als_Latn lit_Latn uzn_Latn
bledikorcari
10-09-2008, 09:25
Kush ishin themeluesit e neoshqiptarizmes?
Me te medhenjte mendimtar shqiptare te dhjete vjetshave te pare te shekullit XX,te cilet vune bazat e nje filozofie te re kombtare nder shqiptaret.Emrat e tyre nje kohe te gjate qene lene ne harese,per tu shfaqur tani se fundmi me forcen e nje mendimtarie te pa perseritshme...
Branko Merxhani;Themelues i revistes "Perpjekja shqiptare".Misionar i levizjes nacionaliste"neoshqiptaizma",qe shtroi ne faqet e shtypit te kohes,ndersa tezat e tij i mbrojti ne revisten e vet.Deklarohet haptas kunder komunizmit me shkrimin e tij "Pse nuk jam marksist" dhe sheh si alternativ te pershtatshme kamalizmin,nje demokraci te zhvilluar nen nje autoritet qendror, duke imitur keshtu levizjen e Ataturkut.Largohet po aq mistershem, sa edhe ē'mberriti ne shqiperi dhe vdes ne Stamboll ne vitin 1981.Ishte 83 vjeq.
Mit'hat Frasheri.Djali i rilindesit Abdyl Frasheri, eshte nder formuluesit dhe misionaret e frymes dhe levizjes se shqiptarizmit.Me nje aktivitet te ngjeshur politik. Ne shtypin e kohes perdor pseudonimin Lumo Skendo. Kundershtar i monarkis.vetem 16 dite pas pushtimit te Shqiperis,themelon organizaten nacionaliste "Balli Kombtar".Hartus i platformes Nacionalizma Shqiptare.Ne vitin 1943 largohet ne Itali dhe qe andej vendoset ne SHBA. Vazhdon te punoje per bashkimin e shqiptarve ne emigracion.Vdes ne vitin 1949 ne New York, nga infrakt miokardik.
Tajar Zavalani: Merr pjes rregullisht ne debatin e kohes. Shkruan me shume artikuj te karakterit ekonomik. Por edhe predikon rruget nga duhet te kaloj djaleria shqiptare.Perkthen Tolstoin,Ēehovin,Gorkin.Mbreti Zog ndalon shitjen e romanit "Nena" perkthyer prej tij.Nga fillimi i viteve "40 e shohim te deklarohet komunist.shpejt zhgenjehet nga kjo ideologji dhe mergon ne Londer.Atje shkruan rregullisht ne revisten "Flamuri",ndersa me pretendim se "komunistet shqiptare po e shkruajn historin siq duan ata", boton ne Londer ne vitin 1966 "Historia e Shqypnis".libri botohet ne Shqiperi 32 vjet me pas.Vdiq ne Londer.
Mehdi frasheri:Ne vitin 1928 boton vellimin e pare te nje trilogjie, qe kish ndermend ta shkruante me titullin "Historia e lashte e Shqiperis dhe e shqiptarve". Ne vitin 1932 dhe 1938 kryeson qeverin e Zogut. Nuk pati sukses, pasi s'pati mbeshtetjen e eparlamentit."Nje popull qe e pret pushtimin me lule,nuk meriton lirin e tij",deklaroi Mehdi Frasheri,me 7 Prill 1939.menjeher internohet ne Italai. Me vone,perkrah Hitlerin dhe nazizmin.Prej tyre rikthehet serish ne skenen politike dy vjet me vone.Mehdi frasheri vdiq ne SHBA.
Vangjel Koēa: Eshte nder bashkthemelusit kryesor te neoshqiptarizmes.Shkruante me pseudonimin Vangj Nirvana.Bashke me Branko Merxhanin themeloi gazeten 'Demrokatia" ne Gjirokaster.Drejtoi nurmin e vtem te gazetes 'Neoshqiptarizma",nderkoh qe eshte bashkepuntor i rregullt i shtypit te kohes. Perkthen "Manualin" e Epikletit,disa nga dialogjet e Lukianit dhe "Bisede per metoden" e Dekartit.Kundershtar i komunizmit dhe denoncues i qellimeve te mbrapshta te kishes ortodokse greke,perqafon regjimin e fashist te Mussolinit. U mbyt teksa udhetonte me traget, ne vitin 1943.Ndersa bibloteka e tij,nder me te pasurat e kohes, u dogj.
Anton Harapi: NJe nder franēeskanet me te perfolur shqiptar.Ka shkruar rregullisht te "Hylli i Drites", ndersa ka botuar vellimin "Vlere shpirtrore" ne vitin 1936, ku shpjegon idealin dhe frymen kristiane.mbeshtet neoshqiptarizem dhe ndien rrezikun e bolshevizmit ne penen e intelektualve qe nisen te mohonin rolin e fese ne bashkimin e shqiptarve.Denon pushtimin e Shqiperis dhe me vone bashkpunon me italianet, pastaj me gjermanet. I akuzuar nga regjimi komunist shqiptar si kolaboracionist,pushkatohet ne vitin 1946.
bledikorcari
10-09-2008, 09:25
Branko Merxhani, Neo-Shqiptarizma e viteve '30
"Ēdo njeri, ēdo popull, qė tė rrojė dhe tė tregojė veten, mė parė nga tė gjitha duhet tė organizojė Kaosin, qė gjendet brenda nė Unin e tij. (Niēe)
Dy pjesė tė mendimtarėve tė viteve 30 mjaftojnė qė tė iluminojnė sot nė ditėt tona shqiptarėt e pasditeve 2000. Pėrralla pellazgjike ėshtė njė hipotezė xhaba. Njė absurditet. Kėtė sofizmė duhet ta neveritim. Sot ska mbetur asnjė turk i ditur qė tė ėndėrrojė pėrrallat turanike. Asnjė grek, me mendje tė shėndoshė, sot nuk mburret se ėshtė stėrnipi i Periklidit. Edhe Romanėt e sotėm e kanė harruar prej shumė kohe origjinėn e tyre: jeta e popujve nuk ėshtė veēse Mrekullia e Zhvillimit, qė rregullon valėt e mėdha tė shekujve, shprehet Branko Merxhani... Shqipėria jonė e sotme ėshtė njė Botė kaotike e vogėl. Nė rrembat tona rrjedhin shumė hidhėrime dhe helme, gjurmė tė prishjes, tė robėrisė, tė njė tronditjeje historiko-shoqėrore tė pakapshme. Trazimi dhe anarkia, qė mbretėrojnė sot nė gjuhėn tonė, nuk janė veēse vetėm njė pjesė, njė pamje, njė fazė e prishjes sonė historiko-shoqėrore. Gjithė ky trazim, gjithė kjo anarki mbretėrojnė edhe nė tė gjitha shfaqjet e tjera tė dinamizmit tonė qytetėronjės. Nė idetė dhe tendencat tona shoqėrore, ca mė shumė nė kuptimet tona mbi formėn dhe esencėn e instituteve tona shoqėrore. Ėshtė njė anarki, e cila ka thėthitur tė gjithė pothuaj jetėn tonė. Ideale skemi. Racionalizmi ynė ėshtė pothuaj si i djemve. Dispozita pėr njė gjurmim tė ngulur shkencor dhe sistematik na mungon krejt. Ku e ka rrėnjėn e saj kjo e keqe? A ka vallė arsye historike? Nga pikėpamja e kuptimit sociologjik cili ėshtė shkaku i kėsaj gjendjeje? Ja disa pyetje qė Neo-Shqiptarizma pėrpara Djalėrisė sonė intelektuale dhe idealiste. I vė dhe shton: pa dhėnė pėrgjigje nė kėto pyetje, smund tė bėhet asnjė hap pėrpara! Ka shumė kohė qė shkoi ajo epokė nė tė cilėn Nacionalizma ishte shoqe e Romantizmės. Nacionalizma e sotme e ēmon kryesisht realitetin. Ėshtė shprehja e gjallė e Sociologjisė si shkencė, njėfarė toke zbatimi tė Higjienės Shoqėrore, njė Laborator i sėmundjeve psikologjike-shoqėrore. Si vlerė pozitive ka vetėm gjurmimin. Zbulimin e rrėnjės sė tė keqes. Kėrkimi themelor i Neo-Shqiptarizmės nga Djalėria nga ajo Djalėri e cila, e ndritur me fenerin e mendjes, ndjen pa dyshim pėrkundrejt fatit historik tė Atdheut njė respekt tė thellė dhe ėshtė vėnė me mish e me shpirt nė rrugėn e fatit dhe tė sė ardhmes ėshtė ky: Tė ndjekė njė formė shkencore nė gjurmimet dhe nė pėrkufizimet, si dhe njė kuptim filozofik tė plotė dhe tė tanishėm nė idealizmin kombėtare. Njė intelektual shikon rrezikun mė tė madh dhe mė tė tmerrshėm: tė bjerė nė hendekun e gabimit dhe tė vetėgėnjimit, po tė dojė tė bėjė njė udhėtim nė sferėn e pasosur dhe kaotike tė fantazisė sė tij. Kjo sferė pėrmban vetėm botė tė rreme, vlera tė vdekura, qė bien vetėm gjumė dhe utopistė gjenialė. Drita ėshtė Shkenca, bota e realiteteve. Jetėn politike nuk duhet ta pėrcaktojmė pėrmes romanticizmit dhe fantazisė. Problemi i jetės, misteri i sė ardhmes, kanė nevojė pėr kėtė dritė. Jetėn nuk duhet ta shohim pėrmes prizmės sė fantazisė sonė. Vėshtrimin tonė duhet ta kthejmė pėrkundrejt jetės, d.m.th ta shohim jetėn ashtu siē ėshtė dhe jo siē e duam ne tė jetė. Jeta do njė zgjidhje. Kjo zgjidhje nuk gjendet lart nė qiellin kombėtar, po ėshtė e fshehur thellė nė shpirtin kombėtar. Ja pika nga e cila nisemi. Tė ndriēojmė shkaqet e thella tė anarkisė sonė shoqėrore, qė na la trashėgim e shkuara, me fenerin e shkencės sociologjike. Dhe ja pika e drejtimit tonė: Pėrmbi germa dhat e Shqipėrisė sė djeshme, tė prishur dhe tė robėruar, tė krijojmė njė Shqipėri tė nesėrme, tė mbaruar, tė ndritur, tė qytetėruar njė Shqipėri jo historike, po qytetėronjėse. Qėllimi i luftės: Idealizmi i jetės. Shqipėria e ndjenjės, Shqipėria e mendimit, po pret krijonjėsit e saj. Dritė pėrmbi fantazinė e sė shkuarės. Nuk jemi as stėrnipėr bonjakė tė Pellazgėve mitologjikė, as gėrmadhat e Ilirianėve: jemi shqiptarė Njė kombėsi e re. Pėrralla pellazgjike ėshtė njė hipotezė xhaba. Njė absurditet. Kėtė sofizmė duhet ta neveritim. Sot ska mbetur asnjė turk i ditur qė tė ėndėrrojė pėrrallat turanike. Asnjė grek, me mendje tė shėndoshė, sot nuk mburret se ėshtė stėrnipi i Periklidit. Edhe Romanėt e sotėm e kanė harruar prej shumė kohe origjinėn e tyre: jeta e popujve nuk ėshtė veēse Mrekullia e Zhvillimit, qė rregullon valėt e mėdha tė shekujve. Po! Jemi Shqiptarė dhe pėrbėjmė njė kombėsi tė re. Mėma e Nacionalizmės, mallėngjimi kombėtar i shekullit XX, nxorri nė dritė njė pjellė tė re. Kjo pjellė jemi ne. Si Neo-grekėt e sotėm, si turqit e sotėm tė Azisė sė Vogėl, kėshtu edhe neve na ka pjellė njė natė magjike vere, dinamizmi krijonjės i freskėt dhe pėrjetėsisht i ri i natyrės, nė gjirin qė nuk duket dhe misterioz tė Perėndisė sė krijesave. Jemi akoma djem. Ndėrgjegjja jonė nuk e ka njohur akoma fytyrėn krejt tė ndritshme tė Krijonjėsit. Sytė tanė nuk janė mėsuar akoma tė shohin me simpati Diellin e Intelektit. Ku janė krijimet tona tė shoqėrisė? Ku ėshtė Uniteti ynė sentimental? Ku ėshtė Poezia, Leteratura, qė pėrfaqėsojnė racėn tonė, farėn tonė? Ku ėshtė shpirti kombėtar i pastėr dhe i zhvilluar? Ku ėshtė gjuha jonė? Ku ėshtė kultura jonė? Shqipėria nuk e ka ngrehur akoma Faltoren e saj... Lindėm nė errėsirė, po kėrkojmė dritė. Dhe misioni i brezit tė sotėm ėshtė qė tė na shpjerė nga errėsira nė dritė. Rreziqe na kanė rrethuar nga tė gjitha anėt. Me gjithė kėtė, nuk ka asnjė rrezik. Mjafton ta kuptojmė. Ai qė rron, rron se pse e pa dhe e mundi rrezikun. Edhe Grekėt e Vjetėr, nė hapat e para tė zhvillimit tė tyre, luftonin kundėr po kėtij rreziku. Bile luftuan njė shekull tė tėrė. Po u pėrpoqėn si gjigantė. Me gjithė kėtė, me zor tė madh shpėtuan nga rreziku qė tė mbyten nė rrymėn e tmerrshme qė kish shkaktuar hyrja e influencave tė huaja, qė u kish lėnė trashėgim e shkuara. Mania e Historizmės mend e prishi atė statujė madhėshtore tė mendjes njerėzore, bile edhe para se tė ngrehet. Dhe jo sepse nuk kish zbuluar akoma rrugėn e jetės, qė ēelet brenda nė pastėrtinė dhe flakėn e ndėrgjegjies kombėtare. Pėr njė kohė tė gjatė qytetėrimi i tyre nuk ishte gjė tjetėr veēse njė trazim konceptesh tė pakuptuara semitike, babiloniane, indiane dhe egjiptiane. Feja e tyre ishte njė shesh anarkik dhe i nxehtė lufte midis njėri-tjetrit, shesh mbi tė cilin mbretėronin tė gjitha Perėnditė e Azisė. Me gjithė kėtė Kaos, qytetėrimi grek lindi, rroi dhe mbretėroi mbi fronet e tė gjitha epokave tė paskėtajme. Greqia e Platonit mundi pak e nga pak ti zhdukė influencat e huaja, tė dėbojė nga Falėtorja e Mendimit Perėnditė e Barbarėve, d.m.th tė organizojė Kaosin, qė gjendej brenda nė Unin e saj. Mysteri i qytetėrimit grek ka qenė Perėndia e Delfit, e cila tha: Gnėdi santon!...
Botuar tek Neo Shqiptarizma, Janar 1930
Mundesuar nga vBulletin Versioni 4.2.5 Copyright © 2017 vBulletin Solutions, Inc. All rights
scn_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn scn_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hant