als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Nga Miron Ēako
Tatuazhi ose tatoo si term vjen nga gjuha polineziane nga fjala tatou, qė do tė thotė tė dekorosh trupin, me anė tė inēizimit nė lėkurė nėpėrmjet shpimit me gjilpėrė. Ai quhet sot edhe body art (arti i trupit). Njerėzimi qė nė lashtėsi duke qenė njė qenie supersticioze ka besuar nė fuqi tė mbinatyrshme tė zotave, kėto sipas tij, tė mishėruara nė fuqitė e natyrės si te zjarri, gurėt, drurėt, kafshėt. Njeriu qė ti bėnte tė tijat kėto fuqi, ose tė mbrohej prej tyre, me anėn e aftėsisė sė tij artistike i stilizoi nė imazhe simbolike, duke i vendosur nė trupin e tij me teknika tė ndryshme,si inēizimi me shpim, prerje, stampim, zakonisht me bojė tė zezė por edhe me ngjyra. Pothuajse tė gjithė popujt paganė ranė nė kėto praktika qė kishin karakter okult, d.m.th. lidhje me perėnditė. Simbolika kishte tė bėnte me objekte tė ndryshme si p.sh. me diellin, hėnėn, yjet (shenjat zodiake), me dragoj, kafshė dhe kėto lloje tatuazhe quhen toteme.
Tatuazhi kishte dhe karakter njohės pėr tu dalluar njė fis nga fisi tjetėr, dhe kėto lloj tatuazhesh quhen tribale. Por edhe kur tatuazhi ėshtė pėrdorur me karakter estetik gjithmonė ka qenė i pandarė nga okultizmi. Shtrirja gjeografike e praktikimit tė tatuazhit ishte pothuajse nė tė gjithė ato vende ku jetonin grupe njerėzish si fise, tribu dhe mė vonė nė qendrat e qytetėrimit tė lashtė, si nė Egjiptin e Vjetėr, Indi, Azi, Kinė, Japoni etj.Tatuazhi ėshtė praktikuar edhe nė Iliri, nė fise tė ndryshme. Tek ilirėt siē dėshmojnė historianė tė lashtėsisė si Herodoti (484-425 prK), pėrdoreshin tatuazhe okultike me origjinė totemike si p.sh. gjarpėri me krahė ose kafshė si kaprolli.Kėto tatuazhe dallonin njė fis nga njė fis tjetėr dhe tregonin kultin qė ēdo njeri dhe fis besonte.
Ndalimi i bėrjes sė tatuazhit.
I vetmi popull nė lashtėsi qė nuk e aplikoi mė tatuazhin ka qenė populli i Izraelit, i cili 1500 vjet pr. Kr. u ndalua me anė tė njė urdhėrese nga vetė Zoti Perėndi,nėpėrmjet profetit Moisi.Kjo urdhėresė gjendet nė Bibėl tek Libri i Levitikut. Nuk do tė bėni prerje tė mishit tuaj pėr njė tė vdekur, nuk do tė bėni asnjė tatuazh mbi trupin tuaj (Lev. 19:28).Pra ēdo lloj gėrvishje apo shenje nė trup ishte e ndaluar pėr hebrenjtė, sepse kjo praktikė e gabuar i lidhte hebrenjtė me kultet pagane, qė kishin tė bėnin me botėn e tė vdekurve, tė nėndheshme, praktika okulte shumė tė pėrhapura nė Egjiptin e Lashtė qė nė Bibėl cilėsohet si shtėpia e magjisė. Sipas Biblės perėnditė e kombeve janė idhuj dhe demonė: Sepse gjithė perėnditė e kombeve janė idhuj, por Zoti ka bėrė qiejtė. (Ps. 96:5)
Edhe me ardhjen e Krishtit si Zot-Njeri te populli I Izraelit i cili tha pėr veten e tij: Mos kujtoni se erdha tė prish ligjin apo profetėt por tė pėrmbush (Math. 5:17), kjo urdhėresė e ligjit qė ndalon tė bėrit e tatuazhit, vazhdon tė jetė nė fuqi edhe pėr tė krishterėt, populli i ri i Zotit i pėrbėrė nga Izraelitėt dhe kombet. Nė krishtėrim kjo urdhėresė ndaluese mori njė kuptim mė tė plotė, jo vetėm qė tatuazhi nuk duhet tė bėhet sepse ishte njė veprim okultik ndaj idhujve nė trupin e njeriut, por kur njė njeri bashkohet me Krishtin me anė tė besimit dhe pagėzimit: Sa u pagėzuat mė Krishtin mė Krishtin u veshėt, Aliluia(Gal. 3:27), trupi i tė krishterit tashmė nuk i pėrket mė atij por ėshtė gjymtyrė e Krishtit, tempull i Perėndisė ku banon Shpirti i Shenjtė. Kėtė gjė e ka sqaruar shumė qartė apostulli i kombeve Pavli, duke thėnė: Trupi ėshtė pėr Zotin ( I Kor. 6:13) Trupi juaj ėshtė tempull i Shpirtit tė Shenjtė (I Kor. 6:19) A nuk e dini se trupat tuaj janė gjymtyrė tė Krishtit (I Kor. 6:15).
Prandaj ata qė besojnė tek Krishti si Zot dhe e quajnė veten tė krishterė, nuk u lejohet asnjė tatuazh nė trupin e tyre edhe kur kjo kėrkohet tė bėhet me simbole tė krishtera si kryqi, pėllumbi, fytyra e Zotit, e Shėn Marisė etj. Bėrja e kėtyre simboleve tė krishtera nė trupin e njerėzve pėrveēse ėshtė e gabuar dhe e ndaluar, kalon shpesh nė kufirin e blasfemisė, sepse shenjat dhe simbolet e krishtera bėhen nė vende tė papėrshtashme tė trupit qė njeriu me dije ose pa dije mund ti pėrdhosė.
P.sh. bėrja e kryqit nė kėmbė ėshtė e ndaluar dhe blasfemi. Ose njė rast tjetėr bėrja e kryqit nė njė parakrah nė pamje tė parė duket korrekte, por kur parakrahu ngrihet sipėr, kryqi shkon me kokė poshtė dhe kjo ėshtė njė shenjė satanike dhe blasfemi e dėnueshme. Por jo vetėm tatuazhet simbolike nuk lejohen, por as edhe ato estetike nė pjesė tė trupit,si floreale,emra etj, sepse bėrja e njė tatuazhi edhe me karakter estetik, ėshtė njė fyerje pėr vet mjeshtrin e madh Zotin Krijues, sepse ėshtė si ti thuash Zotit se krijesa qė ti ke bėrė ka nevojė pėr njė lloj retushi estetik nga ana njerėzore.
Mendoni se si do tė ndihej Leonardo Da Vinēi kur dikush do ta quante veten mė tė aftė se ai dhe do tė guxonte tė retushonte figurėn e Mona Lizės. Mendoj se jo vetėm Leonardo si autor do tė reagonte negativisht, por ēdo njeri i arsyeshėm nuk do ta lejonte kėtė ndėrhyrje , nė kėtė kryevepėr arti tė bėrė nga dora e njeriut. Por sa mė shumė e gabuar do tė tingėllonte kjo gjė kur ndėrhyhet tek njeriu, kjo kryevepėr e Perėndisė. Prandaj ēdo ndėrhyrje me karakter estetik tė panevojshėm, pėrveē rasteve kur janė nė ndihmė tė shėndetit, ėshtė njė arrogancė dhe fyerje pėr Zotin, krenari egoiste, qė ėshtė shkaku i parė i mėkatit dhe i ēdo rėnieje njerėzore, siē shkruhet:Pėrpara shkatėrrimit vjen kryelartėsia dhe pėrpara rrėzimit fryma krenare (Fj. Ur. 16:18)
Prandaj tė krishterėt janė thirrur tė pėrlėvdojnė Perėndinė nė trupat e tyre (1 Kor. 6: 19-20) dhe tė gjitha ti bėjnė pėr lavdinė e Perėndisė (1 Kor. 10:31) dhe tė mos konformohen me botėn (Rom. 12:2)Se miqėsia me botėn( e mėkatit) ėshtė armiqėsi me Perėndinė? Ai, pra, qė do tė jetė mik i botės bėhet armik i Perėndisė.( Jak 4:4)
war_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn