als_Latn dik_Latn sag_Latn
Përbën figurën më të lakuar shqiptare të të gjitha kohërave. Hero romanesh, kronikash historike, operash, pikturash dhe gravurash të famshme. Në të gjithë Europën sundon në kryeqytetet më të famshme me emërtime rrugësh dhe i skalitur në sheshet më dominuese të Europës ashtu i hipur në kalë. Po pse vallë një figurë e tillë mrekulloi shkrimtarë të njohur botërorë dhe artistë kaq të mëdhenj?
Profesori Duka e ka një shpjegim që bashkon mendimet e shumë historianëve. Asnjë figurë shqiptare nuk është e krahasueshme me të. Dhe kjo për një fakt të thjeshtë. Roli i Skënderbeut në fatet e Europës ka qenë i jashtëzakonshëm.
Ishin europianët ata që e mitizuan Skënderbeun deri në perëndi. Sepse shqiptarët u pushtuan më pas nga osmanët dhe figura e Skënderbeut më shumë përmendej jashtë sesa brënda vendit. Pra Skënderbeun e mitizoi Europa. Dhe kjo e ka arsyen kuptimplotë. Roli i kësaj figure ka qenë mitik. Sepse lidhej me fatet e Europës. Jo me një politikë, por me lirinë e saj. Duke qenë e lidhur me fatet e botës perëndimore do ishte figura që do linte brazdë të thellë në memorien e Europës dhe të botës së kulturuar në tërësi. Nuk duhet të harrojmë që Senati amerikan me rastin e 600-vjetorit bëri një rezolutë për Skënderbeun. Skënderbeu diti të hyjë në historinë botërore me një lavdi që se pati askush tjetër, përveç prijësave më të famshëm botërorë.
Dhe këtu hyn dhe fakti që ai ka qenë një figurë legjendare që luftoi për një kauzë madhështore, për kauzën më të madhe njerëzore që është liria. Duke qenë se kjo kauzë ishte më e shtrenjta e gjithë popullsive të botës, patjetër që do fitonte vëmendjen e saj. Rilindja e Europës e çmonte lart këtë vlerë si visarin më të shtrenjtë. Kështu që në Europë Skënderbeu u bë një figurë e adhuruar. Duhet shtuar dhe fakti që atëherë Evropa, e sapodalë nga errësira mesjetare kishte nevojë të ngrinte lart idealin e lirisë. A kishte referencë më të mirë se s’a heroi interesant shqiptar që i dedikoi jetën lirisë së një populli të vogël që indirekt luftoi për lirinë e Europës. Duke qenë kaq i rëndësishëm atëherë pa diskutim do të ishte qendër e vëmendjes së shkrimtarëve europianë, të biografëve, të studiuesve të artit ushtarak, të filozofëve dhe artistëve.
Volteri, filozofi i madh i iluminizmit francez, ka thënë se : “Bizanti po të kishte një perandor si Skënderbeu do kishte shpëtuar”. Pati vlerësime të larta nga piktorë të mëdhenj që me penelatat e tyre bënë portrete të Skënderbeut. Për të u krijuan vepra të ndryshme, u shkruajtën shumë libra, u bënë opera.
Por sipas profesorit një rol të padiskutueshëm pati Marin Barleti. Ishte ai që e vuri Skënderbeun në sytë dhe opinionin e Europës . Pa veprën e Barletit që u përhap me shpejtësinë e dritës në gjithë Europën, nuk do kishte shkëlqimin e madh që mori kjo figurë. Vepra e Barletit e shpalosi shumë qartë në të gjitha dimensionet, veprën e tij në sytë e europianëve.
Por ai ishte një mit dhe për kronistët osmanë. Ata flasin me një tmerr të madh për Skënderin, siç e quajnë ata në veprat e tyre, dhe në fakt i tillë ishte. Ai u bë tmerri i pushtuesve osmanë, duke shtuar glorifikuar dhe më shumë lavdinë që kishte kjo figurë për pushtuesit më të mëdhenj të kohës së Mesjetës.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn