als_Latn dik_Latn sag_Latn
nga Shpëtim Nazarko
Pardje pashë njerëzit e Zharrëzës duke ardhur në Tiranë dhe duke bërë me qindra kilometra në këmbë.
Zharrëza është një qytezë midis Fierit dhe Patosit. Që të kuptoni se sa e madhe është kjo dramë e tyre, mjafton që t’iu them që Fieri si qark i jep 1.6 miliardë euro për GDP-në e këtij shteti, pra është praktikisht qyteti apo qarku i dytë i Shqipërisë.
Nga kjo pikëpamje, çdo njeri do mendojë që në Fier ose në zonat përreth ose nga Fieri deri në Patos, ku gjendet edhe Zharrëza jonë, jetojnë njerëz shumë të pasur. Në të vërtetë drama e Zharrëzës është e njëjtë me dramën e Bulqizës. Dhe ka një krahasim shumë të poshtër për ata që e mbajnë veten të majtë ose të djathtë: që gjendja e tanishme qoftë e Zharrëzës, qoftë e Bulqizës është e njëjtë dhe është katastrofike; është një gjendje që mund të krahasohet as më pak e as më shumë por me vendet e botës së tretë.
Si një njeri që ka bërë dikur shkollën e mesme në Fier, unë shkoja diku më larg, pak më larg Zharrëzës në Patos.
Patosi pa diskutim ishte qyteti më i pasur i Shqipërisë. Ishte qytet ku bllokohej paraja, po t’u referohemi llafeve të të vjetërve.
Një naftëtar i vjetër ose kryesondator, merrte një rrogë mes 15, 20 mijë lekëve që ishte rroga më e madhe zyrtare, madje dhe se e vetë Enver Hoxhës.
Shikoni se çfarë i kanë bërë Zharrëzës gjatë kësaj periudhe. Unë nuk do çuditem nëqoftëse ndonjë ditë, do të ngrihem në mëngjes dhe do të më thonë se Patosi është zhdukur fare nga harta e Shqipërisë. Po pse? Për një arsye shumë të thjeshtë! Kjo zonë kënetore kërcënohet lehtësisht sa do të mjaftonin jo thjesht bombat ose dinamitët që vënë ata që kanë ardhur për ta shfrytëzuar naftën atje, por edhe thjesht një tërmet i nivelit të vogël.
Diku aty afër Zharrëzës është një gropë me madhësi 45 a 50 metra e cila përbën një zonë të madhe rreziku për kalimtarët.
Cfarë ka ndodhur? Edhe vetë Enver Hoxha që në kohët e veta të fundit i duheshin para, pafund, nuk guxonte t’i shfrytëzonte ato gropat e vogla përveçse me pikatore ose kishte dhënë urdhër që të mos shfrytëzoheshin fare.
Ndërsa në afro 30 vitet e fundit, ne për të marrë 2 lekë ose 3 lekë, për të mbushur kasat e nuk e di se kujt, kemi vendosur të hedhim në erë zonën më pjellore të Shqipërisë.
Po iu rikujtoj edhe një herë që Fieri i asaj kohe me Patosin e asaj kohe, ishin nga qendrat e banuara më të bukura që kishte Shqipëria.
Në pikëpamjen intelektuale mund të them se biblioteka e Patosit ishte bibliotekë shumë herë më e pasur se ajo teknike e Tiranës, ndoshta për shkak të kërkimeve në naftë, ndoshta edhe për shkaqe të tjera.
Hoxha megjithëse ne e marrim për diktator të prapambetur në shumë drejtime, i kishte orientuar gjërat në mënyrë të tillë që në këto dy qytete të kishte dërguar ajkën e intelektualëve të Shqipërisë. Qoftë ata që e meritonin si të thuash, por qoftë edhe ata që ai i dënonte për arsye të ndryshme, madje qoftë dhe për arsye artificiale, por vetëm që të fuqizoheshin profesionalisht këto dy qytete, që ishin zemra industriale e Shqipërisë.
Pra ne po bëjmë një bilanc të tmerrshëm pas 25 vjetësh. Dy qytete të cilat lundronin në para ose që ishin vërtet qytetet më të pasura të Shqipërisë, sot marshojnë në këmbë, vuajnë në zonat e tyre, sepse kanë humbur jo vetëm paranë, por kanë humbur edhe shtëpitë, kanë humbur dhe token.
Zoti mos e dhëntë që në ndonjë ditë të ngrihemi dhe do të kuptojmë që një qytet i tillë si Patosi edhe Fieri, apo një zonë e tillë që është ajo mes Patosit dhe Fierit, do mund të zhdukej përfundimisht nga harta.
Unë mendoj që Zharrëza, ashtu si dhe Bulqiza janë shembuj tipikë të një administrimi të pamëshirshëm, të fëlliqur, dhe të një administrimi që i ngjan jo njerëzve që kanë udhëhequr këtë vend, por njerëzve që e kanë shfrytëzuar dhe e kanë poshtëruar deri në atë pikë sa tani mendojnë t’u japin vetëm lëmoshë.
kac_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn