als_Latn uzn_Latn slv_Latn
-
i/e regjistruar
Fonetika e gjuhs Trojanve, Hititve (lidhje m Dosje 4)
Disa antart po interesohen me gjuhen tem. Un po e pranoj gabimet dhe po mundohna me nji knaqsi t madhe me e zhvillua Shqipen imja letrare.
SERAFİM DİLO, e ka drejten. Shkrimat e gjuhave lasht nuk prmbajn germa zanore. Pr kt arsye nuk ka mundsi me e dit fonetikn plotsisht e ksaj gjuhave.
Pr me kalu kt problemin, fjalt qi analizohn nga meje jan zgjedhur prej fjalve qi rrojn akoma n gjuhave e sotme; n Shqipja dhe n Turqishtja e Anadollit (dhe n disa gjuhave Perndimor).
Prshembull; fjala Hititisht pitta.
PİTTA (Hit.) - Ushqime ushtarak, haku e hes ditore nji ushtarit, meritim ditore ushtarak.
Sigurisht ky ushqime ka qen buka dhe formen e ka pas rrumbullakt.
Kt mendimin tem mund t sqaroj me qta dhna.
PİDE (Turqisht) - Simit, buka n formen rrumbullakt.
PİTA, PİTE, PİTJA (Shqip dhe n Turqisht e Kosovs) - Byrek (n formen rrumbullakt).
PİTZA (İt.) - Lloj pite n kuzhinen e İtalis (rrumbullakt).
Me kt rast edhe fjalen AZZİK mund t analizojm.
AZZİK (Hit.) - M hngr shpesh (ose ka pak). Turqisht az sht pak.
AZIK (Tr.) - Heja/ushqime ditore (qi udhtari ose puntori e merr me veti etj.).
Not: Burimi pr gjuhen Hititve sht Johann Tischler-Hethitisches Handwrterbuch / Innsbruck, 2001.
N fjalorin e J.Tischlerit ose n t tjerve, pr asnji fjal, asnji emr e lasht nuk pranohet qi e ka burimin dhe qi jeton akoma nn gjuhave Turqisht dhe Albanisht. N literaturn Perndimor pranohet se Turqishtja sht bashkume m nji grup gjuhave e Azis Urall-Altaj; Shqipja sht n grupin İndo-Gjermane por sht nji gjuh e mbledhshme prej andej kndej.
Meqense, e verteta nuk sht kaq i thjesht. Populli e lasht Anadollis, Balkanit dhe Mediterrenit akoma rron n njjtn gjeografi. Turqishja dhe Shqipja jan trashigimtart e kta fisave dhe prmbajn karakterat gramatikore, fonetikore e ktyre gjuhave dhe fisave (edhe genetikore). Ligjt themellore e natures thuajn se; asgje nuk hupt. Gjuhat, adetet, ritet, kultura e kombve, fisave lasht kur nuk hupn dhe vazhdojn jeten gjat kohs n formave ndryshe.
Shok i nderuar SERAFİM DİLO; fjala pitta ka mundsi qi e ka pas germat zanore dhe (lidhje me t) fonetizmin ndryshe n kohen e Hititve. Nuk kemi mundsi me e dit kt verteten. Pr kt shkak m mendimin tem, kur e marrim formen e ktij fjales qi rronte n gjuhave e sotme sht logjikshm.
Nji prshembull tjetr; LAVAŞ/LAVASH (Tr.-Shq.).
Ky sht nji lloj buka qi e ka formen ma holl se PİDE/PİTTA dhe ma trash prej petllave.
N Anadoll mbarohet familjarisht m qindra copa (n formen rrumbullakta dhe n gjendjen e that) pr m kalua dimrin. Mendoj se ky emri na ka jet si amanet prej gjuhs Hititve.
- LAVAŞ/LAVASH=llav; n Anadoll petlat qi prodhohn m llav, m tuf. Petlat pak ma trash derdhen n nji flet llamarin m nji garuzhde llav llav dhe n formen rumbullakt (rrjedhje si prej gojes e vullkanit).
LAV - Ky fjala qi qndron ne gjuhave e sotme e ka kuptimin njjt; lnd minerale q del nga krateret e vullkanve.
M mendimin tem, ky kuptim e ka burimin n gjuhn Hititve; LAVASA (Lauasa), LAVAZANTİJA (Lahuwazantija/Lauwazantija). Kta qytett Hititve jan krijua mbi tok vullkanik ose pran nji vullkanit, dhe emrin e marrin prej kta vendosjeje.
Emri i qytetit LAVA.SA (prapashtsa sa n gjuhen Hititve e ka kuptimin qytet), n kohen e gjat kalon qta ndryshimet: Lava.sa/Laua.sa - lau.sada/Lau.zados - laf.sa/lav.za.
Kurr e analizojm fjalen LAVAŞ/LAVASH, arrijm n kta prfundima:
- Fjala lav, n gjuhn Shqipe ka lidhje m fjalve; lav/-a, llav/-a, llaf, llafazan, lavareja, lavd/lavdi.
- N gjuhen Turqisht ka lidhje m fjalve; lav, laf, lafazan, lousa (loğusa=lehon), lo/loğ (guri i rnd dhe n formen rrumbullakt/cilindrik, me t shtrngoht toka ose atija).
- N Latinisht; lavo, lavare, lavi, lautum, lavatio, lavabrum, laudatio/laudate.
- N Anglisht; lav, laugh, love.
Qyteti i Aeneasit LAVİNİUM, qi merr pjes n tregimave mitologjike, sht krijua n nji rajon vullkanik e İtalis dhe e bashkon kuptimet e ndryshme t fjales lav.
- Krateri i vullkanit qi qet lav sht rumbullakt si goja (lav=lav/,a).
- Goja qi qet fjalt i ngjan kraterit laf=llaf; lafazan=llafazan; laugh).
- Femrat pas lindjes quajn lousa/Tr. (e pjell fmijn si vullkani).
- Fjalt lavd/lavdi, laudate/laudatio, love mendoj se e kan burimin nga seksi. M njmij vjete prpara seksi o folur veq pr mashkujt dhe orgazmi o idealizua si aktiviteti e nji vullkanit (Aeneasi, qytetin LAVİNİUM e krijon m emrin e dashnores Lavinia).
Nji pjes Shkenctar me fam thuajn se kultura Hititve prngjan kulturave Trojanve, Egjiptjanve, İlirve, Etruskve, Pellazgve. Un kt hipotezn po e marr m rndsi edhe nuk pe shikoj asnji gjetje akademike pr m mndua ndryshe.
Edhe pr fjalen/emrin TARU/TARHUN mund t shpjegojm t njjtn mendime.
Emri perndis e furtunes TARU/TARHUN, merr pjes n tabletin e Hititve lidhje n marrveshjen mes mbreti e Trojes Alaksandu dhe mbreti Hitit Muvatalli i dyt.
Perndija e Hitit/Hattive TARU, n nji dor e mban spat dhe n tjetren rruf tresh.
TAR (SHQİP) - Rast, mundsi; kta kuptimeve mund t shtojm edhe fat, shansin. M kta kuptime fjala TAR lidhet m mendime hyjnor.
Fjala TAR, e krijon nji terminoloji n gjuhn Shqipe dhe n gjuhn Turqisht me kuptime paralela.
TARABA (Shq.) - Kanat drrase pr t mbyllur dyqanin ose dritaren, mbrojtje drrasash; penges prej drras, q ngrihet si mur, perde drrasash.
TARABA (TR.) - Pengesa drrase, gardh mbrojts drrasash, perde drrasash.
HARABAT (TR.) - Rrnoj.
Kta kuptime na tregojn ruajtjen e Perndis Taru/Tarhun.
Not: N grmadha e Trojes jan zbullua kanalet e pengesave drrasash para murave. N tregima mitologjike kta murat jan krijua nga Poseidoni dhe Apolloni. Mendoj se n pralla tjera murat drrasash jan krijua nga Taru/Tarhuni (Peter Jablonka-Muret drasash e Trojes).
Straboni na citon fjalt e Akilit, m anije shkum dhe e shkatrrum 12 qytetin e Trojes.
Straboni n vazhdim thot se; Troasi gjithmon sht vendi grmallur, rrnoje dhe braktisur.
M kta shpjegime sqarohet kuptimi emrit e Trojes n gjuhn Hititve.
TARAWA - Qyteti qi o krijua nga perndija (mit i Poseidonit, Apollonit, Taru/Tarhunit) dhe mbrohet m zidna/mura, m pngesa drrasash qi jan krijua nga kta perndijat.
TARUİŞA - Qyteti i shkatrrum, rrnum, i shkretuar nga perndija (Apolloni dhe Poseidoni pas luftes e Trojes ja rrzojn muret e qytetit).
Emri TAR/TARHUN e fillon terminologjin lidhje m punimin e toks.
TURQİSHT: Tarim (bujqsi); tarak/tırmık/tırnak (vegl bujqesore pr m kreh/m pastru/m ndar/m mbjell tokn); taraba (gardh/penges drrasash); tarhun (bime barishtore).
SHQİP: Tar (mundsija, fati, rasti etj.); tarim/taroj (krehje, pastrim); thrrim/thrrm (coptoj, ndaj, grmoj); taraba (penges drrasash).
Fjalt dhe emrat kurr nuk hupen, vetem ndryshohn. Detyra jan sht m therr, m grmu gjuhat e sotme (Shqipen, Turqishten) dhe m e gjej kta emra.
Prfundoj fjalen m nji proz popullore nga nna ime e dashtuna.
Hankonano Tarahuqe
Qka pom rrin si dhija kuqe
Pom vjen mbare qi jam ardh prom
Se ta kisha thy edhe at tjetren kom.
Kush sht me qen kjo tarahuqja vall?
Gjith t mirat.
İsko
-
-
Pr: Fonetika e gjuhs Trojanve, Hititve (lidhje m Dosje 4)
Pershendetje.
Ititet e kane gjuhen "kukurec" o kokorec turqisht. Te pakten njihen tete gjuhe itite te shkuajtura ne alfabetin kuneiform dhe nje gjuhe e nente e shkruar ne alfabetin heroglif. Nga keto gjuhe duhet te ndash gjuhet e humbura o te mosperdorura gjate periudhave te ndryshme,gjuhen qe mund te themi se perdorej si gjuhe e pergjithshme (nacionale),gjuha dipllomatike,dhe gjuhet e riteve fetare. Pra kemi,"nesik/itit","akadik/babilonez","hurrit","luvik/palaik","mitanik" o edhe gjuhe te supozuara si "mandaik" (Emil Forrer) qe lidhet o ngjan me sanskritshten,etj etj.
Fjalet jo vetem qe zhduken por jan zhdukur e kane humbur gjuhe komplet edhe te shkruara. Por edhe kur nuk zhduken dhe gjenden te shkruara me shume propabilitet lexohen gabim (sesi shqiptohej eshte e pamundur te dihet),interpretohen gabim,gjithmone duke supozuar qe kush e ka shkruar te mos e kete shkruar gabim.
Tarahuqeja eshte Taraf-huq-ja ? Hanko-n kush e therret ?
Ndryshuar pr her t fundit nga SERAFIM DILO : 22-01-2016 m 10:11
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn deu_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn dan_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn glg_Latn bos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mri_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn crh_Latn unk unk als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn