als_Latn dik_Latn sag_Latn
“largësi ideale” është përmbledhje e poezive të krijuar në këtë dhjetëvjeçar që e ridimensionon poetin Parid Teferiçi në një ekzemplar modern të letërsisë shqipe; një poet që ndërton “distancën” njerëzore në ironi me hapësirat e mundësitë sfiduese të jetës së përditshme, të gjërave të zakonshme, duke ndërhyrë në “largësitë” mikluese të së shkuarës, asaj që ishte dhe është një lloj fëmije në brendi…duke rebeluar mbi durimin, e rezistuar fundit, shpresës…
Aftësia jonë shekullore për të duruar çdolloj poshtërimi…
Një interpretim të shkurtër të biografisë suaj: ke studiuar informatikë në Tiranë dhe ekonomi në Milano. Shmangia e parë: artet vizuale, ekspozon në Romë. Dhe trasheja e poezisë. Deri tani, bashkë me librin e fundit, “largësia ideale”, jeni poet i katër vëllimeve, të parin më ’93, “Molla e detyrueshme”, Bërë me largësi, ’96, Meqenëse sytë, 2003. Parid jeni një itinerar interesant, ka shpjegim?
Nuk e di. Për arsye të ndryshme, por edhe për arsye të mosarsyes, nuk kam ditur të kem një jetë drejtvizore. Jam pushtuar që herët nga dy shtysa të kundërta: kureshtja dhe mërzia. Kam lënë dhe jam lënë nga njerëz të dashur, ndaj braktisja e ndonjë zanati apo pasioni nuk më është dukur kurrë tragjedi. Kur isha fëmijë, psh, prindërit më futën në klasë sportive për basketboll, meqë isha shtatshkurtër dhe shëndetlig. U dashurova për vite e vite me topin, shihja ëndrra me NBA, u bëra virtuoz në gjuajtje, driblim dhe skema, fitova fuqi dhe sprint, isha organizatori i pazëvendësueshëm i ekipit të shkollës, por vijoja të rreshtohesha ndër “xhuxhat”. E lashë basketbollin në gjimnaz dhe fillova futbollin. Jo keq, por pa ndonjë talent kushedi. Një dëmtim në gju para dy vjetësh nuk më lejon të luaj sot as kalçeto. Njëlloj, nesër fare mirë mund të lë apo mund të më lërë edhe letërsia. Nuk do të jetë ndonjë hata’, as për letërsinë, as për mua. Ndërkohë dua të lë cigaren, por nuk më lë ajo.
2-Çfarë është poezia për ju? Apo si thoni në: Nganjëherë poezi… A mendoni se ka ende poezi në jetën e përditshme?
Po të kishte pasur një përkufizim të saktë, poezia do të kishte vdekur prej shekujsh. Për Wallace Stevens, poezia moderne duhet t’i zinte vendin fesë, pas ‘vdekjes së Zotit’. Por sot shohim përditë njerëz që vrasin dhe vriten vetëm që Zoti i tyre të mos vdesë. Unë nuk e di si është ky me shëndet sot, por di se kur të vdes vetë, do të më marrë malli për jetën e përditshme, jo për poezinë dhe, natyrisht, jo për Zotin.
3-U shfaqët në panairin e librit, parvjet, ku u shpallët “Autori i vitit”, ndërsa vjet morët çmimin “Kult” për “Librin artistik të vitit”, por shumë pak jehonë. Motivacioni: Për prurje të qenësishme të një ligjërimi modern, me një strukturë dinamike e poetike, me pikëpjekje origjinale dhe në artet e tjera. Ka klishe! Nëse do i jepni një motiv këtyre poezive, me thyerje për nga proza poetike çfarë “motivi” ka pasur nxitja drejt tyre?
Janë poezi të dhjetë viteve të fundit. Mes atyre që ishin akumuluar, përzgjodha bashkë me miqtë ato që na dukeshin më pak të dobëtat. Pa besimin dhe këmbënguljen e Gëzim Tafës së Ombra-s libri nuk do të kishte dalë. Për jehonën e pakët nuk shqetësohem aspak: ata që dëshiroja të më lexonin e kanë lexuar tashmë.
4- Nga buron kjo, “Largësia ideale”?
Një poezi me të njëjtin titull në vëllim e sqaron paksa, por, nëse e thjeshtoj, largësia ideale nuk është distanca nga ne tek objekti i vrojtuar, por largësia e duhur mes dy thjerrëzave të dylbisë me të cilën po e fokusojmë.
5-Sa e rëndësishme është qasja e kuptimit? A duhet të punoni shumë për të “zgjedhur” poezinë?
E kotë të shtirem: unë nuk di të punoj. Di të pres. Jam peshkatar i ngeshëm në breg të përroit tim.
6-Duket si një disfatë, por edhe përpjekje mes një poeti dhe një njeriu racional kur i shoqëroni poezitë me grimca krejt të shkujdesura historish, a reflektimi nga e shkuara apo e sotmja. A është kjo një përballje e juaja, i egos nga vetja?
Disfatë është fjala e duhur. Ndërsa fjalët ‘ego’, ‘uni’, ‘vetja’, nuk po arrij t’i gjej që kur njëherë e një kohë loznim kukafshehti në oborr.
7-E di: I vetmi deus ex machina- durimi…pak vargje më tej: Peshojmë shpirtin/ me gurë që do të donin të flakeshin tutje/ nën hijen e madhe të gurit më të madh…Në thelb, një konflikt, një kontradiktë me vetë titullin e poezisë: jo, durimin kurrë! Pse përsëritet kjo histori sizifiane?
Nuk besoj se ka lidhje me Sizifin e gjorë. Është më shumë një poezi inatçore ndaj aftësisë sonë proverbiale dhe shekullore për të duruar me trimëri çdolloj zgjedhe dhe poshtërimi.
8-Ironi: National Nauseum! Një poemë e gjatë, që merr përsipër fate dhe shqetësime; për një “poet”, thuajse absurde?
Titulli luan me ngjashmërinë në tingëllim të National Museum (Muzeu Kombëtar) me National Nauseum (Neveria Kombëtare). Dhe në fakt është një ekspozé e disa tipareve tona për të cilat nuk duhet të jemi edhe fort krenarë.
9-Një mendim jashtë talljes si janë sot, Heronjtë, heroika…mbas një fataliteti: meqë duruam fitoren, mund të durojmë gjithçka- shkruani ju. Parid, a është kjo skenë, një realitet me të cilën ju bën një letrar politik, të angazhuar, ku ju pëlqen të “frymëzohesh”?
Tek “Jeta e Galileit” Brehti thotë: Mjerë ai popull që ka nevojë për heronj! Jam i bindur për këtë.
10-Por, ky libër mbyllet me një kërkim të gjatë në reflektime, mbajtur mbi Shpresën, njësoj si fundin. Ku e mbani forcën, pse njeriu ende shpreson?
Sepse shpresa është sinonim i jetës dhe dinjitetit njerëzor. Dyqind mijë shqiptarë kishin aplikuar këtë vit për lotarinë amerikane dhe qindra mijëra të tjerë kërkuan azil këto vite në Gjermani e gjetkë. Përse ky vend i bekuar, ndër më të bukurit e botës, prodhon kaq shumë të pashpresë? Sepse shpresa tashmë është shporta e minimumit jetik; dëshpëruese. Përveç politikanëve mashtrues, edhe artistët dhe shkrimtarët kanë faj për këtë.
11- Kur mbarojmë librin, “largësia ideale”, sheh si mbi një qytet, rrugë, tavolinë, turma njerëzish, sikur lexon mendime të njëjta me ty. Janë cikle poetike e dromca proze që s’ndjejnë por rrëmojnë jetë, dhe sjellje që gjenden tek njeriu, jo domosdo në Tiranë, apo Shqipëri. Ka ngjashmëri, kujt poezie i referoheni, çfarë ngacmon shqisën tënde?
Nuk e kam fshehur kurrë dobësinë time për Migjenin.
12-Na tregoni për procesin tuaj: Laps dhe Letër, kompjuter, fletore … si shkruani?
Zakonisht në kokë. Gjatë. Pastaj, një ditë të bukur, vrap e tek tastiera.
13- E fundit, nuk ju vjen keq po t’ju themi se përkthimi është “guri” që mban më shumë pjesën tuaj krijuese, aq sa reflektohet. Çfarë letërsie, dhe konkretisht poezia bashkëkohore sa merr nga ty?
Nuk më vjen aspak keq, përkundrazi. Letërsia ushqehet me letërsi. Ndërsa është krejt normale që një poet përpiqet të paguajë faturat duke përkthyer. Do kisha dashur të përktheja vetëm poetët që adhuroj, por askush nuk paguan për ta, sepse nuk i lexon kush. Ndoshta dhe për fajin tim.
Të tjera
-
“Lokalet” test për partitë, Sinani: Zgjedhjet lokale – “gjeneralët” e partive merren me kanalizime
-
U dorëzuan vërejtjet për Projektligjin për media
-
Gashi i Besës: Anëtari në KSHZ i takon Besës, nuk do të rijmë indiferent!
-
Fisnik Doko IT eksperti shqiptar në shkollen e kryetarit Ivanov
-
Ndryshe me Ismail Bardhi – teolog / profesor
-
Libri është jeta ime
-
Gjendja në Maqedoni në sytë e një studentje nga SHBA
-
Këto janë premtimet astronomike të Zaevit dhe Ahmetit
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn