als_Latn ron_Latn dik_Latn
D. H. Lawrence (shkeputur nga "Studime mbi Literaturen Klasike Amerikane.")
Uitman, poeti i madh, do te thote shume per mua. Uitman, i vetmi njeri qe cau udhen perpara. Uitman, i vetmi pionier. Dhe vetem Uitman. Asnje pionier anglez, asnje francez. Asgje pionier-poet europian. Ne europe, te ashuquajturit pioniere jane thjesht novatore. E njejta gje ne Amerike. Perpara Uitman, asgje. Ne krye te gjithe poeteve, duke eksploruar xhunglen e panjohur te jetes, Uitman. Asnje pas tij. I madhi kamp i tij ne fund te nje rruge te ndritur. E shume nga poetet e rinj e te vegjel kane pushuar ne kampin e tij. Por askush nuk mundet te shkoje me tej. Sepse kampi i Uitman eshte ne fund te udhes, ne buze te gremines. Pertej saj hapesira blu, dhe zbrazetia blu e se ardhmes. Por nuk eshte udhe qe te con diku. Eshte qorrsokak.
Male, male pafund. Dhe vdekje. Uitman si nje Moisi amerikan i cuditshem e modern. Tmerresisht i gabuar. E perseri nje udheheqes i madh. Funksioni esencial i artit eshte moral. Jo estetik, as dekorativ, as humbje kohe apo rikrijim. Por moral. Funksioni esencial i artit eshte moral.
Por nje moralitet i brendshem, pasionant, jo didaktik. Nje moralitet qe ndryshon gjakun me teper sesa mendjen. Ndryshon gjakun fillimisht. Mendja ndryshon me pas, kur zgjohet.
Tani, Uitman ishte moralist i madh. Ishte udheheqes i madh. Ishte ai njeri i madh qe nderroi gjakun ne venat e njeriut.
....
Demokracia e vertete, ku shpirti takon shpirtin, ne udhe te hapur. Demokracia. Demokracia amerikane ku te gjithe ecin ne udhen e hapur. Dhe ku nje shpirt duket menjehere aty ku ecen. Jo nga rrobat apo pamja e jashtme. Uitman s'kish nevoje per to. Jo me ane te emrit familjar. Madje as me reputacionin e tij. Uitman dhe Melville, te dy nuk i llogariten fare keto. Jo me meshire progresive, as me vepra bamiresie. Pa pune fare. Me asgje, por thjesht vetveten. Shpirti kalon i pa stolisur, kalon ne kembe, dhe nuk eshte asgje me teper se vetvetja. Dhe u njohen, dhe u pane apo u pershendeten sipas asaj qe shpirti u tha. Ne qofte nje shpirt i madh, ka per tu adhuruar gjate rruges.
Dashuria e burrit dhe e gruas: nje vleresim shpirti, nje adhurim i ndare mes tyre. Dashuria e shokeve: nje vleresim shpirti, nje adhurim i ndare mes tyre. Demokracia: nje vleresim shpirtrash qe ecin ne udhe te hapur, dhe nje shpirt i madh ne gjithe madheshtine e vet, ndersa ecen ne kembe midis turmes, teteposhte udhes se perbashket te te gjalleve. Nje vleresim i gezueshem i shpirtrave, dhe nje adhurim akoma me i gezueshem i shpirtrave te medhenj e me te medhenj, pasi ata jane e vetmja pasuri.
Dashuria, dhe Bashkimi, e sollen Uitmanin ne buze te vdekjes! Vdekje! Vdekje!
Por triumfi i mezashit te tij ende mbetet. I pastruar nga BASHKIMI, i pastruar nga VETVETJA, mesazhi triumfator i demokracise amerikane, i shpirtrave ne udhe te hapur, mbushur me vleresim te hareshem, me gadishmeri te qendrueshme, mbushur me gezimin e adhurimit, kur nje shpirt sheh nje tjeter shpirt te madh.
Pasuria e vetme, shpirtrat e medhenj!
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn