als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Suksesi i dijes dhe liris s kufizuar
Problemi m i madh n t gjitha kohrat pr njerzimin sht gjithpranuar se ka mbetur shtja e prcaktimit t gjykimit t situatave t ndryshme qoft pr t tjert qoft edhe pr vetveten si n rastet kur ngjarjet i ndodhin njeriut papritur ashtu edhe kur i ndrmerr me iniciativn e tij. Shkak pr kt dilem t vazhdueshme (pra paqartsia jon ndaj pyetjeve nse i kuptuam mir apo na kuptuan mir kur tham apo na than dika, kur vepruam ndaj t tjerve apo kur vepruan ndaj nesh) duket se nuk kan qn vetm argumentet e ndryshme q kan sjell zhvillimi i pandalshm teknologjik dhe ekonomik por edhe idet e ndryshme t prhapura nga mendje t ditura.
Thuajse nuk ka njeri n rruzull q t mos dij a t mos kt lexuar dika pr rnien e perandorive mbretrive apo diktaturave, apo edhe kundrshtimin e mjaft dijetarve gjat historis nga dijetar t tjer t s njjts periudh apo edhe t mvonshm. Kto ide jan kundrshtuar apo jan dyshuar edhe kur kan br epok, edhe kur kan ndryshuar histori. Kto ide jan kontestuar ndonjher edhe pr faktin se nga nj popull n nj popull tjetr ka mnyra t ndryshme t t jetuarit, e pr pasoj edhe mnyra t ndryshme prftimi t shijeve t jets.
Megjithat, askush nuk e kundrshton q lvizjet e mdha shpeshher kan qen t lidhura me nj emr t vetm emr i cili ka mjaftuar pr t patur mbshtets mbshtets q m pas kan br t mundur edhe ngritjen apo rrzimin e nj diktature modeli apo filozofie n grup.
Prball ktyre kundrshtimeve, prball ktyre mosbesimeve pr nj ide apo mbretri, n t gjitha kohrat kan qen edhe idet sipas modelit hyjnor, modelit t zbritur nga librat e Zotit, ku njeriut shpeshher i kujtohet kufiri i mundsive dhe kohs. Kto ide kan mbetur rreth nj boshti t palvizshm. Madje, n pamje t par nj model i till sht dukur naiv, pse jo edhe her-her zhgnjyes prball zhvillimeve t pandalshme t shkencs. Shkak pr kt naivitet jan br prgjigjet e kufizuara t praktikuesve t ksaj filozofie, prgjigje t cilat, duke mos tentuar fundin, por mundsit e atyre q i kan praktikuar, kan ngjallur figurn e t mosguximshmit apo t njeriut q nuk krkon t kaloj t pamundurn.
Por a mundet njeriu t krkoj pafundsin?
Asnj e dhn e vetme nuk ka mbrritur gjer m sot q t na bj t besojm se njeriu sht i vetmjaftueshm. Nuk ka lindje q t mos jet shoqruar me vdekje! Pamundsia e pafundme e njeriut sht firmosur me kohn e kufizuar t jets. Pas ksaj, askush nuk mund t vdes me sigurin q ka prekur fundin.
Ather, cila forc mund t na siguroj se ne kemi qen n rrug t drejt? A thua kt shans do ta ket vetm njeriu q do t jetoj i fundit n tok?
Ather, na duhet t dorzohemi tek dika q nuk ka nevoj t fler, t haj, q as nuk lind e as nuk vdes. Duhet t dorzohemi tek dika q nuk ka fund. Pra, thjesht q duhet t kuptojm se pas kufirit ton ka nj pjes tjetr, por q nuk sht e jona edhe pse prej asaj Pjese ne marrim jetn, frymn, mundsin pr t par, pr t dgjuar!
Nevoja pr autoritet
Shpeshher edhe n jetn e prditshme shum njerz duan t din se cili sht burimi i nj mendimi. Pra pyetjet Kush ta tha?, far ka mbaruar?, Kush e njeh?, Ku punon?, jan disa nga pyetjet q shoqrojn nj bashkbisedues q krkon t bindet pr at q dgjon nga dikush apo nga disa. Kto pyetje nuk jan vese nevoj pr autoritet, jan nevoja q ka njeriu pr t mbshtetur dika q ka ndrmend ta besoj m von edhe si t vrtet, por edhe si nj mnyr q do ti duhet ta prdor. Nse autoriteti q e ka thn sht i dgjuar, i respektuar, i besueshm, i suksesshm, ndjekja e formave t tij sht edhe e leht n pranueshmri apo edhe praktishmri.
Por cili ka qen autoriteti m i besueshm dhe njkohsisht m gazndjells?
Bota sot mbart shum emra, mbart shum zhvillime. Shum prej tyre jan t vlefshme jo vetm pr mirqenien por pr t gjith mentalitetin e jets, pr mnyrn e t menduarit, pr kufijt e nj forme t t jetuarit me kuptim. Emra t tr kan br epok. Emra t tr kan mundur t nxjerrin popuj t ndryshm nga nj errsir pr ta drguar drejt nj rruge plot drit. Por, thuajse t gjitha lvizjet kan dashur koh t prftohen nga t gjith, t pranohen nga t gjith, e aq m pak t praktikohen nga t gjith. Aq m tepr q askush nuk ka mundur t thot se kto njerz q kan br epok jan fundi i llojit t tyre. Gjithmon sht shpresuar se dikush mund t shkoj pr m tej.
Por, nse njeriu do t krkonte t pamundurn n jet, ai do t ishte gjithnj me nj kmb n zhgnjim. Sepse, vetm kuptimi i kufirit sht edhe piktakimi me suksesin.
Prball ksaj pasigurie pr kufijt e menuris dhe mundsive tona, ka fituar vetm nj autoritet autoriteti q vjen prmes prjetsis dhe q ka gjith diturin dhe kohn e nevojshme pr t mbartur tr njerzimin. Pra, i vetmi autoritet q nuk rrezikon zhgnjimin e q mund t kthehet n gazndjells sht ai q vjen prej zotruesit t prjetsis.
Suksesi i dijes dhe liris s kufizuar
Pr t kuptuar knaqsin e kufirit duhet fillimisht t marrim edhe nj shembull. Imagjinoni nj person n mes t detit q nuk ka asnj koordinat. Ai edhe pse mund t jet m afr bregut, vetm se nuk e di koordinatn e tij, mund t kthehet n pesimist. Ndrsa, nse do tia tregonim koordinatn, edhe pse po aq larg sa n momentin q nuk e dinte, ai do t krkonte t maste forcat dhe do t llogariste mundsit e tija. Pra, bregu, q n kt rast sht kufi (kufiri i detit me tokn), sht edhe fillimi i liris s tij. Liria e tij fillon me dijenin pr bregun, pra me kufirin. Ndrkoh q kalimi i mundshm n breg sht triumf- nj triumf q do t ishte i pamundur pa dijenin pr kufirin pra pr bregun.
Nse nuk do t kishim finish, nuk do t kishim as kampion.
Pra, kufiri sht form pr t matur forcat, pr t arritur suksesin, pr t shijuar gzimin, pr t ditur pr ti dhn emr humbjes. Por kur ne nuk e dim se ku sht pikrisht ajo q duhet t arrijm, si mund ta arrijm?
E vetmja dije q duket se i sht afruar vazhdimisht suksesit sht dija me kufi dija e shoqruar me mendimin se liria sht e deridikueshme. Ata q kan arritur t mendojn se ka kufi edhe pas ideve t tyre, por se kto ide nuk i jan ngarkuar atij, i bn kta njerz q n formsimin e marrdhnieve t jen t suksesshm. T till njerz kan koh t shijojn, t maten prpara se t shohin m tutje, t kuptojn se t mendosh ditn e ndalimit do t thot t jetosh prtej saj. Sepse, nse ti e sheh nj kufi, ather ti ke t drejt t mendosh edhe pr nj kufi tjetr pas tij. E nse e arrin at kufi ti ke t drejt t gzohesh pr at q munde t bsh. Por nse nuk je mbshtetur diku, si mund t shohsh dika tjetr?
Vnia e kufirit, q n pamje t par duket penges, n mnyr graduale mund t kthehet n liri. Sepse vnia e kufirit sht edhe fillim i njohjes s liris pr t vepruar, sht njohje e asaj q t duhet dhe q mund t tentosh ta kapsh.
Por ky sht nj proces q zgjat dhe ka t bj me rrugn pr t zgjeruar diturin. Askush q nuk ka pun me shtimin e dijes nuk ka as mundsi t kuptoj edhe kufijt. (Nse ne nuk lvizim nga nj qytez kush mund t na garantoj q kufiri sht diku m tutje. Nse nuk e dim se ku mbaron mendimi i njrit, si mund t pretendojm se mund t kuptojm mendimin e tjetrit).
Pra, fitorja jon sht e lidhur me kuptimin e prkohsis son, me kuptimin e mundsive tona t kufizuara. Sepse duke menduar kohn ton njerzore ne mund t kuptojm edhe fuqin ton t fundme. E nse dikush prej nesh njeh kto kufij, ather ai sht pajtuar me lirin e tij, pra, ka mundsin t jet n rrugn pr suksesin e tij. Sepse vetm nj njeri q e di se ku shkon mund t arrij atje. Prndryshe, ai q mendon se i ka mundsit pr t gjitha rrugt nuk mund ta dij kurr se ku ka arritur.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nob_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn