als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Nj vajz e re shqiptare ka trhequr kto koh vmendjen e shtypit amerikan. New York Times, Washington Post e gazeta t tjera me emr kan botuar pasazhe t jets s 26-vjeares Lula nga Tirana. Por Lula sht thjesht nj personazh romani, krijim i imagjinats s shkrimtares Fransin Prouz n librin e saj t fundit me titull My New American Life Jeta Ime e Re Amerikane. Vajza shqiptare sht nj emigrante nga Shqipria n vitin a par t vendosjes n Shtetet e Bashkuara, n nj koh kur vendi ende nuk kishte kaprcyer shokun dhe panikun q lan sulmet terroriste t 11 shtatorit. E gjith kjo atmosfer, shpjegon autorja, rrfehet prmes syve t freskt t nj vajze t re nga Tirana.
Pr shum lexues shqiptar, Lula mund t jet nj metafor e klisheve q ekzistojn n mendjet e t huajve pr shqiptart, me disa ngjashmri t rralla nga prvojat q disa emigrant shqiptar mund t ken ndeshur n kontaktin e tyre t par me Amerikn. Por pr autoren Fransin Prouz, Lula nuk personifikon medoemos nj shqiptare n Shtetet e Bashkuara. Ajo pohon se n krijimin e personazhit kryesor, ajo i ka lejuar vetes do liri t mundshme si shkrimtare:
Ajo sht vetja e saj. Ajo sht nj personazh n nj vepr letrare nj person q mund t jet vetm vetja e saj. Kt bn autori n nj vepr letrare, krijon nj personazh q sht individ dhe jo kombsi.
Qllimi, shpjegon autorja, ishte q personazhi kryesor t tingllonte si dika sa m ekzotike, e ardhur nga nj realitet sa m i largt nga prvoja amerikane. Kjo do t ofronte mundsin q realiteti amerikan t vihej nn analizn e nj t huaje q do t mund t ofronte nj kritik t freskt pr gjra q shum amerikan tashm i konsiderojn si normale, ose i kan harruar. Shkrimtarja Prouz ndalet tek ndenja e friks, tek ksenofobia dhe paranoia q ajo thot se pushtuan vendin pas sulmeve t 11 shtatorit 2001.
Ishte nj koh tepr e vshtir pr imigrantt n kt vend. Pas sulmeve t 11 shtatorit, gjrat u shtrnguan njerzit u bn m dyshues, pra duke e ndrtuar subjektin n at koh, situata bhej shum e vshtir pr Lulan. 3:35 Kur e kisha filluar librin, zgjedhjet i kishte fituar Obama. Doja t thoja: kto gjra vrtet ndodhn, dhe doja ta shihja vendin tim prmes sysh t freskt.
Pr ti kujtuar amerikant pr at q e cilson si absurditeti i periudhs s administrats Bush, Francin Prouz ka zgjedhur nj vajz 26-vjeare shqiptare, me nj anglishte t shklqyer, q duket shum m e zgjuar dhe m e pjekur se vitet e jets.
Lula, si personazh sht shum e zgjuar dhe e mpreht n vshgime. Megjithse reagon shpejt, ajo i gjykon gjrat thellsisht. T gjith ata q udhtojn e prjetojn do gj me shum energji.
Historia e vajzs shqiptare sht historia e mijra vajzave e djemve shqiptar, por edhe miliona njerzve nga kombe t tjera q hodhn syt nga Amerika pr nj t ardhme m t mir. Ajo ndodhet n Shtetet e Bashkuara me viz turizmi, kur i buzqesh fati dhe nj amerikan vendos ta punsoj pr tu kujdesur pr djalin e tij adoleshent dhe ta ndihmoj pr t marr dokumentat e qndrimit prmes nj miku t tij jurist.
Dy personazhet kryesore amerikane duan vrtet t ndihmojn. Por kto burra n roman nuk jan prfaqsues t qeveris, por jan amerikan liberal q mendojn se mund ta ndihmojn Lulan. Kjo sht nj ndr bindjet dhe fantazit e mrekullueshme amerikane, se ne mund t ndihmojm njerzit t asimilohen n kulturn dhe shoqrin ton.
Me disa ndrlikime t papr itura dhe shpesh dramatike, me prezantimin e nj grupi shqiptarsh me histori t dyshimta dhe synime t errta, subjekti merr ngarkesn e jets s shum imigrantve t ballafaquar me alternativn e ekzistencs prtej ligjit. do gj fillon me shfaqjen nj dit dimri t nj makine t marks Lexus para shtpis ku Lula jeton dhe kujdeset pr adoleshentin amerikan: Autorija shpjegon:
Zanafilln libri e ka tek nj ofert q mu b pr t shkruar nj tregim pr nj revist q n at koh publikohej nga marka Lexus. Kisha prpara fotografin e makin Lexus dhe duhet t dilja me nj subjekt.
Ideja ishte q kjo makin e shtrenjt t shnonte fillimin e drams. Kush mund ta bnte mbrritjen e ksaj makine m dramatike se sa dalja prej saj e 3 shqiptarve, t prfshir n jet kriminale, t cilt trokasin nj dit n portn e Lulas dhe i krkojn asaj t fsheh diku n shtpin ku punon, nj revolver. Pikrisht ktu fillon shtjellimi i subjektit.
Shkrimtarja njihet pr labirintet e personazheve t romaneve t saj dhe pr satirn djegse e realizimin trondits t subjekteve t saj. Megjithse Fransin Prouz ka shkruar ese dhe analiza pr nj numr revistash e publikimesh periodike, ajo thot se letrsia artistike mbetet dashuria e saj e par dhe m e madhe:
M plqen t shkruaj letrsi artistike. M plqen m shum, si rezultat i knaqsis q t jep imagjinata. Fakti q mund t bhem dikush tjetr, fakti q kalova 3 vjet si nj vajz shqiptare 26-vjeare, ska agj tjetr q i prngjet ksaj. sht sikur t t jepet mundsia t jetosh nj numr jetsh t tjera prve tndes.
Prmes Lulas, shkrimtarja prjeton ngazllimin, por edhe ankthin e emigrantit, q fillon nj jet krejt t re n nj tok t panjohur, i gatshm pr t prqafuar nj kultur, nj prvoj dhe mbi t gjitha nj identitet t ri pr veten. N nj stil q u prngjet filmave me kaubojs, romani mbyllet me Lulan pr her t par n jetn e saj pas timonit t shoferit, duke nisur nj makin t vjedhur n perndim t diellit, n nj autostrad t ngarkuar n hyrje t Nju Jorkut, drejt nj jete t panjohur por plot shpres, e pajisur me dokumentat e qndrimit, q i garantojn Lulas vendin e saj n tokn e premtuar.
Forumi Shqiptar sht komuniteti shqiptar m i vjetr dhe i madh n Internet. Ai u hap pr her t par n vitin 1998 si pjes e projektit Albasoul. Forumi sht nj nism private e nj grupi emigrantsh shqiptar q ka pr qllim t'iu ofroj t gjith shqiptarve nj platform pr t shprehur zrin e mendimin e tyre n liri t plot. Forumi sht nj siprmarrje jo-fitimprurse dhe t gjitha shrbimet tona ofrohen falas e pr t gjith. Stafi i forumit sht staf vullnetar dhe pa pages. Shpenzimet e forumit mbulohen nga nismtart, donacionet e antarve dhe t ardhurat nga reklamat.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn