als_Latn dik_Latn sag_Latn
Letrat e dashurisë që Hoxha i dërgonte vajzës italiane, dhe libri që i dhuroi kur u kthye nga Parisi
“Kthim në vendin e shqiponjave” është romani më i fundit, i bazuar mbi një histori të vërtetë të një familjeje italiane, e cila e zhvendosur në Shqipëri, vuajti në kampet e internimit të diktaturës së Enver Hoxhës. Libri hedh dritë mbi shumë të vërteta të papublikuara më parë të jetës së Enver Hoxhës, si dhe mbi burgjet famëkeqe të komunizmit, ku u dënuan padrejtësisht dhjetëra familje shqiptare, por edhe të huaj si familja Terrusi, e ardhur në Shqipëri në vitin 1930. Ky roman, që është botuar në italisht nën titullin “Ritorno al paese delle aquile,” dhe që së shpejti do të përkthehet edhe në shqip, u prezantua dje në mjediset e Bibliotekës Kombëtare në Tiranë, një aktivitet i organizuar nga Ambasada Italiane, në bashkëpunim dhe me Institutin e Studimeve mbi Krimet dhe Pasojat e Komunizmit.
Rrëfimi i autorit
Autori Aldo Renato Terrusi përcolli mbresat e tij për të pranishmit dhe historinë e tij personale kur ai ishte vetëm një fëmijë dhe kur në atë kohë regjimi i Enver Hoxhës i mbylli të atin në burgun famëkeq të Burrelit, me akuzën se si drejtor i Bankës së Gjirokastrës (në vitet 1930-40), ai kishte keqpërdorur paratë e popullit shqiptar, por që mbrapa gjithë kësaj historie (siç tregon autori) qëndronte një hakmarrje personale. Autori është përpjekur të provojë nëpërmjet dokumenteve e dëshmive se akuzat ndaj të atit për vjedhje të pasurisë së popullit dhe burgosja e tij në burgun e Burrelit kanë qenë thjesht një hakmarrje e Enver Hoxhës ndaj gruas që kishte guxuar ta refuzonte. “Enver Hoxha e pëlqente time më, Aurelian, por ajo e refuzoi Hoxhën duke u martuar me tim atë Giuseppe Terrusi, në vitin 1936. Prindërit e mi janë njohur me Enver Hoxhën në Gjirokastër në kohën kur Hoxha ishte vetëm 22 vjeç, ndërsa ime më vetëm 17. Bëhet fjalë shumë kohë para se Hoxha ti hynte politikës dhe të shndërrohej në diktatorin famëkeq shqiptar. Në atë kohë mbaj mend se kur u kthye nga një udhëtim në Paris, Enver Hoxha i dhuroi nënës sime një libër që fliste për Parisin. Atë libër unë e ruaj edhe sot,i cili ka një dedikim me firmën e Hoxhës, që ai vetë e ka shkruar për nënën time, si shenjë miqësie. Këtë ajo e ka ruajtur. Nga rrëfimet e gjyshërve dhe të afërmve të mi unë di që Hoxha i ka dërguar dhe shumë letra e mesazhe nënës sime, ku kërkonte mënyra komunikimi por nëna ime i ka grisur që të gjitha në shenjë refuzimi,” rrëfen autori i librit Aldo Renato Terrusi, i biri i Aurelia dhe Giuseppe Terrusi.
Vajza italiane
Nëse do të kthehemi pas, në vitet ’30, mund të themi se shumë familje italiane, mes të cilave, edhe ajo e Aurelias, (e ëma e autorit), ishin transferuar në qytetin jugor të Gjirokastrës. “Mamaja ime pothuajse nuk fliste kurrë për Hoxhën, mbaj mend që në kohën kur ishin miq, para se babai im të arrestohej, mamaja e përshkruante Hoxhën si një burrë të pashëm, por me një karakter të fortë. Në fillim ajo nuk dinte asgjë mbi qëllimet e tij ndaj saj, por edhe ndaj qëllimeve të tij politike,e shndërrimit të vendit në diktaturë,” thotë më tej autori Terrusi. Aurelia ishte 16 vjeç, një vajzë me një bukuri të rrallë, elegante dhe inteligjente, dhe me një edukim të mirë, të trashëguar nga familja e saj fisnike dhe nga shkolla e murgeshave franceze, ku ajo kishte studiuar. Ajo dallohej nga vajzat e tjera të qytetit. Bukuria dhe sjellja e saj, gjithçka në të tërhiqte vëmendjen e djemve të rinj, të cilët të gjithë kërkonin prej saj qoftë dhe një vështrim, buzëqeshje apo veç një fjalë të ëmbël. Fatkeqësia e familjes Terruso nisi kur bukuria e Aurelias ra në sy dhe tërhoqi vëmendjen e Enver Hoxhës, i cili përfitoi nga miqësia me familjen e Aurelias, dhe kërkoi me çdo mënyrë të krijonte një lidhje me vajzën. Ishte edukimi dhe vizioni që ajo kishte për botën që nuk mund të binin dakord kurrsesi me prepotencën dhe dhunën që djaloshi Hoxha kishte në mendje. Nga refuzimet e vajzës Hoxha u detyrua të hiqte dorë, por duke programuar një hakmarrje në mendjen e tij, hakmarrje e cila erdhi shumë vite më pas, kur burri i Aurelias, Giuseppe Terrusi u arrestua dhe u burgos në burgun (ferrin) shqiptar të Burrelit deri sa vdiq.
Kthimi në Shqipëri
Autori i librit ,Aldo Renato Terrusi, në vitin 1993 erdhi në Shqipëri, pikërisht në Vlorë, në kërkim të eshtrave të të atit, Giuseppe Terruesit, ish-drejtor i Bankës së Gjirokastrës. Eshtrat e tij nuk dihen as sot se ku ndodhen, dhe libri i dedikohet pikërisht familjes së tij dhe gjithë familjeve shqiptare që vuajtën nën regjimin e egër të Enver Hoxhës. “Është një roman i ndërtuar i gjithi mbi fakte reale. Është një histori e vërtetë që duket si roman,” thotë Terrusi.
——————————————————————
Kush është Aldo Terrusi
Aldo Renato Terrusi sot është një fizikant në pension, që ka punuar në një ent kërkim italian, ENEA. U lind në Vlorë më 1945, nga prindër italianë, historinë e të cilëve ai e tregon në ditarin e udhëtimit “Ritorno al Paese delle Aquile” (Kthim në vendin e shqiponjave), Botimet Besa. Më 1993 u kthye në Shqipëri. Hera e parë qysh kur ishte larguar me të ëmën Aurelia nga porti i Durrësit. Aldo ishte fëmijë kur regjimi i Enver Hoxhës i burgosi të atin në Burrel. Aty vdiq Giuseppe Terrusi pa e parë më djalin dhe të shoqen për herë të fundit. Daja i tij,Giacomo Poselli, ka qenë portier i Kombëtares së futbollit shqiptar, dhe fitoi Ballkaniadën në vitin 1946. Ishte ai që i tregoi historinë e familjes, që nga Italia, në Turqi, në Greqi, Shqipëri dhe deri në kthimin në Itali si të arratisur.
Pse e shkroi këtë libër
Autori nuk e kishte çuar ndër mend të shkruante ndonjëherë një libër për veten, aq më pak për Shqipërinë. E në fakt ka shkruar një libër për veten, për trashëgimtarët Terrusi, dhe për Shqipërinë. Por është edhe një libër për italianët, sepse Shqipëria dhe marrëdhëniet me këtë vend janë pjesë e historisë sonë. “Është më së shumti një ditar udhëtimi në vitin 1993. Të gjithë njerëzit që kam takuar gjatë atij udhëtimi janë treguar miqësorë dhe më kanë ndihmuar të gjej shtëpinë ku kemi jetuar në Vlorë, të shoh dhomën ku kam lindur më 1945 dhe të vizitojë Bankën ku punonte im atë si drejtor,” është shprehur me respekt për shqiptarët, Aldo Terrusi.
Kush ishte vajza italiane
Aurelia ishte 16 vjeç, një vajzë me një bukuri të rrallë, elegante dhe inteligjente dhe me një edukim të mirë, të trashëguar nga familja e saj fisnike dhe nga shkolla e murgeshave franceze, ku ajo kishte studiuar. Ajo dallohej nga vajzat e tjera të qytetit. Bukuria dhe sjellja e saj, gjithçka në të tërhiqte vëmendjen e djemve të rinj,nga të cilët të gjithë kërkonin prej saj qoftë një vështrim, buzëqeshje apo veç një fjalë të ëmbël. Fatkeqësia e familjes Terruso nisi kur bukuria e Aurelias ra në sy dhe tërhoqi vëmendjen e Enver Hoxhës, i cili përfitoi nga miqësia me familjes e Aurelias, dhe kërkoi me çdo mënyrë të krijonte një lidhje me vajzën…
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn