als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Shkruar nga Ramush Tahiri
Sunday, 13 January 2008
E ardhmja e Kosovės tashmė shihet qartė nė fjalėt domethėnėse tė Presidentit tė SHBA-ve Xhorxh Bush se “Kosova patjetėr do tė jetė e pavarur” nė Sekretares sė Shtetit tė SHBA-ve Kondoleza Rajs se “Kosova dhe Serbia kurrė me nuk do tė jenė nėn njė shtet” dhe tė Ministrit tė jashtėm tė Shqipėrisė Lulzim Basha se “shqiptarėt e Kosovės shikojnė kah Brukseli e jo nga Tirana”.-Pse nuk ndodhi lufta nė Kosovė nė vitin 1992. – Pse humbi Lidhja Demokratike e Kosovės.- Pse nuk morri vota Veton Surroi. – A mbetet Albin Kurti ndėrgjegje e Kosovės.
Breza tė tėrė atdhetarėsh janė shkrirė pėr ēėshtjen e Kosovės, sakrifica tė panumėrta janė bėrė qė fati i Kosovės tė zgjidhet drejtė, qė shqiptarėt si popull shumicė me vullnetin e shprehur lirshėm tė deklarohen pėr shtetin e vet. Kjo plagė, nė formėn nė tė cilėn u bartė deri sot, ishte e vulosur pėr gadi njė shekull, pėr fatin e zi tė popullit shqiptarė, qė nė Konferencėn e Londrės nė vitin 1913, kur duke mos respektuar kufijtė e shtrirjes etnike u cungua dhe u copėtua duke lėnė jashtė shtetit shqiptarė mė shumė se gjysmėn e popullsisė dhe mė shumė se gjysmėn e territorit...
Shqiptarėt e Kosovės dhe tė viseve tė tjera qė mbetėn jashtė shtetit amė, pėrjetuan masat mė tė ndryshme tė shtypjes e shfarosjes, por pa marrė parasysh tė gjithat, mbijetuan dhe u forcuan si komb dhe sot me bėrjen e Kosovės shtet sovran dhe tė pavarur po shėrojnė plagėn dhe po e rimėkėmbin qenien kombėtare pėr tu bėrė shtet dhe komb i lirė i Bashkimit Evropian.
Lufta e armatosur e popullit tė Kosovės e udhėhequr nga Ushtria Ēlirimtare e Kosovės, si dhe sistemi i organizimit autonom shtetėror nė vitet tetėdhjetė – nėnėtėdhjetė tė shekullit tė kaluar, ndėrkombėtarizuan Kosovėn, si pjesė e pazgjidhur e ēėshtjes shqiptare, qė ndihmėn kryesore ia bėri intervenimi i forcave tė NATO-s kundėr Jugosllavisė dhe vendosja e Kosovės si territor nėn administrimin ndėrkombėtar nė formėn e UNMIK-ut. Krijimi i institucioneve qeverisėse dhe mbajta disa herė ,e zgjedhjeve parlamentare dhe lokale, dėshmuan standardet e larta demokratike tė krijimit tė legalitetit dhe tė legjitimitetit institucional tė vendit qė u respektua nga faktori ndėrkombėtar. Edhe bisedimet pėr statusin e Kosovės duke pėrfshirė edhe bisedimet e drejtėpėrdrejta Kosovė – Serbi nuk dhanė rezultate ani qė nė tavolinė dolėn tė gjitha opcionet e mundėshme. U tregua se serbėt e shqiptarėt nuk mund tė mirren vesh pėr pėrcaktimin e statusit tė Kosovės kėshtu qė faktori ndėrkombėtar, para se gjithash SHBA dhe Bashkimi Evropian vendosėn qė tė rrespektojnė vullnetin e popullit pėr shpalljen e pavarėsisė, duke pasur pakon e Marti Ahtisarit si garanci pėr tė drejtat e pakicave nė Kosovėn e pavarur veqanėrisht tė pakicės serbe si ma e mahja nė numėr ndėr minortitetet e tjera etnike nė Kosovė.
Nė muajtė e parė tė vitit tė ardhshėm do tė vendoset Misioni i Bashkimit Evropian nė Kosovė por edhe Forcat siguruese ndėrkombėtare, pas shpėrbėrjes sė misionit tė KFOR-it, gjithashtu do tė vijnė edhe ekspertė tė policisė dhe gjyqėsisė qė do tė mirren me mbarėvajtjen e sundimit tė ligjit. Caktimi i gjeneralit Iv De Kermabo, nė krye tė misionit tė BE nė Kosovė dhe ardhja e menjihersėshme e Lari Rosinit qė do tė zėvendėsoj Stiven Shukun e tregojnė simbolikėn dhe orientimin e qartė ndėrkombėtar, sepse vijnė njerėzit qė kanė punuar mirė dhe suksesshėm pėr Kosovėn.
Shpallja e pavėrisė sė vendit nga Kuvendi i Kosovės, (qė nuk do tė ndėrlidhet me zgjedhjet presidenciale nė Serbi) do tė pasohet me njohjen e menjėhershme nga shtetet mė tė rėndėsishme dhe mė me peshė tė botės, duke garantuar kėshtu edhe sovranitetin dhe integritetin territorial, ndėrsa konferenca e donatorėve qė do tė mbahet nė muajin e parė tė pavarėsisė,do tė ndihmojė Kosovėn nė lėminė e sundimit tė ligjit, nė polici dhe nė gjyqėsi, por gjithashtu edhe nė shėndetėsi, arėsim si edhe nė zhvillimin e politikave tė zhvillimit lokal. Investimet e huaja do tė pasojnė nė ndėrtimin e autostradės dhe tė hekurrudhės moderne nė Kosovė qė do tė sjellin investime ashtu edhe punėsim mė tė madh qė sė bashku me liberalizimin dhe me heqjen e vizave nė vendet e Bashkimit Evropian pėr qytetarėt e Kosovės do tė zbusin paspunėsinė dhe do tė hapin perspektivėn e zhvillimit mė tė shpejtė ekonomik dhe tė gjithėmbarshėm duke e bėrė Kosovėn njė vend tė mirė pėr punė dhe pėr jetėsė.
Pse nuk ndodhi lufta nė vitin 1992?
Edhepse shqiptarėt nė Jugosllavi po pėrjetonin njė dhunė tė egėr njė diskriminim tė pėrgjithshėm njė shkelje tė tė drejtave mė elementare nė tė gjitha fushat njė nėpėrkėmbje tė pashembullt tė dinjitetit kombėtar dhe individual, lufta nuk ishte opcioni pėr realizimin e synimeve politike. Lufta u imponua dhe u pranua vetėm nė momentin qė na kanosej shfarosja biologjike dhe nė momentin qė nisi tė zbatohej shpėrngulja me dhunė e popullsisė e planifikuar pėr spastrimin etnik tė Kosovės me qėllim tė serbizimit tė saj. Lufta si ēdoherė tjetėr solli pasoja shumė tė rėnda, nė humbjen e jetėve, nė masakrime, plagosje, dhunime, djegėje dhe shkatėrrime dhe nė deportimin e dhunshėm tė njė milion shqiptarėve nga trojet e veta. Lufta dhe rezistenca e popullit tė Kosovės tė organizuar nė radhėt e Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, ndaloi planet shoveniste serbe, si dhe rizgjoi ndėrgjegjėn ndėrkombėtare nė mbrojtje tė lirisė sė njė populli, qė solli edhe intervenimin ushtarak tė NATO-s dhe largimin e forcave ushtarake e policore serbe, por edhe tė pushtetit tė dhunshėm serb , duke vendosur administrimin ndėrkombėtar tė Kosovės i cili do tė siguronte dhe garantonte deklarimin e lirė tė popullit pėr tė ardhmen e vendit, qė sublimohet nė Kosovėn shtet sovran dhe tė pavarur. Kjo tashmė ėshtė e deklaruar edhe nga Presidenti i SHBA-ve Xhorxh Bush edhe nga Presidenti i Francės Sarkozi dhe nga zyrtarė tė shteteve mė tė rėndėsishme tė botės qė deklarohen se do ta bėjnė njohjen menjėherė pas shpalljes sė pavarėsisė sė vendit nė Kuvendin e Kosovės.
Kosova nga njė ēėshtje kombėtare tash u shėndrrua nė njė ēėshtje ndėrkombėtare dhe pavarėsia e Kosovės, kaloi kėshtu, jashtė suazave tė interesit jetik kombėtar duke u bėrė edhe interes jetik i faktorit ndėrkombėtar dhe i mbrojtjes sė parimeve pėr liritė dhe tė drejtat njerėzore, veēanėrisht tė parimit tė deklarimit tė vullnetshėm pėr tė ardhmen, pra tė vetėvendosjes sė popullit pėr fatin e vet.
Pse atėherė shqiptarėt ishin tė parėt qė nisėn shthurjen e Jugosllavisė, qė ishte bėrė hegjemon i politikės shoveniste serbe, ndėrsa tė fundit u futėn nė konflikt, pas sllovenėve, kroatėve e boshnjakėve, tė cilėt nė vitet tetėdhjeta tė shekullit 20-tė qėndronin indiferentė dhe pothuajse fare nuk e ndienin politikėn e serbizimit tė Jugosllavisė. Duhet thėnė se ky qėndrim i shqiptarėve nuk ishte as mungesė motivi, as guximi e as organizimi. Tė pėrkujtojmė Platformėn e njėmbėdhjetė partive politike shqiptare nė Jugosllavi pėr zgjidhjen e ccėshtjes shqiptare tė miratuar nė gusht tė vitit 1991...
E kam pėr peng tė zemrės, ta bėjė publik njė proces pėr tė cilin deri tash nė publik fare nuk dihet. Nė mars tė vitit 1992 isha nė njė vizitė zyrtare nė Shqipėri, nė cilėsinė e nėnkryetarit, me kompetenca tė veēanta tė Qeverisė sė Republikės sė Kosovės. Nga zyrtari pėrgjegjės i Shqipėrisė ,nė pėrfundim tė vizitės, morra njė porosi tė rėndėsisė sė veēantė, pėr tė cilėn u ndėrmorėn veprimet e veēanta. M’u pėrcoll porosia e Presidentit tė Shqipėrisė Ramiz Alia, se nėse vendosim tė hyjmė nė luftė do ta kemi pėrkrahjen e Shqipėrisė dhe se ajo pėrkrahje ėshtė e bollshme nė tė gjitha segmentet pėr kushtet e kohės. Nė vende tė veēanta nė Shqipėri ėshtė magazinuar armatim mė modern i kohės pėr pajisjen e treqind mijė ushtarėve. Armatimi ėshtė pėrkatės pėr tė gjitha gjinitė ushtarake si dhe do tė jipet ndihma nė strukturat komnandues... pala kosovare do t’a ketė ccelsin e dytė tė kėtyre magazinave ushtarake. Menjėherė , brenda pak ditėsh, nė Shtutgart tė Gjermanisė, organizuam takimin nė tė cilin ishin prezentė Ibrahim Rugova, Bujar Bukoshi kryeministėr, Ali Aliu pėrfaques i Kosovės nė Shqipėri dhe unė, qė referova pėr ēėshtjen. Tė gjithė ramė dakord qė kryetari Ibrahim Rugova (pėrveq i LDK-s ai ishte kryetar i Kėshillit Koordinues tė partive politike shqiptare nė Kosovė dhe atij nė Jugosllavi) qė tė pyeten aleatėt tanė tė fuqishėm pėrendimor. Pėrgjigja e shpejtė erdhi qė tė mos hyhet nė luftė. Nėse megjithatė vendosim tė hyjmė nė luftė, atėherė nuk do tė kemi pėrkrahjen ndėrkombėtare, dhe vet do tė bartim pėrgjegjėsinė e pasojave. Ne nė at kohė kishim marrėveshje parimore edhe me kroatėt edhe me boshnjakėt pėr front tė pėrbashkėt kundėr ushtrisė serbe pėr ēlirimin e teritoreve tė okupuara...
Do tė mbesin dilemat pėr historinė, dhe ėshtė interesant tė shihen kujtimet e shėnimet e Ibrahim Rugovės pėr kėtė ēėshtje, sepse atėherė u konsiderua se Kosova duhet tė presė pėr hirė tė ruajtjes sė paqės nė Ballkan dhe Kosova duhet tė sakrifikohet pėr tė ruajtur miqėsinė me aleatėt tanė tė mėdhenj pėrendimor. Kur lufta megjithate plasi nė vitin 1998 Kosova dhe shqiptarėt mė nuk i kishin kapacitetet e pėrbashkėta kombėtare pėr tė udhėhequr me sukses luftėn ēlirimtare. Rezultati megjithate tash ėshtė Kosova e pavarur, por nė themelin e lirisė sė saj duhet pėrmendur edhe kėtė fakt.
Si humbi Lidhja Demokratike?
Lidhja Demokratike e Kosovės qė nga themelimi mė 1989 ishte partia, apo mė mirė me thėnė lėvizja mė masovike shqiptare nė Kosovė gjatė gjithė historisė. Brenda saj madje u shkrinė edhe tė gjitha grupet dhe lėvizjet e deri atėhershme ilegale. U bė njė organizėm qė organizoi shtetin e Kosovės duke sfiduar njė okupim tė rėndė serb, dhe i cili shtet i Kosovės i krijoi tė gjitha strukturat e veta legjitime dhe funksionale, me suksese tė veēanta sidomos nė arsim, duke bėrė qė sot Kosovėn ta mbajnė e udhėheqin ato kuadro qė atėherė ishin studentė e shkollarė tė Republikės sė Kosovės. LDK-ja nuk u gjet mirė kombėtarisht gjatė luftės nė Kosovė nė vitet 1997 -98. As nuk u shpėrbė pėr t’ia lėnė udhėheqjen tė tjerėve por as nuk u rreshtua e nuk bėri thirrje pėr rezistencė gjithėpopullore. Me gjithė kėtė populli pas ēlirimit disa herė ia dha besimin, duke qenė fituese nė zgjedhjet parlamentare e lokale. Misioni historik i kėsaj partie karshi popullit humbi nė “kuvendin e karrigeve” pas vdekjes sė liderit tė saj Ibrahim Rugova. U instalua praktika e mbajtjes sė kuvendit me forca speciale tė policisė brenda dhe pa debat e propozime pėr kandidatėt. Frymėn demokratike e zėvendėsoi fryma qė i karakterizon partitė fashiste (prezenca e uniformave) qė tejkalon ate staliniane (prezenca e sigurimit tė shtetit). Populli nuk ia dha votėn LDK-s nė zgjedhjet e para njė muaji, dhe nuk do t’ia jap edhe nė tė ardhmen nėse nuk pasojnė reformimet e mentalitetit provincial, autokrat e pėrjashtues qė sot e dominon kėtė parti. Nuk dihet a ėshtė kjo humbje apo fitore pėr kėtė parti qė dėshiron tė mbahet nėn hijen e shtrembėruar tė liderit tė saj historik. Nėse kjo parti jo, atėherė ėshtė shumė evidente se populli po ecė me kohėn.
Pse nuk morri vota Veton Surroi?
Doajeni i shoqėrisė civile nė Kosovė por edhe i gazetarisė sė pavarur qė sundoi skenėn kosovare sė paku nga viti 1989, pas njė mandati nė politikėn dhe institucionet e Kosovės nė zgjedhjet e fundit parlamentare u flak jasht kėsaj orbite. Morri mė pak njėzet mijė vota qė nė pėrqindjen e partisė reformiste “ORA” ėshtė numėr shumė i madh, dhe kėshtu nuk e kaloi pragun elektoral qė vet e propozoi. Kjo nė opinion u pėrjetua si diēka shokante, dhe si njė refuzim i popullit karshi elitizmit. A ėshtė kėshtu apo kishte arrogancė dhe mospėrfillje e opinionit qytetar do tė shihet. Dihet se partitė janė pėr popullin dhe jo anasjelltas.
Albini si ndėrgjegje
Nė ndėrgjegjen e Kosovės nė kėto momente e kohė festive ėshtė dhe mbetet Albin Kurti, djaloshi qė duke u marrė me ēėshtjen e Kosovės mbeti pa krijuar familje tė vehten, mbeti burgjeve tė Serbisė por edhe burgjeve tė Kosovės si i vetmi i burgosur politik. Ai deklaron se ėshtė qytetar normal i kėtij vendi qė dėshiron tė punojė tė jetojė tė shkollohet dhe nuk ka aspak dėshirė qė tė rrihet nga policia, as e Kosovės as ajo ndėrkombėtare, tė tėrhiqet zvarė asfaltit, tė burgoset e tė vehet nė arrest shtėpiak. Ideali i Albinit ishte dhe mbeti liria e popullit, vetėvendosja e popullit Ky ideal nuk duket i realizuar si e dėshiron rinia e Kosovės dhe si i pėrket dinjitetit kombėtar.
Albin Kurti mbetet ndėrgjegja e vrarė e Kosovės, dhe veprimet kundėr tij dhe pėrkahėsve tė kėtyre idealeve nuk kanė se si shėnohen ndryshe nė historinė tonė veēse si veprimet e Kuvendit tė Prizrenit pėr bashkėngjitjen e Kosovės, Serbisė dhe tė Kuvendit tė Kosovės nė Prishtinė qė votuan heqjen e autonomisė mė 1989.
Sjellja ndaj Albin Kurtit mė sė miri e pasqyron nivelin e ultė tė demokracisė nė Kosovė dhe tė dyftyrėsisė politike . Politika qė nuk e ka pėr turp sjelljen ndaj Albinin nuk e ka pėr turp as vetvehten.
als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn