als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Kabalah ėshtė njė disiplinė dhe shkollė mendimi e lidhur me aspektin mistik tė judaizmit rabinik. Ėshtė njė bashkėsi mėsimesh ezoterike, pėr tė shpjeguar marrėdhėnien midis njė krijuesi tė pėrjetshėm e misterioz dhe universit tė fundėm tė vdekshėm (krijimit tė tij).
Ndėrsa ėshtė pėrdorur gjerėsisht nga disa besime, nuk mund tė konsiderohet njė fe nė vetvete, por ėshtė njė grupim shkrimesh, qė ekzistojnė jashtė shkrimeve tė shenjta tradicionale judaike.
Kabalah kėrkon tė pėrcaktojė natyrėn e universit dhe atė tė qėnieve njerėzore, natyrėn e qėllimit tė ekzistencės dhe pyetjeve tė tjera ontologjike.
Ajo gjithashtu prezanton metoda nė ndihmė tė kuptimit tė kėtyre koncepteve, pėr tė arritur ndėrgjegjėsim spiritual. Kabalah fillimisht u zhvillua e tėra brenda realitetit tė mendimit hebre dhe pėrdor vazhdimisht burime klasike hebreje, pėr tė shpjeguar dhe demonstruar mėsimet ezoterike. Kėto mėsime janė mbajtur nga kabalistėt, pėr tė pėrcaktuar nėnkuptimin e Tanakh (biblės hebraike) e po ashtu tė literaturės rabinike, si dhe pėr tė shpjeguar rėndėsinė e pėrvjetoreve fetare hebraike.
Kabalah ėshtė njė interpretim kyē, shpirti i Torah (biblės hebraike) ose i sistemit mistik religjioz tė judaizmit, qė pretendon njė depėrtim nė natyrėn hyjnore. Termi Kabalah ishte pėrdorur sė pari nė tekstet Talmudike, pėrgjatė Geonim dhe tė hershmit Rishonim si njė referencė ndaj trupit tė plotė tė mėsimeve judaike nė dispozicion tė publikut. Nė kėtė drejtim Kabbalah ėshtė pėrdorur nė adresim tė tė gjitha ligjeve orale tė njohura.
Me kalimin e kohės u kthye nė njė referencė tė doktrinave ezoterike tė njohurive, qė lidheshin me Zotin, krijimin e universit e ligjet e natyrės, si dhe rrugėn pėrmes sė cilės njė religjioz i pjekur judaik mund tė mėsojė kėto sekrete. Kabalah nė pėrputhje me pėrdorimin mė tė fundit tė fjalės, thekson arsyet e fshehta dhe tė kuptuarit e urdhėrimeve nė Tevrat, si dhe shkakun kult tė ngjarjeve tė pėrshkruara aty. Ajo pėrfshin kuptimin e sferave shpirtėrore tė krijimit dhe mėnyrat, me tė cilat
Perėndia administron ekzistencėn e universit. Sipas traditave judaike, qė datojnė prej shekullit tė 13, kjo njohuri ka pėsuar rėnie, si njė zbulim pėr tė zgjedhur shenjtorėt nga njė e kaluar e largėt dhe ruhet vetėm nga disa tė privilegjuar. Nga shumica e judenjve besimtarė tė kohėve moderne, ajo ėshtė konsideruar pjesė e Ligjit gojor Hebre edhe pse kjo nuk ėshtė miratuar nga disa studiues Talmudikė e mesjetarė, si dhe nga njė grup rabinėsh liberalė dhe njė pakicė rabinėsh ortodoksė.
Origjina e misticizmit Judaik
Sipas pasuesve tė Kabalės, origjina e saj fillon me Tanakh (Bibla hebraike). Sipas Midrash, Zoti krijoi universin me Dhjetė shprehjet ose Dhjetė cilėsitė. Kur lexohet nga brezat e mė vonshėm tė Kabalės, pėrshkrimi i krijimit nė librin e Zanafillės tregon misteret rreth Hyjnisė vetė, natyrės sė vėrtetė tė Adamit dhe Evės, Kopshtit tė Edenit, Pemės sė Njohurisė tė sė mirės dhe sė keqes dhe Pemės sė jetės, si dhe bashkėveprimin e kėtyre subjekteve hyjnore me Gjarprin, qė tė ēon nė katastrofė, kur ata hanė frutin e ndaluar, siē ėshtė shėnuar tek Zanafilla 2.
Bibla ofron materiale tė shumta shtesė pėr spekulime mitike dhe mistike. Vizioni profetik i Ezekielit nė veēanti, ka tėrhequr shumė spekulime, siē bėri vizioni i Tempullit tė Isaias (kapitulli 6). Vizioni i Jakobit me shkallėt nė qiell, ėshtė njė tjetėr tekst, qė paraqet njė shembull tė njė eksperiencė mistike. Pėrvojėn e Moisiut me shkurret nė flakė dhe takimet e tij me Zotin mbi malin Sinai, janė tė gjitha provat e ngjarjeve mistike nė Tanakh dhe forma tė origjinės sė besimeve mistike ēifute.
Traditat mistike ēifute gjithmonė apelojnė pėr njė argument tė autoritetit nė bazė tė antikitetit. Si rezultat, pothuajse nė tė gjitha veprat pseudopigrafike pretendohet, ose janė atribuar nga autorėsia antike. Pėr shembull, Sefer Raziel HaMalach, njė tekst astro-magjik pjesėrisht i bazuar nė njė manual magjik tė antikitetit tė vonė, Sefer Ha-Razim, ishte transmetuar sipas kabalistėve, te Adami (pasi u dėbua) nga engjėlli Raziel. Njė tjetėr vepėr tė famshme e supozuar, Yetzirah Sefer, daton nga patriarku Abraham. Sipas letėrsisė apokaliptike, njohuri tė fshehta, tė tilla si: magjia, hamendjet, dhe astrologjitė, u transmetuan tek njerėzit nė tė kaluarėn mistike nga tė dy engjėjt, Aza dhe Azazel (nė vende tė tjera, Azazel dhe Uzazel), tė cilėt ranė nga qielli (shih Zanafilla 6:04).
Antikiteti tekstual i misticizmit ezoterik
Megjithatė forma hebraike tė ezotericizmit kanė ekzistuar para 2000 vjetėsh. Ben Sira paralajmėron, duke thėnė: Ju nuk duhet tė keni asnjė lidhje me gjėrat sekrete. (Sirach III) Literatura apokaliptike, qė i pėrket shekujve tė parė dhe tė dytė tė para-krishtera, pėrmbante disa elemente, qė bartin mbi tė Kabalėn e vonshme. Sipas Jozefit, shkrime tė tilla ishin nė posedim tė Essenes dhe ishin tė ruajtura me xhelozi nga ana e tyre kundėr zbulimit, pėr tė cilėn ata pohuan njė antikitet tė zbardhur (shiko Philo, De Vita Contemplativa, III dhe Hippolytus, Refutation of all Heresies, ix. 27).
Libri i jubileve ėshtė instruktiv pėr studimin e zhvillimit tė misticizmit hebraik, i cili ėshtė shkruar nė kohėn e mbretit John Hyrcanus. Ajo i referohet shkrimeve misterioze sė Jaredit, Kainit e Noesė dhe paraqet Abrahamin si ripėrtėritės, ndėrsa Levin si kujdestar tė pėrhershėm tė kėtyre shkrimeve tė lashta. Ai ofron njė kozmogoni tė bazuar nė 22 shkronjat e alfabetit hebraik dhe ėshtė i lidhur me kronologjinė dhe mesialogjinė judaike, ndėrsa nė tė njėjtėn kohė kėmbėngul tek heptada (7) si njė numėr i shenjtė, ndryshe nga sistemi dekadik (10) i pėrshtatur mė vonė nga hagadistėt dhe nga Sefer Yetzirah.
Ideja e Pitagorės e fuqive krijuese tė numrave dhe shkronjave ishte e ndarė me Sefer Yetzirah dhe ishte e njohur nė kohėn e Mishnah (para 200 CE). Elementet e hershme tė misticizmit ēifut mund tė gjenden nė tekstet jo-biblike tė Detit tė Vdekur, si p.s: Kėnga e Sakrificės sė tė shtunės. Disa pjesė tė Talmudit dhe Midrashit fokusohen gjithashtu nė ezoteriken dhe mistiken, sidomos tekstet Chagigah 12B-14b. Ka mjaft shkrime tė fshehta, nė mesin e tė cilave Hekalot Rabbati, Sefer HaBahir, Torat Hakana, Sefer Pliyah, Midrash Otiyot dRabbi Akiva, Bahiri, dhe pretendohet, se Zohari mund tė jetė nga epoka talmudike edhe pse ėshtė e qartė tani, qė disa nga kėto vepra, mė sė shumti e Bahir dhe Tsohari janė mesjetare nė tė vėrtetė e vepra tė pėrshkruara pseudopigrafikisht pėr tė kaluarėn e lashtė.
Kabalah Hermetike
Tradita ezoterike perėndimore (ose hermetike) , njė pararendėse pėr tė dy lėvizjet neo -pagane dhe tė epokės sė re, ndryshon nga forma hebreje, nė tė qėnit njė sistem pa dyshim sinkretistik. Megjithatė ajo ndan shumė koncepte me Kabalan hebraike. Kabala hermetike ndoshta arriti kulmin e saj nė Rendin hermetik tė epokės sė Artė, njė organizatė e shek XIX-tė, qė ishte ndoshta maja e magjisė ceremoniale (ose, nė varėsi me pozicionin e dikujt, prejardhja e saj pėrfundimtare nė rėnie).
Brenda Epokės sė Artė, parime Kabalistike tė tilla si dhjetė Sefirotet, ishin tė pėrziera me hyjnitė greke dhe egjiptiane, tė sistemit Enokian e magjisė engjėllore tė John Dee-sė, dhe koncepteve Lindore tė caktuara (veēanėrisht hindu dhe budiste) brenda strukturės sė fshehtė pėr stilin masonik ose Trėndafil kryqtar. Shumė prej ritualeve tė periudhės sė Artė u botuan nga okultisti legjendar Crowley Aleister dhe ishin hartuar pėrfundimisht nė formė libri nga Izrael Regardie, njė autor i disa shėnimeve. Besueshmėria e Crowley ėshtė inkosistente nė rastin mė tė mirė edhe pse, si shumė rituale tė botuara, disa nė tė vėrtetė janė versione tė manipuluara.
Ndėrtimi i pemės sė sefiroteve
Pema e Jetės, pėrshkrim i Sephirotheve tė Kabalas, ėshtė model primar simbolik i okultizmit modern perėndimor. Ajo ėshtė pėrdorur nė masė tė madhe edhe nga organizatat me tradita jo kabalistike. Secili nga dhjetė rrjedhimet brenda Sefiroteve ėshtė quajtur njė Sephirah dhe sė bashku ato formojnė atė, qė quhet Pema e Jetės. Kjo pemė ėshtė imazhi qendror i tė menduarit Kabbalistik, por pėrsėri ēdo Sefirot pėrshkruan njė aspekt tė caktuar tė Perėndisė, dhe tė marra sė bashku si Sefiroth ata formojnė emrin e shenjtė tė Perėndisė. Pema gjithashtu pėrshkruan rrugėn, me tė cilėn shpirti hyjnor zbriti nė botėn materiale dhe rrugėn, qė duhet tė marrė njerėzimi, qė tė ngjitet me Perėndinė.
Pema pėrmban 10 qendrat sefirothe. Nė sensin numerologjik, pema e sefirotheve ka mjaft rėndėsi. Midis 10 sefirotheve gjenden 22 kalime ose rrugė, tė cilat i lidhin ato, njė numėr qė mund tė lidhet me 22 shkronjat e alfabetit hebraik. Pėrveē faktit, se pėr secilin nga kėto kanale u caktohet njė shkronjė e alfabetit, ēdo rrugė ėshtė identifikuar edhe me njė nga trumpetat kryesore tė letrave tarot dhe kartave simbolike. Kur kombinohet me 10 Sephirothe, kėto 22 rrugė japin numrin 32 qė bėn referencė nė 32 Shtigjet Kabbalistike tė urtėsisė dhe gjithashtu 32 gradėt e Frimasonrisė.
11 sefirothet dhe kuptimi i tyre
Pėr tė paraqitur pemėn, e konsiderojnė ēdonjėrin prej kėtyre dhjetė sfera si rrathė koncentrikė me Malkuth, duke qenė mė i thellė se tė gjithė tė tjerėt, qė pėrfshihen nga ky i fundit. Asnjė nga kėto nuk ėshtė i ndarė nga tė tjerėt dhe tė gjithė thjesht ndihmojnė, pėr tė formuar njė pamje mė tė plotė e mė tė pėrsosur. Pėr tė folur thjesht, Malcuth ėshtė Mbretėria, e cila ėshtė bota fizike, mbi tė cilėn jetojmė dhe ekzistojmė, ndėrsa Kether, gjithashtu thirret Kaether dhe Kaether Elyson ėshtė kurora e kėtij universi, qė pėrfaqėson tė kuptuarit mė tė lartė tė Perėndisė, qė njerėzit mund ta kuptojnė.
Sefirothi kuptimi arkėngjėlli vizioni planeti
1- Kether kurora metatron- bashkimi me zotin- Neptuni
2- Chokmah menēuria- ratziel- vizioni i zotit ballė pėr ballė- Urani
3- Binah kuptueshmėria- tzafkiel- vizioni i dhimbjes- Saturni
4- Daath njohuria- uriel- vizioni i humnerės- Siriusi ose Tiamati
5- Chesed mėshira- tzadkiel vizioni i dahurisė Jupiteri
6- Geburah ashpėrsia- khamiel- vizioni i fuqisė- Marsi
7- Tiphareth- bukuria- rafael- vizioni i harmonisė sė gjėrave- dielli
8- Netsach triumfi- haniel- vizioni i bukurisė- Venusi
9- Hod lavdia- michael- vizioni i shkėlqimit- Mėrkuri
10- Yesod besėlidhja- gabriel- vizioni i makinerisė sė universit- hėna
11- Malkuth mbretėria- sandalfon- njohuria dhe biseda me engjėllin e shenjtė mbrojtės- toka
Hipotetike: aty ekziston edhe njė Sephirah njėmbėdhjetė e quajtur Daath. Sipas Karen Chapdelaine, kuptimi i saj ėshtė humnera dhe element i saj i pėrgjithshėm ėshtė Neptuni, qė e bėn atė njė element tė rėndėsishėm tė Pemės sė Sephirotheve. Duhet tė theksohet megjithatė, se kabalistėt e parė nuk kanė pėrfshirė njė sferė tė tillė, duke e bėrė Daath njė pikė kontestuese tė diskutimit filozofik.
Kabalistėt hebrenj, qė e pranojnė kėtė gjendje entiteti, se kjo nuk ėshtė njė Sephirah, por mė tepėr ėshtė mungesa e njė tė tille. Nė traditėn ēifute, ideja e njė Sephirah njėmbėdhjetė ėshtė njėlloj pėr blasfemi, siē thuhet nė Yetzirah Sefer :Dhjetė Sephirot e mosqenies dhjetė dhe nuk janė nėntė, dhjetė dhe nuk janė njėmbėdhjetė. Shumė njerėz janė duke studiuar Kabalan, si ata, qė kėrkojnė pėr shėrim dhe pėrgjigjet i kėrkojnė tek pyetjet, Kush jemi ne, pse jemi kėtu, dhe ēfarė ėshtė tranzicioni, qė njerėzimi dhe planeti po pėrjeton?/standard/
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bjn_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn run_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn