als_Latn dik_Latn sag_Latn
Japonia
Koordinatat: 35°N 136°E / 35°N 136°E
Japonia (japonisht: Nihon ose Nippon, zyrtarisht 日本国 Nippon-koku ose Nihon-koku) është një shtet ishullor në Azinë lindore. Ndodhet në Oqeanin paqësor, shtrihet në lindje të Detit të Japonisë, Republikës Popullore të Kinës, Koresë veriore, Koresë jugore dhe Rusisë, nga Deti Ohot në veri tek Deti i Kinës Lindore dhe Taivani në jug. Shkronjat japoneze (kanji) që e përbëjnë Emrin e Japonisë nënkuptojnë “shteti i origjinës së diellit”, që është arsyeja pse Japonisë shpesh identifikohet si “Toka e Lindjes së Diellit”.
Japonia përbëhet prej më shumë se 3.000 ishujve[1] që e bëjnë atë arkipelag. Ishujt më të mëdhenj janë Honshū, Hokkaidō, Kyūshū dhe Shikoku që së bashku përbëjnë 97% të sipërfaqes tokësore të Japonisë. Shumica e ishujve janë malorë dhe vullkanikë; për shembull, pika më e lartë e Japonisë, Mali i Fuxhijamës, është vullkanik. Japonia renditet e 10-ta në botë sipas numrit të popullsisë, me rreth 128 milion banorë. Zona Tokyo i Madh, e cila përfshin kryeqytetin de facto Tokyo dhe disa prefektura përreth, është zona më e madhe metropolitane në botë, me mbi 30 milion banorë.
Përmbajtja
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
Parahistoria[redakto | redakto tekstin burimor]
15.000 vjet më parë, Japonia ende ishte i lidhur në kontinent, arkipelag kishte bashkuar kontinentin aziatik në veri me Siberi aktuale dhe perëndim me Gadishullin Korean, ishte epoka e akullnajave, për shkak të të ftohtit kafshët emigruar në lindje të 'Eurasia, dhe njerëzit, të cilët ishin ende vetëm gjuetar-mbledhës, i ndoqi ata për të marrë ushqim. Pra, ishte e populluar Japoni, ata që duhet të më pas kanë bërë të Ainu moderne. Ti e di pothuajse asgjë në moshën Japanese paleolitike, vetëm kohët e fundit disa mbetje janë zbuluar. Në krahasim me Jomon, përdorimit contraddistindo e qeramikës periudhën e ardhshme, Paleolitit është quajtur në mudoki Jidai Japanese (periudha e mungesës së qeramikës)qia ropt
Koha Paleolitike[redakto | redakto tekstin burimor]
Koha paleolitike japoneze (japonisht 旧石器時代, kyū-sekki-jidai) mbulon një periudhë kohore rreth viteve 100.000 deri 30.000 para erës sonë, kur janë gjetur edhe veglat e para të hekurit, të cilat mendohet se datojnë diku rreth viteve 12.000 para erës sonë, në fund të Periudhës së Akullnajave dhe i përkasin fillimit të Periudhës Mesolitike (japonisht Jōmon). Një datë fillimi prej rreth 35.000 vjet Par.K. pranohet më gjerësisht[2]. Arkipelagu Japonez unda nga kontinenti pas periudhës së akullnajave, diku rreth 11.000 Par.K. Pas zbulimit të një gënjeshtre për historinë paleolitike të Japonisë nga një kërkues amator, shumë vende ku janë gjetur mbetje të kësaj kohe kanë kaluar në hetim të hollësishëm.
Periudha Jōmon[redakto | redakto tekstin burimor]
Periudha Jōmon-e apo Mesolithike zgjati prej vitit 14.000 par.K. deri më 300 par.K. . Shenjat e para të qytetërimit dhe modelet stabile të jetesës u paraqitën rreth 14,000 vjet par.K me kulturën Jōmon. Thurja ishte ende e panjohur dhe rrobat bëheshin me lëkurë kafshe. Populli Jōmon filloi të krijonte enë prej dheut, duke i dekoruar ato me modele të bëra nga balta e lagët, copat e drurit etj. duke formuar korda (Jōmon do të thotë “modele të kordave”).
Disa nga shembujt më të vjetër të qeramikës në botë mund të gjinden në Japoni, duke u bazuar nga përcaktimi i vjetërsisë me anë të Karbonit, së bashku me thika, krehër të bërë nga gëzhoja etj. dhe sende të tjera që datojnë nga Mileniumi i 11të par.K.[3].Megjithëse data specifike nuk dihet saktësisht. Figura të baltës gjithashtu ishin gërmuar. Këto sende shtëpiake sugjerojnë se ka pasur rrugë tregtie me vendet aq larg sa Okinawa. Analiza ta ADNsë sugjerojnë se populli Ainu, një popull vendas që ka jetuar në Hokkaidō dhe në pjesën veriore të Honshū janë pasardhës të Jōmon-ëve dhe ksi rezultat janë pasardhësit e popullit të parë në Japoni.
Periudha Yayoi[redakto | redakto tekstin burimor]
Periudha Yayoi (japonisht 弥生時代 ) zgjati prej rreth 400 ose 300 vjet par.K. deri 250 vjet pas.K.. Emrin e ka marrë nga qyteza Yayoi, një vend në Tokyo ku hetimet arkeologjike zbuluan gjurmët e para të kësaj periudhe.
Fillimi i periudhës Yayoi shënoi influksin e praktikave të reja si thurja, kultivimi i orizit, produkte të hekurit dhe bronzit të sjellura nga Korea ose China.[4] Për shembull disa kërkime shkencore tregojnë se kultivimi i Orizit të lagur nisi diku rreth 8000 vjet par.K në Delt%n e Lumit Yangtze dhe u përhap nëpër japoni rreth 1000 vjet par.K.[5].
Japonia së pari u paraqit në burime të shkruara 57 vjet pas.K. me këto shënime në librin Kinez Hani i Mëvonshëm: Matanë oqeanit nga Luoyang janë populli i quajtur Wa. Të përbërë nga më shumë se njëqin klane, ata vijnë herë pas here the japin haraçin. Libri Wei i shkruar në shekullin e 3të veçon se vendi ishte bashkim i rreth 30 klaneve ose shteteve të vogla dhe sundohej nga një mbretëreshë shamane e quajtur Himiko nga Yamataikoku.
Periudha Antike[redakto | redakto tekstin burimor]
Yamato quhej forca kryesore në Japoni nga mesjeta deri në vitin 710. Periudha Kofun (shekulli i 3të – shekulli i 6të), karakterizohet si një periudhë kur janë krijuar shumë statuja të njohura si tumuli e që kishin formën e vrimës së çelësit. Në fillim të periudhës Asuka (nga shekulli i 6të – 710), kryeqyteti u zhvendos në Asuka, pjesa më jugore e Nara Basin. Dallimi kryesor midis periudhës Yayoi dhe Kofun-Asuka është zhvillimi nga një kulturë fshatare dhe agrokulturore tek një kulturë më ushtarake nga Kina nëpërmes Koreas. Kjo u zëvendësua nga Dinastia Tang dhe ndikimi kinez gjatë periudhës Nara e cila prezantoi qeverisje të cantralizuar dhe imperiale, zhvillime në fe në vend të ushtrisë gjatë periudhës Kofun-Asuka.[6][7]
Periudha e Feudalizmit[redakto | redakto tekstin burimor]
Feudalizmi, ashtu si në shumë vende të tjera të globit, u zhvillua edhe në Japoni. Në njohje të parë, Japonia është një varg ishujsh në Oqeanin Paqësorë. Jeta feudale në Japoni mori nuanca të ndryshme nga ato të bashkësive evropiane dhe shumë shpesh, për shkak të largësisë së saj me Shqipërinë, ajo trajtohet në mënyrë shumë të vakët në librat shkollorë ose jashtë shkollorë shqipëtarë. Për të pasur një imazh të qartë të feudalizmit në këtë vend, duhet parë fillimi dhe organizimi shoqëror në kohën para feudale. Si burim më i mirë mund të përdoren pjesë nga novelat japoneze si edhe copëzat të shkruara në atë periudhë kohe.
Marko Polo shkruan në librin e tij, “Përshkrimi i Botës” për disa njerëz mbresëlënës që jetonin në lindje të Kinës. Pa dyshim që ai e kishte fjalën për popullsinë japoneze që jetonte e izoluar nga pjesa tjetër e botës, në një varg ishujsh në Japoni. Është e pamundur të kuptosh historinë e një populli pa ditur origjinën e tyre më parë. Në këto ishuj, në fillim jetonin një popullsi e quajtur Ainu, të cilët zakonisht ishin peshkatarë dhe gjuetarë. Peshkimi kushtëzohej nga rrethimi i ishujve me oqeanin dhe ishte një mjet i mirë fitimi (në aspektin ushqimor). Më pas, njerëzit që erdhën nga territoret e brendshme, sollën me vete kulturën e orizit. Filloi kështu punimi i tokës duke formuar fshatrat, por zejtaria dhe punimet e bronzit nuk mbetën pas. Më vonë, japonezët do të influencoheshin nga idetë kineze, ku mund të përmendet shkrimi hilografik (katakana dhe hiragana, që kanë në thelb mënyrën e shkrimit kinez), megjithatë japonezët ruajtën traditat e tyre dhe zakonet tradicionale për shkak të izolimit të tyre në atë tokë vullkanike mbi Paqësor.
Si një vend në pjesën veriore të brigjeve të Azisë, Japonia përbëhet nga katër ishuj të mëdhenj, Hokaido, Kjushu, Sikoku dhe Honshu. Edhe pse tokat në këtë vend janë përgjithësisht pjellore, relievi i pasur malor lë vend shumë pak për fushat e mbjellshme. Rreth 20 përqind e tokave mund të përdoren për bujqësi. Në mënyrë për të fituar më shumë toka pjellore, u donte formimi i bregoreve në kodra. Dhe si gjithmonë, në çdo vend, mungesa e tokave do të sillte luftëra të shumta në vazhdim.
Për të theksuar është se feudalizmi në Japoni, lindi pak më parë se në Evropë dhe përfundoi shumë më vonë.
Hapja me botën. Shekulli XX.[redakto | redakto tekstin burimor]
Me 31 mars, 1854, Commodore Matthew Perry dhe Anije e zezë të Shteteve të Bashkuara të marinës detyruar hapjen e Japonisë në Perëndim me Konventën e Kanagawa. Lufta Boshin e 1867-1868 çoi në abdikimit të Shogunate dhe restaurimin Meiji, krijimin e një qeverie përqëndruar rreth perandorit. Japonia ka miratuar institucionet e shumta perëndimore, duke përfshirë një sistem ligjor, një ushtri moderne dhe një sistem parlamentar, kjo e fundit modeluar mbi britanikët, me Hirobumi Ito si Kryeministër në 1882. Periudha Meiji e reformave transformuar Perandoria e Japonisë në një fuqi botërore, e cila filloi në disa konflikte ushtarake për të rritur qasjen e tij ndaj burimeve natyrore dhe ndikimin e saj në Kore dhe Kinë, si Lufta e parë sino-japoneze (1894- 1895), dhe lufta ruso-japoneze (1904-1905). Me këtë të fundit për herë të parë një vend Asian mundi një fuqi evropiane. Në vitin 1910, Japonia kontrolluar Kore dhe gjysmën jugore të Sakhalin. Një vit më pas, traktatet e pabarabarta nënshkruar nga Japonia me fuqitë perëndimore janë anuluar. Fillimi i shekullit XX e pa një periudhë të shkurtër të “demokracisë” Taisho errësuar nga rritja e ekspansionizmit japonez dhe militarizimit. Lufta e Parë Botërore ka lejuar Japonia, e cila luftoi në anën e aleatëve fitimtarë, për të zgjeruar sferën e saj të influencës në Azi dhe zotërimet e saj koloniale në Paqësor. Ndërsa vetëm ultimatumi i Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara bëri të heqin dorë Japoninë nga Kina në një nga vasalët e tij (cfr. “Lista e njëzet e një kërkesa”). Në vitin 1920 Japonia u bashkua me Lidhjen e Kombeve, duke u bërë një anëtare e Këshillit të Sigurimit, por në vitin 1933 ai erdhi si pasojë e kritikave të pushtimit të Mançurisë në vitin 1931. Në vitin 1936 ai nënshkroi-Kominternit Anti Paktin e me Gjermaninë naziste, u bashkuar me Aksi në 1940 (Paktit trepalësh). Japonia sulmoi pjesën tjetër të Kinës në vitin 1937, duke filluar dytë Sino-Japoneze Luftës. Në përgjigje të veprimeve të tij, disa shtete perëndimore, duke përfshirë kryesisht në Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Holandës, vendosi një embargo ndaj furnizimeve të naftës dhe sanksione të tjera. 7 december, 1941 forca ajrore japoneze, pa shpallur luftë, sulmuan bazën amerikane detare të Pearl Harbor, Hawai, duke shkatërruar atë në masë të madhe. Ky veprim çuar në Luftën e Dytë Botërore në Shtetet e Bashkuara, që katër ditë pasi të marrë nga Gjermania dhe Italia shpall luftë.
Me avancimin e qëndrueshme forcat japoneze janë refuzuar apo shkatërruar. Shtetet e Bashkuara është sjellë më afër Japoni gradualisht, dhe si rezultat ishin në gjendje për të nisur një numër në rritje të bombardimeve strategjik qytete si Tokio dhe Osaka, më në fund duke arritur kulmin me bombardimin atomik të Hiroshimës dhe Nagasakit. Këto sulme të vrarë qindra mijëra japoneze dhe çoi në përfundimin e luftës. 14 gusht 1945, Japonia ranë dakord për një dorëzim pa kushte, i cili u pasua nga organizimi i një gjykatë ushtarake për të ndjekur penalisht udhëheqësit japoneze për krime lufte; të tjerë kriminelë lufte janë gjykuar në gjykatat vendore të Azisë dhe Paqësorit. Perandori Hirohito marrë imunitetin dhe ka mbajtur pozitën e perandorit.
Shumë historianë kritikuan dhe vazhdojnë të kritikojnë punën e bërë nga gjenerali Douglas MacArthur dhe stafin e tij, që synon përjashtimin e perandorit Hirohito dhe të gjithë anëtarët e familjes perandorake të përfshirë në luftë, si parimet Yasuhito Chichibu, Tsuneyoshi Takeda, Yasuhiko Asaka, prince naruhiko higashikuni, era Kotohito Kan’en dhe Hiroyasu Fushimi.
Lufta kushtoi miliona Japoni të jetës dhe shkatërroi pjesën më të madhe të objektit industriale dhe infrastrukturore. Në vitin 1947, Japonia ka miratuar një kushtetutë të re pacifist, duke kërkuar bashkëpunimin ndërkombëtar, duke theksuar të drejtave të njeriut dhe praktikat demokratike. Pushtimi amerikan zgjati zyrtarisht deri 1952. Në vitin 1956, Japonia u bë anëtare e Kombeve të Bashkuara. Në sajë të një programi të zhvillimit agresive industrial dhe me SHBA-ndihmë, ekonomia japoneze u rrit me shpejtësi për t’u bërë ekonomia e dytë më të madh në botë, me një normë mesatare të rritjes prej 10 % për katër dekada. Kjo rritje u ndërpre në fillim të viteve nëntëdhjetë, kur vendi pësoi një recesion të rëndë. Që nga viti 2001, Japonia ka filluar të rritet në sajë të reformave të ish-kryeministrit Junichiro Koizumi, dhe gjithashtu rifituar prestigjin ushtarak, së bashku me Shtetet e Bashkuara në luftën kundër terrorizmit.
Më 11 mars 2011, Japonia pësoi tërmetin më të fortë regjistruar ndonjëherë në historinë e saj (dhe një nga më të dhunshëm të të gjitha kohërave), me epiqendër 130 km në brigjet e Sendai; cunami i shkaktuar nga shoku i dhunshëm ka prodhuar shkatërrime të mëdha dhe ka shkaktuar vdekjen e më shumë se 15.000 njerëz, dhe ka krijuar alarm serioz për sigurinë e centraleve bërthamore në vend, në dritën e katastrofës Fukushima Daiichi, e cila ka ndodhur në fabrikë në qytetet bërthamore Fukushima në bregdetit në lindje të vendit.
Politika[redakto | redakto tekstin burimor]
Japonia është monarki kushtetuese ku fuqia e Perandorit është shumë e kufizuar. Si figurë ceremoniale, kushtetuta e favorizon si Simbol i Shtetit dhe Unitet i Popullit. Pushteti qëndron në duart e kryeministrit dhe anëtarëve të Diet-ës Kombëtare, përderisa sovraniteti i takon popullit. Perandori luan rolin e kreut të shtetit në çështjet diplomatike. Akihito është Perandori aktual i Japonisë. Naruhito si Princi i Kurorëzuar i Japonisë qëndron si pasuesi i kurorës Perandorake.
Organi legjistlativ i Japonisë është Diet-a Kombëtare, Parlament me dy dhoma. Diet-a përmban: Dhoma e Përfaqësuesve, me 480 vende, të zgjedhur me votën e popullit çdo katër vjet ose vota mund të ndërrojë çdo gjë, dhe Dhoma e Këshilltarëve që ka 242 vende, ku mandati zgjat gjashtë vjet. Në Japoni ekziston e drejta e votës përmbi moshën 20 vjeçe me fletë të fshehta votimi. Programi liberal konservativ i Partisë Liberale Demokratike të Japonisë ka bërë qe kjo parti të jetë në pushtet që nga viti 1995, përveç një koalicioni shumë të shkurtër qeveritar i formuar nga partitë opozitare në vitin 1993. Partia më e madhe opozitare në Japoni është Partia Demokratike Social-Liberale e Japonisë.
Kryeministri është kreu i Qeverisë, i ardhur në pushtet me aprovimin e Perandorit të Japonisë pas diskutimeve ne Diet-ën Kombëtare dhe nevojitet edhe miratimi i Dhomës së Përfaqësuesve që kryeministri të marrë pozitën. Kryeministri është kreu i Kabinetit dhe ka rol vendim-marrës në të gjitha ministritë. Yukio Hatoyama është kryeministri aktual i Japonisë, nga Partia Demokratike e Japonisë.
Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]
Japonia përbëhet nga dyzet e shtatë prefektura, secila drejtohet nga një guvernator i zgjedhur, legjislativi dhe zyrtarët administrativë. Çdo prefekturë është e ndarë më tej në qytete, qyteza dhe fshatra. Vendi është aktualisht duke kaluar nëpër riorganizimin administrativ duke bashkuar shumë prej qyteteve, qytezave dhe fshatrave me njëri-tjetrin. Ky proces do të zvogëlojë numrin e nën-prefekturave dhe pritet të ulë shpenzimet administrative.
Sipas ligjit aktual të Autonomisë Vendore, secila prefekturë është e ndarë më tej në qytete (市 shi) dhe distrikte (郡 gun) dhe secili distrikt në qyteza (町 cho/machi) dhe fshatra (村 son/mura). Për shembull, Hokkaido ka 14 nënprefektura të cilat veprojnë si degë (支 庁 shichō) të prefekturës. Disa prefektura të tjera gjithashtu kanë degë, të cilat kryejnë funksione administrative prefekturale jashtë kryeqytetit. Tokio, kryeqyteti, është qytet-prefekturë. Ai ka karakteristikat e qytetit dhe prefekturës.
Qyteti i Tokios, tani Tokio Citi ndahet në 23 njësi speciale të barabarta dhe funksionojnë si qytete.
Në Japoni është bërë dukuri e zakonshme grupimi i qyteteve, vendbanimeve dhe fshatrave në bashkësi të përbashkëta. Ky proces e zvoglonë numrin e nën prefekturave (II) administrative dhe mendohet se zvogëlohen shpenzimet.
Japonia dhjetëra qytete të rëndësishme që luajnë rolë të rëndësishëm në kulturën, traditën dhe ekonominë japoneze Më poshtë është paraqitur një listë me qytete më të rëndësishme që njëherit janë edhe qendra të prefekturave.
a 23 komuna. Po ashtu edhe kryeqytet i Japonisë.
bQytet qendër e guvernatorit.
Në Japoni janë tetë rajone të cilët nuk janë njësi zyrtare administrative, por janë përdorur tradicionalisht në kuptime të ndryshme. P.sh. tekstet mësimore dhe hartat e Japonisë e ndajnë atë në tetë rajone, moti jepet sipas rajoneve dhe shumë biznese e përdorin rajonin e tyre si pjesë të emrit të tyre (Hekurudha Kinki Nippon, Banka Chugoku, Universiteti Tohoku).
Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Japonia është një shtet i përbërë prej mbi tre mijë ishuj, të cilët shtrihen përgjatë bregdetit të Oqeanit Paqësor të Azisë. Ishujt kryesorë, nga veriu në jug, janë Hokkaidō (Hokaido), Honshū (ishulli kryesor), Shikoku dhe Kyūshū (Kjushu). Ishujt Ryukyu, përfshirë Okinawa, janë një zinxhir ishujsh në jug të Kyushū. Së bashku ato shpesh njihen si Arkipelagu Japonez.
Rreth 70 % deri 80 % e vendit është e mbuluar me pyje, male,[9][10] dhe është e papërshtatshme për përdorim agrikulturor, industrial, ose rezidencial. Kjo për shkak të relievit kryesisht të pjerrët, klimës dhe rrezikut të rrëshirave që shkaktohen nga tërmetet, tokës së butë dhe shiut të ashpër. Kjo ka shkaktuar një dendësi të madhe në zonat e banueshme që janë kryesisht zonat bregdetare. Japonia është një nga më dendësisht të banuara në botë.[11]
Vendndodhja e saj në Unazën Pacifike të Zjarrit, në takim të tri pllakave tektonike, i jep Japonisë dridhje të intensitetit të ulët të herpasharshme dhe aktivitet vullkanink relativisht të shpeshtë. Tërmete shkatërruese që shpesh rezultojnë me cunami, rastisen disa herë çdo shekull.[12] Tërmetet kryesore të fundit janë Tërmeti 2004 Chūetsu dhe Tërmeti i madh i Hanshin më 1995. Burimet e ngrohta janë të shpeshta dhe janë zhvilluar si pushimore.[13]
Klima e Japonisë është kryesisht e qëndrueshme, por dallon majft nga veriu në jug.[14]
Faktorët gjeografikë të Japonisë e ndajnë atë në gjatë zona klimatike:
- Hokkaidō: Zona më veriore ka klimë të qëndrueshme me dimra të gjatë dhe të ftohtë dhe vera të freskëta.
- Deti i Japonisë: Në bregdetin perëndimor të Honshū, era veriperëndimore gjatë dimrit sjell rreshje të mëdha dëbore. Gjatë verës, ky regjion është më i freskët se zona Pacifike, megjithëse nganjëherë përjeton temperatura tejet të larta, për shkak të fenomenit të njohur si era foehn.
- Rrafshnalta Qendrore: Një klimë tipike kontinentale, me dallime të mëdha klimatike mes verës dhe dimrit, dhe mes ditës e natës.
- Deti i Brendshëm Seto: Malet e regjioneve Chūgoku dhe Shikoku e mbrojnë regjionin nga erërat sezonale, duke sjellë klimë të butë gjatë vitit.
- Oqeani Paqësor: Bregdeti lindor përjeton dimra të ftohtë me pak dëborë dhe vera të nxehta dhe të lagështa për shkak të erës juglindore sezonale.
- Ishujt Ryukyu: Ishujt Ryukyu kanë klimë subtropikale, me dimra të ngrohtë dhe vera të nxehta.
Temperatura më e lartë e shënuar ndonjëhrë në Japoni është — 40.9 gradë Celzius — më 16 gusht, 2007.[15]
Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]
Japonia është ndër vendet më të zhvilluara të botës. Ajo zë vendin e parë në Azi dhe të dytin në botë pas SHBA-së. Bujqësia ndonëse nuk i plotëson nevojat e vendit ka një shumëllojshmëri kulturash si: pambuku, caji, thekra etj. Industria është e fuqishme e shumëdegëshe: industria mekanike, elektronike, e informacionit, e përpunimit të qeramikës, industria kimike etj. Përvec këtyre i zhvilluar është turizmi për shkak të vlerave historike të vendit dhe peshkimi kryesisht për shkak të klimës dhe për eksportimin e algave.
Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Japonia ka një popullsi prej 127.433.494 banorë. Shtimi natyror është i ulët. Dendësia mesatare e popullsisë është 337 banorë/km². Shpërndarja e saj është e pabarabartë. Pjesa më e madhe e popullsisë është përqendruar kryesisht në ultesira, fushëgropa, rrafshina aluvionale dhe gjatë bregdetit. Popullsia në Japoni është homogjene. Gjuha zyrtare është japonishtja. Popullsia është e besimit shinto, budist dhe kristianë. Në Japoni jetojnë edhe 2 milionë banorë të huaj, si: koreanë, kinezë, brazilianë, filipinas, amerikanë, tajlandezë, etj. Rreth 79 % e popullsisë është përqendruar në qytete. Kryeqyteti i vendit është Tokjo, i cili është një ndër qytetet më të mëdha në botë. Qytete të tjera të mëdha janë: Osaka, Kobe, Nagoya dhe Yokohama etj.
Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Qeveria :
- Kryetari :
- Parlamenti :
- Ministria :
- Hanami Web - Inside Japan
- Kyodo Japan News Wire Service
- AJR Newslink - Database of English newspapers in Japan
- Open Directory Project - Directory of Japan
- PhotoGuide Japan - Comprehensive guide to photography in Japan
- Japan SAQ (Seldom Asked Questions)
[redakto | redakto tekstin burimor]
- ^ Nihon Rettō | url = http://archive.is/20120523205056/dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8&p=%E3%81%AB%E3%81%BB%E3%82%93%E3%82%8C%E3%81%A3%E3%81%A8%E3%81%86&dtype=0&stype=1&dname=0ss | publisher = Daijirin / Yahoo Japan dictionary | accessdate = 2007-05-07
- ^ Japanese Palaeolithic Period, Charles T. Keally
- ^ "The earliest known pottery comes from Japan, and is dated to about 10,600 BC. China and Indo-China follow shortly afterwards" ("Past Worlds" The Times Atlas of Archeology. p. 100, 1995). Alternatively, the Metropolitan Museum of Art's Timeline of Art History [1] notes "Carbon-14 testing of the earliest known shards has yielded a production date of about 10,500 BC, but because this date falls outside the known chronology of pottery development elsewhere in the world, such an early date is not generally accepted". [2]. Calibrated radiocarbon measures of carbonized material from pottery artifacts: Fukui Cave 12500 +/-350 BP and 12500 +/-500 BP (Kamaki & Serizawa 1967), Kamikuroiwa rockshelter 12, 165 +/-350 years BP in Shikoku (Esaka et al. 1967), from "Prehistoric Japan", Keiji Imamura, p46.
- ^ "Yayoi Period History Summary," BookRags.com; Jared Diamond, "Japanese Roots," Discover 19:6 (June 1998); Thayer Watkins, "The Genetic Origins of the Japanese"; "Shinto — History to 1900," Encyclopædia Britannica.
- ^ Earlier Start for Japanese Rice Cultivation, Dennis Normile, Science, 2003
- ^ "Buddhist Art of Korea & Japan," Asia Society Museum; "Kanji," JapanGuide.com; "Pottery," MSN Encarta; "History of Japan," JapanVisitor.com.
- ^ Delmer M. Brown (ed.), ed. (1993). The Cambridge History of Japan. Cambridge University Press. pp. 140–149.; George Sansom, A History of Japan to 1334, Stanford University Press, 1958. p. 47. ISBN 0-8047-0523-2
- ^ Japan—City Population
- ^ http://encarta.msn.com/encyclopedia_761566679/Japan.html |title="Japan" |publisher=Microsoft Encarta Online Encyclopedia |year=2006 |accessdate=2006-12-28
- ^ url=http://www.worldinfozone.com/country.php?country=Japan |title=Japan Information—Page 1 |publisher=WorldInfoZone.com |accessdate=2006-12-28
- ^ url=http://esa.un.org/unpp/ |title=World Population Prospects |publisher=UN Department of Economic and Social Affairs |accessdate=2007-03-27
- ^ url=http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |title=Tectonics and Volcanoes of Japan |publisher=Oregon State University |accessdate=2007-03-27
- ^ http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/attractions/hotSprings.html |title=Attractions: Hot Springs |publisher=JNTO |accessdate=2007-04-01
- ^ url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html |title=Essential Info: Climate |publisher=JNTO |accessdate=2007-04-01
- ^ url=http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 |title=Gifu Prefecture sees highest temperature ever recorded in Japan - 40.9 |publisher=Japan News Review Society |date=2007-08-16| accessdate=2007-08-16
ron_Latn scn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hun_Latn als_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn als_Latn nno_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn