als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Ndriime
Nexhat Agolli, figur qndrore e atdhetarizmit
shqiptar n Maqedoni
(Botohet me rastin e vrasjes tinzare nga sigurimi
jugosllav)
Shkruah: Ibrahim Egriu, Suedi
Pas arrestimit n banesn e tij nga policia sekrete
jugosllave, at e vun nn torturat m njerzore pr
ta detyruar q t tradhtoj shtjen e shenjt
kombtare e bashklufttart e tij ilegal q kish n
Prishtin e Shkup si : Rifat Berisha i Drenics,
Xheladin Hana i Gjakovs e t tjer n Kaanik, Dibr,
Gostivar e gjetk. Udbasht e Beogradit e mbytn duke
e torturuar gjat nats s 27-28 prillit 1949, n
njrn nga qelit e burgut t Shkupit. Trupi i pajet,
i prshkuar nga bajonetat e udbashve, u bart nga
qelia e njomur me gjakun e tij dhe u vendos pas mesit
t nats n Sheshin e Shkupit, ku u qllua me nj
breshri automatike pr t krijuar prshtypjen n
popull se u vra n tentativ arratisje nga burgu ku
ndrkoh qe mbajtur edhe "Proesverbali fiktiv".
"I heshtur, as n varr nuk dua t jem!"
Nexhat Agolli, bashkpuntor i ngusht i Lazim
Rexhepit nga Shipkovica(foto), nuk ishte nga ata q
mund t qndronte indiferent, as ndaj akuzave, e as
ndaj krimeve antishqiptare. Ai u deklaronte
autoriteteve jugosllave e maqedonase se: "Pritja n
heshtje nuk m plqen. I heshtur, un as n varr nuk
dua t jem" dhe, m tej, u vinte n dukje se "n masat
shqiptare vrehen zhgnjime prsa u sht premtuar:
Liria, barazia e plebishiti". Logjika e tij politike
dhe juridike ishte aq e fuqishme, sa ato detyroheshin
q t'i prgjigjeshin me terminologjin demagogjike e
justifikuese t atij momenti politik: "Kah ajo dit po
shkohet, por le t kalohen njher plagt e lufts, e
kto, pa dhmbje nuk kalohen". Por, Nexhati, me nj
vizion t gjr kombtar vrente se, gjithka q po
ndodhte kundr popullsis shqiptare, nuk ishe as e
rastit, as kalimtare e aspak e justifikueshme, por
trsisht e pafalshme.
Ai, s bashku me vllain e tij Qemal Agollin e Haqif
Lleshin, Sali Lisin etj. ngrinte zrin tek udhheqsit
serb e maqedonas, prkatsisht tek Svetozar
Vukmanoviq Tempo e Lazar Kolishevski pr lirimin e
dhjetmij shqiptarve, t cilt mbaheshin n izolim
n Stacionin e Monopolit t Duhanit n Tetov n
gjendje torturash e pa shpres shptimi, ( nga t
cilt brenda nj nate qen masakruar 1.200 veta, ashtu
si ndodhi dhe n Gostivar, Krov, Dibr e gjetk e
pr t cilt spekulohej tmerrsisht nn akuzn
"bashkpuntor t fashizmit" ).
Ndrhyrja e Nexhat Agollit, aq e guximshme, prbn
nj akt t madh atdhetar sepse shptoi kshtu mijra
jet shqiptare nga vdekja e sigurt, pa prfillur
fatin e jets s vet kshtu q, mbi kt baz, pati
shum familje shqiptare q e mbiquajtn meritueshm:
shptimtar t jets s tyre, e q e prcolln me
buqeta lulesh. Si deputet i popullsis shqiptare, ai
ngriti zrin q shqiptarve t'u jepeshin t drejtat
dhe lirit e premtuara, barazia kombtare, simbolet e
tyre historike, e drejta e prdorimit t gjuhs, e
drejta e arsimit, kultures, barazia e prfaqsimit n
pushtetin legjislativ, egzekutin e gjuhsor etj. Esht
veori e veprimtaris kombtare t tij q, pa pritur
se do t ndodhte me fatin e vetvendosjes kombtare,
krijoi dhe shtriu brthama arsimore e kulturore n
gjirin e vet njsive ushtarake shqiptare gjat lufts
e n rimkmbjen e rrjetit shkollor e t aktiviteteve
kulturo-artistike n terrenin e hapsirave shqiptare.
Ai, qysh n procesin e vetlirimit nga pushtuesi
nazifashist, i jepte rndsi arsimit e kulturs e pr
kt, si hallk kryesore vlersonte shkolln, kuadrin
arsimor e tekstet shkollore.
Me prkushtim t veant, ai siguroi hapjen e Kursit
Pedagogjik Shqiptar n Shkup, krahas atyre q aso kohe
hapeshin n Prizren e Prishtin e q merrnin pr
ndihm dhjetra arsimtar nga shteti i pavarur
shqiptar, pra nga Shqipria. M 1945, ai hapi shkolln
"Liria" n gjuhn shqipe, ndrsa pr drejtor emroi
pishtarin e arsimit, Abdi Begun-Haxhiu. Pastaj,
kujdesi i tij direkt ish prqndruar edhe tek nevoja e
nj Tribune Publicistike t asaj kohe e kshtu, n
bashkpunim me bashklufttart e vet Xheladin Hann
n Prishtin e Ali Mullain n Dibr, nxorrn n drit
Gazetn e Par Shqipe"Flaka". Kshtu, kjo Tribun
Publicistike e nisi fillin e jets e, prej saj, filloi
t rrezatonte mendimi e vullneti i popullsis
shqiptare, ndonse pasoi cenzurimi e persekutimi i
ksaj gazete s bashku me vet nismtarin e saj,
Nexhat Agollin.
N drejtim t vetvendosjes kombtare shqiptare, si
Nexhati ashtu edhe bashklufttart e tij e vet
popullsia shqiptare, po vetdijsoheshin se shtja e
trsis kombtare shqiptare po tradhtohej jo vetm
nga udhheqja e shtetit jugosllav, por edhe nga vet
Fuqit e Mdha, t cilat deklaruan paprekshmrin e
kufijve t paralufts, gj q pr kombin shqiptar
prligjte ricoptimin e tij n dobi t Jugosllavis.
Dhe, nga baza juridike, Nexhat Agolli, gjithnj e
quajti Jugosllavin krijes artificiale, t ngritur
mbi bazn e dhuns dhe t padrejtsis kombtare e
njerzore ndaj kombit shqiptar. Nexhati e ndjeu thell
edhe shpatn tjetr t Beogradit kur, trevat shqiptare
nuk i la si nj trsi t vetme n prbrje t tij,
por i coptoi midis tri republikave, ndonse kishin
kompaktsin e vazhdimsin e tyre etnike. Shovinistt
jugosllav kishin vendosur q, n prbrje t shtetit
federativ, t mos lejohej faktori unik shqiptar,
ndrsa n t ardhmen t mos ekzistonte faktori unik
shqiptar as edhe n Gadishullin Ballkanik. Ai, kishte
ardhur edhe n prfundim tjetr se, si fuqit
perndimore edhe ato lindore, i'a kishin br me hile
Shqipris si trsi kombtare e Shqipris si shtet i
pavarur.
Dihet dhe fakti se, Nexhat Agolli dhe shum atdhetar
t tjer, kan qen t papajtueshm me aneksimet e
trevave shqiptare ndaj Serbis, Maqdonis e Malit t
Zi, kur dihej se ato ishin e jan etni shqiptare.
Figura e Nexhatit bhet edhe m madhore prmes
konfrontimeve n vazhdimsi dhe pas Konferencs s
Paqs n Paris t vitit 1946 e deri n vitin 1949,
duke qen n brendin e planeve antishqiptare t
qarqeve sunduese serbojugosllave; ai e thoshte fjaln
e vet kundr pabarazive e padrejtsive ndaj popullsis
shqiptare. Por, mendimet dhe qndrimet e tij nuk ishin
t mbyllura n vetvete. Ato gjenin pasqyrimin e tyre
edhe n organizimin e veprimtaris ilegale e t
programuara, thelbi i s cilave ishin - bashkimi
mbarkombtar shqiptar.
Lidhjet e tij me atdhetart e tjer t shquar, si
ishin: Rifat Berisha, ish-nnkryetar i Kshillit
Nacional-lirimtar t Kosovs e Rrafshit t
Dukagjinit, Xheladin Hanaisht, drejtor i
gazets"Rilindja"e disa aktivist t tjer, kishin
trhequr vemendjen UDB-s qndrore t Jugosllavis.
Kshtu, n maj t vitit 1948, shkarkohet nga
funksionet ekzekutive, kurse n mesnatn e 15-16
prillit 1949, arrestohet n banesn e tij, ndrsa, m
27-28 prill 1949 ekzekutohet barbarisht e tinzisht.
Nexhat Agolli, si lufttar i ditur, i guximshem e si
atdhetar i paepur qe kthyer n legjend, ndrsa jeta e
vepra e tij mbeten burim frymzimi. Ai prbn njrn
nga figurat m t kompletuara n dije, me botkuptim t
thell kombtar e plot virtyte pr ka meriton nderime
e respekt t thell e t prjetshm. Figura dhe vepra
e tij prbn kushtrim pr liri e bashkim kombtar.
P.S. T dhnat e ktij shkrimi, jan marr nga
shnimet e profesorit t nderuar, z.Shaban Braha,
kryetar i lufttarve t Tirans, me rastin e mbajtjes
s Simpoziumit i cili fjaln e rastit, i'a kushtoi
figurs patriotike t Nexhat Agollit: atdhetar,
intelektual, ushtarak e qeveritar i viteve t
paslufts n Maqedoni. Lavdi veprs s tij!
(Zgjodhi
pr shtyp: Baki Ymeri)
mos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ltz_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn taq_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zsm_Latn