als_Latn dik_Latn sna_Latn
Në vitin 2013, në raport me mesataren e Republikës së Maqedonisë, prodhim më të madh bruto për kokë banori ka rajoni i Shkupit me indeks 110.6 dhe ai Juglindor me indeks 109.6. Të gjithë rajonet e tjera kanë PBB nën mesataren e Maqedonisë
Fisnik PASHOLLI
Rajoni i Shkupit është tre herë më i zhvilluar se rajoni i Pollogut. Në kryeqytetin e Maqedonisë, Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) për kokë banori është 348.915 denarë në raport me 118.672 denarë për kokë banori sa është në Tetovë dhe Gostivar, respektivisht në rajonin e Pollogut. “Në vitin 2013, në raport me mesataren e Republikës së Maqedonisë, prodhim më të madh bruto për kokë banori ka rajoni i Shkupit me indeks 110.6 dhe ai Juglindor me indeks 109.6. Të gjithë rajonet e tjera kanë PBB nën mesataren e Maqedonisë. Gjithashtu, PBB më të vogël për kokë banori, në raport me mesataren kombëtare ka rajoni i Pollogut me indeks 48.8”, thuhet në publikimin e Entit të Statistikës “Rajonet në Republikën e Maqedonisë në vitin 2016”.
Trendin e uljes shumë të vogël të dallimeve në zhvillim midis këtyre dy rajoneve e dëshmon edhe rritja nga viti 2011 në vitin 2013 e PBB-së për kokë banori në rajonin e Shkupit prej 319.717 denarë në 349.915 denarë, ndërsa në rajonin e Pollogut shënohet një rritje modeste prej 114.113 denarë në 118.672 denarë. Sipas profesorit universitar, Sami Bislimi, problemi i viseve të pazhvilluara është edhe çështje e trashëguar, por njëherazi buron edhe nga aktualiteti i tanishëm i moszbatimit si duhet i Ligjit për zhvillim të barabartë rajonal, ku për shembull Tetova akoma ka problem me ujin e pijshëm, akoma edhe në 25 vitet e kaluara nuk është ndërtuar një ndër rrugët kryesore për ekonominë e Maqedonisë, ajo Shkup-Bllacë, ndërsa nga ana tjetër nuk kanë të ndalur realizimet e projekteve të ndryshme në Maqedoninë lindore. “Kryesorja është që të ketë një vullnet më të madh politik për ndarjen e më shumë mjeteve në rajonet më të pazhvilluara. E dyta, nevojitet që edhe vetëqeverisjet lokale të udhëhiqen nga njerëz profesionistë dhe me përvojë, që posedojnë njohuri teorike dhe praktike që të mund më lehtë të fitojnë dhe menaxhojnë projektet dhe fondet e ndryshme, të brendshme dhe të jashtme. E treta, nevojitet një përkrahje më e madhe për biznesin lokal si dhe mërgimtarët, që të zhvillojnë biznesin. Atyre duhet t’u sigurohen kushte për të investuar dhe hapur vende të reja pune, si sundimi i së drejtës, ligjeve, e kështu me radhë”, thekson Bislimi.
Sipas tij, mund të mendohet edhe për metodat e diskriminimit pozitiv të mbështetjes së rajoneve më pak të zhvilluara në raport me ato më të zhvilluara, përmes përmirësimit të infrastrukturës ose stimulimeve të ndryshme për investime në këto rajone.
Në ndërkohë, Ligji për zhvillimin e barabartë rajonal shumë pak ka arritur të sigurojë një nga qëllimet e tij, atë të zhvillimit të barabartë dhe të qëndrueshëm në tërë territorin e Republikës së Maqedonisë, zvogëlimin e pabarazive ndërmjet dhe në kuadër të rajoneve të planit, rritjen e konkurrencës së rajoneve të planit nëpërmjet forcimit të kapacitetit të tyre të inovacionit, shfrytëzimit optimal dhe valorizimit të pasurisë natyrore, kapitalit njerëzor dhe veçorive ekonomike të rajoneve të ndryshme, si dhe ringjalljes së fshatrave dhe zhvillimin e rajoneve me nevoja specifike zhvillimore. Aktualisht me vështirësi realizohet shpërndarja e një për qind të PBB-së, apo rreth 80 milionë euro në vit, që si obligim buron nga Ligji për zhvillim të barabartë rajonal, pasi akoma nuk është saktësuar si duhet mënyra e ndarjes së këtyre mjeteve që ju dedikohen komunave.
Njohësit e zhvillimit të barabartë rajonal theksojnë se mjetet e një përqindëshit në vitet e kaluara si total janë shpërndarë, por duke mos respektuar indeksin e zhvillueshmërisë së rajoneve. Ndryshe, zhvillimi jo i barabartë rajonal nuk është një problem që mundon vetëm Maqedoninë, por të gjitha shtetet e rajonit, ku si një nga zgjidhjet e problemit propozohet edhe formimi i Ministrisë për zhvillim të barabartë rajonal dhe të fondeve evropiane, që në mënyrë të drejtpërdrejtë do të zbatojnë masat dhe politikat e zhvillimit rajonal. Një nga modelet që shqyrtohen janë edhe ato që parashikojnë që një e treta e fondeve të ndahet për sipërmarrje, inovacione dhe teknologji të reja, një e treta për punësime të reja dhe zhvillim të resurseve njerëzore dhe një e treta për infrastrukturë rajonale dhe lokale; në ujësjellës dhe kanalizim, trafik dhe ambient. Kësaj çështje i kushtohet një rëndësi e veçantë edhe brenda BE-së, ku ekzistojnë 272 rajone. Politika që ndjek BE lidhur me avancimin e kohezionit ekonomik dhe social ka për qëllim uljen e dallimeve në zhvillim midis rajoneve, për çka nga buxheti i BE-së për të ndihmuar rajonet më pak të zhvilluara ndahet madje një e treta e buxhetit evropian për të balancuar, për shembull zhvillimin e viseve jugore të Italisë, që janë ma pak të zhvilluara në raport me viset jugore, si ato të Lombardisë.
als_Latn fuv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn