als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
panorama
Un, operativi i burgut t Burrelit, q bashkjetova me armiqt e popullit
Un, operativi i burgut t Burrelit, q bashkjetova me armiqt e popullit .
E mart, 08 Shkurt 2011 10:41 . .
Megjithat, do t mundohem q edhe at deklarat ta respektoj n thelbin e saj. Them n thelbin e saj, se format q ka prdorur Sigurimi i Shtetit, si rrjeti sekret, teknika operative, survejimi, kontrolli postar e t tjera, tashm kan dal n pazar. N tregimet e mia do mundohem t jem i sakt. Pr t qen sa m i vrtet, jam i detyruar t prmend edhe emra konkret, por asnjher ata q duhet t mbeten sekret. Kto kam vendosur ti marr me vete n varr. Me mbarimin e Shkolls s Ministris s Brendshme, fillova pun me prfytyrimin q na kishin krijuar pr armiqt e klass e t atdheut. Kt imazh n praktik nuk e ndesha ashtu si na ishte predikuar dhe gradualisht n ndrgjegjen time filloi t zbehej. Nj ndikim t fuqishm n ndryshimin e konceptit t krijuar tek un
pr armikun e klass, ka luajtur bashkjetesa me t dnuarit e burgut t Burrelit pr shum vite me radh.
Oficer Sigurimi n burgun e Burrelit
N Burrel mbrrita n 24 tetor 1978. At dit jepte konkluzionet nj ekip i ministris q kishte qen aty pr ndihm e kontroll. Ishte dhe zvendsministri Feor Shehu. Pas mbledhjes, ky m thirri n zyrn e kryetarit t degs dhe m komunikoi emrimin si puntor operativ n burgun e Burrelit. M porositi t bja kujdes, mbasi aty vuajn dnimin element antiparti, armiqt m t egr t partis e t atdheut. Megjithse isha transferuar nga Gjirokastra pr zbutje t lufts s klasave, ideologjia e kohs kishte formuar bindjen edhe tek un se kjo kategori njerzish ishin vrtet t rrezikshm. I dnuari i par q ndesha n burgun e Burrelit ishte Koo Tashko. Po hyja pr her t par n ambientet e burgut, kur u prballa me t. Atij i kishte ardhur n takim i biri, Fredi Tashko. Koo i kishte kaluar t 80-at dhe mezi mbahej n kmb. Kontakti i par me t bri q dika t krcas n formimin tim. Mosha dhe gjendja e mjeruar fizike e Koos bn t m lindte pyetja: Ky sht armiku i rrezikshm?! Gjithka q prjetova ditn e par, por edhe ka pash m von, patn nj ndikim t ndjeshm n formimin tim. Kto rrethana formuan nj mendim tjetr tek un pr shum nga t dnuarit e Burrelit. Pas disa kohsh, Koua prfundoi dnimin dhe e internuan n Adriatik t Krujs, megjithse n nj gjendje t rnduar fizike. Kt logjik e kisha t pamundur ta kuptoja. N burg gjeta edhe t dnuarit Xhavit Qesja, Maqo omo, Fadil Parami, Todi Lubonja, Vask Gjino, Lipe Nashi, Kio Ngjela, Gjin Marku e shum t tjer. Prvese e kisha detyr studimin e dosjeve t tyre, m shtynte kurioziteti t njihesha deri n hollsi me aktivitetin pr t cilin ishin dnuar. N shumicn e dosjeve e kisha t vshtir t gjeja elementt e domosdoshm t veprs penale, pr t ciln ishin akuzuar. Megjithat, nuk gjeja kurajo t flisja pr kt dukuri. Qysh ditt e para m bri prshtypje t veant karakteri i fort i t dnuarve Xhavit Qesja, Maqo omo, Bardhyl Belishova, Kur Kola, Daut Gumeni, Spartak Ngjela, etj. sht e pabesueshme q ky i fundit vuante dnimin n t njjtin burg me t atin, Kio Ngjeln, po nuk lejoheshin t takoheshin. N vitin 1984, n burgun e Burrelit solln t dnuarit e rinj q u goditn pas vetvrasjes s Mehmet Shehut, Muhamet Prodanin, Mihallaq Ziishtin, Abaz Fejzon, Halim Ramohiton, Arif Haskon, Rahman Perllakun, Nesti Nasen, Duro Shehun, Ali enon, Xhavit Ismailagn dhe dy djemt e Mehmetit, Sknder e Bashkim Shehun. Shum nga kta kishin pohuar n hetuesi hollsi pr grupin e Mehmet Shehut. Kur i lexova ato, mendova se vrtet kishim t bnim me armiq real t partis e t pushtetit. Po gjat puns pr zbulimin m n thellsi t shtrirjes s ksaj veprimtarie, nuk i gjeta shum nga faktet q ndodheshin npr dosje. N nj rast krkova nga Ali eno t m fliste m n hollsi pr ato ka kishte deponuar n hetuesi. Ai u prlot dhe m tha: Mos i beso ato! N kushtet ku jam ndodhur, u detyrova t pranoj gjra q nuk jan t vrteta!. Po kshtu m ndodhi edhe me Mihallaq Ziishtin, i cili i njihte format e puns s Sigurimit, pasi kishte qen pr vite t tra zvendsministr i Punve t Brendshme...
Kur vdiq Enveri
Ishin momentet kur sa ishte njoftuar vdekja e Enverit. T gjitha dhomat e t dnuarve antiparti ishin pajisur me mjetet e tekniks operative (prgjimit) dhe un nga zyra n burg, e kisha pr detyr t ndiqja reagimet e tyre, n rastin konkret pr vdekjen e Enverit. Disa prej tyre e prjetuan me dhimbje dhe kt e shprehn n forma t ndryshme. Edhe pse ishin duke vuajtur dnimet prej disa vitesh, shumica e tyre pr Enverin dhan konsiderata pozitive. Tani Shqiprin do ta marr lumi, reagoi njri. Tani shptoi populli shqiptar! ju kundrprgjigj Abaz Fejzua duke ngritur tonin e zrit. T gjitha kto, por edhe shum t tjera, bn q tek un t ndryshonte mendimi pr t dnuarit n prgjithsi, e n veanti pr t dnuarit antiparti. Nj pjes e mir e tyre, pr mua tashm ishin armiq imagjinar. Edhe mjaft nga t dnuarit e tjer nuk ishin ata q kisha prfytyruar m par. N kt vshtrim, puna n burg ishte edhe nj fat pr mua. Aty gjeta realisht t vrtetn.
M qlloi t isha pjes e grupit t puns pr aplikimin e dy amnistive n burgun e Burrelit, ato t vitit 1982 dhe 1986. N t dyja rastet faleshin t dnuarit ordiner q kishin br gjysmn e dnimit. Ata q ishin dnuar pr agjitacion e propagand apo tendenc arratisje, faleshin po t ishin n vitin e fundit t vuajtjes s dnimit. T dnuar ordiner kryesisht ishin ata q ishin ndshkuar pr vjedhje, grabitje, vrasje, etj. Pikrisht kta prfitonin para atyre q ishin t dnuar politik. Kjo ishte logjika e atij sistemi. T dnuarve nuk kisha far tu thosha kur m krkonin tua arsyetoja nj qndrim t till.
Ridnimi i Kosta Filit
N burgun e Burrelit vuante dnimin Kosta Fili. Ai, n vitin 1953 ishte arratisur n Greqi, nga fshati i tij, Mursi. I vendosur n qytetin e Igumenics, ku u martua e krijoi familje, pas disa vitesh bri disa prpjekje pr t hyr ilegalisht n Shqipri, pr t marr me vete nnn, por nuk mundi ta realizonte. N nj prpjekje t radhs n vitin 1957, ra n grackn e Sigurimit dhe u kap. Pak m von u arrestua si agjent i zbulimit grek dhe ndrlidhsi i grupit t Teme Sejkos. U dnua me 25 vjet heqje lirie. N vitin 1979, dnimi i tij prfundonte. Dy-tre muaj para se t vinte dita e lirimit, Kosta Fili i drgoi nj letr kryeministrit. I tregonte pse ishte arrestuar dhe po mbaronte dnimin. N prfundim i krkonte q pjesn e jets q i kishte mbetur t shkonte ta kalonte n Greqi pran familjes. Pikrisht kjo letr vuri n lvizje Ministrin e Brendshme. Kosta Fili, q zinte nj vend t rndsishm n Muzeun e Ministris s Brendshme si diversant i rrezikshm, hynte n radht e t dnuarve Vip. Nga lart u dha porosia q t punohej pr grumbullimin e t dhnave q vrtetonin veprimtarin armiqsore t tij dhe t prgatiteshin dokumentet pr ta ridnuar. Ishte e vshtir t grumbulloheshin prova t tilla. Ndrkoh, dita e lirimit po afronte. Edhe pse provat mungonin, ato u fabrikuan dhe t drguarit e qendrs ishin optimist pr miratimin e propozimit t arrestimit nga prokuroria e rrethit. Miratimi i atyre q ishin n kushtet e vuajtjes s dnimit, ishte kompetenc e prokuroris s rrethit. Kurse kur i propozuari pr arrest ishte i lir, krkohej domosdoshmrisht firma e prokurorit t prgjithshm. N dosjen e plotsuar rishtas kishte t dhna t viteve 58-60, koh kur ai ishte i izoluar n burgun e Gjirokastrs. Me shokt e dhoms ishte shprehur se kudo q t jet duke vuajtur dnimin, do krijonte rastin pr tu arratisur. Pikrisht ky informacion u shfrytzua pr akuzn e re. Nga dy ish-bashkvuajts t asaj kohe q tani ishin liruar, u siguruan provat q u prdorn pr goditjen e Filit. Pra, pr biseda q ishin br 20 vite m par.
Erdhi dhe dita e lirimit. T nesrmen, n orn 8, komandanti i burgut, Idajet Deda, dha urdhr pr t proceduar pr lirimin e tij. Kosta shkoi n evidencn e burgut ku u bn t gjitha veprimet e rastit. U pajis edhe me nj vrtetim q do ta prdorte n financn e degs s Brendshme pr t trhequr t ardhurat q kishte n llogarin e tij. Hodhi antn n kurriz dhe u nis pr te dega. Tashm ishte nj qytetar i lir. Ndrkoh, prokuroria ishte vn n lvizje dhe kishte firmosur arrestimin. Tani q Kosta ishte i lir, arrestimi me urdhrin e prokurorit t rrethit ishte i jashtligjshm. Kosta, i cili e shikonte veten t lir pas 28 vitesh, nuk pati fuqi t reagonte. Mendja e tij pas kaq vitesh burg punonte vetm t shkonte n Greqi, pran familjes. Ai i njihte mir praktikat e ridnimit q kishin ndjekur shum bashkvuajts. Kt fat e kishte psuar Maqo omo, Gjin Marku, Kapllan Resuli, Bardhyl Belishova e t tjer...
Kryetari i degs m urdhroi ta merrja Kosta Filin q ishte te financa dhe ta oja te zyra e tij. Nuk kishte rrug tjetr ve ti bindesha.
Kosta, ti u lirove sot, por nga prokuroria ka mbrritur nj urdhr arresti pr ty, kumtoi kryetari dhe i lshoi para vendimin e miratuar t arrestit...
Mbyllja e hetimeve dhe gjyqi i Kosta Filit u realizuan n mnyr rrufe. Ai u ridnua edhe 10 vite t tjera. Pas disa ditsh u kthye n dhomn e tij t vjetr t burgut pr t kryer dnimin. Me Kostn bisedoja her pas here n greqisht. Krkesa e vetme q m bnte ishte t shkruante pr familjen ndonj letr jasht radhe. Nuk mund t mos ia plotsoja. N letrat q merrte nga Greqia dhe Amerika gjeje shpesh eqe n vler dollari. Ishte detyra ime t kryeja veprimet n bank dhe tia konvertoja n lek, t cilat pastaj i kaloja n llogari t Filit. Konvertimi bhej me 20 lek t vjetra pr nj dollar. Kosts i drgonte shpesh dollar djali i tezes nga SHBA-ja, Jani Hito. Ata ishin arratisur s bashku nga Shqipria n vitin 1953. Ndrsa Jani shkoi menjher n Amerik, Kosta pati historin e msiprme. N vitin 1987, Kosta m tregoi se dhndri i tij n Janin, K. Dinaleksi, ishte i njohur i deputetit t Janins, Papulas, ministr i Punve t Jashtme t Greqis. Ai po interesohej q Papulas t ndrhynte tek autoritetet shqiptare pr ti falur pjesn e dnimit. Dhe kjo pati efekt. Papulas n at koh erdhi pr vizit n Shqipri. Menjher pas ksaj, erdhi nj shkres n burgun e Burrelit, ku thuhej se Presidiumi i Kuvendit Popullor krkonte mendimin pr faljen e dnimit t mbetur t t burgosurit Kosta Fili. Nj muaj m pas, Kostn e liruan. U takova me t te turizmi i Burrelit. M krkoi ta ndihmoja t lidhej me telefon me vajzn e tij n Janin. Kishte 28 vite q ishte ndar prej saj dhe do ti dgjonte zrin pr her t par. E ndihmova dhe lidhja u krye n ast. Jetova momente tepr prekse, kur pash Kostn goxha burr, t qante si fmij dhe t puthte receptorin si i mendur....
vijon nesr...
PIRRO NUREDINI
vec_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ltg_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn bos_Latn