als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Lufta partizane n Shqipni n ditarin e nji italiani
Ardian Ndreca
(marrun prej: www.albanovaonline.com )
Doktor Franco Benanti asht nji oficer italian q shrben gjat lufts si mjek pran spitalit partizan. Operacioni i dimnit i gjen. Fehn, shpartallimi i brigadave partizane, gabimet trashanike n rrafshin taktik i shkaktojn vuejtje t panumrta partizanve t plagosun e t smur, disa prej t cilve vriten prej shokve t vet pr mos me i lan me ra gjall n duert e anmikut.
Ky asht rrfimi i mjekut q njohti nga afr Hysni Kapon, Gogo Nushin, Mehmet Shehun, Islam Radovickn, Liri Gegn etj.
Sapo ka dal prej shtypit ditari i nji hebreu italian t quejtun Emanuele Arton, antar i Partis s Veprimit (Partito dAzione) dhe partizan gjat pushtimit nazist t Italis, i cili n mars t 1944 kapet prej nazistave dhe vdes n tortura n burgun e Torinos. Ajo q t ban prshtypje n ditarin e Artomit asht aftsia vzhguese e ktij t riu intelektual q andrronte me u ba historian.
N ditar ai shenjon prshtypjet pr jetn e bands (ets!) partizane. Pr Artomin t rinjt q bajn pjes n band jan ma s shumti injoranta, t pagdhendun e deri edhe maskarenj e t pangim.
Artomi shpreh shpesh prbuzjen e tij ndaj krenve komunista, t cilt prve cilsive t mira jan tepr injoranta dhe fanatik. Jeta q bajn partizant i duket shpeshher e vobegt dhe vulgare: n kullat e kashts ku flejn partizant pshtyjn po aty ku kalojn natn e gjat gjith kohs ndihen krisma q nuk kan t bajn me kundrajrorin.
T gjitha kto gjana e t tjera t cilat ma von retorika e historis s rezistencs i ka naltue, duket se i shkaktonin nji alergji t veant partizanit intelektual Artom. Tue lexue librin e tij (Diario di un partigiano ebreo, Bollati Boringhieri, kujdesue prej Guri Schwarz) m erdhn n mend kujtimet e lufts partizane n Shqipni t nji mjeku italian t quejtun Franco Benanti, t cilat me sa di un nuk jan prkthye ende n gjuhn shqipe.
Libri i Franco Benanti-t (La guerra pi lunga. Albania 1943-1948, Mursia) asht botue n vitin 1966 por tue qen se librat e ksaj natyre jan tepr t pakt e t panjohtun, ai e ruen ende sot freskin dhe randsin e vet.
Asht nji libr prej t cilit mund t msohet ma shum pr luftn partizane sesa prej vllimeve t historis q nisin e mbarojn me urra.
Edhe pse i shkruem prej nji mjeku, ai libr mbet edhe sot kronika e nji intelektuali q vuen dhe sheh tue vuejt t tjert gjat lufts, q urren luftn dhe dhunn dhe q na jep pamje t gjalla dhe mjaft besnike t asaj periudhe.
Autori ka qen mjek pran divizionit Perugia dhe asht marr kryesisht me profilaksin e tifos eksantematike dhe t smundjes s Brill-it t dyja kto smundje q transmetohen neprmjet morrave. Mbas kapitullimit t Italis, dr. Benanti bashkohet me disa formacione partizane, ku ndihma e tij asht mjaft e mueshme, mbasi tifoja asht nji rrezik i vazhdueshm i tyne.
Gjat vitit t fundit t lufts doktor Franko Benanti ban pjes n spitalin partizan, i cili ndiqet kamba kambs prej gjermanve dhe ballistave, t cilt kan shpartallue gati krejtsisht brigadat partizane n jug t vendit, tue vra, tue kap rob t panumrt dhe tue tue ba q nji pjes e madhe e formacioneve t dezertojn. Ndrkaq Shtabi i prgjithshm, vren Benanti, kishte mendue kryesisht sesi me shptue vetveten. Megjithat ai nuk mohon kurrsesi sakrificn ekstreme t disa njsive partizane pr mbrojtjen e spitalit partizan, sidomos pr trheqjen e tij prej Zagoris.
Por le t kthehemi pak mbrapa n koh.
(vijon ma poshte...)
als_Latn scn_Latn zho_Hant als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn