als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Janė tė paktė shqiptarėt qė janė nė dijeni tė pėllumbit ilir. Emrat me tė cilėt njihet sot ky pėllumb janė: nė latinisht quhet columba illyrica
, nė vende tė tjera njihet me emrat archangel
, gimpel
etj. ndėrsa te sllavėt me emrat ilirski angel
ose ilirski golub
.
Shqiponja dhe pėllumbi kuqezi (qė quhej ėngjėllesha ilire) ishin shpendė qė adhuroheshin prej ilirėve. Shqiponja mbeti njė simbol kombėtar, ndėrsa pėllumbi ilir njė legjendė e gjallė. Ngjyrat kryesore qė pėrfaqėsonin ilirėt ishin e kuqja dhe e zeza dhe ndoshta pėr shkak tė kėtyre ngjyrave pėllumbi adhurohej dhe vlerėsohej si i shenjtė. Pėrveē pėllumbit ilir (columba illyrica), nė ngjyrėn kuqezi gjejmė sot edhe insektin ilir (stictoleptura cordigera illyrica).
Kur romakėt erdhėn nė Iliri, ata panė se pėllumbi kuqezi adhurohej prej ilirėve dhe ky pėllumb tėrhoqi vėmendjen e romakėve. Ndryshe nga pėllumbat e tjerė qė kanė me shkėlqim vetėm puplat e qafės, pėllumbi ilir ėshtė njė pėllumb i bukur dhe i ka me shkėlqim tė gjitha puplat e trupit.
Pėllumbi u mor nga romakėt dhe u kultivua, e mė pas u shpėrnda nė Azi dhe Evropė. Nė Angli u quajt archangel
dhe kėshtu e ruajti deri diku emrin origjinal, sepse archangel
do tė thotė ėngjėlli i parė ose kryesor, ndėrsa nė Gjermani pėllumbi u pagėzua me emrin gimpel
.
Kėto ishin sa pėr t'ju ngjallur kureshtjen, sepse po tė kėrkoni nė internet do tė gjeni shumė informacion. Tė dhėna tė bollshme e tė hollėsishme pėr pėllumbin ilir si dhe fakte historike, na jep Enver Gashi, njė studiues pėllumbash nga Kosova.
Mendoj se nė Shqipėri duhet tė hapet ndonjė qendėr pėr kultivimin dhe mbarėshtimin e pėllumbit ilir dhe ky shpend i lashtė tė reklamohet e tė popullarizohet tek shqiptarėt, por nėse jo, vetė njerėzit, sidomos ata qė janė tė pasionuar pas pėllumbave dhe merren me kultivimin e racave tė ndryshme, duhet ta kultivojnė dhe mbarėshtojnė pėllumbin ilir. Kėto mund tė duken si gjėra tė vogla e tė parėndėsishme, por mendoj se janė tė rėndėsishme pėr njohjen, ngjalljen dhe ruajtjen e trashėgimisė sonė historike dhe kulturore.
als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn azj_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn