als_Latn dik_Latn tur_Latn
Kompjuterët, institucionet shtetërore, kompanitë, individët, organizatat civile, strukturat që kryejnë funksione, makineritë dhe komplekset që drejtohen me sisteme informatike dhe interneti, janë objekt i sulmeve kibernetike. Sistemet kompjuterike të cilat i kemi dëgjuar shpesh në vitet e fundit, pra sistemet e botës virtuale, nënkuptojnë pafundësinë e quajtur hapësirë kibernetike. Njerëzit që përdorin këto mjetet dhe të gjitha makineritë me bazë kompjuterin ndodhen nën presionin e vazhdueshëm të sulmeve serioze kibernetike.
Sot siguria e informacionit përbënë pjesën më të madhe të sigurisë kombëtare të një vendi. Të gjitha përfundimet dhe proceset e së shkuarës që përftoheshin me terror, tashmë mund të arrihen me sulme kibernetike. Pra, prej kohësh në grupet e terrorizmit është shtuar dhe terrorizmi kibernetik. Por, nuk duhet harruar që sulmet kibernetike botërore janë të pamundura të organizohen nga një grup njerëzish të pavarur nga shtetet që kanë rivalitete botërore.
Tashmë bota kibernetike është një fushë e re lufte. Hapësira, është pika lidhëse e luftërave kibernetike. Kurse Turqia është në qendër të këtyre sulmeve. Bashkë me internetin janë rritur edhe sulmet kibernetike. Interneti kërkohet të shpërndahet në të gjithë botën pa pagesë. Sot numri i përdoruesve të internetit në botë është 3.8 miliard dhe interneti tashmë është një ndërmjetës shumë i rëndësishëm i një politike të jashtme. Në qoftë se gjithë bota do të pajisej me internet, atëherë sulmi kibernetik që mund të ndodhte do të ishte edhe më i efektshëm.
Internetin, sikurse energjinë elektrike, po e servirin si një formë joshje për lehtësimin e jetës, veçse interneti po ashtu si energjia nuk është vetëm lehtësues, por ka dhe anën e marrjes nën kontroll. Sulmet kibernetike dhe përgjimet e kompjuterëve është e mundur të realizohen edhe në mungesë të internetit. Shembull për këtë janë linjat elektrike, të cilat ofrojnë edhe mundësinë e përgjimit edhe atë të ndërlidhjes. Pjesa më e madhe e sulmeve kibernetike drejt Turqisë nuk ndodhin vetëm nëpërmjet internetit sikurse supozohet, por realizohen edhe mes linjave elektrike.
Turqia, përveç Qipros, ka lidhje elektrike me të gjitha vendet fqinje. Sistemi elektrik që bënë të mundur lidhjet ndërkombëtare ose rajonale njihet me emrin interkonjeksion. Turqia është e lidhur me rrjetet elektrike të Irakut, Sirisë, Iranit, Gjeorgjisë, Bullgarisë, Greqisë, Azerbajxhanit, Rusisë dhe Armenisë nëpërmjet sistemit interkonjeksion. Brenda këtyre vendeve, Siria është vendi që i ka bërë më tepër sulme Turqisë nëpërmjet linjave elektrike, por autor i këtyre sulmeve nuk është as Siria dhe as qeveria e Asadit! Përdorimi i shtetasve të huaj si bazë dhe identitet të rremë është një taktikë e vjetër dhe Turqia për “inxhinierët e rrugëve”, “inxhinierët e bujqësisë” dhe “inxhinierët e digave” në Siri ka mjaftueshëm informacion.
Gazeta Gunes/Omer Ozkaya/ Këtu mund të lexoni shkrimin në origjinal
Përshtati nga turqishtja redaksia e Tirana Today
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn