als_Latn lit_Latn uzn_Latn
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/m1572033.jpg
Kėtė pėrpiqet ta zbulojė shkrimtari dhe historiani John Man nė librin e tij tė ri Ninxhat, 1000 vjet tė Luftėtarėve tė Hijes. Ai tregon pėr revistėn Time 8 fakte rreth tyre.
1- Ninxhat mė tė zgjuar nuk visheshin me tė zeza
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/14.jpg
A ekziston njė periudhė e artė pėr ninxhat?
Epoka e artė e ninxhave ishte shekulli 16. Kur Japonia hyri nė epokėn e luftėrave mes lordėve nė Mesjetėn e Hershme, zonat ku ninxhat jetonin u bėnė gjithnjė e mė tė izoluara. Ndėrsa lordėt merreshin me pjesėn tjetėr tė Japonisė, Iga dhe Koka krijuan sistemin e tyre tė komunės qė u quajt ninxhaizėm. Aftėsitė e ninxhave pėr tu vetėmbrojtur ishin pėr tu admiruar dhe kėshtu ata gjenin punė si mercenarė. Por nė njė Japoni tė bashkuar, gjė qė ndodhi gjatė sundimit tė Oda Nobunagas, ninxhat nuk mund tė toleroheshin. Kėshtu ndodhėn dy pushtime tė mėdha tė Iga-s dhe Koka-s nė fund tė shekullit 16 qė i dha fund ninxhave.
Kur u rrit statusi i tyre mitologjik? Kur u kthyen nė luftėtarė tė hijes tė veshur me tė zeza siē i njohim ne sot?
Ėshtė njė mit i madh. Nė fakt nėpėr muzetė e ninxhave sot thuhet se ngjyra e zezė nuk ishte kostumi mė i mirė pėr tu veshur nga ninxhat. Bluja e errėt ishte e pėrshtatshme. Pas viteve 1600 duke qenė se ata ishin tė tepėrt, disa prej tyre u morėn si policė sekretė.
2- Iga dhe Koka, ku lindėn Ninxhat
Ēfarė ėshtė njė ninxha?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/24.jpg
Ishin shumė tė pėrgatitur nė artet marciale. Ata ishin agjentė sekretė qė kryenin punė, zakonisht natėn, dhe vepronin si spiunė dhe vrasės nė botėn mesjetare tė Japonisė.
Ēfarė do tė thotė fjala ninxha?
Ninxha e ka origjinėn nga gjuha kineze dhe do tė thotė dikush qė vazhdon tė qėndrojė. Nė gjuhėn japoneze ata quhen shinobi, por meqė gjuha kineze kishte njė status mė tė lartė se japonishtja, fjala ninxha ka njė status mė tė lartė dhe ėshtė mė e pranueshme nga tė tjerėt. Ndėrsa shinobi pėrmendet brenda pėr brenda Japonisė.
Dhe e kanė origjinėn nga njė vend i caktuar i Japonisė?
Po. Madje edhe unė u surprizova qė ata vijnė nga njė zonė e veēantė. Tradicionalisht njihet si Iga dhe Koka, disa orė larg Kioto-s. Ajo ėshtė njė zonė e bukur kodrinore me pyje, lugina, lumenj dhe vende ku prodhohet orizi. Nuk ėshtė shumė i zhvilluar por mbetet sharmant.
Por ēfarė e shtyu kėtė tokė tė lindte ninxhat?
Kjo zonė ėshtė shumė afėr Japonisė Qendrore dhe u ngrit kur e gjithė Japonia ishte e copėtuar nga grindjet. Kjo ishte njė zonė e veēantė pėr lordėt e luftės tė cilėt ishin tė vendosur tė mbesnin tė tillė. Dhe nė kėtė mėnyrė, fshatrat formuan komunat e veta vetė-mbrojtėse, ku mė pas dolėn dhe ninxhat me aftėsitė e tyre tė veēanta.
3- Disa ninxha ishin samurai
Nė librin tuaj, ju theksoni ndryshimin mes njė ninxhe dhe njė samurai
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/33.jpg
Kur themi ninxha i referohemi njė anti-samuraji. Samurajit ishin personalitete tė dukshme dhe me ngjyra. E gjithė qenia e tyre varej nga shfaqja publike. Ninxhat ishin e kundėrta. Qė tė jesh spiun, duhet tė mbijetosh dhe tė jesh sekret. Fshehtėsia ishte diēka qė samurajit e pėrbuznin, por nė fakt ninxhat ishin mė jetikė pėr veprimtarinė ushtarake.
A mund tė jetė njė ninxha dhe samurai nė tė njėjtėn kohė?
Teorikisht po. Do tė kishte ndonjė dallim tė vogėl sepse samurajit duhet ti pėrkisnin njė klase tė lartė, kurse pėr ninxhat nuk ishte e nevojshme.
4- Ninxhat trajnoheshin duke u ulur poshtė ujėvarave
A ishin ninxhat tė ngjashėm me kultet e tjera sekrete, ndoshta si Vrasėsit e Kryqėzatave?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/43.jpg
Nuk mendoj kėshtu, sepse Vrasėsit kishin njė ndjenjė xhihadizmi tė fuqishme, me rrėnjėt tek feja, ndėrsa ninxhat nuk kishin tė bėnin me fenė. Ninxhat kėrkonin atė qė quhej gjendje e duhur mendore . Ata duhet tė mbanin qėndrimin e duhur pėr tė kryer punėt, pėr fshatin, lordėt dhe pėr veten e tyre. Ata trajnoheshin nė njė sistem besimi lokal. Trajnoheshin nė male pranė rrjedhave tė ujėvarave duke qetėsuar trupin dhe shpirtin.
A i pėrfshinte kjo shpatat artizanale apo armėt e tjera?
Asnjėherė nuk kishte njė lloj trajnimi formal luftarak. Kjo kulturė merrej nga familja, kur praktikohej vetė-mbrojtja.
Pra ėshtė mė shumė njė proces shpirtėror se sa ushtarak?
Sigurisht qė ishte shpirtėror. Nuk pėrfshiheshin artet marciale, por sigurisht qė nėse i mbijetoje qėndrimit poshtė ujėvarės apo ecjes me mijėra milje nė pyje sigurisht qė ishte njė lloj trajnimi i mirė.
5- Ekzistonin familjet ninxha
A ekzistonin breza apo familje ninxhash?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/51.jpg
Po ekzistonin. Lindje nė familje tė tilla dhe merreshe me punėt e familjes. Besnikėria ishte ajo qė i lidhte familjarėt.
Tė jesh ninxha ėshtė mė shumė identitet taktik apo identitet pėrcaktues?
Po tė shohėsh prapa nė histori ēdo gjė bėhet mė e paqartė. Sun Tzu, teoricieni i madh ushtarak kinez, flet pėr artin dhe domosdoshmėrinė e mashtrimit nėse dėshiron tė fitosh njė luftė.
6- dhe me shumė gjasa ushtritė ninxha.
A ka diēka thelbėsisht subversive pėr ninxhat?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/63.jpg
Nuk do tė thoja subversive. Nėse imagjinon komunitetet qė kishin nevojė pėr vende pėr tu tėrhequr nė raste sulmi, gjithashtu ekzistojnė qindra vende qė ata i pėrdornin pėr tu mbledhur. Ata nuk kishin kėshtjella tipike por rrinin nėpėr vrima nėn tokė. Arkeologėt nuk kanė kėrkuar shumė. Ato janė vende tė parestauruara dhe janė tė mbuluara me pemė.
A mbroheshin kėto fortesa nga ushtritė e ninxhave?
Askush nuk e di. Manualet e shkruara nuk flasin pėr aktivitete bashkėpunuese. Ata gjithnjė trajtoheshin si individė. Mund edhe tė kenė operuar si grupe, por nuk ka tė dhėna.
7- James Bond deformoi historinė e Ninxhas
Si u pėrhap legjenda e ninxhave nė botė?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/72.jpg
Mori jetė nė Japoni nė shekullin e 19 dhe mė pas u pėrhap nė Perėndim, por pas Luftės sė Dytė Botėrore. Unė fajėsoj James Bond-in. Filmi i Bond popullarizoi idenė e ninxhave mes njerėzve qė nuk janė tė interesuar pėr arte marciale. Ėshtė e ēuditshme, ideja e njė ninxhe pėrhapet nga njė film qė as nuk pėrfaqėson ninxhėn.
Nė shekullin e 19 kishte gjurmė njerėzish tė veshur me tė zeza qė vidhnin kėshtjellat?
Po, ekzistonin gjurmė qė ata merrnin pjesė nė kėto lloj punėsh. Megjithatė, hipoteza tė shumta janė ngritur e pėrhapur pėr ninxhat me kalimin e kohės, por qė i largoheshin gjithnjė e mė shumė realitetit.
8- Historia e vėrtetė e Ninxhės sė fundit
Cili ėshtė keqkuptimi ynė mė i madh nė lidhje me ninxhat?
http://www.tiranaobserver.al/wp-content/uploads/2015/10/83.jpg
Unė mendoja se ata ishin vrasės, por u surprizova kur lexova pėr praktikat e tyre shpirtėrore tė cilat ishin pjesė e rėndėsishme e trajnimit. Edhe sot, ekspertėt thonė se qetėsimi i mendjes ishte elementi parėsor i trajnimit tė tyre.
A kishin ninxhat armė speciale?
Shumica e armėve tė tyre janė vendosur nė muzetė e ninxhave. Nė fillim ishin vetėm pajisjet e fermave.
Ju keni shkruar pėr njė spiun japonez tė Luftės sė Dytė Botėrore, Hiroo Onoda, qė u fsheh nė Filipine pėr 30 vjet. Pse nė pikėpamjen tuaj ai ėshtė ninxha i fundit?
Ai arriti ti mbijetojė militarizmit ksenofob gjatė Luftės sė Dytė Botėrore. Ndoshta shumė njerėz do ta kundėrshtojnė kėtė, por unė do thoja qė ai ėshtė ninxha i fundit.
T.observer
fur_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fra_Latn