als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Kur ulesh n Ashgabat nuk prballesh me asnj shenj q ta kuptosh se n vend a pik t bots je. Nuk ka asnj tabel ku t shkruhet: "Mirserdht n Ashgabat", apo "Aeroporti Ndrkombtar i Ashgabatit, Terminali i Par". Asgj e till nuk ekziston
Turkmenistan, vendi i uditshm n nj tok t uditshme
Sundimtari i ktij vendi u ka vn ditve t javs emrin e tij dhe at t s ms. Opera, baleti dhe cirku jan t ndaluara. Pr t marr nj patent makinash, qytetart duhet q t japin provim biografin e jets s liderit t madh. Mirserdht n Turkme
Turkmenistani si asnj shtet tjetr n bot sht prpjekur q gjat dhjetvjearit t fundit t mos lr kmb gazetari t hyj n vend dhe madje ka qen i paarritshm edhe pr gazetart rus. Por duket se m n fund, ndoshta pr shkak t nj gabimi administrativ, disa prej tyre u lan q t futen n vendin e mbetur mister pr pjesn tjetr t bots. N fakt, qllimi ishte mbulimi gazetaresk i nj forumi investimesh q do t zhvillohej n nj nga vendet m t uditshme t planetit. Ti rikthehemi momentit t zbritjes n aeroport. Profili mashkullor i lar n ar ishte prballja e par me njeriun q do t m shoqronte gjat gjith vizits n Ashgabat. Ai ishte Saparmurat Niyazov, shefi lokal i Partis Komuniste q u shndrrua n President t vendit kur Turkmenistani fitoi pavarsin nga Bashkimi Sovjetik n fillim t vitit 1990. Q nga dita q erdhi n pushtet krijoi nj kult individi jashtzakonisht t fuqishm e t pakrahasueshm, me prjashtim t liderit t Kores s Veriut, Kim Jong Il q adhurohet n t njjtn mnyr. Kshtu, ai vendosi ta quante veten Turkmenbashi, ose zoti i gjith turkmenve ose Sapamurat Turkmenbashi i madh. Ai ishte i Plotfuqishmi dhe i Patremburi Serdar, Dielli i Prjetshm i Turkmenistanit, Arkitekti i Madh i Epoks s Art t Turkmenve. Ai ishte Saparmurati i Madh, Dielli i Prjetshm i Turkmenistanit, ishte Ati, Profeti dhe Presidenti pr jet. Pavarsisht gjith ktyre emrave, ai vdiq n dhjetor t vitit 2006, por ai vazhdon t jet shum i pranishm n t gjith jetn e vendit. Turkmenistani i varfr, aspak mikprits, si nj cop arn n mes t shkrettirs, sht n vmendjen e shum shteteve t bots pr shkak t rezervave t jashtzakonshme t gazit. sht vendi i katrt n bot pr prodhimin e gazit. Kto sasi t jashtzakonshme ndodhen nn rrn e nxeht t bregut t detit Kaspik. Me parat e pafund q jan prftuar nga eksporti i gazit, Turkmenbashi ndrtoi n kt vend qytetin q pa frik mund t konsiderohet si m i uditshmi n bot. Ashgabat nuk sht vetm i uditshm dhe shum misterioz. Pr vite me radh, lajmet pr t dilnin ose nga Moska, ose nga Londra, dy vende q kan marrdhnie t ngushta me qeverin e Turkmenistanit. T tjert as q e kan uar npr mend t tentojn t hyjn n kt vend t uditshm. Turkmenbashi u dha ditve t javs dhe muajve t vitit emrat e tij dhe t mamas s tij. Ndaloi operat, baletin dhe cirkun, por hapi nj park t strmadh bazuar n prrallat folklorike t Turkmenistanit. Librin e jets s tij e bri nj libr t detyrueshm pr tu lexuar n t gjitha shkollat fillore t vendit dhe t gjith ata q duan t marrin patent makine duhet m par t ken marr shklqyeshm nj provim mbi prmbajtjen e librit. N pamje t par qyteti duket si i braktisur. Femrat dalin n rrug t veshura me ca fustane posht gjurit prej mndafshi, ose kadifeje. Jan fustane zakonisht me dekore lulesh e ngjyrash t ndezura. Pjesa m e madhe e tyre mbajn shum varse zakonisht me perla t bardha, apo zinxhir t florinjt. Ato n prgjithsi vishen me shum ngjyra dhe kur bhen bashk ngjajn si nj kaleidoskop shumngjyrsh. Por q t shohsh turkment e vrtet duhet q t shkosh n qytet, sepse n terminalin e aeroportit ka shum pak njerz dhe ata jan thjesht zyrtar dhe punonjs. Ndrsa qyteti ndahet n pjesn e vjetr, at n t ciln qeveritart nuk duan q ta shoh asnj i huaj. Ajo sht nj zon me ndrtime tipike sovjetike, zakonisht ngjyra dominuese sht grija. Ndrsa n nj pjes tjetr shtrihet qyteti i ri i ngritur mbi grmadhat e nj pjese t t vjetrit. Kjo sht edhe pjesa m e uditshme q prbhet vetm nga pallate t mdha prej mermeri t bardh q rrethohen nga rrug shum t gjera. Por n kt pjes nuk jeton njeri dhe ajo sht e zbrazur si nj qytet fantazmash. Aty syri mund t t zr vetm "ushtrit" e pastruesve q do dit fshijn rrugt, shkall e fasadat e pallateve t bardha e t heshtura. N kto godina jetojn vetm nj grusht njerzish, sepse mimet jan shum t shtrenjta. Kjo sht arsyeja e zbraztirs q mbizotron. Nse nj perndimor do t kaloj npr rrugt e ksaj zone vetja me siguri q do ti duket si n nj film me zombie, apo me shpirtra t vdekur. Pikrisht ktu ndodhet edhe zemra e Azis Qendrore, rajoni romantik i xhamive mistike, i tregjeve ku mund t gjesh gjrat m t uditshme e t rralla t Orientit, q n fakt sht shndrruar n nj qytet me mermer t bardh dhe me shum heshtje e mister. N mes t ktij qyteti t ri lartohet edhe statuja krejt ar e njeriut q dha urdhr pr ndrtimin e tij, liderit t prjetshm. Statuja gjendet n mesin e sheshit me emrin e vet liderit, sheshi "Turkmenbashi". Statuja rrethohet nga tri an me pallate t mermerta dhe nga njra an sheh n at q mund t quhet edhe krenaria dhe perla e ktyre ndrtimeve. Ajo sht nj skulptur q nis me tri kmb t bardha mermeri q lartohen e bhen bashk derisa formojn dika q i ngjan nj anijeje kozmike nga ato q lshohen n hapsir. N maj ndodhet nj statuj e art e nj mesoburri me kraht shtrir n nj poz ekstaze fetare si t ishte nj predikues maniak. Ai sht vet Turkmenbashi, monumenti i t cilit rrotullohet gjat gjith dits dhe ndjek linjn e diellit. E si pr ti br gjrat edhe m t vshtira nga jan, vendi po prballet aktualisht me nj kult personaliteti t dyfisht. Kur Turkmenbashi vdiq n vitin 2006, dentisti i tij dhe n at koh edhe ministr i Shndetsis me emrin jashtzakonisht t vshtir pr tu shqiptuar Gurbanguly Berdymukhammedov, u b lideri i vendit duke i zn vendin t ndjerit. E ndrsa statuja e tij ende qndron imazhet e tij t ndryshme si ato t kartmonedhave, portreteve t ndryshme e kshtu me radh kan nisur q t hiqen dalngadal dhe n vend t tyre po fillon shfaqja e portreteve t ish-dentistit. Ai sht m i ri se paraardhsi i tij me nj fytyr t shndetshme dhe flok t zinj sterr. Kur erdhi n pushtet, kishte shum thashetheme pr nj liberalizim t mundshm t situats, por n nj vend si Turkmenistani do gj sht relative. M par, askush prve disa zyrtarve t lart t shtetit nuk lejohej q t prdorte internetin, sot ka 4 qendra interneti n kryeqytet, por n seciln prej tyre ndodhen vetm 7 kompjuter dhe lidhja sht shum e ngadalt. Pr m tepr banort kan ndjesit se sajtet n t cilat ata klikojn vzhgohen nga shrbimi sekret, syrit vigjilent t t cilit nuk i shpton gj. Lideri aktual ka trashguar nga paraardhsi i tij edhe dshirn e madhe pr t realizuar projekte t strmdha ndrtimore. Ideja e tij sht ndrtimi i nj prej resorteve turistike m t mdha dhe luksoze n bot me nj vler prej miliarda dollarsh n Avaza t Detit Kaspik. Edhe pse uji sht shum i ftoht pr tu lar n t, plazhi sht i mbuluar me gjarprinj ujor. Ndrtimet e ktij resorti kan nisur, por sht e pamundur pr njerzit e parekomanduar q t shkelin n kt vend q ruhet me fanatizmin m t madh. Askush nuk e v n diskutim urdhrin e Presidentit. Ai ndrkoh bn vizita n cepa t ndryshm t vendit dhe gjithmon vizitat e tij shoqrohen nga grupe t mdha pioniersh q e duartrokasin ngado. Televizori sht i mbushur me pamje t vizitave t tij. Ndrkaq, n kt vend t gjitha problemet e mdha dhe reale me t cilat prballen njerzit e thjesht mbeten tabu. Pr sa u prket zyrtarve t lart t vetmet fjal q mund t dgjosh prej tyre jan lvdatat e pafundme pr liderin e madh, pr zgjuarsin, mendjemprehtsin e tij dhe largpamsin, sigurisht. N kryeqytetin e vendit ka disa kompani perndimore e si pasoj mund t gjesh ishuj t vegjl perndimor. Ata zakonisht takohen n kafene t caktuar, por numri i tyre sht shum i vogl. Ka edhe nga ata t rinj vendas q jan lejuar t studiojn pr nj vit n Shtetet e Bashkuara apo Britani me kusht kthimin e menjhershm n atdhe. Bhet fjal pr t rinj t talentuar q i duhen vendit dhe t cilt kan pasur nevoj pr nj kualifikim jasht. Ajo q t bn prshtypje n Turkmenistan sht se njerzit as q e ojn npr mend t kundrshtojn situatn n t ciln ndodhen, ndryse nga sa ndodh n Uzbekistan. Ata ulin kokn, kontrollojn do tingull q nxjerrin nga goja dhe pranojn sundimin e mendur dhe poshtrues t nj partie q duket se u ka br t gjithve lavazh truri. T gjith jan t detyruar q gjat jets s tyre t lexojn vetm librat e partis dhe liderve t saj t lavdishm. Edhe lideri aktual sht nj shkrues i madh. Edhe pse ka vetm 3 vjet n pushtet ai e ka nxjerr tashm n treg nj libr kuzhine, nj libr mbi kuajt dhe nj tjetr pr bimt mjeksore. Pr sa i prket televizorit, ai transmeton vetm fjalimet dhe takimet e liderve t partis dhe kng popullore. Nse do t dalsh npr rrug dhe do t pyessh njerz do t befasohesh nga injoranca e tyre pr at q ndodh n bot. Kshtu, n nj sondazh t improvizuar nga dhjet persona q u pyetn se kush sht Presidenti i Shteteve t Bashkuara t Ameriks, 7 prej tyre nuk e kishin iden ku binte Amerika, njri hodhi nj gjysm fjale pr Bushin, ndrsa 2 t tjer nuk u prgjigjn nga frika se mos futeshin n burg. Edhe nj kuriozitet tjetr pr kt vend t uditshm. Pr ata q duan t udhtojn drejt Turkmenistanit prerja e nj bilete sht thuajse e pamundur. Linja ajrore kombtare nuk ka nj uebsajt t sajin dhe sht thuajse e pamundur q ta gjesh, ka e bn kt vend misterioz, por edhe shum t pasur, nj cop t harruar t planetit.
shqip
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn