als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Dasma fillonte at dit kur vajza-nusja niset nga shtpia e prindrve. Dikur dasma ka zgjat disa dit, ndrsa sot kryhet pr 1-2 dit.Shkuesit ishin nj ose dy persona t cilt i caktonte familja e djalit, ata shkonin n shtpin e vajzs dhe babait i krkojn vajzn.
Shqiptart e Malsis kan ruajtur shum zakonet nga e kaluara e veanrisht ato rreth martess. Dikur ai fis ose shtpi q n shekuj me radh nuk sht korit as n luft as n koh t paqes i ka martuar m shpejt bijat e veta. Sot kjo tradit sht duke u zhdukur. Ka qlluar q vajzs t ia caktojn fatin edhe pa e njohur bashkshortin, e bile, ka ngja q fmijve tu caktohet fati pa lind. Martesa dhe zakonet rreth saj fillojn prej se nisin shkuesit pr t krkuar vajzn pr djal. Dasma fillon at dit kur vajza-nusja niset nga shtpia e prindrve. Dikur dasma ka zgjat ca dit, ndrsa sot kryhet pr 1-2 dit.
Shkuesit jan nj ose dy persona t cilt i cakton familja e djalit. Ata shkojn n shtpin e vajzs dhe babait i krkojn vajzn. Shkuesit duhet t jan t menm dhe njohs t mir t kuvendit dhe zakonit t malsorve. Ata zakonisht lavdrojn djalin dhe shtpin e djalit. Babai i vajzs ka pr detyr t u jap fjaln pozitive ose negative at dit apo nj dit tjetr, t ciln e cakton ai. Dikur vajza nuk merrte pjes n zgjedhjen e fatit t vet, por pajtohej me at burr t cilin ia caktonin prindrit. Sot ky ligj mjaft i ashpr i mardhnieve familjare sht liberalizuar mjaft. Tani vajza t shumtn e rasteve vendos vet pr fatin e saj t ardhshm. Pasi shkuesit marrin prgjigje pozitive, ather babai i vajzs bashk m shkuesit dhe miqt e rijn caktojn ditn e fejess. Ndrkaq si shenj jepet unaza, apo ndonj stoli tjetr me vler, (gjerdan, ar etj.) Kur merret unaza konsiderohet se vajza sht roguar (e kaparisur pr djal t caktuar). Pasort n ditn e fejess japin miqsin (t holla). Pasort me kt rast u falin grave t shtpis t holla dhe vajzave q jan n at vllazri. Ata sjellin nj ferlik (dash t prer pr mish) dhe tri ok raki. At dit caktohet zakonisht data e martess. Mqeri sht nj sasi t hollash q jepet n ditn e fejess ose m von. N qoftes babai i vajzs nuk merr mqerin, do t thot se vajzn nuk do ta martoj gjat atij vitit. T hollat q i merr babai i vajzs i prdor pr t prgaditur pajn e nusris. T hollat jepen sa pr ti siguruar vajzs pes xhubleta dhe pajn tjetr t nusris. Nse pajn e nusris e siguron shtpia e dhndrit, ather psort nuk japin kurrfar t hollash pr kt qellim. Qllon q vajza pas fejess nuk don t marr pr burr t fejuarin, ather kjo pun del n pleqri. Pleqet nse pajtohen se faji sht i shtpis s vajzs sjellin vendimin q shtpia e vajzs t paguaj dyfish t gjitha shpenzimet q jan br rreth fejess. N kt rast vajza mbett e lir. Nse pleqria mbetet pezull, ather shtpia e vajzs i ka borxh sipas kanus nj mashkull, ose sillet vendimi q vajza t ket 24 dshmitar. Nse ngjan e kundrta, dmth djali nuk e don vajzn e fejuar ather edhe kjo pun qitet n pleqrin e fiseve t cilt sjellin t njjtin vendim sikur edhe pr vajzn. Edhe n kt drejtim marrdhniet tani kan ndryshuar - vajza mund t marr edhe burr tjetr, por shtpia e saj duhet t paguaj dyfisht shpenzimet q jan br gjat fejess. Dasmort-krushqit ditn e caktuar shkojn pr nuse. Ata zakonisht shkojn t dieln n mbrmje. Qndrojn atje ndrsa t hnn kthehen me nuse. Krushqit me vete marrin nj dash t rrjepur me brir n maje t cilve i vn nj ose dy molla. Me vete marrin raki. Dikur pr nuse shkonte nj dasmoresh, mirpo ka qlluar q nusen tia rrmbenin, prandaj m von u drgua pr nuse nj dasmor e nj dasmoresh ose nj dasmoresh e shum dasmor. Krushqit-dasmoret n shtpin e nuses, hane, pin, luajn e kndojn. Krushqit ojn unazn e kurors nga shtpia e dhndrit.
Nisja e vajzs-nuses beht me nj ceremonial karakteristik; ajo kapet pr vargoj e vatrs pr der t shtpis, qan me mallngjim pr shtpin, familjen e vllazrin q po i ln. Para se t dal nga shtpia e sjellin tri her rreth zjarrit dhe pastaj vllai m i madh ia mbath opingn apo kpucn e djatht.
Kryetari i krushqve n t dalunn e nuses nga dera e shtpis ia vn unazn n gishtin e dors s djatht. Ai ather n shenj gzimi shtien me pushk. Nusja posa del nga shtpia qan. N oborr t shtpis t gjith prqafohen me t. Njeri nga m t afrmit e saj e sjell tri her n at krah ka lind dielli e pastaj ia dorzon dasmorit i cili e kap pr dore. Nusja duke u larguar u len lamtumirn m t afrme duke valvitur shamin e bardh me t ciln ka mbuluar fytyrn me duvak. Shoqet e saja e prcjellin me kng t ndryshme, por nga nj her edhe qajn prej mallngjimit. Krushqit me nuse duhet t arrijn n shtpin e dhndrit para se t muget nata. Mirseardhjen e krushqve me nuse e pret e tr fshati me kng.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn