als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Vllezrit etiri: Dinastia shqiptare e ikonografve n shekujt XVIII-XIX
Vllezrit etiri ishin nj grup piktorsh popullor autodidakt, t cilt e trashguan artin e tyre nga brezi n brez, pr 100 vjet (1762- 1853) dhe pikturonin kisha, por edhe shtpi arkondsh. Vepra e tyre, nga pikpamja sasiore sht madhshtore! Bhet fjal pr afreske n disa mijra metra katror, pr ikona t panumrta kishtare, pr disa dekorime tempujsh dhe ikonostase druri t pikturuara.
Portretet q ata kan krijuar jan mbi 3.000. Cilsia e gjith ktij krijimi artistik ka vler t madhe pr regjistrimin e kulturs popullore t Myzeqes gjat shekullit XVIII dhe atij XIX.
Duke pasur parasysh kto vlera m 30 gusht, n trapezarin e Manastirit t Shenjt n Apolloni, u hap ekspozita fotografike e afreskeve pasbizantine nga kishat e Myzeqes, t cilat i kan pikturuar vllezrit etiri. N hapjen e ekspozits, q u organizua nga Fondacioni Grek i Kulturs, Tiran, n bashkpunim me Bashkin e Fierit, mori pjes Mitropoliti i Beratit Ignati, Kryetari Bashkis s Fierit z. Baftjar Zeqo, studiues e besimtar etj.
Jorgos Jakumis, Drejtor i Vatrs s Tirans t Fondacionit Grek t Kulturs, tha se tematika e ekspozits u przgjodh me qllim q t theksoj elementet popullore q kan ndikuar pikturn pasbizantine ndrmjet shekullit t 18-t dhe atij 19-t, - nj piktur e cila sa m shum distancohet nga spiritualiteti artistik i tradits bizantine, aq m tepr adopton ide t reja nga tradita popullore vendase e Myzeqes. Sipas tij, kjo tradit (e veshjeve, e instrumenteve muzikore, e zakoneve dhe e folklorit) ruhet nprmjet krijimit artistik t vllezrve etiri n Myzeqe. Ekspozita e fotografive nga vepra e vllezrve etiri synon t promovoj thesaret e pikturs s shqiptarve, gjithashtu ka si qllim ndrgjegjsimin e popullsis vendase dhe vnien n lvizje t institucioneve prgjegjse pr t shptuar dhe mirmbajtur kto monumente t kulturs vendase.
E rndsishme n periudhn midis shek. XVII-XIX sht veprimtaria e atelies s mjeshtrve t ksaj familjeje. Ata realizojn pikturimin e shum kishave dhe ikonostaseve n Berat dhe Myzeqe. Kta mjeshtra pikturuan n t njjtn atelie s bashku, duke e trashguar mjeshtrin n breza t tjer. Piktort e par kan qen Gjergji dhe Joani, t cilt bashkpunuan dhe me piktort e brezit tjetr, Naumin dhe Nikolln. N shek. XVIII realizojn pikturn murale t kishs s Shn Kollit n Ardenic dhe shum ikona. N at periudh kohore (pr tre breza) familja etiri dekoroi mbi 12 kisha. Vepra e tyre me tablo t pikturuara tejkalon masn e 2500 m2. Ikonat q pikturuan jan t panumrta. T shumta jan edhe gdhendjet n dru, ikonostaset dhe amvonat, t cilat i pikturuan me shum mjeshtri. Z. Jakumis vuri n pah edhe nj tjetr qllim t ekspozits: Mbi t gjitha, kjo vepr duhet t shptohet. Me kt ekspozit prpiqemi t trokasim portn e ktij ndrgjegjsimi.
Ngjallja
Shtator 2012
scn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn