als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Sa janė borxhet qė shteti nė Shqipėri u ka bizneseve tė huaja, apo vendase?
Kėtė do ta bėjė tė qartė nė fund tė muajit nėntor tė kėtij viti kompania Deloitte, e ardhur nė Shqipėri nė 1998 pėr zbardhjen e ēėshtjeve financiare tė skemave piramidale.
Tani ėshtė qeveria Rama, qė me njė akt normativ tė miratuar nė parlament dhe tė kundėrshtuar nga PD nė opozitė, risjell Deloitte pėr tė zbardhur situatėn e financave publike dhe sidomos tė borxhit publik.
Shifrat qė qarkullojnė janė tė ndryshme, nga 64 % tė prodhimit tė brendshėm bruto deri nė 74%.
Kundėrshtitė dhe debatet politike mes maxhorancės sė majtė, qė po qeveris qė prej dy muajsh dhe opozitės sė djathtė, qė qeverisi nga pėr 8 vjet, lidhur me nivelin e borxhit publik, mbeten tė ashpra dhe pa asnjė shenjė konverguese.
Deloitte shfaqet si njė arbitėr mes palėve pėr tė mbyllur debatin dhe hapur njė kapitull te ri.
Ky auditim shėrben pėr ti kthyer bizneset nga problemi numėr njė i rritjes, nė faktor tė rritjes. Tė fillojė njė faqe e re pėr tė krijuar vende tė reja pune, pėr tė nxitur investime prodhuese dhe pėr tė realizuar programin qeverisės tė rilindjes shqiptare,tha kryeministri Edi Rama, pas miratimit tė aktit normativ tė qeverisė nga Parlamenti pėr angazhimin e Deloitte nė zbardhjen e borxhit publik.
Angazhim i Deloitte vendim politik
Prof. Dr. Adrian Civici, rektor nė Universitetin e Tiranės dhe njė personalitet i mirėnjohur nė fushėn e ekonomisė, thotė pėr DW se kryerja e auditit nga Deloitte dhe jo institucionet shtetėrore vendase ka njė arsye qendrore.
Nė Shqipėri mungon besimi reciprok nė sferėn politike dhe vendimmarrje lidhur me shifrat kryesore, qė kanė tė bėjnė me nivelin makroekonomik tė vendit, shifrat financiare, apo ato tė papunėsisė. Kemi qenė dėshmitarė nė gjithė kėto vite tė debateve pozitė-opozitė pėr vėrtetėsinė e shifrave tė prodhuara nga INSTA-i, apo institucione tė tjera tė rėndėsishme. Marrja e njė kompanie tė huaj pėr tė bėrė auditimin e financave shqiptare nė kushtet e borxhit tė lartė publik, faturave tė papaguara tė biznesit dhe detyrimeve tė lėna nė mes tė rrugės, mė shumė sesa njė kėrkesė pėr shkak tė profesionalizmit tė munguar nė Shqipėri, ėshtė njė vendim politik pėr ti dhėnė fund debatit, qė gjithēka qė bėhet nga institucionet vendase vihet nė dyshim nga njėra palė politike. Ėshtė e nevojshme qė nė kėtė moment njė institucion serioz si Deloitte tė japė nė mėnyrė
tė besueshme dhe tė pranueshme nga tė gjitha palėt shifrat kryesore tė financave publike dhe situatės financiare nė Shqipėri, thotė Prof. Dr. Adrian Civici.
Sybi Hida, ekonomist, me pėrvoja pune nė FMN, ish- deputet i PD, ka tė njėjtin mendim.
Ky ėshtė njė vendim politik i qeverisė Rama: ai i pėrgjigjet situatės politike nė Shqipėri, kur nuk ka konsensus politik mes palėve pėr ēėshtje tė financave publike. Kryeministri Rama po blen kredibilitet, pra qė nė debatet qė do tė ketė me opozitėn tė pėrdorė kredibilitetin e kėsaj kompanie. Punėn e Deloitte mund ta bėjnė specialistėt e Ministrisė sė Financave. Ėshtė pėr tė ardhur keq qė vazhdon mungesa e konsensusit politik mes palėve, kur ekonomia shqiptare ka nevojė pėr bashkėpunim, debate tė thella teknike dhe jo mospėrputhje treguesish dhe shifrash qe janė tė kontabilizuara. Mendoj qė kryeministri Rama mund tė
ishte treguar mė i guximshėm, pasi shqiptarėt ia dhanė kredibilitetin me votėn e tyre mė 23 qershor dhe ai nuk kishte pse shmangej nga debati politik lidhur me auditimin e financave publike nga institucionet pėrkatėse vendase, thotė Sybi Hida.
Kosto financiare pėr buxhetin modest tė Shqipėrisė?
Kompania britanike Deloitte do tė marrė 85 mijė euro pėr auditimin e financave publike tė Shqipėrisė.
Ėshtė njė kosto e dyfishtė financiare, institucionet shqiptare mund tė bėjnė vlerėsimin e financave publike, por nė klimėn e mosbesimit politik, ėshtė e vetmja rrugė pėr ti dhėnė njė lloj legjitimiteti njė moment zero, ku do tė fillohet interpretimi edhe i shumė vendimeve, qė do tė merren lidhur me financat publike. 85 mijė euro nuk pėrbėjnė njė kosto tė madhe nė raport me besimin, qė do tė kenė palėt, se kėto janė shifrat reale dhe shumė nga vendimet e rėndėsishme duhen marrė mbėshtetur tek kėto shifra. Dyshimi pėr shifrat krijon
njė kaos nė vendimmarrje dhe dobia ėshtė shumė e madhe, nėse punohet me shifra tė pranueshme nga tė gjitha palėt dhe tė certifikuara. Nė Shqipėri mbizotėron zhurma dhe debati politik shpesh herė pėr ēėshtje tė kuzhinės sė brendshme, sesa pėr atė qė ėshtė reale. Deloitte ėshtė njė kompani auditimi, qė ka kompetencat pėr tė bėrė auditimin, thotė Prof. Dr. Civici.
Tė njėjtat konsiderata shpreh pėr Deloitte edhe Sybi Hida.
Nuk mund tė vėmė nė dyshim reputacionin e Deloitte, kompani multinacionale me reputacion tė lartė, thotė ai pėr DW.
Deloitte pėrfitime pėrtej zbardhjes sė financave publike.
Nga auditimi i financave publike prej Deloitte, qeveria e Tiranės mund tė ketė edhe pėrfitime tė tjera.
Si njė kompani e specializuar nė auditime dhe mirėmenaxhimin e treguesve buxhetorė, bilanceve financiare tė kompanive, Deloitte mund tė japė edhe rekomandime pėr menaxhimin e buxhetit tė shtetit, tė borxhit publik, funksionimin e financave publike dhe mund tė jetė e dobishme qė fenomene negative tė mos ndodhin nė tė ardhmen, thotė Sybi Hida.
Auditimi nga Deloitte bėhet nė njė moment tė vėshtirė financiar dhe ekonomik pėr Shqipėrinė, kur parashikohet qė rritja ekonomike nė vitin 2014 nuk do tė jetė mė e madhe se 1,5- 2% dhe kur sfida mė e madhe mbetet rritja ekonomike, investimet prodhuese, investimet e huaja direkte dhe vėnia nė eficencė sa mė shpejt e sektorėve kyē tė ekonomisė.
Kryefjala e rritjes ekonomike do tė jetė rritja e prodhimit vendas, shtimi i eksporteve, hapja e vendeve tė reja tė punės, futja nė eficencė sa mė shpejt e minierave, prodhimi i energjisė elektrike, shkurt, gjithēka qė lidhet me prodhimin, thotė Prof. Dr. Adrian Civici. /g.tema
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn