als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Trupi para zgjimit pėrgatitet pėr ditė tė re, por shtyrja e zgjimit mund tju kthejė pėrsėri nė fazėn e gjumit tė thellė dhe tė shkaktojė shok pas tingėllimės sė re tė alarmit. Meshkujt rrallė flenė nė gjumė tė thellė dhe zgjohen disa herė nė natė ēka rrit rrezikun nga tensioni i rritur i gjakut dhe problemet me zemėr, sipas njė zstudimi tė Universitetit tė Harvardit.
Edhe pse femrat nuk ishin tė pėrfshira nė kėtė studim, ka shumė mundėsi qė ato qė kanė gjumė mė tė lehtė mund tė kenė rrezik mė tė lartė nga tensioni i lartė i gjakut, pohon udhėheqėsja e studimit, Susan Redline. Gjumi ėshtė i domosdoshėm pėr ruajtjen e shėndetit. Me rėndėsi ėshtė qė gjumi tė na bėhet prioritet dhe tė tentojmė tė flemė sė paku gjashtė deri tetė orė nė ditė, thekson Natasha Steėart nga Fondacioni britanik pėr zemėr.
Pse fshiheni nėn mbulesė?
Trupi e do ritmin dhe parashikueshmėrinė. Shumica ndiejnė lodhje sepse nuk i janė pėrmbajtur ritmit tė zakonshėm tė gjumit. Njė orė para sė tė fillojė zgjimi trupi pėrgatitet. Gjumi bėhet mė i lehtė, temperatura trupore fillon tė rritet dhe fillon lirimi i kortizolit, hormonit tė stresit, ēka jep energji pėr zgjim, thekson eksperti pėr fjetje, doktor Neil Stanley.Nėse trupi juaj nuk ka ritėm dhe nuk e di qė ėshtė koha pėr tu zgjuar pasi qė cingėron alarmi, do tė pėrjetojė shok. Pikėrisht kjo ėshtė arsyeja pse pas ziles sė alarmit do tė ndiheni tė lodhur, thekson Stanley.
Mos e shtyni zgjimin
Shumė e shtyjnė zgjimin duke e shtyrė alarmin pėr dhjetė ose 20 minuta pėr tė kompensuar gjumin. Por, kjo ėshtė mė e keqja qė mund tė bėni, pohojnė ekspertėt. Trupi para zgjimit pėrgatitet pėr kėtė dhe shtyrja e tij mund tju kthejė nė fazėn e gjumit tė thellė dhe tė shkaktojė shok pasi qė alarmi tė bjerė pėrsėri.
Pėrdoreni diellin
Ndryshimi prej gjumit nė zgjim ėshtė shok i madh pėr organizmin, thotė Leon Kreitzman, autor i librit Seasons of life.Derisa flini, temperatura trupore si dhe tensioni i gjakut bien, prandaj gjatė zgjimit zemrės por edhe tėrė organizmit i duhet pak mė shumė kohė pėr tė lėvizur, thekson Kreitzman. Kjo shpjegon pse shumica e sulmeve nė zemėr ndodh nė orėt e mėngjesit. Njerėzit janė mė aktivė gjatė ditės, ndėrsa flenė gjatė natės dhe kanė mekanizėm natyror i cili kontrollon ndjenjėn e pėrgjumėsisė dhe zgjimit. Mekanizmi ėshtė i sinkronizuar me lindjen dhe perėndimin e diellit. Nėse keni probleme me fjetjen apo me zgjimin, e rėndėsishme ėshtė qė tė kaloni shumė kohė nė vend tė hapur, kėshillon Kreitzman. Derisa ėshtė nė vend tė hapur trupi ngadalė mbushet me energji dhe i pėrshtatet kohės.
Nervozizmi i mėngjesit ėshtė nė gjene
Disa njerėz thjesht nuk janė tipa tė mėngjesit sepse vuajnė nga e ashtuquajtura inerci e gjumit, ndjenja e ngadalėsisė dhe irritimit, madje edhe deri dy orė pas zgjimit, derisa tė tjerėt pa problem zgjohen nga shtrati dhe fillojnė ditėn, pohon Stanley. Rreth 12 gjene janė tė lidhura me sistemin e brendshėm tė trupit, i cili rregullon fjetjen dhe zgjimin. Gjenet punojnė sė bashku pėr tė krijuar proteinat dhe nxitur hormonet pėr shkak tė tė cilave flemė gjatė natės, ndėrsa jemi aktivė gjatė ditės. Tek ata qė zgjohen herėt organizmi punon mė shpejt, kėshtu qė ata mė herėt lodhen dhe shkojnė nė shtrat pėr tė fjetur, ndėrsa tek zogjtė e natės ėshtė e kundėrta, shpjegon neurologu Russell Foster nga Universiteti i Oxfordit.
Adoleshentėt janė botė mė vete
Adoleshentėt kanė nevojė pėr mė shumė gjumė sesa njerėzit tjerė, sepse duhet tė pėrballen me shumė ndryshime emocionale dhe fizike nėpėr tė cilat kalon trupi i tyre, thekson Kreitzman.Hormonet seksuale, si testosteronet dhe progjesteronet, niveli i tė cilave rritet nė pubertet, mund tė ērregullojnė ritmin e gjumit, prandaj nuk ėshtė ēudi qė adoleshentėt zgjohen vonė, thotė Foster.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn