als_Latn dik_Latn sag_Latn
Janë të sëmurë! Nuk janë kriminelë!
Nga Kozeta Kurti
Ata që më njohin nga afër e dinë shumë mirë se unë nuk kam qenë kurrë as qejflie drogash, të lehta apo të rënda qofshin ato, as kurioze për efektet e tyre. Nuk di të ndaj nëse nuk kam qenë ndonjëherë kurioze apo kam qenë gjithmonë e frikësuar për pasojat e përdorimit të tyre dhe ndoshta frika mund të ketë mundur kureshtjen pa e kuptuar as unë vetë.
Di vetëm që vite më parë, kur punoja në “Fiks Fare” (asokohe Fiks-i kishte identifikuar disa nga zonat e kryeqytetit ku tymosej në masë), u gjenda midis një grupi njerëzish, të cilët në lulishten përballë Presidencës po tymosnin të shkujdesur dhe kur më vunë re, m’u duk sikur sapo kishin parë një fantazmë. Nuk doja të mendonin se po u bëja dëm, ndaj pa u menduar gjatë e pa u kërkuar leje ia mora njërit atë cigaren dhe e thitha edhe unë një herë.
Kjo ka qenë përvoja ime e parë dhe e fundit, por fenomenin e njoh shumë më thellë se kaq; e para sepse kam qenë vullnetare e “Aksion Plus” që në shkollën e mesme, e dyta se kam bërë dhjetëra programe për përdoruesit, por edhe për të dënuarit, kryesisht të mitur, që për shumë prej tyre kurrë s’e mora vesh a u dënuan si përdorues, a u dënuan si shpërndarës dhe e treta, sepse kam pasur mundësinë të jem në grupin e punës që ka trajtuar disa persona në varësi.
Reportazhet në institucionet e vuajtjes së vendimeve penale kanë qenë shpesh objekt i punës sime, kryesisht për televizionin; në burgje të sigurisë së lartë, të zakonshme, në burgun e grave apo në atë të miturve në Kavajë. Dënime për vepra nga më të ndryshmet, për vjedhje, për vrasje, për përdhunime, për falsifikime, për pedofili….dhe për drogë! Por jo “grosistët”. Ata janë të privilegjuar edhe aty…dallojnë që te pavarësia dhe kushtet e krijuara në qeli. Shpërndarës të sasive të vogla dhe midis tyre dhjetëra përdorues. Ata janë kriminelët më të mëdhenj të këtij vendi.
Policia i arreston, sepse i kap ndërsa posedojnë lëndë të paligjshme, ç’rëndësi ka se për ata, ajo sasia mund të jetë doza e mbijetesës personale; gjykata i plas aty brenda dhe ata harrohen atje, pa asnjë motiv për jetën, madje shpesh të mbushur, me urrejtje e mllef që sapo të dalin nga aty, t’ia nisin edhe një herë nga e para… Si mund të trajtosh si kriminel dikë që ka nevojë për kujdes shëndetësor? Si mund ta përplasësh atë në të njëjtin mjedis me vrasësin, përdhunuesin, pedofilin?
A keni pasur ndonjëherë përballë një njeri të mbuluar me djersë të ftohta që dridhet në mes të korrikut sikur të jetë në Polin e Veriut? A jeni ndeshur ndonjëherë me një nënë që me lot në sy, vendos në këpucën e fëmijës paratë për dozën e ditës se e ka humbur betejën e s’ka më shpresë?
A e keni pyetur ndonjëherë veten pse është rritur çdo vit numri i përdoruesve, pse është ulur mosha mesatare e përdorimit të herës së parë të drogave që i konsiderojmë të lehta? A keni pyetur ndonjëherë se në cilën fazë është familja, shkolla, si institucionet më të rëndësishme të motivimit dhe nxitjes së adoleshentëve? Vërtet keni menduar se “toleranca 0” ndaj drogës është zgjidhje e suksesshme që do ta eliminojë përdorimin e drogave? Fitorja është minimizimi i dëmeve që vijnë prej përdorimit të tyre, se për aq kohë sa do ketë substanca vërdallë, edhe përdorues do ketë.
Ka një strategji kombëtare të shtrirë në kohë, ku një nga pikat kryesore është reduktimi i dëmit nga abuzimi me drogën dhe sistemet e trajtimit, ku në çështjet kryesore janë kërkuar:
- Ofrimi i shërbimeve trajtuese në përputhje me nevojat individuale për trajtim dhe kujdesi të plotë mjekësor dhe psikosocial në vazhdimësi për të gjithë personat në nevojë; shtrirje gjeografike e këtyre shërbimeve dhe angazhimi maksimal i këtyre shërbimeve në dobi të përmirësimit të shëndetit të përdoruesve të substancave.
- Zvogëlimi i pasojave shëndetësore tek abuzuesit e drogave dhe minimizimi i pasojave sociale shumëplanëshe të lidhura me drogën dhe abuzimin e saj duke nxitur dhe koordinuar aktivitetin e institucioneve të interesuara.
- Riintegrimi i tyre në jetën normale përmes një mbështetjeje të gjerë institucionale e sociale.
(Për më shumë, shih Instituti i Shëndetit Publik.)
A ka ndonjëri ndonjë ide se si mund të riintegrohen ata pasi kanë jetuar me vite të izoluar me vrasës e përdhunues gjakftohtë? Që e vetmja gjë që kanë mësuar është si të jenë “të fortë” e të ndajnë territore aty brenda? Me këto mendësi do e fillojnë jetën ata kur të dalin nga aty? Ata kanë po aq faj sa ata që janë të sëmurë me diabet apo me sëmundje të tjera kronike. E di unë që do fillojnë komentet e tipit: “Atij me diabet ia ka bërë zoti, këtij me drogë ia ka bërë koka”. Por askush nuk ka të drejtë të flasë, të komentojë e të paragjykojë arsyet pse dikush është shtyrë dhe ka përfunduar atje. Unë kam takuar dhjetëra prej tyre, por s’mbaj mend ndonjë rast që të jetë i lumtur në varësinë e vet.
Do të thosha me guxim dhe plot gojën, legalizojini të lehtat, sepse nuk po shohim feedback të hairit (nuk është sukses rritja e numrit të përdoruesve dhe ulja e moshës mesatare të përdorimit herën e parë); do ulej kriminialiteti, “pastrimet” për efekt territoresh, ndoshta do binte interesi për të provuar gjërat e ndaluara, përdorimi do të ishte i monitoruar dhe i kontrolluar, do rriteshin të ardhurat dhe po: duhani është i ligjshëm dhe 18% e fëmijëve të moshës 13-15 vjeç janë përdorues të rregullt të duhanit dhe kjo drogë e ligjshme shkakton në botë më shumë viktima se ajo e ndaluara (shihni studimet e kryera në disa prej shteteve më të fuqishme të botës). Nuk më mungon guximi ta them me plot gojën, por jam e vetëdijshme që kjo është një çështje që i kapërcen interesat tona “të vogla”, si njerëz “të vegjël” që jemi, ndaj të paktën ndryshoni kuadrin ligjor për përdoruesit e substancave narkotike. Mos mbushni burgjet me njerëz që kanë nevojë për ndihmë, jo për izolim e kufizim të lirisë; kanë nevojë për mjekë, psikologë e punonjës socialë, jo për gardianë pa pikë shprehjeje në fytyrë.
Pak ditë më parë iu drejtova ministrit të Brendshëm, sepse numri i personave që Policia e Shtetit arreston në flagrancë për shkak se janë konsumatorë dhe mbajtës të sasive të vogla të lëndëve narkotike (ende nuk ka sasi të përcaktuara fikse që konsiderohen për konsum) është shumë i madh dhe 70 % e këtyre rasteve përfundojnë me mosfillim të procedimit penal nga prokuroria. Ndërkohë dëmi për ta është kryer me publikimin e emrave dhe fotove në çdo media të mundshme, duke i dënuar e dëmtuar në këtë mënyrë, ndoshta më shumë sesa me vendim gjykate.
Më poshtë gjeni disa prej propozimeve të tij drejtuar ministrit të Drejtësisë gjatë vitit të kaluar dhe mbetemi në pritje të përgjigjes prej kësaj ministrie, nëse do të ketë hapa të mëtejshme dhe diskutime për ndryshimet konkrete në legjislacion.
- Është propozuar nga ministri i Punëve të Brendshme që konsumi dhe mbajtja për konsum vetjak i një sasie të kufizuar lënde narkotike të konsiderohet shkelje administrative dhe jo penale (neni 283).
- Sugjerohet që mbajtja, shitja etj. e lëndëve narkotike mbi sasinë e përcaktuar nga ligjvënësi dhe që gjithsesi konsiderohet e vogël të ketë dënim më të ulët se mbajtja apo shitja në sasi të mëdha.
Shënim: Sqarojmë se kemi shkëputur propozimet, në kuadër të temës së publikuar në këtë artikull, pra për përdoruesit e substancave narkotike, por ndërkohë ndryshimet e kërkuara parashikojnë ndryshime edhe në nenin 283/a për trafikun ndërkombëtar të narkotikëve, si edhe në nenin 284 për tregtimin e farërave dhe kultivimin e bimëve narkotike.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn