als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Plot 100 vite mė parė, njė karikaturė ka bėrė xhiron e botės. Ėshtė botuar nė Amerikė, Francė, Rumani ishte viti 1913.
Shqipėria ishte veēse njė shtet motak, qė nė konferenca ambasadorėsh po copėtohej ēika-ēika pėr tu mbyllur gojėn ballkanasve poteremėdhenj. Ishte atėherė kur njė ambasador amerikan idealist hedh nė qarkullim njė karikaturė apo njė grafikė politike. Tepėr provokuese. Shqipėria paraqitet si njė femėr e bukur e veshur me xhubletė e opinga, me gėrsheta tė gjatė, qė nė njėrėn dorė mban njė shpatė, nė tjetrėn njė kobure, drejtuar pėrkatėsisht Grekut, i personifikuar si njė leopard ngritur mbi dy kėmbė, duke kafshuar shpatėn dhe Malit tė Zi, paraqitur si njė majmun i zi.
Rrotulluar nėpėr kėmbė ėshtė njė gjarpėr, pranė tė cilit lexohet Serbi.
I apasionuar pas arkivave, studiuesit Valter Gjoni i ra nė dorė kjo karikaturė. Rruga pėr tė deshifruar firmėn nė skaj tė karikaturės e ēoi te tri personalitete: ambasadori amerikan George F. Williams, fotoreporteri frankozviceran, Robert Vaucher dhe ish-kryeministri rumun, Nikolla Jorga (Nicolae Iorga).
I pari qė e ka pėrdorur kėtė karikaturė nė shkrimet nė shtypin e kohės dhe botimet tij mbi ēėshtjen shqiptare, ishte ambasadori amerikan nė Greqi e Shqipėri, George F. Williams. Janė tė gjitha gjasat qė ai tė jetė edhe autor i kėsaj karikature. Mė pas, kjo karikaturė ėshtė pėrdorur edhe nga fotoreporteri i luftės, Robert Vaucher, si dhe politikani rumun, dashamirės i shqiptarėve, Nikolla Jorga. Sipas Gjonit, kjo karikaturė nuk ka pėrse tė mbahet e fshehur
Isha duke kėrkuar autorėsinė dh tė deshifroja njė firmė qė ndodhej nė tė. Fillimisht mė dukej si Nikolla Jorga, por mė pas gjeta material, se ajo ėshtė karikaturė e ambasadorit amerikan George Williams. Mė pas ėshtė marrė nga Robert Voucher dhe Nikolla Jorga duke bėrė kėshtu nė njė farė mėnyre xhiron e botės. Thuhet gjithashtu qė ka qenė njė porosi e patriotėve shqiptarė tė Bukureshtit dhe tė Athinės, tregon Gjoni .
Sipas tij, Ėshtė provokuese , por ėshtė njė vlerė jona, e cila nuk ka pse tė rrijė fshehur. Ka ndenjur 100 vjet e fshehur. Kalon dorė mė dorė nga njė personalitet nė tjetrin dhe asnjėri nuk tregon vėmendje. Ky ėshtė njė symbol, njė situatė , aq mė tepėr parė nga nga njė personalitet qė ka dėmtuar karrierėn e vet pėr kėtė dhe pėr qėndrimin qė ka mbajtur ndaj fateve tė Shqipėrisė..Ai dha dorėheqjen. Nga ana tjetėr Robert Voucher nuk ka pėrtuar tė nxjerrė ēėshtjen shqipatre kudo, Jorga ka botuar pamflete, vėshtrime historike, protesta pėr Shqipėrinė . Pra kemi tė bėjmq me tre personalitete qė 1913-a i ka shqetėsuar, i ka vėnė nė lėvizje qė tė thonė fjalėne tyre pėr Shqipėrinė, sqaron Xhoni./A.XH
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn