als_Latn dik_Latn sag_Latn
ALMA MILE
Ata të dy i bashkon arratia dhe një emër i rremë. Kohë pas kohe, ai me një elektrik dore që i drejton mbi fytyrë e pyet për emrin, mbiemrin dhe se cili është burri i saj. Ester dhe Tomas. Duhet t’ia përsërisin vetes. Tashmë janë burrë e grua, edhe pse në atë jetën tjetër, të ndaluarën, ajo ka mbaruar universitetin, ndërsa ai është thjesht një akulloreshitës. Pikërisht kështu, “Akulloreshitësi” e ka titulluar librin e saj autorja finlandeze Katri Lipson, fituese e Çmimit Europian të Letërsisë për vitin 2013.
Një roman me një strukturë ndërtimore tërësisht të veçantë, i cili vjen në shqip nga Orkida Muça dhe shtëpia botuese “Fan Noli”. Kjo e fundit ka marrë të drejtën e botimit të veprave fituese të Çmimit Europian të Letërsisë, duke na sjell trendin më të ri të krijimtarisë letrare në Europë.
“Akulloreshitësi” është një libër për kujtesën, për përpjekjet për të mbijetuar në kohë lufte, kur vdekja është më e sigurt se jeta; për atë kufi të hollë që ndan realitetin nga fantazia; për shenjat që lë e shkuara, por Lipson e sjell këtë përtej kornizave të një rrëfimi kronologjik. Nga e shkuara në të tashme dhe nga e tashmja në të shkuarën. Historia nis me idenë e një regjisori për të realizuar një film pa skenar.
Ai xhiron skenë pas skene dhe aktorët nuk e dinë se cili është fati i karaktereve që ata interpretojnë. Edhe mënyra e ndërtimit të librit është e tillë. Ai i ngjan një sheshxhirimi, ku cak pas caku xhirohen pjesë, të cilat pak të thonë për të tërën. Imagjinoni nëse vetë aktorët të jenë në mosdije të plotë. Kjo është edhe arsyeja pse fillimisht është e vështirë të krijosh konture të qarta të personazheve dhe të ngjarjes.
Gjithçka është në mendjen e regjisorit. Historia fillon të ravijëzohet kur Tomas dhe Ester, dy të arratisur për shkak të ndjekjes naziste, gjatë Luftës së II Botërore gjejnë strehim në shtëpinë e vejushës Nemcova, e cila është aq e zgjuar për të kuptuar se ata nuk janë një çift i vërtetë, por gjithsesi të bëjë të pamundurën për t’u dukur se e beson gënjeshtrën dhe madje të mund të ndezë pak pasion në çiftin e trembur.
Është ky momenti kur personazhet fillojnë të jetojnë. Ata e marrin në duar fatin e vet dhe jeta i rrëmben përtej çdo caku filmik. Pjesa e tretë e librit na sjell në një tjetër kohë, pasi filmi me titullin “Akulloreshitësi” është xhiruar dhe po bën xhiron në kinematë e Çekosllovakisë. Regjisori do të përballet jo vetëm me suksesin e krijimit të tij, por do të jetë edhe në qendër të një hetimi. A është Ester vetëm një personazh filmi, një grua prej mishi dhe gjaku me një burrë me një këmbë, apo një e infiltruar e shërbimeve sekrete për rrëmuar nëpër ato pjesë filmi të prera gjatë montazhit?
Me gjasë të fshehtat janë atje. Ankthi nuk ka përfunduar me luftën. Ndoshta lufta sa ka filluar në Bllokun Lindor komunist, ku ankthi do të shoqërojë jetët e njerëzve. Koha kalon, duke lënë shenjën e saj të pamëshirshme mbi shpirtrat e njerëzve, mbi fytyrat e tyre, mbi fëmijët që do të lindin, mbi lëkurën e zbehtë dhe flokët e zinj, pis të Jan. Këmba e munguar e të atit, duke sikur ka krijuar një zbrazëtirë në shpirtin e tij.
Duket si i gjymtuar, duke qenë i shëndoshë. Çekosllovakia komuniste nuk mund ta mbajë. Në Suedi do të njohë Kerstin e më pas do të vijë në jetë Gunilla, e cila do të vihet në kërkim të rrënjëve të të atit, duke shkuar deri në Olomouc..
gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn