als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Rezultatet e ekspedits shqiptaro-gjermane n Lezh flasin pr marrdhniet tregtare dhe nivelin e zhvillimit t qytetit ilir. Objektet m t veanta: monedha nga koha e mbretit Gent, komplet ensh qeramike, nj skifos nga koha e Augustit
Arkeologu Gzim Hoxha tregon pr rezultatet e grmimeve n ekspeditn e zhvilluar n Lezh nga 14 korriku deri m 23 gusht. Objektet m me rndsi jan 150 monedhat nga koha e mbretit Gent, fragmente amforash, ent e qeramiks, en importi q vijn nga Afrika e Veriut, Mesdheu Lindor, zona e Egjeut.
Kto jan dshmi t marrdhnieve ekonomike dhe t zhvillimit t qytetit gjat periudhs helenistike. N zbulimet e fundit radhiten edhe objekte t periudhs romake dhe antikitetit t von.
Ekspedita zhvillohet nga Instituti i Arkeologjis n Tiran, n bashkpunim me Institutin e Arkeologjis n Berlin. Vmendja e t dyja palve prqendrohet n projektin "Lissosi, si nj polis helenistik n pellgun e Mesdheut", q mendohet t zhvillohet m tej.
Z. Hoxha, sa koh zgjati ekspedita e ktij viti n qytetin e Lezhs?
Kt vit u bn grmime nga data 14 korrik deri m 23 gusht. sht ekspedita e pest q zhvillohet n qytetin antik dhe mesjetar t Lezhs, n bashkpunim me Institutin Arkeologjik t Berlinit.
Tradita arkeologjike n kt qytet sht m e hershme. Deri n vitet '80-t, grmimet jan zhvilluar nga kolegt e vjetr t Institutit t Arkeologjis. N vitin 2001 ka pasur nj fushat vjetore t prhershme nga ana e Institutit ton Arkeologjik dhe nga 2005 e deri m sot bashkpunojm me gjermant.
Ku sht grmuar kt muaj?
Tematika e ktij projekti sht "Lissosi, si nj polis helenistik n pellgun e Mesdheut". Grmimet arkeologjike jan t prqendruara rreth ksaj teme interesante, q studiohet n kuadr mesdhetar. Megjithat, dalin gjurm dhe dshmi arkeologjike nga periudha t tjera, periudha helenistike, antike e von dhe m pak nga ajo romake.
Duke pasur si qllim kryesor ndjekjen e rrjetit urbanistik t qytetit n periudhn helenistike, e kemi prqendruar punn n shum sektor t shprndar n siprfaqen e qytetit antik. Kt vit grmimet jan br n muret rrethuese t qytetit, te Porta e Lumit Drin, pran Memorialit t Sknderbeut, te porta jug-perndimore e qytetit dhe n nj sektor tjetr, q ne e quajm "ekstra-muros", jasht mureve t qytetit.
sht e rndsishme t dim sesi sht zhvilluar rrjeti i urbanistiks s qytetit, n intervale kohore t ndryshme, por dhe brenda nj intervali, n hapsirn brenda dhe jasht mureve t qytetit.
Me far rezultatesh jeni ballafaquar?
Nj nga faktet m domethnse t grmimeve t sivjetme jan 150 cop monedha t periudhs helenistike t von, t periudhs romake dhe t periudhs antike t von. sht numri m i madh i monedhave t gjetura nga t gjitha fushatat q kemi pasur deri m sot. Ato na ndihmojn pr t datuar njsit stratigrafike q ne kemi grmuar gjat ktij viti.
Numri m i madh i monedhave vjen nga periudha e mbretit Gent, e njohur si nj periudh me prerje monetare t shumta, n kuadr t asaj reforme q ai bri pr qarkullimin monetar n periudhn helenistike t von, n paraprgatitje pr luftn kundr Roms.
Monedhat jan gjetur n t gjith sektort e grmimit. Pr kt jemi t knaqur, sepse na jepet mundsia t gjykojm n mnyr precize pr do sektor grmimi.
Leximi i tyre nuk sht br akoma. Ato datojn n koh t ndryshme, duke filluar nga periudha e shek III t II para Krishtit dhe deri n shek VI pas Krishtit. sht nj periudh kohore rreth 9 shekullore.
Numri m i madh i tyre i takon dy periudhave, shek II para Krishtit dhe shek IV-VI, pas Krishtit. U prqendruam te monedhat, pasi ato ofrojn mundsi datimi t sakt, por mendoj se zbulimet m t veanta t ksaj ekspedite jan sasia e madhe e enve t transportit, amforave.
N t gjith siprfaqen e grmuar jan gjetur mijra fragmente amforash, n mnyr t veant nga periudha helenistike e von. Ato dshmojn q qyteti i Lezhs ka qen nj port i rndsishm lumor. Anijet q vinin deri afr mureve rrethuese t qytetit kan shkarkuar kto amfora me produkte t ndryshme, kryesisht vaji i ullirit dhe disa salca speciale t peshkut, drithra.
Ato kan ardhur nga rajone t ndryshme, nga zona e Mesdheut, n mnyr t veant nga Italia e Jugut, nga Afrika e Veriut, nga ishujt e Egjeut dhe tregojn pr marrdhnie tregtare dhe n mnyr t veant edhe pr nj hov ekonomik.
N amfora ka me qindra mbishkrime, q japin informacion her pr produktin q ka mbajtur, pr pronarin e saj, pr firmn q e ka prodhuar.
A jan gjetur gjurm t tjera t jets s prditshme?
Ka objekte metalike t ndryshme, ka objekte prej kocke, forma t ndryshme terrakotash,
fragmente t rralla arkitektonike, gjurm t ndryshme banesash. Nga qeramika helenistike ka nj komplet ensh qeramike t shek II-I para Krishtit. Jan en t tavolins me vernik t kuq dhe t zi.
Jan en luksi, sepse jan t zbukuruara me figura t ndryshme, me aplikime n reliev. Nga kto shquhet n mnyr t veant nj en e periudhs Augustiane, nj skifos, me tet figura n reliev q paraqet nj grotesk t kohs. sht nj nga ent m interesante t gjetura deri m tani.
N sektort pran Portit Lumor t Qytetit dhe n nj sektor pran memorialit t Sknderbeut sht gjetur nj shtres me materiale q i takojn antikitetit t von, (shek IV-VI) dhe bhet fjal kryesisht pr en t prodhimeve t importit q vijn nga Afrika e Veriut, nga Mesdheu Lindor dhe m pak nga zona e Egjeut. Po n kt shtres ka mjaft objekte t tjera t paidentifikuara, q mund t jen vendase, ose nga rrethinat e afrta t bots ilire, nga Shkodra, Durrsi.
Nga analizat q kemi br, rezulton se n qytetin e Lezhs ka pasur edhe punishte pr prpunimin e produkteve t ndryshme metalike. Kjo konstatohet nga disa mbeturina skorjesh q jan gjetur brenda mureve t qytetit.
Pr ta prmbledhur, cili sht informacioni kryesor q jep ky korpus objektesh t zbuluara?
Materiali arkeologjik n trsi ofron t dhna n lidhje me pozicionin e qytetit, marrdhniet ekonomike q ai ka pasur dhe nga kto ne zbulojm edhe stadet e zhvillimit t tij.
Qllimi kryesor i projektit ton sht zbulimi i rrjetit urbanistik, i arkitekturs, i elementeve t ndryshme ndrtimore q ka pasur qyteti, pr ta integruar edhe n klimn mesdhetare t qyteteve t tjera bashkkohse t Mesdheut. Lezha sht nj qytet i inkuadruar mjaft mir n zhvillimet e kohs n botn e Mesdheut. Mund t krahasohet me qytete t bots greke-romake dhe influencat m t mdha vijn nga Italia e Jugut.
Sigurisht n periudhn m t vonshme, merr tendenca t tjera zhvillimi dhe kjo duket qart nprmjet elementve ndrtimor t banesave t gjetura. Bhet fjal pr nj banes me mozaik jasht mureve t qytetit, e zbuluar n fushatat paraardhse.
Ajo i takon periudhs helenistike t von, romake t hershme. N mozaikun q kemi gjetur n dyshemen e saj ka nj mbishkrim ku prcaktohen tre emra t rndsishm q flasin pr pronarin e baness, pr ndrtuesin dhe pr njeriun q u prkujdes pr kt godin publike t qytetit. Kt vit mbishkrimet u zbuluan plotsisht dhe banesa sht pjes e nj ansambli, i cili integrohet n pjesn e jashtme t qytetit. Ansambli sht n zbulim e sipr.
Sa pr qind e siprfaqes sht grmuar n ekspeditat q ju keni ndjekur vitet e fundit? Qyteti i Lezhs vetm brenda mureve rrethuese prfshin mbi 20 hektar, kurse siprfaqja q ne kemi grmuar kto pes vjet, mund t jet vetm disa qindra metra katror. Edhe jasht mureve rrethuese, po i njjti raport.
http://www.shekulli.com.al/2010/09/0...ne-lissos.html
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn