als_Latn dik_Latn sag_Latn
Përherë të parë në fushatën zgjedhore në Kosovë, dominon politika ekonomike. Por idetë inovative nuk gëzojnë mbështetje nga profiterët e mëdhej dhe të vegjël të Status quo, shkruan media zvicerane “NZZ”.
Programet politike nuk kanë vendosur kurrë në zgjedhjet e Kosovës. Edhe ndarjet klasike të majtë dhe të djathtë këtu është i pakuptimtë. Çfarë ndikon është udhëheqësi në krye, origjina e tij, lidhja dhe rrjeti i tij i solidaritet dhe varësisë. Akti i zgjedhjes në këtë sistem është një lloj biznesi: Unë ta jap votën time dhe të premtoj dëgjueshmëri. Për këtë ti duhet të mendosh për mua rreth një pune, një vend shkollimi ose për tender. Kjo logjikë klientelizmi vlen akoma në Kosovë - dhe në vende tjera të rajonit.
Propagandë spektakulare
Nacionalistët e majtë Vetëvendosja është sebepi kryesor që zgjedhjet e së dielës janë shumëdimensionale. Ata njihen për akcione spektakulare politike si hedhjen e gazit lotsjellës në parlament dhe sulmin e xhipave të bardhë të Fuqive të jashtme. Por ata në vend dalin kundër “elitës së korruptuar” dhe mbrojtjes së tyre ndërkombëtare.
Kështu që kjo lëvizje është partia më e fortë opozitare dhe nga 2014 udhëheq me Prishtinën. Albin Kurti tani mundohet të ndryshojë imazhin e dikurshëm të sulmeve rrugore. Ai vesh rroba dhe kravatë, viziton spitale dhe fabrika. Iniciativa e tij nuk ndodhet më në rrugë, por profesionalisht në salla të ndriçuara. Me flamuj dhe hymne inskenohet patriotizmi, por përherë të parë rëndësi ka edhe ekonomia. Ata demonstrojnë se nuk janë vetëm nacionalistë, por edhe të majtë. Në qendër të programit qëndron sesi të lirohet nga stagnacioni ekonomik Kosova.
Ky ndryshim prioritetesh shihet pozitiv nga votuesit. Papunësia në Kosovë arrin 30 përqind, te të rinjtë dyfish më e madhe. Përveç disa metaleve dhe produkteve ushqimore vendi nuk eksporton asgjë, andaj ndodhet në deficit të madh tregtar. Populli është i varur nga dërgesat e rregullta prej diasporës dhe shteti financohet thuajse vetëm nga taksat e konsumit dhe të ardhurat doganore.
Në qendër të planit të Vetëvendosjes ka të bëjë kthimi i institucioneve më të fuqishme shtetërore në një “fond sovran”. Pra pasuritë strategjike të Kosovës si Trepça, elektriciteti ose telekomunikacioni të përmblidhen në një çati. Për të promovuar menaxhim dhe teknologjitë e reja, pjesë të këtyre firmave mund të presin investime nga jashtë, për të marrë pjesë në akcione ose obligacione, por vetëm shteti mund të ketë shumicën e kontrollit. Nëse Vetëvendosja do ia arrijë qëllimit është e paqartë. Kjo pasi sistemi klientelist me profiterët e saj të vegjël ose të mëdhenj janë të vështira dhe të rezistueshme.
Profiterët e Status quo
Në krahasim nga Vetëvendosja, partitë tjera e kanë të varfër programin ekonomik. Partitë e ashtuquajtura të luftës, një koalicion ad hoc të ish komandantëve të UÇK, garojnë me sloganin “Fllimi i ri”. Ata flasin me recepta të vjetra: rritjen e rentave, punë të reja dhe largimit e funkcionerëve të korruptuar. Më shumë se për ekonominë, Kadri Veseli (PDK) dhe Ramush Haradinaj (AAK) flasin për serbët e urrejtur dhe për europianët e padashur.
Presidenti Hashim Thaçi, babai i PDK, akuzon Brukselin se ndihmon Beogradin në dëm të Kosovës. Për Ramush Haradinaj Serbia është akoma armiku, me të cilin ai nuk dëshiron të ketë asgjë. Brukseli nuk i frikësohet retorikës së partive të luftës, pasi ishin ata që nënshkruajtën procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë në 2013.
Ata do vijojnë të jenë konstruktiv kundrejt perëndimit, sepse në muajt e ardhshëm do dalin akuzat e para nga Gjykata Speciale me qendër në Hagë. Në vazhdën e hetimeve të saj janë Elefantët.
E ardhmja e procesit të normalizimit do jetë tërësisht i paqartë nëse fiton Vetëvendosja. Albin Kurti do kërkojë një revizion të marrëveshjes duke e dërguar te Komisioni i Venedikut për legjitimitetin e saj. Me Beogradin mund të bisedohet vetëm nëse ndodh njohja e Kosovës përmes Serbisë, thotë Kurti. Përderisa kjo është e mbyllur, atëherë ai ofron uljen në një tavolinë me serbët e Kosovës dhe të diskutojnë situatën e tyre.
Serbët e fragmentarizuar
Për këtë ata nuk janë gati. Shumica e tyre akoma e shohin Serbinë si shtet të tyre. Mes pakicës serbe ka disa frakcione, të cilat ndryshojnë pak nga aspekti politik dhe përfaqësojnë klientelat. Ky fragmentarizim kërcënon uljen e ndikimit të Beogradit, sepse me presione dhe kërcënime kërkojnë të propagandojnë një listë unike të serbëve në Kosovë.
Në thelb perëndimi me gjasë qëndron pas fitores së koalicionit të komandantëve dhe serbët e kontrolluar nga Beogradi. Me këto eksponentë punohet prej vitesh sëbashku, edhe pse me sukses të vogël. Një triumf eventual i Vetëvendosjes do sjellte shembjen e politikës fragjile të stabilitetit nga Bruskeli./Bota sot
als_Latn als_Latn ita_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ita_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn