als_Latn lit_Latn dan_Latn
Sipas porosisė sė Enver Hoxhės, KQ i Partisė sė Punės sė Shqipėrisė, nė vitin 1967, lėshon vendimin pėr heqjen e festave tė Bajramit dhe Pashkėve. Nė dosjen arkivore nr. 191, F.14/A.P viti 1967 zbardhen disa nga drejtimet kryesore tė politikės dhe ideologjisė sė Partisė Komuniste nė luftėn kundėr fesė
Pasi feja vihet nėn kontrollin e shtetit nėpėrmes ligjeve, nė vitin 1967 nis lufta klasore pėr ērrėnjosjen e botėkuptimit fetar si dhe mbyllja fizike e kishave dhe xhamive.
Kjo, ishte fill pas fjalimit tė Enverit mė 6 shkurt 1967, pėr ta zhveshur popullin nga besimi fetar dhe futur nė botėkuptimin marksist-leninist. Nė vitin 1967, Komiteti Qendror, sektori i edukimit, nxjerr njė raport informativ mbi rezultatet e para tė luftės kundėr fesė dhe disa masa qė u morėn pėr ērrėnjosjen e saj, duke u zėvendėsuar me ideologjinė marksiste-leniniste.
Ky raport ėshtė siguruar nga Arkivi Qendror i Shtetit dhe me kėtė shėnohet dhe fillimi i luftės sė hapur tė qeverisė komuniste kundėr fesė, duke e lidhur veprimtarinė e tyre me elementė armiqėsorė. Ku u pėrqendrua fronti i luftės kundėr fesė? Cilat ishin karakteristikat e saj kryesore? Nga besim, feja kthehet nė njė vatėr lufte ideologjike, duke u cilėsuar nga Partia Komuniste si njė hap i madh revolucionar i paparė deri tani nė historinė e vendeve socialiste. Cilat ishin masat qė mori Enver Hoxha pėr tė likuiduar klerikėt profesionistė? Cilat ishin masat qė mori partia pėr tė zhdukjen e legjendave dhe ēudirave pėr vendet e shenjta? Si u kufizuan ritet dhe festat fetare me vendim qeverie? Viti 1967 ėshtė periudha mė e errėt pėr besimtarėt, ku shėnohen persekutimet mė tė egra tė diktaturės.
Sipas porosisė sė Enver Hoxhės, KQ i Partisė sė Punės sė Shqipėrisė, nė vitin 1967, lėshon vendimin pėr heqjen e festave tė Bajramit dhe Pashkėve.
Nė dosjen arkivore nr. 191, F.14/A.P viti 1967 zbardhen disa nga drejtimet kryesore tė politikės dhe ideologjisė sė partisė komuniste nė luftėn kundėr fesė.
Mė poshtė botojmė njė pjesė tė raportit informativ ku flitet mbi rezultatet e para tė luftės kundėr fesė dhe masa qė u morėn. E gjitha ėshtė njė ironi pėr tė krijuar atmosferėn armiqėsore tė besimtarėve me fenė duke e nisur nė 50 kėtė luftė pėrēarėse pėr ta kurorėzuar me shembjet fizike tė kishave e xhamive nė vitin 1967.
***
Raporti informativ mbi rezultatet e para tė luftės kundėr fesė dhe disa masa pėr thellimin e mėtejshėm tė saj:
-Lufta pėr marrjen e kishave dhe xhamive u zhvillua nė tė njėjtėn kohė edhe kundėr dogmave, riteve e besimeve fetare, qė pėrbėn thelbin e luftės kundėr fesė. Kjo e ēoi luftėn kundėr fesė brenda nė ēdo familjeje dhe kjo ėshtė lufta mė e mprehtė, mė e gjerė dhe mė e thellė sesa marrja e kishave dhe xhamive. Ajo prek e trondit direkt ritet fetare si botėkuptim, festat e zakonet qė janė futur e shkrirė nė jetėn e pėrditshme tė njerėzve.
Edhe nė kėtė drejtim ka rezultate tė mira. Diskutimi i gjerė mbi kėto probleme nė kuvende e mbledhje tė ndryshme tė popullit, zotimet qė u morėn dhe lufta qė po bėhet pėr ti vėnė ato nė jetė, ėshtė njė shkollė e madhe revolucionare pėr masat. Si pasojė e kėsaj pune, njė pjesė e ikonave, kandilave, librave fetarė, mbishkrimeve etj., qė ishin simbole tė perėndisė nė shtėpitė e besimtarėve dhe qė ēdo ditė u faleshin, u likuiduan dhe u dorėzuan.
Ceremonitė e festat fetare u kufizuan dhe po zėvendėsohen nė njė pjesė tė mirė me festat tona kombėtare, lokale etj. Kėshtu, Bajrami i vogėl, mė 22 mars u festua shumė mė pak se ēdo vit tjetėr. Kjo jo vetėm nė qytete dhe nė shumicėn e fshatrave tė zonės fushore e kodrinore, por edhe nė mjaft fshatra tė zonės sė malėsisė. Nė ditėn e Bajramit, nė pėrgjithėsi, nuk pati mungesa nė punė, siē ndodhte vitet e tjera, po ashtu nė shkolla nuk pati mungesa tė fėmijėve siē ndodhi p.sh. vjet, ku nė disa fshatra tė rretheve tė Krujės, Tiranės, Peshkopisė etj., ditėn e Bajramit mungonin shumica e nxėnėsve. Po kėshtu ndodhi edhe me Pashkėt qė ishin nė fund tė prillit. Karakteristikė ishte se shumė organizata partie, duke aktivizuar organizatat e masave, arsimtarėt, institucionet kulturoro-artistike, morėn masa mė tė mira se vitet e tjera, pėr tė festuar mirė 1 Majin dhe festat e tjera, duke organizuar mbasdite argėtimi, shfaqje artistike publike jashtė qytetit, etj.
Duke pasur parasysh porosinė e shokut Enver, qė thotė se: Megjithė propagandėn tonė tė organizuar kundėr fesė, riteve, dogmave, institucioneve fetare dhe klerikėve profesionistė, tė kemi vazhdimisht parasysh qė tė mos futemi nė luftė tė hapėt me njerėzit e popullit, sepse nė popull do tė ketė edhe njerėz tė ndershėm tė lidhur me partinė dhe patriotė tė flaktė qė do tė ruajnė nė ndėrgjegjen e tyre edhe pėr shumė kohė, mundet edhe deri sa tė vdesim, besimet e tyre. Puna me ta do tė jetė njė pėrpjekje bindjeje e vazhdueshme e me durim tė madh
***
-Lufta kundėr fesė duhet tė trajtohet edhe sipas krahinave tė vendit, sipas fshatrave, lagjeve e familjeve tė veēanta, sepse edhe shkalla e besimeve fetare ėshtė e ndryshme.
Nė secilin prej rretheve kanė vepruar disa fe. Por midis tyre ka dallime, sepse diku ka vepruar mė shumė njė fe sesa njė tjetėr. Njė pjesė e krahinave tė Veriut, si Shkodėr, Lezhė, Mirditė, historikisht feja katolike ka patur influencė tė madhe. Kjo duket edhe nga numri i kishave katolike qė ka patur. Kėshtu, nė Shkodėr, numri i tyre arrinte nė 67, nė Lezhė dhe Mirditė nga 24. Nė disa krahina tė Jugut, si minoriteti (Sarandė, Gjirokastėr), njė pjesė e Korēės, Kolonjės, Vlorės, Fierit, Beratit e Lushnjės, Durrėsit etj., feja orthodhokse ka patur njė influencė tė madhe. Nė Korēė ka patur 132 kisha tė mėdha e tė vogla, nė Gjirokastėr 86, nė Sarandė 21, nė Kolonjė 90, nė Vlorė 31, nė Fier dhe Lushnjė nga 40 etj. Feja myslimane ka qenė mė e pėrhapur nė zonat e Elbasanit, Gramshit, Librazhdit, Dibrės, Kukėsit, Tiranės, Burrelit etj. Kėshtu, nė Dibėr kishte 122 xhami, nė Burrel 70, Librazhd 50 etj. Nė Tepelenė, Pėrmet, Skrapar, Krujė dhe rrethin e B.Currit, influencė mė tė madhe kanė patur dervishėt (shehlerėt) si sekt i fesė myslimane.
Kėto karakteristika, nė rrethe tė ndryshme tė vendit kanė kėrkuar dhe kėrkojnė edhe njė punė tė diferencuar tė propagandės sonė ateiste-shkencore. Kujdes tė veēantė nga organizatat dhe komitetet e partisė kėrkon minoriteti, ku influenca e fesė orthodhoske ėshtė mė e madhe, nė rrethin e Sarandės nga popullata minoritare qė pėrbėn 41.3% tė popullsisė sė rrethit, rreth 2500 frymė prej vitit 1932-1943.
Qėndrimi ndaj fesė pėr komunistėt ėshtė njė ēėshtje parimore. Ēdo komunist duhet tė jetė ateist, sepse botėkuptimi fetar ėshtė i papajtueshėm me botėkuptimin marksist-leninist, qė pėrbėn bazėn ideologjike tė partisė tonė. Prandaj, kjo ēėshtje nuk mund tė lihet pa u vėnė re dhe pa u ndalur. Nė radhė tė parė kėtu ėshtė fjala pėr ti edukuar komunistėt, pėr ti zhveshur nga ēdo paragjykim e besim fetar, pėr ti kalitur qė tė kapėrcejnė ēdo lėkundje, ēdo nėnshtrim pėr hir tė zakonit, tė traditės familjare etj., nėpėrmjet kritikės parimore e shoqėrore nė organizatat e partisė. Lėkundja ndaj besimeve fetare ėshtė shfaqje e oportunizmit ndaj ideologjisė reaksionare, prandaj dhe nuk pajtohet me figurėn revolucionare tė komunistit.
Organizatat bazė, organet udhėheqėse dhe aparatet e partisė nė rrethe, duhet ti kthehen herė pas here kėtij problemi, ta analizojnė, tė bėjnė studime, tė pėrcaktojnė drejtime e aksione tė mėtejshme, tė pėrgjithėsojnė eksperiencėn pozitive. Sektorėt e edukimit kanė njė rol tė veēantė. Aktivizimi i gjerė i inteligjencės, ngritja e komisioneve ose grupeve pėr studimin e problemeve tė veēanta ose pėr pėrgatitjen e leksioneve, lektorėve, bisedave, botimi i materialeve propagandistike dhe buletineve tė ndryshme e forma tė tjera pune, qė janė praktikuar nga disa rrethe, tė organizohen e praktikohen mė gjerėsisht edhe nga rrethet e tjera. Format e punės qė ka pėrdorur ēdo rreth sipas nevojės e kushteve konkrete tė tij, janė tė shumta e tė ndryshme. Duke i parė ato me sy kritik tė pėrgjithėsohen e pėrhapen mė tė mirat, dhe sipas nevojave, vetė jeta do lindė forma tė reja mė efektive.
Nė luftėn pėr ērrėnjosjen e botėkuptimit fetar, nė punėn pėr edukimin shkencor tė masave, organizatat dhe komitetet e partisė duhet tė udhėhiqen e tė mbajnė mirė parasysh letrėn e shokut Enver pėr kėtė ēėshtje nė pėrputhje me kushtet e tyre konkrete.
/express
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans