als_Latn dik_Latn sag_Latn
Vetëm 60 ditë do t’i duhen një fermeri të presë për të shtënë në duar tapinë e tokës që ka përdorim. Drejtoresha juridike në Hipotekë, Merita Qato, thotë se brenda këtij viti synohet që të përfundojë procesi i kalimit të tokës bujqësore në pronësi të përfituesve.
Shkurtimi i afateve është shoqëruar edhe me thjeshtim të procedurave të aplikimit për marrjen e certifikatës së pronësisë. Në intervistën dhënë për gazetën, Qato bën me dije hapat që duhet të ndiqen, si edhe dokumentacionin që duhet dorëzuar pranë njësisë administrative. Sipas saj, ky proces nuk do të ketë kosto.
E vetmja faturë që do të paguajnë fermerët do të jetë ajo që vilet nga Hipoteka gjatë regjistrimit të pronës. Por, ndërsa po mbyllet ky kapitull, plaga e pronarëve të vjetër vijon të qëndrojë e hapur. Ligji parashikon që aty ku toka është e ndarë me ligjin 7501, përjashtohet mundësia e kthimit. Ajo çka mbetet është vetëm kompensimi financiar.
Ligji 7501 është një ndër ligjet më të debatuara këto 26 vjet. Qeveria me ndarjen e re territoriale ka ndryshuar edhe mënyrën e ndarjes së tokës në fshat. Çfarë procedurash duhet të ndjekë një familje për marrjen e tapisë sot?
Në kuptim të ligjit dhe të akteve nënligjore nuk kemi ndarje të re të tokës, pasi ligji 7501 ka pushuar së vepruari që në vitin 2008. Tani kemi një procedurë të kalimit të tokës për ato përdorues të tokës bujqësore, të cilët nuk mund të jenë pajisur me Aktin e Marrjes së Tokës në Pronësi për arsye të ndryshme. Pra, e rëndësishme është që të kuptojmë se nuk kemi rindarje të re të tokës. Ato persona që do të pajisen me Aktin e Marrjes së Tokës në Pronësi duhet të plotësojnë disa kushte, të cilat janë: të jenë subjekt të ligjit 7501 dhe të plotësojnë kërkesat e ligjit, si dhe ajo që është më e rëndësishme është që ta përdorin tokën, pra janë përdorues faktik të tokës, por për arsye të ndryshme nuk janë pajisur me akt. Me ndarjen e re administrative kjo detyrë u është ngarkuar bashkive, të cilat pas verifikimeve përkatëse lëshojnë një akt të ri të marrjes së tokës në pronësi. Në bazë të VKM Nr. 337, datë 22.4.2015 “Për përcaktimin e procedurave të kryerjes së procesit të kalimit të tokës bujqësore të ishndërmarrjeve bujqësore në pronësi të përfituesve të ndryshuar”, kryetari i bashkisë afishon në vendet publike të bashkisë e të njësisë administrative dhe boton në gazetën e pushtetit vendor, apo në njërën nga gazetat e përditshme vendore ose kombëtare lajmërimin publik të paraqitjes së dokumentacionit, për të gjithë përdoruesit faktikë të tokës bujqësore të ish-ndërmarrjeve bujqësore, të cilët nuk janë pajisur me aktin e marrjes së tokës bujqësore në pronësi (AMTP), sipas përcaktimeve të nenit 2, të ligjit nr. 171/2014, “Për përfundimin e procesit të kalimit të tokës bujqësore të ish-ndërmarrjeve bujqësore në pronësi të përfituesve”, nëse ky lajmërim nuk është bërë më parë për gjithë territorin e bashkisë apo për njësi administrative të veçanta.
Çfarë dokumentesh kërkohen për aplikimin?
Përdoruesit faktikë të tokës bujqësore të ish-ndërmarrjeve bujqësore, të cilët nuk janë pajisur me AMTP, jo më vonë se 3 muaj nga përfundimi i afatit ligjor të plotësimit të dokumentacionit të titujve të pronësisë mbi tokën bujqësore, paraqesin në njësinë administrative, në juridiksionin territorial të së cilës gjendet toka bujqësore: a) kërkesën për pajisjen me AMTP për tokën që e kanë marrë në përdorim nga komisionet e ndarjes së tokës; b) planvendosjen e secilës ngastër që kanë në përdorim, të përgatitur nga një subjekt i licencuar, sipas kërkesave të sistemit të regjistrimit të pasurive të paluajtshme, ku të pasqyrohen sipërfaqja, kufijtë e saj dhe kufitarët; c) certifikatën familjare të lëshuar nga zyra e gjendjes civile e njësisë së qeverisjes vendore, ku të pasqyrohet numri i anëtarëve të familjes përfituese ose individi, në favor të së cilit do të lëshohet akti i marrjes së tokës në pronësi, sipas gjendjes më 1 gusht 1991, me ndryshimet deri më 1 tetor 1992, të cilët nuk kanë ndryshuar vendbanimin e tyre që prej kësaj date; ç) dokumentacionin që vërteton se janë përfitues si rezultat i lëvizjes nga qendrat e tyre të banimit, me vendime të veçanta të Këshillit të Ministrave; d) aktin e marrjes së tokës bujqësore në përdorim, nëse e disponojnë. Ndërsa subjektet e përcaktuara si bashkëthemeluese të ish-ndërmarrjes bujqësore, sipas vendimit nr. 452, datë 17.10.1992, të Këshillit të Ministrave, “Për ristrukturimin e ndërmarrjeve bujqësore”, të ndryshuar, të cilat nuk janë pajisur me AMTP për tokën bujqësore që kanë në përdorim faktik, jo më vonë se 3 muaj, nga përfundimi i afatit ligjor të plotësimit të dokumentacionit të titujve të pronësisë mbi tokën bujqësore, paraqesin në njësinë administrative, në juridiksionin territorial të së cilës gjendet toka bujqësore: a) kërkesën për pajisjen me AMTP, për tokën që kanë marrë në përdorim nga komisionet e ndarjes së tokës; b) dokumentacionin kadastral, hipotekor, arkivor apo gjyqësor që provon pronësinë mbi tokën bujqësore apo rrënjët e ullinjve para reformës agrare dhe qenien e tyre si themelues të ish-kooperativës apo ish-ndërmarrjes bujqësore; c) planvendosjen e ngastrës/ave që subjekti përdor për qëllime bujqësore, të përgatitur nga një subjekt i licencuar, sipas kërkesave të sistemit të regjistrimit të pasurive të paluajtshme, ku të pasqyrohen sipërfaqja,kufijtë e saj dhe kufitarët; ç) certifikatën e trungut familjar (përbërjen e familjes) në momentin e dorëzimit të tokës bujqësore dhe çdo dokument tjetër, në përputhje me përcaktimet e vendimit nr. 452, datë 17.10.1992, të Këshillit të Ministrave, të ndryshuar; d) aktin e marrjes së tokës bujqësore në përdorim, nëse e disponojnë.
Një ndër të metat e ligjit, i ndryshuar disa herë gjatë viteve, ka qenë burokracia, gjë që sillte në zgjatjen pafund të procedurave. Sot, sa kohë i duhet një familje për të përfituar nga ndarja e tokës dhe sa kushtojnë këto procedura?
Vërtet mund të themi se ka pasur burokraci dhe zgjatje të procedurave nga komunat, kjo për shumë arsye, por themi se saktësimi dhe qartësimi i procedurave me ligj dhe akte nënligjore kanë bërë që këto procedura të jenë sa më të shkurtra dhe efikase. Një banor i fshatit, pas aplikimit te njësia e vet administrative, nuk ka asnjë kosto sepse nuk përgatit asnjë dokument. Ai thjesht mbetet në pritje të përfundimit të procesit që ndodh ndërmjet bashkisë dhe ZVRPP. Kur procesi i plotësimit dhe saktësimit të dokumentacionit përfundon, ZVRPP plotëson certifikatën e pronësisë, njofton bashkinë për mbylljen e këtij procesi dhe i kërkon asaj të njoftojë fermerin, ose njofton direkt fermerin për t’u paraqitur për tërheqjen e dokumentit. E vetmja pagesë në këtë rast është ajo që kryen çdo person që regjistron një pronë, pra pagesa e tarifës përkatëse që aplikon ZVRPP-ja. Të gjitha kostot e tjera që paguheshin për topografin e licencuar, për noterin, për aplikimin, për të shkuar disa herë në qytet etj., nuk do të paguhen më nga ana e fermerëve. Afati kohor varet nga angazhimi i bashkisë dhe problematika e pronës, por duke pasur në konsideratë faktin që aktet nënligjore përcaktojnë afate për publikimin dhe për përgjigjet e institucioneve, nëse ato respektohen një fermer në kushte normale brenda 60 ditëve duhet të pajiset me dokumentin e pronësisë së tokës.
Duket pak gjatë që për 26 vite vazhdon ndarja e tokës me ligjin 7501. Sa familje kanë përfituar deri tani dhe sa pritet të përfitojnë nga ndryshimet e reja?
Ky është një informacion që mund të merret saktë pranë bashkisë, në bazë të VKM nr. 337, datë 22.4.2015 “Për përcaktimin e procedurave të kryerjes së procesit të kalimit të tokës bujqësore të ish-ndërmarrjeve bujqësore në pronësi të përfituesve”, të ndryshuar institucioni përgjegjës për kryerjen e kësaj procedure. Por mund të themi se afërsisht janë 500 000 akte që kanë dalë në bazë të ligjit 7501 dhe afërsisht 10.000 akte të reja në të gjithë territorin e vendit.
A ka përplasje mes ndarjes së tokës me ligjin 7501 dhe tokës së ish-pronarëve? Ky ligj ka qenë gjithmonë i atakuar nga ishpronarët.
Po të shohim të gjithë periudhën nga miratimi i ligjit 7501 dhe deri në përfundimin e tij, ky ligj ka qenë i atakuar nga ish-pronarët, pasi ligji “Për tokën” dhe ligji “Për kthimin dhe kompensimin e pronarëve të tokës bujqësore” kanë të njëjtin objekt, atë të tokës së punueshme, por në ligjin e kthimit dhe kompensimit përcaktohej në mënyrë taksative se ish-pronarët kompensoheshin aty ku kishte vepruar ligji 7501. Këtë fakt ish-pronarët e quajtën si shkelje të së drejtës kushtetuese, por ndërmjet ndarjes së tokës sipas ligjit 7501 “Për tokën” dhe asaj sipas “Ligjit për kthimin e pronave ish-pronarëve”, nga ana e përmbajtjes së këtyre ligjeve nuk ka përplasje. Pasi në dispozitat e ligjit për kthimin e pronës ish-pronarëve është përjashtuar kthimi ish-pronarit i sipërfaqeve të tokës që janë ndarë në zbatim të ligjit nr.7501, datë 19.7.1991 “Për tokën”.
Bashkitë e reja, me ndarjen e re territoriale, a kanë kapacitetet e duhura, pra shkrirja e komunave a e vështirëson procesin?
Me hyrjen në fuqi të ndryshimeve të reja ligjore, të cilat kanë ngarkuar bashkitë për përfundimin e procesit të kalimit të tokës bujqësore në pronësi të përfituesve, institucionet e mësipërme duhet të fillojnë me ngritjen e strukturave të posaçme për vënien në zbatim të këtyre dispozitave të reja ligjore. Çdo bashki e organizon punën në bazë të kapaciteteve që ato kanë dhe mund të bashkëpunojnë më me njësitë administrative (ish-komunat) për realizimin e procesit. Normalisht, vështirësi në bashki ka si nga ana e burimeve njerëzore, ashtu edhe nga ana procedurale.
Bashkitë e reja, mbi bazën e çfarë VKMje veprojnë aktualisht për dhënien e certifikatave të pronësisë?
Shumë qytetarë ankohen se bashkitë e reja nuk kanë bazë ligjore për të vijuar me procedurat për dhënien e certifikatave të pronësisë për pronat që janë ndarë me ligjin 7051.
Në bazë të VKM-së nr.337, datë 22.4.2015 “Për përcaktimin e procedurave të kryerjes së procesit të kalimit të tokës bujqësore të ish-ndërmarrjeve bujqësore në pronësi të përfituesve”, të ndryshuar, bashkitë nuk japin certifikata pronësie, pasi të drejtën për lëshimin e certifikatës e kanë zyrat vendore të Regjistrimit të Pasurive së Paluajtshme, ku ndodhet pasuria. Bashkitë kanë të drejtë të lëshojnë Aktin e Marrjes së Tokës në Pronësi dhe ta dërgojnë zyrtarisht në ZVRPP. Kur certifikata e pronësisë është gati, njësia administrative njofton fermerin që duhet të paraqitet pranë ZVRPP për ta tërhequr atë.
Kur mendohet që të përfundojnë efektet e këtij ligji? Pra, kur mund të quhet i mbyllur ky proces?
Procesi i kalimit të tokës bujqësore në pronësi të përfituesve do të përfundojë në fund të këtij viti. Normalisht, problem me tokën bujqësore dhe afatet e dala për të mund të kenë problem, por është Vendimi i KM nr 994 9.12.2015, i cili rregullon procedurat kur akti apo përmbajtja e saj ka problem, apo mungon një nga elementet e domosdoshme të aktit, por për këtë mund të flasim në një moment tjetër.
FATION BINJAKU
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fra_Latn