als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Personazh
Autori i dramave "Toka jon" e "Halili dhe Hajria", rrfen pr jetn e vet. Planet pr botimin e nj libri dhe leximi i pareshtur
Kol Jakova, ditt e vetmuara n azil
Rrfimi i dramaturgut t njohur, 88 -vjearit, q jeton prej katr muajsh n nj azil privat n Tiran
Belina Budini
TIRAN - Kol Jakovn, autorin e drams s njohur "Toka jon", nuk e gjen m n apartamentin e vet. Shtpin e zbrazur nga gruaja pes vjet m par (e vdekur) dhe nga fmijt (t larguar jasht) vendosi ta braktiste para katr muajsh. N moshn 88 -vjeare, dramaturgu, poeti dhe romancieri me origjin shkodrane, ndrmori nj aventur t fundit. Pa harruar t marr me vete kutin me librat e preferuar, gjyslyket dhe nj bibl, Kol Jakova vendosi t shkonte n azil. Mbrriti nj mngjes korriku aty n "Joshua Trauma Center", ku vazhdon t jetoj do dit mes miqsh t rastsishm dhe nn prkujdesin e personelit t ksaj qendre rehabilitimi q prej katr muajsh. N nj nga dhomat e ksaj qendre e gjetm paraditen e djeshme Kol Jakovn. I gatshm pr t biseduar, ai pranon t rrfej pr gazetn "Shekulli" ditt e vetmuara n pleqri. Prpjekjet pr t mbijetuar, takimet e shumpritura me mbesat n azil, telefonatat e prlotura me t bijat n Udine t Italis, e mail-at e tyre t przemrt, me t cilt i krkojn prdit t bashkohet me to. Rrfimi pr krijimtarin e vet, prej t cils nuk ka hequr dor as n pleqri, planet pr botimin e nj libri t ri me rrfenja t vjetra shqiptare, rikthimi n kujtimet dhe dshira pr t rrojtur sa m gjat.
Ditt e Jakovs n vetmi
Dramaturgut 88 -vjear, i ndodh q ktyre ditve t vetmuara t thur edhe ndonj vjersh t trisht. "Keq ta sossh jetn/ kur je akoma i ri/ por akoma ma keq/ kur ngelesh vetm n' pleqni", - nis t recitoj Jakova shkodrane. Kshtu e nis ai bisedn, me vargje. Thot se tanim vargjet e tij jan t trishtueshme dhe "t randa", prandaj ka vendosur t mos botoj asgj prej tyre. Me duart q i dridhen, mezi arrin t shkruaj, por nuk heq dor. Nisi t thurte vargje pesimiste ather kur ditt n vetmi t plot iu bn t padurueshme. Nuk pranon ta jap pr botim nj vjersh t revoltuar ndaj realitetit, as edhe nj tekst knge q ka sajuar n vetmi e q fillon me vajin: "o mor gjysh i shkret/ se 't paska gjet/ s'ka kush t'bn hyzmet/ or medet, medet." "E kam shkruar nga mrzia e pleqris se sa pr hyzmet ka kush m bn. Vajzat m lusin do dit n telefon q t shkoj e t jetoj me to n Itali, por un nuk kam dshir t shkoj. Nuk e di n do t vendos pr t shkuar apo jo, por dshir t shkoj nuk kam. Dua t vdes ktu...Le q nuk jam kaq i vjetr, dua edhe dy vjet t mbush 90 vje...", - thot duke qeshur. Sensi i humorit nuk i mungon pr asnj ast, edhe kur flet pr vuajtjet e ditve t veta n pleqri. N azil t gjith e duan dhe e respektojn e i thrrasin n nj z "gjysh". Pr personelin e shrbimit, ai sht i preferuari. Kto prkujdesje dhe fjal thot se ia largojn disi vetmin. "Jam m mir ktu sesa vetm n shtpi. Ktu kam edhe ndihmn mjeksore kur m duhet, edhe shrbim n dhom, edhe shoqri kur dua t bj muhabet. Megjithat, nj pjes t mir t dits e kaloj duke lexuar", - thot ndrsa na tregon nj libr t Ajshtajnit q nuk e heq nga dora. Nj guid pr t qen i suksesshm n jet, nj enciklopedi personalitetesh, nj libr me tregime nga bibla, jan disa nga literaturat q ka momentalisht n duar. N t majt ka nj kuti me libra e dorshkrime t vetat, ndr t cilat edhe disa tregime t fundit. Prball nj televizor t vogl, n tryez telefonin celular, gjyslyket dhe pjatn e pambaruar t mngjesit. Nn shtrojet e trasha, ai tregon se si mbrriti aty n qendrn "Joshua". "Isha smur dhe kisha nevoj pr prkujdesje t vazhdueshme. Ather bra hesapin dhe mendova t pranoj t paguaj 300 mij lek n muaj e t vij n kt azil privat pr t mbyllur ndoshta ditt e jets sime. Nj pjes t shpenzimeve i kompensoj me pensionin tim q sht 230 mij n muaj. I marr edhe nj qira 150 mij lek t vjetr shtpis sime dhe kshtu m del edhe pr t shpenzuar t tjera. Me t ardhur ktu, u prmirsova nga shndeti. Vuaja edhe nga koliti, por ktu ushqimi sht i kontrolluar pr smundjen q kam e nuk m bn dm. Jam shum m mir tani. Kam edhe ndonj shok t azilit q vjen e m mban me muhabet. Shoh ndopak televizor dhe lexoj librat q shihni ktu", - tregon ai.
Familja
Kjo ishte pjesa rutinore e dits s Kol Jakovs aty. Por ajo m emocionuesja sht kur pret telefonatat e t bijave, Vids dhe Lilit nga Italia ku ato jetojn prej shum vitesh. Entuziast sht ai edhe pr mesazhet elektronike q ato i drgojn nprmjet email-it, ku e ftojn t bashkohet me to n Udine t Italis sa m shpejt e t mos rrij m n azil. Edhe vizitat e mbesave n Tiran e gzojn pa mas. Vizita e t premtes, e t birit, Sokol Jakovs, sht nj tjetr ngazllim pr t. Ndrsa ka mbetur i ve q prej pes vjetsh ai thot se familjen e ka ndier pran gjithnj. Edhe aty n azil thot se ndihet si n nj familje. "Ktu t gjith m thrrasin gjysh si mbesat e mia. Ato, kur erdhn t m vizitonin n fillim, m thrrisnin kshtu e ja, ku m mbeti emri gjysh", - thot ai. Ndrsa punonjset tregojn se ai vrtet u duket si nj gjysh i tyri, pasi jan rritur n shkolla duke lexuar tregimet, dramat e krjimet e tij.
Prononcimi
Treska: Jakova, i preferuari yn
Drejtoresha e qendrs s rehabilitimit "Joshua Trauma Center" thot se ka pritur Kol Jakovn aty para katr muajsh, kur e solln t afrmit e vet. "Erdhi n gjendje jo t mir shndetsore, por u prmirsua shum shpejt pas nj diete t rrept t ngrni, t cils iu nnshtrua. sht nj ndr m t preferuarit tan, sht shum i dashur e i hapur n komunikim. do dit flet n telefon me t afrmit, q nuk mund t thuash kurrsesi q e kan braktisur, pasi pr t ndenjur ktu Jakovs i duhet t paguaj do muaj nj kuot mujore prej 300 mij leksh t vjetr. Nj nga prparsit e qndrimit n kt qendr sht edhe shrbimi shndetsor e do lloj shrbimi tjetr q atij i sht i nevojshm, i prfshir n pagesn prej 300 mij leksh", - shprehet Majlinda Treska.
Krijimtaria
"Ja tregimet e mia t reja, jan rrfenja t vjetra shqiptare, q pres t'i botoj n nj vllim me tregime"
Planet letrare, botimi i nj vllimi me tregime
Megjithse 88 vje, n planet e tij bn pjes edhe botimi i afrm i nj libri me tregime. "Kam mbledhur rrfenja t vjetra, i kam shkruar para nj viti dhe them se do t'i botoj", - thot ai. Disa nga tregimet i ka n dorshkrime, ndrsa nj pjes t mir i ka shtypur n makin shkrimi, si thot ai vet q prpara nj viti. Ai thot se historit q ka mbledhur jan gjysm t vrteta dhe legjenda t vjetra shqiptare, t cilat i ka shkruar sipas stilit t vet. Nis e na rrfen disa prej tyre. Titujt "Nuria e Rexh Mehmetit" t Ulqinit sht njra q ai e ka m pr zemr. Por edhe t tjerat si "Takimi me Mjedn", "Nuh Sahatia", "Zemr nne shqiptare" jan ndr tregimet e librit q ai dshiron t'i prmend. I gjith vllimi prmban rreth 15 tregime. Ja nj pjes e shkurtr hyrse e tregimit "Nurija e Rexh Mehmetit": "Ka qen, n mos gabohem, fundi i shekullit shtatqind. Gjith Ulqini e jetoi at ngjarje tronditse. Shtpia e Rexh Mehmetit, mu n breg t detit shquante si nj drandafil i posaelun n mes t shtpijave t tjera. Shtpi dykatshe si e motit. ardaku i madh, oborri plot lule gjithfaresh, kopshti plot pem dhe i rrethuar me avlli, t knaqej syri t shikoje. E pra n kt shtpi plot dhoma jetonte vetm Hanko Xhixhikja, gruaja e kapedan Rexh Mehmetit me t bijn, Nurijen. Atje n fund t oborrit, n nj jerevi t vogl banonte nj kushri i kapedanit, nj njeri i veant n llojin e tij. Quhej Alush Mehmeti Nuk ishte martuar kurr. Ai kujdesej dhe ruante shtpin kur kapedani merrte detin me karavele duke br tregti gjat gjith bregut verior t Afriks. Shkonte n Egjipt, n Itali, Spanj e deri n Mauritani. Ktu n Mauritani ai kishte mikun e tij, piratin e madh ulqinak, Haxhi Alin. Pirati Haxhi Ali ishte tmerri i anijeve tregtare venedikase...Kur kapedani ishte n det, Alushi interesohej pr zonjn e shtpis dhe Nurijen... Nurija, vajza e kapedanit, ishte lulja e shtpis. Kishte nj bukuri t rrall. Ulqini e quante si vajzn m t bukur t qytetit....". Kjo sht vetm nj pjes shkurtuar e hyrjes s ksaj rrfenje t bukur shqiptare shumshekullore, t ciln autori Kol Jakova pret ta botoj s shpejti.
Jetshkrim
Kol Jakova, dramaturg, poet dhe romancier lindi n 25 nntor 1915. Ai kreu shkolln fillore dhe t mesmen, shkolln e Franeskanve n Shkodr. M von vazhdoi Normalen pran gjimnazit t Shkodrs. M 1935 u emrua msues n Vaun e Dejs. Mori pjes n Luftn Antifashiste Nacional lirimtare. Pas lufts punoi n Ministrin e Kulturs, drejtor i Teatrit Popullor n Tiran, n Lidhjen e Shkrimtarve dhe Artistve. Me krijimtari letrare, ai sht marr q nga viti 1935, kur botoi vjershn e par n revistn "Cirko" n Shkodr. Gjat lufts shkroi vjershat "Knga e tre heronjve t Shkodrs" dhe "Shqiponjat partizan". Pas lirimit shkroi pr fmij dhe pr t rritur. Ndr veprat e tij jan "Halili dhe Hajria", botuar n 1950, "Heronjt e Vigut", botuar n 1953-in, drama "Toka jon", botuar n vitin 1955, "Dom Gjoni" i 1967-s, "Prball hekurave t kryqzuar" i vitit 1973 si edhe librat "Poezia shqipe" e "Kulla buz liqenit". S fundi sht duke prgatitur nj tregim me rrfenja t vjetra shqiptare.
_____________________________________________
_____________________________________________
Oj sharki e lehete si era , a ka ardhur ne Shqiperi pranvera?
cat_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn ltg_Latn als_Latn dik_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn oci_Latn cym_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk als_Latn