als_Latn uzn_Latn slv_Latn
-
Vera Istrefaj: Gruaja kuksiane ka duar t arta n punime artizanale
INTERVISTA/ Flet Vera Istrefaj, Drejtore Ekzekutive e Qendrs s Kshillimit t Grave dhe Shrbimeve Sociale
Gruaja kuksiane ka duar t arta n punime artizanale
Albert ZHOLI
Qyteti i Kuksit shtrihet n pjesn verilindore t Republiks s Shqipris. sht qytet q kufizohet n Veri-Lindje dhe Lindje me qytetin e Prizrenit (Kosov), ku si pik kontakti sht Dogana e Morins dhe n brendsi t territorit shqiptar kufizohet me Hasin n veri, Pukn n perndim dhe Peshkopin n Jug. Kuksi ose Kuksi i Ri sht vendosur n kmb t malit t Gjallics (2487 m) dhe sht nj ndr qytetet m t reja n Shqipri. Prfundoi s ndrtuari n vitin 1976 dhe vendin e Kuksit t Vjetr e zuri hapsira ujore prej 72,5 km e liqenit artificial t Fierzs, i cili u ndrtua si rezultat i ndrtimit t Hidrocentralit me po t njjtin emr. Baseni i ktij liqeni furnizohet nga dy lumenj t rndsishm, Drini i Zi (buron n liqenin e Ohrit) dhe Drini i Bardh (buron n Malet e Rugovs, Kosov), t dy kto deg formojn Lumin Drin, m t gjatin n Shqipri me 280 km, i cili derdhet n Detin Adriatik nprmjet Gjirit t Lezhs. Bashkimi i dy Drinave i kan dhn Kuksit formn e nj gadishulli, gj q i jep nj pamje shum piktoreske. Ka nj shtrirje veri-jug prej 1,4 km dhe lindje-perndim prej 0,9 km. Ka nj siprfaqe t prgjithshme prej 150 ha dhe lartsi mesatare 320-350 m mbi nivelin e detit.
far mund t na thoni pr prodhimet e artizanatit kuksian?
Prodhimet e artizanatit t sotm kuksian, jan n vazhdn e traditave shekullore q datojn nga koha Ilire. Ka qen shum e lasht tradita e poeris, e cila n rrethanat e sotme mund t konsiderohet e zhdukur. Edhe gdhendja e gurit, drurit, punimi i hekurit kan qen prdorur gjersisht dikur pr zbukurimin e shtpive, duke filluar q nga periudha e mesjets e n vazhdim. Por edhe kto jan profesione q po harrohen.
Cilat jan punimet q i kan rezistuar kohs?
Punt e dors s grave jan ato q m s shumti i kan rezistuar kohs deri n ditt e sotme. Qilimat e sixhadet e prodhuara nga grat kuksiane jan t nj cilsie t lart, t bukura dhe shum t preferuara. Nj vend t rndsishm n punt e dors s grave z edhe prgatitja e kostumeve tradicionale popullore t grave dhe burrave. Ato jan ruajtur origjinale dhe jan nj shprehje e qart e identitetit kuksian. Shum e lasht vjen tek grat tradita e punimin t leshit n avlmend. Leshi prdorej n prodhimin e veshjeve dhe t gjitha plhurave q i nevojiteshin nj shtpie. Fakti q Kuksi ka qen shum i izoluar nga pjesa tjetr e Shqipris pr munges t infrastrukturs rrugore, ka ndikuar pozitivisht n ruajtjen e traditave t artit popullor q vjen pothuajse e pandryshuar deri n ditt tona. Jan karakteristike dhe t lashta, motivet popullore q prdoren n prodhimin e qilimave dhe sixhadeve, k a n ndryshuar. Me tr kto prodhime, a mendohet se Kuksi sht nj qytet i izoluar?
Kuksi nuk sht m nj qytet i izoluar. Ai lidhet me Tirann n nj koh prej 2 orsh, nprmjet nj autostrade moderne q e lidh me pjesn tjetr t vendit dhe gjithashtu pr 15 minuta lidhet prej ksaj autostrade edhe me qytetin e Prizrenit n Kosov. Tashm sht rizgjuar interesi pr prodhimet artistike t tradits dhe kan filluar prpjekjet pr t organizuar biznese t vogla private. Kan filluar t organizohen panaire t prodhimeve t artizanatit n Kuks dhe n t ardhmen organizatat e grave do t zgjerojn gjeografin e ktyre panaireve n Shqipri, por edhe tek fqinjt tan.
Pr kto prodhime a bhen trajnime t veanta pr t siguruar treg?
Deri tanim jan trajnuar 75 gra artizane me qllim q t aftsohen n ngritjen e bizneseve t vogla private. Grat artizane t trajnuara do t jen m t interesuara pr t qen m afr tregut t shitjes s produkteve t tyre, nprmjet reklamimit t puns s tyre.
A ka vajza t reja n kto punime dhe nisma biznesesh t vogla?
Qllimi i shoqats son si dhe i trajnimeve t vazhdueshme ka qen dhe mbetet pr t kontribuar pr t mbajtur dhe afruar vajzat e reja, me qllim q t ruhet trashgimia artizanale.
Prve panairit t Tirans, a keni zhvilluar panair tjetr?
Tradit sht Panairi i Kuksit m produktet m t mira t grave artizane t prfshira n aktivitet dhe t grave t tjera nga qytetet e Kuksit, Hasit, Tropojs, q kan dshir t reklamojn punn e tyre.
N kto punime artizanale vend zn kostumet popullore
Nj vend t rndsishm n punt e dors s grave, z dhe prgatitja e kostumeve tradicionale popullore t grave dhe burrave. Ato jan ruajtur origjinale dhe jan shprehje e qart e identitetit kuksian. Sot jan t pakt personat q vishen me kto kostume gjat ditve t zakonshme. Kt veshje sot e bjn zakonisht njerzit e moshuar, ose dhe rinia, por kryesisht n zonat e thella, ku kushtet klimaterike diktojn mbajtjen e tyre. Kto kostume shpalosen me gjith bukurin e tyre vetm gjat Festivaleve Folklorike, festimeve t tjera popullore, apo dasmave. Kostumi tradicional konsiderohet nga populli si nj element identiteti q e dallon nga krahinat e tjera t Shqipris. far veorish kan kto kostume?
Kostumet popullore, sidomos t grave, shquhen pr bukurin, elegancn, koloritin e pasur dhe shumllojshmrin. Ato jan unike n llojin e tyre. Larmishmria e kostumeve t grave sht aq e madhe sa brenda rrethit t Kuksit ato ndryshojn thelbsisht njra nga tjetra. N baz t ngjashmrive mund ti grupojm n disa lloje, q jan: Kostumi i Hasit, Shishtavecit, i zons s Lums, i Malsis s Tropojs, i zons s Lekbibajt.
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn slk_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn