als_Latn dik_Latn sag_Latn
Të shtunën e kaluar Macron mori zyrtarisht detyrën e Presidentit të Francës.
Duhet theksuar se presidenca e Holland ishte presidenca më e dobët e Francës që mbas lufte. Vlerësimi i francezëve për të në fund të mandatit nuk i kalonte 9% dhe për të mos u turpëruar, ai u tërhoq nga gara presidenciale.
Por Holland lë pas një Francë me shumë probleme. Mbas Greqisë dhe Italisë, Franca sot, për problemet e saja ekonomike është një nga shqetësimet e BE-së. Borxhi shtetëror i Francës ka arritur shifrën rekord 96,2% të GDP-së. Deficiti buxhetor ka kaluar kufirin e parametrave të Maastrichtit prej 3% të GDP-së, duke arritur 3,4% dhe Bashkimi Evropian ka nisur hetimin që mund t’i kushtojë edhe sanksione ekonomike. Industria franceze ka humbur kompetitivitetin dhe rritja ekonomike është në shifrat modeste të rreth 1%. Holland nuk pelqeu të kryente reformat që ia kerkonte BE-ja (në fakt Gjermania) dhe iu nënshtrua politikës ekonomike të “austerity” të ideuar nga ministri gjerman i Financave, Schauble. Problemet sociale janë më të acaruara se kurrë dhe sulmet terrorriste janë bërë një ankth për francezët. Dhe kjo situatë në Francë ndodh në një situatë ndërkombëtare të komplikuar, ku ajo është impenjuar në disa misione.
Makron tani ka përpara dy rrugë: ose të ndjekë rrugën e Hollande për të shijuar një presidencë normale ose t’i hyjë rrugës se reformave, që dihet që janë me kosto të lartë, por t’i kthejë Francës shkëlqimin e dikurshëm.
Makron e ka të qartë se nuk ishte beniamini i elektoratit francez, edhe pse në raundin e dytë u zgjodh me 66% të votave. 34% e francezeve votuan Le Pen dhe programin e saj antievropian dhe ksenofob, 30% nuk shkuan në votim, 10% hodhën fletë të bardhë dhe nga ata 66% që e votuan, rreth 30% e votuan jo se ishin dakord me të, por se e konsideronin Le Penin rrezik për Francën.
Megjithatë, Macron, një 39-vjeçar që vetëm para 4 muajsh shumë pak kishin dëgjuar për të, duke shfrytëzuar konjukturat politike që u krijuan, ia doli të bënte të pabesueshmen dhe të triumfonte.
Që Makron do të kishte një presidencë të vështirë, këtë shumë pak e dyshonin. Me një parlament që ai nuk do të ketë mazhorancën, biles edhe mbas zgjedhjeve parlamentare që do të zhvillohen pas një muaji.
Por Makron ka edhe një avantazh jo të vogël. Ai nuk është përfaqësues i partive tradicionale, siç janë Gollistët, Socialistët apo Front Nacional, në të cilët baza e partisë bën një presion shumë të madh, duke kondicionuar në njëfarë mënyrë politikat që zgjedh Presidenti. Macron është drejtues i një levizjeje politike ”En Marche” me një përbërje mbështetësish transversale. Historia e levizjeve politike, të paktën në Evropë tregon se ato në përgjithësi nuk arrijnë të transformohen në parti të mirëfillta politike të strukturuara në gjithë territorin dhe si rregull shkrihen pas njëfarë kohe. Kështu që, nga kjo pikëpamje, Makcron do të jetë i lirë të ecë përpara, pa presionet e lodhshme dhe shpesh frenuese të bazave klasike të partive tradicionale.
Së dyti, Macron, një ish-bankier i Rothschildeve dhe ish-Ministër i Ekonomisë, e ka shumë të qartë rrugën e reformave ekonomike që duhet të ndjekë dhe energjia e moshës do ta shtyjë përpara drejt një beteje jo të lehtë, por mësa duket, ai është i vendosur t’i hyjë.
Problemi më i madh për Macronin, për mirë ose për keq, do të jetë Gjermania.
Mbas daljes së Britanisë së Madhe (ekonomisë së dytë më të madhe të BE-së) dhe që në njëfarë mënyre e kundërshtonte atë, tani Franca do të jetë ballë për ballë me Gjermaninë pasi dy vendet e tjera relativisht të fuqishme, Italia dhe Spanja, janë të dobëta politikisht dhe në situata ekonomike problematike.
Holland, megjithëse në fillim tentoi ta kundërshtonte politikën ekonomike të ”austerity” të Gjermanisë, hoqi dorë pasi nuk e kishte forcën e duhur.
Për Gjermaninë, Franca është partneri i dytë tregtar (mbas SHBA-së, 199 miliardë euro) me një vlerë shkëmbimesh tregtare prej 169 miliardë euro në vit, por për shkak se vitet e fundit industria franceze, sidomos ajo e prodhimit të makinave, e ka humbur kompetitivitetin në favor të gjermanëve, surplusi gjerman ka arritur shifrën rekord 36 miliardë euro. Gjermania eksporton në Francë 102 miliardë euro dhe importon 66 miliardë euro.
Sipas shumë ekonomistëve, humbja e kompetitivitetit francez i dedikohet moskryerjes së reformave të punës. Gjermania, në vitin 2005, zbatoi një reformë të punës revolucionare të ideuar nga ish-kancelari Schroeder. Ajo konsitonte që për të ruajtur aftësinë konkurruse dhe vendet e punës, punonjësit gjermanë do të pranonin reduktimin e orëve të punës dhe pagën.
Kështu, sot janë mbi 10% punëtorë gjermanë që paguajnë sa 60% të pagës mesatare kombëtare dhe punojnë 35 orë në javë, sidomos në industrinë mekanike, ku Gjermania është lider botëror. Por kjo ka nxjerrë jashtë loje konkurrentët evropianë, sidomos francezë dhe italianë. Kështu që Francës i duhet menjëherë të ndërrmarrë reformat e duhura, por kjo i kundërshtohet ashpër nga sindikatat franceze, që duhet thënë se janë nga më të fuqishmet në botë.
Kështu që Macron ka vendosur që me Gjermaninë të luajë me karta të hapura, Franca i ka kërkuar gjithmonë Gjermanisë që të lejojë që BCE-Banka Qendrore Evropiane- të emetojë eurobond për të blerë bonot sovrane për të lehtësuar deficitin e vendeve në vështirësi për të financuar ekonominë dhe rritur punësimin. Duhet të kuptojmë se më përpara, në momente të vështirësive ekonomike, vendet mund të bënin një politike monetare të pavarur, duke zhvleftësuar monedhat e tyre, por në kushtet e Euros kjo është e pamundur, kështu që, për të përballuar krizën, ngelen dy rrugë: Ose do të shkurtosh shpenzimet buxhetore, vendet e punës dhe do të shkosh në një konfrontim me elektoratin ose do te rritësh borxhin publik. Ngaqë rruga e dytë është më komode, shumë qeveri, në mënyrë të papërgjegjshme e kane rritur borxhin në shifra të frikshme dhe që mund të pësojnë kolaps, siç ndodhi me Greqinë. Italia dhe mbas saj Franca nuk janë shumë larg këtyre skenarëve.
Por Gjermania e ka kundërshtuar me ashpërsi, duke i thënë Francës që para se të bëjmë emetimin e eurobondeve dhe të ulim deficitin tregtar midis dy vendeve, duhet të kryeni reformat e domosdoshme.
Dhe këtu Macron ka vendosur të hedhë dorashkën.
Sipas gazetës “Le Monde”, presidenti i ri ka vendosur që brenda 100 ditëve të para të mandatit të nisë reformat jetike për Francën.
Duke ditur se nuk ka mazhorancë parlamentare, Macron ka vendosur t’i kryejë me dekrete presidenciale, ashtu siç ben Trump në SHBA. Me reforma të kryera, ai do të kërkojë nga Merkel modifikim të politikës së ”austerity” dhe të lejojë nëpërmjet BCE-së te rifinancohet ekonomia franceze dhe ajo evropiane nëpërmjet rritjes ekonomike dhe rritjes së punësimit, duke e nxjerrë ekonominë nga stagnjacioni aktual. Përsa i përket kundërshtimit të sindikatave, Macron është i bindur se ata ate punë kanë pasi pa kaluar as vetëm 24 ore mbas zgjedhjes së tij me 66% të votave, ata nisën protestimet.
Është një bast i madh që po vendos presidenti ri energjik francez.
Në radhë të parë, se nuk është e lehtë që Gjermania të heqë dorë nga kjo lloj politike që i ka siguruar avantazhe kaq të mëdha. Por në qoftë se Makron do t’i japë ze edhe ankesave të shumë vendeve të tjera të Evropës për të cilat situata ekonomike po precipiton, atëherë edhe Gjermania do të jetë e detyruar të ndryshojë qëndrim pasi vetë Bashkimi Evropian ka hyrë në një rreth vircioz dhe ka nevojë urgjente për një kohesion politik dhe ekonomik, sidomos mbas braktisjes nga ”Zonja e Madhe”, Britania.
A do t’ia dalë dot Macron? Kjo ngelet për t’u parë, por fakti që ai do ta tentojë sfidën dhe nuk do të vegjetojë, jep shpresë për shumë francezë që e votuan.
Ndryshe, Franca që la pas Hollande është para syve të të gjithëve.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn