als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Bota po tregohet gjithnjė e mė e etur pėr dije, gjysmėn e dytė tė shekullit XX, numri i atyre qė zotėrojnė njė diplomė ėshtė rritur me 200 pėr qind
Edukimi ėshtė krenaria e njė populli fisnik, qė di tė jetojė dhe tė kuptojė jetėn dhe qė pėr mė tepėr ka dėshirė tė kontribuojė nė ngritjen e nivelit kulturor botėror. Cilat janė vendet me pėrqindje mė tė lartė tė njerėzve tė edukuar nė mėnyrė elitare? Duket se diplomat universitare gjatė gjysmės sė shekullit tė XX kanė pėsuar njė rritje 200 pėr qind nė shumicėn e vendeve tė botės. Ja dhjetė shtetet mė tė zgjuara nė botė.
Kanadaja renditet e para kur bėhet fjalė pėr shtetet mė tė zgjuara dhe mė tė edukuara. Gjysma e popullatės sė pėrbėrė nga tė rriturit ka njė diplomė bachelor ose master. Sipas Yahoo, 68 pėr qind e kanadezėve tė moshės 15-vjeēare dhe mė lart ka njė edukim mbi shkollėn e mesme. Ēdo vit shpenzimet publike dhe private mbi arsimin arrijnė 2.5 pėr qind tė GDP-sė. 71 pėr qind e femrave tė moshės nga 25-44 vjeēe e kanė plotėsuar arsimin e tyre nė nivele tė larta, e njėjta gjė vlen edhe pėr 65 pėr qind tė meshkujve. Ndėrkohė, pėrqindja e individėve qė zotėrojnė njė diplomė ėshtė rritur nga 10.9 pėr qind nė vitin 1990 nė 22.5 pėr qind nė vitin 2012.
Izraeli renditet i dyti nė listėn e shteteve mė tė zgjuara dhe mė tė edukuara. Vite mė parė, nė Izrael, edukimi ishte njė privilegj i pak njerėzve, vetėm 1600 studentė kishin fatin tė edukoheshin nė universitet. Nė vitet e fundit, kjo shifėr ndryshoi nė mėnyrė drastike nė 206.000 studentė, 61 pėr qind e tė cilėve studiojnė brenda vendit. Tė diplomuarit e Izraelit kanė arritur tė futen mes liderėve mė tė mėdhenj botėror nė fusha tė ndryshme qė nga shkenca, te fizika, teknologjia, inxhinieria dhe ekonomiksi.
Japonia ėshtė e njohur nė tė gjithė botėn, pėr arritjet e saj nė teknologji dhe shkencė, ndaj nuk ėshtė ēudi qė renditet e treta pėr sa u pėrket vendeve mė tė edukuara. 44 pėr qind e 127.9 milionė e njerėzve qė janė pjesė e popullatės sė Japonisė kanė mbaruar studimet e larta. Vendi ka nxjerrė 15 nobelistė nė fusha si fizika, kimia dhe mjekėsia, si dhe nė lidhje me teknologjinė robotike.
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės konsiderohen si tė katėrtat nė listėn e shteteve mė inteligjente dhe tė edukuara. Nė vitin 2009-2010 nė tė gjithė Amerikėn Veriore numėroheshin rreth 4.495 universitete. Ėshtė interesant fakti qė gjithnjė e mė shumė femra bėhen pjesė e nivelit tė lartė tė edukimit dhe i kanė tejkaluar meshkujt kur bie fjala pėr mbarimin me sukses tė studimeve. Mendohet se femrat zotėrojnė 58 pėr qind tė diplomave bachelor, 60 pėr qind tė diplomave master dhe 49 pėr qind tė doktoraturave. Intelektualėt amerikanė janė tė njohur nė tė gjithė botėn pėr kontributin e vazhdueshėm qė japin nė tė gjitha fushat e shkencės dhe jetės.
Zelanda e Re ėshtė shteti i pestė mė i zgjuar dhe i edukuar nė renditjen botėrore. Shkalla e personave qė dinė tė shkruajnė e tė lexojnė mes tė rriturve ėshtė 99 pėr qind. Mendohet se 40 pėr qind e tė gjithė popullatės zotėron njė diplomė universiteti.
Koreja e Jugut renditet nė vendin e gjashtė. Edukimi nė kėtė shtet ėshtė shumė strikt. Punėsimi dhe statusi i ēdo njeriu varet nė mėnyrė tė pandashme nga niveli i arsimimit dhe arritjet shkencore, gjė qė shton shumė konkurrencėn mes studentėve. 39 pėr qind e popullsisė ka njė diplomė universiteti. Koreja e Jugut sė bashku me Finlandėn janė shtetet e vetme ku mė popullore nuk janė degėt si shkenca shoqėrore, drejtėsia dhe biznesi. Studentėt atje zgjedhin tė studiojnė shkencat humane dhe art.
Norvegjia, Finlanda, Britania e Madhe dhe Australia zėnė tė gjithė vendin e shtatė pėr shkallėn e zgjuarsisė dhe edukimit. Nė tė gjitha kėto shtete 37 pėr qind e popullatės ka diplomėn e mbarimit me sukses tė universitetit. 23 pėr qind e shpenzimeve tė Norvegjisė shkojnė pėr arsimin e lartė dhe programet bachelor ndiqen nga 60 pėr qind e tė gjithė atyre qė mbarojnė shkollėn e mesme. Nė Finlandė, shumica e studentėve pėrzgjedhin degė si inxhinieria, industria e prodhimit dhe ndėrtimit. Nga ana tjetėr, Australia tėrheq njė numėr tė madh tė studentėve nga e gjithė bota, kjo prej nivelit tė lartė tė edukimit tė ofruar. E njėjta gjė ndodh edhe me Britaninė e Madhe, e cila ėshtė e preferuar prej shumė studentėsh nga e gjithė bota.
Estonia dhe Irlanda e ndajnė vendin e tetė mes tyre. Nė tė dyja kėto vende, 36 pėr qind e popullatės mbart njė diplomė universiteti. Estonia ka njė numėr tė madh institucionesh, tė cilat ofrojnė njė larmi kursesh si shkencat e mjedisit, teknologjia dhe semiotika. Nga ana tjetėr, Irlanda ėshtė shtėpia e shumė intelektualėve qė kanė dhėnė kontribut botėror. Robert Boil ėshtė njė nga zbuluesit modernė nė kimi, Xhon Tindall zbuloi shkakun se pėrse qielli ėshtė blu dhe Xhorxh Stonei qė shpiku termin elektron.
Luksemburgu dhe Zvicra janė nė vendin e nėntė tė shteteve mė tė zgjuara. Edhe pse Luksemburgu ka vetėm njė universitet, 35 pėr qind e popullatės ka diplomė universiteti. Nga ana tjetėr, Zvicra krenohet me vendin e rėndėsishėm qė zė nė organizata ndėrkombėtare si OKB, Organizata Botėrore e Shėndetit dhe pėr Organizatėn Europiane pėr kėrkime nukleare.
Danimarka renditet nė vendin e dhjetė tė shteteve mė tė edukuara. Ėshtė shumė i ēuditshėm fakti se Danimarka ėshtė ndėr shtetet e pakta qė i paguajnė studentėt e tyre pėr tė ndjekur universitetin. Kėto rregulla aplikohen vetėm pėr qytetarėt danezė dhe jo pėr tė huajt, tė cilėt duhet tė paguajnė shuma tė larta. Pavarėsisht kėtij pėrfitimi qė mund tė pėrdorin studentėt, vetėm 34 pėr qind e popullsisė ndjek studimet e larta universitare.
- Kanadaja renditet e para kur bėhet fjalė pėr shtetet mė tė zgjuara dhe mė tė edukuara. Gjysma e popullatės sė pėrbėrė nga tė rriturit ka njė diplomė bachelor ose master
Tė diplomuarit e Izraelit kanė arritur tė futen mes liderėve mė tė mėdhenj botėrorė nė fusha tė ndryshme, qė nga shkenca, te fizika, teknologjia, inxhinieria dhe ekonomiksi
Punėsimi dhe karriera nė Korenė e Jugut ka lidhje tė drejtpėrdrejtė me nivelin e arsimit dhe arritjet shkencore, kėtu edukimi ėshtė shumė strikt
Danimarka ėshtė nga vendet e pakta qė i paguan studentėt tė ndjekin universitetin, megjithatė vetėm 34 pėr qind e popullsisė e shfrytėzon kėtė mundėsi
G.Shqip
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn deu_Latn