als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shëndeti
Parathënie
Njohja e situatës shëndetësore të vendit
nëpërmjet treguesve statistikor të shëndetësisë është pjesë e
vlerësimit të sistemit të shërbimit shëndetësor për ruajtjen dhe
përmirësimin e shëndetit të tij. Situata shëndetësore
paraqitet me probleme për shkak të periudhës së vështirë të
tranzicionit, megjithatë treguesit kryesor janë në rrugën e
përmirësimit të tyre si në shërbimin shëndetësor parësor edhe atë
spitalor.Niveli i disa treguesve të rëndësishëm, si jetëgjatësia,
vdekshmëria dhe sëmundshmëria kronike janë të krahasueshme me
vendet zhvilluara, ndërsa tregues si vdekshmëria foshnjore,
vdekshmëria amtare dhe sëmundshmëria akute infektive janë të
krahasueshme me ato të vendeve në zhvillim. Tregues pozitiv është
ulja e sëmundshmërisë infektive dhe reduktimi i tyre që
parandalohen nga vaksinat. Sistemi Shëndetësor në Shqipëri është
kryesisht publik. Sektori Privat mbulon shërbimin farmaceutik,
stomatologjik dhe më pak shërbime të tjera. Ky sistem ka evoluar në
mënyrë të ndjeshme gjatë viteve të tranzicionit.Institucionet e
Shërbimit Parësor kanë si mision mbrojtjen e shëndetit në
përputhje me objektivat e OBSH " shëndet për të gjthë " . Këto
institucione kanë ardhur duke u zvogëluar përsa i përket numrit të
tyre dhe aktivitetit në treguesit kryesorë. Kjo shpjegohet me
riorganizimin e këtyre institucioneve, krijimin e mjediseve më të
përtshtatshme, rritjen e cilësisë së shërbimit si dhe krijimin e
sektorit privat. Në institucionet me shtretër, treguesit e
shërbimit spitalor duke qënë se mbulojnë gjithë shërbimin
shëndetsor spitalor shërbejnë si pikënisje për analizën e
sëmundshmërisë, epidemiologjisë, vdekshmërisë, burimeve njerëzore
etj.Institucionet në Shërbimin Spitalor përfaqsohen nga spitalet e
përgjithshme edhe të specializuara. Reforma spitalore me
kontributin e donatorëve po përmirëson treguesit e shfrytëzimit të
spitaleve në drejtim të përqendrimit të shërbimeve në spitale të
mëdhenj, në drejtim të aparaturave dhe shërbimeve më të
kualifikuara. Tregues në rritje mbeten një grup sëmundjesh të
popullatës si: sëmundjet e aparatit të frymëmarjes,
gastrointenstinal, infektive, urogenital, qarkullimit të gjakut dhe
insultet cerebrale. Statistikat tregojnë se një pjesë relativisht e
lartë e vdekjeve dhe sëmundjeve në Shqipëri vijnë si pasojë:
duhan-pirjes, abuzimi me alkool, pakujdesia në rrugë,
përdorimi i drogave ilegale, mënyra e të ushqyerit dhe stresi
si një fenomen i ri i shoqërisë moderne. Inaktiviteti fizik është
një faktor risku sepse ai prezanton një problem potencial për
hipertensionin, sëmundjeve të artereve koronare të zemrës etj.
Burimet e të dhënave
Burim informacioni janë të dhënat
administrative dhe vrojtimet e veçanta..
Të dhënat statistikore sigurohen nga të gjitha Institucionet e
Kujdesit të Shërbimit Parësor, të Shërbimit Spitalor, të Kujdesit
Social dhe të Zyrave të Gjëndjes Civile. Institucionet e vartësise
vendore e dërgojnë informacionin në Drejtoritë e Shëndetit
Publik të rretheve, kurse ato kombëtare direkt në Ministrinë e
Shëndetësisë.
Sigurimet Shoqërore dhe Mbrojtja Sociale
Parathënie
Sipas ligjit Nr. 7703 "Për Sigurimet
Shoqërore në Republikën e Shqipërisë", datë 11 maj 1993, Sistemi i
Përgjithshëm i Sigurimeve Shoqërore mbështetet në parimin
kontributiv, parimin e vetëpërgjegjësisë së individit për rreziqet
e së ardhmes në fushën sociale, si dhe në parimin e marrëveshjes së
brezave "paguaj sot që të përfitosh nesër (pay as you go)".
Sistemi i përgjithshëm i sigurimeve shoqërore
përbëhet nga: Sigurimi Shoqëror i Detyrueshëm, Sigurimi Shoqëror
Vullnetar, Sigurimi Shoqëror Suplementar, Pensionet e Posaçme
Shtetërore.
Në këmbim të kontributeve, sistemi mbron me
të ardhura personat e punësuar në lidhje me: barrëlindjen,
paaftësinë e përkohshme në punë për shkak të sëmundjes, sëmundjet
profesionale dhe aksidentet në punë, pleqërinë, invaliditetin,
humbjen e mbajtësit të familjes, papunësinë dhe personat e tjerë
ekonomikisht aktivë (punëdhënësit dhe të vetëpunësuarit) në lidhje
me: barrëlindjen, pleqërinë, invaliditetin, humbjen e mbajtësit të
familjes. Gjithashtu, nëpërmjet skemave vullnetare dhe
suplementare, sistemi ofron pensione në një masë më të madhe se sa
ofron skema e sigurimit të detyrueshëm shoqëror.
Për vitin 2013 pensioni mesatar mujor urban
është 15.004 lek dhe pensioni mesatar mujor rural është 8.249
lek
Parimi bazë i ndërtimit dhe funksionimit të
sistemit të sigurimeve shoqërore është solidariteti i brezave, ku
brezi aktiv kontribuon për brezin pasiv. Prandaj, një tregues i
rëndësishëm i skemës së detyrueshme të sigurimeve shoqërore është
raporti i varësisë së sistemit (RVS), i cili mat numrin e
kontribuesve për një përfitues.
Norma e varësisë së sistemit
Kontribues/Përfitues për vitin 2013 është 1,25 kontibues për
një pensionist.
Në vitin 2013, përfituan ndihmë ekonomike
104.398 familje. Po t'i referohemi madhësisë së familjes, familjet
me nga katër pjesëtarë përbëjnë pjesën më të madhe të familjeve që
trajtohen me ndihmë ekonomike. Rreth 7.8 mijë punëkërkues të papunë
përfituan pagesë papunësie, e cila është një ndihmë në kesh
që i jepet për një periudhë 12 mujore personave të dalë si të
papunë dhe që kanë kontribuar në sigurimin shoqëror jo më pak se 12
muaj.
als_Latn dik_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn dik_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn dik_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn