als_Latn lit_Latn uzn_Latn
UNITETI ME KRISHTIN I ORTHODHOKSĖVE
Nga Kryepiskopi i Tiranės, Durrėsit
dhe i gjithė Shqipėrisė
+ Anastasi
Ka nisur njė udhėtim nėpėr rrugėt e teknologjisė, shkencės dhe ekonomisė, qė pėrshpejtojnė afrimin e njerėzve. Nė
kėtė zhvillim, njė rėndėsi tė veēantė dhe tė drejtpėrdrejtė pėr ne merr forcimi i lidhjeve dhe dėshmia e pėrbashkėt e orthodhoksėve mbi besimin. Roli bazė, tė cilin ftohemi tė luajmė nė brumosjen dhe kėrkimin e sotėm shpirtėror, vetėm me unitet mund tė pėrmbushet...
I
Jetė personale shpirtėrore nė Kishėn apostolike
Kur flasim pėr unitet, duhet shkuar deri nė rrėnjėt e Shkrimit tė Shenjtė tė Kishės sonė. Lutja Arkihieratike e Zotit pėrbėn zemrėn e tyre. Unė tek ata dhe ti tek unė, qė tė jenė tė pėrkryer nė njė (Jo.17:23). Qė tė jemi tė pėrkryer nė njė, duhet qė Zoti tė jetė tek ne. Dhe vetė Ai e sqaron kuptimin e tė qenit tek Ai. Nėse do ti mbani porositė e mia, do tė mbeteni nė dashurinė time, sikundėr unė ruajta porositė e tim Eti dhe mbetem nė dashurinė e tij (Jo.15:10).
Unitetin thelbėsor nuk duhet ta shohim si diēka mekanike dhe tė jashtme, qė do ta siguronin diskutimet dhe kontaktet nė nivel tė lartė. Ai do tė realizohet sidomos nga rilindja shpirtėrore e besimtarėve, si fryt shenjtėrie. Lidhja e unitetit tė sė vertetės dhe shenjtėrisė ndėrgjegjėsohet gjithnjė e mė tepėr nga ata qė merren me afrimin ndėrorthodhoks. Sa mė shumė i afrohemi me vetėdije Krishtit aq mė thelbėsisht i afrohemi njėri-tjetrit. Ai mbetet qendra konstante e unitetit tonė.
Gjėja parėsore pėr tė cilėn duhet treguar kujdes ėshtė thellimi dhe forcimi i jetės sonė shpirtėrore. Ta njohim mė mirė Krishtin, ta duam Atė mė shumė, ti shėrbejmė mė me konsekuencė. Tė mos mbetemi nė njė njohje sipėrfaqėsore tė disa tė vėrtetave dogmatike tė Kishės sonė, por tė ecim vazhdimisht nė njė njohje personale, ekzistenciale tė Personit tė Krishtit. Apostull Pavli na ka zbuluar rrugėn pėr tė qenė tė bashkuar mė Krishtin dhe, studimi i vazhdueshėm i pėrvojės sė tij, na ndihmon pėr tė ecur me tė. Ai kėmbėngul se tė gjithė sa jeni pagėzuar mė Krishtin, Krishtin keni veshur. Nuk ka mė as jude, as grek, nuk ka mė as skllav, as tė lirė, nuk ka mė as burrė as grua; sepse ju tė gjithė jeni njė mė Krishtin Jisu (Gal.3:27-28). Kjo pėrbėn pikėnisjen. Por, fundi mbetet ky: Edhe nuk jetoj mė unė, po jeton Krishti tek unė (Gal. 2:20). Qė tė njoh atė dhe fuqinė e ngjalljes sė tij duke u bėrė njė nė formė me vdekjen e tij (Filip.3:10). Kėto janė majat e jetės shpirtėrore, drejt tė cilave ftohemi tė shkojmė, duke qėndruar gjithnjė syhapur.
Dhe natyrisht, kjo nuk bėhet e mundur me forcat tona. Vetėm me frymėn e Shpirtit tė Shenjtė mund tė ecim drejt tyre. Askush nuk mund ti thotė Jisuit Zot, pėrveēse me Shpirtin e Shenjtė (I Korint. 12:3). Thelbi i pėrpjekjes sonė shpirtėrore ėshtė tė forcoheni me fuqi me anėn e Frymės sė tij nė njeriun e brendshėm, qė nė zemrat tuaja tė rrijė Krishti nėpėrmjet besimit (Efes.3:16-17). Kjo jetė e brendshme mė Krishtin, marrėdhėnia ekzistenciale me Tė me dashuri, kryhet nė njė konceptim esencial tė dashurisė sė Tij, qė kapėrcen ēdo lloj diturie dhe pėrfundon nė njė pėrmbushje jete mė Perėndinė. Me fjalėt e Apostull Pavlit: duke pasur ju rrėnjė dhe themel nė dashuri, qė tė mund tė kuptoni bashkė me gjithė shenjtorėt ēėshtė gjerėsia dhe gjatėsia, dhe thellėsia dhe lartėsia, dhe tė njihni dashurinė e Krishtit qė kapėrcen ēdo dije, qė tė mbusheni me ēdo pėrplotje tė Perėndisė(Efes. 3:18-19).
Kjo gjė nuk arrihet veēmas, si njė arritje individuale, por nė Kishė, bashkė me gjithė shenjtorėt, me njė fuqi mahnitėse qė kryhet brenda nesh. Jeta jonė shpirtėrore nuk ėshtė thjesht njė ēėshtje private. Nxjerr esencėn e saj nga fakti se me anėn e pagėzimit jemi pėrqėndruar nė Trupin e Krishtit, i cili ėshtė Kisha dhe rritemi mė Krishtin me anėn e hirit hyjnor qė jepet me anėn e mistereve. Por, njėkohėsisht, progresi shpirtėror i ēdo anėtari, kontribuon nė unitetin kishtar. Duhet tė ndėrgjegjėsohemi se ēdo hap qė secili prej nesh hedh drejt Zotit ėshtė hap i orthodhoksėve drejt njė uniteti mė tė madh. Eshtė shumė e madhe fuqia ontologjike qė ka udha e njėrit, e dhjetė apo dyqind njerėzve drejt spiritualitetit tė vėrtetė orthodhoks, drejt dėlirėsisė.
Spiritualiteti dhe uniteti ynė bazohen nė faktin se bėjmė pjesė nė njė Kishė, tė shenjtė, tė pėrgjithshme dhe apostolike. Ndėrgjegjja e qartė e karakterit apostolik tė Kishės sonė pėrbėn gurin themeltar tė unitetit tė Orthodhoksėve. Kisha Orthodhokse ėshtė apostolike, sepse: a) U krijua nga i dėrguari kryesor i Perėndisė, nga i Biri i Perėndisė, Jisu Krishti, dhe u themelua nė kohėn e Apostujve. b) E kupton vetveten si tė pėrputhur direkt me komunitetin apostolik, siē pėrshkruhet nė Shkrimin e Shenjtė dhe Traditėn e Hirshme, qė pėrbėn mitrėn qė lindi Kanonin e Dhiatės sė Re. c) E ruan tė plotė dhe tė palėkundur doktrinėn e Apostujve, me ndėrgjegje tė patundur
pėr vazhdimėsinė e pandėrprerė tė saj nė histori dhe i mbetet besnike Fjalės sė Perėndisė, siē ėshtė kuptuar nė kohėn apostolike dhe me udhėheqjen e Shpirtit tė Shenjtė ėshtė ruajtur si Traditė e Hirshme nė shekuj. d) Mbėshtet jetėn e saj nė kryerjen e Mistereve, siē u pėrcaktuan nga Krishti dhe u transmetuan nga Apostujt. e) Eshtė apostolike, sepse ėshtė e ndėrtuar pazgjidhmėsisht nė vazhdimėsinė apostolike tė episkopėve dhe tė klerit qė ata hirotonisėn. Gjithashtu, ekziston njė aspekt tjetėr i karakterit apostolik, tė cilit do t i referohem mė pas.
II
Pika mė e lartė dhe fuqia e unitetit, Eukaristia Hyjnore
Njė tjetėr gur themeltar i unitetit tė Orthodhoksėve mbetet potiri i jetės, Eukaristia Hyjnore. Zoti ynė deklaroi: Ai qė ha mishin tim dhe pi gjakun tim mbetet tek unė, dhe unė tek ai (Jo. 6:56). Dhe Pavli sqaroi: Se njė ėshtė buka dhe ne tė shumtėt jemi njė trup, sepse tė gjithė kemi pjesė nga kjo bukė e vetme (I Korint.10:17). Adhurimi i pėrbashkėt, dhoksologjia e pėrbashkėt ndaj Perėndisė sė gjallė, ėshtė ajo qė na ka mbajtur tė bashkuar, me gjithė mungesėn e ndonjė komunikimi tjetėr dhe me gjithė kontradiktat psikologjike dhe politike tė sė kaluarės. Gjaku i nderuar, i tėrėshenjtė dhe i pacėnuar i Zotit, qė hyn me anėn e Misterit tė Kungatės Hyjnore nė tė gjitha dejet, nė veshka, nė zemėr, formon njė lidhje tė re gjaku, pakrahasueshmėrisht mė tė shenjtė dhe, rrjedhimisht, mė tė fuqishme se lidhja qė krijon gjaku i trupit njerėzor. Sa mė shumė besojmė dhe sa mė shpesh kungohemi me Trupin dhe Gjakun e Krishtit, aq mė shumė e ndjejmė veten, ne orthodhoksėt, tė bashkuar mė Krishtin. Dhe, nė tė kundėrt, sa mė pak ndjejmė lidhjen qė na bashkon me tė gjithė orthodhoksėt, aq mė cekėt pėrballojmė dhe jetojmė kėtė Mister.
Me Eukaristinė Hyjnore mposhtim perdet e ndryshme qė na ndajnė. Mposhtim dallimet racore, sepse duke u kunguar me gjakun e Krishtit, ndjejmė, njohim ekzistencialisht se pėrbėjmė njė komb tė ri, njė brez tė zgjedhur, priftėri mbretėrie, komb tė shenjtėruar (I Petr. 2:9). Ne mposhtim ndarjen e largėsive, sepse e dimė se vetė Zoti ėshtė i pranishėm nė tė gjitha altaret orthodhokse tė botės. Mposhtim dizavantazhin e natyrshėm tė larmisė sė gjuhėve, sepse Liturgjia Hyjnore, me uratat, lėvizjet, veprimet qė ajo cakton - nė tė cilat dominon njė pėrmbajtje e pėrbashkėt konceptesh - pėrbėn njė gjuhė mbarėbotėrore, mbarorthodhokse. Njė gjuhė shprehėse e pakrahasueshme, eukaristike, dhoksologjike, qė na lidh. Nė mėnyrė mė lirike, ajo shpreh unitetin qė formon Eukaristia Hyjnore, urimi i lashtė i referimit, qė solli deri sot Mėsimi i Dymbėdhjetė Apostujve: Ashtu si copat ishin tė shpėrndarė dhe mbi male dhe duke u mbledhur u bėnė njė, ashtu do tė mblidhet dhe Kisha jote anembanė tokės nė mbretėrinė tėnde. Se e jotja ėshtė lavdia dhe fuqia, me anėn e Jisu Krishtit, nė jetė tė jetėve (Mėsimi i 12 Apostujve, IX, 4). Me dy fjalė: Eukaristia Hyjnore ėshtė rrėnja dhe shprehja e unitetit tė Kishės Orthodhokse.
Ndaj, duhet tė tregojmė kujdes qė nė ēdo Liturgji Hyjnore tė jetojmė unitetin mistik tė besimtarėve orthodhoksė. Tė mos i kufizojmė mendimet, lutjen, meditimin vetėm tek vetja jonė, tek mėkatet tona. Kur dėgjojmė pėr paqen nė mbarė botėn, pėr mirėqėndrimin e Kishave tė shenjta tė Perėndisė, pėr gjithė qytetin, vendin dhe besimtarėt
qė banojnė nė tė, le tė pėrqafojmė me gjithė shpirt tėrė Kishėn. Le tė mos bėjmė gabimin qė ti pėrdorim lutjet e Liturgjisė thjesht si njė rast pėr tė thėnė lutjet tona individuale dhe tė mbetemi nė problemet tona vetjake. Atėherė, mund tė bėhesh njė i krishterė i vėrtetė, kur pushon sė preokupuari me veten tėnde dhe rron me ndjesinė e tė gjithė Kishės. Duke kultivuar njė jetė tė thellė dhe liturgjike nė vendin tonė, kontribuojmė nė afrimin mė tė madh tė Orthodhoksėve. Muret qė pengojnė popullin e Perėndisė nė rrugėn drejt vėllazėrimit tė vėrtetė, duhen shembur, ashtu si dikur muret e Jerihosė, me boritė e adhurimit.
III
Vendi i kombit nė unitetin e Orthodhoksisė
Njė tendencė qė shpesh traumatizon unitetin e Orthodhoksėve ėshtė theksimi i tepruar i kombit dhe antagonizmat e herėpashershme tė popujve orthodhoksė. Shumė e identifikojnė Orthodhoksinė me Kishėn lokale ose kombėtare, nė tė cilėn bėjnė pjesė. Tė tjerėt, ata i shohin - nė mos teorikisht tė paktėn praktikisht - si periferi.
Tema e racizmit nacional e ka munduar Kishėn Orthodhokse gjatė shekujve tė mėparshėm, temė e cila nuk pushon sė shfaquri me forma tė ndryshme, mė tė buta ose mė tė forta. Shpesh, parimi biblik lum ai komb, Zoti i tė cilit ėshtė Perėndia (Ps. 32:12), interpretohet me kritere kulturore ose nacionaliste. Por, i vetmi interpretim i drejtė i kėtij fragmenti, gjendet nė kuadrin biblik. Vetė psalmi i hap horizont mbarė botės dhe brenda saj sheh zhvillimin e kombit. Plot ėshtė toka me pėrdėllimin e Zotit. Prej fjalės sė Zotit u krijuan qiejt (varg. 5-6). Perėndia i krijoi tė gjitha dhe Ai kujdeset pėr gjithēka.
Ndaj, sado i lumur qė tė jetė kombi, Zoti i tė cilit ėshtė Perėndia, megjithatė asnjė komb nuk mund ta rivendikojė si pronė tė vet Perėndinė. Asnjė komb, pavarėsisht nga shkalla nė tė cilėn beson, nuk ka ekskluzivitetin nė dashurinė e Perėndisė. Qė njė komb ose njė grup kombesh njohin besimin e krishterė, kjo nuk do tė thotė se kanė tė drejtėn ta kenė monopol Perėndinė, dhe ti konsiderojnė popujt e tjerė si tė kategorisė sė
dytė. Apostull Pavli nė mėnyrė tė qartė pėrsėriti nė Areopag, se (Perėndia) e bėri prej njė gjaku ēdo komb njerėzish (Vepr. 17:26). Tė gjitha kombet i pėrkasin tė njėjtit njerėzim, qė u krijua prej tė njėjtit Krijues. Madje, pas flijimit nė Kryq dhe Ngjalljes sė Krishtit, ēdo ndarje mes njerėzve zhduket dhe misioni i Kishės sė Tij synon qė tė jenė kombet bashkėtrashėgimtarė dhe njė trup e bashkėpjesėtarė nė premtimin e tij tek Krishti me anėn e Ungjillit (Efes. 3:6).
Kuptimi i drejtė i marrėdhėnieve ndėrmjet kombit dhe Orthodhoksisė ka njė rėndėsi shumė tė madhe edhe pėr fazėn e re tė dėshmisė dhe misionarizmit orthodhoks nė mjedise jashtė vendeve tradicionalisht orthodhokse. Nuk ka mundėsi qė tė thirren nė Orthodhoksi njerėz nga kontinente tė tjera ose nga mjedise tė tjera kulturore me pretendimin qė tė pėrfshihen si shtojca nė disa qarqe tė mbyllura nacionale.
Kisha e cila ėshtė trupi i tij (i Krishtit), pėrmbushja e atij qė pėrmbush ēdo gjė nė gjithēka (Efes.1:23), ka horizont mbarėbotėror dhe kėtė tė vėrtetė theologjia orthodhokse thirret nė mėnyrė tė veēantė qė ta forcojė nė ndėrgjegjen e ēdo besimtari dhe ēdo populli.
Shumėllojshmėria e kombeve ėshtė njė fakt dhe, nė mėnyrė thelbėsore, njė fakt i respektueshėm. Krishterimi Orthodhoks respekton jo vetėm ēdo person, por edhe ēdo familje personash dhe nuk kėrkon qė tė rrafshojė gjithēka, duke krijuar njė masė. Nuk refuzon elementėt e veēanė tė ēdo race. Pėrkundrazi, i shndėrron dhe i shenjtėron ato. Ekzistenca e familjeve nė njė shoqėri nuk pėrbėn shkak dizharmonie. Fatkeqėsia fillon nga egoizmi, autarkia e ekskluziviteti qė manifestohen nė familjet e shkėputura. Kjo vlen nė mėnyrė analoge edhe pėr kombet.
Rrjedhimisht, tek problemi qė na shqetėson, pozicioni i saktė nuk ėshtė qė tė nėnēmojmė ose, pėr mė tepėr, tė pėrēmojmė vlerėn e kombit, por tė sqarojmė kuptimin dhe rėndėsinė e kėsaj vlere. Dhe ta pozicionojmė drejt nga
pikėpamja kishtarologjike. Tė ndėrgjegjėsohemi, se nė thelb nuk ekzistojnė Kisha tė ndryshme Orthodhokse: Kisha e Greqisė, Kisha e Serbisė, e Bullgarisė, e Rumanisė etj. por njė Kishė Orthodhokse: Kisha nė Greqi, nė Serbi, nė Rumani, nė Shqipėri, nė Afrikė, nė Amerikė. Me dy fjalė, Orthodhoksia nuk ėshtė njė konfederatė Kishash, por njė Kishė e shenjtė, e pėrgjithshme dhe apostolike, qė ėshtė e gjallė.
Do tė nevojitet qė tė kultivojmė njė ndėrgjegje orthodhokse ekumenike. Dhe kjo ēėshtje nuk ėshtė gjithnjė aq e thjeshtė sa thuhet. Arsye historike i kanė dhėnė marrėdhėnies midis Kombit dhe Kishės Orthodhokse njė pikėpamje
dhe disponim krejt origjinal. Shumė njerėz, madje ata mė shekullaristėt, parapėlqejnė ta shohin Orthodhoksinė si shėrbyese tė kombit.
IV
Hapa afrimi
Ekzistojnė probleme tė reja, serioze, me tė cilat pėrballen tė gjitha Kishat lokale dhe qė, me njė bashkėpunim mė tė ngushtė, do ti pėrballonim mė mirė (si p.sh. shekullarizimi i shoqėrisė, ēėshtjet e reja qė na shtron bioetika, problemet bashkėkohore tė rinisė etj.). Kėndvėshtrimi i ndryshėm, nga i cili studiojmė kėto ēėshtje pėr
shkak tė ndryshimeve tė kushteve tė jetesės dhe tė psikosintezės, ndihmon nė njė dialog produktiv, vėllazėror dhe nė njė sintezė mė tė thellė Orthodhokse. Sikundėr gjithashtu kontribuon pėr tė sqaruar se ēfarė ėshtė e qenėsishme, qė pėr tė gjithė ngelet e pėrbashkėt, dhe ēfarė anėsore, qė varion sipas vendit.
Kontakti personal me Orthodhoksė tė kombėsive tė tjera, - dhe nė rastin tonė me popujt ballkanikė fqinj - do tė ndihmojė shumė nė pjesėmarrjen tonė nė jetėn e mbarė Orthodhoksisė. Informimi teorik nuk ėshtė i mjaftueshėm.
Njė gjė tė tillė e vėmė re nė jetėn tonė tė pėrditshme shoqėrore. Shumė rezerva dhe paragjykime shkrihen me komunikimin personal, ndėrsa zbutja ose ndėrprerja e marrėdhėnieve lehtėson infiltrimin e dyshimeve dhe ftohjeve.
Konferencat e Primatėve tė Kishave Orthodhokse Autoqefale, bashkėpunimi nė kuadrin e Organizatave kristiane (WCC, CEC), me qendėr koordinimi Patriarkanėn Ekumenike, pėrbėjnė sigurisht njė hap pėrpara. Njohja dhe bashkėpunimi i tė rinjve orthodhoksė nga vende tė ndryshme, qė po promovohet nga Organizata Ndėrkombėtare e Rinisė Orthodhokse Syndesmos dhe nga Federata Ndėrballkanike e Rinisė Orthodhokse, si dhe takimet e herėpashershme tė grave Orthodhokse nė kuadrin e konferencave ndėrkombėtare, pėrbėjnė zhvillime tė rėndėsishme. Lidhjet dhe miqėsitė
qė u krijuan nė vitet e mėparshme, ndihmuan, kur drejtues tė vjetėr tė lėvizjeve rinore morėn pozita tė pėrgjegjshme nė organet kishtare. Konferencat e Fakulteteve Teologjike pėrbėjnė, gjithashtu, njė kontribut thelbėsor nė unitetin e mendimit dhe tė preokupimit tė Orthodhoksėve. Komunikimi, jo vetėm midis zyrtarėve, por mes popullit Orthodhoks (tė rinjve, intelektualėve), ėshtė njė nga ngjarjet shpresėdhėnėse pėr tė ardhmen e Orthodhoksisė. Ata qė udhėtojnė, le tė tregojnė kujdes pėr tė komunikuar me komunitete tė tjera Orthodhokse. Kohėt e fundit janė mė tė shpeshta vizitat e Orthodhoksėve tė huaj nė vende tė ndryshme ballkanike. Eshtė rasti tė tregojmė interesimin maksimal vėllazėror.
V
Uniteti i Orthodhoksisė dhe unikaliteti i njerėzimit
Uniteti mė Krishtin i Orthodhoksėve nuk mund tė mos marrė parasysh unitetin e gjinisė njerėzore, faktin e marrjes sė gjithė natyrės njerėzore nga i Biri dhe Fjala e Perėndisė. Dhe, rrjedhimisht, ėshtė detyra jonė ti shpallim botės mbarė, me pėrulje dhe me fuqinė, jetėn e re mė Krishtin, dashurinė e Tij, e cila shpėton dhe shndėrron pamjen e tė gjithave. Mė tepėr edhe nga kongreset dhe letėrkėmbimi dhe kėmbimi i vizitave, ajo qė lidh ėshtė vepra e pėrbashkėt. Sikundėr thoshte Shėn Isaak Siriani, ata qė mjaftohen me fjalė, ngulin kėmbė tė pikturojnė me ujė. Shekulli i 21-tė duhet tė jetė pėr Orthodhoksėt, shekulli i pėrpjekjeve tė pėrbashkėta nė fushėn e solidaritetit dhe tė dėshmisė Orthodhokse nė kufij tė rinj.
Nė kuptimin e karakterit apostolik tė Kishės sonė, tė cilin pėrmenda pak mė parė, ka dhe njė aspekt tjetėr qė zakonisht shumė njerėz nuk e marrin nė konsideratė. Po bėj njė pėrmbledhje: a) Kisha jonė Orthodhokse ėshtė apostolike, sepse ndodhet nė njė apostoli - mision tė vazhdueshėm - pėr ripėrtėritjen dhe reformimin e botės.
Ky mision pėrbėn elementin bazė tė ADN-sė sė Kishės sonė. b) Ka pėr detyrė, si njė e tėrė, duke ecur nė gjurmėt dhe shembullin e Apostujve, tė vazhdojė tė shpallė Ungjillin nė mbarė njerėzimin. c) Kishat lokale, por edhe secili prej nesh, si pjesėtar i njė Kishe tė shenjtė, tė pėrgjithshme dhe apostolike, kemi pėr detyrė ti pėrgjigjemi pjesės sė pėrgjegjėsisė apostolike qė na takon. Me konsekuencė, me mendim krijues dhe me vepra. d) Tė vazhdojmė shėrbimin e fjalės, tė mistereve dhe tė pajtimit me vizionin, me zellin dhe moralin e Apostujve; me horizont gjithė rruzullin, nė tė gjithė kohėn qė i mbetet historisė, derisa tė vijė Zoti.
Sikundėr dihet, thirrjet e vėllezėrve tanė Orthodhoksė nga Kishat Orthodhokse, tė vogla nė numėr besimtarėsh, tė Afrikės dhe Azisė, janė tė vazhdueshme. Ende shumė episkopata orthodhokse nė vende tė Evropės dhe tė Amerikės
kanė nevojė pėr pėrkrahje, shpirtėrore dhe materiale. Orthodhoksėt thirren tė ndihmojnė pėr mbijetesėn
dhe zhvillimin e kėtyre ishujve tė vegjėl nė oqeanin e botės jo-kristiane dhe, nė vazhdim, pėr shumėfishimin e tyre. Kishat e vogla Orthodhokse hierapostolike e kanė mundėsinė qė fare mirė tė bėhen hallka lidhėse midis Orthodhoksėve, natyrisht nėse lėvizim nė mėnyrė tė pėrshtatshme.
Misionarizmi i shenjtė nė mbarė botėn dhe forcimi i lidhjeve mes nesh, lidhen midis tyre shumė mė tepėr se sa e imagjinojmė. Njė rrymė e vėrtetė entuziazmi hierapostolik do tė mund tė krijonte njė fushė tėrheqjeje dhe uniteti nė gjirin e Orthodhoksisė. Dhe, respektivisht, afrimi ndėrorthodhoks do tė lehtėsojė zhvillimin e njė dėshmie Orthodhokse mė dinamike nė botėn moderne. Rigjallėrimi i ndėrgjegjes pėr anėn apostolike dhe tė pėrgjithshme tė Kishės sonė, ndėrthuret me forcimin e ndėrgjegjes, se pėrbėjmė njė Kishė.
Marrja e vizionit dhe e veprės hierapostolike tė Kishės sonė Orthodhokse na ndihmon tė rigjejmė ndėrgjegjen apostolike tė Kishės sonė, traditėn dhe ndėrgjegjen e pėrbashkėt dhe tė vėrtetė Orthodhokse, duke forcuar ndjenjėn e pėrgjegjėsisė sonė tė pėrbashkėt pėrballė botės.
* * *
Disa studiues tė historisė kishtare kanė thėnė se epoka e sotme ėshtė ora e Orthodhoksisė. Mesjeta
karakterizohet si ora e Romanokatolicizmit, Rilindja dhe kohėt e reja si ora e Protestantizmit dhe epoka jonė si ora e Orthodhoksisė. Nuk e njohim shkallėn e saktėsisė sė kėtij mendimi. Ndoshta njė rėndėsi mė direkte ka se ...
tani ėshtė ora qė tė ngrihemi nga gjumi (Rom. 13.11). Perėndia na hap shumė dyer nė drejtime tė ndryshme. Fjala e Apokalipsit, nėpėrmjet kaq ngjarjesh qė ndjekim, tingėllon aktuale: Ja, tek kam vėnė pėrpara teje njė derė tė hapur dhe askush nuk mund ta mbyllė atė, sepse ke pak fuqi edhe ma mbajte fjalėn (Apok. 3:8).
Kur e mendoj Orthodhoksinė nė shekullin e 21-tė, uroj dhe lutem qė tė jetė njė Orthodhoksi qė do tė jetojė intensivisht misterin e shpėtimit mė Krishtin. Njė Kishė Orthodhokse qė pėrjeton me dinamizėm unitetin e saj. Qė
frymėzon dhe krijon shenjtorė, sipas modelit tė Krishtit, njerėz tė ēliruar nga hipokrizia dhe grykėsia,tė lirė nga konvecionaliteti dhe fobitė e kėsaj jete. Qė ofron rilindjen shpirtėrore, qė i jep kuptim qenies njerėzore, qė ndihmon njeriun tė pėrballojė jetėn dhe vdekjen me frymėn dhe fuqinė e Ngjalljes. Tė ecė me hirin e Shpirtit tė Shenjtė, nga egoizmi shumėformėsh drejt pastrimit tė brendshėm, drejt ndriēimit, drejt hyjnizimit sipas hirit, qė ėshtė dėshira mė e thellė e njeriut tė ēdo epoke.
Sė fundi, shoh njė Orthodhoksi njeridashėse, tė mbushur me dhembshuri dhe dashuri pa hipokrizi ndaj ēdo njeriu, pavarėsisht nga origjina e tij, nga bindjet dhe niveli moral. Njė Orthodhoksi tė sensibilizuar ndaj ngjarjeve shoqėrore, nė vijėn e parė pėr stabilizimin e paqes nė botė; qė frymėzon bijtė e saj me entuziazėm pėr drejtėsi sociale, pėr shkencėn, pėr artin. Njė Orthodhoksi qė e pėrjeton dashurinė pėr Perėndinė, sipas pėrcaktimit tė Vasilit tė Madh: Zgjeroni frymėn tuaj me maksimumin e fuqisė sipas dėshirės sė Perėndisė me qėllim lavdinė e Tij".
Shėnim: Kjo ėshtė njė pjesė e referatit tė mbajtur nga Kryepiskopi Anastas para tė rinjve nė Konferencėn Ndėrorthodhokse Ballkanike.
als_Latn als_Latn als_Latn pag_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn slk_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn