als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Pik�risht sot n� vitin 322 pes. daton dit�vdekja e Aristotelit. Filozofi i madh lindi n� vitin 384 pes. n� Stagir� t� Trakis� pran� kufirit me Maqedonin�. I ati ishte mjek i familjes mbret�rore t� Filipit t� Maqedonis�. Edhe Aristoteli shkoi n� shkoll� p�r mjek�si dhe m� pas u d�rgua n� Athin� p�r t� studiuar filozofi me Platonin.
Kur Platonit vdiq, Aristoteli kishte shpresuar se do t� merrte drejtimin e Akademis� dhe kur kjo iu mohua, pasi nuk ishte vendas, u vet�m�rgua duke udh�tuar n�p�r vendet e Azis� s� vog�l. Aristoteli u kthye n� Maqedoni n� vitin 338 pes, dhe u b� m�sues i Aleksandrit t� Madh. Kur Aleksandri pushtoi Athin�n, Aristoteli u kthye n� Athin� dhe krijoi nj� shkoll� t� tij, t� njohur si Liceu. Pas vdekjes s� Aleksandrit, Athina ngriti krye kund�r sundimit maqedonas, dhe jeta e Aristotelit u b� e pasigurt. P�r t� shmangur d�nimin e mundsh�m me vdekje, si p�rkrah�s i Aleksandrit, ai iku n� ishullin Eube, ku edhe vdiq.
Aristoteli hyn n� radh�n e filozof�ve m� t� m�dhenj t� t� gjitha koh�ve. Ėsht� mendja sintetike m� e r�nd�sishme dhe n� p�rgjith�si gjeniu m� i gjithansh�m i antik�s. Duke rishqyrtuar n� m�nyr� kritike filozofin� e m�suesit t� vet Platonit, ai sistematikisht zhvilloi n� nj� s�r� veprash kapitale filozofin� e re origjinale dhe grumbulloi nj�koh�sisht n� m�nyr� enciklopedike t� gjitha rezultatet e r�nd�sishme t� filozofis� s� vjet�r greke dhe t� shkencave t� veēanta. T� gjitha fushat deri at�her� t� njohura si dhe nj� s�r� fushash t� reja t� aktivitetit mendor dhe t� njohurive njer�zore t� disiplinave filozofike (logjika, metafizika, fizika, psikologjia, etika, politika, astronomia, meteorologjia, zoologjia, poetika e tjera) jan� objekt i hulumtimeve gjeniale t� Aristotelit.
Logjika e Aristotelit me disa teza t� veta themelore ka ruajtur vler�n e vet dhe deri sot ajo merret si model p�r themelimin e logjik�s elemetare, k�shtu q� edhe Kanti mundi t� v�rtetonte se si logjika e Aristotelit mori nj� form� aq t� p�rsosur saq� pas saj nuk ka mundur t� b�j� nj� hap p�rpara, as nuk ka qen� e detyruar t� b�j� nj� hap prapa. Logjika e tij, n� radh� t� par�, shqyrton ē�shtjet lidhur me nocionet, gjykimet (deklaratat, fjalit�), p�rfundimet dhe argumentet. Nocionet jan� esenc� ose form� e sendit, njohja e t� cilit �sht� q�llim themelor i t� menduarit. Nocionet m� t� larta t� gjinis�, q� p�rfshijn� n� v�te t� gjitha nocionet tjera jan� kategorit�. Kategori t� tilla, sipas Aristotelit ka dhjet�: substanca, kuantiteti, kualiteti, relacioni, vendi, koha, pozita, posedimi, veprimi dhe durimi. N� veprat logjike t� Aristotelit (t� grumbulluara m� von� nga nx�n�sit e tij me titull Organon) jan� shqyrtuar holl�sisht dhe jasht�zakonisht n� m�nyr� ekzakte edhe disa probleme logjike fundamentale si jan� parimet e t� menduarit, induksioni dhe deduksioni, p�rkufizimi, teoria e silogjizmave, argumentimi, gabimet logjike etj.
Albert Vulaj
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn