als_Latn lit_Latn uzn_Latn
TIRANE-Romani "Majkėlli im" ėshtė shkruar herėt. Tė themi herėt pėr autorin, pasi krijimtaria e tij ka vazhduar edhe tani pas 40 vitesh, qė libri ėshtė botuar. Nė Shqipėri librin e Amos Oz, sjellė nga Skandėrbeg, e kemi vetėm nė vitet e fundit. Njė zgjedhje e mrekullueshme, sėrish pėr kėtė shtėpi interesante, sa i pėrket botimeve.
Njė grua, qė shėrben si narratore nė kėtė vepėr, pėrshkruan jetėn e saj, por nė njė sfond qė t'i kupton pak a shumė klasėn e mesme hebreje fill pas Pavarėsisė sė Izraelit dhe sfidat shoqėrore tė njė shteti tė sapokrijuar. Amos Oz flet pas njė tisi krejt femėror. Njė sfidė bajagi dyfishe. Hannah, njė grua e re, na pėrshfaqet me tė gjithė qerthullin e saj psikologjik dhe na rrėfen pėrmes fokusit nė njė pjesė tė madhe tė romanit drejt figurės sė tė shoqit, botėn qė e rrethon. Ka ulje-ngritje tė shumta humori dhe nė figurėn e saj, autori ka shkrirė mendimet e ēartura tė njė femre, qė duket bindshėm qė ka jo vetėm probleme ēekuilibri, por edhe mėdyshėsie, qė lidhen sidomos me gjendjen e njeriut modern. Nė pėrfytyrimet e saj ėshtė njė botė krejt tjetėr nga ajo qė e shoqėron tė shoqin, njė figurė tejet e brishtė dhe pedante, qė pėrpiqet tė mbrojė njė teze doktorature dhe njė moment pėrfundon si tė gjithė moshatarėt e vet nė luftrat e vazhdueshme tė vendit t'vet.
Kriza mes tė dyve shoqėron periudha jete, qė njihen nė ēiftet e martuara, por s'ėshtė ky qėllimi i personazhit tonė. Qė nė momentin qė kapėrcejnė barrierat dhe martohen mes tyre nuk do jetė mė marrėdhėniet e dashurisė dhe idili qė ka qenė nė fillim. Nė ēdo hap, qė ndjek narracioni martesėn e tyre, ecėn me dy hapa shpjegimi i hendekut mes tyre. Kjo grua e re e dėshiruar tė bėjė njė jetė tjetėr mes pedantizmit tė shoqėrisė "sė re" hebreje sfidon nė ēdo moment. Themi e re sepse hebrejtė e brezit tė personazheve tona sa kanė zėnė vend nė tokėn e tyre historike dhe koha dhe vėshtirėsitė mundohen t'i pėrēajnė pamėshirė, dy personazhet tona. Nuk ėshtė mė marrėdhėnia e dikurshme dhe Majkėlli i saj, kjo strehė ku pėrplaset fluturimi i saj psikik dhe fillimisht motivet e ėndrrave, ėshtė njė personazh gjithmonė mė i ftohtė nė tė gjallė. A ėshtė vallė martesa qė e bėn kėtė? A ėshtė kriza e njė shoqėrie qė nuk e gjen dot veten nė identitet? Pyetje tė shumta, qė autori na i lė neve dhe kohėve ku jetojmė t'i zgjidhim.
Amos Oz ka njė sfidė tė madhe nė kėtė vepėr pasi ėshtė futur vetė nė rolin e narratorit por nė njė gjini tjetėr. E kalon barrierėn pasi mbrojtje mbeten gjithmonė ėndrrat, ku gruaja e re nė ēdo moment pėrcillet aty, ku bashkėshorti i saj nuk mund tė depėrtojė dot. Aty ėshtė streha e saj dhe vendi ku ndjehet mė mirė. Nė njė moment, ajo mė nė fund edhe largohet prej tij. Mbase ėshtė e tepruar prej autorit qė teknikisht tė kaloj nė njė fund kaq fluid dhe qė mund tė shpjegohet nė sfonde tė ndryshme. Majkėlli s'ėshtė mė i biri, ashtu si e ka konsideruar tė shoqin deri mė tani, por njė njeri tjetėr.
"Do tė rri nė dritare dhe do tė heq forma me gishtin tim mbi xhamin e veshur. Mund tė mendosh, nėse tė pėlqen, se po tė pėrshėndes me dorė. Nuk do tė zhgėnjej. S'jam me ty. Ne jemi dy njerėz, jo njė. Ti s'mund tė mbeteshe gjithmonė djali im i madh, i kredhur nė mendime. Lamtumirė. Mbase nuk ėshtė shumė vonė tė tė them se asgjė s'varet prej teje. Apo prej meje".
Mrekullia e autorit ėshtė se jep me njė kadencė tė butė shkatėrrimin e njė marrėdhėnie duke na e bėrė tė prekshme dhe aspak tė ndėrlikuar. Dhe, nė ndihmė tė saj vijnė sėrish vėllezėrit binjakė tė ėndrrės, qė enden natėn. Nė njė moment i takon dhe i duken si shumė tė ndrydhur, ndaj nė fund do t'i ēlirojė ata, duke nxjerrė pamėshirė dhe atė qė i ėshtė e ngulfatur te vetja.
Libri lexohet me njė frymė dhe duhet tė sqarojmė se autori ka ardhur kėndshėm nė shqip, paēka se ka vende ku t'i humbet dhe mbase duhet tė jetė nga gjuha e vėshtirė dhe pėrcjellja nga njė gjuhė nė tjetėr. Dashuria, ky motiv i madh, qė e bėn jetėn tė shtyhet pėrpara, ka forcė tė bėjė dhe tė kundėrtėn: tė tė fusė nė njė burg virtual, qė ėshtė edhe mė i fortė se burgu real. Hannah ėshtė nė njė tė tillė dhe deri nė fund ne e shoqėrojmė kėtė ndjesi falė mjeshtėrisė sė Amos Ozit.
balkanweb.com
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn