als_Latn lit_Latn dan_Latn
31 mars 1991 u bėnė zgjedhjet e para pluraliste. Ishin zgjedhje 108 ditė pas lejimit tė pluralizmit politik dhe krijimit tė partive tė reja politike.
Ishin zgjedhjet e vetme ku kandidonin edhe shoqata (Omonia) dhe organizatat satelite tė PPSH (Fronti, BRPSH, BR, BG, KV) dhe tė vetmet ku KQZ ishte njėherėsh drejtues i zgjedhjeve dhe kandidat nė zgjedhje, tė vetmet nė votim 100% mazhoritar dhe tė vetmet nė tė cilat humbėn nė garė Presidenti, Kryetari i KQZ etj.
Analiza e tė dhėnave tė bėra nga Instituti i Studimeve Politike, nė kuadėr tė projektit mbi database zgjedhore nė vite, mbėshtetur nga fondacioni gjerman, Konrad Adenauer Stiftung, ofron tė dhėna interesante: tė dhėnat tregojnė se ndonėse tė gjithė sot flasin pėr demokracinė, mė 1991 shumica shqiptare ishte kundėr konkurrencės reale politike dhe kundėr sistemit tė ri, nė fundin e shkurtit 1991 mė shumė se 1 milion firma u mblodhėn nė mbėshtetje tė Vullnetarėt e Enverit.
Le tu referohemi shifrave: nė mbi 75 zona elektorale tė vitit 1991 diferenca midis kandidatėve kryesorė ishte mbi 50% tė votave dhe nė 40 zona zgjedhore kandidatėt e PPSH fituan me mbi 80% tė votave.
Nė listėn e zonave rekord ka dy zona nė favor po kaq tė thellė pėr opozitė, Kavaja (88.9) dhe Shijaku (79.9%), tė tjerat i pėrkasin tėrėsisht PPSH. Ėshtė interesante pėr tė parė sesi shumė prej fituesve nuk lanė gjurmė politike as nė parlamentin e parė dhe as nė pluralizmin e 27 viteve, pra nuk pėrfaqėsonin elita politike por pushtetin dhe forcėn e tij kontrolluese mbi zgjedhjet. Nga lista fituese vetėm 3-4 individė janė edhe sot nė politikė ose jetėn publike (njė deputet, njė prefekt dhe dy figura publike), kurse nga lista humbėse janė 4-5 emra ende publikė (dy profesorė, njė deputet, njė analist, etj).
Tė paktėn dy fitues tė atėhershėm kanė ndryshuar parti politik dhe njėri sot ndodhet nėn siglėn tjetėr, ndėrkohė qė tė paktėn 18 prej emrave fitues apo humbės janė ndarė nga jeta gjatė viteve.
Nė qytetet e mėdha, sidomos nė Tiranė, Shkodėr, Durrės, Vlorė e Elbasan, shumica e votave shkuan pro kandidatėve tė opozitės, por siē ka ndodhur nė ēdo zgjedhje prej 1991, kush fiton periferinė dhe zonat rurale fiton edhe pushtetin.
Pjesėmarrja nė zgjedhjet e vitit 1991 ishte mbi 96%, ndėrkohė qė nė janar mars 1991, autoritetet italiane dhe greke kishin lajmėruar se mbi 250 mijė shqiptarė kishin kaluar kufirin nė valėn e parė tė ikjes. Ata, zyrtarisht figuruan votues dhe rezultoi se votuan pro kandidatėve tė pushtetit. E thėnė tjetėr teknike ėshtė se partia fituese mori 1.1 milion vota, e vetme, dhe mbi 1,2 milion vota bashkė me aleatėt politikė. Shqipėria, ashtu si Bullgaria, pati njė vit tranzicioni dhe bashkėqeverisjeje midis tė majtės e tė djathtės, derisa mė 1992 ndodhi rotacioni i parė politik./Afrim Krasniqi ISP Dritare net
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn