als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Kur korrespondentja nga Lindja e Mesme, Carla Power nisi ta studionte Kuranin me njė dijetar konservativ islamik, nuk priste se do tė mėsonte se aty askund nuk bėhet thirrje pėr shtypje tė grave ose se islami ka histori tė pasur tė lidereve femra qė janė harruar.
Kur isha njėmbėdhjetė vjeēe, bleva njė libėr tė vogėl, qė kishte nė ajet Kurani. Doracakun e mora nė njė stendė para njė xhamie nė Kajro. As nuk isha myslimane, e as nuk dija tė lexoja arabisht; thjesht e bleva pėr shkak tė kopertinės dhe pėrmasave tė pėrshtatshme pėr ta mbajtur. Tregtari mė shikoi habitshėm derisa unė po e merrja librin qė nuk ishte mė i madh sesa njė qiprit.
Librin e gjeta rreth njė ēerekshekulli mė vonė nė njė pasdite verore nė St. Louis, mbėshtjellė nė njė kuti tė aksesorėve tė arit nė shtėpinė e prindėrve tė mi. Qysh atėherė, unė jo vetėm qė kisha trashėguar interesimin e babait pėr botėn islame, por edhe mahnitja ime e fėmijėrisė ishte pėrshkallėzuar, meqė po raportoja kohė pas kohe pėr shoqėritė myslimane si gazetare nė «Newsweek» dhe pastaj nė revistėn «Time».
Sidoqoftė asnjėherė nuk kisha provuar deri mė 2012 tė tregoja ndonjė kėrshėri tė theksuar pėr Kuranin burim i bindjes sė xhhadistėve dhe ekstremistėve pėr tė cilat po shkruaja. Ata thoshin se nė luftėn e tyre priheshin prej ajeteve kuranorė.
Kurani nisi si seri shpalljesh Muhamedit, tregtar karvanesh, nė shekullin e shtatė. Kjo shpallje u shndėrrua nė forcė politike, sociale dhe shpirtėrore, ndikimi i sė cilės shihet anembanė botės.
Si libri i religjionit qė ėshtė pėrhapur mė sė shpejti nė planet me 1,6 miliardė besimtarė, islami ėshtė i dyti pėr nga popullariteti menjėherė pas krishterimit. Kurani ėshtė si nyjė morale pėr qindra miliona besimtarė. Leximi i tij ėshtė parakusht pėr njohjen e njerėzimit.
U habita kur mora vesh se Kurani mund tė interpretohet nė mėnyra tė ndryshme. Avokati i tė drejtave tė njeriut nė San Francisco mund tė gjejė dispozita pėr liri tė ndryshme nė tė njėjtin kapitull nė tė cilin njė imam i shekullit tė dymbėdhjetė nė Kajro do tė shihte masa kufizuese.
Marksisti dhe bankieri i «Wall Streetit», despoti dhe demokrati, terroristi dhe pluralisti kushdo mund tė vėrė gishtin mbi njė ajet kuranor nė pėrkrahje tė kauzės sė tij.
Sheiku Mohammad Akram Nadwi, dijetari islamik qė mė kishte mėsuar Kuranin, mė ka rrėfyer njėherė njė shaka tė vjetėr indiane. Njė hindu shkon te fqinji i tij mysliman dhe ia kėrkon hua njė kopje tė Kuranit.
«Natyrisht», ia kthen myslimani. «Kemi me bollėk kopje Kurani! Mė prit sa ta sjell njė nga libraria ime».
Indiani kthehet pas njė jave tė fqinji mysliman.
«Faleminderit shumė», thekson ai. «Mahnitėse. Por po pyes veten, a do tė mund tė mė jepje njė kopje tė Kuranit tjetėr?»
«Tashmė e ke nė dorė», ia kthen myslimani.
«Paj po bre, e lexova kėtė», nuk ndalet fqinji hindu. «Por po tė kėrkoj njė kopje Kurani qė ėshtė udhėrrėfyes pėr myslimanėt».
«Ka shumėēka tė vėrtetė nė kėtė shaka», thekson Akrami. «I gjithė ky muhabeti pėr xhihadin dhe formimin e shteteve islamike, nuk janė gjėra qė thuhen nė Kuran!»
Po pinim ēaj nė njė zyrė nė Oksford, disa vjet pas sulmeve tė 11 shtatorit. Isha korrespodente nė «Newsweek» dhe po punoja nė njė grup tė pavarur mendimi, Qendra e Oksfordit pėr Studime Islamike. Njė dekadė mė parė do tė punoja me Akramin si pjesė e njė ekipi dijetarėsh qė po hartonin pėrhapjen e islamit pėrgjatė Azisė Jugore.
Atė ditė nė Oksford, nuk kishte kurrfarė humori. Prej 11 shtatorit e kėndej ishim dėshmitarė tė zbehjes sė marrėdhėnieve ndėrmjet myslimanėve dhe jomyslimanėve. Dhe, gjėrat kishin shkuar aq keq saqė dukej se nuk do tė mund tė riparoheshin dėmet pėr jetė tė jetėve.
Kur ranė Kullat Binjake, ishte ndarė edhe bota nė dysh, kėshtu na ishte thėnė. «Ose jeni me, ose jeni kundė rnesh», kishte deklaruar zėshėm presidenti i atėhershėm amerikan, George W. Bush.
Nė njė atmosferė tė tillė, pėsoi njėfarė krisje edhe miqėsia jonė. Asnjėherė nuk na kishte shkuar fjollė: Unė jam feministe shekullare, hebraike nga ana e nėnės dhe quaker prej anės sė babait. Akrami ėshtė dijetar konservator. Nė silam kėta dijetarė quhen alimė. Megjithatė tė dy kėrkonim tė ruanim lidhjet, ani pse nė botė thellėsisht tė ndara.
Shkolluar nė Indi dhe Arabi Saudite, me njėzetė vjet tė kaluara nė Britani dhe kohė tė kaluara duke studiuar nė Damask dhe Medine pėr ngritjen e tij fetare, sheiku ka njė diapzaon tė gjerė kulturor qė kalon kontinentet.
Kozmopolitizmi im mė ishte mishėruar prej fėmijėrisė sė kaluar nė katėr anėt e botės si e bija e njė babai qė se zinte vendi-vend, njė burrė qė kishte ecur nėpėr rrokaqiej qė dukej se ēanin qiellin.
Kam jetuar nė Teheran, Kabul, Delhi, Kajro nė fėmijėrinė time; isha njė nomade e regjur, nė paqe me shumicėn e vendeve ku shkonin prindėrit e mi.
Leksionet e para pėr dallimet kulturore ishin tė ashpra: nė Qom, qyteti iranian i seminareve dhe dijetarėve, ēdo femėr, more edhe qoftė pesė vjeēe si puna ime, veshte njė gunė tė zezė tė quajtur ēador. Nė Afganistan, kurrė nuk guxoje tė pėrvilje as mėnngėt, kurrė nuk guxoje tė fotografoje dikė pa e pyetur dhe kurrė nuk ia ktheje askujt njė filxhan ēaj.
Mik i Fuqisė
Kur i thashė njė mikeshe se do ta studioja Kuranin me njė sheik, ajo kishte njė kėrkesė. «Pyete atė», mu drejtua ajo, «pse burrat myslimanė i trajtojnė aq keq femrat».
Kur e pyeta, sheiku mė tha se kjo ndodh shkaku se burrat nuk e lexojnė Kuranin ashtu si duhet. Shpeshherė, njerėzit e lexojnė Kuranin nė mėnyrė selektive, duke nxjerrė fraza nga konteksti, ma shpjegoi sheiku.
«Njerėzit e pėrdorin thjesht pėr ēfarėdo argumenti qė dėshirojnė tė fuqizojnė», mė tha ai duke rrudhur krahėt. «Ata nisen me ide tė caktuara nė krye dhe kėrkojnė ajete qė konfirmojnė atė ēfarė duan tė dėgjojnė».
Shkova nė Afganistan mė 1998 pėr tė raportuar pėr jetėn e femrave nėn regjimin taleban. Gjatė pesė viteve tė sundimit tė tyre nė Kabul, ishte nismė e madhe e politikės talebane qė tė ndalohet ēfarėdo qė konsiderohej joislamike, pėrfshirė balonat, lyerjen e thonjve dhe daljen e femrave nė publik me fytyra tė pambuluara.
Njė prej edikteve mė tė tmerrshme taleban ishte ndalimi i shkollimit tė femrave. Nė njė moment tė udhėtimit tim, e pyeta babanė e njė vajze dhjetėvjeēare nėse ajo kishte dalė ndonjėherė pėrtej pragut tė shtėpisė. Pėrgjigja e saj ishte: «Pėr ēka?»
Nė kohėn kur talebanėt ishin tė zėnė qė ;i mbanin femrat tė ngujuara nė shtėpi dhe tė mos i lejonin tė shkonin nė shkollė, Akrami ishte duke zbuluar njė version krejtėsisht tė ndryshėm tė traditės islame. Ai version hedh dritė mbi gratė si Ummal-Darda, juriste e shekullit tė shtatė dhe dijetare qė ligjėroi jurispodencėn nėpėr xhami tė Damaskut dhe Jerusalemit.
Studentėt e saj ishin meshkuj, femra, madje edhe kalifi. Njė tjetėr nė kėrkimet studimore tė Akramit ishte Fatimah al-Bataihiyyah, qė u ligjėronte femrave dhe meshkujve nė xhaminė e profetit nė Medinė, duke nxitur kurreshtje tė studentėve deri nė Fez.
Akrami shpjegon se gjithēka nisi aksidentalisht. Teksa po lexonte tekste klasike pėr hadithet (fjalėt dhe veprat e profetit Muhamed), kishte vazhduar tė mbante shėnime pėr emrat e femrave qė shquheshin si autoritete.. Vendosi ta bėnte njė fjalor biografik njė zhanėr i njohur e i zhvilluar mirė nė kulturėn myslimane qė do tė pėrfshinte pjesė tė haditheve.
«Njė doracak aėherė?», e nguca unė.
«Kėshtu mendova edhe unė», theksoi Akrami. «Prisja tė gjeja ndoshta njėzetė ose tridhjetė femra. E kisha ndėrmend ta publikoj njė pamflet. Por dukej se kishte shumė mė shumė».
«Pėrnjėmend?» ia ktheva unė. «po mirė, sa kishte?»
«Mijėra».
«Mijėra?»
Vepra e Akramit «Al-Muhaddithat: Dijetaret nė islam» qėndron si kundėrpėrgjigje ndaj nocionit klasik qė shpėrndahet prej Kabulit deri nė Mekė, ku pretendohet se dituria islame ka qenė dhe gjithnjė do tė jetė punė burrash. «Nuk di se ka ndonjė traditė tjetėr fetare ku gratė kanė qenė shtyllė, kaq tė pranishme, kaq aktive nė historinė e saj formėsuese», ka shkruar Akram.
Dijetaret u kanė ligjėruar gjykatėsve dhe imamėve, kanė nxjerrė fatva dhe kanė udhėtuar nėpėr qytete tė largėta. Disa madje kanė mbajtur ligjėrata duke udhėtuar pėrgjatė gjithė Lindjes sė Mesme.
Nė fillim thashė se emrat e kėtyre femrave ishin harruar e mbuluar prej pluhurit tė historisė sikurse kishte ndodhur edhe me gratė e Perėndimit qė ishin injoruar ngjashėm. Pėr shumicėn e civilizimit perėndimor, burrat shkruan historinė, dhe shkruan ēfarė ditėn. Nuk ishte ditur pėr kontributin e femrave derisa nuk nisėn tė shkruanin nė vitet 60-tė historianet feministe.
Nė kontekstin e kulturės islamike, fshirja e femrave ishte punė mė e ndėrlikuar. «Shoqėria myslimane ēmon modestinė femėrore», ka shpjeguar Akram njė ditė derisa po flisja nė telefon. «Tradicionalisht, shumė familje myslimane nuk donin qė tė pėrmendej e botohej emri i grave dhe tė bijave tė tyre».
Emrat e femrave myslimane jashtė klasės, medresesė dhe xhamisė ishte punė e interpretimit tė konceptit tė hixhabit. Shprehja, zakonisht e pėrdorur kur u referohemi mbulesave tė kokave myslimane, nė fakt ishte referencė mė e pėrgjithshme pėr modestinė qė kėrkohet prej grave dhe burrave. Nė njė pėrpjekje pėr ;i mbajtur femrat tė mbrojtura prej syrit tė njerėzve nė publik, kishte kaluar pa u ditur emri dhe aktiviteti i femrave tė zonja e tė shquara.
Sheiku Mohammad Akram Nadwi thotė se inerpretimi i gjerė i hixhabit vazhdon tė bėhet ngjashėm edhe ditėve tė sotme.
«Njėherė kam shkruar njė shkrim pėr haxhin pėr njė gazetė nė gjuhėn urdu», mė ka treguar Akrami. «Doja tė pėrfshija emrat e njerėzve nė pjesėn pėr haxhillėkun, por tė gjithė njerėzit mė thanė qė tė mos publikoja emrat e femrave nė familjet e tyre».
«Po si iu referove atyre?»
«Si gruaja e filan fistekut dhe si bija e filan fistekut».
Brezi i kaluar, nėna ime kishte vepruar njėjtė. Nė listėn e adresave tė saj nga vitet gjashtėdhjetė, ku shkruante «Zonja Richard W. Power».
Duke pasur parasysh traditėn e gruas qė nuk duhej pėrmendur emri, nėntė mijė emrat e femrave qė i kishte gjetur sheiku me siguri se ishin njė pjesė e rėndėsishme e dijetareve islame gjatė historisė.
«A e dini kur pėrnjėmend dijetarėt islamė nisėn tė flisnin kundėr femrave?», mė ka pyetur sheiku. «Kur ata nisėn ta studionin filozofinė». Aristoteli, burri qė thoshte me ngulm se nėnshtrimi i femrave ėshtė punė «e natyrshme» dhe «domosdoshmėri shoqėrore», ndikoi nė dijetarėt mė tė mėdhenj myslimanė qė kishin formėsuar «fiqh»-un, teorinė e tė drejtės islame, ka argumentuar Akram.
Para se Aristoteli tė bėhej bėrthama e tesktit, dhe para se dijetarėt e mesjetės tė flisnin mė shumė pėr rolin e grave nė tė drejtėn fetare, burrat dhe gratė ishin larg mė tė barabarta sipas lirive islame.
«U them njerėzve, Zoti u ka dhuruar vajzave cilėsi dhe potencial», ka thėnė ai. «Nėse ata nuk i lejojnė tė zhvillohen, nėse nuk u japin mundėsi tė studiojnė dhe mėsojnė, nė fakt ėshtė si i varrosėsh pėr sė gjalli».
Puna e sheikut pėr dijetaret sfidon paragjykimet e tė gjitha llojeve. Tė armatosurin taleban qė qėllon njė vajzė pse shkon nė shkollė. Mullahun qė ua ndalon femrave tė hyjnė nė xhaminė e tij. Radikalėt qė pretendojnė se feminizmi ėshtė ideologji perėndimore qė nėnvlerėson mėnyrėn islamike tė jetesės. Perėndimorin qė pretendon se islamin i shtypi gratė.
Dhe prapėseprapė, me pėrjashtim tė hyrjes sė publikuar nė anglisht, studimi i tij ka mbetur ende nė kompjuter. Pesė vėllime do tė ishin alamet tė shtrenjta pėr botim, kanė thėnė botuesit e tij tė zakonshėm nė Damask, Bejrut dhe Lucknoė.
Pavarėsisht lutjeve tė pėrzemėrta tė studentėve, ai dėshiron qė librin para sė gjithash ta botojė para se tė postohet nė internet. Disa prej studentėve tė tij tashmė kanė ngritur fondin «Muhaddithat», me qėllim tė mbledhjes sė parave pėr nxjerrjen e tij nė dritėn e botimit.
Nėse ndonjėherė ka pasur dėshmi se njė femėr e dinjitetshme myslimane nuk duhet tė jetė nėnė dhe grua e nėnshtruar, ėshtė jeta e Ajshes, e treta prej njėmbėdhjetė grave tė profetit. Ajo ka ndarė pikėpamjet e njerėzve qė nga shekulli i shtatė nė mesin e myslimanėve dhe jomyslimanėve.
Dijetare e jashtėzakonshme islame, frymėzim pėr tė drejtat e grave, komandante ushtarake qė prin prej shalės sė devės, dhe juriste e nxjerrjes sė fatvave, formimi intelektual dhe autoriteti fetar i Ajshes ishin tė jashtėzakonshėm pėr standardet e kohės dhe rrethanave.
Ajshja nuk ėshtė gruaja e vetme e Muhamedit, jeta e tė cilės kapėrcen nocionet e asaj qė konsiderohet grua myslimane «tradicionale». Kadija i kishte prirė karvanit tregtar nė Mekė. Tregtare e pasur dhe e vyer, dy herė kishte mbetur si nėnė pa burrė. Ajo ishte pesėmbėdhjetė vjet mė e vjetėr se Muhamedi. Ishte shefja e tij.
Propozimi pėr martesė profetit tė ardhshėm nuk kishte si tė bėhej mė drejtpėrdrejt: «Mė pėlqeni pėr shkak tė marrėdhėnieve tona, emrit tuaj tė madh nė mesin e popullit tėnd, besnikėrisė, karakterit dhe fjalės sė dhėnė».
Kadija shfaqet mahnitshėm papritmas, por ėshtė Ajshja ajo qė zgjon mė sė shumti kureshtjen: prirja e saj pėr tu dalluar, xhelozia ndaj ortakeve. Ja njė moment kur ajo hahet me Safijėn, njė e hebraike e konvertuar nė islam dhe gruaja e dhjetė e profetit: «Ia kam fyer babanė, dhe ajo ma ka fyer timin».
E kishin fejuar kur ishte gjashtė a shtatė vjeēe. «Ende po luaja nė hulajė kur mė ēuan te ai. I ishte treguar imazhi im nė mėndafsh». Imazhi nė mėndafsh i ishte shfaqur Muhamedit nė ėndėrr. Engjėlli Gabriel u shfaq me portretin nė duar, dhe tha: «Martoje. Ajo ėhstė gruaja juaj».
Martesa ishte prej atyre jashtėzakonisht tė lumtura. Dashuria e Muhamedit pėr Ajshen ishte «njė nyjė nė litar», i kishte thėnė njė herė ai asaj, madje do ;ia pėrsėriste pėrherė. Madje edhe ditėve tė sotme ajo gėzon epitetin «e Dashura e tė Dashurit tė Allahut».
Prapėseprapė, pėrshkrimi i Aijshes prej lojėrave tė fėmijėrisė deri te imazhi i mėndafshtė mė ka neveritur. Nuk mund tė mos mendoja pėr Nujood Alinė.
Ishte vetėm dhjetė vjeēe kur e takova sefte nė Sana, Jemen. Mė kishte dėrguar njė revistė amerikane pėr ta intervistuar vajzėn qė ishte bėrė e shkurorėzuara mė e famshme nė jemen. Fėmijė me pasion pėr filmat vizatimorė «Tom and Jerry», ajo ishte martuar nė moshėn nėntėvjeēare.
Pasi njė motėr ishte rrėmbyer dhe njė tjetėr ishte pėrdhunuar, babai i saj i papunė, qė kishte gjashtėmbėdhjetė fėmijė me dy gra, u pajtua qė ta martonte nė fėmijėri Nujoodin, qė tė kishte kafshatė dhe jetesė tė sigurt. Nė ditėn e dasmės ia kishin blerė njė unazė prej njėzetė dollarėsh, tri fustane, dy hixhabė, por i ishte prishur qejfi nė mbrėmje kur dhėndri 31 vjeē e pėrdhunoi.
Njė vit mė vonė, ajo shkroi histori nė Jemen kur mori njė taksi deri nė gjykata dhe kėrkoi shkurorėzim. Kur ishte pyetur prej avokatit tė saj tė ardhshėm pse, i ishte kundėrpėrgjigjur: «I urrej netėt».
Rasti i Nujoodit rroku ballinat e gazetave anembanė botės. Kur ishte miratuar njė ligj nė Jemen qė ngriste moshėn minimale tė martesės nė shtatėmbėdhjetė vjet, ishte pritur me kundėrshtim aq tė ashpėr prej jemenasve konservatorė, saqė ligji ishte shfuqizuar.
Mė 2010, agjencia «Associated Press» raportoi se prijėsit myslimanė tė Jemenit lėshuan njė dekleratė ku bėhej e ditur se kushdo qė do tė pėrkrahte ligjin e ri do tė linēohej si jomysliman dhe i pafe. U desh tė pritej deri mė 2014 qė tė miratohej njė ligj i ri qė ndalonte martesėn e fėmijėve.
Sheiku ishte duke ligjėruar pėr martesėn e tė miturave nė njė prej klasėve nė Oksford. «Kishte rreth katėrdhjetė persona nė klasė, dhe vetėm disa prej tyre ishin femra», kujton Arzoo, njė prej studenteve tė pakta.
Arzoo ēoi dorėn dhe pyeti si mund e drejta islame ta lejote kėtė vuajtje tė tillė. Ajo foli pėr prindėrit qė martonin fėmijėt e tyre njomakė vetėm pėr hesape parash dhe mbrojtjeje; pėr gjakderdhjen e brendshme dhe problemet me mitėr, qė janė rezultate tė natyrshme tė marrėdhėnieve seksuale pėr vajzat e mitura, dhe pėr lindjen e tė miturave.
Pėr javė me radhė, Azroo dhe Mehruni, njė tjetėr studente, debatuan ēėshtjen me Akramin. Nė fillim, Akrami mbronte tė tijėn se martesa e fėmijėve ishte e lejueshme, por kundėrshtonte pretendimin se femrat mund tė kenė marrėdhėnie seksuale para se tė hyjnė nė ciklin menstrual.
Pastaj Akrami erdhi tė dielėn me njė qėndrim tė papritur.
«Ai tha: Kam folur me Arzoon dhe Mehrunishan dhe kam rishikuar qėndrimin tim», kujton Arzoo gjatė njė bisede me «Skype».
Akrami u ishte kthyer burimeve studimore, dhe zbuloi njė jurist dhe gjykatės tė shekullit tė tetė, Iban Shubruma, qė kishte nxjerrė njė fatva kundėr praktikės sė martesės sė fėmijėve. Ibn Shubrima kishte argumentuar se ēėshtja ishte punė vullneti e vajzave. Kur vajzat tė piqen nė pubertet, mund tė zgjedhin me kė duan tė martohen. Por atyre nuk u lejohej tė martoheshin sa ishin fėmijė.
Arzoo dhe Mehrun ia kanė ndėrruar mendjen Akramit. «Kam mėsuar prej kėtyre vajzave», ka thėnė ai.
Fatkeqėsisht ka shumė burra qė mohojnė se gratė dhe tė bijat e tyre gėzojnė tė drejtat elementare, duke u fshehur prapa Kuranit. Ata mezi presin ta citojnė ajetin e famshėm 4:34 tė kaptinės sė katėr tė Kuranit, «Gratė».
Kjo pjesė padyshim se ėshtė nė mesin e teksteve mė tė debatuar me gjaknxehtėsi nė librin e myslimanėve. Grupi i grave, «Musawah», i ka cilėsuar kėto vargje si «ADN-ja e patriarkatit» pėr traditėn ligjore islamike. Ka shumė dijetarė qė pretendojnė se Zoti u ka dhuruar epėrsi dhe autoritet burrave ndaj grave, njė autoritet qė mund tė zbatohet edhe me forcė.
Nė njė pėrkthim tė njohur prej pėrkthyesit tė fillimshekullit njėzetė, Mohammad Marmaduke, shkruan anglisht:
«Burrat u prijnė grave, sepse Allahu i ka krijuar ata qė tė shquhen prej tė tjerėve, dhe pėr shkak se ata shpenzojnė pasurinė e tyre (pėr tė mbėshtetur gratė). Aq tė mira janė gratė kur binden pėr ruajtjen e sekretit, saqė Allahu u ka dhuruar mbrojtje. E pėr ata qė i frikėsohen kryeneēėsisė, qortoni dhe largoni prej shtratit, dhe fishkulloni».
Vazhdon edhe ditėve tė sotme se si duhet tė pėrkthehet ky ajet. Pėrkthimet e reja sugjerojnė mė pak kuptime seksiste se nė tė mėhershmet.
Disa u referohen burrave si «mbrojtės dhe kujdestarė» tė grave, derisa tė tjerėt thonė se «burrat duhet tė kujdesen pėr gratė, sepse Zoti u ka dhėnė mė shumė forcė».
Njė gjė nuk e luan topi: interpretimet e burrave tė ajetit kanė katandisur miliona gra nė mjerim.
Myftinjtė, ose gjykatėsit islam, e citojnė qė tė justifikojnė dhunėn nė familje. Qeveria e Arabisė Saudite e pėrdori si mesazh pėr tė nxjerrė ligjin pėr sistemin e «mbrojtjes», ku gratė deri para pak kohėsh nuk kanė mundur tė hapnin llogari bankare ose tė udhėtonin jashtė vendit pa lejen e njėrit prej burrave tė familjes.
Kur e ngrita kėtė ēėshtje me tė, Akrami mė tha se ajeti 4:34 nis me njė thėnie se gratė dhe burrat janė krijuar «prej njė shpirti». Kėshtu qė Kurani nis me supozimin e barazisė absolute qysh nė krijim.
Pėrveē kėsaj, ka vėrejtur ai, profeti kurrė nuk i ka goditur gratė e tij. «Mė i miri prej jush», thoshte profeti Muhamed, «ėshtė ai qė kujdeset mė sė miri pėr gruan e tij».
Kur njė herė njė student e pyeti ēfarė mendonte pėr feminizmin, Akrami iu pėrgjigj pa menduar dy herė.
«Feminizmi kėrkon drejtėsi pėr femrat. Aty ku nuk ka drejtėsi pėr femrat, do tė vijnė kėto lėvizje».
Por ndryshimi i sjelljes dominuese do tė marrė kohė, mė kėshillon Akrami. «Nė Evropė», ka thėnė ai, «ata flasin sikur gjithnjė gjendja e femrave ka qenė e tillė. Por nė disa vende, femrat kanė votuar vetėm prej viteve 1970».
Prej momentit tė shpalljes «Lexo!» profetit, islami ka ėshtė pėrhapur si fe e fjalės. Myslimani i mirė. Myslimani i mirė duhet tė lexojė burimet e informacionit. Por me njė tekst tė ndėlrikuar dhe tė fuqishėm si Kurani, leximi i tij kėrkon mė shumė se shkrim-lexim.
Anembanė botės, progresistėt myslimanė nė vende si Xhakarta dhe Virginia e kanė lexuar 4:34-shin si bazė pėr paragjykime tė meshkujve qė kanė zvetėnuar tė vėrtetėn pėr shekuj me radhė.
Vajzat pakistanezė po sfidojnė ediktet talebane nė etjen e tyre pėr dituri. Aktivistėt afrikanė po kėrkojnė qė mullahėt lokalė tė tregojnė se ku e thotė Kurani se lejohet gjymtimi gjenital i femrave.
Njėkohėsisht, aktivistėt malajzianė udhėtojnė nėpėr qyteza tė vogla, duke shkuar nėpėr xhami dhe shkolla, duke dorėzuar pamflete qė nė ballinė kanė kėtė pyetje: «A janė tė barabartė burrat dhe gratė para Allahut?»
Gjithnjė e mė shumė njerėz po e marrin vesh se pėrgjigja ėshtė po. Disa vjet para se tė nisja tė studioja me Akramin, mora pjesė nė njė konferencė tė organizuar nga «Musawah», organizatė botėrore e femrave tė pėrkushtuara pėr reformimin e tė drejtės islame pėr familjen, mbajtur nė njė sallė vallėzimi nė njė hotel nė Kuala Lumpur.
Kah fundi i mbrėmjes, ajeti i Kuranit 33:35 u lexua zėshėm. I ishte shpallur Muhamedit pasi njėra prej grave tė tij, e mrekullueshmja Umm Salamah, e kishte pyetur se pse nganjėherė i dukej sikur Zoti u ėshtė drejtuar vetėm meshkujve, e jo edhe femrave. Menjėherė erdhi pėrgjigja:
«Nuk ka dyshim se pėr myslimanėt e myslimanet, besimtarėt e besimtaret, adhuruesit e adhurueset, tė sinqertit e tė sinqertat, durimtarėt e durimtaret, tė pėrvuajturit e tė pėrvuajturat, sadakadhėnėsit e sadakadhėnėset, agjėruesit e agjėrueset, ruajtėsit e nderit e ruajtėset e nderit, shumėpėrmendėsit e Allahut e shumėpėrmendėset e Allahut, Allahu ka pėrgatitur falje (mėkatesh) dhe shpėrblim tė madh».
Ishte premtimi i kėsaj falje, kėtij shpėrblimi, qė i priu sheikut.
Ai nuk do ta konsiderojė veten feminist. Por thjesht mysliman qė e ka lexuar Kuranin e ti i
Koha News
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn