als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Nga Nga Ayhan Demir
Shum� njer�z nuk e njohin Ēam�rin�, madje e d�gjojn� p�r her� t� par� k�t� em�r. Alija Izetbegoviē thot�: P�rkujtimi �sht� mat�si themelor ndar�s mes popujve t� civilizuar dhe atyre t� prapambetur.
Le t� q�ndrojm� t� civilizuar dhe t� kujtojm� Ēam�rin�.
Ēam�ri quhet rajoni q� lidh jugun e Shqip�ris� me veriun dhe per�ndimin e Greqis�. Qindra mij�ra shqiptar� ēam� q� jetuan n� k�t� rajon kan� mbetur preh dhe jan� kurban� t� persekutimit, syrgjynosjes, p�rdhunimit, gjenocidit dhe politikave asimiluese.
Ndryshimi i p�rb�rjes s� popullsis� n� k�t� rajon gjat� nj�qind vjeēarit t� fundit �sht� treguesi m� i qart� i k�saj gj�je. Sipas num�rimit t� popullsis� t� vitit 1908 nga Shteti Osman, numri i popullsis� ēame n� k�t� rajon ishte rreth 73 mij�, nd�rsa 92 p�r qind e popullsis� ishte shqiptare. Pjesa tjet�r ishte popullsi greke, vllahe dhe rome. Gjat� dy luftrave bot�rore kjo p�rqindje u ul deri n� 84 p�r qind (marr� nga libri (Ēamerya Soykirimi, Berna Türkdogan Uysalfaqa 74)
Grek�t nd�rmor�n disa plane p�r ndryshimin e demografis� s� rajonit dhe asimilimin e shqiptar�ve atje, madje ende vazhdojn� me plane t� ngjashme. N� rajonet me shumic� shqiptare ata d�rguan grek�, vllah� dhe rom�. Ndryshuan em�rimet e vendeve nga ato n� gjuh�n shqipe, n� gjuh�n greke. Nuk u mjaftuan me kaq, sekuestruan pronat e shqiptar�ve, mbyll�n xhamit�, madje dhe kjo nuk mjaftoi dhe nis�n arrestimet sipas d�shir�s dhe d�bimi i shqiptar�ve.
Shqiptar�t t� mbytur nga presionet dhe shtypjet n� kuad�r t� nj� marr�veshjeje mes Greqis� dhe Turqis� emigruan drejt Turqis� n� vitin 1923. Sot n� rajone t� ndryshme t� Anadollit dhe veēan�risht n� zona, si Egjeu, Stambolli dhe Antalja ka me mij�ra t� ardhur nga Ēam�ria.
Nga ana tjet�r, ata shqiptar� q� preferuan t� q�ndrojn� n� Ēam�ri, u b�n� preh e politikave shtyp�se dhe zullumit grek. Policia greke shkoi deri atje sa b�ri d�shmor liderin e at�hersh�m t� ēam�ve, n� vitin 1941, Davut Hoxha.
Para Luft�s s� Dyt� Bot�rore dhe pushtimit Italian n� ushtrin� greke u mor�n dhe shqiptar�, por ato nuk u d�rguan n� frontin e luft�s. Shqiptar�t e marr� n� ushtri u p�rdor�n si hamall� n� batalionet e ushtris� greke. Nd�rsa gjat� pushtimit italian, shqiptar�t mbi mosh�n 14 vjeē u mblodh�n dhe u d�rguan n� kampet e p�rqendrimit n� ishujt, Lesbos, Kios dhe Corinth.
Grek�t nuk i lan� t� qet� as shqiptar�t ortodoks�. Ata i quajt�n shqiptar�t ortodoks� si pjes�tar� t� dor�s s� dyt� t� kultur�s greke dhe n� k�t� kuad�r punuan p�r asimilimin e tyre. N� k�t� kontekst pat�n edhe sukses.
Megjithat� krahas t� gjithave, grek�t nis�n edhe nj� plan t� p�rgjaksh�m ndaj shqiptar�ve t� cil�t nuk desh�n t� ndaheshin nga Ēam�ria.
Gjeneral Napoleon Zervas i cili ishte pjes� e Unionit t� Demokrat�ve Komb�tar� Grek�, parti kjo e cila ishte anti-komuniste dhe q� fillimisht ishin konservator� dhe m� pas ishin n� vij�n e mbret�ris�, ishte kryesuesi i nj� fushate t� madhe gjenocidi.
Q� nga data 27 Qershor deri m� mars t� 1945-�s, n� Filat, u vran� 1.286, n� rajonin Gumenic� 192, Margelliē dhe Parga 626 persona u vran� barbarisht. Nd�rsa n� Paramiti vet�m n� nj� dite jan� vrar� mbi 600 persona.
Rreth 5.800 sht�pi dhe xhami n� 68 fshatra u shemb�n. Nd�rsa jan� vrar� 3.242 civil�, nga t� cil�t 214 gra dhe 96 f�mij�. 745 gra jan� p�rdhunuar, 76 gra jan� marr� peng, nd�rsa 32 nga f�mij�t e vrar� kan� qen� n�n mosh�n 3 vjeē. (Marr� nga libri Balkanlar El Kitabi Cilt II, Murat Hatipgolu Libri i Xhepit p�r Ballkanin, V�llimi II, Murat Hatipoglu, faqa 453)
Zullumin dhe padrejt�sit� e grek�ve mund t� shpjegohen m� s� miri me k�t� fjal� t� urt� shqiptare: Ai q� shtr�ngon duart me grekun le t� num�roj� gishtat.
Organizata e Kombeve dhe Popujve t� Pap�rfaq�suar m� 20-26 janar 1995, n� mbledhjen e kat�rt t� K�shillit t� P�rgjithsh�m mori vendimin p�r lejimin e kthimit pas t� popullit shqiptar Ēam, ridh�nia e shtet�sis�, kthimi i pronave dhe njohja e t� drejtave t� tyre q� njihen nga ligjet nd�rkomb�tare, si dhe vendosi q� Greqia duhet t� pranoj� genocidin ēam dhe t� hedh� hapa p�r t� zgjidhjen e problemit t� t� drejtave t� tyre.
Nga ana tjet�r Greqia nuk pranon asnj� vendin nd�rkomb�tar t� marr� p�r k�t� ē�shtje, si dhe nuk kthen pronat e tyre t� cilat mendohet se kan� nj� vler� rreth 2.5 miliard� dollar�. Nd�rkoh� armiq�sia ndaj shqiptar�ve dhe n� veēanti atyre ēam� n� shoq�rin� greke ende �sht� prezente.
Sot rreth 400 mij� shqiptar� n� Greqi jetojn� n� kushte shum� t� v�shtira. Presioni dhe shantazhi i b�n ata q� t� p�rdorin emra grek� dhe t� paraqesin veten e tyre ortodoks�.
Nj� fjal� e urt� greke thot�: E drejta hahet, por nuk mund t� kap�rdhihet.
Liga Demokratike e Ēam�ris� e ngritur n� SHBA, thot� se n� Greqi ka ende 100 mij� shqiptar� ēam�. Shoqata Politike Patriotike Ēam�ria me qend�r n� Tiran�, n� nj� deklarat� t� vitit 1993 thot� se n� Greqi ka 250-300 mij� shqiptar�.
Nd�rsa sipas Komisionit Nd�rkomb�tar� t� Hetimeve pran� Organizat�s s� Kombeve t� Bashkuara thot� se 35 mij� shqiptar� nuk mund t� kthehen n� Greqi. Mendohet se n� Shqip�ri jetojn� 250 mij�, nd�rsa n� Turqi 400 mij� shqiptar� ēam�. (Marr� nga libri Problemi i Ēam�ris�, Shefqet Balla, faqa 118)
Parlamenti i Shqip�ris� vendosi n� 30 qershor� 1994 27 qershorin si Dita e P�rkujtimit t� Genocidit ĒamĒdo vit n� k�t� dat� mij�ra shqiptar� organizojn� marshime drejt kufirit grek, me q�llim q� t� tregojn� se e kan� ende t� fresk�t shpres�n p�r kthimin n� vendin e tyre.
Shqiptar�t Ēam� k�rkojn� atdhe dhe jo gjak, shtet�si dhe jo raciz�m, drejt�si dhe jo justifikim. Mendoni se k�rkojn� shum�?
Autori �sht� analist i Ballkanit. Shkrimi u shkrua p�r t� p�rditshmen Yeni Akit n� Turqi
55
war_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk