als_Latn dik_Latn sag_Latn
Ndërsa luante me fëmijët e tjerë të lagjes përpara sheshit të Bashkisë në Durrës, Drita Tabaku dëgjon në altoparlant të buçasë emri i të atit. Mes të tjerëve jepej urdhri për t’u pushkatuar edhe tregtari Ramazan Tabaku. Ajo nuk e kuptonte mirë se çfarë po ndodhte; lotët i rridhnin vetiu, më shumë prej atmosferës së nderë në qytet se prej ngjarjes. Pastaj, me të kaluar pragun e shtëpisë, prej vajit që dëgjohej deri jashtë nisi të kuptonte.
Drita ishte vetëm 9 vjeçe; më i vogli nga 7 fëmijët ishte 3, ndërsa më i madhi 15. Aty për aty, vendimi i parë u zbut. Meqenëse ishte vëlla dëshmori, urdhri për ta pushkatuar ra dhe hyri në fuqi i dyti, që e dënonte me 25 vite burg, prej të cilave Ramazani bëri 16. Kjo është një nga familjet që mund të mos ketë të krahasuar me të tjerat, sado të kenë vuajtur.
Nuk dimë rast tjetër që të jenë burgosur të gjithë pjesëtarët e saj, me motra, nënë e vëllezër. Për vite të tëra, Ramazani e ka ndarë burgun bashkë me tre djemtë e tij, të cilët më pas u arratisën për ta lënë pjesën tjetër të familjes në vuajtje të pakthyeshme deri në vitin ’90, kur të gjithë ikën pa u menduar dy herë. Edhe në qoftë se vëllezërit do të qëndronin, historia mund të kishte qenë njësoj, prandaj edhe zgjodhën të “zhduken” për t’u rishfaqur menjëherë kur erdhi koha e për të ndihmuar edhe duke kompensuar kohën kur nuk ishin të pranishëm.
Sot Drita jeton në Bordeaux të Francës; u bënë 25 vite. Çdo verë vjen në Tiranë ku qëndron 1 muaj dhe takohet me të vëllain, Cen Tabakun, që fluturon nga Amerika për në shtëpi. Vitet e fundit do të qëndrojë këtu, të shëtisë nëpër zonat e bukura të vendit të tij që nuk arriti t’i shohë kurrë. Në këtë 1 muaj që janë bashkë qëndrojnë gjithë ditën me njëri-tjetrin, si për të zëvendësuar ato 30 vitet që kishin harruar zërin e fytyrën. Organizojnë mbrëmje vallëzimi, janë vazhdimisht nëpër dreka e darka me njerëz, shijojnë njëri-tjetrin, siç nuk mundën kurrë!
Babai juaj, Ramazan Tabaku, ishte njeri financiarisht i rëndësishëm përpara dhe pak pas Çlirimit. Çfarë ndodhi më pas që u dënua?
Është shkruar për konflikte të drejtpërdrejta me Enver Hoxhën... Origjina e hershme e familjes sonë është nga Tirana, por ne kemi banuar shumë kohë në Durrës, pasi kemi qenë familje tregtarësh. Në vitin 1939, kur u bë pushtimi italian i Shqipërisë, babai im, Ramazani, përkrahu forcat që akoma nuk ishin komuniste, por ishin forcat antifashiste çlirimtare. Babai ka qenë një nga themeluesit e çetës së Pezës dhe i kishte miq të ngushtë krerët drejtues të saj, pasi Myslym Peza kishte qethur flokët e vëllait tim, e kishim kumbarë. Kajo Karafili, gjatë kohës që ishte me çetën e Pezës, u strehua disa kohë te shtëpia jonë se u plagos nga duart. Babai në atë kohë e ka ngritur Pezën nga fuqia ekonomike e financiare, sepse ishte idealist dhe patriot që e donte shumë Shqipërinë. Kur erdhi çlirimi, babai kishte fuqi dhe mjaft kredibilitet në udhëheqjen e vendit të asaj kohe, kjo deri ne vitin 1946.
Foto ilustruese
Foto ilustruese
Çfarë ndodhi në këtë vit?
U bë reforma agrare dhe babai u dëshpërua shumë se pak para saj ne na morën pasuritë, apo më saktë na i shtetëzuan. Kemi shumë pasuri në rrethin e Durrësit, në një fshat që quhet Shkallnur dhe reforma na i mori të gjitha. Në janar të vitit 1946, në një mbrëmje që bënë në hotel “Dajti”, babai bëri debat me Enver Hoxhën. Gjatë asaj bisede, Enveri i thotë: “Ramazan, tani do të kemi shume punë, se e formuam Republikën Popullore të Shqipërisë...”. Ndërsa babai i përgjigjet: “Enver, atë punë mbaje për vete..., se unë nuk kam për të punuar më...!”. Enveri i thotë: “Ti duhet të besh diçka, se je vëlla dëshmori...”. (Në fakt, në familjen e babait tonë kishim një dëshmor, Abdulla Tabakun). Mbas kësaj bisede me Enverin, babai ankohet te Myslym Peza, duke i thënë se i është shtetëzuar toka dhe pasuria, por Myslymi nuk i jep asnjë shpresë se mund ta ndihmonte.
Pra, në njëfarë mënyre, babai juaj nuk u pajtua me politikat e regjimit komunist të sapoardhur në fuqi asokohe?
Jo vetëm që nuk u pajtua, por më keq, u zhgënjye shumë. Babai e njihte mirë sistemin kapitalist perëndimor, pasi kishte bërë tregti me Italinë. Por mes popullit e udhëheqjes, asokohe ishte ndezur një zjarr dashurie, që babai nuk e konceptonte dhe nuk e mbështeste dot. Në vitin 1947, pasi e kishin bërë deputet për t’i shpërblyer meritat, babain e arrestojnë me të ashtuquajturin Grupi i Deputetëve, i cili kryesohej nga Shefqet Beja. Pas një periudhe të gjatë hetuesie tepër të vështirë, doli në gjyq me Grupin e Deputetëve dhe fillimisht e dënuan me pushkatim, por më pas ia falën jetën meqë ishte vëlla dëshmori dhe e dënuan me 25 vjet burg.
A erdhën të gjitha këto si pasojë e debateve me Enverin? Çfarë dëgjuat të diskutohej më vonë?
Nuk mund të arrestohej asnjë deputet dhe një anëtar i kabinetit qeveritar të kryesuar nga Enver Hoxha pa miratimin e tij, kështu që patjetër.
Mësuam që i shpëtoi pushkatimit, si vijoi më pas historia?
U dënua së pari me 101 vite burg, më pas me 25 dhe deri në fund bëri vetëm 16 vite; u lirua më 1962, kur Î regjimi komunist i Enver Hoxhës sapo ishte prishur me Bashkimin Sovjetik dhe Tirana ishte në një gjendje depresioni politik, pasi nuk po dinte se nga të orientohej. Në këtë situatë u bënë falje dhe u liruan shumë të burgosur politikë.
Nga historia di që e gjithë familja, përveç jush dhe dy motrave, të gjithë të tjerët e kanë provuar burgun, përfshi këtu edhe nënën tuaj...
Po, në një periudhë kohe babai qëlloi të ishte në burg me të tre djemtë. Arsyeja e këtyre të fundit ishte për tentativë arratisjeje. Vëllai i madh për kohë të tëra ka punuar me babain në të njëjtin kamp pune, në ndërtimin e fushës së aviacionit. Nga ana tjetër, ndërsa babai ishte në burg, na arrestuan edhe nënën tonë, Sabrijen, të cilën e mbajtën nëntë muaj në hetuesi, duke e torturuar që të tregonte se ku e kishim floririn e familjes sonë. Pas nëntë muajsh tortura, nëna nuk rezistoi dot më dhe i tregoi vendin ku ishte fshehur floriri i familjes dhe pasi erdhën dhe na e morën, vetëm atëherë na e liruan nënën nga burgu. Desha të shtoj se kur arrestuan nënën, na kanë arrestuar edhe ne të gjithë fëmijët e tyre; ne katër motrat dhe tre vëllezërit (Vera, Nevrezi, Dhurata, Drita, Hyseni, Engjëlli, Ylli) dhe na kanë mbajtur për shumë kohë të izoluar në hetuesi dhe burg. Motra, Nevrezi, ka bërë katër vjet burg dhe Dhurata dy vjet. Më vonë, mua më dënuan për 4 vite në internim në Savër të Lushnjës e më pas të gjithë pjesëtarët e mbetur jashtë të familjes, i çuan në Baldushk, përveç meje. Ndërkaq isha martuar dhe ngela tek im shoq në Tiranë.
Si ishte jeta e tyre atje?
Për disa vite, pasi doli nga burgu, jetuam në një bodrum të gjithë bashkë. Vite më vonë, pasi ishte arratisur im vëlla nga Shqipëria, i hoqën nga Tirana dhe i internuan. Jetonin në kufijtë e mbijetesës. Arrinin deri aty sa të ushqeheshin me bukën e thatë që u çoja unë nga Tirana dhe me pak kripë e rigon, asgjë tjetër. përveçse e kisha parë të vuante gjatë, e kisha vizituar nëpër burgje, ajo ishte gjëja më e rëndë që po përjetoja, të shihja familjarët të vuanin për bukë dhe të mos kisha mundësi për ta ndihmuar. Ne ishim gjithashtu të varfër, çfarë mund t’u çoja unë. Ata të dy ishin të vjetër, nuk mund të punonin. Sajoheshin disi vetëm dy motrat që ishin divorcuar për shkak të ngjarjeve, por ato të ardhura nuk mjaftonin. Babai jetoi aty deri sa vdiq në 1982, pasi lëngoi vite të tëra. Varrimi i tij ka qenë një tjetër ngjarje tragjike dhe një moment tepër i dhimbshëm për këdo që mund ta dëgjojë, e jo më për familjen tonë. Pa e tepruar mund t’ju them se varrimi i tij ishte dhe ndoshta edhe më e rëndë se vetë vdekja.
Çfarë ndodhi?
Kur vdiq, në shtëpi ndodhej vetëm nëna, Sabrija dhe dy motrat, Nevrezi dhe Dhurata, pasi dy vëllezërit ishin të arratisur, ndërsa vëllai tjetër, Ylli, ishte në burg. Nëna ishte e sëmurë rëndë dhe nuk ishte në gjendje të lëvizte dot, ndërsa dy motrat e dobëta nga shëndeti nuk kishin fuqi që ta varrosnin babain. Pasi hapën një gropë kërkuan se mos gjenin ndonjë dërrasë, por nuk kishin asgjë. Më pas, me shumë mundime, e kanë tërhequr babain zvarrë për këmbësh, derisa e kanë çuar te gropa në cep të oborrit, që do të ishte dhe varri i tij. Kishin kërkuar edhe ndihmë, por edhe një fshatar që ishte gjendur rastësisht jashtë nuk erdhi, sepse ne ishim familje e deklasuar dhe ai në mos e ka ditur, e ka nënkuptuar, pasi nuk ishte normale që një të vdekur e përcillnin për në varr vetëm dy vajzat e tij, dhe aq më pak në cep të oborrit të shtëpisë. Duhet të kuptoni dhe ta vini ngjarjen në kontekstin e kohës që ka ndodhur dhe kjo gjë asokohe si të thuash ishte e pranueshme për atë që i binte fatkeqësia. Regjimi komunist kishte detyruar që shqiptari-shqiptarin dhe vëllai-vëllain ta shihte me sy të keq. Po të kishe biografinë e keqe, njerëzit të largoheshin sikur të kishe murtajën. Kështu ka ndodhur dhe me familjen tonë.
Me nënën çfarë ndodhi?
Edhe ajo pati të njëjtën histori, u varros në të njëjtën mënyrë afër babait.
Me vëllezërit e larguar kishit më komunikim? A kishit marrë lajm prej tyre në kishin mbërritur gjallë atje ku ishin nisur?
Sigurisht që ne nuk kishim asnjë mundësi komunikimi, por ime motër, që ishte arratisur e ishte martuar në Kosovë, e kishte më të thjeshtë të komunikonte. Kishte shkuar mesazhi tek ajo dhe përmes saj merrnim lajm herë pas here që ishin mirë.
Po ju pas sa vitesh folët me vëllain, Cenin?
Në telefon duhet të kemi komunikuar pak përpara ’90, pastaj u takuam në ’93. Që atëherë kam shkuar shpesh në Amerikë. Në Shqipëri vij një herë në vit, qëndroj 1 muaj. Me gjithë ato që kemi hequr, prapë këtu e kemi mendjen. Si unë si fëmijët e mi kemi nevojë të vijmë. Tani jetojmë në Bordeaux, në Francë. U larguam menjëherë në ’91 bashkë me fëmijët. Fotoja e babait tonë, Ramazan Tabakut, në gjyq, ndodhet edhe në Muzeun Kombëtar në Tiranë te “Pavijoni i Gjenocidit Komunist”.
Panorama
Alarm nga zjarri në Ardenicë. Flakët po rrezikojnë antenat e televizioneve...
Dy të rinj tentojnë të vjedhin bankomatin e një banke të nivelit t&eum...
Një vajzë është sulmuar dje në mes të Shkodrës nga një ...
Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në qytetin e Pukës, pasi një hajdu...
DEKLARATË PËR SHTYP Denoncim i tentativës për penalizim masiv të qyt...
Kryeministri E$di Rama, gjate punimeve ne asamblene socialiste, u ndal tek opozita. Ram...
QEVERIA E RE Kryeminister Edi Rama Zv.kryeministre- Senida Mesi Minister Shteti per shqiptar...
“Një grua do e drejtojë ministrinë e Drejtësisë, Etilda Gjonaj. ...
Sulmuesi kryesor i Partizanit të Beogradit, Urosh Xhurxheviç, mund të shkoj&eu...
Merkatoja e Milanit duket se nuk ka përfunduar, të paktën sipas raportimeve t&eu...
Conor McGregor duroi 10 raunde boks ndaj Floyd Mayweather në debutimin e tij si boksier pr...
Floyd Mayweather e ka mposhtur Conor McGregor në kategorinë e peshës së leh...
Ermali ka shkuar në palestër me një femër por ajo nuk është Ami...
Irgen Çela i ka dhene fund beqarise. Diten e djeshme aktori ka mbledhur miqte e sho...
Ish-ministri i Drejtësisë, Ylli Manjani, vijon "fushatën" e tij të vën...
Ka qenë në qendër të vëmendjes këto kohë aktorja e “Ap...
Celulari është një objekt i vogël dhe mjaft praktik që ndodhet...
Në ditët e sotme tradhëtia është bërë gjithnjë e më...
Gjithë territori mbetet në kushtet e motit të kthjellët deri në mesdit...
Disa prapaskena të filmit të Joe Carnahan “Strech”, tregojnë se sa b...
Afro 500 mijë njerëz kanë marshuar dje në Barcelonë të Spanjë...
Lady Diana vdiq në nëj aksident në Paris, gati njëzet vjet më parë...
Presidenti amerikan Donald Trump ka nënshkruar një memorandum, përmes të ci...
Kryeministrja serbe, Ana Brnabiç, nuk beson se Serbia do të njohë ndonjëh...
Ja ka arritur qëllimit. Me dhe pa rregulla, duket se është duke shijuar fitoren e thellë ndaj kundërshtarëve. ...
Qepallimi Rama-Basha, me sa duket e përfundoi ciklin e vet. Rama është përsëri kryeministër, ndërsa Basha...
Gushti u thye në mes. Administrata qeveritare ka shkrirë plazheve dhe shpenzon me bollëk, eurot e shumta të fituara deri...
“Access to Justice”, thuhet se është platforma për një reform totale të sistemit të kalbur të...
Nga Ilir Demalia Unë i biri i sigurimit të shtetit… Sy për sy e dhëmbë për dhëmbë! Sot Lolo&...
Nga Artan FugaA ka media Shqipëria, apo na ka rimbuluar terri informativ? ----------------Ishte një rasti i veçantë dh...
Nga Arian Galdini Disa propozime për Opozitën, si Aleat i Lulzim Bashës! Në dt 1 qershor 2016, Lulzim Ba...
Gazetari dhe analisti Mentor Nazarko, në një shkrim të tijin për “konica.al”, shkruan se përkundër...
Mbasi bëri shumë telefonata, ku pyeste gjithë dynjanë se çfarë mendonin për fjalimin që mbajti n&e...
Në shtabin zgjedhor të parakohshëm kishte tension. Kishte rrëmujë dhe nervozizëm. Madje Kryeshefi, kishte marrë me shkelma të gjithë garde...
Stafi kishte zbuluar edhe talentin numër 99 të Kryeshefit: Poliglotizmin! Kryeshefi pra, kishte një talent të zhvilluar për të mësuar gjuhë...
Kishte pllakosur zia. Stafi ishte veshur në black. Fugsi i Vogël kishte vënë pak Albinoni dhe hera herës pak “Ride of Walkyries” apo “Furtwa...
Të gjithë ata që kanë planifikuar lëvizin jashtë Anglisë dhe do ju duhet që kursimet e tyre në ...
Ministrja e Ekonomisë Milva Ikonomi, ka prezantuar në Asamblenë e Përgjithshme të Partisë Socialiste, pasqyr&e...
Kursi zyrtar i këmbimit valutor për sot, e diel 27 gusht, është: Dollar Amerikan USD 112.34Euro EUR 132.49Paundi Britan...
Benzina pritet të jetë pak më e shtrenjtë për shoferët në të gjithë SHBA gjatë k&eum...
Dy infarkte brenda 45 minutave për Chuck Norris, që sipas Radar Online ishte në prag të vdekjes. Ai ka pësuar nj&e...
Të ishe në krye të Komitetit të Sporteve gjatë viteve të diktaturës, nuk ishte edhe aq e thjeshtë, k...
Udhëhoqi Shqipërinë me dorën e hekurt për 45 vite duke shkaktuar mijëra viktima, por Enver Hoxha për amer...
Ish-drejtori i Arkivës, në Ministrinë e Brendshme, Kastriot Dervishi ka publikuar në “Facebook” foto të...
Nga Azem Parllaku Në kërthizë të Gjallicës, e poshtë këmbëve të maleve e kodrinave përret...
Këtë herë, studiuesi Auron Tare nuk ka zgjedhur mënyrën e drejtpërdrejtë për t’iu përgjig...
‘Brenga ime shqiptare’ është libri i italianit Aldo Renato Terrusi, i cili rrëfen tmerret që përjetoi i...
Në vitin 1937, ministri i Brendshëm i Mbretërisë Shqiptare të Ahmet Zogut, Musa Juka ngrinte si shqetësim p&eu...
Policia ka identifikuar dhe arrestuar tre persona si të dyshuar për rrahjen e drejtorit të burgjeve, Sokol Zoga...
Shumë zhurmë mbrëmë (e enjte) për kryetarin e Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmetin, për ...
U kthye në një debat të tensionuar mbledhja e Këshillit të Sigurisë në Kombet e Bashkuara ku u mb...
Me 21 korrik në mbledhjen e fundit të Qeverisë në ikje të drejtuar nga Isa Mustafa miratoi vendimin për shpron...
Shtesat e Vitaminës B, mund të jenë më të dëmshme se sa që sjellin të mira. Burrat që marrin v...
Siguria duhet të jetë gjithmonë prioriteti ynë. Me ndihmën e shumë pak kodeve, mund të zbuloni më sh...
Gjetja e një objekt misterioz në Antarktik është konfirmuar nga shkencëtari Valentin Degterjov. Bazuar në pam...
Nëse shihni këtë fotografi, cila është kafsha e parë që ju vjen në mendje? Përgjigja, sipas di...
Faslli Haliti është një nga emrat e shquar të letërsisë shqipe, një poet i talentuar, udha e të ci...
Në vitin 1980 regjisori Kujtim Çashku, pas filmit “Ballë për ballë”, mori përsipër një...
Unë kam qenë shumë i kujdesshëm në marrëdhënie me Driteroin, ndonjëherë i rrija pranë edhe...
Një nga artistet tona të shquara në arenën ndërkombëtare është, pa dyshim, edhe pianistja jonë ...
DEKLARATË PËR SHTYP Denoncim i tentativës për penali...
Sulmuesi kryesor i Partizanit të Beogradit, Urosh Xhurxheviç, ...
Kryeministri E$di Rama, gjate punimeve ne asamblene socialiste, u ndal tek...
QEVERIA E RE Kryeminister Edi Rama Zv.kryeministre- Senida Mesi Ministe...
“Një grua do e drejtojë ministrinë e Drejtësis&e...
Pas Kryeministri Rama prezantoi qeverinë e re, reagimet e para nuk ka...
Kryeministri Edi Rama si zëvendësuese të Peleshit, i cili ...
Të zgjedhurit e rinj të kabinetit qeveritar kanë dhene edhe...
Godet Namik Dokle, pas shpalljes se qeverise se re "Rama 2". Reagimi i tij...
Vjen reagimi i parë nga radhët e Partisë Demokratike pas pr...
Merkatoja e Milanit duket se nuk ka përfunduar, të paktën s...
Nga Koço Kokëdhima/ Partia Socialiste do të mbledhë...
Mimi Kodheli nuk do të drejtojë më Ministrinë e Mbrojt...
Kreu i qeverisë Edi Rama prezantoi në Asamblenë e sotme t&e...
Qeveria e re/ Ministria e Arsimit, Sportit dhe Rinise- Lindita Nikoll...
Kryeministri Rama para se te thoshte emrat e ministrave te rinj te kabinet...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ind_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn vec_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn