als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shqiptarët nuk kanë lindur shumë fëmijë vitet e fundit dhe për pasojë, popullsia e grup-moshës 15-29 vjeç në 2016 është ulur me 4.3% krahasuar me 2015. Sipas INSTAT në publikimin e fundit “Shqipëria në shifra 2016”, ulja e forcës së punës korrespondon në të njëjtën përqindje sa edhe ulja e papunësisë në këtë grup moshë.
Kështu që shkalla e papunësisë për të rinjtë në vitin 2016 arriti mestararisht në 28,9 %, e më të papunë sipas gjinive rezulojnë meshkujt. Ndërsa në vitin 2015 shkalla e papunësisë ishte 33,2 ku në fakt më shumë të papuna ishin femrat. Po edhe pse në 2016 papunësia duket se është ulur nëse shohim shifrat kuptojmë se ajo është po njëlloj në të dyja vitet, pasi numri i të rinjve nga viti në vit është zvogëluar.
Ndërsa në vitin 2016, shkalla e punësimit për popullsinë 15-64 vjeç ishte 55,9 %.
Sektori bujqësor dhe sektori i shërbimeve kanë përqindjen më të lartë të të punësuarve.
Po dhe pse më shumë të punësuara në numër femrat kanë rreth 2 herë më shumë gjasa se meshkujt për të qenë punëtore pa pagesë në biznesin e familjes apo në ferma bujqësore.
Një ditë pas prerjes së shirtit të një prej veprave më të mëdha të viteve të fundit në kryeqytet asaj të segmentit të bulevardit të ri banorët e Tiranës dhe jo vetëm kanë nisur ta frekuentojnë atë normalisht. E kjo është një arterie e shtuar në Tiranë ku sot makinat ecin normalisht, trotuaret po përdoren nga këmbësorët dhe parkimi po kështu. E në parqe janë ulur të rinj.
Aktualisht kanë përfunduar 350 metrat e para dhe parkimi nëntokësor me 328 vende, që do të çlirojë parkimet në rrugë që bllokojnë trafikun.
Bulevardi është 70 metra i gjerë, vetëm 22 metra i takojnë makinave, pjesa tjetër është totalisht në favor të kalimtarëve, të atyre që duan të ushtrojnë sporte, por dhe me një shesh pushim për banorët e zonës. Janë mbjellë 300 pemë e rreth 250 shkurre dekorative. Për këtë pjesë janë shpenzuar deri tani 18 milion euro.
Në ceremoninë e inagurimit një ditë më parë dhe kreu i Bashkisë, Veliaj tha se deri në fund të viti kjo zonë do të cilësohet nga më të veçantat në kryeqytet.
“Deri në fund të vitit që vjen do të kemi përfunduar të gjithë këtë vepër, duke arritur në Lumin e Tiranës, ku Bulevardi do të bashkohet me parkun e Lumit të Tiranës dhe eventualisht me Unazën e Madhe. Kjo zonë ka tashmë potencialin e jashtëzakonshëm për t’u kthyer në një nga lagjet më të bukura të Tiranës,” tha Veliaj.
Në një raport ndërkombëtar për progresin social vendi ynë ka mbetur në vend numëro. Ai renditet në vendin e 52 nga 128 shtete të marra në studim nga “Social Progress Imperative” ashtu siç ka qënë dhe një vit më parë. Indeksi i Progresit Social është një indeks i përbërë i treguesve socialë dhe ambientalë, që mat tre dimensione: Nevojat bazë njerëzore, bazat e mirëqenies dhe mundësitë.
Pikët më të dobëta vendi ynë i ka marrë në aksesin ndaj edukimit të avancuar, tolerancës dhe gjithë përfshirjes, lirisë personale dhe mundësive të zgjedhjes, të drejtave personale dhe cilësisë së mjedisit.
Kurse rezultatet më të mira ka në treguesit e ushqimit dhe kujdesit bazë mjekësor, aksesit në njohuritë bazë, furnizim me ujë, strehim, aksesit në informim dhe komunikim.
Pavarësisht se nuk jemi në nivele shumë cilësore lëmë pas Malin e Zi me dy vende dhe Maqedoninë me 6. Në rajon progres më të lartë social ka Kroacia, që është në vendin e 36. Shtetet me progresin më të madh social në botë janë Danimarka, Finlanda, Islanda, Norvegjia, Zvicra, Kanadaja, Holanda, Suedia, Australia dhe Zelanda e Re.
Danimarka edhe një vit më parë u vlerësua si vendi më i lumtur në botë.
Pas ndryshimeve në qeveri dhe vendosjen e ministrave teknikë të paktën në Ministrinë e Financave dhe atë të Mirëqënies ka nisur dhe një problematikë e parë. Janë ish të përndjekurit politik që janë gjallë dhe që duhet të marrin këstin e tetë, ende nuk iu është lëvruar dëmshpërblimi në llogarinë bankare.
Pavarisht se ishte premtuar që brenda muajit qershor ish të dënuarit që futen te kategoria parësore do të marrin këstin e tetë, ndryshimi i ministrave është e qartë që ka sjellë edhe vonesën e procedurave. Ata nuk kanë të drejtë të firmosin vendime. E për këtë arsye po rrezikojnë të marrin dëshpërblimin rreth 830 të dënuarit politik të komunizmit.
Fillimisht pagesën do ta marrin gra ish të dënuarat politike, që jetojnë në momentin e dhënies së pagesës, ish të dënuarit politikë, që jetojnë në momentin e dhënies së pagesës dhe që kanë moshën mbi 75 vjeç, ish të pëndjekur, të cilët vuajnë nga sëmundje të rënda, të burgosur politikë që jetojnë në momentin e dhënies së pagesës, të cilët pavarësisht nga mosha, kanë pasardhës të radhës së parë në moshë të mitur.
Dy masa në favor të biznesit dhe qytetarëve janë marrë së fundi në lidhje me pagesat doganore dhe me borxhet, që kanë bizneset.
Këto lehtësira edhe pse jo në favor të qeverisë ulin shpenzimet e sipërmarrësve apo dhe qytetarëve e mbase kjo ka lidhje e me zgjedhjet, pasi disa masa janë të përkohëshme. Përfitimet e qytetarëve kanë të bëjnë me heqjen e tarifave doganore për mallra personale. Vlera e mallrave që nuk do paguajnë doganë pa përfshirë këtu produktet e duhanit dhe alkoolit është 300 euro për çdo udhëtar në rrugë tokësore dhe 430 euro për çdo udhëtar në rrugë ajrore ose në rrugë detare. Pra mbi këto shuma mund të paguhet doganë.
Ndërsa për biznesmenët ka lehtësira të tjera që kanë të bëjnë me kamatat e borxheve të prapambetura. Kamatën e borxhit nëse e shlyejnë brenda muajit korrik do ulet me 2,25% dhe pas këtij muaji ajo rritet sërisht e shkon 5.25%.
E këtu bëhet fjalë për ato biznese që kanë borxhe doganore për importe apo dhe gjoba të papaguara.
Mbipesha dhe obeziteti po kthehet jo vetëm në një shqetësim estetik, por edhe në një problem të rëndë shëndetësor në vendin tonë, për pasojë shumë nga fëmijët nga 8 deri në 9 vjeç po vuajnë edhe nga sëmundje të diktuara nga mbiushqyerja.
Të dhënat e fundit të ISHP-së në vitin 2016 flasin, se mbi 21.7% e fëmijëve janë mbipeshë dhe pjesa më e madhe e tyre edhe obezë.
Studimi u shtri tek rreth 2800 nxënës të klasave të dyta dhe të treta. Ajo që bie në sy është fakti se një në tre të intervistuar rezulton mbipeshë dhe 1 në dhjetë obezë.
Të ndarë sipas gjinisë, numri i djemve obezë është mbi dy herë më i lartë se ai i vajzave obeze, ndërkohë që mbipesha ndeshet në të njëjtat nivele në të dyja gjinitë, respektivisht 12.9% për djemtë dhe po kaq për vajzat. Një problem tjetër i konstatuar, është se shumicës së prindërve nuk u bën përshtypje që fëmija vuan nga mbipesha apo është obez dhe numri i atyre që janë të vetëdijshëm është i papërfillshëm. Në vitin 2016 fëmijët mbipeshë dhe obezë rezultojnë mbi 2% më shumë se në vitin 2013, kur dhe është publikuar një studim i tillë ngjashëm.
Në vendin tonë edhe pse janë marrë shumë fushata sensibilizuese për shëndetin riprodhues sërisht kultura shëndetësore është e mangët e për këtë shkak lindin fëmijë të padëshiruar apo shtohen abortet. Ky fakt është pohuar dhe zëvendësministri i Shëndetësisë, Klodjan Rjepaj i cili prezanton me shifra dhe me argumenta këtë situatë, që me tej mbështetet dhe nga përfaqësuesja e UNFPA, Manuela Bello që e rendit vendin tonë më problematikun në Europë.
Neglizhenca e të rinjve për përdorimin e kontraceptivëve ka bërë që dhe numri aborteve të jetë i lartë dhe më keq akoma rastet janë të përsëritura pra një vajzë mund të ketë abortuar më shumë se një herë, pasi kryen raport të pambrojtur apo është martuar herë dhe s’është gati për të lindur fëmijë.
Ajo që dihet me saktësi është se ligji e ndalon abortin në klinikat private pa shtretër, por në fakt studimet tregojnë se 10% e e tyre ndodhin tek privatët e tjerë e pjesa tjetër ose me ilaçe që hyjnë në mënyrë të fshehtë në vend ose në maternitetet publike. Pra fenomeni dyshohet se është shumë më i përhapur, pasi privatët fshehin të dhënat.
Maturantët po shkojnë drejt fundit të provimeve dhe pas atij, që u mbajt sot i matematikës ata thanë se ishte i nivelit mesatar, po për disa nga ta frika më e madhe nuk janë rezulatet e provimeve, por pranimet në universitete. Pra disa nga ta thonë qartë se mbase nuk arrijnë të fitojnë degën e preferuar të paktën me raundin e parë e jo për faj të tyre, por prej skemës. Në mbështetje të studentëve dhe maturantëve prej kohësh është dhe Lëvizja për Universitetin dhe aktivistë të asaj iu kanë shpërndarë sot në shumë shkolla të mesme informacione të ndryshme në lidhje me problematikat me të cilat mund të përballen, por dhe iu kanë dhënë e disa këshilla.
Në të gjitha gjimnazet e vendit është mbajtur sot provimi i tretë i maturës dhe javën tjetër do të jetë dhe i fundit që është e më i rëndësishmi për vijimin e studimeve të larta, ai i lëndëve me zgjedhje.
Edhe këtë vit dita botërore e dhurimit të gjakut i ka gjetur të sëmurët me sasi të limituara. Në Bankat e gjakut kanë pak rezerva dhe nevojat në vendin tonë kurrë nuk janë plotësuar. Tani në stinën e nxehtë dhe vëmendja e dhuruesve është mjaft e ulët pasi marrin pushime. Ndaj dhe Kryqi i Kuq organizon dhe më shumë fushata për dhurim vullnetar të gjakut. Po gjithësesi nevojat do vijnë duke u shtuar, pasi në verë dhe numri i aksidenteve dyfishohet dhe shumë ndërhyrje kërkojnë gjak shtesë. Në vendin tonë edhe pse prej vitesh përpjekjet për sensibilizim të popullatës për sa më shumë dhurime s'kanë munguar sërisht kultura për të ndihmuar të sëmurët nuk është evidente. Janë kryesisht familjarët e tyre që dhurojnë gjak dhe ka dhe persona që e shesin atë.
Të dhënat e censusit e përforcojnë këtë, pasi rreth 0.9% e popullatës shqiptare dhuron gjak, pra ka afro 9 dhurime gjaku për 1000 banorë. E që të plotësohen të gjitha nevojat duhet që të paktën të realizohen 20 dhurime gjaku për 1000 banorë. Vetëm në Tiranë gjatë një jave në spitale përdoren rreth 540 njësi gjaku.
Ndërsa për pacientët me talasemi përdoren aktualisht rreth 110 njësi gjaku në javë në kryeqytet dhe në Lushnjë e në Fier afro 200 të tjera. Për sëmundjet e brendshme dhe sëmundjet e tjera të gjakut përdoren rreth 70 njësi gjaku në javë dhe tek pacientët që operohen përdoren rreth 150 njësi gjaku në javë. Kurse për pacientët me trauma dhe aksidente automobilistike përdoren afërsisht 30 njësi gjaku në javë. E të gjitha këto kryesisht janë dhurime nga familjarë të tyre.
Më pak martesa dhe më shumë divorce. Ky është trendi drejt të cilit po shkon familja shqiptare. Nga një studim i INSTAT, bie në sy se qëndrueshmëria e familjeve shqiptare është cënuar në vitin 2016, pasi martesat janë ulur dukshëm dhe divorcet janë rritur në mënyrë dramatike. Në vitin 2016 për 100 martesa pati 31.2 divorce, ndërsa në 2015 kishte 21 divorce për 100 martesa.
Rritja vjetore e divorceve ka rezultuar e ndjeshme me një shtim 48 për qind në krahasim me vitin 2015. Gjatë dekadës së fundit divorcet janë rritur në mënyrë të moderuar, por fenomeni shihet të ketë pësuar kërcim të madh në tre vitet e fundit.
E më konkretisht nga 14.8 divorce për 100 martesa në vitin 2007, në vitin 2013 ky tregues shënoi 15.8 divorce për 100 martesa, duke u ngjitur në 17.8 në 2014 dhe në 21 divorce për 100 martesa në vitin 2015 dhe kanë kulmuar në 2016 me në 100 martesa, 31.2 divorce
Nëse analizojmë martesat sipas grupmoshës dhe gjinisë, shohim se te gratë më shumë se 54,9 % e martesave realizohen deri në moshën 24 vjeç, dhe 83,0 % e martesave realizohen deri në moshën 29 vjeç, raporton INSTAT.
Kjo shpjegon dhe moshën relativisht të re në martesë për gratë e cila është 25,1 vjeç. Për burrat 52,9 % e martesave realizohen deri në moshën 29 vjeç, dhe 82,2 % e martesave për këtë gjini realizohen deri në moshën 34 vjeç.
Një tregues interesant është norma e martesave sipas grupmoshave ndër vite. Shohim se kemi një rënie të normës së martesës deri në moshën 24 vjeç. Kjo shpjegon dhe rritjen e lehtë të moshës mesatare në martesë të grave. Krahasuar me 10 vite më parë gratë martohen relativisht tre vite më të mëdha. Ky ndryshim është relativisht i ngadaltë, por kjo sjellje vihet re me të njëjtin trend për të dy gjinitë. INSTAT folur dhe për martesat e hershme për vajzat dhe djemtë në çdo moshë për grupmoshën 15-19 vjeç. Sa i takon numrit të vajzave të martuara para moshës 18 vjeç është 10 martesa.
Ndërkohë përqindja e vajzave të martuara në moshën 18 vjeç është 6,5 % dhe për moshën 19 vjeç është 8,2 %. Ndërkohë nuk ka martesa për djemtë para moshës 18 vjeç si dhe përqindja e djemve të martuar 18-19 vjeç është e papërfillshme.
Jul 30, 2017
Jul 30, 2017
Jul 30, 2017
Jul 23, 2017
Jul 23, 2017
Jul 24, 2017
Jul 24, 2017
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn bos_Latn bos_Latn bos_Latn bos_Latn bos_Latn bos_Latn