als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Imagjinoni sa do tė kishte qenė jeta ndryshe sikur secili prej nesh do tė dinte saktė se kur do tė vdiste?
Me siguri do ta planifikonim krejtėsisht ndryshe kohėn tonė tė cilėn e kalojmė nė kėtė planet.
Biologėt e ndajnė jetėn nė tri faza: faza e zhvillimit, faza e pjekurisė dhe faza e pleqėrisė. Mirėpo, disa hulumtime tregojnė qė ekziston edhe faza e katėrt, e cila drejtpėrdrejt i paraprin vdekjes, tė cilėn e kanė quajtur spiralja e vdekjes.
Pėr tė sqaruar kėtė ēėshtje shkencėtarė tė universitetit tė California nė Irvine, morėn nė studim mizat e frutave Drosophilia.
U morėn 2 828 femra dhe u vendosėn secila nė mjedis me dy meshkuj. Femrat zhvendoseshin ēdo ditė nė epruveta tė reja dhe u numėruan vezėt qė ato linin pas deri nė momentin e vdekjes, qė te kėto insekte ndodh natyralisht pas disa javėsh nga momenti i lindjes.
Nga studimi i kryer u vu re se te femrat qė ishin dy javė para vdekjes numri i vezėve nė njė ditė ra. Por kjo ishte konsistente jo nė lidhje me moshėn, por me faktin se insektit po i vinte vdekja. P.sh njė insekt nė moshėn 60 ditore po i afrohej vdekjes, sėrish numri i vezėve tė lėshuara prej saj binte. E njėjta gjė ndodhte edhe me njė insekt tė moshės 15 ditore qė po i drejtohej vdekjes sė parakohshme. Pėr shkencėtarėt kjo sjellje fiziologjike pėrkufizon njė fazė tė katėrt tė jetės sė njė specieje, qė dallon nga fėmijėria, mosha e rritur, apo jeta e vonėt. Ajo u quajt Spiralja e Vdekjes.
Ky moment u konstatua nė vitin 2007 dhe qysh atėherė janė marrė mė shumė tė dhėna siē ishin p.sh ato nė vitin 2012, kur u vu re se e njėjta rėnie nė fertilitetin e mizave meshkuj, pėrkonte me afrimin e vdekjes sė tyre.
Ēka do tė thotė se ėshtė i vėrtetė pėrgjithėsimi se me plakjen bie edhe aftėsia riprodhuese e meshkujve, por kjo aftėsi bie shumė edhe tek individė qė po shkojnė drejt vdekjes, pavarėsisht moshės.
Ky model sjelljeje padyshim jep mundėsi teorike qė shkencėtarėt tė parashikojnė vdekjen e njė mize nė tė cilėn konstatohet kjo rėnie e fertilitetit.
Po parashikojmė 80% tė vdekjeve me saktėsi, citon BBC-ja njė nga shkencėtarėt qė merren me studimin nė fjalė.
Por jo tė gjithė bien dakord. James Curtsinger nga universiteti i Minnesota nė SHBA mendon se nuk bėhet fjalė pėr njė fazė tė katėrt. Ai nuk bie dakord as me emėrtimin Spirale e Vdekjes, ndonėse konsensusi pėr pauzat e mortaliteti qėndron.
Si mund tė gjejė shpjegim apo analogji te njerėzit ky eksperiment? Ėshtė ende herėt, por fakti qė ēdo gjė lidhet me fertilitetin ėshtė shumė domethėnės. Edhe pse njeriu ėshtė ndoshta e vetmja specie qė kryen planifikim familjar siē njihet deri mė tani, apo qė kryen marrėdhėnie seksuale pėrtej nevojave riprodhuese.Expres
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn