als_Latn uzn_Latn bos_Latn
-
Retushet e gjymtojn historin. - nga Dhimitr Antoni
-E vrteta mbi t ashtuquajturin Komploti i Beqir Grebenes
si Shkak pr t sjell Princ Vidin n Shqipri.
Ky problem sht shtruar jo me vrtetsi. N mnyrn se si sht trajtuar, dashur pa dashur, i vihet njoll figurs shum t pastr t Kryetarit t Qeveris s Prkohshme t Vlors , Ismail Qemali:
N tekstet e historis s Shqipris ky problem sht quajtur dhe trajtuar si Komploti i Beqir Grebenes e m von i ashtuquajturi Komplot i Beqir Grebenes. sht trajtuar ashtu si ka shkruajtur shtypi antishqiptar i kohs duke e akuzuar Ismail Qemalin si pjesmarrs n komplotin e Beqir Grebenes, fuqit e mdha krkuan rrzimin e Ismail Qemalit, dhe e realizuan at. N vend t Qeveris s Vlors u caktua nj komision Ndrkombtar q do t prgatiste ardhjen n fuqi t Vilhelm Vidit si mbret i Shqipris.
N planet ekonomiko-financiare, Ismail Qemali ishte shprehur t ndrtonte nj shtet t pavarur, t krijonte Bankn Shqiptare, t emetonte monedha shqiptare; n at koh qarkullonin pare turke, greke, serbe, italiane, austriake etj; Do t bnte lumenjt t lundrueshm, do t thante knetat, do t hapte rrug, pr makinat dhe trenat.
Kjo nuk u plqente fuqive q na rrethonin t cilt synonin n nj mnyr ose n nj tjetr t zotronin Shqiprin ose pjes t saj. Prandaj krijuan prarje n qeveri. Prve Esat Pash Toptanit u larguan dhe dy klerikt q ishin nnkryetar Dom Nikoll Kaorri dhe Myfti Vehbi Agolli ( Dibra ) .
N nj letr q Luigj Gurakuqi i shkruante kryetarit t shoqris s shqiptarve t Rumanis, Pandeli Evangjelit ndr t tjera theksonte:
Shqipria sht mjaft n rrezik; paria e vendit po ua shet Shqiprin t huajve; por kjo nuk do t thot t humbasim shpresat. Po t mbshtetemi fort n popull, ne do t fitojm me do kusht. Prve ktyre, forca ushtarake t huaja vazhdojn t qndrojn akoma n Shqipri.
N kt situat t vshtir t Shqipris, patriott shqiptar, kudo q ishin filluan t organizoheshin e t punonin pr vendin e tyre. N Turqi u ngrit nj komitet me shqiptar atdhetar n t cilin bnte pjes dhe Beqir Grebeneja, nj shqiptar i vrtet. Ai kish komanduar forcat ushtarake shqiptaro- vllahe kundr sulmeve banditeske t shovinistv grek q krkonin t shfarosnin popullin shqiptar e vlleh n krahinn e Kosturit, t Grebenes e pothuaj n tr krahinn e Pindit.
N disa dokumenta t prura nga Arkivi rumun del se kur Beqir Grebeneja kishte shkuar n Rumani, grekt q banonin atje u ngritn dhe krkuan prej autoriteteve rumune q t dbohej nga ky shtet, duke br shum akuza ndaj tij.
Me ta marr vesh kt shqiptart dhe vlleht e Rumanis, i drejtuan nj peticion Mbretit t Rumanis ku i kallzonin se si Beqir Grebeneja kish shptuar qindra e mijra shqiptar e vlleh nga masakra historike e andartve grek. Kshtu atdhetari Grebeneja fitoi duke marr dhe nderimet q i takonin.
Ai kishte nj korrespondenc t pasur me shum njerz dashamirs, dhe personaliete me ndikim pr kohn. Nga Turqia ai zhvillonte nj letrkmbim me aristokratin Eqrem Bej Vlora, i cili ishte drguar t punonte n Vlor nga Komiteti i athershm. Letra e tij, q ruhen n Arkivin e Shtetit kan nj vler t jashtzakonshme njohse t ndjenjave t thella shpirtrore atdhetare si dhe t veprimtaris s tij proshqiptare.
N Rumani punonte si Senator i Senatit Rumun dhe si okulist i Pallatit Mbretror, Dr. Ibrahim Temo, figur e rndsishme, i cili ka punuar n prhapjen e ideve demokratike n perandorin turke. Nuk ka shoqat apo parti turke brnda apo jasht vendit t mos njoh dorn e tij.
Ai drejtonte dhe gazetn Albania ku shklqente penda publiistike e Faik Konics. Shkruante artikujt kryesor n kt media si edhe e financonte at. Me situatn q u krijua n Shqipri n vitin 1913, t dy ran n marrveshje me Ismail Qemalin, pr t rifituar trojet e prvetsuara nga vendet fqinje. Pr kt arsye mbshtetur n influencn q kishte n rrethet patriotike dhe shtetrore turke, ai drgon nj nga aktivistt e tij Shan Vila, q t bisedoj me triumviratin q sundonte ather n Turqi; Talatin, Enverin dhe Njazin. Atyre u shkruan pr qllimet ekspansive t serbve dhe grekve n Ballkan. Serbt krkonin t krijonin shtetin e madh t Stefan Dushanit, ndrsa grekt pretendonin perandorin bizantine. Kundr ktyre, propozonte q t krijohej Aleanca Turko- Shqiptaro Bullgare, shtete kto q kishin dal me humbje prej Lufts Ballkanike, me kushtin q kto t mos kishin m pretendime mbi Shqiprin.
Shan Vila njoftoi se triumvirati turk ishte dakord me planin e Dr. Temos. Kshtu filloi zbatimi i ktij plani. Komiteti Shqiptar i Turqis grumbulloi njerzit m t aft dhe m me ndikim, nga krahinat e pushtuara prej grekve dhe serbve t cilt do t kalonin npr kto vise pr t realizuar kryengritjen e prgjithshme. Hipn n nj anije nn komandn e prijsit atdhetar Beqir Grebeneja. Pasi mbrritn n Vlor menjher u arrestuan nga forcat e Fuqive t Mdha. Asnjeri nuk prgjigjej. Hiqeshin sikur ishin turq dhe nuk dinin gjuh tjetr. Tradhtia mendohet se ishte br nga Eqrem dhe Syrja Vlora, dy rivalt e palkundur n pikpamje ndaj Ismail Qemalit.
Ky mision i pakryer dhe ngjarja e pafat u etiketua si komplot, sepse gjoja ata ushtar turq do t rrzonin qeverin dhe do t ftonin prsri armatat turke t vinin n Shqipri. Prokurori i asokohe Kristo Floqi e mori n pyetje Ismail Qemalin duke e akuzuar pr pjesmarrs n kt ngjarje. Kryeminstri Ismail Qemali i rrzoi kshtu t gjitha akuzat dhe e prmbylli fjaln e tij n kt form:
Un punova tr jetn pr ta sjell Shqiprin n kt dit dhe tani q e realizova, un dashkam, sipas jush, ta shkatrroj me duart e mija (?!).
N procesverbal, tregohet q ai kish pasur takime me Beqir Grebenen, por vetm pr t mirn e Shqipris.
Fuqit e Mdha (t gjysms s par t shekullit t njzet), gjetn rastin dhe krkuan dorheqjen e Ismail Qemalit. Ai u shtrngua t largohet nga posti i lart si Kryetar i Qeveris s Par t lir shqiptare dhe t lr atdheun. Edhe jasht ai punoi pr Shqiprin dhe u helmua nga shrbtort e Fuqive t Mdha vetm pse nuk pranoi t vihej n shrbim t tyre.
Atdhetari Beqir Grebeneja u rikthye n Turqi. Ai punoi me dashuri dhe besnikri pr Shqiprin. Shqiptart dhe Trojet e tyre ai nuk i harroi kurr.
nga studjuesi Dhimitr Antoni
Shtypi shqiptar 22 Prill 1992.
-
-
Pr: Retushet e gjymtojn historin. - nga Dhimitr Antoni
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn