als_Latn dik_Latn sag_Latn
“Sfidë e veçantë për mua dhe njerëzit e Kosovës ka qenë ndërtimi i mirë dhe i kujdesshëm i institucioneve të reja dhe të ndjeshme, që duhet t’i këtë një shtet, marrja e përgjegjësive nga institucionet ndërkombëtare dhe bartja e tyre në institucionet e vendit, ndërtimi i rrjetit diplomatik të Kosovës, sigurimi i njohjeve ndërkombëtare për vendin, si dhe anëtarësimi ynë në institucione ndërkombëtare. Ka pasur edhe shumë sfida të tjera të të përditshmes, me të cilat besoj se jemi përballur me sukses”, thotë ish Presidenti, Fatmir Sejdiu.
Intervistoi: Latif MUSTAFA
Fatmir Sejdiu është personi që do të mbahet mend gjithnjë kur të kujtohet pavarësia e Republikës së Kosovës. Si me secilin njeri tjetër, edhe me të mund të mos pajtoheni për tema të ndryshme, por atij nuk mund t’i mohohet kontributi që ai ka dhënë në shtetndërtimin e Kosovës. Si një profesionist i dalluar, por edhe si politikan i përgjegjshëm dhe i ndërgjegjshëm, Sejdiu e ka zënë vendin e tij në historinë e shtetit të Kosovës si presidenti i parë i këtij shteti të pavarur.
Duke u gjendur në temën e zgjedhjes së presidentit të ri të Kosovës, me z. Sejdiu biseduam kryesisht për këtë temë, ndërsa ai nuk ngurroi të përgjigjet edhe në pyetje që kanë të bëjnë me gjendjen e gjithmbarshme politike të Kosovës, por edhe për zhvillimet brenda partisë së tij amë, LDK-së.
SHENJA: Meqë ju keni kaq vjet përvojë në politikë, ndërsa edhe profesionalisht jeni jurist, kur flasim për çështjen e presidentit të Kosovës, gjithnjë kur vjen tema e zgjedhjes së presidentit, krijohet njëfarë ngërçi dhe droje. A është kjo si pasojë e problemeve juridiko-kushtetuese që kanë vendosur mekanizma të tillë apo është problem i atmosferës politike të palëve në raport me perceptimin që kanë për Presidentin e vendit?
SEJDIU: Është e vërtetë se pozicioni i presidentit të vendit, që nga fillimi, pra menjëherë pas pavarësimit të vendit e në vazhdimësi, ka paraqitur një sfidë të veçantë. Kjo, në radhë të parë, vjen për shkak të vet peshës që e ka institucioni i presidentit. Po kështu mund të thuhet se edhe pozicioni i presidentit, i cili lidhet me proveniencën politike të tij, siç ka ndodhur në tri rastet e gjertanishme, sigurisht se ka shkaktuar situata, të cilat janë nënkuptuar si rivalitete politike edhe brenda koalicioneve të ndërtuara. Fundja, zgjedhja e presidentëve është lidhur edhe me lidhjen e tyre, pra në një formë ose tjetër ka bërë pjesë në kornizën e marrëveshjeve politike. Sigurisht se kjo ka qenë rezultat edhe i nevojës së pasjes së fuqisë politike edhe të presidentëve të zgjedhur, pavarësisht edhe faktin e parashikimit të një pozite jashtëzakonisht të rëndësishme të tij të paraparë me Kushtetutën e Republikës.
Zgjedhja e presidentes aktuale është bërë me një marrëveshje politike, e cila ka nënkuptuar edhe futjen në ndryshime të nevojshme kushtetuese me idenë themelore për zgjedhjen e presidentit të vendit drejtpërdrejtë nga qytetarët. Kjo, në fakt, do të nënkuptonte forcimin real të pavarësisë së këtij institucioni, por njëkohësisht edhe të vet rolit të presidentit, i cili natyrshëm do të kishte pozicion më të fortë kushtetues, përgjegjësi më të fokusuara dhe pavarësi veprimi nga çdo ndërlidhje ose simpati politike prej nga vjen.
Edhe sot mendoj se presidenti i vendit është më mirë të zgjidhet nga qytetarët, siç edhe veprojnë shumica e vendeve edhe të rajonit, sesa kështu siç është bërë gjer tani.
Fatkeqësisht kjo reformë nuk ndodhi, edhe pse Kuvendi i Republikës kishte marrë vendim për të, ishte formuar një komision dhe ishin bërë shpenzime për këtë projekt.
SHENJA: Ndonëse pjesërisht është e njohur për opinionin, por a mund ta shpjegoni pak kronologjinë e presidentëve të Kosovës që nga presidenti Rugova e këndej? Cilat kanë qenë problemet e presidencës së Ibrahim Rugovës, të mandatit tuaj, të Behxhet Pacollit, ato të zgjedhjes së Atifete Jahjagës dhe deri më sot kur duhet të zgjidhet presidenti i ri? A keni përshtypje se është një sherr në këtë mes, që po shfaqet në trajta të ndryshme?
SEJDIU: Secili nga ne kemi pasur kohë të dallueshme të veprimit të cilat vijnë edhe si rezultat i rrethanave të përgjithshme në të cilat kemi vepruar.
Presidenti historik i Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, ka vepruar në rrethanat më të vështira. Si lider politik i një lëvizjeje të fuqishme e angazhuar për lirinë dhe pavarësinë e vendit, i zgjedhur së pari që në maj 1992, i rizgjedhur në mars 1998 dhe pastaj, pas çlirimit të vendit, në janar 2002 dhe po në fillim të vitit 2004, është përballur me sfida të shumta edhe nga më të ndryshmet. Gjithë fokusi i tij themelor pas çlirimit të vendit, siç mendoj edhe më parë, ka qenë që Kosova të ndërtohet si një shtet i mirëfilltë demokratik, me stabilitet të qëndrueshëm politik, me kultivimin e pluralizmit dhe tolerancës politike, si dhe të miqësisë së përhershme me gjithë vendet demokratike, me theks të veçantë me SHBA-të dhe vendet e BE-së. Koha e tij është përballur me sfidën e ndërtimit të institucioneve demokratike dhe me regjenerimin e ekonomisë së shkatërruar të vendit. Po kështu, njëra nga sfidat më të mëdha, ka qenë fillimi i bisedimeve për statusin, proces të cilin e la në gjysmë për shkak të vdekjes së hershme të tij.
Zgjedhja ime për president pasues të vendit, vjen mu në situatën më të ndjeshme për vendin, veçanërisht sa i përket definimit të statusit politik final të tij. Ka qenë një kohë jashtëzakonisht e rëndë dhe me vështirësi të shumta, të cilat vinin nga kahe të ndryshme.
Procesi i bisedimeve mori një intensitet të shtuar. Isha udhëheqës i delegacionit të Kosovës në këto bisedime, delegacion ky që ishte në strukturë shumë heterogjene, por që realisht, përkundër fërkimeve të brendshme midis disa prej anëtarëve, fërkime këto që më tepër ishin të natyrës personale, arritëm të kemi një qëndrim unik në prezantimin e qëllimeve tona gjatë gjithë kohës, e cila zgjati gati dy vjet.
Shpallja e pavarësisë së Kosovës, nga ana e Kuvendit të Kosovës, ka qenë dhe mbetet kënaqësia ime më e madhe e jetës dhe besoj edhe e gjithë shqiptarëve kudo që gjenden, si dhe e miqve të shumtë, që na kanë ndihmuar. Kjo ngjarje ndodhë një herë për të gjallë në jetën e shumë brezave. Ishte përmbushje e amanetit të gjeneratave të shumta, që u shkrinë dhe u sakrifikuan për Kosovën.
Sfidë e veçantë për mua dhe njerëzit e Kosovës ka qenë ndërtimi i mirë dhe i kujdesshëm i institucioneve të reja dhe të ndjeshme, që duhet t’i këtë një shtet, marrja e përgjegjësive nga institucionet ndërkombëtare dhe bartja e tyre në institucionet e vendit, ndërtimi i rrjetit diplomatik të Kosovës, sigurimi i njohjeve ndërkombëtare për vendin, si dhe anëtarësimi ynë në institucione ndërkombëtare. Ka pasur edhe shumë sfida të tjera të përditshmërisë, me të cilat besoj se jemi përballur me sukses.
Pas një mendimi të Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, i cili ka qenë tërësisht me motive politike, pa qenë i detyruar ta bëjë, dhashë dorëheqje nga pozita e presidentit të vendit. Fatkeqësisht, pas kësaj vendi hyri në një krizë politike dhe kushtetuese, situatë të cilën e kisha parashikuar se do të ndodhë.
Pacolli nuk ka pasur kohë të mjaftueshme ta ushtrojë këtë detyrë me përgjegjësi. Për shkak të mënyrës së zgjedhjes së tij, Gjykata Kushtetuese kishte dhënë mendim se zgjedhja e tij nuk ka qenë në përputhshje me kushtetutën dhe ai u tërhoq nga ajo pozitë.
Zonja Jahjaga e mori detyrën e presidentes në një situatë të krizës politike dhe kushtetuese që kishte hyrë vendi. Zgjedhja e saj doli si rezultat i një marrëveshjeje politike, me premtimin e reformave kushtetuese, siç potencova më herët. Ato nuk ndodhën.
Zonja Jahjaga ka pasur, po kështu, një kohë jo të lehtë. Vendi është përballur me një ngecje në zhvillimin ekonomik, me dialogun e filluar me Serbinë, por që në fakt ka qenë përgjegjësi e bartur te Qeveria e Kosovës, dhe që nga ky dialog, siç është e ditur, kanë dalë probleme të shumta. Kjo edhe ka ngritur tensione politike në vend dhe përplasje të ashpra midis pozitës dhe opozitës. Fatkeqësisht këto përplasje janë duke vazhduar edhe këto kohë.
SHENJA: Cila është pozita kushtetuese e presidentit të Kosovës dhe a po reflektohet kjo pozitë në jetën politike të Kosovës?
SEJDIU: Disa nga vrojtimet e mija i përmenda më parë. Presidenti pa një mbështetje të fuqishme politike ose pa një pozitë të fuqishme kushtetuese, kur ai del nga vota e drejtpërdrejtë e popullit, e ka vështirë të funksionojë. Presidenti nuk mund të mbetet vetëm në rolin ceremonial të tij.
SHENJA: Meqë jeni profesor i shkencave juridike, si mendoni se do të ishte më së miri të zgjidhet çështja e Presidentit?
SEJDIU: E thash më herët. Presidenti është mirë të zgjidhet nga populli me votim të drejtpërdrejtë. Si është duke shkuar tani, nuk besoj se do të ndodhë.
SHENJA: Si e vlerësoni ndërhyrjen e faktorëve të huaj në zgjedhjen e Presidentit të Kosovës?
SEJDIU: Është e vërtetë se faktori ndërkombëtarë ka pasur rol mbështetës në proceset e zgjedhjes së presidentëve të Kosovës. Ka pasur situata kur ky rol ka qenë i sforcuar.
Këtë më shumë do ta kuptoja si pjesë edhe e ndihmës për të kapërcyer ngërçet që janë paraqitur në zhvillimet tona.
SHENJA: Si mendoni se do të zgjidhet çështja e Presidentit të Kosovës?
SEJDIU: Parimisht afatet kushtetuese duhet të respektohen. Por, në situatën në të cilën gjendemi, do të ishte mirë që edhe zgjedhja të bëhet me marrëveshje – si kontribut për ta kapërcyer këtë gjendje jo të lehtë për vendin.
SHENJA: Të dalim pak te kriza aktuale. S’do mend se Kosova është në një krizë të thellë, por cili, në fakt sipas jush, është momenti kyç i kësaj krize. Si e shihni ju këtë krizë nga këndvështrimi juaj?
SEJDIU: Po, kriza është e thellë. Situata e përgjithshme sa e po acarohet më shumë. Polarizimet politike janë të ashpra. Shqetësimet e qytetarëve janë të mëdha. Mendoj se ajo që po ndodhë, është rezultat i një qasjeje joracionale në rezonin e përgjithshëm të veprimit, si tek pozita, ashtu edhe tek opozita.
Pozita, kokëforcërisht mbështetet te numrat që i ka, por nuk di se sa do t’i ketë nesër duke pasur parasysh këto zhvillime. Duke pasur këso qasjeje, sikur nuk ka ndjerë nevojën e konsensusit politik me opozitën, për të zgjidhur probleme të shumta, sidomos temat e ndjeshme të dialogut, sepse edhe ajo është dhe duhet të konsiderohet pjesë e sistemit, pra e dalë nga vota e sovranit.
Në anën tjetër, opozita ka përdorur edhe metoda të cilësuara të dhunshme për të pamundësuar punën e Parlamentit, si përgjigje për injorimin që i është bërë. Mendoj se manifestimet e tilla janë të paarsyeshme.
Këtu ka vonesë edhe të veprimit të institucioneve të tjera, para së gjithash të Presidentes së vendit. Presidenti i vendit është borxhli të kujdeset për mbarëvajtjen e institucioneve të vendit dhe nuk duhet të prajë për t’i ulur në tryezën e bisedimeve. Dialogu është i nevojshëm. Me mungesën e tij, tensionet do të shtohen. Pasojat janë në kurriz të vendit dhe qytetarëve të tij.
SHENJA: Si e vlerësoni gjendjen aktuale politike në Kosovë. Pozita mbetet e ngulitur në qëndrimin se duhet të vazhdohet kështu, ndërsa opozita ka mbetur e ngulitur në qëndrimin se patjetër të shkohet në zgjedhje. Si mendoni se do të përfundojë kjo krizë?
SEJDIU: E përsëris. Situata është e rrezikshme. Duhet urti në kapërcimin e saj. Barrikadimi kaq i ashpër mund të sjellë pasoja të paparashikueshme. Është luks i madh për Kosovën të vazhdojë jetën e saj prej filizi (si shtet i ri) me polarizime të këtij niveli. Duhet dialog.
SHENJA: Me çka merret sot prof. Fatmir Sejdiu dhe cilat janë raportet e tij me LDK-në? A mund të presim rikthimin tuaj në skenën politikë?
SEJDIU: Për gjithë kohën sa kam qenë në detyra dhe përgjegjësi shtetërore, me gjithë energjinë time i jam përkushtuar vendit tim, një kohë për lirinë dhe pavarësinë e tij dhe më vonë në udhëheqje për gati pesë vjet. Kam pasur privilegjin të udhëheq procesin e bisedimeve për statusin final të Kosovës dhe të jemi pari i Deklaratës për Pavarësi. Të gjitha këto i kam bërë me përkushtimin më të madh dhe më të ndërgjegjshëm. Pa hile.
LDK e sotme, fatkeqësisht ka rrëshqitur nga identiteti i saj. Këtë e them për lidershipin e saj. Ky ekip udhëheqëse e ka mashtruar anëtarësinë e LDK-së, thjesht për interesa personale. Kundërshtitë janë prezente. Pasojat mund të jenë të mëdha.
Jam i vetmi nga themeluesit në strukturat e LDK-së, së pari Kryetar Nderi dhe së dyti anëtar i Këshillit të Përgjithshëm. Nga këto cilësi kam shprehur qëndrimet dhe mospajtimin tim të thellë me politikat që udhëhiqen brenda partisë, si dhe mashtrimin e madh që i është bërë anëtarësisë së saj.
E kam thënë edhe më herët. LDK-ja është shtëpia ime. Ndokush, mbase, ka menduar pas atyre kurdisjeve dhe sjelljeve të çoroditshme, nëpërmjet të cilave kanë ardhur në krye të saj, se do ta braktis dhe iku. Këtë nuk do ta bëj. Kam mbështetje të fuqishme tek anëtarësia e saj dhe, së bashku, besojmë në kthimin e saj në identitetin e vet.
als_Latn min_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn