als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Koleksioni fotografik i Ernst Jekut (Ernst Jäckh)
Shqip�ria dhe Kosova n� vitin 1910
Ernst Jek (1875-1959) ishte gazetar, publicist dhe shkenc�tar gjerman, i cili lindi n� Urah (Urach) t� Gjermanis� jugper�ndimore. Q�ndrimi n� Turqi n� periudh�n 1908-1909, gjat� dhe pak koh� pas revolucionit xhonturk, i b�ri shum� p�rshtypje dhe Jeku u b� mb�shtet�s i fort� i Turqis� dhe i marr�dh�nieve gjermano-turke. N� ver� t� vitit 1910 ishte n� Kosov� dhe n� Shqip�ri, i ftuar nga shtabi i p�rgjithsh�m i ushtris� turke ku mb�shteti trupat turke n� luft� kund�r kryengrit�sve shqiptar�. Gjat� ekspedit�s ushtarake shkoi n� Ferizaj, Fush�-Kosov�, Prizren dhe Shkod�r. Nga Shkodra u kthye me forcat nd�shkimore n�n komand�n e Shefqet Turgut Pash�s n�p�rmjet Mirdit�s dhe Gostivarit p�r n� Shkup. Me forcat ushtarake turke ishte edhe gjat� luft�s italo-turke (1911-1912). N� vitin 1912 Jeku themeloi shoqat�n gjermano-turke dhe n� vitin 1914 ishte ligj�rues i historis� turke n� Universitetin e Berlinit. Pas Luft�s s� Par� Bot�rore p�rkrahu demokracin� liberale parlamentare n� Gjermani si dhe an�tar�simin e Gjermanis� n� Lidhjen e Kombeve. N� vitin 1920 bashk�themeloi Universitetin Gjerman p�r Politik� (Deutschen Hochschule für Politik) n� Berlin. Me ardhjen n� pushtet t� nazist�ve n� vitin 1933, Jeku iku n� Lond�r ku punoi p�r New Commonwealth Institute dhe n� vitin 1940 u em�rua profesor n� Universitetin Columbia n� Nju Jork, ku dhe vdiq. Arkivi i tij, duke p�rfshir� fotografit� e Shqip�ris�, ndodhet n� bibliotek�n e Universitetit Columbia. Nd�r botimet e Ernst Jekut �sht� libri Im türkischen Kriegslager durch Albanien: Bekenntnisse zur deutsch-türkischen Freundschaft (N�p�r Shqip�ri me ushtrin� turke: d�shmi e miq�sis� gjermano-turke), Hajlbron 1911, nga i cili �sht� marr� ky koleksion fotografish. Fotografi t� tjera t� Ernst Jekut prezantohet k�tu me lejen e Bibliotek�s s� Librave t� Rralla dhe t� Dor�shkrimeve t� Universitetit Columbia n� Nju Jork.
N� foto bien n� sy kudo mal�sor�t shqiptar� gjat� kryengritjeve anti-osmane, si n� malet e veriut t� Shqip�ris� ashtu edhe n� Kosov�.
B�n p�rshtypje vet�m nj� foto n� Fush� Kosov�, ku populli ka dal� p�r t� p�rsh�ndetur me dashuri t� madhe Sulltanin.
Dy burra n� Dib�r shfaqen t� varur me litar nga nj� gjykat� ushtarake turke.
Bien n� sy burrat e Mirdit�s q� po luten n� kish� me arm�t n� dor�.
N� nj� tjet�r foto duken disa burra me qeleshe duke ecur bashke me nje karvan turk.
Ata jan� z�n� rob dhe jan� detyruar q� tu tregojne udh�n pushtuesve.
*Marr� nga faqja e albanologut Robert Elsie
nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn