als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kosova votoi për të ndryshuar parlamentin në zgjedhje të parakohshme dhe ashtu si parashikuam, rezultati në shikim të parë nuk pritet të sjellë qartësi, dhe as ekuilibër të ri. Vetëm nëse prej disa palëve kapërcehen Rubikonë, lumenj të rëndësishëm ideologjikë, por jo vetëm.
Blloku i partive të luftës u afirmua si koalicioni fitues, por duke humbur vota në terrenin e betejës, ndërsa Vetëvendosja që nuk bëri koalicion me askënd, rezulton partia e parë e Kosovës. LDK, partia historike e Rugovës, në koalicion rezulton e treta, megjithëse numërimi i votave vijon me 15 mijë votat e diasporës dhe të ashtuquajturat vota me kusht-disa mijëra.
Interpretimet shumëngjyrëshe të rezultatit
Qytetarët votuan për ndryshim: shumica e tyre kanë votuar kundër partive të luftës, përkatësisht për Vetëvendosjen dhe Bllokun e ashtuquajtur rugovist të vendosur në pozitë të fortë antagoniste ndaj ish-komandantëve me kostume politikanësh me mëngë të përveshura.
Gjetja e minutës së fundit apo skenari rezervë i bashkimit të partive të luftës në një koalicion shpëtoi nderin e PDK-së dhe mundësoi që ky bllok të mbetet i pari. Por në raport me zgjedhjet e fundit të vitit 2014, shuma e votave të koalicionit është më e vogël sesa shuma matematike e secilës prej tyre, madje dhe në bastione të PDK-së. Gjithsesi ky është një rezultat i mirë për bllokun e luftës, që, i përforcuar nga një vendim absurd i Gjykatës Kushtetuese, do të ketë në dorë krijimin e qeverisë. Mund të kishte dhe më pak, por koalicioni ka punuar në mënyrë perfekte për të ruajtur epërsinë mbi koalicionet e tjera. Të ndihmuar nga një aparat propagandistik efikas sondazhesh, lajmesh të rrjeshme, portalesh me ndikim, nga eksperienca e presidentit Thaçi, etj., blloku i luftës arriti të ruajë kompaktësinë e votuesit të vet, megjithëse priten probleme mes aleatëve në të ardhmen.
Vetëvendosja arriti të imponohet në qytetet më të mëdha, duke filluar nga Prishtina, Gjilani, Ferizaj, etj., duke fituar jo vetëm votat e rinisë, por dhe të qytetarëve të varfër, madje dhe të atyre që ndihen të diskriminuar si besimtarë myslimanë. Vetëvendosja bëri operacione të mëdha imazhi, edhe të liderit të vet, «ndryshoi formulime të rëndësishme programore, por jo qëndrimet». U shpërblye koherenca e saj në luftën ndaj PDK-së, integriteti moral i udhëheqësisë së vet, oratoria e disa udhëheqësve të saj, sado që shpesh kanë ngjarë si ligjërime të fotokopjuara, u shpërblye fakti që kjo parti nuk ka qenë në qeverisje qendrore, ndërsa nuk ka përfolje për korrupsion në komunën e Prishtinës që ajo drejton. Në përpjekje për të krijuar bindje tek elektorati i ri se e kishte kaluar Rubikonin e vet, Albin Kurti me kravatë u bëri një thirrje anonime në anglisht miqve anonimë ndërkombëtarë, një truk qartësisht për konsum të brendshëm që ngjau truk funksional. Programi i Vetëvendosjes në dyzetë prioritete fliste për integrim në NATO dhe BE, diçka që nuk kishte ngjarë më parë, megjithëse Vetëvendosja ka probleme me thuajse gjithë ambasadat perëndimore.
LDK-ja, partia që, e imponuar prej faktorit perëndimor, u detyrua të bënte koalicion me PDK-në në vjeshtën e 2014-s, u dënua nga elektorati për këtë hap, por jo vetëm për këtë. LDK nuk arriti të çlirohej plotësisht nga fajësimi dhe vetëfajësimi për këtë koalicion, për demarkacionin me Malin e Zi dhe asosacionin e komunave serbe, që në fakt i negocioi dhe firmosi partneri tjetër, PDK-ja. Isa Mustafa, besnik i një qasjeje joreklamuese të punës së vet, nuk shiti përshtatshmërisht dorëheqjen e vet të pazakontë nga rikandidimi, mbështetjen gjermane (të partisë së Merkelit) dhe të partive popullore evropiane, me një lloj përçmimi për PR-in modern. Megjithëse Avdullah Hoti, kandidati i LDK-së, ishte një figurë e papërfolur teknokrati, që shtypi evropian e asocionte me Makronin, ai nuk arriti të afirmohej brenda një kohe të shkurtër, të dilte nga perceptimi se ishte një krijesë politike e mentorit të vet, Isa Mustafa, dhe të çiftohej me manaxherin dhe ndërtuesin global, Behgjet Pacolli. Makineria elektorale e LDK-së lëvizi ngadalë, në mënyrë skematike, pa afirmuar gjithë të rinjtë që kishte në listën e vet, duke shmangur disa kritikë mjaft popullorë të zotit Mustafa, pa u përplasur fort me askënd, dhe aq më tepër në mënyrë nominale. Nuk u arrit të shfrytëzohej aleanca me AKR-në e Behgjet Pacollit, që u rikthye në shtëpinë rugoviste, aleat i parë me dyshim dritëshkurtër nga individë apo struktura të caktuara të LDK-së, megjithëse rikthimi i tij u shoqërua me kërcënime nga pala tjetër.
Proporcionali kombëtar me listë të hapur rezulton dhe sot një formulë e komplikuar për qytetarin kosovar. Përveç që merr afro 8 minuta kohë në kushte normale, ajo ka prodhuar 51 mijë vota të pavlefshme, sa një qytet mesatar në Kosovë. Ndërkohë, pasi ka dalë rezultati në nivel partish, luftrat e brendshme (heshtat e partive janë ulur, por kanë dalë thikat nga brezi) për të futur emrin në listën e 110 deputetëve (dhjetë vende të garantuara i takojnë serbëve) do ta shtyjnë daljen përfundimtare të rezultateve me gjithë ankimimet e përmbajtura.
Po pse ky rezultat normalisht nuk garanton stabilitet?
Vetëvendosja nuk ngjan për asnjë arsye e motivuar të bëjë koalicion me PDK-në dhe bllokun e luftës. Por me dëshirë nuk don të bëjë koalicion as me bllokun tjetër, me besimin se trendi rritës i saj do ta bënte forcën politike numër një nëse do të ketë përsëritje zgjedhjesh.
Blloku rugovist gjithashtu është zotuar se nuk do të ketë koalicion me bllokun e luftës, dhe ka nisur kontaktet me Lëvizjen Vetëvendosje, që në këtë rast do të ketë dhe kryeministrin.
Por përpara klasës politike të Kosovës qëndrojnë disa probleme që ngjajnë të pakapërcyeshme.
Sipas vendimit të 1 korrikut 2014, Presidenti ka diskrecionin që t’ia japë edhe dy herë mandatin për krijimin e qeverisë koalicionit që ka më shumë ulëse në parlament. Edhe dy kandidatëve të ndryshëm brenda këtij koalicioni. Dhe ky rol i mbetet presidentit Thaçi.
Qëndrimi i Vetëvendosjes përballë një arritjeje kaq të madhe historike është mister i madh. Me gjithë mesazhin në anglisht për miqtë ndërkombëtarë, nëse Vetëvendosja don të vijë në pushtet, do i duhet të vendosë pozitivisht për demarkacionin e kufirit me Malin e Zi, që kanë firmosur armiqtë e tij politikë, sepse ky është kushti për liberalizimin e vizave. Do i duhet të pranojë Asosacionin e Komunave, etj. Të gjithë këto vendime përfaqësojnë kalimin e Rubikonit për Vetëvendosjen. Ndërkohë ky rezultat kaq i mirë mund të çojë dhe në ngurtësimin e pozicionit politik të Vetëvendosjes në të njëjtat linja si më parë. Madje duke zgjedhur skenarë proteste si ata që kemi parë në Ballkan.
Në këto kushte, koalicioni Vetëvendosje-LDK-AKR mundësohet vetëm nëse Perëndimi gjen gjuhën e përbashkët me Kurtin. Nëse jo, Kosova detyrohet të shkojë sërish në zgjedhje të parakohshme. Pikëpyetja është se kur dhe me çfarë kushtesh. A do shkohet si në Shqipëri në një qeveri me bazë të gjerë, që të bëjë reformë kushtetuese dhe zgjedhore? Apo do shkohet në skenarë proteste alla ballkanike?
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn