als_Latn dik_Latn sag_Latn
Hegjemonia globale ka qenë gjithnjë çështja më akute në të gjithë historinë njerëzore. E gjithë historia njerëzore është udhëhequr nga lufta për supremaci. Beteja të pafundme, politika gllabëruese, fushata për të dominuar vende të tjera ka qenë gjithnjë emblema e historisë botërore. Sigurisht që në kohërat e sotme supremacia vjen më e stërholluar, e stilizuar dhe e rafinuar por gjithnjë brenda saj fshihet spektri i supremacisë botërore.
Teoritë mbi hegjemoninë globale janë të ndryshme. Autori anglez John Mac Kinder pretendon se hegjemonia globale është e barazvlefshme me kontrollin e kontinentit Euroaziatik, i cili shtrihet nga Franca në stepat më lindore të Rusisë e rrethuar nga tre oqeane, Atlantik, Indian dhe ai Arktik. Kjo pasi kjo masë kontinentale është vendbanimi më i madh i popullisë botërore dhe në të njëjtën kohë shumica e resurseve natyrore të botës. Por autori amerikan klasik Alfred Thayer Mahan, thotë se hegjemonia është e barazvlefshme me kontrollin e oqeaneve, pra linjave tregtare detare.
Teoria e Mahan është më e besueshme për kohërat e sotme por dhe të shkuarat. Historikisht shtetet me fuqitë detare kanë qenë më të suksesshme sesa fuqitë tokësore. Dhe këtu mund të përmendim ilirët, athinasit, Britaninë e Madhe etj. Kanali ndarës i Britanisë së Madhe me Europën kontinentale e ktheu Anglinë në një fortesë natyrale ndaj sulmeve të ndonjë prej fuqive kontinentale europiane dhe një prej flotave më të fuqishme në botë.
Bota sot numëron pesë nyje strategjike, rëndësia e të cilave është aq nevralgjike sa përcakton gjeopolitikën, ekonominë dhe lëvizjet ushtarake.
Këto pika janë:
Dardanelet, të kontrolluara nga kryeqendra historike e Kostandinopojës, Stambolli dhe që është porta e lëvizjes në drejtim të Lindjes së Mesme e sidomos Rusisë.
Suezi, porta e dytë në Mesdhe që lidh Lindjen e Largët, Afrikën dhe Europën. Ky kanal ka qenë shkak trazirash jo vetëm në Egjipt por në gjithë Lindjen e Mesme. Kanali ka kontrata me qindra kompani që janë të lidhur fijesh me SHBA, shtetet Arabe, Francën, Britaninë, Izraelin madje dhe Rusinë.
Pikëkalimi i tretë është Gjibraltari që është ura mes Evropës, Afrikës. Ai konsiderohet si porta hyrëse për në Detin Mesdhe.
Pikëkalimi i katërt është kanali i Panamasë që ndan kirurgjikisht në dysh kontinentin amerikan dhe lidh Oqeanin Atlantik me Paqësorin
Pikëkalimi i pestë është Paraleli 53 që lidh Kinën me Indinë, Korenë etj.
Gjithësecila prej tyre ka rëndësinë e vet. Por ndër dy pikat më të rëndësishme mbeten Dardanelet dhe kanali i Suezit. Historia na tregon se në të dyja këto pika nevralgjike kanë gjurmën e tyre të padiskutueshme shqiptarët. Siç dihet nga historia perandori ilir Kostandini, që u bë një nga çezarët më të famshëm të Romës së lashtë është krijuesi i Kostandinopojës, Stambollit të Sotëm. Duke qenë se ai e adhuronte Romën, ngriti dhe një Romë të dytë në Orient, sigurisht për arsye gjeo strategjike. Rezurset e mëdha që gjendeshin në këtë vend ishin ato që diktonin politikën. Rëndësia e madhe strategjike e Kostandinopojës e shtyu të ndërtonte në të një Romë të dytë. Dhe kishte të drejtë. Shekujt e mëpasmë e vërtetuan më së miri këtë gjë. (http://konica.al/2017/03/krishterimi-nga-kostandini-madh-te-justiniani/)
Shqiptari i dytë Mehmed Ali Pasha, shqiptari që udhëhoqi Egjiptin me dinastinë e tij jo vetëm që do krijonte një erë të re në vendin e faraonëve por do të ishte pasardhësi i tij , Said Pasha që do të ngrinte kanalin e Suezit , një vepër e projektuar nga inxhinieri frencez Ferdinad de Lesseps. Edhe ky një pikë strategjike që dominon sot gjeopolitikën botërore. (http://konica.al/2017/05/fevzia-shqiptarja-e-bukur-e-botes/)
Dardanelet dhe Suezi ndoshta mund të konsiderohen si më kryesoret dhe më stategjiket nga pikpamja ekonomike. Fakti që ato lidhin zonat naftëmbajtëse të globit me shtetet e tjera të civilizuara i rrisin rëndësinë dhe i bëjnë ato veprat më të mëdha të historisë botërore. Dhe ndërtuesit e tyre kanë hyrë në suazën e historisë, përjetësisht.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn