als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Akademik Aleksandr Stipeviqit me respekt, n vend t urimit, me rastin e 80 vjetorit t lindjes s tij dhe haprimit n dekadn e tet t jets. Ndiejm obligim moral dhe intelektual pr ti paraqitur respektin ktij shkenctari, me origjin arbreshe, ktij ilirologu, arkeologu, ballkanologu, albanologu, eruditi, hulumtuesi e studiuesi t pashembullt dhe t prkushtuar gjat periudhs mbi gjysm-shekullore.
Akademik Aleksandr Stipeviqi ka dhn kontribut t pashlyer n zhvillimin e disa disiplinave shkencore jo vetm n Kroaci, Kosov e Shqipri, por edhe m gjer, duke qen personalitet me nj diapazon t gjer, me karakter t shkenctarit t madh dhe t pakompromis. Vazhdimisht ka qen n shnjestr t strukturave e shrbimeve sekrete t MPB-s, UDB-s famkeqe, q nnkupton shrbimeve t sigurimit, vzhgimit dhe survijimit, por ai, me formatin e tij t madh prej shkenctari, me urtsin q ia kan zili shum individ e popuj t tjer, nuk u nnshtrua dhe nuk u prul trysnive e shantazheve t ushtruara ndaj tij. Kt nuk e bri as n vitin 1987, kur publikisht dhe haptas u akuzua pr teorin q ai prfaqson pr ilirt dhe etnogjenezn e shqiptarve, duke e quajtur si bashk-ideolog t “kundrrevolucionit” n Kosov, bashk me Ali Hadrin. Ai edhe ather qndroi, por edhe sot qndron stoik, krenar, dhe me plot dinjitet e mbron at q ka mbrojtur gjat mbi gjysm shekulli t puns s tij shkencore, krkimore e studimore pr ilirt dhe shqiptart.
T pakt jan t till.
Aleksandr Stipeviqi, ka pas ndjenjn pr t pahulumtuarn n fushn e arkeologjis, ilirologjis, historis, etj dhe kt e ka br me prkushtim.
Akademik prof. Dr. Aleksandr Stipeviqi, n t vrtet, n saje t eksperiencs s tij dhe fams kombtare dhe ndrkombtare, q me punimet e veta n fushn e arkeologjis, albanologjis, ilirologjis dhe bibliografis, ka arritur t klasifikohet n rangun m t lart kombtar e ndrkombtar, posikur edhe n fushn e historis s librit dhe biblioteks dhe sociologjin e librit.
sht emri m i njohur n fushn e ilirologjis q e ka br t njohur aneknd bots ndr studiuesit dhe bibliograft jo vetm t rajonit tone. Emri i Aleksandr Stipeviqit, sht shum i madh, jo vetm n botn shqiptare dhe jo vetm n qarqet akademike t Ballkanit e Mesdheut, por edhe m gjer.
Veprat e tij t botuara edhe n kroatisht, jan prkthyer n shum gjuh t bots, duke filluar nga italishtja, anglishtja e deri tek gjuht arabe dhe farsi (persishten e vjetr dhe iranishten e sotme).
Vepra e Aleksandr Stipeviqit, “Ilirt”, sht shkruar n mnyr t prkryer pr ilirt dhe ate fillimisht n gjuhn kroate, q sht prkthyer edhe n gjuhn shqipe, e botuar n Kosov, dhe e ribotuar n Shqipri, me disa intervenime kryesisht gjuhsore, me ndihmn e Akademik Muzafer Korkutit, nj nga arkeologt m t shquar q ka Shqipria dhe ndr m t njohurit n botn e shkencs s arkeologjis. Vet Akademiku Aleksandr Stipeviqi thot: “Historia e shoqris njerzore fillon me librin. Libri sht forma m universale e komunikimit, informimit dhe edukimit t nj shoqrie n t gjitha epokat”.
Ai, pr fat t mir tonin, n t gjitha konferencat ku ka mar pjes, n t gjitha publikimet, prononcimet publike n t gjitha rrethanat politike e ka filluar me fjalt:”Un jam shqiptar, arbresh, nga Shqipria, nga arbresht e Zars. Kto fjal ia shtojn vlerat figurs s madhe t Akademik Aleksandr Stipeviqit, krahas vlerave q ka dhn ai n fushn e arkeologjis, e sidomos pr periudhn e ilirve. Stipeviqi sht pa dyshim ilirologu m i madh q ka bota shqiptare , rajoni dhe bota, me studimet q ai ka br pr ilirt. Kt e dshmon fakti se libri “Ilirt” sht botuar e ribotuar nnt her n italisht, shqip, kroatisht e gjuh t tjera”.
Pr punn e tij n fushn e arkeologjis, ilirologjis, balkanologjis e shum fusha t tjera shkencore, Akademik Aleksandr Stipeviqi sht nderuar pos tjerash edhe nga presidenti i Shqipris, me Urdhrin “Naim Frashri i Art”, q para m shum se pes vjetve.
Q si student ai e ka br t qart pozicionin dhe prcaktimin e tij me fjalt: ”Me ilirt kam vendos t merrem q si student i arkeologjis nga fakti se nuk mund t studjohet e kaluara e Ballkanit, pa e njohur elementin ilir. do gj n Ballkan fillon me ilirt”.
N veprimtarin e Aleksandr Stipeviqit jan dy binar kryesor, e ato jan: arkeologjia dhe bibliografia, q sht shum vshtir t ndash se ku mbaron njra e ku fillon tjetra, sepse jan t ndrlidhura mes veti.
Aleksandr Stipeviqi sht nj autoritet i shkencs q ia ka dhn nj jet t tr dhe nj dimension t veant ilirologjis. Ilirologjia sht politizuar tej mase m 1981, e sidomos vazhdimsia iliro-shqiptare, kur u zhvilluan edhe debate t mdha q arritn deri n komitetet qndrore t ish sistemit dhe jorastsisht duke imponuar se shqiptart nuk kan preajrdhje nga ilirt.
Shqiptart e sotm, fal edhe Akademik Stipeviqit, ndihen t sigurt si pasardhs t vetm t ilirve. Ai thot: “Ilirt nuk jan zhdukur prej Ballkanit as n kohn e dyndjeve t mdha t sllavve, e as pas vendosjes s tyre n kto vise”. Kto formula duhet ti dije do pasardhs i ilirve, do shqiptar.
N shnimet e tija biografike, vet Akademik Aleksandr Stipeviqi, mes tjerash shprehet:” Kam lindur n Arbnesh, q asokohe ishte afr Zars, ndrsa q nga 1954 sht pjes e Zars. M von, do t dshmohet, se vendlindja ime do t luaj nj rol t rndsishm n jetn time, n rend t par pr shkak se kam msuar pa vshtrsi dhe pa pages nj gjuh, q m von gjat shkollimit tim n arkeologji, isha i vetmi student n kt deg, q kam mundur t shfrytzoj literaturn shkencore pr Ilirt, t shkruar n gjuhn shqipe. Gjat tr jets time, kam mbajtur dhe mbaj nj amulet (hajmali-talisman), q m ka shrbyer si amulet i vrtet, sipas besimit iliro-shqiptar.
Pr AkademikAleksandr Stipeviqin, prof. Dr. Zef Mirdita do t shprehej: “I magjepsur me ilirologjine dhe albanologjin”.
Shandri, (Aleksandr Stipeviqi), ky shkenctar m fam botrore, pr arbresht e Zars, shokt, miqt dhe t gjith ata q e njohin, mbetet Shandri, i prafrt, modest, komunikativ, i prkushtuar pr respekt, ndrkaq, pr qarqet kuazishkencore, q prpiqen t hedhin teza t paqndrueshme dhe t rreme mbi origjinn e shqiptarve, si ndodhi kohve t fundit me t ashtuquajturin pamflet t ASHAM, “Enciklopedin maqedonase”, sht po ai Aleksandr Stipeviqi, i ashpr, i rrept, dhe i prer, q shprehet n gjuhn amtare arbreshe: “Fal Zotynit, un jom gjoll (fal t Madhit Zot, un jam akoma gjall)”, me mesazh t qart, q derisa Akademik Aleksandr Stipeviqi t jet gjall, mos pretendoni t ndryshoni historin e shqiptarve.
Pr t gjith at kontribut n shum disiplina shkencore, n veanti t ilirologjis, balkanologjis, albanologjis, publicistiks, ju jemi mirnjohs q nderuar veten, arbresht, shqiptart kudo qofshin, keni nderuar shkencn, keni nderuar ilirt e shumka tjetr.
N haprimin tuaj n dekadn e nnt, t dshirojm t gzoni shndet t plot, jet t gjat dhe rezultate t mtejm n fushat q keni grumbulluar materialin dhe jeni duke punuar pr t dal n drit. Ke qn dhe je udhrrfyes dhe ylli ndriues i shum brezave t studjuesve n fushn e arkeologjis, ilirologjis etj. Pt t gjitha, i nderuar profesor shum faleminderit.
(Akademiku Stipeviq me gazetarin Mehmet Latifi)
Jetshkrimi
Akademik, prof. Dr. Aleksandr Stipeviqi, arkeolog, bibliolog, bibliograf, albanolog, ilirolog, balkanolog, bibliotekist dhe eseist arbresh, ka lindur n Arbresh (Arbanasi), afr Zars, m 10. tetort vitit 1930. N Zar ka mbaruar shkollimin fillor dhe gjimnazin, ndrsa studimet i ka vazhduar n Fakultetin filozofik t Universitetit t Zagrebit, ku sht diplomuar m 1954, n degn e arkeologjis.
Pasi prfundoi studimet pasuniversitare n Fakultetin filozofik n Zar, mbrojti me sukses disertacionin e doktoraturs me temn “Simbolizmi religjioz tek ilirt” Pr nj koh t shkurtr punoi n Muzeun arkeologjik n Zar dhe n Institutin e shkencave t historis n Zar, ndrsa n vitin 1957,kaloi n Bibliotekn Kombtare dhe Universitare n Zagreb, n detyrn e kryeshefit t degs s librit t botuar. M 1974, mer drejtimin e Biblioteks s ASHAJ (sot ASHAK), ndrsa kah fund ii 1983, kalon n Entin e athershm leksikografik “Mirosllav Krlezha”, duke ushtruar detyrn e kryeredaktorit t Leksikonit biografik kroat.
N dhjetor t vitit 1987, pas daljes nga botimi t librit t dyt, kalon n Fakultetin Filozofik, t Universitetit t Zagrebit-Dega e shkencave informatike: katedra e bibliotekaris, ku ligjron kto lnd: “Historia e librit dhe bibliotekave”, “Bibliografin” dhe “Sociologjia e librit dhe bibliotekave”. N muajin shkurt t vitit 1978, merr titullin e kshilltarit t bibliotekaris dhe po at vit, ASHAJ e zyrtarizon titullin e kshilltarit shkencor t Akademis s Shkencave dhe Arteve t Jugosllavis nga fusha e shkencave t historis.
N vitin 1990, sht zgjedhur me titullin e kshilltarit shkencor n fushn e shkencave informative. Nga viti 1970-1973, n cilsin e ligjruesit t lart, si bashkpuntor i jashtm, ka ligjruar “Hyrje n arkeologji” n Fakultetin filozofik n Prishtin. Kah fund ii vitit 1971 sht zgjedhur ligjrues pr lndn “Hyrje n histirin e librit dhe t bibliotekave” n studimet pasuniversitare (postdiplomike) pr bibliotekari, dokumentacion dhe shkencat informative t Universitetit t Zagrebit. M 1978, sht zgjedhur profesor inordinar honorarist n katedrn e sapoformuar pr bibliotekari t Fakultetit filozofik t Universitetit t Zagrebit, ndrsa m 1987, sht zgjedhur pr professor t rregullt po n kt fakultet. sht oensionuar n vitin 1997.
Nga viti 1987-1996, ka qn shef i Katedrs s bibliotekaris, n Degn e shkencave informative, ndrsa nga 1992-1995, kryeshef i Degs s shkencave informative n Fakultetin filozofik n Zagreb. N organizatat e bibliotekaris ka ushtruar shum detyra: nga 1967 deri m 1973, ka qn kryetar i Shoqats s bibliotekistve t Kroacis, ndrsa nga 1967-1969, kryetar i Shoqats s bibliotekistve t Jugosllavis.
Nga viti 1992-1997, ka ushtruar detyrn e kryetarit t Kshillit pr bibliotekat n Republikn e Kroacis. N periudhn nga 1993-1996 ka qn antar i Kshillit pr t Drejtat e Njeriut dhe t Drejtave t Bashksive dhe Pakicave Etnike, t Dhoms s deputetve t Parlamentit t Republiks s Kroacis.
Nga 1973 deri m 1999, ka qn antar i Kshillit botues t edicionit
”Annual Bibliography of the History of the Printed Books and Libraries”, q botohej n Den Haag. M 1968. inicon veprimtarin botuese t Shoqats s bibliotekistve t Kroacis. Ka qn kryeredaktor t botimeve shoqrore t Shoqats s bibliotekistve t Kroacis deri m 1984. Redaktor professional i botimeve t Entit Leksikografik “Mirosllav Krlezha” (botimi i dyt i Enciklopedis s Jugosllavis, Leksikoni biografik kroat, Enciklopedia e Kroacis).
Nga viti 1983 sht antar (jasht prbrjes punuese) t Akademis s Shkencave dhe arteve t Kosovs, ndrsa nga viti 2001, antar nga jasht shteti i (Socio straniero) Accademia Marchigiana di Scienze, Lettere ed Arti n Ancona t Italis. sht antar i PEN Qendrs s Kroacis nga viti 1985, si dhe t Shoqats s Arkeologve t Kroacis nga viti 1962.
Pr punn e tij sht nderuar me shum mirnjohje: m 1983 ka mar mimin e “Kukuleviqit” pr punn e tij n profesionin e bibliotekaris, ndrsa m 1998 sht nderuar me “Rendin e Yllit t Kroacis, me figurn e Marko Maruliqit”. mimin e qytetit t Zagrebit e ka mar m vitin 2004. Po t njjtin vit edhe mimin e qytetit t Zars, pr vepr jetsore. Dekoratn e art, “Naim Frashri”, t ciln ia dorzoi president i Republiks s Shqipris, Rexhep Mejdani, “pr kontribut n zbardjen e historis s ilirve” e ka mar m vitin 2001.
Ka mar pjes n shum tubime shkencore n vend dhe npr bot. Ka qn n udhtime studimore dhe stipendi n Itali, Gjermani, Angli, Korej, Jordani, Turqi, Danimark, Shqipri dhe n shum vende tjera.
Merret me artin dhe religjionin e ilirve antic, bibliografi, historin kombtare-nacionale dhe ate t prgjithshme t librit si dhe me shtje t censurs dhe n prgjithsi fatin n shoqri. Ka shkruar sintezn e par mbi artin e ilirve dhe sintzn mbi ilirt e cila deri m tani ka prjetuar nnt botime n katr gjuh (kroatisht, anglisht, shqip dhe italisht). Ka shkruar shum libra dhe punime mbi arbresht e Zars. Ka botuar m shum se 200 punime shkencore dhe profesionale n gjuht: kroatisht, italisht, shqip, anglisht dhe n frengjisht dhe ate n publikimet nacionale dhe ndrkombtare. Viteve t fundit m s shumti shkruan pr historin e librit kroat dhe bibliotekat kroate.
Ka botuar kti tituj:Arte degli Illiri, Milano 1963. (botimi anglisht 1963),Dorracak pr rregullimin e diskotekave, Zagreb 1964. (n bashkpunim me Lela Caniq dhe Janko Zhivkoviq), Gli Illiri, Milano 1966. (prkthyer n shqip 1967), Bibliographia Illyrica, Sarajev 1967. (suplementet jan botuar 1974., 1978. dhe 1984), Iliri - povijest, kultura, život, Zagreb 1974, 1989, 1991. (prkthyer n anglisht 1977. dhe n shqip 1980, 1990. i 2002), Bibliografja e arkeologjis antike n Jugoslavi 1-2, Sarajev 1977., Kultni simboli kod Ilira, Sarajev 1981. (botimi n shqip 1983., 1990. i 2002), Historia e librit, Zagreb 1985. (botimi n shqip 1988. i 2000., n arabisht 1993. dhe n persisht 1994), Cenzura n biblioteka, Zagreb 1992., Mbi censorin e prkryer, Zagreb 1994. (botimi n shqip 2002), Interpretime albanologjike, Shkup 1994., Si ti shmangemi censorit, Zagreb 1997., Tregimi mbi Leksikonin biografik kroat, Zagreb 1997., Fat ii librit (Sudbina knjige), Lokve 2000., Historia sociale e librit tek kroatt (Socijalna povijest knjige u Hrvata), - (tani pr tani jan botuar dy prej tri librave t planifikuara), Zagreb 2004. dhe 2006).
Forumi Shqiptar sht komuniteti shqiptar m i vjetr dhe i madh n Internet. Ai u hap pr her t par n vitin 1998 si pjes e projektit Albasoul. Forumi sht nj nism private e nj grupi emigrantsh shqiptar q ka pr qllim t'iu ofroj t gjith shqiptarve nj platform pr t shprehur zrin e mendimin e tyre n liri t plot. Forumi sht nj siprmarrje jo-fitimprurse dhe t gjitha shrbimet tona ofrohen falas e pr t gjith. Stafi i forumit sht staf vullnetar dhe pa pages. Shpenzimet e forumit mbulohen nga nismtart, donacionet e antarve dhe t ardhurat nga reklamat.
als_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn