als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Hidrocentrali i Fierzės (dikur quhej Drita e Partisė) ėshtė ndėrtuar mbi Drin nė afėrsi tė fshatit Fierzė. Filloi tė ndėrtohej nė nėntor 1971 dhe u vu nė shfrytėzim mė 1978. Ka njė digė me gurė, zhavorr dhe bėrthamė deltine tė lartė 160 m. Diga krijon njė rezervuar, (Liqenin e Fierzės) me vėllim 2,7 miliardė metra kub ujė.
Hidrocentrali i Fierzės, mė i madhi nė vend, nė tetor 2008 mbushi 30 vjet punė, kur nė 78-ėn nisi prodhimin turbina e parė. Ndėrtuar me pajisje tė ardhura nga Kina, por i konceptuar 100% nga inxhinierėt shqiptarė, hidrocentrali qė shtrihet mbi lumin Drin ka shėrbyer si burim kryesor nė prodhimin e energjisė elektrike, madje nė disa raste duke furnizuar edhe vendet fqinje. I parafundit ndėr hidrocentralet e ndėrtuar nga sistemi komunist, Fierza ka njė kapacitet prodhimi prej 500 megavat (MW), ndėr mė tė mėdhenjtė nė Ballkan (i pari konsiderohet HEC-i i Danubit nė Serbi). Me kalimin e viteve gjiganti energjetik ka ndjerė nevojėn e ndėrhyrjes sė shtetit dhe tani nė 2008-ėn sapo ka pėrfunduar rehabilitimi i dy turbinave, duke e rikthyer nė gjendjen mė optimale, madje duke e rritur me 2 pėr qind kapacitetin e prodhimit energjetik. Po si u ndėrtua, cilėt ishin inxhinierėt qė morėn pjesė nė ngritjen e tij dhe planet e KESH-it nė tė ardhmen. Fillimi Ishte tetori i vitit 1978, kur nisi punėn turbina e parė e HEC-it tė Fierzės, i ndėrtuar me ndihmėn e shtetit kinez, i cili nė korrik tė po atij viti do tė shėnonte fundin e marrėdhėnieve me qeverinė komuniste tė Enver Hoxhės. Ish-drejtori i veprave tė mėdha energjetike, inxhinieri Niko Naska, kujton se, nisja e punės pėr prodhimin e energjisė elektrike nga Fierza u bė pikėrisht nė 70-vjetorin e lindjes sė Enver Hoxhės, duke sjellė njėkohėsisht dhe dyfishim tė prodhimit tė energjisė elektrike. Nuk dihet tamam se sa ka kushtuar ndėrtimi i Fierzės, por ajo qė dihet me siguri ėshtė fakti se pajisjet dhe teknologjia e ardhur nga Kina janė shkėmbyer me mineral kromi, ndėrsa tė gjithė koston vepra energjetike e ka shlyer pas tre vjet punė (1981). Tė gjitha objektet dhe nėnobjektet e kėsaj vepre janė projektuar nga inxhinierė shqiptarė dhe janė ndėrtuar nga ndėrtuesit shqiptarė. Me punėn e saj kjo vepėr e ka shlyer veten nė vitin 1981 (3 vjet punė) dhe qė nga ai vit e nė vijueshmėri punon pėr nevojat ekomomike tė vendit, thotė Naska. Pėr ndėrtimin e saj morėn pjesė pėr 7 vite radhazi inxhinierė tė njohur tė asaj kohe si: Pandi Ēezmaxhiu, Nesti Lubonja, Rrahman Hanku, Emin Myslin etj. Vitet e punės Qė nga 78, kur u vu nė punė pėr herė tė parė, HEC-i i Fierzės nuk ėshtė pėrfshirė nė procese tė mėdha rehabilitimi, jo sepse nuk ishte nevoja, por pas 90-ės qeveria shikonte tė tjera probleme qė po pengonin zhvillimin e vendit. HEC-i i Fierzės ėshtė vepra e parafundit energjetike, ndėrtuar nga sistemi komunist, por edhe qeveria pluraliste nuk ndėrtoi asnjė objekt. Pas ndėrtimit tė HEC-it tė Fierzės, u ndėrmor njė tjetėr projekt, ai i Komanit, i shtrirė mbi lumin Drin. Pas kėtij hidrocentrali, puna nisi pėr njė tjetėr vepėr energjetike, HEC-i i Banjės, por procesi u ndėrpre, pėr shkak tė ndryshimit tė regjimit. Kėtu mėsojmė se po bėhen mė shumė se 22 vjet (nė vitin 1986 u vu nė punė HEC-i i Komanit) qė vendit tonė nuk i ėshtė shtuar asnjė burim i ri energjetik. Hidrocentralet e vegjėl tė ndėrtuar dhe tė dhėnė me koncesion nė vitet e demokracisė nuk pėrbėjnė mė shumė se 1 pėr qind tė prodhimit total tė energjisė elektrike. Aktualisht vetėm 35 pėr qind e burimeve ujore shfrytėzohen nga hidrocentralet nė vend. Sipas specialistėve, ėshtė i domosdoshėm ndėrtimi jo vetėm i HEC-ve tė mėdha, por edhe 1132 HEC-ve tė vegjėl e komunalė. Deri nė vitin 1988 ishin ndėrtuar rreth 83 HEC-e tė vegjėl. Energjia elektrike e prodhuar nga Fierza transmetohet nėpėrmjet linjave tė tensionit tė lartė Fierzė-Burrel-Elbasan, Fierzė-Koman-Tiranė-Elbasan, Fierzė-Gjakovė etj., sė bashku me nėnstacionet elektrike pėrkatėse nė Fierzė, Koman, Tiranė, Elbasan etj. E tashmja KESH sapo ka pėrfunduar kėtė vit realizimin e investimit 30 milionė euro pėr rehabilitimin e dy turbinave tė hidrocentralit tė Fierzės. Investimi i kryer me ndihmėn e donatorėve dhe burimeve tė KESH-it bėri tė mundur rritjen e prodhimit tė energjisė elektrike me 2 pėr qind. Tashmė njė pjesė e teknologjisė sė HEC-it tė Fierzės ka ndryshuar, i modernizuar falė investimit. Njė tjetėr projekt i KESH-it lidhet me sigurimin e digave, me vlerė investimi 28 milionė euro, ku 10 milionė i takojnė Fierzės, ndėrsa studimi prek edhe HEC-et e tjera. Aktualisht, kapaciteti i HEC-it tė Fierzės ėshtė 500 MW, me njė nivel prodhimi afro 1.7 miliardė kilovat orė energji elektrike. E ardhmja Duket si shaka, por KESH-i planifikon ta pėrfshijė HEC-in e Fierzės nė rrjetin e bursave, duke e instaluar me qendrėn e dispeēerisė qė ndodhet nė Zvicėr. Duke u lidhur me qendrėn nė Zvicėr, do ta kemi mė tė lehtė shkėmbimin e energjisė elektrike, kryerjen e importit dhe eksportit, ndėrsa kompanitė e huaja do tė jenė nė gjendje tė njihen nė ēdo kohė me kapacitet e Fierzės, flet pėr Shqip, drejtori i pėrgjithshėm i divizionit tė prodhimit, Muharrem Stojku. Sipas tij, plani ėshtė pėr tu zbatuar tani afėr dhe se listimi i Fierzės nė bursė pritet ti sjellė KESH-it tė ardhura tė konsiderueshme. Nėse njė ditė do tė hidhej ideja pėr privatizimin e HEC-it tė Fierzės, opinionet do tė ishin interesante, tė pozicionuara pro dhe kundėr. Stojku jep mendimin e tij personal: Jo. Fierza ėshtė vepėr shqiptare dhe do tė mbetet e tillė. Reforma Pritet largimi i 70 punonjėsve Aktualisht, nė hidrocentralin e Fierzės janė tė punėsuar 140 veta. Drejtori i pėrgjithshėm i divizionit tė prodhimit, Muharrem Stojku, shpjegon pėr Shqip reformėn qė pritet tė nisė nė drejtim tė numrit tė punonjėsve, duke e lidhur me nevojėn e domosdoshme tė krijuar nga investimi i kryer. Sė shpejti pritet tė nisė reforma, e cila parashikon tė prekė rreth 50 pėr qind tė punonjėsve. Ky proces duhet tė kishte nisur me kohė, por pasojat ekonomike-sociale sollėn shtyrjen e reformės, e cila ėshtė e pashmangshme. Stojku sqaron edhe problemet e lindura nė mesin e kėtij viti, ku njė pjesė e punėtorėve rrezikuan HEC-in duke dalė nė grevė urie, pėr arsye tė pagave dhe kushteve tė punės, qė tashmė janė tė zgjidhura si probleme. Punimet Rezerva, 2.7 miliardė mĀ3 ujė Diga ėshtė ndėrtuar me material vendi, me lartėsi 167 ml (nga digat mė tė larta), gjatėsia nė kurorė 400 ml, volumi i pėrgjithshėm i materialeve tė ndėrtimit tė hedhur nė tė ėshtė 8 milionė mĀ3, tunele 5500 ml. Rezervuari i ujit me volum 2.7 miliardė mĀ3, sipėrfaqja e ujit tė rezervuarit 72.6 kmĀ2, thellėsia maksimale 128 ml, fuqia e instaluar 500 MW dhe prodhimi vjetor i energjisė 1.8 miliardė kilovat/orė etj. Varianti Epoka nukleare Qeveria shqiptare ka ngritur me kohė idenė e ndėrtimit tė centralit nuklear, duke rritur debatin pro apo kundėr tij. Kundėr tij pozicionohen ambientalistėt, pėr shkak tė mbetjeve nukleare qė shkakton centrali, por edhe tė tjerė specialistė shprehin dyshime, duke e lidhur me koston e lartė dhe me rrezikshmėrinė helmuese. Qeveria e drejtuar nga Berisha ka hedhur hapin e parė pro ndėrtimit tė centralit nuklear, duke u nisur edhe nga mbėshtetja e qeverisė italiane. Pro ndėrtimit tė nuklearit ėshtė shprehur edhe Enti Rregullator i Energjisė-ERE, sipas sė cilės, futja nė shfrytėzim e njė centrali nuklear 1000 MW, do tė stabilizonte kėrkesėn pėr energji elektrike, pėr njė periudhė afatgjatė. Kurse KESH-i e ka cilėsuar projektin tepėr afatgjatė, ndėrsa ka sugjeruar mė tepėr vėmendje ndaj projekteve emergjente. Prodhimi Strategjia 2020 ERE ka pėrcaktuar qartė strategjinė qė do tė ndiqet deri nė vitin 2020 pėr rritjen e prodhimit energjetik nė vend. Kėshtu, ERE sugjeron qė brenda 5 vjetėve tė para tė ekzistojnė tė gjitha mundėsitė pėr ndėrtimin e HEC-ve tė Kalivaēit, Ashtės dhe njė numėr i konsiderueshėm HEC-esh tė vegjėl, duke realizuar njė kapacitet tė instaluar me HEC-e deri nė 250 MW. Gjatė kėsaj periudhe bėhet gjithashtu e mundur tė pėrfundojė TEC-i i Vlorės dhe rikonstruksioni i TEC-it tė Fierit, me njė kapacitet tė pėrbashkėt prej rreth 300 MW. Mė tej parashikohet tė futen nė shfrytėzim edhe tri parqe qė shfrytėzojnė energjinė e erės me fuqi tė instaluar rreth 850 MW, tė cilėt tashmė janė licencuar nga ERE. Pėr periudhėn afatgjatė (deri nė 2020), ERE sugjeron ndėrtimin e HEC-eve nė Skavicė dhe akset e tjera tė Vjosės e Devollit.
Hidrocentrali i Fierzės (dikur quhej Drita e Partisė) ėshtė ndėrtuar mbi Drin nė afėrsi tė fshatit Fierzė. Filloi tė ndėrtohej nė nėntor 1971 dhe u vu nė shfrytėzim mė 1978. Ka njė digė me gurė, zhavorr dhe bėrthamė deltine tė lartė 160 m. Diga krijon njė rezervuar, (Liqenin e Fierzės) me vėllim 2,7 miliardė metra kub ujė./Wikipedia
als_Latn als_Latn als_Latn