als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Sulejman Sula
Ndue Shyti, Artist i Popullit, personaliteti m popullor, bir dhe nder i rrethit t Puks, instrumentist dhe krijues i prkryer n muzikn popullore, ku iftelia sht br magjike me lojn e saj, ku n orkestr veglat e muziks popullore harmonizohen aq mir saq s bashku prodhojn simfoni n realitetin e kohs.
Shtysn pr ti rn iftelis ai e mori nga fshati Gojan i Madh i bregut t lumit Fan i madh, ku lindi e kaloi rinin. Ktu n do shtpi ndodhet nj ifteli me motivin e mom bashk me njeriun knga e vallja dhe melodia e gurs popullore. iftelin e msoi duke imituar fillimisht instrumentistt m t dalluar t fshatit. Si idhull kishte instrumentin m t shquar Gjin Shkoza. Kjo ishte shkolla e par e muziks. Duke kaluar ditt dhe muajt, duart ju strvitn, ato binin lirshm, jepnin tinguj e melodi me dika t veant nga vetja. Nga interpretimi i shklqyer dhe mbi t tjert kaloi tek krijimtaria e vet, vemas nga t tjert. Talenti, pasioni, vullneti q i kishte me bollk, si trinom t suksesit, e futn n rrugn e ngjitjes. At e frymzoi natyra e mrekullueshme e trevs, popullsia e saj, vet jeta me plot kuptim e motivacione. Kudo q interpretonte sillte tinguj e melodi t padgjuara, larg arkaizmit dhe monotonis. Personalitete t muziks vrenin nj meteor n interpretim dhe krijimtari. N vitin 1966, bri turneun e par jasht vendit n Kin, ku u admirua pr interpretim t jashtzakonshm. N vitin 1968 punon n Pallatin e Kulturs Puk. Nga ky mjedis pune e krijimtarie shanset u hapn. Bashkpunonte me instrumentist, kngtar e valltar t rrethit e vendit, debatonte me specialist t muziks pr novacione t reja etj. Tashm, talenti ishte nj realitet, nj protagonist klasi me krijimtari t bollshme. Me vullnet t jashtzakonshm punonte si rrall kush. Reputacioni i tij po ngjitej n maja t larta. Punonte e drejtonte n disa plane, perfeksiononte lojn me veglat e tjera si sharki, dy lloje bilbili, zumare dhe fyelli me forma t ndryshme, vazhdonte punn krijuese mbshtetur n folkun pukjan e m gjer, vrojtonte, przgjedhte, inkurajonte talentet e reja, strukturonte me instrument grupin orkestral dhe, njhersh luante vet me disa instrumente e dirigjonte grupin orkestral. Gjithka ia dedikonte qllimit: t arrij prsosmrin. Pr kto arritje n vitin 1969 u vlersua Artist i Merituar. N ansamblin popullor Puka u arrit q grupi t ket tet instrumenta me prirje shtimin e tyre. Prve iftelis hyri sharkia, lahuta, fyelli, bilbili, zumarja me dy pipza, gajdja me rrashiq dhe gjethja. Kjo arritje u vlersua si pun krijuese n muzikn popullore.
Mirpritja mbarpopullore e inkurajoi pr m tej. Provoi me sukses pasurimin e orkestrs, duke futur pr ritm daullen, fizarmonikn e n sinkron bri t prfshihej edhe kitara. Koncertet e dhna treguan se struktura e regjistruar dhe interpretimi jan prefekte. Artisti i pangopur dhe ambicioz, me metodik t mirfillt shkencore e kaloi orkestrn me vegla t temperuara, duke shoqruar me shum sukses brenda e jasht vendit kngtar shum t njohur t muziks popullore. Kulminacionin orkestral e ka arritur n koncertin ndrkombtar jubilar n vitin 1979, ku numri i interpretuesve rekor ishte 104 vet. N sinkron ishin mbi 30 ifteli, ku 6 prej tyre i interpretonin femra. Koncerti kishte prmbajtje muzikore e dinamizm t papar. Madje u vlersua si asnjher prsosmria e grupit dhe gjenialiteti krijues i Ndue Shytit, i cili duke shklqyer si magji e vrtet bri epok. Ky novacion i dha vlern m t lart Artist i Popullit n vitin 1979. Ai krijoi profilin e tij muzikor. Novacioni qndron n prkryerjen e mjeshtris n ifteli e shum vegla t tjera, duke u akorduar me instrumente t tjera jasht tradits e duke arritur n simfoni me orkestracionin e kompletuar. Si artist ishte shumdimensional, interpretues n pes vegla, krijues dhe dirigjues n orkestrn m t madhe t muziks popullore. Puna me orkestrn pr t ishte gjithka. N mnyrn m skrupuloze jepej i tri. Ka marr pjes n t gjitha festivalet folklorike, ku sht nderuar me mimet m t larta. Me ansamblin Puka, ka marr mim n festivalin kombtar, po kshtu dhe dekoratn Urdhri N.Frashri Klasi I. Ai ka shklqyer kudo jasht atdheut, duke rritur vlerat e kombit me muzikn q ka prcjell. Ku sht ftuar ansambli i kngve e valleve popullore, etj. ka qen edhe mjeshtri yn. N turne e festivale n disa vende si Franc, Norvegji, Turqi, Kin, Vjen, Lana, Kamboxhia, Amerik, etj. Turne ka br me ansamblin Puka Dajti, grupin e valleve tropojane, etj.
Me shum mbresa artistike i ka ln Dizhoni, ku juria i dha mimin gjigant Gjerdani i Art, n mes shum e shum grupeve me fam. N Itali, trioja me ajkn e artistve t kombit, Gaqo ako (muzik klasike), Vae Zela (muzik e leht) dhe Ndue Shyti (muzik popullore) u vlersuan maksimalisht si interpretues t kulminacioneve shqiptare. Tashm artisti Ndue Shyti sht n moshn 70-vjeare dhe n nj gjendje t rnduar shndetsore.Tashm artisti ka merak se e gjith kjo trashgimi muzikore mund t humbas, si pasoj e nj komercializmi t tepruar t muziks popullore shqiptare. Do t ishte mir q ti kushtohej sadopak vmendje ktij artisti t madh dhe trashgimis q ai ka ln n muzikn shqiptare tradicionale.
luo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn