als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nga Albano Roci
Msc.Shkenca Politike/Marrëdhënie Ndërkombëtare
Vlera e shtuar e kapitalizmit është koha. Sfida e vërtetë është te imponosh vlerën që sjell puna dhe të harmonizohet opinioni qytetar, me ato investime që i shërbejnë së nesërmes…Në një ditë të bukur të muajit të gjallërisë dhe luleve, rigjenerimit të forcave por dhe hapjes së horizontit të mendimeve, duke lexuar artikullin e fundit të aktualitetit në vend dhe duke u munduar të krijoj në imagjinatën time, një lloj ‘simbioze’ mes Shqipërisë tonë të dashur dhe Ditës së Europës. PO, KA!!! Kostumi është prerë me ‘kohë’,shumë shpejt do ti vihet dhe ‘kurora’!
Bashkimi Europian i fton shtetet që duan të aderojnë, ti ‘përligjen’ kritereve të pranimit duke sfiduar kohën dhe rrethanat, edhe kur këto nuk janë shumë të favorshme. Shqipëria ka përparuar goxha vitet e fundit por ka rrezikuar të mbetet peng nga ‘asgjëja’.
Megjithatë, analiza meriton të përqëndrohemi në një këndvështrim realist, për të gjitha ndryshimet pozitive që janë bërë vitet e fundit dhe unë si një i ri që jam, dua ta respektoj këtë ditë të shënuar duke reflektuar ato elemente, të cilat na afrojnë me të ardhmen, në Unionin më të riafirmuar në botë, BE-në. I riafimuar në parim dhe praktikë, se bashkepunimi ekonomik dhe politik është strategjia më e mirë, për sigurinë dhe zhvillimin. Sot, në 9-majin e 26-të, të periudhës demokratike në Shqipëri ka shënuar arritje të dukshme,në:
Infrastrukturë dhe Modernizim i Shërbimeve. Infrastruktura dhe rivalitizimi urban, i qyteteve të Shqipërisë, i ka dhëë hov një mentaliteti të ri e të rinovuar,edhe të marrëdhënieve sociale në të gjitha fushat. Një habitat i shëndetshëm, stimulon aktivitete me të frytshme gjatë ditës dhe në këtë mënyrë zinxhiri qytetar-institucion-shërbime, prodhon modelin e kohës: atë të punës dhe ecjes përpara. Gjithashtu dhe projekti 32milion$ i implementuar që nga vitit 2015, i Bankës Botërore “Për ofrimin e shërbimeve me në qendër qytetarin”,ka arritur të përmirësoje cilësinë dhe aksesin ndaj shërbimeve administrative në Shqipëri.
Reforma territoriale ka rritur cilësinë dhe efektshmërinë në kanalizimin e problematikave, zgjidhjes dhe raportimit. Modelin e Kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, me mbi 100 kantiere ndertimi, sistemim të cdo hapësire rruge dhe gjelbërim të cdo parku, rikonstruksionit të kopshteve e shkollave, brenda një viti në Tiranë; e kanë ‘zili’ në kuptimin e mirë të fjalës dhe e vleresojnë të gjithë aktorët por më e rëndësishmja është se brezi i ri rritet me këtë frymë.
Turizëm dhe imazh. Shqipëria është e bekuar nga natyra. Kërkon që jesh i shendetshem psikologjikisht dhe brumin e jetës ta gatuash duke i shërbyer me ndershmëri vendit që të rriti. Kërkon t’ia rrisësh vlerat humane e materiale bashkë. Rrjedhimisht duke promovuar transformimet nga habitatet më të thjeshta në ato të mëdha,edhe sistemi teknologjik i informacionit bën punën e tij, duke krijuar ura dhe marrëveshje të reja e duke disa-fishuar numrin e të huajve që vizitojnë Shqipërinë. Promovimi me të gjitha mjetet, ka nxitur dhe reflektimin e artikujve në portale të famshme të huaja. Artikuj të ndryshëm gjatë kohës, në Daily Mail dhe NeëYork Times dëshmojne me fakte, për perlën e pazbuluar të Europës Juglindore, ku tanimë historia ka kthyer për mirë,falë angazhimit të një qeverie reformuese dhe moderuese, që ka simfoni të saj ‘Zërin e qytetarit’; Një Shqipëri, ku abuzimi me tregun dhe cmimet është ulur, ku taksa për sipërmarrjet e huaja është një nga më të ulëtat në Europë, një Shqipëri kur për herë të parë një Kryeministër dëgjonte hapur mendimin e paepur qytetar për mospranimin e armëve kimike në vend, një Shqipëri ku paguhen taksa dhe merren shërbime.Së fundmi, Hollanda ka kërkuar formulën e aplikacionit ‘Tirana Ime’ një formë integruar e raportimit të problematikave dhe zgjidhjes së tyre ndërsa ‘The telegraph’ shkruante në një artikull të sajin,para dy ditësh: ‘Heroes and hiking on Albanian mountains’ për grupet e turisteve që vizitojnë natyrën përrth të Librazhdit. Numri i turistëve,si atë bregdetar dhe malor, ka pësuar rritje progresive në %, vit pas viti, në të gjithë vendin
Formalizimi i Ekonomise dhe Punesimi. Investimet e huaja.
Zbatimi i ligjit, shlyrjes së detyrimeve dhe pagesa e rregullt e taksave në cdo mjedis është përkthyer në më shumë të ardhura dhe investime. Formalizimi i ekonomisë në bashkëpunim me sistemin bankar dhe kryerja e shërbimeve online,ëshë një arritje më vete. “Ritmi i rritjes së ekonomisë, në një kah pozitiv, nga 3.2% në 2016,në 3.5$ në 2017
Rënia e shkallës së papunësisë, i atribuohet kryesisht forcimit të kërkesës për punë, të sinjalizuar nga rritja e punësimit. Mbështetje dhe gjallerim i madh ka ardhur nga punësimi në aktivitetet e shërbimit të tregut dhe industria përpunuese Tekstile dhe këpucë e cila zë rreth 44% e totalit të eksporteve. Totali i eksporteve në vitin 2016 ishtë 243.5 miliardë lëkë.Sigurisht, një peshë të konsiderueshme të punësimeve, e ka zënë dhe sektori i administratës publike (institucione qëndrore dhe lokale), ku është rritur në mënyrë progresive dhe përqindja e punësimit të të rinjve. Në rastin e importeve,dallojmë dy grupmallra kryesorë që zënë peshën më të madhë si makinëritë me 23 % dhe ushqimet/pijet me 17%.
Ka një vlerë tejet të cmuar me kohen, besimi që krijohet kundrejt sistemit të BE-së dhe përfitimi i projekteve me anë të mekanizmave të unionit, si programet IPAII- INTERREG 2014-2020, IPARDII.
Në një raport të fundit të Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve,fokusi për zhvillimin e ardhshëm të ekonomisë shqiptare do të mbetet tërheqja e Investimeve te huaja direkte me prioritet në sektorët ku ekonomia shqiptare ka potencial të pashfrytëzuar si në aspektin e burimeve natyrore, sektori i energjisë së rinovueshme, sektori i turizmit, sektori i agrobiznesit, sektori i infrastrukturës dhe ai i shërbimeve. Shqipëria ka përshtatur një kuadër ligjor liberal të projektuar për krijimin e një klime të favorshme investimi për investitorët e huaj.
Fluksi hyrës i Investimeve të Huaja Direkt në Shqipëri ka ruajtur një trend rritës pozitiv gjatë viteve. Konkretisht, në vitin 2016, duke iu referuar të dhënave të Bankës së Shqipërisë, vendi yne ka thithur më shumë investime te huaja krahasuar me një vit më parë, duke ruajtur këtë trend. Konkretisht prej vlerës 890 milionë Euro në vitin 2015, fluksi i IHD-ve në 2016 arriti në vlerën e 983 milion Euro. Pra kompanitë e huaja investuan në ekonominë shqiptare 10.5 për qind më shumë se një vit më parë.
Demokracia lokale. Thelbi që po definon karakterin pro europian të qeverisjes lokale, është një politike eficente publike me në qendër qytetarin. Formula është e thjeshtë: shërbime të munguara që u janë kthyer në mënyrë dinjitoze. Nga rikualifikimet e blloqeve të banimit në qytet deri te kthimi i vëmendjes në fshat, me financime qindra-milionshe nga buxheti i shtetit dhe bashkive, në kanale vaditëse si dhe mirembajtjen e rrugëve dytesore.
Në vendin ku linda them me krenari, që ka një Bashki që punon, që projektet i kthen në vepra, një kryebashkiak që shkon vetë në terren për cdo nevojë që ka komuniteti. Nëse do të isha i huaj për një moment dhe do më duhej një motiv pse duhet të vizitoj një vend si Librazhdi,më mjafton të di që: qeverisja lokale është bashkëpunuese me komunitetet e të gjitha Njësive të saj; me një infrastrukture të integruar urbane që po rritet dita-ditës dhe një kulture temporane; ka një Park-Kombetar i Shebenik-Jabllanice,ku investitoret e huaj kane ‘formalizuar’ bukurite e natyrës dhe frekuentohet në cdo stinë; ku të gjithë komunitetet dhe aktorët të tjerë lokalë si shoqeria civile (OJF) ftohen në takime konsultative në buxhetimet me pjesëmarrje; ku aktivitetet kulturore dhe ku në një bisedë miqësore mund të kuptosh se besohet në parimin se kryerja e detyrës me përkushtim dhe në kohë reale, i ndihmon të gjithë.
Negociatat Zyrtare. EU-ja kërkon paqe e dialog të brendshëm dhe të jashtem. Sa afer dhe sa larg! Afer nga reformat dhe investimet, larg nga mungesa e vullnetit të cunguar ‘empirik’ për të gëzuar populi shqiptar, më në fund një shtet. Titujt e ditëve pararendëse: Ambasadat e huaja të akredituara në vend reagojne ndaj situatës politike dhe mungesës së një dialogu që prodhon rezultate; Përfaqësuesit e jashtëm, dërgojnë përfaqësuesit e tyre nga jashtë peë të negociuar, si në rrafshin politik dhe atë diplomatik; Të matur dhe të urtë, ndërkombetarët kanë imponuar rëndësinë dhe ndjeshmërinë e gjetjes së zgjidhjes. Sa shumë përpjekje! Po shumë, sepse politika e vjetër e ‘rrugës’,për dekada mëkatare, ka arnuar vetëm një xhaketë të grisur për popullin jo pak të vuajtur dhe këtë ‘kurorë’ të bukur maji, që më shumë se 90% e shqiptarëve, duam t’ia vëmë sot, ti nuk mund t’ia prishësh kurrsesi. Për analogji u citua para pak ditësh,se shprehet mirëkuptim për spostimin e provës së parë ‘elektorale’ të trupa e plotë e orkestrës, logjikisht që muzika të krijojë melodinë e duhur për vitin kur po jetojmë!! Po a mund të konceptojë, një përfaqësues i BE-së , mospjesëmarrjen pa motivacion në zgjedhjet parlamentare të qershorit të një partie, që për hir të vërtetës, ka prodhuar një traditë të sajën në skenën politike në vend?!!! A ka një shqiptar që e do vendin e tij e që ti shkojë pas një proteste me tendenca dhune!!!! Nuk e besoj.
Jetojmë në një kohë kur Shqipëria prêt me një durim të ‘padëshmuar’ më parë, që të hapen negociatat zyrtare me Bashkimin Europian. Sepse është mëkat që në 2017 ‘oh brother of mine’, të ekzistoje fjalë ‘dhune’ kur brenda pak vitesh janë investuar mund, kohë, ide, para e mbi të gjitha shumë energji pozitive, që është celësi i suksesit për cdo brez e cdo rrethanë historike. Politika dhe diplomacia më e mirë, janë puna. Reforma në drëjtësi do të jetë thelbësorë për rritjen e klimës së investimeve dhe rijetëzimn e kreditimit.
Shqiperia e ka fituar 9-majin e saj dhe kjo i atribuohet gjithë ‘përpjekjes’ kolosale për ta cuar këtë vend vetëm perpara, një faktor i ‘nënkuptuar’ i demokracisë moderne, kostumi që i shkon më për shtat. Gëzuar 9-majin, Ditën e Europës! Infoelbasani.al
ceb_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn