als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
-
Naim Frashri (Letrsi pr fmij)
Naim Frashri
Figura qndrore e letrsis shqiptare t Rilindjes, ai q u b shprehs i aspiratave t popullit pr liri e prparim, si poet i madh i kombit, sht Naim Frashri, bilbili i gjuhs shqipe. Naimi lindi m 25 maj 1846 n Frashr, q ishte edhe nj qendr bejtexhinjsh. Msimet e para i mori tek hoxha i fshatit n arabisht e turqisht. Q i vogl nisi t vjershronte. Studimet e mesme i kreu n Janin, n gjimnazin e njohur "Zosimea". Aty horizonti i tij kulturor u zgjerua s teprmi, njohu letrsin, kulturn dhe filozofin klasike greke e romake, ra n kontakt me idet e Revolucionit Borgjez Francez dhe me iluminizmin francez. Duke prvetsuar disa gjuh, si: greqishten e vjtr e t ren, latinishten, frngjishten, italishten e persishten, Naimi, jo vetm q mori bazat e botkuptimit t vet, por njohu edhe poezin e Evrops e t Lindjes. T gjitha kto tradita poetike ndikuan n formimin e tij si poet. M 1870, pas mbarimit t shkolls, shkoi pr t punuar n Stamboll, por u prek nga turbekulozi dhe u kthye n Shqipri n klim m t shndetshme.
Gjat viteve 1872-1877 Naimi punoi n Berat e n Sarand si npuns. Kjo periudh pati rndsi t veant n formimin e tij. Atdhetar e si poet. Ai njohu m mir jetn e popullit, zakonet, virtytet dhe aspiratat e tij, gjuhn e bukur e shpirtin poetik t njerzve t thjesht, krijimtarin popullore, bukurin e natyrs shqiptare.
Ndrkoh vendi ishte prfshir n ngjarjet e mdha t lvizjes lirimtare, q do t sillnin formimin e Lidhjes Shqiptare t Prizerenitm 1878, udhheqs i s cils ishte Abdyli, vllai m i madh i Naimit. Naimi dha ndihmesn e vet pr krijimin e degve t lidhjes n Jugun e Shqipris, prkrahu dhe prhapi programin e saj. M 1880, kur veprimtaria e Lidhjes ishte n kulm, ai shkroi vjershn e gjat "Shqipria", n t ciln shpalli idet kryesore t Rilindjes. Me kt krijim Naimi niste rrugn e poetit kombtar. M 1881 Naimi u vendos prfundimisht n Stamboll, ku u b shpirti i Shoqris s Shkronjave dhe i lvizjes s atdhetarve shqiptar. Gjith forcat dhe talentin ia kushtoi shtjes kombtare, punoi pr ngritjen e shkolls shqipe dhe hartoi libra pr t, shkroi vjersha, prktheu e botoi vazhdimisht, duke ndihmuar pr zhvillimin e letrsis son, pr botim edhe t shum veprave t autorve t tjer. Lvizja kombtare, idealet e lirimit t Shqipris, t prparimit e t qytetrimit t saj, u bn faktori themelor q ndikoi n formimin e Naimit si poet e atdhetar.
Krijimtaria e gjer letrare e Naimit, me veprat poetike e didaktike, kap nj periudh t shkurtr prej 13 vjetsh (1886-1899). Vetm n vitin 1886 ai botoi veprat "Bagti e Bujqsia", "Vjersha pr msonjtoret e para", "Histori e prgjithshme" dhe poemn greqisht "Dshira e vrtet e shqiptarve", "E kndimit unavet kndonjtoreja". M 1885 botoi prmbledhjen me vjersha persisht "Tehajylat" (ndrrimet) m 1888 botoi "Diturit", m 1890 "Lulet e vers", m 1894 "Parajsa dhe fjala fluturake", m 1898 "Historia e Sknderbeut" dhe "Qerbelan" dhe m 1889 "Historia e Shqipris". Smundja dhe lodhja e madhe ia keqsuan shndetin poetit, zemra e t cilit pushoi s rrahuri m 20 tetor 1900, n moshn 54-vjeare, i zhuritur nga malli pr atdheun dhe me brengn q s'e pa dot t lir.
Vdekja e poetit qe nj zi e vrtet kombtare. Shqiptart kishin humbur atdhetarin e kulluar, apostulin e shqiptarizms, poetin e madh. Dhembjen dhe vlersimin pr Naimin e shprehu bukur elegjia e ajupit, q niste kshtu:
Vdiq Naimi, vdiq Naimi,
moj e mjera Shqipri,
mendjelarti, zemrtrimi,
vjershtori si ai.
Poezi pr t vegjlit nga Naim Frashri
T vegjlit
Lerini gjith t vijn
t vegjlit pran meje.
Ah! mos i bni t qajn,
kurr t mos mallngjehen,
syt ulur t mos i mbajn
dhe t meken e t ndehen,
po t qeshin, t nxitojn,
t bredhin e t gzohem,
t prehen e t kndojn
e kurr t mos mendohen.
M t vjen keq t'u mardh dora
e faqza bukuroshe,
kur bie e shkreta dbora,
dhe kmbza vogloshe.
M k'nda t'u mbaj n duar...
................................................
N'at sy kurr mos shtjer
lotin e hidhur e t shkret
dhe mos e ler t bjer,
po falu n buzt gaz
dhe n sythit bukurin,
e rriti caz nga caz
duke u dhn urtsin.
Epu jetzn e gjat
edhe mos i ler kurr
pa mmz e pa at
dhe n breng e t smur.
S'mund t'i shoh t mallngjyer
a t varfr e t mjer!
Dhe t grisur e t shqyer
kurr, kurr mos i ler!
Falu gjith mirsit,
t rrojn me nder n jet,
t msojn diturit,
t bhen t vrtet
t ndrtojn mmdhen,
vlerat t'ia lartsojn,
mbi gjith botn ta ngren,
si lule ta zbukurojn!
Maoku dhe minjt
Tregojn se nj maok
ish i fort sa s'kish shok,
kur dilte t gjatonte,
asnj mi nuk' i shptonte,
minjt' e gjor desh u shuan,
ca t pakt q shptuan,
n vrim rrin t tr
nga frika se mos i zr,
mai prgjon nat' e dit,
po s'dalin nga vrima mint,
rrin ndn prak.
Po pr kt shkak,
mai, nj mngjes,
shtiret sikur vdes
dhe n nj litar
nga kmbt u var,
as tundet, as flet,
mit, me t par,
pandejn vrtet
se, maokn' e kan vrar,
N dhom, guxojn
qasen mengadale,
nga gazi kndojn
dhe krcejn valle,
i vdekuri qeshi,
(u ngjall si Lazari)
dhe ra nga litari,
zuri minj sa deshi,
ata q shptuan
me vrap u larguan.
"Tekdo q t vini,
thosh mai me vete,
shptim nuk kini
se di marifete,
di t them t rreme,
di t bj llagme."-
Mai nj t diel.
U lye me miell.
Minjt kt dhun,
Nuk' e kuptuan
dhe ju afruan,
nj nga nj u zun.
Nj mi plak me mnd,
i ditur, i vuar,
s'u qas n'at vnd:
"T kam kuptuar,
dhe miell n ke
s't bie n duar,
se t di kush je
sot s'm gnjen dot, s'm qesh
dhe thes me miell t jesh,
nuk qasem, mos ki shpres."
Tha miu dhe iku.
Armikut, kush s'i v bes,
shpton nga rreziku.
N dasht zoti
Nastradini ish qetuar
Dhe po rrij duke mejtuar;
Po prnjher u xgjua,
S shoqes i tha: "O grua,
Nesr jam pr n vesht,
Se s'kam vatur kt vjesht,
Sindkur vinja qmoti."
Plaka tha: "N dasht zoti."
Nastradini i tha: "Un
S'e kllas zotn n pun,
E shoh vet punn time,
E nuk e v nr mundime,
Q t doj' a t mos doj,
Se nuk m flet me goj."
Kshtu the, o jetgjat!
Papo u ngrite me nat,
More shportat e gomar,
Po s't vate udha mbar!
Pr rrush del njeriu i mjer
E sjell shkarpa shum her.
Gjith bota po punonin
E udht po ndrejtonin.
Nastradin kur e pan,
E zun' e m nuk e lan:
Gjith ditn gur' i gjori
Mbajti edhe pag s'mori.
I kputur, i drobitur,
I lodhur, i kahnitur,
Natn n t'errt u kthye,
Me pluhur mbi qyrdye!
Erth m der' e troklliti,
E shoqja nga shkalla xbriti,
Tha: "Kush sht' aty m der?"
Pa tha Nastradin' i mjer:
"N dasht zoti, jam un,
Q vajta e s'bra dot pun!"
Zogu dhe djali
Nj zog t vogl zuri nj djal,
Ai po dridhej dhe i thosh' ca fjal,
Nuk t vjen keq se jam i mitur,
Si ty i vogl dhe s'jam rritur,
M pret im' m si ty jot' m,
T mos i vete, 'bhet prm?
Fjalt e zogut djali i dgjoi,
Qau, e puthi, pastaj e lshoi.
-
Anetart m posht kan falenderuar Askusho pr postimin:
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk glg_Latn ilo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hrv_Latn als_Latn kac_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hat_Latn kab_Latn als_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn tgl_Latn gla_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kab_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sun_Latn kab_Latn als_Latn fur_Latn mri_Latn als_Latn pol_Latn scn_Latn als_Latn als_Latn kmb_Latn als_Latn fra_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn fij_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn als_Latn dyu_Latn als_Latn kab_Latn scn_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn scn_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ltg_Latn als_Latn nya_Latn als_Latn als_Latn min_Latn als_Latn als_Latn wol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn srd_Latn als_Latn hrv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn cat_Latn als_Latn als_Latn als_Latn scn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn