als_Latn dik_Latn sag_Latn
Dështimi i prokurorisë për t’i dhënë përparësi çështjeve komplekse të krimeve të luftës ka shpërdoruar fonde të Gjykatës së Bosnjës dhe Hercegovinës, thotë Minka Kreho, kryetarja e Departamentit të saj Penal.
Gjykatësja Minka Kreho, kryetare e departamentit penal në Gjykatën e Bosnjës dhe Hercegovinës, tha për BIRN se prokurorët nuk kanë bërë progres në rastet e krimeve të luftës, siç kërkon strategjia shtetërore e Bosnjës për krimet e luftës.
"Nga numri total i padive të ngritura gjatë tre viteve të fundit, vetëm një e treta u ngritën për çështje që i përkasin kategorisë më komplekse (krimet e luftës) dhe me përparësi më të lartë,” shpjegoi Kreho.
Ajo shtoi se ndërsa nuk mund të thuhet se Prokuroria nuk ka punuar fare me çështje komplekse, strategjia kombëtare kërkon që sistemi gjyqësor shtetëror të fokusohet ekskluzivisht në rastet më komplekse, gjë që nuk ka ndodhur.
"Fajin për këtë e ka përmbushja e normës, sepse nëse prokurori nuk përmbush një normë të caktuar prej pesë çështjesh, e cila së fundmi është reduktuar në katër, kryeprokurori do ta raportojë atë te prokurori disiplinor, që është edhe arsyeja pse prokurorët zgjedhin çështjet më të lehta,” theksoi Kreho.
Bosnja miratoi një strategji kombëtare për punën në rastet e krimeve të luftës në dhjetor 2008.
Kjo përcaktoi se çështjet më komplekse në nivel shtetëror duhet të përfundojnë brenda shtatë vjetësh – gjë që nuk ndodhi - dhe pjesa tjetër brenda një periudhe prej 15 vjetësh.
Për momentin, diskutimet rreth ndryshimit të afateve të strategjisë janë në vazhdim e sipër.
Kreho tha se gjatë këtyre viteve të fundit, çështjet komplekse shpesh ishin “ndarë”, duke ngritur më shumë padi për akuza të njëjta ose të lidhura me çështjen e parë, ose duke ngritur më shumë padi kundër të njëjtit person për krime të ndryshme lufte.
"Kjo praktikë nuk është e mirë," tha ajo.
"Fillimisht, “ndarja” e çështjeve është në kundërshtim me parimin e realizueshmërisë së procedurës, e cila e detyron gjykatën ta zhvillojë procedurën pa vonesë dhe me sa më pak shpenzime që është e mundur. Për më tepër, “ndarja” e çështjeve krijon procedura paralele, gjë që rezulton në shpërdorim të panevojshëm burimesh,” shtoi Kreho.
Me këtë mënyrë pune, dëshmitarët dhe viktimat e krimeve të luftës janë ftuar më shpesh pa qenë e nevojshme.
Duke iu rikthyer çështjes së “normës”, Kreho tha se gjykata dhe Zyra e Prokurorit i ishin drejtuar Këshillit të Lartë Gjyqësor dhe Prokurorial dhe Organit Mbikëqyrës për monitorimin e Strategjisë, “por, fatkeqësisht, kjo nuk kishte çuar në ndryshime konkrete”.
Këshilli që drejton Kreho, i cili është përgjegjës për rishikimin dhe vlerësimin e kompleksitetit të çështjeve dhe rishpërndarjen e tyre në nivel entiteti dhe në Distriktin e Brckos, u krijua në fillim të vitit 2011, tre vjet pas miratimit të strategjisë.
"Arsyeja kryesore pse realizimi i këtyre detyrimeve nuk filloi brenda afatit të planifikuar ishte se zyrat e prokurorëve ishin me vonesë në paraqitjen e raporteve të tyre për rastet e krimeve të luftës.
"Shumica e zyrave të prokurorëve, përfshirë Zyrën e Prokurorit të Shtetit, i paraqitën raportet e tyre vetëm në vitin 2011, me një vonesë prej disa vitesh, gjë që shkaktoi vonesë në procesin e plotë të vlerësimit të kompleksitetit të rasteve të krimeve të luftës," shpjegoi Kreho.
Sipas saj, 475 raste krimesh lufte i janë kaluar tashmë gjykatave të entitetit dhe Distriktit të Brckos, por ky numër mund të rritet.
Ajo shprehet se nuk është e rrallë që prokurorët të ngrenë padi për krime kundër njerëzimit, në të cilat ka prova që vërtetojnë fajësinë e të akuzuarve për disa krime, por kur është gjithashtu e qartë se vepra penale është e gabuar.
"Megjithatë, sipas Strategjisë, siç citohet në mënyrë eksplicite se vepra penale "krim kundër njerëzimit" duhet të ndiqet penalisht vetëm para gjykatës tonë, ne i mbajtëm këto lloj rastesh dhe, pas seancës kryesore dëgjimore, gjykata e rikualifikon veprën si "krime lufte kundër civilëve" për shkak të mungesës së provave për sulme të përhapura dhe sistematike, që është një nga elementet thelbësore të kësaj vepre,” shpjegoi Kreho.
Kur vlerëson se cilat raste duhet të mbesin në nivel shtetëror, Kreho tha se Këshilli i saj udhëhiqet nga tre kritere – serioziteti i veprës, aftësia dhe roli i autorit dhe rrethana të tjera relevante, duke shqyrtuar raportet që u janë kaluar atyre nga prokuroritë.
Sipas Krehos, në praktikë kjo do të thotë se Gjykata Shtetërore duhet të ndjekë penalisht vetëm çështjet që kanë të bëjnë me vrasje masive, forma të rënda përdhunim, persekutim ose torturë, komandantë të atëhershëm kampesh ose persona që kishin poste udhëheqëse në ushtri ose polici dhe në fund, çështjet që për arsye të tjera janë sidomos të rëndësishme, për shembull, për shkak të interesave të viktimës ose pasojave që ai krim kishte në komunitetin lokal.
Ajo këmbëngul se Gjykata Shtetërore gjithmonë ia ka shpërndarë gjykatave kompetente të gjitha rastet që ka mundur, edhe kur, për shkak të mungesës së një numri të mjaftueshëm çështjesh komplekse, kjo kërcënonte të dëmtonte normën e gjyqtarëve të Gjykatës Shtetërore.
Si kryetare e Departamentit Penal të Gjykatës Shtetërore, Kreho përmendi se po krijohej një tjetër gjykatë, e cila duhet të çonte në lehtësimin e disa punëve. Siç shpjegoi ajo, në rastet e krimit të organizuar ka një gjyqtar paraprak për të shqyrtuar të gjitha aktakuzat për të përcaktuar nëse ato janë shkruar apo jo si duhet.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn