als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shën Vladimiri: Reliket gjenden në “bodrumin” e MuzeutPostuar më: 01 March 2016 09:39
Në një kuti argjendi, prej një viti janë zbuluar eshtrat e Shën Vladimirit, relike një mijë-vjeçare mbi të cilat Karl Topia ngriti kishën dhe manastirin e njohur të Shijonit në Elbasan. Por, informacioni u dha këto ditë, pas restaurimit të plotë të relikeve. Ndërkohë që restauratori Frederik Stamati jep alarmin pse ekspozimi i tyre është i rrezikshëm, ku duhen vitrina të posaçme, drejtori i MHK, Melsi Labi i përgjigjet debatit: Eshtrat janë pasuri kombëtare, nuk i takojnë Kishës. Deri tani nuk ka asnjë studim mbi këtë fenomen
Pas një pune për inventarizimin e objekteve që zotëron Muzeu Historik Kombëtar, është gjetur një tjetër lipsanë, kuti argjendi me eshtrat e Shën Vladimirit. Lajmi është konfirmuar nga drejtori i Muzeut, Melsi Labi, i cili thotë se “u desh inventarizimi dhe regjistrimi i saktë dhe serioz i pasurisë së ndodhur në Muze..” Për historianët e studiuesit kjo është quajtur një ngjarje me rëndësi jo vetëm shqiptare, por përtej, atë Ballkanike, edhe duke ironizuar pse kaq papritur gërmohen bodrumet e Muzeut. Mendohet se këto relike janë një mijë-vjeçare, mbi të cilat Karl Topia ka ngritur Kishën dhe manastirin e njohur të Shijonit në Elbasan. Duke iu përgjigjur këtij rasti, se si është e mundur të gjenden këto relike në “budrume”, drejtori i Muzeut Historik Kombëtar është përgjigjur dje në rrjetet sociale se “ato relike kaq të veçanta kanë qenë për rreth 35 vjet në Muzeun Kombëtar, por u desh inventarizimi dhe regjistrimi i saktë dhe serioz i gjithë pasurisë së ndodhur në Muze. Kjo është bërë vetëm pas vitit 2013, dhe si rezultat i kësaj pune u zbuluan reliktet…” Drejtori i MHK-së gjen momentin për të thënë se deri tani inventarizimi në këtë institucion ka qenë i mangët, për 25 vite, por asnjë nuk ka reaguar.
Në fakt Labi flet se ky zbulim është bërë para një viti, por nuk mund të dilnin në përfundim pa një restaurim serioz dhe studime. Restaurimi është bërë në laboratorin e Muzeut Historik, ku punuan Frederik Stamati dhe Erilda Selaj. Në rrjetin social, mbi këtë zbulim dhe kushtet për t’u ekspozuar, restauratori Stamati është shprehur se “janë marrë të gjitha masat që ato të mos dëmtohen, por kërkohet një ekspozim i sigurt që të mos ndikojë ndotja mjedisore.” Po ashtu, Stamati ka saktësuar se reliket nuk ruheshin në bodrume, por në mjediset e fondeve, (fondet janë magazinat ku ruhen objektet), pra të ruajtura në vende pa lagështi, pa dritë, të futura në qese, më pas në kuti dhe në kushte shumë të rrepta sigurie.
Mendimi i Labit mbi debatet që shoqërojnë këto gjetje për t’ia kaluar reliktet kishës, është i prerë se jo, duke u shprehur se: “s’ndaj mendimin që reliket t’i kalojnë kishës, pasi ato janë tashmë pasuri kombëtare dhe i takojnë të gjithëve, myslimanë e të krishterë. Mendoj se të gjithë duhet të bëjmë punën që jemi profesionistë, sa më mirë dhe me dashuri për kombin… dhe kështu çdo gjë do të shkojë në drejtimin e duhur, duke ecur sa më shpejt drejt Europës dhe mentalitetit të saj”.
Deri tani, nga ky debat del se këto relike të Shën Vladimirit mund të ndodheshin në Katedralen e Re të Tiranës. Studiuesit po hedhin mendime se duke qenë praktikë e sistemit komunist, mund të ketë dhe relike të tjera që mund të mbahen të fshehura, përmendet rasti i Shën Marenës së Pogradecit. Mendohet se ato fshiheshin për t’i shpëtuar asgjësimit, materiale që konsiderohen me vlerë shpirtërore për klerin ortodoks, por dhe vlera shkencore dhe historike. Për “infoelbasanin” një ditë më parë, drejtori i Muzeut Melsi Labi është shprehur se “këto kanë qenë pjesë e kishës ose të fshehura diku për shkak të besimit dhe në momentet e sulmit ndaj klerit në kohën e Shqipërisë socialiste, ato janë menduar si material me vlerë dhe janë dërguar në muze për mbajtje, ruajtje dhe depozitim.
Por, përveç debateve për zotërimet e eshtrave të priftërinjve të vjetër nga kisha apo shteti, studiuesit ngrenë dhe nevojën e një studimi multidisiplinor mbi to, pasi deri tani nuk ekziston një i tillë, përveçse artikujve informues nëpër media.
“Rigjenden papritur në bodrumet e Muzeut Kombëtar mbetjet trupore në trajtë relikuiari të Shinjon Vladimirit (Shën Gjon) – njërit prej shenjtëve më të rëndësishëm të kulturës dhe historisë mesjetare të Ballkanit Jugor e më gjerë. Ishin ruajtur prej 1000 vjetësh dhe janë pikërisht ato mbi të cilat arbni Karl Topia kishte ngritur (për adhurim të tyre) kishën dhe manastirin e famshëm të Shijonit në Elbasan në treqindtën e largët. Askush nuk e dinte se ekzistonin. Kjo është një ngjarje e rëndësishme e kulturës shqiptare dhe asaj ballkanike. Ekspozimi i tyre, tashmë i domosdoshëm, kërkon kujdes dhe një studim të veçante shoqërues”, shkruan Artan Shkreli.
Nga ana tjetër, mbetet problem mundësia e ekspozimit të tyre, ku specialisti i restaurimit, Frederik Stamati, shprehet se, “ekspozimi i tyre vërtet kërkon një vitrinë të veçantë. Në ndotjen atmosferike që ka qendra e Tiranës dhe që është tetë deri në dhjetë herë më e lartë nga norma e pranuar për muzeumet, është e udhës që Muzeut Historik Kombëtar t’i akordohet një fond i veçantë për të blerë vitrina si ato të Bankës së Shqipërisë”.
V.Murati
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn scn_Latn