als_Latn dik_Latn sag_Latn
Pllakat tektonike të Evropës janë duke u zhvendosur, dhe Presidenti Trump është në zemër të kësaj përmbysje. Kancelarja Angela Merkel e Gjermanisë e bëri këtë koment të dielën, kur tha: “Kohërat në të cilat mund të mbështetemi plotësisht te të tjerët, i përkasin të shkuarës”, dhe rezultati është se “ne evropianët duhet ta marrim me të vërtetë fatin tonë në duart tona”.
Me këtë linjë, u bë e qartë se Shtetet e Bashkuara nuk janë më partneri i besueshëm, vendi i të cilës dhe pjesa tjetër e Evropës janë varur prej kohësh. Që nga Lufta e Dytë Botërore, Shtetet e Bashkuara udhëhoqën rrugën për të ndërtuar një rend të ri ndërkombëtar të rrënjosur në NATO dhe Bashkimin Evropian, si dhe një besim në demokracinë dhe tregjet e lira. Britania, Franca dhe Gjermania ishin vende qendrore për atë përpjekje, e cila për 70 vjet e mbajti paqen dhe i dha prosperitet miliona njerëzve, duke qëndruar të vendosur kundër kërcënimit sovjetik, duke i dhënë fund luftës së Bosnjës dhe duke luftuar ekstremizmin në Afganistan.
Ky partneritet trans-atlantik është ende jetik. Por, si dhe sa mirë do të funksionojë udhëheqja amerikane, është e paqartë. Deri më tani, askush nuk flet për shpërbërjen e NATO-s; Evropa ende varet nga siguria e saj në arsenalet bërthamore dhe konvencionale të Amerikës. Por vërejtjet e zonjës Merkel nënvizuan ndarje të thella midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara që kanë një përfitues të qartë, Presidenti Vladimir Putin i Rusisë, i cili ka dëshiruar që aleanca, kundërshtari i Moskës në Luftën e Ftohtë, të shpërbëhet.
Para se z. Trump të merrte pjesë në takimet e tij të para të NATO-s dhe Grupit të 7 vendeve javës së kaluar, liderët evropianë shpresonin që ata të mund ta bindnin atë rreth çështjeve kritike. Kjo tani duket si një ëndërr. Z. Trump dyfishoi impulset e tij të fushatës shkatërruese, duke shigjetuar gjerësisht anëtarët e tjerë për atë që ai i quajti nivelet e tyre të pamjaftueshme të shpenzimeve ushtarake dhe duke refuzuar të ripohoi përkushtimin e ndërsjellë të mbrojtjes së NATO-s. Ai gjithashtu shpërtheu kundër aleatëve për çështje të tjera. Ai ofroi një linjë më pajtuese ndaj Rusisë dhe refuzoi, pavarësisht nga lutjet e tyre, të mbështeste marrëveshjen e Parisit mbi ndryshimet klimatike.
Kur u kthye në shtëpi, z. Trump ndezi edhe më shumë zjarret, duke u ankuar në një tweet se Gjermania paguan “shumë më pak se sa duhet në NATO dhe obligime ushtarake. Shumë keq për SHBA-në. Kjo do të ndryshojë.” Vërejtjet e tij nuk treguan vlerësim për mënyrën se si NATO punon, se si Merkel në fakt e shtyn vendin e saj për të shpenzuar më shumë në mbrojtje – dhe, në përgjithësi, komentet e tilla fyejnë një aleat besnik.
Frika e Evropës mund vetëm të thellohej kur Kongresi dukej sikur përshëndeste z. Trump. Republikanët, të cilët dikur me krenari mbanin veten si kujdestarë të sigurisë kombëtare, kanë treguar pak shqetësime në lidhje me mënyrën se si Trump trajtoi anëtarët e NATO-s ose lidhjet ndërmjet ndihmësve të z. Trump dhe Rusisë. Në një deklaratë, senatori Bob Corker, kryetar i Komitetit të Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë, deklaroi për udhëtimin e z. Trump në Evropë dhe Lindjen e Mesme, duke thënë se ishte i “ekzekutuar afër përsosmërisë”.
Këto theksime të reja në aleancë vijnë në një kohë të keqe. Europa është goditur nga kriza financiare greke; Rritja e autoritarizmit në Turqi, Hungari dhe Poloni; Vendimi i Britanisë për t’u tërhequr nga Bashkimi Evropian; Dhe vërshimi i refugjatëve nga Lindja e Mesme dhe Afrika e Veriut.
Ndërkohë, zoti Putin, gjithmonë i etur për të zgjeruar ndikimin rus, ka shfrytëzuar çdo dobësi dhe krizë, së bashku me nxitjen e disa prej këto kriza vet. Rusia pushtoi Ukrainën dhe ka ndërhyrë në fushatat elektorale në Shtetet e Bashkuara, Francë dhe Gjermani. Z. Putin ka ndërhyrë në Shtetet Baltike, ka mbështetur aleatë të krahut të djathtë në Hungari dhe Presidentin Rexhep Tajip Erdogan të Turqisë në krahun lindor të NATO-s. Ai tani po merret me Italinë me një ambasador të mirë në Romë dhe me financimin e partive anti-establishment.
Ka disa pika të ndritshme. Njëra është se zonja Merkel duket e angazhuar për të luajtur një rol udhëheqës pasi Shtetet e Bashkuara tërheqin mbrapa; Një tjetër është zgjedhja në Francë të Presidentit Emmanuel Macron, i cili ka treguar gatishmëri për të punuar në partneritet me zonjën Merkel. Të dy nuk do jenë përherë në harmoni të plotë, por Gjermania ka nevojë për Francën dhe z. Macron është një partner i mirë.
Vizita e parë e z. Macron ishte në Berlin. Dhe vetëm pak ditë më vonë, ai ka treguar se nuk ka frikë të marrë përgjegjësi. Pas përshëndetjes së Z. Trump, Z. Macron pranoi me qëllim që ta mbante shtrëngimin e dorës të gjatë për të bërë një qartësim politik: Nuk jam shërbetori tuaj. Ai bëri një qartësim po aq të fortë kur u takua në Versajë me zotin Putin, i cili ndoshta kishte punuar për të ndihmuar rivalen e tij, kandidaten presidenciale të ekstremit të djathtë, Marine Le Pen. Z. Macron i dha zotit Putin nderime të plota, por nuk anashkaloi fjalët për rolin destruktiv të Rusisë në konfliktin sirian, në Ukrainë dhe në shpërndarjen e lajmeve të rreme. Mesazhi ishte që një Evropë e tillë duhet të mbetet në të ardhmen: Nuk mund të zgjidhet asnjë çështje e rëndësishme pa biseduar me Rusinë, por dallimet me Moskën nuk duhet të mbulohen.
Tani për tani, duket sikur është në varësi të znj. Merkel dhe z. Macron për ta mbajtur aleancën e gjallë, të paktën derisa z. Trump të kuptojë nevojën për udhëheqjen amerikane ose derisa ta zëvendësojë atë një tjetër president, i mençur.
/Përkthyer nga Lexo.al – The New York Times/
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn