als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Veterant krkojn nderim pr 44 viktimat e incidentit t 22 tetorit 1946. Vazhdojn akuzat pr Shqiprin, e cila konsiderohet fajtore n kt ngjarje
Albert Gjoka
Prmbytja e dy luftanijeve britanike pran ujrave territoriale t Shqipris n vitin 1946 sht rikthyer edhe nj her n qendr t debateve n Londr. Veterant dhe Shoqata e Marinarve t Kanalit t Korfuzit krkojn q t ngrihet n memorial n prkujtim t marinarve q gjetn vdekjen 63 vjet m par. Ata i kan krkuar zyrtarisht Ministris s Shtetit pr Veterant dhe konkretisht nnsekretarit t Shtetit pr Mbrojtjen, Kevan Xhons, q t ndrmerret nj veprim i till pr t nderuar 44 viktimat e shprthimeve. Agjencia britanike e lajmeve Politics shkruan pr prpjekjet q po bjn veterant pr ngritjen e nj monumenti n nderim t viktimave. Madje ata kmbngulin se prmbytja e dy anijeve Saumarez dhe Volage sht br qllimisht nga autoritetet shqiptare. Madje ata kan theksuar se para dits s 22 tetorit 1946 ishin regjistruar edhe disa prplasje mes ushtris shqiptare dhe asaj britanike.
Krkesa
Majk Pening, q sht kryetar i Shoqats Detare t Kanalit t Korfuzit, u takua me nnsekretarin e Shtetit pr Mbrojtjen dhe ministrin pr Veterant, Kevan Xhons, me t cilin diskutoi pr nismn e shoqats pr ngritjen e nj memoriali pr ata q humbn jetn e tyre n Kanalin e Korfuzit, - shkruan Politics. Sipas saj, 18 muaj pas prfundimit t Lufts s Dyt Botrore, m 22 tetor 1946, dy anije britanike u prmbytn nga shprthimi i minave t vendosura pas lufts nga qeveria shqiptare. Luftanija Saumarez ishte goditur e para dhe m pas anija tjetr Volage, n momentin kur ajo po shkonte pr t ndihmuar anijen e par. Agjencia e lajmeve thot se sipas pretendimeve t Shqipris, minat ishin n ujrat ndrkombtare. Politics vazhdon duke thn se ishte nj shprthim dramatik, i cili prfshiu disa anije luftarake, mes t cilave ishte edhe Volage, e cila humbi edhe rimorkiatorin e saj. 45 marinar humbn jetn e tyre dhe 42 t tjer u plagn. 12 trupa t pajet ishin rigjetur dhe ishin varrosur m von n Korfuz. Gjat nj takimi mes dshmitarve t ksaj ngjarjeje, n vitin 1987, ishte hedhur ideja pr ngritjen e nj memoriali n Korfuz, si dhe u krijua Shoqata Detare e Kanalit t Korfuzit, - thot shkrimi.
Fushata
Shoqata tani sht duke br fushat pr nj memorial q duhet t ngrihet n Mbretrin e Bashkuar. Majk Penning, q sht antar i shoqats, tha pas takimit me nnsekretarin britanik t Shtetit pr Mbrojtjen, zotin Xhons, se ne kemi detyr dhe prgjegjsi pr t kujtuar ata q dhan jetn e tyre pr vendin ton n kohn e lufts dhe m pas. Un jam realisht i habitur dhe i zhgnjyer q msoj se nuk ka nj memorial n Britani q ti nderoj kta marinar trima, - deklaroi zoti Pening. Sipas tij, ky nuk ishte thjesht nj aksident. Qeveria e asaj kohe ishte e mirinformuar se atje kishte probleme t mundshme me Shqiprin. Anijet e Marins Mbretrore t Britanis s Madhe ishin vn n shnjestr zjarri para incidentit gjat atij viti, - kujton Pening.
Ky sht nj detyrim pr antart e shoqats ton, - pr t kaluarn dhe t tanishmen, - dhe tani ekziston nj memorial n Korfuz. Pa emrat e atyre trupave q nuk u gjetn kurr, kjo histori mund t humbas prgjithmon, - thot Pening, nj nga dshmitart e ksaj ngjarjeje, q ndodhi 63 vjet m par. Un mbshtes fuqimisht Shoqatn n luftn e saj pr ndrtimin e prkujtimores, - thot ai.
Incidenti n Kanalin e Korfuzit ka ngrir pr shum koh marrdhniet mes Tirans zyrtare dhe Londrs, pasi Shqipria nuk ka pranuar asnjher akuzat britanike se ajo ishte shkaktare e mbytjes s dy anijeve ushtarake. Kjo shtje shkoi edhe n Gjykatn Ndrkombtare t Drejtsis, por srish, shum gjra mbeten misterioze n pretendimet e pals britanike pr kt ngjarje q solli 45 viktima dhe mbi 42 t tjer u plagosn rnd. Vetm pas viteve t hapjes demokratike Shqipria njohu vendimin e Gjykats Ndrkombtare dhe palt ran dakord me njra-tjetrn pr kompensimin e dmeve t shkaktuara n ngjarjen q ndodhi m shum se gjasht dekada m par.
Si u zhvillua prballja gjyqsore mes Tirans dhe Londrs
Procesi gjyqsor pr shqyrtimin e incidentit t Kanalit t Korfuzit nisi n seanc publike, n fillim t nntorit 1948 dhe u mbyll m 22 janar 1949. Paraprakisht Shqipria dhe Britania e Madhe kishin nnshkruar nj marrveshje t veant midis tyre. Trupi gjykues drejtohej nga president Jos Gustavo Guerrero. N proces pala Britanike prfaqsohej nga W.E.Beckett, kshilltar ligjor i Ministris s Punve t Jashtme, Hartley Shawcross, prokuror i Prgjithshm, Frank Soskice, ekspert i t drejts ndrkombtare dhe dy asistent t tjer. Ndrkaq, Shqipria prfaqsohej nga Kahraman Ylli, Behar Shtylla, ambasador i Shqipris n Paris, Pierre Cot, profesor i s Drejts n Franc, Maitre Marc Nordmann dhe Maitre Paul Villard, antar i Klubit t Parisit. I prballur me kundrshtit e palve qysh n fillim, trupi gjykues vendosi t ngrej nj grup ekspertsh pr dhnien e opinioneve t pavarura n t cilin u caktuan kundradmiral J. B. Bull i Marins Mbretrore Norvegjeze; Kundradmiral S. A. Forshel i Marins Mbretrore Suedeze dhe kapiten i Rangut t Dyt S. J. W. Elfferich.
Vendimi i Gjykats Ndrkombtare, dmshprblimi pr Anglin 843.947 sterlina
M 17 nntor 1949, Gjykata e Hags, mbshtetur n Vendimin e saj t dats 9 prill 1949, mori n shqyrtim vlersimin e mass s kompensimit q Republika e Shqipris i detyrohej Britanis s Madhe pr dmet dhe humbjet njerzore t shkaktuara nga shprthimet e dats 22 tetor 1946. Procesi nuk pati debat, pasi pala shqiptare nuk drgoi prfaqsues gjat shqyrtimit t shtjes. Fillimisht trupi gjykues shqyrtoi nj letr t drguar nga autoritetet shqiptare, e cila paraqiste opinionin e Qeveris s Shqipris se prcaktimi i mass s kompensimit nuk ishte kompetenc e ksaj gjykate. Prkundr ktij pretendimi, trupi gjykues vendosi se, prcaktimi i mass s kompensimit sht kompetenc e tij dhe se vendimi sht i detyrueshm pr Republikn e Shqipris. N vazhdim u operua me shqyrtimin e krkess s pals britanike, e cila e kishte detajuar pretendimin e saj n disa zra, ku binte n sy krkesa e Londrs pr ta penalizuar vendin ton me shumn 50.048 sterlina, vetm n respekt t t vdekurve dhe t plagosurve gjat incidentit t 22 tetorit 1946 n Kanalin e Korfuzit. N prfundim t seancs trupi gjykues vendosi q Republika e Shqipris i detyrohej t kompensonte Mbretrin e Bashkuar n masn 843.947 sterlina. Ishte kjo nj shum t ciln shteti shqiptar nuk e pranoi asnjher, ndrkoh q n asnj rrethan nuk pranoi dhe prgjegjsin e incidentit t 22 tetorit 1946.
Box 3
Si ndodhn shprthimet q dmtuan dy anijet luftarake britanike
M 22 tetor 1946, n mesdit, dy kryqzor dhe dy destrojer britanik (H.M.S. Mauritius, H.M.S. Saumarez, H.M.S. Volage dhe H.M.S. Leander), t cilt lundronin n formacion kolon sipas drejtimit jug-veri, doln nga Kanali i Korfuzit. Anijet britanike po lundronin n pjesn lindore t hyrjes veriore t Kanalit, npr detin territorial t Shqipris, duke e konsideruar t sigurt, pasi Kanali ishte pastruar n vitin 1944 dhe 1945. Kur ndodhej prball Sarands, n orn 14 e 53,5 minuta, destrojeri H.M.S. Saumarez ra n min dhe u dmtua rnd. Kryqzori H.M.S. Mauritius (Vendkomande e Skuadriljes) vazhdoi lundrimin n drejtim t Kepit t Qefalit, ndrsa kryqzori H.M.S. Leander u urdhrua t kthehej n drejtim t jugut, sipas rrugs s kundrt me at q kishte ndjekur. Gjat ksaj periudhe nj mjet i vogl detar doli nga Porti i Sarands pr ti dhn ndihm H.M.S. Saumarez, ndihm e cila u refuzua. Destrojeri H.M.S. Volage u drgua pr t ndihmuar destrojerin H.M.S. Saumarez dhe t dyja anijet morn rrugn e kthimit t kundrt me at q kishin ndjekur. Gjat lundrimit (ndrsa H.M.S. Volage rimorkionte H.M.S. Saumarez), n orn 16:25 ra n min edhe H.M.S. Volage. Megjithat, H.M.S. Volage mund t lundronte me shpejtsi t kufizuar, dhe n mbrmje t dyja anijet mbrritn n Portin e Korfuzit. Pr shkak t rnies n min t dy destrojerve, marina britanike humbi 45 oficer dhe detar, si dhe 42 t tjer u plagosn.
Albania
als_Latn nya_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn shn_Mymr als_Latn als_Latn ron_Latn