als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shkruan: Hasan Pasha
Ngjarjet e vitit 1997 janë përjetuar me dhimbje nga të gjithë, aq më tepër nga ne, njerëzit e mediave që kemi përcjellë për publikun hollësi për to. Diku tjetër kam përshkruar shkurtimisht dhe pa emra ngjarjet e 12 marsit 1997.
Atë natë të mallkuar qytetarët e Burrelit nisën shërbimin me turne në hyrje të pallateve. Letrat poshtë dyerve paralajmëronin gjoba, madje edhe për njerëz të zakonshëm. Shumëkush nxitoi të porosiste dyer të blinduara, paçka se dhe atyre iu gjet “ilaçi” me anë të tritolit. Mëngjesin e 13 marsit, së bashku me njerëz të afërm dhe kolegë dola aty përballë portës së ish ndërmarrjes së grumbullimit. Dalloja njerëz të shumtë, nga qyteti i Burrelit, por edhe nga fshatrat, që nxitonin drejt rezervave të shtetit në Komësi për të tërhequr grurë. Ishte përhapur me shpejtësi paniku se buka do të mungonte e njerëzit do të vdisnin urie. Zbrita deri afër qendrës dhe trotuari ishte mbushur me gëzhoja.
Gjatë gjithë natës të shtënat nuk kishin pushuar. Lokalet dhe objektet shtetërore po boshatiseshin me shpejtësi. Shumëkush zaptoi sa mundi dhe i tha e “imja” gjithçkaje, paçka se nuk kishte kurrëfarë lidhje. Muzeu Historik, Hotel “Mati”, Shtëpia e Kulturës, lokalet e “Vefa-s” etj u vodhën në kohë rekord. Kam parë me sytë e mi edhe njerëz që e mbanin veten me mend që iu sulën lokalit të “Vefa-s”, në qendër të qytetit. Përlanë çfarë gjetën dhe për një kohë të shkurtër “Supermarketit” i mbetën vetëm muret.
Dhejtra njerëz kishin mbërritë më shpejtësi në Qafë Shtamë për të marrë armë e municione të tjera. Të gjithë kërkonin të kishin një armë në shtëpi. Dikush iu falte njerëzve të afërm ndonjë pushkë a automatik, të tjerë i shisnin, fillimisht me çmime shumë të lira. Mirëpo shumëkush çoi vdekjen në shtëpinë e tij. Pikërisht me 13 mars 1997, aty përballë farmacive në qendër vritet me bukë në dorë Zhaku. Ngjarjen e ka përshkruar mjaft mirë, miku im, poeti, Kolë Ndreka. Ngjarjet e këqija rrodhën njëra pas tjetrës. Bandat e armatosura nisën të vrasin e grabisin në rrugët nacionale, nga Shkopeti e deri në Qafën e Buallit. Automjetet shtetërore ishin “sekuestruar” nga të fortët. Qyteti kishte ngrirë i tëri. Të gjithë dilnin nga shtëpia dhe nuk e dinin a do të kthehshin të gjallë në shtëpi.
Asokohe doli shprehja: “Jepu dorën njerëzve të shtëpisë kur del, si dihet, kthehesh ose jo”. Ngjarjet i pasqyronim në media, por kuptohet me rezerva dhe me mjaft kujdes. Si të gjithë qytetarët edhe ne përjetonim panik, frikë dhe pasiguri. Ngjarja më rrënqethëse ishte ajo e Tragjedisë së Qafë Shtamës, kur 23 banorë të Selixës humbëb jetën në tunelet e municionit. Si kudo në vendin tonë, edhe në Burrel mbërrijnë forcat shumëkombëshe të “Albës”. Marrin nën kontroll rrugët dhe institucionet e rëndësisë së veçantë. Pikërisht këtë vit, më shumë se kurrë, njerëz të caktuar iu referuan kanunit në vend të ligjit. Kishin të drejtë. Policia, prokuroria dhe gjykata e kishin ndalur punën.
Para sesa të shkatërrohej komisariati i policisë ishte vjedhur. Ringritja kërkoi punë e mund. Thirrja e qeverisë se priten të rikthehen ish oficerët e liruar bëri që shumëkush, dhe pse situate ishte dramtike, iu drejtua komisariatit të policisë. Deri në fillim të muajit maj në qytet ishin shënuar 5 viktima. Ishte sulmuar Banka e Shtetit, zyrat e punës, bashkia, etj. Pikërisht në këto rrethana të vështira ish drejtuesit vendorë deklaruan dorëheqjen, për t’u rikthyer sërish në detyrë, pas disa ditësh. Në katin e dytë të bashkisë ishin mbledhur shumë burra, për mua njerëz të mirë dhe që iu dhimbsej jeta e fëmijëve dhe shkatërrimi i qytetit. Folën shumë intelektualë dhe qytetarë dhe bënë thirrje për paqe, mirëkuptim e tolerancë. Në spital nuk kishte qetësi.
Vrasjet e plagosjet kishin vënë në lëvizje gjithë bluzat e bardha. Kirurgët, si heronj të vërtetë, përpiqeshin të mbronin jetën e bashkëqytetarëve të tyre. Vetëm për vitin 1997, u përdorën në operacione 220 litra gjak. Vërtetë shumë. Ndërlidhja telefonike pësoi dëmtime serioze. Mësimi në shkollë kishte probleme të paimagjinueshme. Mendoni faktin se nxënës të caktuar merrnin armë brezi me vete në klasë. Nuk më hiqet nga mendja mësuesja e Macukullit, e cila mbante të varur në klasë një automatik. Mbronte fëmijët dhe veten. Në qytete dhe rrugë herë pas here dukeshin forcat speciale. Qershorin e atij viti dhe Burreli do të kishte viktima të shumta nga sulmi i “çobanëve” të punësuar pranë FNSH, mbi qytetarët e pafajshëm dhe të pambrojtur. Një i vrarë dhe 15 të plagosur për pak minuta. Ngjarjet pasonin njëra-tjetrën. Çobanët shtegëtarë grabiten gjatë udhëtimit të tyre drejt zonave fushore. Armët e granatat vrasin e plagosin fëmijë. Çmimet rriten në mënyrë të rrufeshme. Një katër vjeçar vret pa dashje nënën e tij. Të plagosurit e shtruar në spital mbanin kallashnikovin tek koka, ruhedhin nga ndonjë atentat tjetër dhe pse luftonin me vdekjen nga plagët e marra. Nuk mungonin lajmet se gjakmarrja po rritej e askush nuk kishte mundësi e forcë për ta ndaluar. Nga 12 marsi e deri më 31 korrik askush nuk kishte guxuar të shoqëronte qoftë një person në polici. Pushteti lokal totalisht jashtë funksionit.
Ngjarjet janë të shumta. Do të duhej shumë kohë e shumë libra për t’i përshkruar ato. Ishte një çmenduri. Disa analistë e kanë konsideruar kolektive. Qytetarët matjanë kanë parë shumë me sytë e tyre. Kush i kujton trazirat e vitit 1997 ngushëllohet duke thënë: “Shyqyr që jemi gjallë”.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn