als_Latn uzn_Latn bos_Latn
BE, Presidenti Klaus dhe problemi i gjermanve sudet
Pas referendumit t Irlands dhe firms s Presidentit polak, duket sikur sht hapur rruga pr aprovimin prfundimtar t Traktatit t Lisbons. Ka mbetur vetm nj penges, nj firm e Presidentit t Republiks eke, Vaclav Klaus. Presidenti Klaus sht
Shaqir Vukaj
Sipas tij, "europiant nuk jan nj komb" dhe "tentativa pr t krijuar nj shtet artificial do t nivelonte interesat kombtare, do t prqendronte vendimet ekonomike vetm n Bruksel, do t shmangte vendimet unanime n nivel t BE-s" etj. Kto dhe t tjera ai i ka shprehur shum her gjat ktyre viteve, madje i ka mbrojtur me forc n fjalime, n takime me europian, n mbledhje e forume ndrkombtare etj.
Megjithse kto diheshin, Parlamenti dhe Senati ek, me votn e tyre t lir, e zgjodhn pr nj mandat t dyt n kt post. Por, ai doli kundr qndrimit e vots s ktyre dy institucioneve parlamentare, t cilat e ratifikuan me shumic votash Traktatin e Lisbons.
Europa, q nuk e vlersonte dhe nuk i merrte seriozisht thniet e tij, tani e ndodhur para ksaj gjendjeje po bn t gjitha prpjekjet pr ta bindur at t firmos, madje edhe me forc. Kshtu, Presidenti francez Sarkozi krcnoi se BE do ta prjashtoj Republikn eke. Ka zra nga Parisi e Berlini se po prgatitet nj hetim ndaj tij. N Parlamentin ek kan filluar t krkojn interpretime e rrug ligjore pr ti hequr t drejtn e firms, duke ia kaluar ket kompetenc Kryeministrit. Nga sondazhet, rezultonte se 44% e ekve shpreheshin q ai po prish imazhin e Republiks eke.
Pavarsisht nga kto, ai nuk lviz nga qndrimi i tij. Duke qen se presioni i ditve t fundit ndaj Klausit ka qen tepr i madh, para pak ditsh ai vuri kushte. Ai krkoi q "n traktat duhen prfshir korrigjime q kufizojn veprimin e Karts Europiane pr t drejtat e njeriut n Republikn eke", q e argumentoi me faktin se pr britanikt dhe polakt jan br prjashtime.
Ai nxori nj argument t ri, q befasoi shumknd, por njkohsisht i futi ekt n mendime e madje friksoi edhe shum prej tyre. Klausi nxori edhe nj her para Europs problemin e gjermanve sudet, problem q para lufte u b preteksti kryesor pr marrveshjen e Mynihut dhe pushtimin e ekosllovakis. Pra edhe nj her Europa, ashtu si n vitet 30 t shekullit t kaluar, po prballet me problemin e gjermanve sudet. Gjerman sudet jan quajtur gjermant q kan jetuar n rajonet veriore dhe veriperndimore t ekis. Ai sht nj problem i vjetr, q e ka origjinn q n Mesjet, por haptazi e mjaft ashpr ai sht shfaqur n periudhn e Revolucionit t vitit 1848 dhe veanrisht n vitet 30 t shekullit t kaluar, gjat Lufts s Dyt Botrore, e sidomos n prfundim t saj.
Dokumentet thon se prania gjermane n kto rajone sht e vjetr, dhe ato flasin pr bashkjetes t hershme t fiseve gjermane dhe sllave, ku kta t fundit prbnin shumicn n kto toka.
Gjermant kan filluar t shkojn n tokat eke si kolon n shekullin XIII. Kolont gjerman fillimisht jan vendosur prreth manastireve, por me koh ata u prhapn ose pran qyteteve t vjetr (Prag etj.), ose n vendbanime t reja, duke krijuar komunitetet e tyre me disa privilegje t veanta.
Edhe sot pranohet nga t gjith roli i dukshm q ka luajtur kolonizimi gjerman pr zhvillimin e shtetit ek, duke ndihmuar pr zhvillimin e bujqsis, tregtis, zejtaris e jets kulturore n prgjithsi.
Lvizja dhe luftrat progresiste Husiste t shekullit XV, krahas t tjerave solln nj arje t dukshme n marrdhniet midis ekve dhe gjermanve. Kjo periudh shnon ndrprerjen e deprtimit t kolonve gjerman, si dhe rritjen ndjeshm t ndjenjave kombtare te ekt.
Me prfshirjen e tokave eke n Perandorin Austro-Hungareze, roli dhe pozita e gjermanve n eki erdhi duke u forcuar, ndrsa i ekve duke rn, dhe rreziku i gjermanizimit ishte i pranishm. Revolucioni i vitit 1848 dhe programi i par politik modern ek u ndesh n kundrshtimin e rrept t gjermanve, t cilt doln me krkesa q ekia t antarsohej n Perandorin Gjermane. Pikrisht kjo sht periudha kur kontradiktat midis ekve dhe gjermanve u kthyen n konflikt, q do t vinte duke u thelluar deri n ndarjen prfundimtare e dbimin e gjermanve nga ekosllovakia.
Gjat Lufts s Par Botrore, dy popullsit zun pozicione diametralisht t kundrta. Shprbrja e Perandoris Austro-Hungareze krijoi kushte pr krijimin e shtetit t pavarur ekosllovak. Problemi i par me t cilin u ndesh qeveria e prkohshme e shtetit t ri ekosllovak ishte prcaktimi i kufijve. Q m prpara prfaqsuesit e popullit ek, sllovak dhe atij t Ukrains s Tej Karpateve, ran dakord q brenda tij t prfshiheshin ekia, Moravia, Silezia Austriake dhe Ukraina e Tej Karpateve. Reagimi i gjermanve ishte i menjhershm. Ata jo vetm nuk i njohn kufijt e prcaktuar, por shpalln menjher katr provinca "gjermane", me qllim bashkimin e tyre me shtetin shumkombsh Austro-Gjerman. Kto rajone, jo vetm q ishin me popullsi n shumic eke, por ishin dhe rajonet m t zhvilluara.
Qeveria ekosllovake mbajti qndrim t prer dhe u prgatit edhe pr prdorimin e forcs. Duke u mbshtetur edhe nga vendet e Antants, ajo arriti t mposht rezistencn e gjermanve dhe ti prfshij kto rajone brenda kufijve t shtetit t ri ekosllovak, kufijt e t cilit u prcaktuan me Marrveshjen e Sevrit t vitit 1920, ku u prfshin ekia, Moravia, nj pjes e Silezis, Sllovakia dhe Ukraina Tej Karpateve.
N kt mnyr u krijua nj shtet shumkombsh me nj popullsi prej 13.6 milion banorsh, nga t cilt 3.2 milion ose 23.4% e popullsis ishin gjerman. Qeveria ekosllovake u krijua nga partit ekosllovake dhe gjermane (q u formuan menjher pas formimit t shtetit ekosllovak), ku gjermant morn disa portofola t rndsishm ministror, si dhe shum vende me prgjegjsi n institucionet shtetrore. N kt mnyr, ekosllovakia u b shteti i par n Europ, ku pakica gjermane filloi t merrte pjes aktivisht n jetn shtetrore.
Ardhja e Hitlerit n pushtet do t kishte pasoja tepr t rnda pr ekosllovakin. Nazizmi kishte ithtart e vet edhe n ekosllovaki, e kryesisht n radht e gjermanve sudet. Ata, q n vitin 1933 kishin krijuar Partin Nacional-Socialiste, e cila mbasi u nxor jasht ligjit, u kthye n Partia Gjermano-Sudete, e cila n zgjedhjet parlamentare t vitit 1935 arriti t marr 1.3 milion vota, dhe n qoft se n kt periudh ajo kishte 385 mij antar, n vitin 1938 ajo arriti n 1 milion e 350 mij antar.
Kjo parti, brenda s cils u shkrin t gjitha partit e tjera t gjermanve sudet, krahas aktivitetit brenda ekosllovakis, ishte tepr aktive edhe n Europ, pr ta bindur at pr krkesat e drejta (sipas saj) t gjermanve sudet. Madje n disa vende, e kryesisht n Angli, ajo kishte gjetur mbshtetje, mbasi interesat e amberlenit prputheshin me ato t Gjermanis, n kurriz t vendeve t Europs Qendrore.
Q para pushtimit t Austris, Hitleri kishte deklaruar n Raishtag se ai do t bashkonte t gjith gjermant n nj shtet. Dhe bashkimit t gjermanve sudet i parapriu Partia Gjermano-Sudete, e cila mbas fjalimit tjetr t Hitlerit n Kongresin e Partis Nacional-Socialiste, m 12 shtator, nxiti gjermant sudet pr veprime t hapura antiqeveritare, ka solli krijimin e njsive t armatosura, ku brthama ishte Partia Gjermano-Sudete. Brenda pak ditve ajo arriti n 40 mij vet t armatosur, pra nj ushtri e vrtet brenda shtetit ekosllovak. Masave t marra nga qeveria pr stabilizimin e gjendjes, gjermant sudet iu prgjigjn me ultimatum pr kalimin e t gjith pushtetit n duart e tyre.
N kto kushte, prfaqsuesit e Francs, Anglis, Italis dhe Gjermanis u mblodhn n Mynih, ku vendosn q ekosllovakia ti jepte Gjermanis t gjitha territoret kufitare, q zinin nj siprfaqe rreth 28 mij km katror, me rreth 3.6 milion banor, midis t cilve rreth 1 milion ek.
Marrveshja e Mynihut i hapi rrug pushtimit t krejt ekosllovakis, ku menjher u aktivizuan t gjitha projektet e reja dhe t vjetra pr "zgjidhjen prfundimtare" t problemit ek, qllimi i t cilave ishte gjermanizimi i territoreve eke dhe i popullsis s saj. Sipas ktyre projekteve, kjo do t arrihej nprmjet gjermanizimit t nj pjese t mir t popullsis eke, shprnguljes s pjess tjetr drejt lindjes, dhe eliminimit t asaj pjese q nuk pranonte gjermanizimin etj., e ku nj rol t posam do t luanin gjermant sudet.
Pr arsye nga m t ndryshmet, shumica drmuese e gjermanve t ekosllovakis u orientua nga nazizmi, e mbshteti hapur at, dhe luajti rol tepr t rndsishm pr realizimin e planeve t nazizmit. Kshtu, ata u futn n mas n Partin Naziste Gjermane, duke arritur n rreth 500 mij vet, ose 17% e popullsis, duke zn vendin e par n t gjith Gjermanin.
Lufta e Dyt dhe qndrimi i gjermanve sudet ndaj popullsis s ekosllovakis i thelloi aq shum kontradiktat, sa menjher mbas pushtimit u prforcua ideja se shprngulja e gjermanve sudet, mbas lufte, ishte br domosdoshmri. Q n vitin 1939 organizatat ilegale t rezistencs filluan prpunimin e programit t shprnguljes s gjermanve nga ekosllovakia, si e vetmja rrug pr zgjidhjen nj her e mir t ktij problemi. Me kt problem filloi t merrej seriozisht dhe Presidenti ekosllovak Benesh dhe bashkpuntort e tij q kishin emigruar n Londr.
Me kt problem kishin filluar t merreshin edhe Fuqit e Mdha. Kshtu q n vitin 1940, Instituti Mbretror Anglez kishte hartuar nj memorandum, ku si rrugzgjidhje propozohej shprngulja e detyruar e pakicave kombtare nga Europa Qendrore, ku ekosllovakia zinte nj vend t rndsishm.
N qershor t vitit 1942, Britania e Madhe aprovoi "Parimin e prgjithshm t transferimit t minoriteteve gjermane" nga vendet e Europs Qendrore dhe Juglindore. Sipas Londrs, vendimi prfundimtar do merrej bashk me Fuqit e tjera t Mdha.
Gjat vizits s Beneshit n SHBA, n maj 1943, ministri i Shtetit, Ribka, e njoftoi at zyrtarisht se qeveria e SHBA ishte dakord pr shprnguljen e gjermanve sudet nga ekosllovakia, por priste prgjigjen e qeveris s Bashkimit Sovjetik. Ato dit amerikant i njoftuan Beneshit se edhe qeveria sovjetike ishte dakord pr shprnguljen e detyruar t gjermanve sudet nga territori ekosllovak.
N programin e qeveris ekosllovake, hartuar n prag t prfundimit t Lufts s Dyt Botrore, nj vend i posam i kushtohej problemit t gjermanve sudet. Qndrimi represiv q shprehej n kt program ndaj tyre, justifikohej me qndrimin e gjermanve sudet ndaj popullit dhe shtetit ekosllovak, si dhe me rolin dhe ndihmn q ata i kishin dhn pushtuesit gjerman. Por, sipas ktij programi, nuk duheshin trajtuar t gjith gjermant sudet njlloj, dhe se duhej pasur kujdes me ata q i kishin "qndruar besnik shtetit ekosllovak".
ekosllovakia sht vendi i fundit q sht liruar nga Ushtria e Kuqe dhe ajo amerikane. Menjher pas largimit t trupave gjermane, filloi nj hakmarrje e egr ndaj gjermanve sudet, dhe jo vetm ndaj kolaboracionistve, npunsve t ish-shtetit nazist, bashkpuntorve t pushtuesit, atyre q kishin shrbyer n ushtrin naziste, por edhe kundr njerzve t thjesht. Vala e urrejtjes ishte aq e egr, sa shum prej gjermanve sudet t zonave kufitare u larguan menjher drejt Gjermanis (sigurisht q t part largoheshin ata q kishin br krime dhe e ndjenin veten fajtor). Sipas t dhnave t shtypit ek, duke dashur ti shptonin terrorit, rreth 6 mij gjerman kan prfunduar n vetvrasje, ndrsa mijra t tjer jan ekzekutuar pa asnj lloj gjyqi. Duke prfituar nga situata, lloj-lloj kriminelsh u aktivizuan n kt periudh, duke kryer vrasje, prdhunime, grabitje. Vetm n periudhn maj-shtator 1945 jan larguar n mnyr spontane e t paorganizuar, apo si quhet ndryshe gjat "shprnguljes s egr", rreth 600 mij gjerman sudet.
Duke qen se Parlamenti ekosllovak nuk ekzistonte, menjher pas lirimit, Presidenti Benesh nxori disa dekrete (19 maj, 19 qershor e 21 qershor) q, krahas t tjerash kishin t bnin me dnimin e bashkpuntorve t nazizmit, t atyre q kishin shrbyer n ushtrin naziste, q kishin pas funksione n Partin Naziste, tradhtarve t vendit etj. Sipas dekretit t 21 qershorit, konfiskohej pasuria natyrore e gjermanve sudet dhe gjith bashkpuntorve t pushtuesit. Me pasuri natyrore kuptoheshin tokat e punueshme, pyjet, ndrtesat dhe pajisjet q ndodheshin n to, ndrmarrjet bujqsore, inventari i gjs s gjall etj. Pr konkretizimin e ktyre dekreteve, ai ka nxjerr edhe disa dekrete t tjera q, t gjitha s bashku, kan hyr n histori dhe njihen si "Dekretet e Beneshit".
Fill pas prfundimit t lufts, u organizua Konferenca e Podzdamit (korrik-gusht 1945), ku morn pjes kryetart e qeverive t ShBA, Bashkimit Sovjetik dhe Britanis s Madhe. Krahas problemeve t tjera, nj vend i posam iu kushtua shtjes s shprnguljes s detyruar t gjermanve nga ekosllovakia, Polonia dhe Hungaria. Aty u vendos dhe mori form zyrtare shprngulja e gjermanve nga kto shtete. Aty u vendos t ndrpritej "shprngulja e egr" dhe ajo t kryhej n mnyr "t rregullt" e "njerzore". Pr kt u ngarkua Kshilli i Kontrollit (organ i krijuar posarisht pr problemet q lidheshin me Gjermanin), i cili do t prcaktonte zonat ku do t vendoseshin ata npr Gjermani.
Pr t shpejtuar shprnguljen e gjermanve sudet nga ekosllovakia, m 3 shtator Beneshi nxori dekretin tjetr, sipas t cilit, ata gjerman q kishin ln shtetsin ekosllovake dhe kishin marr at gjermane, kishin humbur t drejtn pr t rikthyer shtetsin ekosllovake. Prjashtim bnin vetm ata gjerman q i kishin qndruar besnik shtetit ekosllovak, q ishin dnuar nga pushtuesit, q kishin qen n kampe prqendrimi, q kishin marr pjes n luft pr lirimin e ekosllovakis. Kto nene jan prdorur e prdoren edhe sot pr t vrtetuar se edhe n at koh nuk sht vepruar mbi bazn e "fajit kolektiv".
M 24 tetor, Beneshi nnshkroi nj seri dekretesh t tjera pr nacionalizimin e ndrmarrjeve t mdha, disa ndrmarrjeve ushqimore, shoqri sigurimesh, bankash etj., q kishin qen pron e shtetit gjerman, ose e personave q kishin ln shtetsin ekosllovake.
Sipas nj plani t hollsishm, gjat vitit 1946 u realizua shprngulja e 2 milion e 256 mij gjermanve sudet. Duke pas parasysh se rreth 600 mij vet kishin ikur menjher mbas lufte nga ekosllovakia, si dhe rreth 200 mij vet u shprnguln m von, rezulton se numri i t shprngulurve ka qen rreth 3 milion vet.
Kshtu, me t keq, urrejtje e armiqsi, u ndan mbas nj bashkjetese shekullore gjermant e ekt, duke ln t hapur at q tashm njihet si PROBLEMI gjermano-sudet, e q edhe sot vazhdon t mbetet nj problem i mpreht, dhe si po tregojn ngjarjet e ditve t fundit, mund t sjell pasoja…
Gjermant e shprngulur u vendosn afrsisht sipas programit t prcaktuar nga kshilli, n zona kompakte, ka u jepte mundsi t mbanin lidhje e kryesorja t organizoheshin n parti e organizata t ndryshme. Q n vitin 1947, tashm t organizuar n disa parti, gjermant sudet filluan veprimtari t organizuara kundr Republiks ekosllovake, q u thellua m shum mbas vendosjes s sistemit komunist aty.
N vitin 1950 u nnshkrua marrveshja midis RD Gjermane dhe ekosllovakis, sipas s cils "shprngulja e gjermanve sudet nga ekosllovakia ka qen e drejt dhe e pakthyeshme".
Problemi kryesor mbeteshin marrdhniet me RF Gjermane, q ndikoheshin n mnyr t dukshme nga problemi i gjermanve sudet, pasi deri n fillim t viteve 70, shumica e partive gjermane dilnin n mbrojtje t krkesave t tyre. Pr ndryshim t politiks shtetrore gjermane, ndaj ktij problemi mund t flitet vetm mbas ardhjes n pushtet t social-demokratve e politiks s re (Ostpolitiks) ndaj Lindjes s V. Brandit. Njohja e kufirit t Oder Najse me Polonin i hapi rrug edhe prmirsimit t marrdhnieve me ekosllovakin, ka solli dhe vendosjen e marrdhnieve diplomatike midis dy vendeve.
Q nga ajo koh e deri m sot, marrdhniet midis dy vendeve kan ecur me ngritje e ulje, ku ndr problemet kryesore ka qen ai i gjermanve sudet. Me prmbysjen e sistemit komunist n ekosllovaki u ringjalln shpresat se problemi i tyre do t rregullohej dhe dekretet e Beneshit do t anuloheshin, duke ln t hapur mundsin e kthimit t tyre n ekosllovaki e sht m kryesorja, kthimin e pronave. Megjithat, q me ardhjen n pushtet t forcave t reja demokratike, ato e bn t qart se problemi i gjermanve sudet "sht mbyllur nj her e prgjithmon".
Megjithse n vitin 1992 u nnshkrua Deklarata e Miqsis e Bashkpunimit, pr shumknd n RF Gjermane problemi i gjermanve sudet mbetej i hapur. M 1995, Presidenti V. Havel, duke iu prgjigjur pretendimeve t shum politikanve gjerman, u shpreh se "gjermant mund t vijn si miq q respektojn krahinat ku kan jetuar brezat e paraardhsve t tyre…". Kjo deklarat shkaktoi reagime t ashpra n Gjermani, madje ministri i Jashtm, Kinkel, u shpreh pr pavlefshmrin e vendimeve t Konferencs s Podzdamit.
Meq ky problem i kaloi caqet e marrdhnieve midis dy vendeve, duke vn n diskutim vendimet e Konferencave t Fuqive t Mdha, prfaqsuesit e tyre mbajtn qndrim dhe u shprehn zyrtarisht pr vendimet e marra lidhur me gjermant sudet si m posht:
SHBA - "Vendimet e marra n Podzdam nga qeverit e SHBA, Britanis s Madhe dhe Bashkimit Sovjetik t asaj kohe, kan qen t bazuara n t drejtn ndrkombtare… Konkluzionet e Konferencs s Podzdamit jan nj realitet historik dhe ShBA jan t sigurta se asnj shtet nuk i v n diskutim ato".
Britania e Madhe - "Pr sa i takon Mbretris s Bashkuar, konkluzionet jan mbshtetur fort n t drejtn ndrkombtare. Konferenca e Podzdamit pranoi se shprngulja e popullsis gjermane q jetonte n tokn ekosllovake sht e nevojshme dhe se duhet t bhet n mnyr t rregullt dhe njerzore".
Federata Ruse - "Realizimi i marrveshjes s Podzdamit sht nj fakt historik real dhe kuptimin e saj nuk mund ta dobsojn as ta prishin, fardolloj prpjekjesh pr interpretimin e ksaj marrveshjeje, pa marr parasysh se nga bhen".
Pavarsisht nga deklaratat e shumta t personaliteteve m t larta politike t RF Gjermane e Republiks eke, e marrdhniet tepr t ngushta n fushn ekonomike, problemi i gjermanve sudet vazhdon t mbetet problemi m i mpreht n marrdhniet midis tyre.
Kshtu ndodhi edhe gjat puns prgatitore pr pranimin e Republiks eke n BE, ku ktij problemi iu kushtua vmendje e posame n Bruksel e sidomos n RF Gjermane, mbasi ithtart e zgjidhjes s ktij problemi mendonin se kishte ardhur momenti i prshtatshm. Meqense u bn shum diskutime e debate, n pranver t vitit 2002 u vendos krijimi i nj komisioni ndrkombtar me ekspert asnjans pr t studiuar nga t gjitha pikpamjet problemin e gjermanve sudet t przn nga ekosllovakia dhe n se ky problem mund t krijoj pengesa pr pranimin e saj n BE. Mbas nj pune disamujore, ky grup ekspertsh paraqiti materialin prkats n Bruksel.
Sipas ekspertve, pranimi i Republiks eke ishte plotsisht i mundshm dhe nuk krkohej shfuqizimi i dekreteve t Beneshit. N konkluzionin e grupit t ekspertve, ndrmjet t tjerave thuhej: "Pr hyrjen n BE nuk ekziston ndonj kusht q duhet marr parasysh e kaluara" dhe se "rregullat e BE-s do t zbatohen q nga dita e hyrjes". Q ather, ndrmjetsi i Republiks eke pran BE-s u shpreh se megjithse materiali ishte prgatitur nga specialist asnjans, q gzojn besim edhe n Gjermani, ai krkon vmendje e trajtim t veant, veanrisht mbas pranimit t Republiks eke n BE, deklarat q ather nuk u vlersua shum...
Pas zgjedhjes s Vacllav Klausit n postin e Presidentit, ndr vendet e para ai vizitoi RF Gjermane. Pr t krijuar atmosfern e duhur, n prag t vizits ai dnoi terrorin nazist, si dhe dbimin e gjermanve sudet nga ekosllovakia, si t papranueshm pr kohn e sotme. Gjat takimeve me shum politikan gjerman, t dyja palt iu shmangn problemit t gjermanve sudet, megjithse pak koh para ksaj, gjat votimit n Parlamentin Europian, deputett gjerman t CSU-s kishin votuar kundr pranimit t Republiks eke n BE. Duke gjetur momentin, Klausi u shpreh se "ata kan t drejt t votojn si t dshirojn". Ndrsa n nj intervist dhn shtypit gjerman, ai tha se "marrdhniet midis dy vendeve nuk duhen par me gjyzlykt e s kaluars", sepse, si u shpreh ai, "problemi i sudetve sjell gjithmon tension". Ai tha se "kjo sht nj tem pr studim" dhe shtoi: "M udisin disa politikan gjerman, q duan t ndryshojn t kaluarn".
Menjher pas zgjedhjes s Klaus n postin e Presidentit n pranver e ver t vitit 2003, ky problem u rindez. Gjermant sudet n RF Gjermane organizuan nj fushat pr kthimin ose kompensimin e pronave t mbetura mbas prznies s tyre nga ekosllovakia. Ndaj ksaj reagoi Praga, nprmjet zv/kryeministrit Svoboda, i cili u shpreh se "duhet ta prsris edhe nj her se gjermanve sudet nuk do tu kthehet asnj pasuri, dhe nuk do tu jepet asnj dmshprblim", ndrsa Kryeministri Shpidlla deklaroi n Forumin Europian n Gotveig (Austri) se "dekretet e Beneshit, t paslufts, nuk kan pr tu shfuqizuar".
Nga ana tjetr, ministri i Jashtm gjerman, J. Fisher, kishte thn se disa gjerman sudet duhen kompensuar, ndrsa Kryeministri ek prsri u prgjigj se "pr ne, ky problem sht i mbyllur".
Pavarsisht nga deklarimet e prera t politikanve m t lart ek, n Prag ndjehej nj lloj pasigurie e frike pr zhvillimet mbas pranimit n BE. Madje pr ti paraprir do t papriture, Kryeministri Shpidlla u shpreh pr ndryshimin e Kushtetuts, n mnyr q ajo t garantoj q shteti t mos kthej pasurit e konfiskuara menjher mbas lufte, mbi bazn e dekreteve t Beneshit. Ndrsa Presidenti Klaus u shpreh se "duhet q specialistt m t mir t ligjshmris t thon fjaln e tyre".
Futja e Republiks eke n BE ringjalli shpresat e gjermanve sudet dhe prkrahsve t tyre. Pa mbaruar mir festimet n Prag pr pranimin e Republiks eke n BE, gjat festimeve pr ditn e gjermanve sudet, kryetari i CSU-s dhe Kryeministri i Bavaris, E. Shtoiber, deklaroi se "tani fillon lufta e vrtet pr problemin e gjermanve sudet" dhe se "ne do ta ngrejm kudo kt shtje" dhe m posht vazhdoi: "Nse ekt mendojn se do t ken qetsi, ather do t filloj diskutimi i ri n shtpin europiane".
Presidenti Klaus iu prgjigj flak pr flak pretendimeve t Shtoiberit, duke thn: "Un jam me t vrtet i inatosur dhe i indinjuar. Un i konsideroj fjalt e tij tepr t papranueshme", etj. N nj intervist dhn gazets eke, "Pravo", ai foli haptas pr publikun ek, pr vshtirsit me t cilat do t ndeshet Republika eke n t ardhmen pr kt problem, ku ndrmjet t tjerave tha se "publiku yn nuk duhet qetsuar, duke i thn se n BE krkesat e gjermanve sudet ndaj Republiks eke nuk kan shanse. Prkundrazi, sht e nevojshme ta themi at menjher, me seriozitet dhe pa histerizm". Duke prsritur fjalt e Shtoiberit q kishte thn se "nse ekt mendojn se tani, mbas hyrjes n BE do t jen t qet, ata gabohen rnd", tha se "fjalt e tij nuk jan patetike, ato jan vetm shprehje e realitetit, pr t cilin duhet t jemi t ndrgjegjshm dhe pr t cilin ju kam paralajmruar disa her para hyrjes ton n BE".
Duhet vn n dukje se t gjitha partit politike eke kan t njjtin qndrim ndaj dekreteve t Beneshit. Pavarsisht se gjat ktyre 20 vjetve kan ndrruar shum her qeverit, e ku n pushtet kan qen t djatht e t majt, e bashk me ta edhe parti t qendrs apo t ekstremeve, askush deri m sot nuk ka krkuar ndryshimin e ktyre dekreteve. Prkundrazi, t gjith jan shprehur unanim pr mbrojtjen e tyre, dhe domosdoshmrin e ruajtjes s tyre.
Problemi sot shtrohet n rrafshin praktik, sepse sipas Traktatit t Lisbons, askush nuk merr prsipr t siguroj ekt se nesr nuk do t kthehen pasardhsit e gjermanve sudet pr t marr pronat e tyre, apo nuk do t krkoj kompensim pr to, e q mund t vlersohen n dhjetra miliarda euro. Fjalt dhe premtimet q dgjohen nga Brukseli, nuk japin garanci. Prandaj dhe Presidenti Klaus krkoi garanci nprmjet kushteve q vuri.
A do ti plotsoj Europa kto kushte? Prgjigjja sht e vshtir, sepse dihet roli e pesha e Gjermanis n BE. A do t trhiqet Klausi? Kjo sht edhe m e vshtir. Qndrimi i prer i tij ditt e fundit ka br efekt t madh n radht e popullit ek, i cili sipas sondazheve t ditve t fundit, e prkrah at n 66% t tij.
shqip.
als_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn