als_Latn lit_Latn uzn_Latn
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
22 Nėntor - Dita e Alfabetit tė Gjuhės Shqipe
http://i44.tinypic.com/260rdjd.jpg
"Sot ėshtė dita shqipėtarė tė pėrpiqemi, alfabetin tonė tė mbrojmė, shpejt o burrani, shkronjat tona janė tė arta ato duamė..."
Himni qe Parashqevi Qiriazi shkruajti nderkohe qe shume kolege te tjere pergatisnin ABC e gjuhes shqipe. Me 22 nentor te vitit 1908 me qindra studente ishin mbledhur perpara Manastirit ,duke mposhtur te ftohtin dhe duke pritur me padurim Abc.
Mitat Frashėri kryetar i kongresit, kurse mė vonė edhe i Ballit Kombėtar, Gjergj Fishta Homeri shqiptar, Luigj Gurakuqi, Shain Kolonja dhėndėr i Naim Frashėrit, etj.
Pėrqafimet dhe lotėt nga gėzimi nuk kishin fund. Pas nje epilogu anetaret e kongresit aprovuan alfabetin shqip. Ne kete dite te vecante nuk njiheshin diferencime, te gjithe ishin te bashkuar per te festuar, myslimanė, tė krishterė, synitė, bektashinj, ortodoksė, katolikė, prtotestantė, toskė, gegė, ēamėr, labėr, etj.
Lashtesia e gjuhes shqipe tregon vete lashtesine e popullit shqiptar, qe e ka krijuar, e ka folur dhe e ka zhvilluar kete gjuhe.
Lėvizja pėr ABC-nė dhe shkrimin shqip ka qenė pjesė pėrbėrėse e pėrpjekjeve mbarėshekullore tė kombit tonė, ka hasur nė kundėrshtime dhe qėndrime negative tė armiqve tanė kombėtarė dhe ka ēarė pėrpara duke pasur pishtarėt e vet. Lufta pėr ABC-nė dhe shkrimin shqip u ashpėrsua sidomos gjatė Rilindjes Kombėtare dhe pas saj. Pas daljes nė dritė tė "Abetares" sė Naum Bredhit, lėvizja pėr ABC-nė dhe shkrimin shqip u sulmuan pėrherė e mė rreptė nga oborri osman dhe athino-fanaritėt jo mė si njė dukuri gjuhėsore, por si njė dukuri politike. Konstandin Kristoforidhi, gjuhėtari ynė i njohur, do tė lėshonte alarmin: "Ndė mos u shkroftė gjuha shqipe nuk do tė shkojnė shumė vjet dhe nuk do tė ketė Shqipėri ndė faqe tė dheut, as nuk do tė shėnohet mė emri shqiptar ndė kartė tė botės"
Shkenca gjuhėsore shqiptare ka pranuar faktin historik se gjuha shqipe ėshtė shkruar qysh herėt dhe se janė pėrdorur disa lloje ABC-sh. Marin Barleti, nė librin "Rrethimi i Shkodrės" (1504), thotė se kishte pėrdorur burime historike qė flisnin pėr krijimin e Shkodrės tė shkruara "nė gjuhėn e popullit", pa pėrmendur se me ēlloj ABC-je ishin shkruar. Po tė merret me mend se nė ato burime ka qenė pėrdorur alfabeti latin, atėherė pohimi i dėshmitarit mė tė hershėm qė njihet gjer sot pėr kėtė ēėshtje, francezit Gulielm Adae, i njohur me emrin Brokard Monaku, ėshtė njė provė e fortė e shkrimit tė shqipes me shkronja latine qysh nė lashtėsi. Gulielm Adae, nė njė kumtim latinisht tė vitit 1332, shkruante se shqiptarėt, sado qė kishin "njė gjuhė krejt tė ndryshme nga ajo e latinėve, nė librat e tyre pėrdorin shkronjat latine". Por nuk thotė nė cilėn mėnyrė pėrdoreshin dhe prej sa kohe ishin nė pėrdorim ato shkronja. Gjurma e parė qė haset mbi pėrdorimin e alfabetit latin nė Shqipėri ėshtė e vitit 1462. Nė kėtė alfabet ka qenė shkruar e ashtuquajtura "Formulė e Pagėzimit".
ABC pėrbėhej pra nga 36 shkronja; nga kėto 7 zanore dhe 29 bashkėtingėllore. Nė gjysmėn e dytė tė vitit 1879, ajo ABC u pėrmblodh brenda njė abetareje prej 136 faqesh, e cila u quajt "ALFABETARE E GJUHĖS SHQIP".
http://i39.tinypic.com/ild176.jpg
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
1940 - Lufta e Dytė Botėrore: Pas pushtimit italian, trupat greke kundėrsulmuan italianet pėr tė pushtuar Shqipėrinė dhe Korēėn.
1943 - Lebanoni u pavarėsua nga Franca.
1963 - U vra presidenti amerikan John F. Kennedy dhe guvernatori i Teksasit John Connally u lėndua rėnd nga njė vrasės i njohur si Lee Harvey Oswald.
1975 - Juan Carlos u shpall Mbreti i Spanjės pas vdekjes sė mbretit Francisco Franco.
1986 - Mike Tyson nokauton Trevor Berbick nė rundin e dytė dhe bėhet kampioni mė i ri botėrorė nė kategorinėe rėndė me 20 vite e 4 muaj.
1990 - Margaret Thatcher rizgjedhet Kryeministre e Britanisė sė Madhe.
1995 - Toy Story paraqiti filmin e parė me metrazh tė gjatė tė krijuar komplet pėrmes animimeve kompjuterike.
2005 - Angela Merkel u bė gruaja e parė kncelare e Gjermanisė.
2011 - Pėrurohet nė Rexhin busti i Sali Nivicės, patriot, publicist, Nderi i Kombit, dhe Shuko Dalipit.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
http://www.ikub.al/Handlers/Images.a...a-c11dd238caa9
25 Nėntor: Dita ndėrkombėtare kundėr dhunės ndaj grave!
Sot ėshtė Dita Ndėrkombėtare e vendosur nga OKB-ja kundėr dhunės ndaj gruas. Sipas raportimeve tė mediave botėrore iniciativat e ndėrmarra me kėtė rast do tė jenė tė shumta. Sekretari i pėrgjithshėm i Kombeve tė Bashkuara Ban Ki-moon, ka kujtuar dhe ka sjellė edhe njė herė nė vėmendje se mė shumė se 70 pėr qind e grave nė botė ėshtė dhunuar tė paktėn njė herė nė jetė. Data e zgjedhur si ditė ndėrkombėtare kundėr dhunės ndaj gruas, ėshtė vendosur 25 nėntori nė nderim tė tre motrave Mirabel, heroina tė luftės sė ēlirimit tė Republikės Dominikane. Tre motrat Mirabel, u torturuan dhe u vranė nė vitin 1960 nga agjentėt e diktatorit Rafael Trujillo.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
27 Nėntor
1095 - Nė Kėshillin e Klermontit, Papa Urban II shpalli kryqėzatėn e pare (1096-1099), e cila filloi si njė pelegrinazh i pėrhapur nė Francė dhe Gjermani dhe pėrfundoi si njė fushatė ushtarake nga Evropa katolike romake pėr tė rimarrė tokat e Shenjta nėn kontrollin musliman. Kjo kryqėzatė pėrfundoi me rimarrjen e Jeruzalemit mė 1099. Gjatė kryqėzatės, kalorės, fshatarėt nga shumė vende tė Evropės udhėtuan nga toka dhe deti , sė pari nė Konstandinopojė dhe pastaj drejt Jeruzalemit. Kryqėzatat (gjithėsej 9) zgjatėn rreth 200 vjet dhe natyra e tyre mbrojtėse ose agresive mbetet e debatueshme.
1895 - Nė Klubin suedez - norvegjez nė Paris, Alfred Nobel nėnshkruan testamentin e tij, duke ndarė mėnjėanė njė fond pėr Ēmimet Nobel, qė do tė themeloheshin pas vdekjes sė tij.
1895 - Vdes letrari francez Alexandre Dumas
1912 - Nė Durrės, shqiptarėt ulin flamujt e perandorisė osmane dhe ngrenė nė ndėrtesat qeveritare flamurin e Skėnderbeut me fushė tė kuqe me shqiponjėn e zezė dy krerėshe. Funksionarėt osmanė qė refuzuan tė njohin kėtė ndryshim u pėrjashtuan nga zyrat e tyre.
1991 - Kėshilli i Sigurimit i Kombeve tė Bashkuara miraton rezolutėn 721 tė Kėshillit tė Sigurimit, qė hap rrugėn pėr fillimin e operacioneve paqeruajtėse nė Jugosllavi
2004 - Papa Gjon Pali II i kthen Kishės Ortodokse Lindore reliket e Shėn Joan Gojartit dhe Shėn Gregor the Theologut . Reliket ishin plaēkitur nė Kostandinopojė gjatė Kryqėzatės sė Katėrt mė 1204, duke hapur njė plagė tė thellė nė marrėdhėniet midis dy kishave, Ortodokse dhe Katolike. Reliket ishin ruajtur nė bazilikėn e Shėn Pjetrit nė Vatikan, dhe nė manastirin Shėn Maria nė Campo Santo.
2005 - Kryhet transplantimi i parė i pjesshėm i fytyrės njerėzore nė njė spital nė Amiens tė Francė. Pacientja Isabelle Dinoire iu nėnshtrua operacionit pėr tė zėvendėsuar fytyrėn, e cila ishte dėmtuar rėndė nga njė qen. Njė pjesė e indeve tė fytyrės nga hunda dhe goja e njė gruaje tė vdekur u transplantua nė fytyrėn e pacientes. Mė 13 dhjetor 2007, raporti i parė i detajuar i progresit tė kėtij transplantimi botuar nė revistėn New England Journal e Medicine tregoi se pacientja ishte e kėnaqur me operaimin dhe me fytyrėn esaj tė re, megjithėse procesi kishte qenė i vėshtirė e i dhimbshėm. Mė 20 mars 2010, njė ekip prej 30 mjekėsh spanjollė kryen transplantin e parė tė plotė tė fytyrės sė njė personi qė ishte plagosur nė njė aksident me tė shtėna.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
28 Nėntor
1443 - Skėnderbeu dhe forcat e tij ēlirojnė Krujėn dhe ngrenė flamurin kuq e zi. Pasi kishte braktisur osmanėt nė betejėn e Nishit (3 nėntor), Skėnderbeu, nė krye tė 300 kalorėsve, u kthye nė trojet e tij dhe u bė sundimtar i Krujės, duke ringjallur Principatėn e Kastriotėve. Shembulli I tij nxiti thuajse tė gjithė princat shqiptarė tė ngriheshin kundėr sundimit Osman.; nė pėrpjekje pėr bashkim forcash, mė 2 mars 1444, Skėnderbeu i thirri ata nė Lezhė pėr njė kuvend ku pavarėsisht nga grindjet mes tyre, themeluan njė bashkim, i njohur nė histori si Lidhja shqiptare e Lezhės. Fitorja e parė e Skėnderbeut nė krye tė ushtrisė sė Lidhjes ishte beteja e Torviollit mė 1444, e cila shėnoi fillimin e mė shumė se 20 vjet luftė me perandorinė osmane. Forca e Skėnderbeut arritėn mė shumė se 20 fitore nė fushė-betejė dhe pėrballuan 3 rrethime tė kėshtjellės sė Krujės, qė u udhėheqėn nga vetė sulltanėt. Nė vitin 1451, Skėnderbeu pranon de jure sovranitetin e Mbretėrisė sė Napolit, duke nėnshkruar Traktatin e Gaetas, pėr tė siguruar njė aleancė mbrojtėse ndaj osmanėve, megjithėse de facto ai mbeti sundimtar i pavarur. Nė vitin 1460-1461, Skėnderbeu mori pjesė nė luftėrat civile tė Italisė nė pėrkrahje tė Ferdinandit tė Napolit. Mė 1463, ai u caktua komandant i pėrgjithshėm i forcave tė kryqėzatės sė shpallur nga Papa Pius II, por Papa vdiq ndėrsa trupat ishin ende nė procesin e grumbullimit, kėshtu qė sipėrmarrja u ndėrpre. Sė bashku me venedikasit, Skėnderbeu luftoi nė Luftėn osmane - veneciane (1463-1479), deri nė vdekjen e tij mė 17 janar 1468.
Histori e Shqipėrisė
(Naim Frashėri, 1889)
Kruj', o qytet i bekuar!
Prite, prite Skėnderbenė,
Po vjen si pėllump i shkruar,
Tė shpėtonjė mėmėdhenė
Shqipėtarėt t'i shpėtonjė
Nga xgjedh' e keq'e Tyrqisė,
Edhe ty tė tė nderonjė,
Qė je krej'i Shqipėrisė,
...
O Shqipėrizė! gėzohu,
Se tė erdhi prapė dita,
Lulėzohu, zbukurohu,
Tė zbriti nga Zoti drita!
1520 - Pas lundrimit nėpėrmjet njė ngushtice nė skajin mė jugor tė Amerikės sė Jugut, tre anije nėn komandėn e portugezit Ferdinand Magellan arritėn nė Oqeanin Paqėsor, duke u bėrė evropianėt e parė qė kalojnė nga Oqeani Atlantik nė Paqėsor.
1582 - Nė Stratford, Angli, William Shakespeare dhe Anne Hathaway paguajnė 40 stėrlina pėr ēertifikatėn e martesės. Ata patėn 3 fėmijė, vajza. Anne jetoi edhe 7 vjet pas vdekjes sė Shekspirit mė 1616 (52 vjeē). Rreth saj dihet fare pak, pėrtej disa referencave nė dokumentet ligjore, qė bėjnė fjalė pėr marrėdhėniet me Shekspirin.
1912 - Shqipėria shpall pavarėsinė nga Perandoria Osmane. Suksesi i kryengritjes shqiptare tė atij viti, u pa si sinjal i fortė pėr vendet fqinje se Perandoria Osmane ishte e dobėt. Mbretėria e Serbisė ishte kundėr planit pėr njė vilajet gjithė-shqiptar, duke preferuar njė ndarje tė territorit evropian tė Perandorisė Osmane mes 4 vendeve ballkanike nė aleancė, ndėrsa territorret e pushtuara gjatė luftės sė parė ballkanike tė viheshin nėn kontroll ndėrkombėtar. Kjo ishte arsyeja qė Ismail Qemali thirri nė Vlorė Kuvendin mbarė shqiptar dhe shpalli pavarėsinė e Shqipėrisė. Pavarėsia ishte mė tepėr fiktive pėr shkak se Vlora ishte qyteti i vetėm nė tė gjithė vendin qė kontrollohej nga delegatėt - por vendimi u provuar efektiv nė mungesė tė njė pushteti. Edhe pse pavarėsia e Shqipėrisė u njoh de facto mė 17 dhjetor 1912 nė Konferencėn e Ambasadorėve nė Londėr, ajo nuk ishte e efektshme deri nė 29 korrik 1913, me pėrfundimin e Luftės sė Dytė Ballkanike, dhe me zgjidhjen e problemit delikat tė Shkodrės, kur komuniteti ndėrkombėtar ra dakord pėr tė njohur Shqipėrinė si shet sovran.
1989 - Lufta e Ftohtė: Revolutioni Kadife - Pėrballė protestave, Partia Komuniste e Ēekosllovakisė njofton se do tė heqė dorė nga monopoli mbi pushtetin politik.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
29 Nėntor
1777 - Themelohet San Jose de Guadalupe, vendbanimi i parė civil, apo Pueblo, nė Kaliforninė e sipėrme. San Jose shėrbeu si komunitet bujqėsor nė mbėshtetje tė instalimeve ushtarake spanjolle nė San Francisko dhe Monterey, kur territori ishte koloni spanjolle. Kur Kalifornia fitoi shtetėsinė nė vitin 1850, San Jose u bė kryeqyteti i parė i kėtij shteti. San Jose ėshtė sot qyteti mė i madh nė luginėn Silikon.
1944 - Shqipėria ēlirohet nga partizanėt. Pas ēlirimit nga pushtimi nazist, vendi u bė shtet komunist; Republikė Popullore mė 1946; Republikė Popullore Socialiste nė vitin 1976; udhėhequr nga Enver Hoxha, Partia e Punės dhe Diktatura e Proletariatit. Sot, Shqipėria ėshtė demokraci parlamentare me ekonomi nė tranzicion (disa thonė se tranzicioni ka pėrfunduar). Kryeqyteti, Tirana, ka mbi 600-mijė banorė nga rreth 2.9 milionė e gjithė Shqipėria. Tirana ėshtė gjithashtu kryeqyteti financiar i vendit. Reformat e tregut tė lirė e kanė hapur vendin pėr investime tė huaja, veēanėrisht nė zhvillimin e energjisė dhe infrastrukturėn e transportit. Nė vitin 2011, Shqipėria u zgjodh si destinacion Nr.1 nė listėn e 10 vendeve pėr tė vizituar, nga Lonely Planet.
1945 - Shpallet Republika Federative Popullore e Jugosllavisė. Republika Socialiste Federative e Jugosllavisė (apo RSFJ), e cila hodhi bazat gjatė Luftės sė Dytė Botėrore pati njė ekzistencė deri nė vitin 1992 kur u shpėrbė mes luftėrave jugosllave. Federata e Jugosllavisė pėrbėhej nga gjashtė republikat socialiste: Bosnje-Herzegovina, Kroacia, Maqedonia, Mali i Zi, Serbia, dhe Sllovenia - dhe dy krahina autonome, Vojvodina e Kosova.
1947 - Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara rekomandon ndarjen e Palestinės. Plani i hartuar pas mbarimit tė mandatit tė kontrollit britanik, do tė ēojė nė krijimin e shteteve tė pavarura arabe dhe hebraike dhe status tė posaēėm ndėrkombėtar pėr qytetin e Jeruzalemit.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
29 Nėntori ėshtė dita e 333-tė e kalendarit gregorian (dita e 334-t nė vitin e brishtė) - kėshtu qė deri nė fund tė vitit kanė mbetur edhe 32 ditė.
Ngjarje:
1877 - Thomas Edison demonstron fonografin pėr herė tė parė.
1899 - U themelua klubi futbollistik spanjoll FC Barcelona.
1910 - Patenta e parė pėr zbulimin e semaforit nė Shtetet e Bashkuara iu nda zbuluesit amerikan Ernest Sirrine.
1944 - Msakra nė Iseukaj, Caravajkė.
1944 - U ēlirua Shqipėria nga Gjermania naziste.
1945 - U shpall Republika Federale Popullore e Jugosllavisė.
1972 - Nolan Bushnell (bashkė themelues i kompanisė Atari) paraqiti lojėn Pong nė Andy Capp’s Tavern ė Sunnyvale, Calif.
1975 - Emri "Micro-soft" (pėr "microcomputer software") pėr herė tė parė u pėrdor nga Bill Gates nė letren drejtuar tek Paul Allen.
2005 - Partia e RE Komuniste Kroate (KPH) u themelua nėVukovar.
Lindje
1797 - Gaetano Donizetti, kompozitor italian
1803 - Gottfried Semper, ndėrtimtar gjerman
1803 - Christian Doppler, fizikant austriak
1898 - C. S. Lewis, shkrimtar irlandez
1932 - Jacques Chirac, politikan francez
Vdekje
1643 - Claudio Monteverdi, kompozitor italian
1852 - Ada King Lovelace, matematiciente britaneze dhe programeri i parė
1924 - Giacomo Puccini, kompozitor italian
1954 - Enrico Fermi, fizikant italian
1975 - Graham Hill, kampion i Formula 1
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
10 Dhjetori, Dita Ndėrkombėtare e tė Drejtave tė Njeriut
Nė mbarė botėn sot shėnohet Dita pėr tė Drejtat e Njeriut, si njė pėrkujtim i pėrvitshėm i Deklaratės Universale pėr tė Drejtat e Njeriut, e cila u miratua nė 10 dhjetor tė vitit 1948 nga Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara.
http://i44.tinypic.com/8z4c48.png
DEKLARATA E PERGJITHSHME MBI TE DREJTAT E NJERIUT
Mbasi njohja e dinjitetit tė lindur tė tė drejtave tė barabarta dhe tė patjetėrsueshme tė tė gjithė anėtarėve tė familjes njerėzore ėshtė themeli i lirisė, drejtėsisė dhe paqes nė botė;
mbasi mosrespektimi dhe pėrbuzja e tė drejtave tė njeriut ka ēuar drejt akteve barbare, tė cilat kanė ofenduar ndėrgjegjen e njerėzimit, dhe mbasi krijimi i botės nė tė cilėn njerėzit do tė gėzojnė lirinė e fjalės, tė besimit dhe lirinė nga frika e skamja ėshtė proklamuar si dėshira mė e lartė e ēdo njeriu;
mbasi ėshtė e nevojshme qė tė drejtat e njeriut tė mbrohen me dispozita juridike, kėshtu qė njeriu tė mos jetė i shtrėnguar qė nė pikėn e fundit t'i pėrvishet kryengritjes kundėr tiranisė dhe shtypjes;
mbasi ėshtė e nevojshme qė tė nxitet zhvillimi i marrėdhėnieve miqėsore midis kombeve;
mbasi popujt e Kombeve tė Bashkuara vėrtetuan pėrsėri nė Kartė besimin e tyre nė tė drejtat themelore tė njeriut, nė dinjitetin dhe vlerėn e personit tė njeriut dhe barazinė midis burrave dhe grave dhe mbasi vendosėn qė tė nxitin pėrparimin shoqėror dhe tė pėrmirėsojnė nivelin e jetės nė liri tė plotė;
mbasi shtetet anėtare u detyruan qė, nė bashkėpunim me Kombet e Bashkuara, tė sigurojnė respektimin e pėrgjithshėm dhe zbatimin e tė drejtave tė njeriut dhe tė lirive themelore;
mbasi kuptimi i pėrbashkėt i kėtyre tė drejtave dhe lirive ėshtė mė i rėndėsishėm pėr realizimin e plotė tė kėtij detyrimi;
ASAMBLEJA E PERGJITHSHME shpall Kėtė DEKLARATE TE PERGJITHSHME MBI TE DREJTAT E NJERIUT si ideal tė pėrgjithshėm tė cilin duhet ta arrijnė tė gjithė popujt dhe tė gjitha kombet, nė mėnyrė qė ēdo njeri dhe ēdo organizėm shoqėror, duke pasur parasysh gjithmonė kėtė Deklaratė, tė pėrpiqet qė, me anė tė mėsimit dhe edukimit, tė ndihmonte nė respektimin e kėtyre tė drejtave dhe lirive dhe qė, me anė tė masave progresive kombėtare dhe ndėrkombėtare, tė sigurohej njohja dhe zbatimi i tyre i pėrgjithshėm dhe i vėrtetė, si midis popujve tė vetė shteteve anėtare , ashtu edhe midis popujve tė atyre territoreve qė janė nėn administrimin e tyre.
Pėr Deklaratėn e plotė klikoni kėtu
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Nė 10 dhjetor, Nėnė Tereza mori ēmimin Nobel per Paqen ne aksionin nė ndihmė ndaj tė varfėrve nė Indi ne 1979.
Referuar Faqe 6, Gazeta 24h, Montreal (10/12/2013)
https://fbcdn-sphotos-e-a.akamaihd.n...22292415_n.jpg
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
17/12/1770 lind gjeniu, influencuesi me i madh i te gjitha koherave, kompozitori dhe pianisti Ludwig van Beethoven,
http://www.youtube.com/watch?v=k_UOuSklNL4
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
68 vjet nga fundi i monarkisė nė Shqipėri
68 vjet mė parė, konkretisht mė 02 janar 1946, qeveria komuniste nė Shqipėri shpalli jasht-ligjėsimin e monarkisė. Kėshtu, mbreti Zog u shkarkua zyrtarisht.
Njė muaj pasi Fronti Demokratik mori kontrollin e Asamblesė sė re Kombėtare, qeveria komuniste shpalli jasht-ligjėsimin e monarkisė. Kėshtu, mbreti Zog u shkarkua zyrtarisht de-jure, atij dhe trashėgimtarėve iu hoqėn tė gjitha tė drejtat dhe pronat, dhe u ndalohej pėrgjithmonė kthimi nė territorin e Shqipėrisė.
Ngjarje tjera qė kanė ndodhur mė 2 janar ėshtė ajo e vitit 1492. Ripushtimi i Emiratit tė Granadės: Fortesa e fundit e mbajtur nga Morėt nė Spanjė, dorėzohet. Njė ndihmė e vetme dhe e kufizuar erdhi nga osmanėt nė Afrikėn e Veriut, por pa efekt. Nėpėrmjet Traktatit tė Granadės, popullsive myslimane dhe hebraike u jepeshin garanci pėr mbrojtje dhe tė drejta, por kėto nuk u respektuan. Kjo ēoi nė kryengritje nė vitin 1500 e cila u shtyp shpejt; njė konflikt shumė mė i pėrhapur 1568 - 1571 ēoi nė dėbimin e pothuajse tė gjithė Morėve nga ish-emirati dhe nga rajone e tjera tė Spanjės. Rėnia e Granadės sė shpejti do tė pasohej nga njė valė zgjerimi spanjoll nė Afrikėn e Veriut, duke filluar me pushtimin e Melillas nė bregun e Marokut mė 1497. Granada ende e feston 2 janarin si ditėn e ēlirimit.
1788 SHBA: Xhorxhia bėhet shteti i katėrt qė ratifikon Kushtetutėn e Shteteve tė Bashkuara. Provinca e Xhorxhias ishte njė nga trembėdhjetė kolonitė qė ngriti krye kundėr sundimit britanik nė Revolucionin Amerikan duke nėnshkruar Deklaratėn e Pavarėsisė 1776. Nė fillim tė vitit 1861, Xhorxhia iu bashkėngjit Konfederatės dhe u bė fushė-betejė kryesore e Luftės Civile. Njė nga betejat u zhvillua nė Atlanta nė vitin 1864, e cila rezultoi me djegie vrasje dhe shkatėrrime ndėrsa forcat e Unionit nėn komandėn e gjeneralit Sherman vėrshuan nga Atlanta nė Savanah. Mbi 18 mijė ushtarė tė Xhorxhias u vranė. Nė vitin 1870, pas rindėrtimit, Xhorxhia u bė shteti i fundit i rikthyer nė Bashkim. Filmi "Shkoi bashkė me erėn" pėrshkruan kėto ngjarje nė Xhorxhia gjatė luftės civile.
1839 - Louis Daguerre, pioner francez i fotografisė, ėshtė I pari qė realizon fotografimin e Hėnės. Da Guerre ( 1787 - 1851) ishte piktor dhe fizikan i njohur pėr shpikjen e procesit tė fotografimit tė portretit. Ai u bė i njohur si njė nga etėrit e fotografisė. Edhe pse i famshėm pėr kontributet e tij nė fotografi, Da Guerre ishte gjithashtu njė piktor i arrirė dhe zhvillues i teatrit Diorama.
-
Ēfarė ka ndodhur mė 6 janar?
http://images.botasot.info/uploads/l...1388995805.jpg1322 - Stefan Urosh III bėhet mbret i Serbisė. Ai ishte i biri i mbretit Stefan Millutin. Uroshi mundi disa nga anėtarėt e familjes tė cilėt pretendonin fronin qė e mbajti deri nė shtator 1331. Ai njihej zakonisht edhe si Stefan Deēani, nga manastiri i madh qė thuhet se u ndėrtuar prej tij nė Deēan, Kosovė.
1759 - George Washington u martua me Martha Custis, njė nga gratė mė tė pasura nė Virxhinia. Ata nuk patėn fėmijė, por adoptuan dy vajza; njėra prej tė cilave, Eleanor, u martua me Robert E. Lee, i cili nė pas do tė bėhej komandant i ushtrisė sė konfederatės gjatė Luftės Civile Amerikane.
1882 - Nė fshatin shqiptar Qytezė (Ibriktepe) tė Trakisė, lindi Theofan Stilian Noli, i njohur mė mirė si Fan Noli - shkrimtar, studiues, diplomat, politikan, historian, orator, dhe themeluesi i Kishės Ortodokse Shqiptare; ai shėrbeu si kryeministėr dhe regjent i Shqipėrisė nė vitin 1924 gjatė Revolucionit tė qershorit.
Fan Noli nderohet mes shqiptarėve si kampion i letėrsisė, historisė, teologjisė, diplomacisė, gazetarisė, muzikės dhe atdhetarizmit. Ai ka luajtur rol tė rėndėsishėm nė konsolidimin e shqipes si gjuhė kombėtare me pėrkthime tė shumta tė kryeveprave tė letėrsisė botėrore. Kontributi i tij nė anglisht ėshtė, gjithashtu, i shumėfishtė: si studiues dhe autor i njė sėrė publikimesh pėr Skėnderbeun, Shekspirin, Bethovenin, tekste fetare dhe pėrkthime.
Noli u diplomua nė Harvard dhe u shugurua prift nė vitin 1908, duke krijuar nė kėtė mėnyrė Kishėn Shqiptare dhe ngritjen e gjuhės shqipe nė pėrdorimin kishtar. Theofani banoi pėr pak kohė nė Shqipėri pas shpalljes sė pavarėsisė mė 1912. Pas Luftės sė Parė Botėrore, Noli udhėhoqi pėrpjekjet diplomatike pėr tė marrė mbėshtetjen e presidentit amerikan Wilson. Mė vonė ndoqi karrierė politike e diplomatike, duke ēuar me sukses kėrkesėn shqiptare pėr anėtarėsim nė Lidhjen e Kombeve.
Figurė e respektuar, Fan Nolit iu kėrkua pėr tė udhėhequr revolucionin e qershorit 1924. Mė pas, ai shėrbeu si kryeministėr deri sa qeveria e tij u rrėzua nga Ahmet Zogut. Nė dhjetor 1924, Fan Stilian Noli ikėn nė Itali, vendoset pėrgjithmonė nė Shtetet e Bashkuara nė vitin 1930, dhe mori shtetėsisė amerikane duke rėnė dakord pėr t'i dhėnė fund pėrfshirjes nė politikė. Noli e kaloi pjesėn tjetėr tė jetės si studiues, fetar, shkrimtar; vdiq mė 13 mars 1965 nė Florida. "Pse kaqė gjatė, Zot, m'arratise/Pse mė pėrplase, mė pėrpėlise" Dhe jeta e tij i ngjau asaj qė vetė shkroi:
Moisiu nė Mal
Ngjitet pėrpjetė Malit tė shkretė
Krye-Profeti trimi me fletė,
Tė bisedonjė me Perėndinė
Pėr Palestinė.
Arrin nė majė lart i kapitur,
Qėndron me frikė, pret i tronditur,
Dhe Jehovaj i flet prej njė reje
Me zė rrufeje:
"Ti dhe tė tjerėt pleq do tė ngelni,
Tokėn e Shenjtė kurrė s'e shkelni
Skllevėr, bij-skllevėsh, s'e meritoni
Se liri s'doni!"
Krye-Profetit dita i ngryset
Dhe shpirt-kėputur pėrdhe pėrmbyset
Me lot nė sy, me zemėr tė ngrirė
I lyp mėshirė.
Pse kaqė gjatė, Zot, m'arratise,
Pse mė pėrplase, mė pėrpėlise,
Pse shpresėn dyzet vjet ma ushqeve,
Dhe sot ma preve?
"Nėm Dhen' e Lirė! Zot ku ma ke?"
"Shiko, i tha, dhe ja ku e pe."
Sė largu Zoti ia pasqyron,
Dhe e shikon.
Ja Nazareti, ja Bethlehemi,
Lum' i Jordanit, Jerusalemi,
Mal' i Sionės, Bethsaidaja,
Dhe Golgothaja,
Sheh gasn' e pritmė pėr djalėrinė
Dhe shkretėtirėn pėr pleqėrinė,
Atje sa bukur, kėtu sa zi,
O Moisi.
Kėtej ka dimrin, andej prėnverėn,
Kėrkon parajsėn, vdes nė Skėterrėn;
Ajme, sa vrer, sa keq e sa zor,
Liberator!
1912 - Nju Meksiko u bė shteti i 47-tė nė Shtetet e Bashkuara. SHBA-ja e fitoi shumicėn e territorit tė Nju Meksikos nė vitin 1848, si rezultat i Luftės meksikane, dhe pjesėn tjetėr e bleu nga Meksika nė vitin 1853 pėr tė ndėrtuar njė hekurudhė. Qė nga viti 1945, Shteti Nju Meksiko ka qenė shtet kryesues nė kėrkimet shkencore nė fushėn e energjisė - nė kėtė shtet ndodhen laboratorėt e njohur Los Alamos dhe Sandia - qendrat studimore e kėrkimore mė tė rėndėsishme nė fushėn bėrthamore, gjeotermike dhe diellore.
1929 - Tereza, vajzė e re shqiptare, murgeshė e pėrkushtur, mbėrrin nė Kalkuta pėr tė filluar punėn mes njerėzve mė tė varfėr e mė tė sėmurė nė Indi. Sot, pas vdekjes, ajo mban titullin kishtar Tereza e Bekuar e Kalkutės, por njihet si Nėnė Tereza.
Kjo shqiptare e lindur 26 gusht 1910, themeloi urdhėrin Misionaret e Bamirėsisė, sot aktiv nė 133 vende, me shtėpi pėr personat me HIV / AIDS, lebra dhe tuberkuloz, me kuzhina pėr ushqim falas, jetimore, shkolla e etj. Anėtaret e misionit te saj quhen Motra; ato duhet t'i pėrmbahen zotimit pėr "dėlirėsi, varfėri dhe bindje, shėrbime tė pėrzemėrta dhe falas pėr mė tė varfėrit e tė varfėrve".
Nėnė Tereza ka marrė nderime tė shumta nga bota, pėrfshi Ēmimin Nobel tė Paqes (1979). Ajo vdiq me 5 shtator 1997. Nė fund tė vitit 2003, Nėnė Tereza u lumturua nga Vatikani; njė mrekulli e dytė e kryer me ndėrmjetėsimin e saj ėshtė e nevojshme tė vėrtetohet, para se ajo tė mund tė njihet si shenjtore nga Kisha Katolike. Nėnė Tereza, e adhuruar dhe respektuar nga shumė njerėz, ka edhe kritikėt e saj, qė thonė se ajo nuk siguroi kujdes mjekėsor pėr njerėzit e sėmurė, ose se ka patur marrėdhėnie tė mira me diktatorė.
Duke analizuar veprat e saj, Papa Gjon Pali II pyeti: "Ku e gjeti forcėn dhe kėmbėnguljen Nėnė Tereza, pėr tė vendosur veten tėrėsisht nė shėrbim tė tė tjerėve? Ajo e gjeti atė nė lutje?
Privatisht, Nėnė Tereza pati njė pėrvojė mundimesh mbi bindjet e saj fetare, tė cilat zgjatėn gati 50 vjet deri nė fund tė jetės sė saj. Duke parė gjithė ato vuajtje pėr rreth, njerėzit shpesh bėjnė pyetjen - Pse Zoti i lejon? dhe nė ditarin e saj, Nėnė Tereza shkruante: "Ku ėshtė besimi im?... Nė se ka Perėndi - ju lutem mė falni.... Sa e dhimbshme ėshtė kjo dhimbje e panjohur - Unė nuk kam Besim..Nėse nuk ka Zot, nuk mund tė ketė shpirt. Nė se nuk ka shpirt atėherė, Jezus, Ti gjithashtu nuk je i vėrtetė."
1938 - Nė Milano, lindi Adriano Ēelentano kėngėtar kompozitor, komedian, aktor, drejtor filmi e personalitet televiziv italian. Kėngėt e tij janė mė tė shiturat nė Itali. Ndikuar shumė nga idhujt e tij Elvis Presley dhe aktori komik Jerry Lewis, Adriano Ēelentano e ka ruajtur popullaritetin e tij nė Itali pėr mė shumė se 50 vjet si artist i shumėanshėm. Nė vitet 1970 - 80, ai ishte "mbreti i arkės italiane" tė filmave me buxhet tė ulėt. "Serafino" (1968), cilėsohet roli i tij mė i mirė kinematografik. Si drejtor filmi, Ēelentano shpesh i jepte role edhe gruas sė tij, Claudia Mori. Ata kanė tre fėmijė; njė prej tyre, aktorja Rosalinda Celentano, njihet pėr rolin e Satanit nė filmin e Mel Gibsonit. Pasioni i Krishtit. Adriano Ēelentano ka lėshuar 40 albume me kėngė. Kėngėt e tij mė tė famshme janė " La coppia piu ' bella del mondo" qė ėshtė shitur mbi njė milion kopje, dhe pėr kėtė iu dha njė disk i artė; kėngė tė tjera janė "Azzurro" (1968); dhe "Prisencolinensinainciusol" (1972 ), kėngė me tė cilėn, Ēelentano imiton mėnyrėn se si tingėllon anglishtja pėr jo-anglisht-folėsit. Si aktivist, Adriano Ēelentano ėshtė mbrojtės i tė drejtave tė kafshėve, dhe qė nga viti 2005 ėshtė kthyer nė vegjetarian. Ai ėshtė tifoz i Interit tė Milanos. Kohėt e fundit, Ēelentano dha koncertin e tij tė parė drejtpėrdrejt nė 18 vjet, i cili u ndoq nga mbi 9 milionė shikues e teleshikues nga mbarė bota.
1941 - Njė muaj pasi Shtetet e Bashkuara kishin hyrė nė luftė, presidenti Franklin D. Roosevelt mban fjalimin e tij mbi "katėr liritė: Liria e fjalės, Liria e besimit, Liria pėr nevojat minimale njerėzore, Liria nga frika. Pas Luftės se dyte Botėrore, "Katėr Liritė" shėrbyen si frymėzim pėr formulimin e Kartės se Kombeve e Bashkuara.
1987 - Astronomėt nga Universiteti i Kalifornisė dėshmojnė pėr herė tė parė lindjen e njė galaktike qė pėrmban rreth 1 miliard yje.
Mendim i ditės
Perėndia kurrė nuk tė jep diēka qė smund ta pėrballosh, prandaj mos u streso.
Kelly Clarkson
-
Re: Si sot e nje kohe...
Dita e Gėnjeshtrave, dikur dita e vitit tė ri. Me ndryshimin e kalendarit nga Julian nė Gregorian, disa njerėz ende vazhduan ta festonin 1 prillin si ditėn e parė tė vitit, duke gėnjyer veten, ndėrsa tė tjerėt, qė kishin pranuar ndryshimin e kalendarit, filluan tė talleshin me ta. Njė tjetėr legjendė thotė se kjo praktikė filloi gjatė sundimit tė Kostandinit, kur njė i hokatar i tha perandorit romak se ai mund tė bėnte punė mė tė mirė pėr drejtimin e perandorisė. Konstantini qeshi dhe e lejoi shakaxhiun e quajtur Kugel tė bėhej perandor pėr njė ditė, mė 1 prill. Dhe Kugeli e shpalli atė Ditėn kur njerėzit mund tė bėnin ēdo shaka e tė thonin ēdo gjė tė vėrtetė ose jo. Ky shpjegim nga Joseph Boskin, profesor i historisė nė Universitetin e Bostonit, u botua nga Associated Press dhe u shtyp nga shumė gazeta mė 1 prill tė vitin 1983. Mė pas, profesor Boskin telefonoi redaktorin dhe i tha se e kishte sajuar ngjarjen me rastin e Ditės sė Gėnjeshtrave. U deshėn disa javė qė agjencia e njohur e lajmeve AP tė kuptonte se ajo vetė kishte qenė viktima e njė gėnjeshtre tė 1 Prillit, dhe u kėrkoi ndjesė lexuesve.
1778 - Oliver Pollock, biznesmen nga New Orleans, krijon simbolin $ pėr dollarin amerikan. Oliver Pollock lindi mė 1737, nė Koleraine, Irlandė, emigroi nė Amerikė kur ishte adoleshent dhe vdiq mė 17 dhjetor 1823, Misisipi. Pollok ishte tregtar i sukseshėm dhe financues i Luftės Revolucionare Amerikane.
1889 Pėrurohet Kulla Eifel, monumenti mė i njohur dhe mė i fotografuar nė botė. Dhe tė mendosh pastaj se shkrimtarėt Guy de Maupassant dhe Alexandre Dumas e kritikuan atė duke e cilėsuar njė "makth tė tmerrshėm" nė zemėr tė Parisit. Kulla mori emrin e projektuesit dhe arkitektit tė saj, Alexandre Gustave Eiffel, i cili e ndėrtoi strukturėn pėr ekspozitėn ndėrkombėtare tė Parisit, 1889.
1976 - Apple Inc formohet nga Steve Jobs, Steve Wozniak dhe Ronald Wayne.
1) Steve Jobs vdiq mė 2011, nė moshėn 55 vjeēare. Ai la pas njė pasuri neto prej 8, 3 miliardė dollarėsh.
2) Stephen Gary Wozniak (datėlindja 1950), i njohur si "Woz", ėshtė shpikės, inxhinier elektronik, dhe programues kompjuteri. Ai projektoi kompjuterat Apple I dhe II nė fund tė viteve 1970.
3) Ronald Gerald Wayne (datėlindja 1934) ėshtė punėtor nė pension i industrisė elektronike. Ai ishte pėrgjegjės pėr mbikėqyrjen administrative tė Apple Inc, por shpejt hoqi dorė, duke e shitur pjesėn e tij tė kompanisė pėr 2300 dollarė. Sot, kjo 1/3 qė Wayne shiti, ka njė vlerė prej 20 miliardė dollarėsh.
2009 - Kroacia dhe Shqipėria bėhen anėtare tė NATO-s.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
1776 - George Uashingtoni merr diplomėn e nderit si doktor nė jurisprudencė nga Kolegji i Harvardit
1917 – Vladimir Iliē Lenini arrin nė Petrograd nga Zvicra. Me tė mbėrritur, Lenini botoi nė gazetėn bolshevike Pravda "Tezat e Prillit" dhe filloi t'i lexonte ato me zė tė lartė nė takimet me punėtorėt. Brenda njė viti, Lenini do tė pėrmbyste qeverinė dhe do tė merrte kontrollin e vendit.
1922 - BRSS, Stalini emėrohet Sekretar i Pėrgjithshėm i Partisė Komuniste.
1941 - Kryeministri britanik Winston Churchill paralajmėron Stalinin mbi pushtimin gjerman tė Rusiė. Por disa historianė tani thonė se Stalini ishte nė dijeni tė planeve tė Hitlerit. Mosveprimi i Stalinit, pavarėsisht dijenisė rreth "Operacionit Barbarosa " pėr pushtimin e Rusisė, vazhdon tė jetė njė nga misteret mė tė mėdha tė Luftės sė Dytė Botėrore. Stalini kishte tė dhėna tė sakta lidhur me operacionin nazist, por nuk reagoi. Gjermania do tė fillonte zbatimin e operacionit Barbarossa kundėr BRSS-sė nė mes tė qershorit 1941. Mė 5 maj 1941, agjenti sovjetik nė Japoni, Riēard Sorge i dėrgoi Moskės mikrofilmin e njė telegrami nga ministri i Jashtėm nazist Ribentrop ku konfirmohej pėrgatitja e sulmit; 10 ditė mė vonė, Sorge njoftoi datėn e saktė tė sulmit, mė 22 qershor. Dhe si shpėrblim? Stalini u shfryu ndaj Sorges, duke e share me fjalė tė ulta. Dhe jo vetėm kaq. Pas arrestimit tė Sorges nga japonezėt, Tokio propozoi shkėmbim robėrish (pėrfshi Sorgen), por Stalini nuk pranoi dhe e la agjentin e talentuar tė vdiste nė burg. (The Enigma of Barbarossa, David Murphy, 2005)
1949 – Uashington D.C.: SHBA-ja, Britania, Franca dhe Kanadaja nėnshkruajnė paktin e Traktatit tė Atlantikut tė Veriut, NATO; tė nesėrmen ky pakt do tė nėnshkruhej edhe nga 8 vende tė tjera evropiane;, Belgjika, Danimarka, Islanda, Italia, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Portugalia.
1958 - Revolucioni kuban: Rebelėt e Fidel Kastros sulmojnė Havanėn. Fidel Alejandro Castro Ruz, djali i paligjshėm i njė fermeri tė pasur, pėrqafoi ide anti - imperialiste tė majta ndėrsa ishte student juridiku nė Universitetin e Havanė. Pas pjesėmarrjes nė rebelime kundėr qeverive tė krahut tė djathtė nė Republikėn Domenikane dhe Kolumbi, Kastro planifikoi pėrmbysjen e juntės ushtarake pro-amerikane kubane tė Fulgencio Batistės. Nė vitin 1953, Kastru u burgos pėr njė vit, pas njė sulmi tė dėshtuar mbi kazermat Monkada. Pas lirimit, Fideli shkoi nė Meksikė, ku formoi njė grup revolucionar me vėllain e tij Raul dhe mikun Ēe Guevara. Pas kthimit nė Kubė, Kastro udhėhoqi Revolucionin Kuban, i cili rrėzoi Batistan nė vitin 1959; tė alarmuar nga kredencialet e tij dhe nga marrėdhėnie miqėsore me Bashkimin Sovjetik, administratat amerikane Eisenhower dhe Kennedi, u pėrpoqėn, por pa sukses, pėr ta rrėzuar Kastron me anė tė bllokadave ekonomike, pėrpjekjeve pėr vrasje dhe kundėr- revolucion, duke pėrfshirė edhe pushtimin e Gjirit tė Derrave mė 1961. Pėr t'i bėrė ballė kėrcėnimeve tė tilla, Kastro formoi aleancė ekonomike dhe ushtarake me sovjetikėt, dhe i lejoi ata pėr tė vendosur armė bėrthamore nė ishull, duke shkaktuar krizėn e raketave kubane nė vitin 1962.
1996 - Sekretari amerikan i Tregtisė, Ronald Brown vdiq nė aksident ajror mbi Kroaci.
1973 - Nė Nju Jork realizohet thirrja e parė me telefon celular.
-
Pe: Si sot e nje kohe...
Histori: Ēfarė ka ndodhur mė 19 prill?
Astrit Lulushi
1496 Pranverė - Gjatė shtegtimit pėr nė Jeruzalem, udhėtari gjerman nga Kėlni, Arnold Ritter von Harff bėn njė ndalesė disa orėshe nė portin e Durrėsit. Shqiptarėt kanė gjuhėn e tyre e cila ėshtė vėshtirė tė shkruhet pasi ata pėrdorin gėrmat e tyre (Pelegrinage of Arnold Ritter von Harff, 1946). Pastaj, Harfi transkriptoi disa fjalė shqipe, dhe shkroi krahas tyre pėrkthimin gjermanisht - gjithėsej 26 fjalė, 8 shprehje dhe 12 numra; nga Njė deri nė Dhjetė, dhe Njėqind, dhe Njėmijė. Kėshtu, von Harff, njė i huaj nisur nė udhė pėr qėllime a interesa tė tjera, sjell krejt rastėsisht njė nga dėshmitė e para tė gjuhės sė shkruar shqipe.
1824 - Lord Bajroni vdes nė atė qė ėshtė tani Greqi, ku kishte shkuar pėr tė mbėshtetur luftėn greke pėr pavarėsi nga perandoria osmane. Edhe sot, ai konsiderohet si hero kombėtar grek.
Historia e Bajronit ėshte plot skandale, udhėtimet ekzotike; jeta e tij pompoze la pėrshtypje tė thella, dhe emri i tij filloi tė nėnkuptojė njeriun e ndėrlikuar; romantik, arrogant, tė errėt, cinik; shperthim krijues, shije intrigues nė veshje, muzikė, dhe seksualitet, dinak i pabesė, i poshtėr (tė gjitha pėrmblidhen nė fjalorin urban nėn byronic. George Gordon Byron lindi nė Aberdeen, Skoci, nė vitin 1788.
Kėmba e ēalė dhe mjedisi i varfėr ia bėnė tė vėshtirė fėmijėrinė, por nė moshėn 10 vjeēare Bajroni trashėgoi titullin Lord nga ungji i tij. Kjo i dha mundėsi tė dilte nga skamja, tė shkonte nė shkollė pastaj nė Kolegjin Trinity, Kambrixh, ku u zhyt thellė nė borxhe, nė jetė tė shthurur dhe marrėdhėnie tė pasionuar me gra e burra. Vėllimi i tij i parė i botuar me poezi, Orėt e pėrtacisė (1807), u hodh poshtė nga kritika, sidomos nė Skoci; dhe ne librin e tij tė dytė, English Bards and Scotch Reviewers (1809), Bajroni sulmoi krijimtarinė dhe kritikėn letrare angleze.
Po atė vit, ai udhėtoi pėr nė Portugali, Spanjė, dhe nė Lindjen e Afėrme pėr dy vjet. Pėrvojat e tij pėrfshihen nė veprat e mėvonshme, si nė Childe Harold's Pilgrimage (1812 ), qė i solli sukses tė menjėhershėm nė Angli; "u zgjova njė mėngjes dhe e gjeta veten tė famshėm", do tė shprehej Bajroni; dhe poezia, sjellja, moda, shijet e tij filluan tė imitohehin gjerėsisht. Mė 1815, Bajron u martua me Anne Isabella Milbanke, dhe mė 1816, ēifti u bė me vajzė, Ada, e cila kur tė rritej do tė shquhej nė fushėn e matematikės, dhe sot konsiderohet nga disa si programuesja e parė e kompjuterit. Martesa nuk zgjati shumė dhe ēifti Bajron u nda ligjėrisht.
Nė kėtė kohė, shpėrthen skandali mbi incestin e dyshuar tė Bajronit me gjysmė-motrėn e tij, Augusta Leigh, dhe i pėrēmuar nga shoqėria, detyrohet pėr tė largohet nga Anglia. Fillimisht u vendos nė Zvicėr, Gjenevė, afėr poetit Percy Bysshe Shelley dhe gruas sė tij, Mary Wollstonecraft Shelley. Atje, Bajroni pėrfshihet nė marrėdhėnie intime me motrėn e gruas sė Shellit, Claire Clairmont; nga kjo lidhje mė janar 1817 lindi vajza tjetėr e Bajronit, Allegra. Pas kėsaj, Bajroni ikėn nė Venecia ku marrėdhėnie tė ngjashme nuk iu ndanė.
Nė fshehtėsi u takuam -
Nė heshtje u pikėllova,
Se njė ditė do tmė harrosh,
Shpirti yt mund tė mashtrohet.
Kur unė tė dalė pėrpara
Pas viteve tė gjata ,
Si duhet tė pėrshėndes ty? -
Me heshtje dhe lot"
Nė vitin 1819, ai u lidh me konteshėn Tereza Guiccioli, gruaja e re e njė konti tė moshuar. Lord Bajron gjithashtu mbeti gjithmonė njė mbėshtetės i zjarrtė i ēėshtjeve tė lirisė dhe pavarėsisė kombėtare, duke mbėshtetur luftėn greke pėr pavarėsi. Ai u bashkua me kauzėn e lirisė, udhėtoi e vizitoi Shqipėrinė jugore, oborrin e Ali pashė Tepelenės, u takua me shqiptarė, arvanitas, qėndroi me suliotė, adhuroi zakonet, sjelljet, gjuhėn, armėt e veshjet, udhėhoqi stėrvitjen e tyre nė Missolongi, ku vdiq nga ethet, pak pas ditėlindjes sė tij tė 36-tė. Bajroni jetoi ashtu siē shkroi ose anasjelltas: Nė jetė zemra e njeriut thyhet, por edhe me zemėr tė thyer jetohet"
1882 - Vdiq Charles Darwin, zhvilluesi i teorisė sė evolucionit. Darvini punoi mbi teorinė e tij pėr 20 vjet. Pasi kishte mėsuar se njė tjetėr natyralist, Alfred Russel Wallace, kishte zhvilluar ide tė ngjashme, tė dy bėnė njė njoftim tė pėrbashkėt tė zbulimit tė tyre nė vitin 1858. Nė vitin 1859 Darvini botoi "Mbi Origjinėn e llojeve nėpėrmjet selektimit natyror" .
Libri ngjalli debate tė ashpra, sepse zgjerimi logjik i teorisė sė Darvinit nxiste idenė se homo sapiens ishte thjesht njė formė tjetėr kafshe dhe njerėzit mund kenė evoluar nga majmunėt duke shkatėrruar idenė konvencionle tė kohės sė tij se si u krijua bota. Darvini u sulmua ashpėr, veēanėrisht nga Kisha. Megjithatė, idetė e tij fituan shpejt terren dhe sot janė po aq konvencionale. Darvini vdiq mė 19 prill 1882 dhe u varros nė Westminster Abbey.
1897 Zhvillohet maratona e parė e Bostonit, frymėzuar dhe organizuar nga atletėt amerikane tė sapo kthyer nga Lojrat e para Olimpike modern nė Athinė, 1896. Maratona ishte garė vetėm pėr meshkuj. Gratė nuk u lejuan tė hyjnė nė garėn e Bostonit zyrtarisht deri nė vitin 1972. Por Roberta "Bobbi Gibb nuk mund tė priste: Nė vitin 1966 , ajo qėndroi e fshehur nė shkurre pranė vijės sė Nisjes, derisa gara filloi, duke u bėrė femra e parė maratoniste. Nė vitin 1967, Kathrine Switzer, u regjistrua nė listen e pjesmarrėsve me emrin " KV Switzer ", pa treguar se ishte femėr. Ndėrsa, Nina Kuscsik u bė pjesėmarrėsja e parė zyrtare femėr nė maratonėn e Bostonit nė vitin 1972, dhe fituesja e parė.
1943 Nė geton e Varshavės filloi kryengritja, njė nga kryengritjet e para masive para kundėr nazistėve.
1993 - Rrethimi nė Waco, Texas, pėrfundoi kur forca tė FBI-sė u zhvendosėn nė kompleksin e Degės Davidiane duke hedhur gaz lotsjellės; anėtarėt e kultit i vunė zjarrin ndėrtesės duke shkaktuar vdekjen e 80 personave.
1995 Ndėrtesa Federale Alfred P. Murrah nė Oklahoma u shkatėrrua nga njė makinė bombė; 168 vetė, duke pėrfshirė 19 fėmijė u vranė nė sulmin mė tė rėndė terrorist nė historinė e SHBA deri nė atė kohė. Timothy Mcveigh u kap, u gjykua dhe u dėnua me vdekje pėr kėtė sulm.
2005 - Kardinali Jozef Ratzinger i Gjermanisė zgjidhet papė dhe merr emrin Papa Benedikti i 16-tė. Ai befasoi botėn kur mė 28 shkurt 2013 dha dorėheqjen; vendosi tė mbajė emrin Benedikt dhe tani quhet Papė i merituar. Benedikt ėshtė i vetmi papė me patentė piloti; ai asnjėherė nuk ka ngarė automobil, pasi kurrė nuk e ka marrė patentėn e shoferit.
Mendim i ditės
"Atdhetari duhet tė jetė gjithmonė i gatshėm pėr tė mbrojtur vendin e tij kundėr qeverisė sė tij."
Edward AbbeyZ.Amerikes
-
Pe: Si sot e nje kohe...
Histori: Ēfarė ka ndodhur mė 28 prill?
Astrit Lulushi
1192 - Vritet nė Tyre (Liban), Conrad i parė, mbreti i Jeruzalemit, dy ditė pasi ishte zgjedhur nė kėtė post. Vrasja u krye nga hashashinėt, sekt i formuar nė fund tė shekullit tė 11-tė. "Assassin" "Vrasės', nga arabishtja Hashishin "pėrdorues hashashi" (Lewis, Bernard (1967), The Assassins: Sektet Radikale tė Islamit, fq 30-31, Oxford University Press.)
1686 - Isak Njutoni boton vėllimin e parė tė librit tė tij "Principia", mė pas do tė botonte edhe 2 vėllime tė tjera (Parimet Natyrore tė Matematikės), ku ai shjegon ligjet e lėvizjes.
Asnjė vepėr shkencore nuk ka tėrhequr mė shumė vėmendjen e filozofėve sesa Principia.
Gjatė shekullit tė 20-tė filozofėt e kanė parė kėtė libėr nė kontekst tė teorive tė Ajnshtajnit mbi gravitacionin dhe relativitetin.
Historianėt thonė se teoria e gravitetit tė Njutonit u krijua nė shekullin e 18-tė, periudhė kur zhvillimet teknologjike mungonin - mungonte veēanėrisht njė mekanizėm i duhur pėr prodhimin forcės gravitacionale.
1908 Nė Moravi lindi Oskar Schindler, biznesmen austriak - subjekt i romanit Arka e Shindlerit (1974) dhe mė pas i filmit Lista e Shindlerit. Pas luftės sė dytė botėrore, Schindler dhe gruaja e tij, Emilie, u vendosėn in Regensburg, Gjermani, deri nė vitin 1949, kur emigruan nė Argjentinė. Nė vitin 1962, Yad Vashem i dha Schindlerit titullin "Tė ndershmit mes Kombeve " nė njohje tė pėrpjekjeve tė tij pėr tė shpėtuar hebrenjtė gjatė Holokaustit nazist.
Emilie u nderua nė mėnyrė tė ngjashme nė vitin 1993. Schindler vdiq nė Gjermani mė 1974 - kishte mbetur i varfėr dhe i vetmuar. Disa nga hebrenjtė qė Shindleri kishte ndihmuar tė mbijetonin mblodhėn ndihma financiare pėr transferimin e trupit tė tij pėr t'u varrosur nė Izrael. Nė vitin 1993, Muzeu Pėrkujtimor i Viktimave tė Holokaustit nė kryeqytetin amerikan Uashington, e nderoi Shindlerin pas vdekjes me medaljen e veēantė tė kujtimit. Historia e Shindlerit tėrhoqi shumė vėmendje nė sajė tė filmit Lista e Shindlerit me regji tė Stiven Spielbergut (1993), bazuar nė njė roman tė vitit 1983 nga Thomas Keneally.
1912 - Vatra u themelua zyrtarisht. Takimi i parė pėr tė sjellė sė bashku tė gjitha organizatat shqiptare amerikane nė njė federatė ishte zhvilluar mė 24 dhjetor 1911 nė Boston me nismėn e shoqatės "Besa - Besė". Nė kėto takime ishin tė pranishėm: Faik Konica, Fan Noli, Kristo Floqi, Marko Adams, dhe Paskal Aleksi.
Tė dhėnat zyrtare tė komisionit tė bashkimit citojnė: "Ne bėjmė thirrje pėr tė formuar Federatėn Pan Shqiptare tė Amerikės nga bashkimi i shoqatave tė mėposhtme: "Besa - Besė", "Flamuri i Krujės", "Shoqėria Kombėtare". dhe "Dallandyshja". Vatra u regjistrua si shoqatė nė shtetin Masaēusets dhe morr ēertifikatėn e njohjes mė 13 qershor 1912. Ēertifikata tregon kėto emra, citim: Faik Konica, Lambi Chikozi, Fan S. Noli, Kristo Floqi, Elia Tromara, Naum Cere, Kosta Kotta.
1916 Ne Ashton, Angli, lindi Bill Bland, marksist-leninist britanik. Para se tė bėhej udhėheqės i lėvizjes anti revizioniste, Bland ishte anėtar i Partisė Komuniste tė Zelandės sė Re dhe Partisė Komuniste tė Britanisė. Mao Ce dunin e konsideronte - deviacionist, ndėrsa komunizmin e Enver Hoxhės e quante tė vėrtetė nė traditėn e Marksit, Leninit dhe Stalinit. Bland e vizitoi Shpiqėrinė pėr here tė pare nė vitin 1962 me ftesė tė PPSH-sė. Nga viti 1968 1978, lidhjet e tij me Shqipėrinė u ndėrprenė pėr shkak tė qėndrimit pro kinez tė Enver Hoxhes, por marrėdhėniet e ngushta u rivendosėn pas prishjes sė aleancės kino shqiptare.
Bland ishte njė nga themeluesit e shoqatės shqiptare - britanike, dhe mė pas sekretar i saj pėr gati 30 vjet deri nė rėnien e regjimit komunist nė Shqipėri. Bland vdiq mė 13 mars 2001.
1925 Poeti amerikan T. S. Eliot, pranon vendin e punės si redaktor nė shtėpinė botuese Faber, pozitė, e cila i lejoi atij tė shkėputej nga puna si nėpunės banke qė bėnte deri atėhere.
FOR EZRA POUND, nga T.S. Eliot
(shqipėrim)
"Jam me nerva sonte. Po, tė kėqia.
Rri me mua.
"Flit me mua. Pse nuk flet?. Fol.
"Pėr ēfarė je duke menduar?
- Ēfarė tė mendoj?
- Ēfarė?
"Nuk e di. Mendo."
Mendoj se ndodhemi nė rrugicė plot me minj'
Ku njerėz vdekur kanė humbur eshtrat e tyre.
"Ēėshtė kjo zhurmė?"
Erė nėn derė.
"Ēėshtė era duke bėrė?"
Asgjė pėrsėri Asgjė.
Bėn.
"Ti nuk kupton asgjė? A mund tė shihet Asgjė? A mund tė kujtohet Asgjė?"
Mė kujtohet
Ato janė perla qė ishin sytė e tij.
"A je gjallė, apo jo? A ka mbetur gjė nė kokėn tėnde?"
1939 Berlin; Hitleri mban njė fjalim nė parlament ku njeh dhe miraton pushtimin e Shqipėrisė nga Italia, duke pėrgėzuar Musolinin pėr sigurimin e hapėsirės jetike pėr fashizmin, ashtu si Gjermania po pėrpiqej pėr nacional-socializmin.
Mendim i ditės
"Kritiku i pėrhershėm ėshtė si njeriu pa kėmbė qė u mėson tė tjerėve sesi tė vrapojnė."
Channing Pollock
Z.Amrikes.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Histori: Ēfarė ka ndodhur mė 20 maj?
Astrit Lulushi
325 - Mblidhet Kėshilli ikumenik i krishterė, nė Nikea (Azi e vogėl). Historiani Eusebius, i pranishėm nė kėtė takim, e quajti atė 'ikumenik' qė do tė thotė 'mbarė-botėror' dhe nė atė kohė nėnkuptonte Perandorinė Romake.
Takimi u zhvillua nėn kujdesin e perandorit Konstandin.
Ai ftoi 1800 peshkopėt e kishės sė krishterė (rreth 1000 nė lindje dhe 800 nė perėndim), por vetėm njė numėr i vogėl, rreth 300 u paraqitėn, 5 prej tyre ishin nga Iliria.
Sipas Eusebius, nė librin 'Historia e Kishės
, Konstandini (me prejardhje ilire) u siguroi peshkopėve njė sallė tė madhe e dinjitoze pėr mbajtjen e kuvendit; dhe vetė bėri njė hyrje ceremoniale, nga fillimi qershorit, duke u ulur diku nga fundi i sallės; roli i tij ishte mbarėvajtja e kuvendit, dhe u zotua tė pėrdorte autoritetin e tij pėr zbatimin e ēdo vendimi qė do tė merrnin peshkopėt.
Nė Kėshillin e Nikeas u diskutuan shumė gjėra, qė nga natyra e Jezu Krishtit e deri tek njėsimi i rregullave kishtare, pėrfshi caktimin e ditės sė pashkėve, duke e shkėputur atė nga pashkėt hebraike, si dhe vendimi qė lutjet e sė dielės qė tė bėheshin nė kėmbė dhe jo nė gjunjė si deri atėherė. Nė pėrfundim, Kėshilli i Nikesė miratoi kanunoren e kishės.
Disa peshkopė tė lindjes nuk ranė dakord dhe Kėshilli i pėrjashtoi, ndėrsa perandori Konstandin i dėboi duke i dėrguar nė rajone tė thella tė Ilirisė.
Konstandi i madh vdiq mė 337; krishtėrimi do tė bėhej fe zyrtare e perandorisė romake nė vitin 380, ndėrsa Konstandini do tė shpallej Shėn Konstandin, Mbrojtėsi i Krishtėrimit.
1310 - Prodhohen kėpucėt e para pėr tė dy kėmbėt, veēas, tė djathtė dhe tė majtė.
Deri atėherė, kėpucėt ishin njėsoj dhe njerėzit i vishnin ato njė ditė nė kėmbėn e majtė e ditėn tjetėr nė kėmbėn e djathte, qė tė konsumoheshin tė dyja njėherėsh. Mendohet se kėpucėt e para janė ato me lėkurė kafshe, qė nga koha e akullnajave kur njerėzit thjesht mbėshtilnin kėmbėt pėr tI mbrojtur nga tė ftohtit.
Sandalet e para mendohet tė jenė pėrdorur nė Lindjen e Mesme pėr mbrojtjen e tabanit tė kėmbėve nga rėra e nxehtė.
Arkeologėt kanė zbuluar kėpucė qė datojnė nga vitet 8000 pes, nė atė qė tani quhet shteti Mizuri (SHBA). Nė Evropė, kėpucė tė ngjashme me kėpucėt e sotme ishin nė modė nga shekulli XI deri XV.
Nė shekullin 17-tė kėpucėt prodhoheshin vetėm me ngjyrė tė kuqe dhe lartėsia e takave ishte e ndryshme, shpesh nė varėsi tė shkallės shoqėrore.
Atletet e para janė prodhuar pėr herė tė parė nė Amerikė nė vitin 1916. Ndėrsa ēizmet e para pėr femra ishin ato tė projektuara pėr mbretėreshėn britanike Viktoria nė vitin 1840. Nė kohėt biblike njė sandale dhurohej nė shenjė zotimi.
Nė mesjetė njė prind ia kalonte autoritetin e tij mbi vajzėn burrit tė saj nė njė ceremoni tė dhėnies sė kėpucės - ati i nuses ia jepte dhėndrit kėpucėn dhe dhėndri ia dorėzonte nuses e cila e mbante pėr tė treguar se tani e tutje ajo i pėrkiste burrit.
Sot nė SHBA kėpucė miniature ose reale lidhet nė parakolpin e makinės sė ēiftit tė sapomartuar, si kujtesė e ditėve kur njė prind i dha dhėndrit njė nga kėpucėt e vajzės sė tij si simbol i ndėrrimit tė kujdestarit. Nė Kinė, njė nga kėpucė e nuses hidhet mbi ēati pėr tė siguruar lumturi pėr ēiftin e sapomartuar. Nė Hungari dhėndėri ngre njė dolli pėr nusen e tij duke pėrdorur kėpucėn e saj nė vend tė gotės. Edhe shqiptarėt e kanė njė thėnie tė lashtė e pi rakinė me opingė, pėr njeriun qė pi shumė. Njė muze kėpucėsh ekziston nė Toronto, Kanada, i vetmi muze i kėpucėve nė Amerikėn e Veriut, ndoshta edhe nė botė. Muzeu pėrmban kėpucė dhe sandale qė pėrshkojnė njė periudhė prej 4.500 vjetėsh.
1498 - Exploreruesi portuguez Vasko da Gama arrin nė Kalkutė, Indi.
1506 Nė Spanjė vdiq Kristofor Kolombi, 55 vjeē, nismėtari i kolonizimit tė Hemisferės Perėndimore, pa e ditur se kishte zbuluar njė Botė tė re.
1521 - Ignatius Loyola (1491 1556) plagoset rėndė nga njė predhė topi nė betejėn e Pamplonas. Gjatė javėve tė shėrimit nga plagėt, Layola, luftėtar spanjoll, i mėrzitur nga qėndrimi shtrirė, kėrkoi disa romane pėr tė kaluar kohėn. Nė kėshtjellė, nuk kishte asnjė libėr, pėrveē njė kopje e Jetės sė Krishtit dhe njė libėr mbi shenjtorėt. Injaci filloi ti lexonte, dhe mė shumė lexoi, aq mė shumė filloi tė imitonte shenjtorėt dhe vlerat e tyre. Pas kėsaj Layola u dorėzua prift, murg dhe themeloi Shoqerinė Jezuite. Nė vitin 1622 ai u kanonizua duke marre emrin Shėn Injatus.
1609 - Sonetet e Shekspirit botohen pėr herė tė parė nė Londėr nga Thomas Thorpe. Sonetet hapen me njė pėrkushtim pėr " WH". Identiteti i kėtij personi mbetet mister dhe, qė nga shekulli i 19-tė, ka nxitur shumė spekulime.
Njė gabim i thjeshtė pėr inicialet e Shekspirit, "WS ose 'WSH", kjo ėshtė sugjeruar nga filozofi Bertrand Russell nė kujtimet e tij.
Sonetet (gjithėsej 154) njihen edhe pėr ndikimin; nuk ka gjuhė tė pėrhapura ose jo, qė kėto sonete nuk janė pėrkthyer, duke pėrfshirė gjuhėt gjermanisht, frėngjisht, shqip, arabisht, hebraisht, esperanto, madje edhe nė gjuhėn e sotme angleze.
Sonet # 30 nga W.SH.
(shqipėrim)
Kur nė heshtje rri
mendoj tė kaluarėn,
qė rėndėsi si dhashė,
mėrzitem pėr gjėrat
qė nuk i kam por, doja...
Brengave tė vjetra lot tė rinj u shtoj,
sytė nga tė qarėt rrallė i pata njomur.
Por, tani pėrmbyten pėr miqtė
e ēmuar humbur a vdekur.
Qaj, vuaj, ankohem edhe pėr tė tjera
si tė mos mjaftonte dhembja qė provova,
atėhere, kur i humba shumė nga kėto gjėra.
Janė plagė tė kohės qė prapa skthehet,
si pėr tmė dėnuar me dhembje pa fund.
1799 Nė Paris, lindi Honore de Balzak - romancier francez dhe dramaturg. Opusi i tij letrar ishte njė sekuencė tregimesh dhe romanesh tė njohur me titulin e pėrgjithshėm Komedia Njerezor, panoramė e jetės franceze nė vitet pas rėnies sė Napoleon Bonopartit, mė 1815.
Balzak ishte monarkist shumė konservator; nė shumė mėnyra, ai ėshtė antipod i republikanizmit demokratik tė shkrimtarit Viktor Hugo. Megjithatė, trajtimi i mprehtė i realitetit dhe ēėshtjeve tė kohės fitoi respektin e shumė socialistėve dhe marksistėve.
Engelsi thoshte se Balzaku ishte shkrimtari i tij e preferuar, ndėrsa Marksi u referohej vazhdimisht romaneve tė tij.
1835 - Otto shpallet mbreti i parė i Greqisė moderne. Pas vrasjes sė Ioan Kapodistrias (presidenti i parė i Greqisė), tre Fuqitė Mbrojtėse; Britania, Franca dhe Rusia, zgjodhėn 17 - vjeēarin princ Otto, djalin e dytė tė Mbretit Ludvig tė Bavarisė, si mbret tė Greqisė. Kjo ishte zgjedhja e tyre e dytė, i pari, Leopold i Sakse-Koburg, e kishte refuzuar fronin.
1867 - Parlamenti britanik hedh poshtė projekt-ligjin e John Stuart Mills mbi tė drejtėn e grave pėr tė votuar. Mills njihet si filozofi mė me ndikim i shekullin XIX. Ai krijoi konceptit se liria e individit ėshtė mė e rėndėsishme se liria shtetit pėr ta kufzuar atė.
1873 - Levi Strauss dhe Jacob Davis regjistrojnė patentėn pėr pantallonet blu xhins.
1900 - Lojrat e dyta Olimpike moderne hapen nė Paris (zgjasin 5 muaj).
1926 - Thomas Edison thotė se amerikanėt preferojnė mė shumė filmat e heshtur sesa filmat me zė.
1927 - Arabia Saudite shpallet e pavarur nga Britania e Madhe (Traktati i Jeddas).
1944 - Partia Komuniste e SHBA-sė shpėrbėhet, duke u bėrė thirrje anėtarėve tė saj tė pėrkushtohen qė Amerika tė dale fituese nė luftėn e dytė botėrore.
1985 - Izraeli shkėmben 1100 tė burgosur arabe pėr tre ushtarė izraelitė.
1985 - Shtetet e Bashkuara fillojnė transmetimet nė Kubė nėpėrmjet stacionit Radio Marti, nė gjuhėn spanjolle.
1989 - Demonstrata pėr demokraci; Kina shpall gjendjen e jashtėzakonshme nė Pekin.
1991 - Moskė; Sovjeti Suprem miraton ligjin qė lejon shtetasit sovjetikė tė udhėtojnė jashtė vendit.
2002 - Pavarėsia e Timorit Lindor njihet nga Portugalia, duke i dhėnė fund zyrtarisht 23 vjetėve tė sundimit indonezian dhe 3 vjetėve tė administratės sė pėrkohshme tė OKB-sė.
Mendim i ditės
''Kur ligji bėhet despotik, morali dobėsohet, dhe anasjelltas.''
Honore de Balzak
B.Zeri i amerikes
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
18 Korrik 1918 ka lindur Nelson Mandela, i cili arriti te behej presidenti i pare me ngjyre i Afrikes Jugore.
http://i.cbc.ca/1.2452647.1386281577...a-20131205.jpg
Disa nga shprehjet me te spikatura te Mandeles:
'' Mirėsia tek njerėzit ėshtė si flaka. Ajo mund te fshihet, por asnjėherė nuk shuhet.''
" Edukimi ėshtė arma mė e fortė qė mund ta pėrdorėsh pėr tė e ndryshuar botėn."
" Kam mėsuar se guximi nuk ėshtė mungesė e frikės, por triumfi mbi tė. Njeri i guximshėm nuk ėshtė ai qė nuk ndihet i frikėsuar, por ai qė e pushton frikėn."
" Gjithmonė (diēka) duket e pamundur deri sa tė bėhet."
" Mos mė gjyko nga sukseset e mia, mė gjyko nga ajo se sa herė kam rėnė dhe pastaj jam ngritur pėrsėri."
" Unė jam kapiten i shpirtit tim."
" Derisa e lejojmė dritėn tonė tė shkėlqejė, ne pa vetėdije i japim leje edhe njerėzėve tė tjerė qė tė bėjnė tė njejtėn gjė."
" Fitues ėshtė ai qė ėndėrron dhe nuk dorėzohet kurrė."
" Nuk mund tė pregaditesh pėr diēka pėrderisa thellė brenda vetes nuk e beson se do tė ndodhė."
" Mbaji shokėt afėr, rivalėt edhe mė afėr."
" Jeto jetėn sikur askush nuk po shikon, dhe shprehu sikur tė gjithė po dėgjojnė."
" Kur njė njeri tė e bėjė atė qė ai e konsideron si detyrė pėr njerėzit dhe vendin e tij, ai mund tė prehet nė paqe.''
p.s. duhet ta kisha postuar dje :P
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
22 Korrik
1718 - U shfaq pėr herė tė parė nė Firence opera "Skėnderbeu" e kompozitorit italian Antonio Vivaldi.
1793 - Alexander Mackenzie arrin nė Oqeanin Paqėsorė duke u bėrė Evro-Amerikani i parė qė bėn kalim transkontinental nė veri tė Meksikės.
1933 - Wiley Post bėhet njeriu i parė qė fluturon botėn i vetėm duke bėrė 25100 km pėr 7 ditė 18 orė dhe 45 minuta.
1934 - Vjedhėsi i madh i bankave John Dillinger vritet nga FBI.
1942 - Fillon deportimi sistematik i Judėve nga Warsaw Ghetto.
1943 - Lufta e Dytė Botėrore: Aleatėt marrin qytetin italian Palermo.
1977 - Udhėheqėsi kinez Deng Xiaoping rikthehet nė fuqi.
1991 - Vrasėsi serik Jeffrey Dahmer arrestohet pas vrasjes sė 11 meshkujve tė cilėt janė gjetur nė aprtmanin e tij nė Milwaukee.
1999 - U paraqit verzioni i parė i MSN Messenger nga Microsoft.
2005 - Jean Charles de Menezes vritet nga policia pasi kėrkohej pėr bombat nė Londėr.
2010 - Gjykata Ndėrkombėtare e Drejtėsisė (GJND) nė Hagė ka shpallur vendimin kėshillėdhėnės, sipas tė cilit deklarata e shpalljes sė njėanshme tė pavarėsisė sė Kosovės nuk ka shkelur tė drejtėn ndėrkombėtare, meqė e drejta ndėrkombėtare nuk ndalon deklaratat e tilla, ka thėnė sot kryetari i gjykatės, Hisashi Owada.
2011 - Ekstremisti katolik Anders Behring Breivik shkoi nė ishullin Utoya nė Norvegji ku kreu nje sulm me arrmė zjarri ku vrau 77 njerėz dhe plagosi 15 presona me pas Breiviku u arresteua po ashtu Breiviku kishte montuar nje bomb ne nje vetur ku pagosi 13 njerez.
Lindje
1478 - Filip I Kastiljski,Mbret i Kastiles dhe Leones
1751 - Caroline Mathilde, mbretėreshė daneze
1887 - Gustav Ludwig Hertz, fizikant gjerman dhe fitues i ēmimit Nobel 1921.
1890 - Rose Kennedy, e ema e John F. Kennedy
1892 - Arthur Seyss-Inquart, politikan nacist gjemano-austriak
1894 - Oskar Maria Graf, letrar gjerman
1923 - Bob Dole, senator amerikan, mik i shqiptarėve
1946 - Mireille Mathieu, kėngėtare franceze
1954 - Al di Meola, jazz-gitarist italo-amerikan
1971 - Charlotte Gainsbourg, aktore franceze
1974 - Franka Potente, aktore gjermane
1980 - Kate Ryan, kengetare belge
Vdekje
1944 - U vra nė Qafshkallė tė Klosit (Mat) e reja nga Tragjasi i Vlorės, 24-vjeēarja Zonja Ēurre, Heroinė e Popullit
2003 - Dhimitėr Shuteriqi, shkrimtar shqiptarė (l. 1915)
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Dje, me 1 Dhjetor mbahet cdo vit dita kunder AIDS... ME pelqeu sh ky vidio mesazh... :)
https://www.youtube.com/watch?v=AzdLxYcvMyY
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Dita Nderkombetare e Vullnetareve per Zhvillim Ekonomik dhe Social !
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
20 shkurt
Lindje
1879 - Luigj Gurakuqi, shkrimtar, patriot shqiptar
1943 - Haxhi Dalipi, etnomuzikolog shqiptar
1950 - Walter Becker, muzikant amerikan (Steely Dan)
1951 - Gordon Brown, premier dhe politikan britanez.
1966 - Cindy Crawford, fotomodele dhe aktore amerikane
1967 - Kurt Cobain, kėngėtarė amerikan
1968 - Imer Selmani, (politikan dhe biznismen) Kryetar i Demokracise se Re
1969 - Danis Tanoviq, regjisor boshnjak.
1985 - Yulia Volkova, kėngėtare ruse (t.A.T.u.)
1988 - Rihanna, kėngėtare nga Barbadosi
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
28 vite me para dolen per here The Simpsons
Edhe 100 :D
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Ishte 21 prilli 1934 kur gazeta Daily Mail publikoj nje foto te 'Nessie', legjenda e perbindeshit te Loch Ness.
http://www.ilpost.it/wp-content/uplo...daily-mail.jpg
Mbas 81 vjetesh, Google Doodle feston nje nga genjeshtrat me te medhaja te gazetaris!
http://static.panorama.it/wp-content....22.png?e216fa
Autori i kesaj legjende eshte aktor, regjizor Marmaduke Wetherell qe donte te tallej me kete gazet.
Fotoja eshte bere nga kirurgu Robert Kenneth Wilson.
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Sot dy vite me pare vdiq Robin Williams
-
Titulli: Si sot e nje kohe...
Aki rrofsh per editimin.
Nese sot jemi ne nje komunitet te tille virtual apo flisni me te dashurit tuaj
Thoni flm Tim Berners-Lee e team-it te tij sepse 25 vite me para interneti dha shenjat e para te jetes
Nje video ne fb e tregon kete me se miri.
unk als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn unk als_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn lmo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn run_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn ace_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lmo_Latn lmo_Latn knc_Latn vec_Latn lim_Latn als_Latn vec_Latn srd_Latn lmo_Latn lij_Latn vec_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn ltz_Latn unk als_Latn als_Latn zho_Hant unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fin_Latn fij_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bam_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn taq_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn por_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn som_Latn ace_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bug_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn bos_Latn unk als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ibo_Latn als_Latn fur_Latn grn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn eus_Latn pap_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn zho_Hans unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn zho_Hant als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn