ایل حکومت سوردو و تاریخده اؤزوندن بؤیوک ائتکیلر قویدو. اونون تاریخده قالان ایشلری بونلار اولدو:
امپریانین گئنیشلیگی
تورک تشکیلاتینین قورولماسی
دموکراتیک سیستمین یاراتماسی
تقویم یاراتما
و . . .
مئته خاقان هون – تورک امپریاسینین هم گوجلندیردی و هم گئنیشلندیردی. اونون زمانیندا هون توپراقلاری آسیانین چوخ توپراقلارینی احاطه ائدیردی.
مئته خاقان قوشون تشکیلاتی ایله برابر حکومت تشکیلاتینی دا محکملندیردی و دولت ایشلرینی بیر مرکزه باغلی اولاراق نظام وئردی. اونون زمانیندا بئله تشکیلاتین یاراتماسی اونلارین تدبیر و فکر صاحبی اولدوقلارینی گؤستهریر. بونلاردان قالان یازیلار هله لازمی قدر آراشدیریلمامیش و علمی تکلیفلر بو حقده یئرده قالمیشدیر.
دموکراسیا یاراتماق اوچون، حتا پروتوتورکلر زمانیندا آغ ساققاللار شوراسینی داها گوجلندیرمک دولت اوچون ده یاردیمچی اولموش و شانکو سیستمی گوجلنمیش و بئلهلیک خالق کوتله لری اؤلکهنین تقدیراتیندا سهیم اولموشلار.
تقویم علمی بیر شکیل تاپمیشدیر. بیلیرسینیز بوگون ده هله ایراندا هر اون ایکی ایل بی دوره اولاراق، هر بیر ایل ده بیر حیوان آدی ایله باغلی آدلانیر مثلا: سیچان، قویون، دونقوز، تویوغ و…
بو تقویم مئته خاقان طرفیندن یاراتمیشدیر. هر ۱۲ ایل بیر دوره ساییلمیش، عینی حالدا هر دوره انسان یاشاییشیندا و عمرونده ده بیر دؤره آدلاندی: ایلک ۱۲ ایل – اوشاقلیق دؤره سی، ایکینجی ۱۲ ایل – گنجلیک دؤره سی، اوچونجو ۱۲ ایل – کیشیلیک دؤره سی، دؤردونجو ۱۲ ایل – پیشمیشلیک دؤره سی، بئشینجی ۱۲ ایل – تجربه دؤره سی و آلتینجی ۱۲ ایل قوجالیق دؤرهسی.
مئته خاقاندان سونرا اونون اوغلو “کی اوک” خاقان اولدو. اونون دا امپراتورلوق دؤرهسی هون دولتینین عظمتلی دورانی ساییلیر. “کی اوک”دان سونرا اونون اوغلو چیچی خاقان اولدو. اونون زمانیندا چین توطئه لری گوجلندی. ۵۸ دن ۵۴ ایل میلاددان اؤنجه ایللری آراسیندا چین هون امپریاسیندا رخنه سالا بیلدی، هون دولتینین توپراقلاریندا تفرقه یاراتدی و بیر سیرا توپراقلاری اؤز الینه آلدی. هون دولتی بو زمان چینه باغلیلیق و باغیمسیزلیق آراسیندا قالیر. یاواش – یاواش هون امپریاسی ایکی بؤلومه: دوغو و باتی هونلارینا بؤلونور. چین گوجله نه رک هون ضعیفلهییر. چین جاسوسلاری بؤیوک ضربهلر وورا بیلیرلر. نهایت هون دولتی ۲۱۶م ایلینده پوزولور.
azb_Arab azb_Arab pbt_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab uig_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab bjn_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab ckb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab