als_Latn dik_Latn sag_Latn
Roli i edukimit në shoqëri dhe në jetën e individitPostuar më: 28 January 2017 13:53
Profesor Deaton, nobelisti i ekonomisë i vitit 2016 botoi një libër me titull The Great Escape, ku e nis me historinë e jetës së tij – se si i ati i tij u largua nga një fshat i largët malor i Skocisë për tu vendosur pranë një qendre industriale, dhe prej nga ku profesor Deaton përfitoi të studjonte në një shkollë shumë të mirë e prej nga ku do ti mundësohej të ndiqte dhe studimet në një universitet shumë prestigjioz. Ishte largimi nga zona e izoluar dhe me pak mundësi ajo që do ti jepte shancin të ndryshonte rrënjësisht jetën e tij, nga një familje me pak të ardhura dhe ndoshta në kufijtë e varfërisë, në një status të ri ekonomik dhe social. Mendoj se tek historia e profesor Deaton secili nga ne në këtë sallë gjen në një mënyrë a një tjetër dhe vetveten: mundësia që na është dhënë të marrim një edukim cilësor na ka krijuar mundësitë që të ndryshojmë jo vetëm jetën tonë, por me punën që ne kryejmë të ndihmojmë të transfromojmë edhe jetën e mijëra e mijëra studentëve që ndodhen në bankat e shkollave tona. Një nga leksionet e padiskutueshme të historisë është se shkollimi ka qenë rruga ndoshta e vetme që ka ndihmuar individët dhe kombet të shkëputen nga prapambetja ekonomike dhe sociale dhe ti bashkohen shtresave shoqërore me të ardhura të mesme dhe të larta dhe kombeve të përparuara.
Sigurisht që ekonomistët kanë ndërtuar teori të mirëfillta ku integrojnë rolin e dijes në rritjen ekonomike dhe progresin e shoqërisë dhe mendoj se ata duhet të vazhdojnë të kontribuojnë edhe më shumë me studimet empirike edhe në kontekstin e rolit të edukimit të vendin tonë. Rritja e mundësive për punësim, për përmirësim të të ardhurave, për status shoqëror, etj., janë pazgjidhshmërisht të lidhura me cilësinë e edukimit të brezit të ri.
Në këtë sfidë të madhe që ka shoqëria jonë e sotme në fushën e edukimit, një temë madhore e debatit ka qenë dhe mbetet gjetja e formave novatore të organizimit të shërbimit të edukimit. Përtej problemeve që diskutojmë përditë dhë që lidhen me financimin e edukimit, qasja politike duhet të trajtojë problemin si një problem sistemik. Sistemi tradicional mbart dështime të forta institucionale, të cilat duhen marrë në konsideratë dhe mbi të cilat duhet reflektuar në mënyrë që të gjejmë zgjidhje që të funksionojnë në kontekstin tonë lokal. Eshtë demostruar gjerësisht se edhe thjesht të kopjosh nga vendet e përparuara, nuk funksionon në cdo kohë dhe në çdo kontekst lokal. Së dyti, siç thotë me të drejtë profesor Pritchett, të shtosh më shumë fonde në një sistem që ka shumë të çara, është si të frysh gomën e shpuar të një biciklete. Sado fonde të shtohen në një sistem jo të mirëmenduar, nuk mund të arrijmë objektivat që janë shoqërisht të dëshirueshme. Por, një konsensus i plotë ekziston midis të gjithë studjuesve: sistemet më performuese janë sistemet e edukimit që nxisin konkurrencën në tregun e edukimit. Matja e performancës së punës dhe financimi përkundrejt rezultateve të arritura në përmbushjen e indikatorëve të matjes së performancës, duhet të jenë objektiva themelore të politikbërjes. Ligji i ri i arsimit të lartë është një hap pozitiv në reformimin e sistemit, por ka akoma dhe shumë hapsira për më shumë dinamikë dhe fleksibilitet, për më shumë liri dhe konkurrencë në sistem, për mbikëqyrje të sistemit bazuar në indikatorë performance dhe jo në inpute në sistem, për një sistem që rrit vetvetprimin dhe shpejtësinë e reflektimit të dinamikave të tregut të punës dhe progresit teknologjik në kurrikulën akademike, etj.
Së fundmi, bota sot ka hyrë në atë që është njohur si revolucioni i katërt industrial, ku i vetmi kufizim i teknologjive të disponueshme janë imagjinata jonë. Studentët që ne përgatisim sot do të jenë pjesë e tregut të punës deri në vitin 2068-2070! Me shpejtësinë që ka progresi teknologjik, deri në vitin 2070 as mendja më e sofistikuar njerëzore nuk mund ta përfytyroj dot nivelin e dijeve që do ju nevoiten studentëve. Por, nëse nuk do të jemi në gjendje ti japim vendit një sistem fleksibël dhe të adoptueshëm në kontekstin e shpejtësisë së ndryshimit, vendi do të mbetej akoma më mbrapa në procesin e zhvillimit, duke thelluar hendekun me vendet e përparuara.
*Rektori UET-it, fjala e mbajtur në Konferencën e Dytë Shkencore të Forumit Të Pavarur të Rektorëve
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn