als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Telepatia ėshtė manifestim psikotronik, gjatė tė cilit vrojtohen mendimet, fotografitė psikike, dėrgesa sensibel e njė personi, respektivisht e dėrguesit, nga ana e njė personi tjetėr, qė nė kėtė rastė ėshtė pranuesi.
Kėto mendime qė emetohen vetėdijshėm apo pavetėdijshėm nga dėrguesi, janė tė "shpėrndara" nė hapėsirė, ashtu qė me shqisat normale tė komunikimit nuk ėshtė e mundur tė pranohen dhe me to tė komunikojmė. Pra, telepatia ėshtė komunikim i dy qenieve pa kontakt fizik, pa fjalė, por vetėm me anė tė mendimit, pavarėsisht nga largėsia e tyre.
Fjala "telepati" rrjedh nga gjuha e vjetėr greke dhe do tė thotė: "tele"- largėsi dha "pathe"- ndjeshmėri. Themeluesi i saj ėshtė F. Majers, njė ndėr themeluesit e Shoqatės britanike pėr kėrkime psikike mė 1882.
Aftėsi tė komunikimit telepatik kanė tė gjitha qeniet e gjalla, por ato qė e kanė mė tė zhvilluar aftėsin e emetimit tė neuro-rrezeve, e kanė mė tė theksuar kėtė dukuri. Vetė jeta ėshtė e mbushur plot me raste telepatike, tė cilat paraqiten nė mėnyrė spontane, midis personave qė janė tė lidhur ngushtė emocionalisht dhe shpirtėrisht, siē janė binjakėt, nėna dhe fėmija, motra e vėllai, burri e gruaja etj.
Komunikimi telepatik, emetimi dhe pranimi i rrezeve, paraqet fundamentin e formimit tė mardhėnieve midis prindit dhe fėmijės. Dashuria nė mes nėnės dhe fėmijės ėshtė e formuar kryesisht nė parimet telepatike dhe kėto janė posaēėrisht tė theksuara nė vitin e parė tė jetės, kur fėmija nuk di tė flasė. Gjithashtu, gati nė tė gjitha vdekjet, tė afėrmit e familjes, nė ēastin kur vdes i dashuri i tyre, nė mėnyrė tė ndryshme e ndjejnė kėtė. Nė popull kėto quhen "isharete" (arab, isara- shenjė).
Kėrkimet e ndryshme, pėr sqarimin e telepatisė nė mėnyrė shkencore, kanė filluar qė nga koha e Mesmerit, P. Zhanes. Sh. Rishes etj. Eksperimente intensive nė fillim tė viteve 30 zhvilloi edhe shkrimtari A. Sinkler me tė shoqėn. Sinkleri vizatonte figura tė ndryshme, ndėrsa e shoqja mundohej qė t'i pranonte nė mėnyrė telepatike dhe t'i reprodukonte.
Nė serinė prej 290 provave, arriti nė 23% tė rasteve rezultate tė sakta; 53% tė pjesėrishme dhe 24% tė gabuara. Eksperimentet e Sinklerit ishin nėn kontroll tė plotė. Nė disa raste pėrputhja e vizatimeve ishte aq e saktė, sa qė A. Ajnshtajni qė ishte prezent nė disa eksperimente, u magjeps aq shumė, sa qė ia shkroi edhe parathėnien e librit tė Sinklerit "Radioja mentale", nė tė cilėn janė paraqitur tė gjitha rezultatet e eksperimenteve.
Me eksperimente telepatike u muarėn edhe U. Keringtoni, Dr. Rajni, Tajeri etj, ndėrsa pėr eksperimente ata shfrytėzonin kompletet e letrave tė: Zenerit, Lazanovit dhe tė Manczarskit. Ndėr mė tė njohuar janė ato tė Zenerit qė pėrbėhen nga 25 letra, tė ndara nė 5 pjesė, dhe secila nga kėto pjesė pėrmban nga njė simbol grafik.
Numri mė i madh i shkencėtarėve paraqesin teorinė se esenca e telepatisė ėshtė nė bartjen e energjisė nga njėri sistem nervor nė tjetrin, siē bėhet bartja nė mes dy radiostacioneve. Duke pasur parasysh se kėrkimet elektroencofalografike kanė treguar se masa e trurit emeton valė me frekuenca tė ndryshme, supozohet se mendimet e caktuara kanė valė tė caktuara me karakteristika ende tė pazbuluara dhe qė mesazhet barten me anė tė kėtyre valėve dhe nė trurin e pranuesit deshifrohen.
Zbulimi i njė numri tė madh grimcash elementare nė fizikėn atomike kishte rėndėsi dhe pėr psikotronikėn. Kėshtu, A. Kestler nė veprėn "Rrėnjet e koincidencės" solli mendimin e disa fizikantėve se ekziston grimca elementare e posaēme e quajtur "psitron", e cila ėshtė bartėse e informatave nė territorin e perceptimeve jashtshqisore.
G. Marfi, nė sqarimin e telepatisė, thekson rėndėsinė e mardhėnieve personale mes dėrguesit dhe pranuesit tė valėve telepatike. Gjendja e ndryshme psikike zvogėlon vetėdijen dhe i afron qeniet njerėzore njėrėn pranė tjetrės mė shumė se qė ėshtė e mundur gjatė gjendjes sonė "normale".
Sipas teorisė sė Sinkronicitetit, tė cilėn e formuloi Jungu, pėrveē arsyes sė lidhjeve kauzale nė mes tė paraqitjeve nė natyrė, ekzistojnė edhe lidhje sinkronike akauzale, tė cilat i lidhin dy dukuritė me pėrmbajtje tė njėjtė tė kuptimit. Sipas Jungut, gjithēka qė ndodh nė njė moment tė caktuar, pėrmban karakteristikat e pandara tė atij momenti.
Fenomenet sinkronike paraqiten nė gjendje tė ulėt tė vetėdijes dhe janė tė ngarkuara me emocione, siē janė: ėndrrat, gjendjet meditative, sėmundjet shpirtėrore etj. Teoria e Sinkronicitetit sqaron edhe shumė dukuri tjera nga jeta, p.sh.: lindja e ideve njėkohėsisht te dy persona ose dukuria e njohur kur dikush na merr "fjalėn nga goja", etj.
Si pėrfundim mund tė thuhet kjo: Shumica e eksperimenteve psikotronike tregojnė se perceptimet jashtshqisore janė procese tė komunikimit tė materieve tė gjalla e jo vetėm tė qenieve njerėzore. Kjo na sjell nė supozim se telepatia ėshtė proces themelor i intraksionit tonė me rrethin, eventualisht me i vjetėr se sa komunikimi verbal.
Kjo dukuri gradualisht u zhduk me zhvillimin e funksioneve, tė cilat e zėvendėsuan dhe e lanė tė shtyrė nė prapavijė, sepse organet shqisore dhe funksioni i tė folurit ishin mė tė pėrshtatshme pėr komunikim dhe veprim nė rreth. Megjithatė, perceptimet jashtshqisore nuk u zhdukėn, por vetėm u mėnjanuan. Nė gjendje kur humbet kontrolli i qendrave tė larta tė vetėdijes, siē janė rastet e rreziqeve pėr jetė, tronditjet e thella,traumat e paparashikuara, hipnoza etj., kėto funksione dhe mekanizma jashtshqisore, tė lėna anash, aktivizohen.
Nga Sabir Krasniqi
Explorer univers
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fra_Latn