als_Latn dik_Latn sag_Latn
NGA Virion Graçi
Diçka e thjeshtë dhe e zakonëshme të bëhet lajm i pranuar nga redaksia e portalet duhet patjetër të fillojë me shprehjet : “shpërthen Filani,” “çmendet Filania,” “sulmon Ai e godet Ky.” U bëra dhe unë lajm i kronikës së zezë si sulmues, goditës. Në fakt kam bërë një shënim informal për miqtë e mi në FB duke përmbledhur në tre rreshta çfarë ka ndodhur në dy vitet e para të çmimit letrar “Kadare” pa u ngatërruar me të tretin në të cilin isha vetë finalist.
Mbaj mend se u kam shkruar ideuesëve të çmimit se, një grup aq i vogël njerëzish si ju, të lidhur në interesa pagash mujore e honoraresh javore me institucionin që e jep atë çmim dhe e propagandon si vlerë e madhe mbarë shqiptare, doni të impononi publikut reliefin e ardhshëm të vlerave duke e populluar para dhënie me emra të rëndësishëm për ju. Mu përgjigjën me korrektesë e natyrshmëri, shkëmbyem mendime përmirësimi dhe e kaluam si një çështje që mund të përpunohej nga të interesuarit në rrugë e sipër. Në dy vitet e para, për arsyet e përmendura nuk u bëra pjesë e asaj gare dorëshkrimesh. Sivjet, emrat e Bashkim Shehut dhe Ylljet Aliçkës në juri, të respektuar të dy si intelektualë e krijues me vlera të rangut të parë, më lanë të besoj se diçka do të ishte më mirë. Dhe ashtu shkoi, pati mjaft prurje, dolën disa finalistë e prej tyre, një kryefinalist, një fitues, pra. Personalisht e urova autorin e promovuar duke uruar njëherësh që vepra e tij e ardhëshme, teksti fitues të vlejë, ta përligjë vëmendjen e shoqërisë dhe investimin e institucionit që e mbështeti, e zbuloi, ia ofron lexuesit si vlerë e rëndësisë së parë.
Disa që duan të bëhen lajm, pas leximit të shënimit tim informal çmenden prej vërteti, shpërthejnë prej vërteti, sulmojnë mua lidhur me faktin se, meqë nuk isha fituesi nuk më takon të diskutoj. Çdo pjesëmarrës vendos në atë garë çfarë ka të shenjtë e të dashur, krijimtarinë e tij. Dhe secili do të dijë, të verifikojë a ka vërtetë seriozitet, ndershmëri apo janë gara fasadë, duke thirrur çdo shqiptar pa dallim feje, krahine, gjinie e ideje për t’i dhënë rëndësi, shkëlqim provizor një fituesi të paramenduar, të paracaktuar?!
Fiton apo jo asnjë gërmë nuk ndryshon në cilësinë e veprës tënde të radhës, çmimet e pamerituara të bëjnë të dyshimtë, qesharak, madje, të skualifikojnë në sytë e lexuesëve të kulturuar. Unë nuk kam çuar libra në konkurse dhe jam lexuar, vlerësuar, pranuar nga lexuesit që në fillimet e mia. Kur konkurset u bënë pa vullnetin e autorit duke marrë direkt hyrjet vjetore në Bibliotekën Kombëtare, nuk mund të vetpërjashtohesha me deklarata të një modestie bërtitëse, dhe, dy vjet më parë kam marrë tre çmime për një libër i cili kishte disa muaj në duart e lexuesëve.
Në kohën kur nuk kishte kaq kureshtje televizive, radiofonike, elektronike për letërsinë në qindra orë biseda “specialistësh”, intervista somelierësh letrarë, kur nuk kishte përnatë udhërrëfyes letrarë për popullin e “paditur”, kuvendime e tryeza pa qoshe për problemet e ashtuquajtura të letërsisë sonë shqipe, njerëzit lexonin më shumë, krijuesit punonin më qetë, ishin më indiferëntë ndaj përmasave artificiale, mediatike të vetjeve të tyre. E unë, i kësaj mendësia jam, nuk mund të bëhet shkrimtari njeri shfaqesh televizive. Por, nga ana tjetër, kur kaq shumë ciceronë librash e “kulturologë”, sistemues vlerash e gjykatës publikë të hierarkive e fakteve historike – letrare, në mënyrë tendencioze, të përsëritur, të stërpërsëritur, përpiqen të keqpërdorin, të denigrojnë dhe si prani fizike në kohë e hapësirë punët e mia, atëherë, pa dashur të bëhem lajm portalesh, rjetesh, ju premtoj se do ta mbroj veten time prej tyre, pasi nuk më kushton aspak mund, aspak dhimbje, asnjë vështirësi në gjetjen e epiteteve e stigmave përkatëse. (politiko.al)
Debati për çmimin ‘Kadare’/ Hans-Joachim Lanksch: Çmimi “Kadare” iu dha njërit jo nga katundi ynë…
Përkthyesi i letrave shqipe në gjuhën gjermane, dhe njohësi i letërsisë e kulturës shqiptare, Hans-Joachim Lanksch ka reaguar mbi polemikat per fituesin e çmimit Kadare 2017, që është shkrimtari nga Kosova Musa Ramadani.
Në këtë anën tonë, ky autor është njohur shumë pak, ndaj ka ndërhyrë Lanksch në këtë debat duke vënë në dukje se çfarë po ndodh në dy anët ku flitet shqip: Shqipëri dhe Kosovë, dhe sa njohim letërsinë e njëri tjetrin, dhe pse është ngjallur kjo zemëratë për fituesin “ e ri” në letrat shqipe. Në rrjetin e tij social të facebook, Hans-Joachim Lanksch shkruan:
Pas shpalljes së fituesit të Çmimit “Kadare” në Fb shpërtheu një heshtje domethënëse. Siç duket, pothuaj nuk ka kush e njeh autorin të cilit i shkon Çmimi i sivjetshëm “Kadare” e lëre veprën e tij.
Shumëkush mbase mendon si shkrimtari finalist, Virion Graçi, i cili e lëshon jehonën e vetme duke e sulmuar Çmimin “Kadare” duke e përdorur kriterin qesharak se librat e deritanishëm fitues “dështuan në treg të librit” dhe duke shtuar një fjali malicioze: “Të shohim e dëgjojmë çfarë ka gatuar i treti, mjeshtri i këtij viti për mjeshtrat e tij sponsorizues.”
A duhet vërtetë të thuhet edhe një herë se Çmimet letrare nuk jepen për bestselerë por për letërsi? Kriteri grotesk i “suksesit” të librit na i përkujton kohëra të errëta.
Vjetë me radhë jemi mërzitur dhe zemëruar për ndarjen klanore të Çmimeve letrare akcilit shkrimtar të karuselit të përjetshëm emrash gjithmonë të njëjtë shkrimtarësh “të njohur” a “të mirënjohur”. Është në të vërtetë koha të ndryshohet kjo rutinë dhe të shpërblehen shkrimtarë pa marrë para sysh se a janë të njohur apo jo apo a u “ka ardhur radha”! Kriteri nuk mund të jetë tregu i librit por cilësia estetiko-letrare.
Sipas mendimit tim, Çmimet e mëdha letrare shqiptare kanë një të metë tjetër: akordohet Çmimi dhe basta! Më duket se pas Çmimit duhet të pasojnë aktivitete të tjera: mbrëmje letrare dhe takime me autorin, lexime publike nga vepra e shpërblyer etj.
Musa Ramadani është një autor modernist d.m.th. elitar. Librin e tij sipas gjase nuk do ta përpijnë masat e gjëra lexuesish. Mirëpo, edhe letërsia elitare ka publikun e vet dhe duhet përhapur. Urime të sinqerta, Musa Ramadani!”
“Çmimi Kadare”, Tufa: Musa Ramadani, një maestro i vërtetë
Shkrimtari Agron Tufa, një nga njohësit më të mirë të letërsisë të të gjitha trojeve ku flitet shqip, ka reaguar për fituesin e sivjetëm të çmimit “Kadare”, që ndahet nga Instituti Evropian “Pashko”.
Sivjet çmimi shkoi për shkrimtarin nga Kosova, Musa Ramadani.
Në rrjetin e tij në Facebook, Tufa shprehet: “Ka një paradigmë moderniteti në Kosovë që nis nga Pashku, Beqir Musliu, Ymer Shkreli, Teki Dervishi deri tek Musa Ramadani (nuk pretendoj t’i kem thënë të gjithe emrat), një shkrim me tipare të theksuara të postmodernes në truk, në gjuhë, në mjetet e lojës që përbëjnë dhe estetikën e këtij shkrimi”.
“Pyetja shtrohet: a e trajtojnë vallë këtë linjë pedagogët e letërsisë shqipe në Prishtinë e Tiranë? Po në gjimnaze? Përse mbetet të “zbulohen” kur ata tashmë kanë lënë prapa një raft biblioteke me tituj? Musa Ramadani është “i fundmi i mohikamëve” të kesaj tradite… një maestro i vërtetë”.
war_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn