als_Latn dik_Latn sag_Latn
Tashmë do flasim për një pikëvështrim shumë të veçantë të një vepre arti, ku përmbajtja mbështetet tek konteksti për të ekzistuar në formën që është. O’Doherty e shpjegon mjaft këndshëm këtë aksh gjë. Për të ndërtuar këtë diskutim, autori niset nga analiza e jetës artistike të Marcel Duchamp, të cilin e konsideron si artistin fillestar që ka ndryshuar përceptimin estetik të hapësirës së galerisë. The International exhibition of surrealism, në Galerie Beaux-Arts në vitin 1938, shënon një kthesë në përceptimin e tavanit në historinë e artit, që përherë ndryshonte në varësi të epokave. Spektatorët të cilët prisnin të shihnin të njëjtin tavan të vdekur, gjenden përballë dyshemesë së zhvendosur lart, falë instalacionit historik 1200 Bags of Coal. Deri në atë moment askush nuk e kishte trajtuar tavanin si territor. Ky inversion shënonte herën e parë kur një artist përfshinte një galeri të tërë vetëm përmes një gjesti të vetëm, dhe ja dilte në një galeri të mbushur me vepra të tjera arti. Por ai nuk luante vetëm me tavanin dhe dyshemenë, por dhe me portat e galerisë. Duke ekspozuar këtë efekt të kontekstit në art, Duchamp vlerësoi një zonë të artit që më parë nuk ishte krijuar.
Si në Coal Bags, ashtu dhe në Mile of String të realizuar katër vite më vonë (1942), Duchamp ka ditur të krijojë një art që u kthye në material historik, që sqaron hapësirën e galerisë dhe artin e kësaj hapësire. Ai mban historinë nën kontroll, dhe një nga mënyrat për të qëndruar akoma modern është duke ju drejtuar spektatorit por edhe vet artistëve (rasti i Joyce-it në letërsi). Duchamp krijon kështu monaden e modernismit: spektatori brenda kutizës së tij, galerisë.
Përmes pikturës arrihet në krijimin e një iluzioni e kur korniza del jashtë funksionit, hapësira e galerisë i vjen në ndihmë. Dialogu mes artistit dhe publikut na sjell në përkufizimin e shoqërisë ku gjendemi dhe evoluimin e saj.Të gjitha avanguardiet janë të karakterizuara nga trasgresioni i logjikës, shkëputja nga ndjesitë, mërzitja. Këto hapësira kthehen në metaforë të ndërgjegjes dhe rivolucionit. Më postmodernismin, artisti dhe publiku nisin t’i pëlqejnë njëri-tjetrit, duke u shfaqur shumë të ndjeshëm ndaj kontekstit. Galeria e modernizmit kthehet në një limbo mes studios dhe soggiornos, ku konvencionet e të dyjave takohen në një tokë neutrale. O’Doherty thekson se arti i fundit i modernizmit është padyshim i dominuar nga supozimet e borgjezisë. Idetë e iniciativës së lirë mbështesin të njëjtat konstruksione sociale, në të njëjtën mënyrë si dhe i sulmojnë. Kjo është arsyeja se përse arti në vitet ’60 lokalizon nocionet radikale jo dhe aq në artin vet, se sa në sjelljet e trasheguara të strukturës artistike, prej së cilës hapësira e galerisë është ikona kryesore. Në artin e viteve ’70 më tej do të shohim që fjala kyçe është vendndodhja, interesi maksimal lidhet me shpjegimin e pyetjeve ku dhe si.
Me postmodernizmin, do të shihet se si ndryshon komplet hapësira e galerisë, ku muri kthehet në një membranë tek e cila vlerat estetike dhe komerciale bashkëjetojnë. Konteksti ofron një pjesë të madhe të përmbajtjes të artit modernist dhe postmodernist. Zhvillimi i kubit të bardhë, është një prej triumfeve të modernizmit, një zhvillim si në planin komercial, estetik dhe teknologjik. Muri i bardhë kthehet në një imperativ për të gjithë artistët që duhet të jenë koshientë për rolin që ka në përmbajtjen e një vepre arti. Kubi i bardhë është gjithashtu një emblemë e ftohjes mes artistit nga shoqëria së cilës ajo galeri i mundëson akses. Mondrian ofron një alternativë kundrejt kubit të bardhë, një realitet plastik përmes unifikimit të arkitekturës, skulpturës dhe pikturës, përmes dhomës së tij (Salon de Madame B ), tek e cila ai vet nuk hyri.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn