als_Latn lit_Latn uzn_Latn
View Full Version : Dashuria sipas filozofise
Platone (428/427-347 p.K) prezentohet si mendimtar i parė perendimor, qė e jep njė kontribut specifik rreth dashurisė. Mendimi i ti ka mbetur nė shekuj si njė pikė baze pėr gjithė tė tjerėt qė e kan trajtuar dashurin nė mėnyrė filozofike. Pėr Platonin dashuria (greqisht Eros Dashuri) ėshtė njė forcė e madhe dhe e fuqishme qė karakterizohet pėr kapacitetin e saj si ndėrmjetsuse dhe bashkuse, qė njeriut ja jep njė shtyrje tė ordinum tė diturisė, qė tejkalon ēdo gjė matreale dhe qė e ngrit kah njė pamje tjetėr qė ne e quajm ideale, qė shkon mė tej asaj fizike, ku gjindet Bukuria, e Vėrteta dhe e Mira. Dashuri don tė thotė tė zbritėsh nga ajo qė ėshtė e pėrjetshme, pėrfekt dhe i pa ndryshushėm. Dashuria, pėr Platonin i pėrngjan Filozofisė, sepse edhe filozofia e dėshiron tė vėrtetėn, tė bukurėn dhe tė mirėn. Dashuria Platonike vendos njė urė ku lidh univerzin e njidhmėrisė me atė tė intelektit, nė mes asaj matreale dhe atė shpirtėrore. Sipas tij Dashuria gjithnjė liron njeriun nga njė izolim qė njeriu gjindet nė kėrtė botė, sepse njeriu nuk e njef tė vėrtetėn nė totalitet, e tė bukurėn nė pėrgjithėsi, pėrshkak se jami tė izoluar nė kėtė trup qė gjindemi, dhe prandaj nuk njofim asgjė. Dashuria liron, sepse tejkalon ēdo ide qė ne kemi e mundohemi tė kuptojm. Shumė herė ne nuk i shofim gjėrat, por kur personi na thot ėeshtė kėshtu, ne besojm sepse e dashurojm, ja njė dashuri pėr Platonin, kjo ėshtė dashuria qė e tejkalon ēdo gjė qė nuk mundet tė mirret me intelektin tonė.
Plotino njė filozof tjetėr (205-270) thot se shpirti i njeriut ėshtė nė njė udhėkryq ku mundohet dhe vuan, sepse e ka si barr trupin e njeriut, por dashuria qė gjindet nė kėtė shpirt, e ngrit forcėn e tij qė tė ec para e tė njef gjėrat mė mirė dhe tė zgjedh jetėn nė mėnyrė mė adekuate. Por Plotino kundėrshton njė dashuri Platonike, sepse dashuria nuk bėn qė njeriu tė kthehet nė njė ngjarje tė kaluar, por shiqon njė gjė shumė mė specifik pėr tė ardhmėn.
Baruch Spiniza (1632-1677) ky filozof dashurin e lidh me Zotin, sepse kjo dashuri lidhet me iden, ku ne zotin e kemi vetėm si njė ide, por qė nuk kemi njė figur reale tė tij, por prap kemi njė dashuri. E kjo dashuri pėr Spiniza ėshtė njė dashuri shumė mė e komplikushme. Ne kemi ide se njė Zot ekziston, ne e nderojm dhe e respektojm me dashuri, por nuk e njofim. Kah e marrim ne kėtė dashuri? Njė dashuri e tillė na bėnė tė kuptushme se dashuria ėshtė diēka qė ndihet nė ndjenjat tona, diēka qė nuk na len tė shkojm sipas asaj korpoprale por diēka shumė mė e thelluar dhe mė e prekshme nė thellsit tona njerzore.
Njė dashuri shqisore, ėshtė shumė mė e fuqishme, sepse pėrkul njeriun por nė tė njejtėn kohė e ngrit. Shpeshė herė nė jetėn e pėrditshme ndodh me ne kur ne e duajm diken me tė vėrtet, dhe kur ai person tregon diēka tė rėndėsishme, ne mundohemi tė pėrgjigjemi nė mėnyrė mė tė prekur dhe tė pėrjetuar nė njenjėn tonė, me njė pėrvujtėri shumė mė tė cekur dhe tė thelluar. Dashuria e plot dhe e pastėr ėshtė e tillė, qė prek ēdo gjė nė pjesėt tona mė tė harruara dhe mė tė lėnė anash, dhe nė kėtė mėnyrė zgjon gjdo gjė, e atėherė personi mund tė quhet person i pjekur nė dashuri. Sipas kėsaj qė ne e pam, Filozofia e mban dashurinė si diēka mė tė rėndėsishėm pėr jetėn e njeriut, ku pa dashuri nuk ka jetė, nuk ka vlerė jeta e njeriut, nuk ka arsye qenja jonė.
Ėshtė, pothuajse e pamundur qė njeriu tė jetojė pa praninė e dashurisė. Ajo ėshtė pjesė e pandarė e procesit jetėsor dhe tepėr e domosdoshme pėr balancėn shpirt - trup. Nuk ėshtė e rėndėsishme se ēfarė dashurie ushqejmė e kultivojmė, ēoftė ajo nė raport me polin e kundėr, qoftė ne raport me fėmijėt ose prindėrit, qoftė nė raport me gjėra tjera, e rėndėsishme ėshtė prania e elementit tė saj me tė gjithė fuqinė dominuese qė nuk ėshtė kurrė e tepėrt pėr shpirtin njerėzore.
Ēelėsi universal pėr tė gjitha dyert e jetės njerėzore ėshtė njė dhe i vetmi dhe quhet: dashuri.
D. Demaku
Emocioni mė dinamik qė njeriu mund tė pėrjetoj, elementi mė thelbėsore i qenies njeri, ndjenjė e fuqishme dhe e thellė, e zjarrtė dhe e pastėr, energji e fuqishme dhe e pafund qė depėrton deri nė poret mė tė imta tė qenies sonė, duke na rrėmbyer trupin e shpirtin... ėshtė ndjenja e quajtur DASHURI.
Dashuria... ėshtė ėndėrr, ėndėrroje
Dashuria... ėshtė e bukur, adhuroje
Dashuria... ėshtė dhimbje, shėroje
Dashuria... ėshtė tradhti, mėsohu me ta
Dashuria... ėshtė detyre, plotėsoje
Dashuria... ėshtė pasuri, ruaje
Dashuria... ėshtė loje, luaje
Dashuria... ėshtė mister, zbuloje
Dashuria... ėshtė fat, pėrfitoje
Dashuria... ėshtė aventure, kujdes
Dashuria... ėshtė luftė, mėsohu edhe me te
Por dashuria... ėshtė dashuri, lufto pėr te!
Sa bukur, sa fuqishėm dhe sa tė plotė e pėrshkruaj kėto vargje tė gjeniut tonė popullor, qė qarkullojnė nė sa e sa faqe interneti, kėtė prirje tė brendshme qė na tėrheq aq shumė, qė na pėlqen aq shumė, qė lindė dhe buron nga thellėsitė mė tė ēiltra tė zemrėn sonė pėr vetė jetėn, pėr mė tė dashurėn - dashurin, pėr fėmijėt, pėr prindėrit, pėr shokun, pėr mikun pėr atdheun, pėr artin, pėr shkencėn, pėr... e qė tė gjitha sė bashku, si njė rrezatim i fuqishėm, si njė energji e pashtershme, na shpiejnė drejt rrugės madhėshtore, drejt ēelėsit universale, drejt dritės hyjnore.
Ėshtė, pothuajse e pamundur qė njeriu tė jetojė pa praninė e dashurisė. Ajo ėshtė pjesė e pandarė e procesit jetėsor dhe tepėr e domosdoshme pėr balancėn shpirt - trup. Nuk ėshtė e rėndėsishme se ēfarė dashurie ushqejmė e kultivojmė, ēoftė ajo nė raport me polin e kundėr, qoftė ne raport me fėmijėt ose prindėrit, qoftė nė raport me gjėra tjera, e rėndėsishme ėshtė prania e elementit tė saj me tė gjithė fuqinė dominuese qė nuk ėshtė kurrė e tepėrt pėr shpirtin njerėzore. Shumė bukur e ilustron kėtė D. Demaku pėrmes njė aforizmi ku thotė: Nė botė mund tė ketė tepėr urrejtje, tepėr vuajtje, tepėr mjerim, por kurrė nuk do tė ketė tepėr dashuri. Dhe vėrtet, kjo botė e stėrmbushur me urrejtje, vuajte e mjerim, ka nevojė pėr shumė mė shumė dashuri. Rruga e dashurisė ėshtė edhe rruga qė hap dritaret e mendjes, rruga qė ēon drejtė ngritjes shpirtėrore tė njeriut, drejt pėrsosjes sė tij, por, njėkohėsisht edhe pėrsosjes sė njerėzimit nė pėrgjithėsi. Ajo ėshtė energji, ndoshta ndėr mė tė fuqishmet e mendjes njerėzor, qė ėshtė nė gjendje tė transformoj tė ligėn nė tė mirė, e tė mirėn ta fuqizoj e lartėsoj deri tek hyjnorja, sepse vet fryma e dashurisė ėshtė ndijim i veēantė hyjnor. Vetėm fjala “tė dua” (thonė tre autorėt, qė u shpallėn mė tė menēurit e shekullit njėzet) krijon me mijėra ndryshime pozitive nė metabolizmin e trupit tė njeriut. Pa dashuri jeta nuk do tė kishte kuptimin e duhur. Ajo do tė kthehej nė vuajte dhe mjerim. Botėn do tė dukej e errėt. Vetė ligji dialektik i natyrės ėshtė i tillė: dashuria gjeneron dashuri, urrejtja vetėm dhunė, konflikte dhe mjerim. Pra, dashuria ėshtė arma mė e fuqishme ndaj sė keqes.
Dashuri ėshtė shpresė, dashuri ėshtė motiv, dashuria ėshtė respekt, dashuria ėshtė solidaritet, dashuria ėshtė sakrificė... e mbi tė gjitha, ajo ėshtė perlė e lumturisė. Ajo zė rrėnjė thellė nė secilėn qenie njerėzore duke ndezur nė botėn e tij tė brendshme zjarrin e pashuar tė impulsit jetėsor.
Dashuria dhe filozofia
Dashuria ėshtė si ajri i pastėr, sa herė merr frymė njeriu, e freskon trupin e vet.
Dashuria, edhe ne kohėt mė tė lashta, ishte njė ndėr preokupimet mė me prioritet i njerėzve tė urtė e tė menēur tė atyre kohėve. Shumė filozofė, por edhe ithtar tė mendimit filozofik, kanė shkruar, diskutuar, sugjeruar, debatuar etj, rreth kėsaj ndjenje tė madhėrishme dhe tė pėrjetshme.
Nocioni dashuri ka burimin nga mitologjitė e lashta. Tek grekėt e vjetėr, me kėtė emėr identifikohet, perėndia e dashurisė, Erosi, ndėrsa tek romakėt, Amori. Erosin e njohim nga miti, qė e shėnoi historiani romak Apulei, nė tė cilinė bėhet fjalė pėr dashurinė e Erosit me njė vajzė tė bukur, e quajtur Psika (mė vonė kjo fjalė -psycho do tė pėrdoret si sinonim pėr shpirtin), por qė nga nėna e Erosit, zonja e dashurisė Afėrdita (Venera), kundėrshtohej me ēdo kusht. Mirėpo, edhe pas spekulimeve e peripecive tė shumta, dashuria triumfon mbi tė gjitha dhe ky mitė pėrcillet ndėr shekuj si inspirim pėr artistėt e shumtė, por edhe si tregues shumė domethėnės nė kuptimin e dashurisė pėr shpirtin njerėzor. Erosi, mė vonė, nga psikoanalisti i njohur Sigmund Frojdi (Sigmund Freudi), do tė hyjė nė psikologji si njė ndėr nocionet mė karakteristik pėr jetėn, shpirtin dhe dashurinė.
Amori, tek mitologjia romake njihet, gjithashtu si perėndia e dashurisė, ose mė saktėsisht nxitėsi i dashurisė, njė ēunak gjysmė i rritur, jo edhe pa djallėzi, i cili me shigjetėn e vetė godet zemrat nė tė cilat edhe zgjon dashurinė. Harkut dhe shigjetės sė tij nuk mund t’i rezistoj askush: Amor vinci omnia, qė do tė thotė, “Amori triumfon gjithnjė”, ku fjala latine “Amor”, lidhet drejtpėrdrejt me dashurinė.
Grekėt e konsideronin ndjenjėn e dashurisė si njė armė tė vėrtetė, njė hanxhar qė mund tė tė ngulet nė trup, njėjtė sikurse shigjeta e Amorit, dhe dalėngadalė tė marr pushtetin edhe tė vetė shpirtit. Dashuria, gjithnjė sipas grekėve tė vjetėr, jo vetėm qė arrin t’i mposht e sundojė shpirtrat e njerėzve, por shpeshherė ajo arrin tė luhat edhe qėndrimet e vetė zotave, siē ėshtė rasti i mėsipėrm me Psiken dhe Erosin. Njėri ndėr filozofėt dhe mendimtarėt e parė perėndimor dhe mė me ndikim nė antik, Platoni, i cili filozofisė greke i dha njė drejtim tė ri, dha njė kontribut mjaft specifik edhe rreth dashurisė. Mendimi i tij ka mbetur nė shekuj si bazament pėr shumė filozof tė tjerė qė e kanė vrojtuar dashurinė nga kėndvėshtrimi filozofik.
Pėr Platonin dashuria ėshtė njė forcė e madhe dhe e fuqishme qė karakterizohet pėr kapacitetin e saj si ndėrmjetėsuese, afruese dhe bashkuese tė dy qenieve, qė tejkalon ēdo gjė materiale duke u lartėsuar kah idealja, ku sipas tij, gjendet e bukura, e vėrtet dhe e mira. Pra, pėr “dashurin paltonike”, nuk ėshtė i domosdoshėm kontakti, lidhja, por ndjenjat, sipas tė cilave edhe gjithēka rrjedh. Kjo formė, pėr Platoni, paraqet shkallėn mė tė lartė tė dashurisė, kurse dėshirat, epshet dhe seksin, si antagonizėm tė kėsaj, tė parės, pra ideales, ai i sheh si shkallė tė parė tė dashurisė. Duke u nisur nga kjo, njeriu mund tė arrijė pastaj shkallėn tjetėr tė dashurisė: dashurinė pėr gjėra tė bukura, dashurinė ndaj shkencės, ndaj mendimeve inspirative etj. Dashuria platonike paraqet formėn mė tė lartė dhe mė tė plotė tė dashurisė ndaj tė cilės njeriu jepet me ambicie dhe dėshirė sipas idealeve si: e bukura, e vėrteta dhe, pėrfundimisht hyjnorja. Kėtė gjendje ose shkallė, e arrijnė shumė pakė individ, dhe kėta njerėz qė e praktikojnė kėtė dashuri, Platoni i quan Filozof, pasi dashuria, pėr tė, i pėrngjanė filozofisė, sepse dhe filozofia mėton tė vėrtetėn, tė bukurėn dhe tė mirėn.
Plotino, njė filozof dhe mendimtar gjenial i Greqisė sė vjetėr, si dhe themelues i Neoplatonizmit, gjithashtu shprehet rreth ndjenjave tė dashurisė. Ai mendon se shpirti i njeriut gjendet nė njė udhėkryq nė tė cilin ai mundohet dhe vuan pėr shkak se e ka barrė trupin e tij, pra njeriun. Mirėpo, dashuria qė gjendet nė brendi tė kėtij shpirti, vepron si shtytės, duke e rritur fuqinė vepruese dhe me kėtė tė shpėrthej pėrpara duke i njohur gjėrat mė mirė dhe, po ashtu, duke i zgjedhur format dhe problemet e jetės nė mėnyrė mė tė pėrshtatshme.
Filozofi holandez, Baruch Spiniza, dashurinė e ndėrlidh me Perėndinė. Sipas tij, dashuria ndėrlidhet me idenė, pasi qė edhe vet Perėndinė nė ne manifestohet si ide. Pra ne, nuk kemi figurė reale pėr tė, pėr Zotin, megjithatė, shprehim dashuri madhėshtorė ndaj tij. Ne kemi idenė se njė Zotė ekziston, tė cilin e respektojmė, e nderojmė me plot dashuri, edhe pse nė fakt ne nuk e njohim.
Nga buron kjo ndjenjė e fuqishme dashurie?
Kjo formė e dashurisė na lė tė kuptojmė se dashuria ėshtė mė shumė se perceptim qė mund tė kapet drejtpėrdrejt pėrmes shqisave tona, pra ajo ėshtė diē shumė e madhėshtore dhe mė e ndjeshme nė thellėsitė tona shpirtėrore.
Kur pėrmendet dashura, menjėherė na bien ndėr mend edhe Shekspiri, mė saktėsisht vepra mė e njohur nė literaturėn botėrore pėr dashurinė, tragjedia e famshme Shekspiriane “Rome dhe Zhulieta”. Pėrmes kėsaj vepre, qė u vu nė skenė pothuajse nė ēdo teatėr, qoftė profesionist apo amator, pėr tė cilėn u realizuan aq shumė opera, teledrama, regji filmike etj., Shekspiri arriti tė depėrtoj thellė nė secilėn qenie njerėzore, nė brendi tė zemrės sė tij, duke shkaktuar emocione nga mė tė ndryshmet dhe atė vetėm falė energjisė sė fuqishme dhe tė pafund tė ndjenjės sė dashurisė. Ai e lartėsoi dashurinė, e sidomos atė romantike, nė pikėn mė tė lartė tė piedestalit, pėr tė cilėn, personazhet nė veprat e tij, sakrifikojnė edhe atė mė sublimen, pra vetė jetėn e tyre, siē ndodh nė veprėn “Rome dhe Zhulieta”.
Pėr dashurinė u shprehen dhe shkruan edhe Sokrati, edhe Seneka, edhe Dante, dhe Hygo, edhe Kamy edhe...ėshtė e pamundur tė cekėn tė gjithė, pasi nuk besohet se ka filozof, mendimtar, shkrimtar, artist... qė nuk ėshtė shprehur pėr kėtė ndjenjė hyjnore, pėr ndjenjėn e mrekullueshme tė dashurisė.
Osho pėr dashurinė
Dashuria dhe era nuk maten nė peshore.
Njė asket shėtitės u strehua nė njė fshat. Vjen njė njeri dhe i thotė se dėshiron ta realizoj Hyjnoren. Asketi e pyet: “A ke dashuruar ndonjėherė?” Njeriu i pėrgjigjet: “Jo, unė asnjėherė s’kam gabuar nė gjėra tė tilla tė shenjta. Asnjėherė nuk kam rėnė aq poshtė, sepse unė dua tė arrij tek Zoti”.
“Me gjithė mend e ke, asnjėherė nuk ke ndier dhembje tė dashurisė?” - e pyet murgu i habitur. “Ua them tė vėrtetėn” - vazhdon besimtari me bindje, “por, mė falni, pse vazhdimisht mė bėni tė njėjtėn pyetje? As qė i jam afruar ndonjėherė dashurisė. Dua ta arrij Vetėrealizimin, Hyjnoren”. Atėherė asketi i pėrgjigjet: “Ti duhet tė mė falėsh, tė lutėm, shko tek dikush tjetėr. Pėrvoja ime mė ka mėsuar se nėse ke dashur tė paktėn dikė, kėdoqoftė, nėse e ke pasur madje vetėm njė shkėlqim dashurie, unė mund tė tė ndihmoj qė ta zgjerosh atė, qė tė rritet e rritet e ndoshta tė arrijė edhe te Zoti. Por, nėse ti nuk ke dashuruar asnjėherė, ti asgjė nuk ke nė vete; nė ty nuk ndodhet fara qė tė mugullojė nė dru. Miku im, pa prezencėn e dashurisė, unė nuk shoh kurrfarė mundėsie tė hapjes ndaj Zotit. Shko e kėrko dikė tjetėr!”
Ky ėshtė njė tregim i nxjerr nga libri i Oshos “Prej seksit nė mbidije”, pėrmes tė cilit ai shpreh madhėshtinė e dashurisė. Shpreh shkėlqimin e pafund tė kėsaj ndjenje tė plotė, tė pastėr e tė thellė, tė cilėn Osho e konsideron edhe si rrugėn kryesore qė tė shpien drejt hyjnores.
Emri zyrtar i Oshos, i kėtij filozofi indian, ishte Chandra Mohan Jain, ndėrsa Rajneesh, ishte nofka e tij qė nga fėmijėria. Bhagwan Shree Rajneesh e emėrtoi veten kah fundi i vitit 1988. Bhagwan, qė rrjedh nga sanskrishtja, ka kuptimin e njeriut qė e ka uratėn e Perėndisė, siē ėshtė Buda, Mahavira etj., pra njerėz qė kanė arritur pėrndritje tė vėrtet. Ndėrsa me emėrtimin Osho, ai identifikohet kah fillimi i vitit 1989 e deri nė fundin e jetės sė tij. Me kėtė emėr ose titull e “pagėzuan” nxėnėsit e tij. Kuptimi i fjalės Osho, buron nga Zen Budizmi qė ka kuptimin e murgut ose mėsuesit. “O” do tė thotė DASHURI, mirėnjohje, respekt i thellė, harmoni etj., ndėrsa “SHO” vetėdije e shtrirė nė tė gjitha drejtimet. Pra, vetė titullo OSHO, simbolizon dashurinė e pėrgjithshme multidimensionale.
Osho mendon se dashuria fillon duke e dashur sė pari vetveten, por pa ra nėn ndikim egoist, pa kaluar nė stade obsesioni ose narcizmi. “Dashuria pėr veten ėshtė njė fenomen thelbėsor” - thotė Osho. Sipas tij, vetėm atėherė kur arrihet tė kuptohet ky fenomen, njeriu arrin ta kuptoj thelbėsoren dhe vetvetiu shfaq dashuri ndaj tjetrit dhe fillon ta dojė edhe atė. “Pranoje veten dhe dashuroje atė: je njė krijesė e Zotit. Mban firmėn e tij, je unik, special. Askush tjetėr nuk ka qenė si ti dhe nuk ka pėr tė qenė ndonjėherė: je thjesht i pakrahasueshėm. Prano, dashuro dhe stimulo ato ēka ke. Dashuria bėhet e mundur vetėm kur ti fillon dhe e pranon thellėsisht veten tėnde, e mė pas tjetrin. Dashuria nuk ėshtė "njė lidhje", dashuria ėshtė "tė lidhesh"”.
Osho preferon me ēdo kusht largimin e barrierave brenda vetes, tė ēfarėdo lloji qofshin ato. Shembjen e mureve psikike dhe nė vend tė tyre krijimin e shtigjeve tė hapura: “...lejoni tė tjerėt tė hyjnė nė ju, ftojini. Bėhuni si vendkalim, pa rezervė, pa dyer tė mbyllura... Dhe vetėm atėherė ėshtė e mundshme dashuria”.
Pėr Oshon, secili njeri ėshtė njė mister i pafund, i paparashikueshėm dhe i paeksplorueshėm. Sa mė tepėr qė e njeh tjetrin aq mė tepėr ai bėhet enigmatik. Dhe mu atėherė dashuria transformohet dhe hap shtigje tė reja. Sa e sa herė, i dashuri ose e dashura, qėndrojnė kohė tė pacaktuar duke e shikuar njėri - tjetrin nė sy, duke e soditur atė, pa e folur asnjė fjalė, dhe, gjithnjė zbulojnė diēka tė re nė atė shkėlqim. “Gjuha ėshtė pėr ata qė nuk janė nė dashuri” - thotė Osho. “Pėr dashnorėt heshtja ėshtė gjuhė e mjaftueshme; pa asnjė fjalė ata flasin, ata merren vesh”. Me kėtė, tė dashurit bėhen pasqyrė e njėri tjetrit dhe dashuria e tyre sėrish transformohet dhe merr formėn e meditimit e me kėtė edhe jeta e gjithmbarshme bėhet hyjnore, pasi vet ata janė burime hyjnore.
Osho, gjithashtu sugjeron qė mos tė lejohet qė dashuria tė konsiderohet diēka e thjeshtė, qė ajo mos tė bėhet vetėm preokupim i mendjes ose, edhe mė keq, vetėm kėnaqėsi trupore, plotėsim i epsheve shtazore, pra vetėm seks. Seksi, mendon ai, vėrtet buron nga meditimi, por meditimi nuk e asgjėson energjinė, pasi energjia kurrė nuk asgjėsohet, vetėm ndėrron formon. Dhe kur kjo energji transformohet, pra nuk ėshtė mė vetėm seksuale, lajmėrohet energjia e pastėr e dashurisė. “Personi seksual nuk mund tė dojė” - thotė Osho. “Dashuria e atij personi ka pėr tė qenė vetėm shou (show), shfaqje e rėndomtė, vetėm transparencė. Dashuria e tij ka pėr tė qenė vetėm shkurtore gjer te seksi. Personi seksual nuk mund tė dojė vėrtet, ai vetėm mund ta eksploatojė atė tjetrin, kurse dashuria ėshtė vetėm mėnyrė qė tjetrit t’i ofroheni, qė tjetrin ta pėrvetėsoni”.
Natyrisht, qė ky transformim nuk ėshtė i lehtė, pasi shkon nė kundėrshtim me egon e njeriut, pra qėllimi i tij ėshtė edhe shkatėrrimi i egos, megjithatė, nėse i qasemi botės sė brendshme pėrmes dashurisė sė sinqertė, dashurisė hyjnore, gjithsesi qė edhe barriera e egos do tė mėnjanohet dhe zhduket pėrgjithmonė. “Pėrmes dashurisė, hedhja e egos ėshtė e thjeshtė. Kjo ėshtė aq e natyrshme pasi vet dashuria ėshtė frymėzueshmėri natyrore. Ēdo gjė tjetėr ėshtė jonatyrore kur tė krahasohet me rrugėn e dashurisė.” - thotė Osho.
Sipas Oshos, dashuri ėshtė momenti i bashkimit pėrfundimtar tė dy qendrave, dhe pėr kėtė ai merr kėtė shembull: “Dashuria ėshtė fenomen i vėrtetė alkimik – mu sikur bashkohen hidrogjeni dhe oksigjeni, dhe krijohet diēka krejt e re prej atij takimi - uji. Mund tė keni hidrogjen sa tė doni, edhe oksigjen nė sasi tė mėdha, por kur tė jeni tė etshėm, kjo nuk ka pėr t’ju ndihmuar shumė. Kur dashuria ekziston dhe kur dy qendra takohen e shkrihen njėra nė tjetrėn – krijohet kualiteti i ri alkimik, dhe mbushullimi ėshtė aty. Sikur pėrnjėherėsh e tėrė jeta tė jetė ndalur – nuk ka lėvizje. Tani ky moment i tanishėm - ėshtė i vetmi moment, dhe tani lirisht mund tė themi: “Ah, kjo ėmbėlsirė qenka kaq e shijshme!” Madje as vdekja nuk ka kurrfarė rėndėsie pėr njeriun qė ėshtė duke dashuruar”.
Qendra, shpjegon Osho, mbetet gjithnjė e re. Ajo gjithnjė anon ka pėrsosshmėria dhe ėshtė gjithnjė e freskėt, pėrderisa periferia shkon duke e vjetėrsuar. Periferia bėhet gjithnjė e vjetėr pasi ajo i takon kohės. Ēfarėdo qė hynė nė kohė, fillon tė plakėt. Edhe njeriu - thotė Osho: “Njeriu ka lindur – kurse trupi veēse i plaket! Kur themi se fėmija ėshtė i vjetėr njė javė ditė, kjo do tė thotė se shtatė ditė pleqėri kanė depėrtuar nė fėmijėn. Fėmija i ėshtė ofruar vdekjes shtatė ditė mė afėr. Ai ka kaluar shtatė ditė vdekjeje, ai lėviz kah vdekja - dhe herėt a vonė ka pėr tė qenė i vdekur”. Pėrderisa dashuria jo! Ajo mbetet pėrherė e re pasi i takon qendrės e qendra, sipas Oshos, nuk i pėrket kohės. Njėjtė, sikurse shpirti - thotė Osho, qė mbetet pėrfundimisht i freskėt, i pėrjetshėm, pavarėsisht moshės sė njeriut, sepse edhe ai i takon qendrės. Vetėm atėherė kur njeriu arrin tė krijoj kontaktin me qendrėn, ai e zbulon dashurinė, e pėrjeton atė ndjenjė hyjnore, e cila rrezaton fuqishėm nė ēdo moment dhe pafundėsisht. Atėherė hapen qendrat dhe rrėnohen kufijtė. Asgjė - thotė Osho, pėrveē dashurisė nuk e gjen aq lehtė rrugėn deri tek hyjnorja.
Frojdi rreth dashurisė
Sado qė ta duash njeriun, prapė do tė ketė vend ta duash edhe mė shumė.
Frojdi me tė plot tė drejtė ka marr epitetin “Babai i psikologjisė”, pasi gjatė gjithė jetės sė tij, i ėshtė pėrkushtuar kėsaj disipline shkencore, duku ju dhėnė shumė dukurive tė saj sqarime mė logjike e kuptimplote. Gjithashtu, Frojdi ishte ndėr tė parėt qė u shpreh hapur pėr ekzistencėn e dy fushave psikike nė qenien njerėzore, atė tė vetėdijshme, qė sipas tij ėshtė vetėm “maja e akullit” mbi sipėrfaqe, dhe atė tė pavetėdijshme, pra pjesa tjetėr gjigante, qė ndodhet nėn sipėrfaqe, e qė janė edhe burimi themelor i tė gjitha proceseve psikike. Ai na ėshtė, pothuajse tė gjithėve, i njohur me teorinė e tij tė famshme “psiko-analitike”. Edhe pse, jo vetėm me kėtė teori, por edhe me disa mendime tė tjera frojdiane, nuk pajtohen shumė psikologė dhe hulumtues shkencor, bile edhe njė pjesė e nxėnėsve tė vet Frojdit, ato prapė se prapė zėnė vend tė rėndėsishėm nė trajtimin e ēėshtjes sė personalitetit dhe jetės psikike nė pėrgjithėsi.
Frojdi, si njė ateist i pėrbetuar, qė mbeti deri nė ditėt e fundit tė jetės sė tij, si dhe pasuesi i denjė i materializmit, natyrisht, qė nuk mund ta pranonte ekzistencėn e shpirtit, prandaj edhe ndjenjėn e dashurisė e identifikonte me epshet ose instinktet, me tė cilėn bėhej edhe objekt sulmesh, ndoshta edhe me tė drejt, nga kundėrshtarėt e tij. Ai thotė se fuqitė shtytėse tė veprimeve tė njerėzve gjenden nė fushėn e pavetėdijshme, dhe mu kėto fuqi, sipas tij, janė epshet ose instinktet. Frojdi i ndanė instinktet nė dy grupe: Instinktet e jetės, qė i identifikon me perėndinė e dashurisė, bazuar nė mitologjinė greke, Erosin, si dhe ato tė vdekjes, qė i identifikon me perėndinė e vdekjes, gjithashtu bazuar nė mitologjinė greke, Thanatosin. Erosi, pra instinktet e jetės, tė cilave edhe ua kushtoi kohėn mė tė gjatė tė studimeve, shėrbejnė pėr ekzistimin e individit dhe pėr ekzistimin e llojit dhe kėto, ndėr tė tjerat, janė: epshi i urisė, epshi i etjes e sidomos epshi seksual. Dhe, atė energji qė shtynė kah plotėsimi i kėtyre instinkteve, e sidomos i atij seksual, Frojdi e quan “libido”. Ndėrsa nga Thanatasi, ose instinktet e vdekjes, buron ajo shtytje, epsh shkatėrrimtar qė i nxit njerėzit kah agresioni, dhuna, shkatėrrimi, luftėrat etj.
Pasionin seksual, Frojdi nuk e konsideron si nxitje, mundėsi, afėrsi, tėrheqje etj., pėr lindjen e dashurisė sė pastėr, dashurisė sė vėrtet e tė sinqertė qė do tė rezultojė me njė lidhje tė ngushtė, me njė bashkim qiftesh, akt martesorė, lindje fėmijėsh, pra krijimin e njė familjeje tė shėndosh, por, thjesht si plotėsim i domosdoshėm i kėtij instinkti tė lindur, qė rrėnjėt i ka qysh nga fėmijėria e hershme. Goja, thotė Frojdi, qė nė vitin e parė tė lindjes ėshtė regjioni kryesor dhe pjesa kryesore e trupit, e cila i ofron kėnaqėsi fėmijės, kėnaqėsi kjo e cila nė esencė ėshtė kėnaqėsi seksuale. Pastaj vjen stadi anal; stadi gjenital, respektivisht zona erogene, qė ėshtė edhe burimi kryesor i kėnaqėsive seksuale. Nė fazat e mėvonshme tė zhvillimit, tek fėmija fillon tė paraqitet i ashtuquajturi “kompleksi i Ediptit”, qė Frojdi, por edhe disa ithtar tė kėsaj teorie, e theksojnė nė veēanti. E ka marrė emėrtimin sipas njė legjende greke mbi mbretin e Tebes, Ediptin, i cili e mbytė babanė dhe martohet me nėnėn e vet. Frojdi thotė se tek fėmija ekziston aspirata e miqėsisė kah prindi i gjinisė sė kundėrt, pra aspiratė qė nuk ndėrlidhet me ndjenjat e dashurisė shpirtėrore e njerėzore, fėmijė-prind, por si nevojė e plotėsimit tė epshit seksual. Ndėrsa pėr prindin e gjinisė sė kundėr, tek ai lindin aspirata armiqėsore, pasi fėmija atė e konsideron si rival.
Reduktimi i pothuaj tė gjitha motiveve vetėm nė dy lloje instinktesh, tė cilat ai i konsideron si energji vendimtare nė jetėn psike tė individit, nė njė farė mėnyre e barazon qenien njeri me kafshėt e rėndomta tek tė cilat pėrjashtohet logjika. Po tė ishte fjala pėr lloje kafshėsh, ndoshta teoria e Frojdit pėr seksin edhe do tė ishte e arsyeshme, pasi ato udhėhiqen (ndoshta) nga fuqia shtytėse e instinkteve, ndėrsa tek njeriu ky proces ndryshon dukshėm, pasi ai posedon ndjenjat, dhe nė kėtė rast, mes dashurisė si ndjenjė mė e lartė tek njerėzit, qė ndikohet edhe nga faktorėt social, dhe instinktit seksual, si faktor biologjik, nuk mund tė vihen shenja barazimi.
Njeriu nuk ėshtė vetėm qenie racionale. Tek ai ndikim tė jashtėzakonshėm kanė edhe ndjenjat. Edhe dashuria pėrbėn njėrėn nga ndjenjat mė madhėshtore tė tij, qė provokon emocione nga mė tė ndjeshmet, por edhe ngjallė motivin pėr veprim e pėr jetė. Nė sa e sa tregime, romane, piktura, kompozime etj. idealizohet aq shumė dashuria sa qė aktorėt e tyre nėn ndikimin e pushtetit tė saj, luftojnė deri nė vetėmohim.
Por kjo qė u tha mė lartė, nuk ia humb aspak meritat Frojdit dhėnė lėmit tė psikologjisė. Ai ka kontribuar vėrtet shumė nė zhvillimin e saj, sidomos rreth personalitet njerėzorė. Mėsimet e tij pėrmbajnė njohuri mjaft ė rėndėsishme dhe shėnojnė njė pėrparim tė dukshėm nė shpjegimin e aktiviteteve tė njeriut gjatė procesit tė tij jetėsor.
Megjithėse, tingėllon pak si utopi, dashuria romantike ėshtė elementi mė i fuqishėm i dashurisė rinore. Ajo konsiderohet si “dashuri e pėrjetshme” qė nuk e humbė fuqinė, po tė zgjas edhe me shekuj tė tėrė, dhe atė me intensitet tė pa zvogėluar. Fuqia e saj ėshtė aq dominuese sa qė logjika, nė raste tė tilla, e humb kuptimin dhe sakrificat kalojnė ēdo kufij. Edhe mė sublimja pėrball saj, pra vet kuptimi i jetės, nuk paraqet asnjė lloj sfide. Andaj nuk thuhet kot se dashuria romantike ėshtė opiumi mė efektiv qė mund tė ekzistoj.
Dashuria romantike
Dashuria e ēiltėr shihet edhe nė fund tė detit.
Kur tė djersitėn duart... zemra tė rrahė shpjet... e zėri tė mbetėt nė fyt...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė pėlqyeshmėri.
Kur nuk mundesh ta largosh shikimin ose duart nga ai/ajo...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė pasion.
Kur pėrmallohesh... sepse e di se ai/ajo ėshtė atje...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė vetmi.
Kur tė tėrheq tjetri/ra... megjithatė mbetesh me tė dashurin/ėn e parė...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė lojalitet.
Kur mbetesh pranė tij/saj... pasi e dinė se tė do dhe nuk dėshiron ta lėndosh...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė keqardhje.
Kur je mė tė... tė puthė... tė mban pėr dore...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė pasiguri.
Kur ja falė gabimet... pasi pėrkujdesesh dhe shqetėsohesh pėr tė...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė shoqėri.
Kur i thuash ēdo ditė... se ėshtė i vetmi/ja nė tė cili(e)nė pandarė mendon...
-Jo, kjo nuk ėshtė dashuri... kjo ėshtė gėnjeshtėr.
Kur ai/ajo e ndjenė zemrėn tėnde dhe tė prek thellė nė shpirt... dhe kjo tė godet fuqishėm...
-PO... kjo ėshtė dashuri!!!
Kur je nė gjendje t’ia dhurosh zemrėn tėnde... jetėn tėnde... vdekjen tėnde...
-PO... kjo ėshtė dashuri!!!
“I love you", njė himn qė ka bėrė folenė nė secilėn zemėr. Njė fjali e shkurtėr por aq e fuqishme sa qė mbėrthen zemrėn e secilės qenie njerėzore. Dhe me plot tė drejtė njeriu i gėzohet kėsaj shprehjeje, sepse mesazhi qė pėrmban brendia e saj, ngrohė zemrėn, gjallėron shpirtin, sjell kėnaqėsi tė thellė nė qenien e tij. E kėnaqėsia e thellė ėshtė shprehje e dukshme e dashurisė, nė veēanti e dashurisė rinore, e dashurisė romantike. Secili person i dashuruar e ndjenė thellė nė brendi tė zemrės e shpirtit, nė tėrė qenien e tij, kėtė ndjenjė kėnaqėsie, kėtė burim tė pashtershėm tė lumturisė. Pyesni tė posadashuruarit, dhe pėrgjigja nuk do tė mungoj.
Njė vėshtrim magjeps, njė buzėqeshje e ėmbėl, pak pėshpėritje intime, njė puthje e lehtė, shtrėngim duarsh, rrėmbim zemrash, ndezje emocionesh, ėndrra pa fund... kėshtu mund tė pėrshkruhet pakashumė dashuria romantike.
Megjithėse, tingėllon pak si utopi, dashuria romantike ėshtė elementi mė i fuqishėm i dashurisė rinore, ose thėnė mė shkoqur, i dashurisė sė parė tek dashnorėt e rinj. Ajo konsiderohet si “dashuri e pėrjetshme” qė nuk e humbė fuqinė, po tė zgjas edhe me shekuj tė tėrė, dhe atė me intensitet tė pa zvogėluar. Fuqia e saj ėshtė aq dominuese sa qė logjika, nė raste tė tilla, e humb kuptimin dhe sakrificat kalojnė ēdo kufij. Edhe mė sublimja pėrball saj, pra vet kuptimi i jetės, nuk paraqet asnjė lloj sfide. Andaj nuk thuhet kot se dashuria romantike ėshtė opiumi mė efektiv qė mund tė ekzistoj. Secili qė e ka shijuar nektarin e dashurisė sė parė, natyrisht qė e ka pėrjetuar edhe “magnetizmin” e parezistueshėm hipnotik tė kėsaj ndjenje magjike. Prandaj kjo dashuri nganjėherė konsiderohet edhe dashuri e marrė ose dashuri e sėmurė! Dhe shikuar realisht, dashuria romantike ėshtė njė lloj “ēmenduria” qė atakon trurin e tė dashuruarve duke provokuar njė gjendje tejet tė ndjeshme shpirtėrore e cila zakonisht ushqehet me idealizėm, dhe pėr tė cilėn, tė dashuruarit, nė tė shumtėn e rasteve janė nė gjendje tė luftojnė deri nė flijim.
Edhe pse dashuria, pėrgjithėsisht, konsiderohet si nevojė biologjike pėr afri, ngrohtėsi, shoqėri, miqėsi etj. me qenie tė tjera, e sidomos te gjinitė e kundėrta nevojė pėr kontakt intim, hulumtimet e fundit shkencore kanė konstatuar se ajo fiziologjikisht, ndryshon nga dashuria romantike.
Studimet e tre shkencėtarėve amerikanė H. Fischer, L. Brown dhe A. Aron, nė kėtė drejtim, dėshmojnė se dashuria romantike, edhe pse, njėjtė sikurse dashuria e pėrgjithshme, ėshtė nevojė biologjike, megjithatė dallon plotėsisht nga epshi pėr seksualitet, qė Frojdi e quan “libido”.
Dėshmitė e tyre, kėta shkencėtarė, i bazojnė nė analizimin e mė se 2500 fotografive tė trurit tė regjistruara tek 17 tė rinj tė posadashuruar. Atyre gjatė eksperimentit u janė treguar fotografit e tė dashurve, dhe gjatė asaj kohe, atyre u ėshtė bėrė regjistrimi i trurit pėrmes rezonancės magnetike. Kėto regjistrime, pra fotografi tė trurit, pastaj janė krahasuar me aktivitetin e trurit, e tė cilat kanė rezultuar se ndjenja e dashurisė romantike ėshtė e lidhur ngushtė me dy pjesė tė trurit: me pjesėn nucleus caudatus dhe pjesėn ventral tegmental, nė tė cilat gjenden qelizat tė cilat prodhojnė ose pranojnė dopaminėn e cila ėshtė e lidhur me ndjenjat e kėnaqėsisė por edhe me sjelljet e kushtėzuara.
Kėto “qendra tė dashurisė” gjenden nė anėn e kundėrt tė pjesės sė trurit nga ajo pjesė e cila ėshtė e lidhur me epshet fiziologjike. Kjo, sipas shkencėtarėve tė lartpėrmendur, paraqet qartė dallimin e nevojės fiziologjike pėr plotėsimin e epsheve seksuale me nevojėn psikologjike tė dashurisė romantike. Ata gjithashtu, pėrmes eksperimenteve tė tyre, sqarojnė edhe kontradiktat e kėtyre dy nevojave biologjike: p.sh. pse dashuria provokon emocione tė kundėrta nė krahasim me euforinė.
Deri sa njerėzit nuk e njohur mirė fiziologjinė e trurit njerėzorė, kanė menduar se tė gjitha ndjenjat romantike burojnė nga zemra. Dhe kjo, natyrisht, nuk duhet tė na ēudisė, sepse kur tė godet shigjeta amoriane e dashurisė, zemra fillon tė rrah me ritėm tjetėr: mė tė shpejtė dhe mė tė fuqishėm. Por, edhe e kundėrta, kur dikush na braktis, zemra na “ngushtohet” sa qė na zihet edhe fryma. Pėrveē kėsaj, zemra ka edhe ngjyrėn e kuqe, qė simbolizon dashurinė e zjarrtė. Ashtu siē thonė sa e sa aforizma se pa dashuri nuk jetė, ėshtė e natyrshme qė zemra ta simbolizoj dashurinė. Nuk thuhet kot: “po ta falė zemrėn...” sepse ēdo gjė qė buron nga zemra, padyshim qė ėshtė e sinqertė. “Zemra” - thotė njė fjalė e urtė, “nuk gėnjen kurrė”.
Por dashuria e zjarrtė e zemrės bėhet edhe mė tėrheqėse, mė e plotė, mė e fuqishme, mė romantike kur pjesė pėrcjellėse e saj bėhet edhe ndonjė trėndafil i kuq. Nė fakt, lulet, e sidomos trėndafilat e kuq, janė gjuha mė simbolike e njė dashurie romantike. Njė dhuratė shumė e kėndshme dhe shumė domethėnėse por edhe e veēantė pėr ditė tė shėnuara. Gjuha e luleve i ka rrėnjėt nė mitologjitė e popujve tė lashtė, nė librat e shenjtė, nė gojėdhėna e pėrralla. Thuhet se trėndafilat e kuq ishin lulet mė tė preferuara tė zonjės sė dashurisė Afėrditės (Venerės). Ndėrsa nė kohėn e perandorit Ceaser Augustus, trėndafili ishte lulja mė e popullarizuar dhe nuk kishte kopsht nė tė cilėn nuk kultivohej ajo.
Pa dyshim qė trėndafili, si simbolikė e romantizmit, ėshtė i pranishme edhe nė poezinė tonė popullore. Sa bukur flet pėr trėndafilin poet ynė i mirėnjohur Naim Frashėri: “ep erėn e perėndisė trėndafili palė – palė”.
Naimi, trėndafilit i jep atributet e hyjnores. Trėndafili, nė poezitė e tij, simbolizon, bukurinė, mirėsinė, moralin, pėrsosmėrinė, parajsėn, pra trėndafili shkėlqen si shėmbėlltyre e shkrirjes sė trupit me shpirtin, vdekjes dhe ringjalljes, hyjnores me tokėsoren.
Jo pak herė Naimi analogjizon bukurin e trėndafilit me hijeshinė e vajzės: “Trėndafil i kuq me erė/E di vallė sa tė dua” ose “Trėndafil mi more mendtė/ More trėndafil”. Pėr tė, trėndafili, ėshtė polisemi e sė bukurės dhe bashkė me karajfilin, manushaqen etj., krijojė pemėn e dashurisė nė kopshtin e parajsės.
E pse bash trėndafili i kuq?
Sepse e kuqja simbolizon gjakimin, epshin, vrullin, pasionin, dėshirėn e zjarrtė pėr dashuri. Fundja, vet emri trėndafil buron nga italishtja “rosa”, qė do tė thotė - e kuqe (e ēelur). Nėse do qė tė dukesh, ose mė mirė tė themi - qė tė bėhesh romantik, mjafton njė trėndafil i kuq pėr t’i shprehur tė gjitha ndjenjat pėrmes gjuhės sė zemrės. Kjo vlen sidomos pėr dashnorėt e turpshėm, qė u “ngrihet” goja kur janė nė pyetje kėto dy fjalė, po i quajmė, magjik - “Tė dua”.
Kur jemi tek ngjyrat, natyrisht nė kontekstin e dashurisė romantike, secila ngjyrė trėndafili e ka domethėnien e vet. Vetėm e kuqja simbolizon dashurinė e thellė dhe pasionin e zjarrtė, tė tjerat kanė kuptim tjetėr:
-e verdha, simbolizon shoqėrinė (miqėsinė) e vėrtet, nė kuptimin e plotė tė fjalės (jo dashuri zemrash apo xhelozi);
-e bardha, ėshtė simbol i sinqeritetit dhe paqes;
-e kaltra, simbolizon fatin, butėsinė, delikatesėn etj.
Element tjetėr, gjithashtu shumė i rėndėsishėm pėr dashurinė romantike janė edhe pėllumbat. Poetėt i ka tėrhequr, por edhe mahnitur, gjithnjė bukuria dhe sjellja e pėllumbave. Ata, nė kuptim tė plotė tė fjalės, paraqesin simbolikėn e pamohueshme tė dashurisė romantike dhe mu pėr kėtė edhe ilustrohen gjithnjė nė qift. Ata e kanė edhe njė karakteristik shumė tė veēantė: pėrveē qė i gugatin njėri-tjetrit aq kėndshėm nė vesh, kur e zgjedhin partnerin i mbesin besnik deri nė fund tė jetės! Dhe kjo ėshtė edhe esenca e romantizmit tė vėrtet, tė cilėn e ėndėrron secili qift, e posaēėrisht secila vajzė, sidomos gjatė kohės sė adoleshencės, kur edhe noton mbi valėt e ėndrrave idealiste.
Por edhe zemra edhe lulet edhe pėllumbat duket se burimin e kanė shumė shekuj me parė, nė legjendat e “pajtorit tė tė dashuruarve”, Shėn Valentinin.
Ne kete bote mund te ket dashuri vetem kur nje person dashuron me shum veten sesa tjetrin!
Mundesuar nga vBulletin Versioni 4.2.5 Copyright © 2017 vBulletin Solutions, Inc. All rights
eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hant