als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Artikulli i meposhtem eshte marre nga gazeta e shqiptareve ne Itali "Bota Shqiptare". Do ta lidhja kete artikull me diskutimet e fundit ne Itali mbi propozimin qe ka bere zv/kyeministri italian G. Fini per legalizimin dhe te drejten per te votuar te imigranteve si dhe replikat e ashpra qe pasuan nga U. Bossi dhe nga disa te te tjere. Lexim te kendshem.
Bir, italian i nns...
Italiant nuk kan qen kurr klandestin!? Pallavra. Dimrit kalonin Alpet me qindra, do nat; mbi San Bernardo duhej t'i varrosnin n kmb, aq shum vdisnin. Nuk zbarkonin n brigjet e t tjerve me karrot e mafies!? Rrena, rrena me bisht. Me dhjetra mijra mbrrinin npr brigje nga Maine, shrbim i plot, prfshir kontratn e martess me nj prostitut me ngjyr. Nuk lypnin? Tjetr rren. Fmijt q shtrngoheshin t lypnin n Nju Jork ishin me mijra dhe Krimi i organizuar u damkoste vesht q t mos merrnin arratin. Nuk kan qen terrorist? Ishte italian ai q hodhi n er Uoll Stritin tetdhjet vjet m par se Ozama Bin Ladeni: 33 t vdekur dhe 200 t plagosur.
Nse vrtet italiant i besojn prralls q i paraqet t varfr, por t bukur ama, dhe sidoqoft m t mir se imigrantt e sotshm, ather t mos lexojn librin e Xhan Antonio Stels, "Hordhia - Kur shqiptar ishin ne". Po qe se ruajn n peshtaf oratorit e Falait kundr imigrantve - pushtues, t heqin dor. Do t msonin gjra t padurueshme pr italiant-brava gente. Rrezikojn t zbulojn se pr miqt e shtrenjt amerikan "sareen" ishin vet italiant. Se ndrsa Due diktonte manifestin mbi superioritetin e tyre arian, amerikant i shihnin si parazit, jashtqitje, mesdhetar ngjyr-ulliri, t zinj, horra q duheshin linuar.
Majmun, minj gjirizesh, ja si u dukeshin. Mjaft t'u hedhsh nj sy karikaturave t mbledhura n libr. Gazetat e Londrs, Nju Jorkut dhe ikagos i publikonin pa u ndshkuar: Italia nuk protestonte, i vinte turp, "s'e ante kokn pr bijt e saj t kategoris s tret". Ata ngordhnin nga ethet mizri npr anije, ndrsa n klasin e par italian t tjer darkonin me mousse au chocolat. Shitnin fmijt e tyre pr nj kafshat buk, ua vinin n duar tregtarve t skllevrve q i linin pa ushqin q t mund t hynin m mir npr oxhak t ngusht e t flliqur. Drgonin legjione me grat e tyre, t vdisnin n bordellet e Kajros, Tripolit, Algjerit. T ndjella me premtime punsh t ndershme e pastaj shitur arabve, q i donin bionde dhe mundsisht ende t njoma.
Hordhi. Nj grusht t mbrrin n stomak duke filluar nga titulli i that si ndonj breshri plumbash. Nj grusht q italiant meritonin. Po na vinte pr t vjell prej ndyrsis, helmit, kafshris, kloroformit. Prej rrenave sidomos. Edhe pr Steln kupa sht mbushur. E ndjen n do rresht. Pr her t par qllon me mllef, i v pasqyrn para shoqris italiane, pa prdorur filtrin e ironis s librave t tjer, - duke nisur nga Schei, - mbi Veneton q ul kokn. Rrzon racizmin e njerzve t mir, mitet e rreme, brtet kundr "duhms s padurueshme t ksenofobis q rritet e rritet n nj shoqri q ka harruar nj pjes t s shkuars s vet".
Disfatizm, do t thot ndonjri. Jo, Stela thjesht lan hesapet me veten, me origjinn e tij nga Veneto, me boshllqet n kujtesn e njerzve t vet, emigrant deri dje. Me t gjyshin Toni "Kajo" shpirtmir, q "hngri buk e lot n Prusi e Hungari dhe q do t'i vinte ndot nga harraqt q pshtyjn sot mbi t ngjashmit e tij". Prjeton m s pari mrekullimin e atij q di kaq pak, pastaj habin e atij q gjendet prpara nj bibliografie t pamat, q i l t kuptoj prmasn e mendur t ksaj harrese. E ather grmon, grmon, t hedh mbi shpin t dhna t pakundrshtueshme, t l t'i nxjerrsh vet prfundimet, dhe tjetr rrug nuk ke.
Ata q u kan dhn lavdi, ata po, i kujtojn. Kuomot, Jakokat, La Guardiat: t shumt kan qen ata q i kan br nder vetes. Po t tjert, kush kujtohet pr t tjert? Askush. "Ata q nuk ia kan dal mban dhe sot mbijetojn mes njmij vshtirsish npr rrethinat e San Paolos, Buenos Ajresit, Nju Jorkut e Melburnit. Ata, e kan vshtir t'i kujtojn". 27 milion jan nisur nga 1876 deri n 1976. 27 milion baballar dhe vllezr t humbur italiansh. Po nishani s'u gjendet npr librat e shkolls.
Si mund t kuptojn italiant se 'po bhen po s'pranuan t shohim far n t vrtet kan qen, domethn pik pr pik imigrantt e sotm? "Ata" (jokomunitart) u vjedhin bukn!? Italiant i kan masakruar pr kt. N 1893 n Buenos Ajges Mortes n Franc, ku u kputej kurrizi npr kripore, linuan nja njzet prej tyre para syve t Xhandarmris, dhe Italia bri pak ose asgj. "Ata" skllavrojn fmijt!? Italiant i kan ln t ngordhnin nga tuberkulozi npr gastarinat franceze dhe furrat gjermane, q i blinin pr pak lira nga familjet e mjeruara. "Ata" kan shum fmij!? N Australi italiant bnin nga dhjet, e deri nga pesmbdhjet fmij. Dhe nuk ishin katundar. Shkonin nga Veneto, Friuli apo Trentino.
Niseshin nga nj vend i mjeruar, q e linte popullin t flinte npr stalla. Ndaj dhe ia dilnin t rronin n kushte t parrokshme pr mendjet e europianve t tjer. sht e rnd t kujtohet e gjitha kjo. Dhe ja mistifikimi i gdhendur mbi pallatin e Eurit. Ishin "transmigrator", nj neologjism i shpikur nga Due pr t mos u kujtuar arnat mbi t ndenjurat. Pr t mos thn q kjo e italianve ishte histori njerzish t mir e puntor, porse e ndryshuar, e prqeshur, nga t tjer italian, shfrytzues, bij e kopil t s njjts kultur t mujsharis.
Edhe injorant kan qen madje. "N dy anije t rastsishme q zbarkuan n SHBA m 1910", tregon Stela, "imigrantt q zbarkuan nga Madona italiane, ishin 71% analfabet, rust q zbritn nga Lituania 49% analfabet: 22% m pak. Sa pr puntort e specializuar, tant ishin 7 ndr 100, rust 40 n 100. Lre pastaj n krahasim me anglezt dhe gjermant: inferioriteti ishte poshtrues pr ne". Nuk ishte thjesht mjerim, shton Stela, ishte mjerim kulturor. Damka e nj vendi q, q nj shekull m par, - shkruajn n 1910 H. Bolton King dhe Tomas Oki n "Italia Oggi" - ka qen dorlshuar n gjithka "prvese n investimin m frytdhns kombtar", n shkollimin publik. Pik pr pik si sot.
Stela e kupton se kundr ksenofobis n rritje nuk hyjn n pun peticionet morale. Duhet qlluar drejt e n stomak. Duhet zbrthyer bomba q mund t plas nga nj minut n tjetrn, i duhet hequr djegsi. I duhet prishur zembreku ktij fudollku t mallkuar t larmis, q i v njri kundr Tjetrit. Vese pr t'ia dal mban ka vetm nj rrug: t shprthehet pengesa. T'u tunden para hunds italianve dokumentet e s shkuars pseudo - intelektualve q shalojn racizmin e njerzve t mbar duke i fryr klims s re t faljes s mkateve kombtare.
Identitet: kjo sht parrulla sot. I kushtohen kuvende, kshilltar bashkish. Po identik me k? Me shqiptar, maroken, kurd, rumun. N Gjermani dhe n Zvicr italiant jetonin nga njzet npr dhoma, si kinezt npr papafingot e Pratos. N Amerik importonin kriminalitetin e organizuar, si thuhet pr shqiptart n Pulje. Npr Alpe bnin passeur-t, i linin njerzit e tyre t binin npr prroska, pasi u kishin zhvatur deri dhe kmishn. Pa asnj mshir, si skafistt tunizian, shqiptar apo turq n brigjet e Jugut italian.
Po ku lind ky boshllk kujtese? Venetasi Stela e di mir. Lind te po ata emigrant, kur kthehen n shtpi. Jan t part q ndrtojn nj histori t rreme. Nuk duan q bijt e tyre t msojn sa e rnd ish. Dhe bijt s'mund t pranojn t shohin te nj klandestin pasqyrn e atit t tyre. Jan si t kthyerit nga lufta, si t kthyerit nga pastrimi etnik. Kujtesa mdysh. Ja pse vendet me emigracion t freskt jan shpesh ato q prbluajn m shum dyshim ndaj imigrantve.
Por edhe kt italiant e kan provuar mbi lkurn ton. Askush s'sht m mizor me t ardhurit e rinj nga 'jan imigrantt e brezave t mparshm. Kundr italianve, gjykimet m kafshrore nuk i kan shprehur Gjermania apo Zvicra, po pikrisht kufijt e rinj t emigracionit botror, Kanadaja, Australia, Shtetet e Bashkuara. Masakrn m t shmtuar t italianve t pafajshm n koh paqeje e bn n 1890 njerzit e mbar t Nju Orleansit, SHBA.
sht historia m mbreslnse mes shum t tjerave t mbledhura n libr. Vrasin nj polic, italiant jan t dyshuarit e par. Njerzit nuk gjejn paqe, Ku Klus Klani drgon paralajmrime ogurzeza. Italiant duhen ndshkuar! N at Luiziann q prodhonte tonelata sheqeri dhe melase krahu italian i puns ishte bekim i ardhur nga qielli. Por vendasve nuk u plqenin. Italiant punonin si t zinjt, por ishin t bardh ama. U jepnin t zinjve t vrtet nj ide subversive: q edhe i bardhi duhet t prkulte shpinn po njsoj. Njerzia sulmon burgjet, policia e kontes fshihet. Italiant i trheqin zvarr jasht, i masakrojn me shkopinj, i varin, e pastaj i bjn shosh me plumba. Me dhjetra. Rrqethse kundrprgjigja e mediave. Nju Jork Tajmsi shkruan: linimi "ka siguruar jetn dhe pronn" e njerzve t Nju Orleansit. Glob Demokrat: banort thjesht kishin ushtruar t drejtat e tyre "t sovranitetit popullor dhe mbrojtjes s ligjshme". Ja far ishin. Jashtqitja e Planetit. Rrpira q u sht dashur t ngjitin ka qen vrtet pa fund.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn