als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Arkeologt kan zbuluar vzhguesin m t vjetr astronomik n Evrop afr qytetit Gosek t shtetit Saksoni-Anhalt n Gjermanin Lindore. Diamteri i tij sht 75 m. Ky vend arkeologjik ndodhet 25 km larg pyllit t fshatit Nebra ku u zbulua tre vjet m par nj disk i periudhs s Bronzit t Hershm i zbukuruar n ar. Arkeologt mundn t prcaktojn datn e vzhguesit astronomik nprmjet metods s karbonit t zbatuar tek dy maja shigjetash dhe kockash t kafshve t gjetura brenda unazave t siprprmndura.
Analizat dftyen q mosha e vzhguesit astronomik sht diku midis viteve 5000 p.e.s. and 4800 p.e.s., gj q e bn at vzhguesin astronomik m t vjetr n Evrop. Pra, ky vzhgues astronomik sht 7000 vjear dhe me kt mosh para daton vendin arkeologjik n Britani t njohur me emrin Rrethi i Gurve (Stonehedge, 2000 p.e.s.).
Arkeologve iu trhoq vmendja pr her t par m 1992 kur fotografit nga ajri tregonin rregullsira gjeometrike t kodrinave n at zon. Megjithat, grmimt filluan vetm vitin e kaluar. Vendi arkeologjik n Gosek dallon qart nga 180 vendet e tjera t ngjashme parahistorike t shprndara npr Evrop.
Rikonstruim i vzhguesit astronomik n Goseck
Zakonisht, katr porta t ojn n ambjente rrethor tek vendet e tjera, porse n Gosek ndodhen vetm tre porta t atilla. Astrofizikanti Shloser i Universitetit t Ryhrit n Bohum pranon se vendi arkeologjik i zbuluar ka qen ndrtuar pr t vezhguar ndodhit astronomike t tilla si lvizjet Diellit, Hns, yjeve dhe pr t ndjekur kohn. Portat jugore shnojn lindjen dhe perndimin e Diellit n ditt m t gjata verore dhe m t shkurtra dimrore, duke i mundsuar kshtu Evropiant e hershm t prcaktojn me saktsi drejtimin e Diellit ndrkoh q ai zhvendoset n qiell.
Vendodhja, drejtimi i saj, shnimi i ditve m t gjata verore dhe m t shkurtra dimrore tregojn ngjashmri me diskun e famshm n bot Nebra i krijuar 2400 vjet m von. Disku Nebra e ka diametrin 32 cm dhe u gjet n pyjet e rajonit Nebra, 25 km larg Gesekut, dhe gjykohet si prfaqsimi material m i vjetr i kozmosit. Shkenctari Shloser beson se formacionet mbi disk kan qen mbshtetur n vzhgimet e mparshme astronomike t bra n Gosek.
Ambjenti me mure i Gosekut prbhet gjithashtu nga nj formacion i pazakont unazash njqndrore t gardheve drunore me lartsin e njeriut. Pr shkak se unazat dhe portat n rratht e brendshm bhen m t ngushta sa me shume i afrohesh qendrs, arkeologt mendojn q vetm pak njerz lejoheshin t futeshin n unazn m t vogl. Arkeologt kan gjetur mjaft dshmi q provojn q Goseku ishte nj vend ku nderoheshin kultet parahistorike. Rregullimi i kockave njerzore, pr shembull, nuk i prket nj vendvarrimi dhe shenjat e prerjeve mbi kocka tregojn q kurbane njerzore kan qen zbatuar tek ai vend. Ky vend arkeologjik gjykohet t jet vendi m i vjetr i shenjt i zbuluar n Evropn qndrore.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn