als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Shkruan: Ramadan Osmani Rexhepi, Suedi
Me rastin e daljes nga shtypi t librit t dr. Hysamedin Ferajt Skic e mendimit politik shqiptar, Tiran 1998
T nderuar bashkatdhetar
Q n fillim dshiroj ti prshndes ata q morn iniciativn e ktij takimi t sotm. N dor t par dua ti prshndes z. Sabri Novoselln e z. Shefki Osekun. N dor t dyt dua tju prshndes juve q e keni br t mundur kt takim, n t cilin s bashku, n mnyr krejt modeste, do t prpiqemi ta nderojm shkaktarin kryesor t ktij takimi, e q sht zoti Hysamedin Feraj, kampion i ri i shtjes son kombtare.
Ajo q na pikllon t gjithve sht kjo: Skic e mendimit politik shqiptar e kemi n mesin ton, por jo krijuesin e saj, i cili, gjykuar nga parathnia e veprs, ka harxhuar me qindra e mijra net pr t na e prezantuar n gjenden e tanishme.
Mungesn e dr. Ferajt nuk mund ta plotsoj askush dhe, m s paku ne q jemi mbledhur ktu. Megjithat, jam i sigurt se, si inisiatort e ksaj ndrmarrjeje ashtu edhe ne t tjert, e ndjejm veten t nderuar q si zoti Feraj u b shkaktar t shihemi n shoqatn BESA t Trelleborgut, dhe t flasim pr mendimin politik shqiptar.
Duke qen se jam humanist dhe gjuhtar, nuk do t marr guxim tu mundoj me gjykimet e mia mbi librin q e kam para vetes. Kjo thjesht nga fakti, sepse libri n fjal sapo ka arritur n Suedi dhe, pr shkak t kohs kaq t shkurtr, un nuk arrita q Skic e mendimit politik shqiptar ta lexoj me seriozitetin q e meriton t lexohet nj vepr e till.
Megjithat, edhe si humanist, edhe si gjuhtar, edhe si msues, po edhe si shqiptar, dua t konstatoj se kurr m par nuk na jan dashur libra t ktilla si kjo Skic e mendimit politik shqiptar e dr. Ferajt.
Ska dyshim se populli yn ka qen ngusht edhe pas vdekjes s Sknderbeut, kur nj e katrta e shqiptarve e lshuan atdheun e tyre dhe u shprnguln n Itali (t prmendim kalimthi se tokat ku u vendosn shqiptart e asaj kohe ishin prona private t feudalve katallan, pra spanjoll, t cilt m me qejf ua lshonin ardhacakve shqiptar se sa fshatarve italian).
Populli yn ka qen ngusht edhe gjat robris osmane. Megjithat, gjat ksaj robrie t gjat, nga radht e veta i nxorri arkitekt si Sinani, pashallar si Mehmet Aliun e Egjyptit, Aliun e Tepelens dhe Bushatlinjt e Shkodrs.
Populli shqiptar ishte ngusht edhe gjat Kryengritjes s Madhe, kur shumica e liderve t tij, pos Hasan Prishtins s Madh, ia nguln thikn prapa shpins, por, megjithat populli shqiptar ia arriti ti siguroj vetvetes gjysmn e territorit t vet etnik.
Populli shqiptar ishte ngusht edhe gjat Lufts s Dyt botrore, kur nuk e sumuan vetm italiant, gjermant, serbt e bullgart por edhe sivllezrit e tyre, partizant shqiptar.
Populli shqiptar ishte ngusht edhe pastaj, gjat diktaturs s proletariatit, kur gjysma e kombit mbeti nn robrin sllave dhe gjysma tjetr mbeti nn robrin greke.
Megjithat, ai kurr ska qen m ngusht se sot. Dikur ai goditej larg, n trevat q i kishin mbetur n periferi, pra goditej n margjina, kurse tani po goditet n zemr, n kryeqytetin e Shqipris dhe, shqiptart, prkundr kapacitetit t tyre intelektual e shpirtror, jan katandisur n nj moal t thell.
Pr her t par n ecjen e tyre, ata kan uar dor nga atdheu, nga nderi, nga krenaria. Gjat ktyre 5-16 muajve q shkuan, ata ndrruan tri her qeveri dhe t tri hert zgjodhn kryeministra e qeveri joshqiptare!?
Ja, ky sht shkaku se pse na duhet libra si Skic e mendimit politik shqiptar e dr. Hysamedin Ferajt. Them libra, sepse libri sido q ta ket emrin, e ka nj mesazh dhe nuk zvendsohet as me CD-pllaka, as me videokaseta. Libri sht si kroi i mir i bjeshks, sa m shum q t pijm, aq m shum na shtohet etja....
Shkaqet, bashkudhtar t nderuar, se pse dr. Feraj e ka shtruar tezn e tij si skic e jo si dika m t madhe, sht shtja irelevante. Kryesorja sht se si ai i sht qepur nj teme vendimtare dhe si autori, ashtu edhe ne, lexuesit e tij, e dijm se mendimi i mirfillt politik shqiptar fillon me rilindasit: jeronim De Rada, Thimi Mitkon, Vaso Pashn e Sami Frashrin, dhe vazhdon pastaj me Faik Konicn, Aleksandr Drenovn, Luigj Gurakuqin, Mithat Frashrin, Shahin Kolonjn, Fan Nolin dhe hasan Prishtinn.
Edhe pse ai z fill para Lidhjes Shqiptar t Prizrenit, ky mendim fillon t kristalizohet pas daljes s Faik Konics n skenn kulturore dhe politike. Ky personalitet i madh i kulturs shqiptare, n fillim i afrt me Ismail Qemalin pastaj armik i prbetuar i tij, arrin t rekrutoj thuajse shumicn e intelektualve shqiptar dhe i boton t gjitha polemikat e tyre n revistn e paharruar, Albania.
Q nga kjo koh, e deri n agun e Lufts s Par Botrore, mendimi politik shqiptar, edhe pse i gjymt n ecjen e tij, sht relativisht i lir dhe radikal. Ka aty artikuj kritik, ka polemika, ka reportazhe shoqrore, ka thirrje pr kryengritje, ka thirrje pr paq, ka sharje, ka fyerje, ka gjithka.
Kryesorja, sht se aty nj jaz i madh q i ndan aktort e mendimit politik shqiptar n dy blloqe kryesore, t cilt, me rrjedhn e kohs, ndahen pastaj n skndrbegas dhe vazalist, n sllavo-fil e turkofil, n zogist e nolist, etj.
Kjo ecje vazhdon deri sa plcet Lufta e Dyt Botrore. Me triumfin e Partis Komuniste Shqiptare mendimi politik shqiptar rraset n qivur dhe prfundon n nj varrezt madhe, e cila na kujton varrezat e dikurshme egjyptiane, ku t gjitha pllakat jan pa emr e t parndsishme me prjashtim t obelisqeve perandorake q jan shum t gjat, shum t rrall dhe shum t pakt.
Q nga kjo koh, pr 45 vjet me radh, n hapsirat e mendimit politik shqiptar vrtiten si lugetr Marksi, Engelsi, Vladimir Ili Lenini, Stalini dhe Enver Hoxha. T futesh n at bot i paprgatitur, sht nj tmerr i vrtet. Por t futesh n at bot me nj libr, si e kemi sot, sht njlloj si t futesh n nj strofull t gjarprinjve me nj shkop n dor dhe, papra, me at shkop, ti godassh gjarprinjt e trbuar.
Ky detaj po ma kujton agun e viteve 60-t kur un sapo isha kthyer nga trevat e Kosovs Lindore dhe isha punsuar si gazetar i Rilindjes. Banoja n nj lagje t re q kufizonte me stacionin hekurudhor dhe ndaja banesn me nj t ri gjakovar, q m von do t bhej doktor i shkencave.
Kolegu im simpatik e dgjonte Radio Tirann nat pr nat. Asnj emision nuk e lshonte dhe, saher q e gjente ndonj artikull interesant, ma sillte n gji. I lexoja ata artikuj me interesim t madh, duke konstatuar se nuk dallonin aspak njri prej tjetrit: t gjith fillonin me disa citate t gjata t klasikve t marksizmit.
Her pas here kto citate zgjateshin n disa faqe. T gjith ata ishin t ngjashm me njri-tjetrin si kokrat e qershive mes vete. T gjith ata ishin shkruar me nj gjuh, q mua m dukej m e ngatrruar se kinezja. M n fund ova dor prej tyre, gj q e dshproi mikun tim.
Nj shprehje e urt popullore thot sa vijon: kshtu sht kur krkon sy prej qorrit. Duke mos patur as m t vogln ide sa ka fshihej n kutin e Pandors. Intelektualt, studjuesit e politikant shqiptar nga Kosova ran n kurthn e Lvizjes Antishqiptare dhe brodhn me dekada npr errsir.Gjithnj duke pritur se qorri do tju jepte sy.
Ndonse ktu nuk sht vendi i prshtatshm pr t ngritur at tem, megjithat, mund t konstatojm se ky gabim, kjo mjegullir, ka qen nj vetvrasje e madhe politike.
T bindur se t gjith ata artikuj q i shkruanin cincart dhe lopart e Dropullit jan kryevepra shkencore, me qindra e mijra kosovar ran viktim t nj komploti t madh.
Flijuan rinin e tyre, flijuan familjen e tyre pr t msuar 45 vjet m von se shkencat dhe premtimet q u jepnin minoritart grek, ishin qyfyre t Nastradin Hoxhs. Ata as q e kishin hallin e Kosovs, as q e kishin hallin e trevave t shkputura prej saj.
Halli i minoritarve grek e bullgar ishte se si ti qepen aparatit shtetror shqiptar dhe ta shembin Shqiprin, pr s brendshmi, me themel.
T nderuar bashkatdhetar!
N vitin 1984, pak koh para se t njihesha me z. Sabri Novosella, kisha marr pjes n nj seminar q do ti shqyrtonte Lvizjet Kombtare n bot. Gjat atyre 14 ditvesa zgjati seminari, pata rastin t dgjoj shum ligjrues t njohur e t panjohur nga Shtetet e Bashkuara t Ameriks, Argjentina, Brazili, Algjeria, Egjipti, India, Irani, Malejzia, Japonia dhe Kili.
T gjith ata zhvilluan tezat dhe mendimet e tyre rreth raporteve q ekzistojn midis familjes, fisit dhe kombit. Jo popullit, po kombit.
Duke folur pr lojalitetin e individit kundrejt familjes, klanit dhe kombit, thuajse t gjith ligjruesit e cekn se nj shoqri ku individi e do m shum familjen se klanin, aty klani sht i dobt dhe shanset e tij pr t mbijetuar jan t dobta.
Sa m shum q zihen familjet, aq m i rrezikuar do t jet klani. Thuajse e njjta gj vlen pr kombin. Ata e cekn se nj shoqri ku individi e do m shum klanin e tij se kombin, aty kombi sht m i dobt dhe shanset e tij pr t mbijetuar jan t dobta.
Nga sa po shohim sot, besnikria e popullit shqiptar ka ngecur diku mes familjes dhe kombit. Shqiptart, t indoktrinuar 45 vjet me radh, jan shum lojal ndaj familjes s vet, por pak ose aspak me kombin e tyre.
Shqiptart n prgjithsi, jan shum krenar pr ta mbrojtur nderin, por jo dhe kombin. Pas asaj q prjetuan 50 vjet me radh, shqiptart brengosen vetm pr fatin e barkut t tyre. T gjitha atributet e tjera q e bjn shtetin shtet, si patriotizmi, flamuri, krenaria kombtare etj., jan ishuj t panjohur n gjeografin e popullit shqiptar.
Kto jan, para disa nga aspektet q duhet t na shtyjn ta lexojm librin q e kemi prpara. Skica e zotit Feraj mbrthen mendimin politik shqiptar q nga mosha e tij m e vjetr e deri n astet e sotme, duke shtuar n pjesn e par konceptet, metodat dhe teorit ekzistuese rreth mendimit politik.
N pjesn e dyt autori i qaset shtjes kombtare dhe dy traditave kryesore q kan mbizotruar n hapsirn politike shqiptare. Kjo pjes, pjesa kye e veprs, e trajton lindjen e nacionalizmave ballkanik dhe relacionet e tyre me eksponentt e nacionalizmit , prkatsisht antinacionalizmit shqiptar.
N pjesn e tret t librit, dr, Feraj i qaset stalinizmit, sepse kjo ideologji ishte platforma m e fuqishme e lvizjes antikombtare shqiptare.
Pjesn e katrt t librit autori ia kushtuar enverizmit, pjells m t ult q ka dal nga stalla staliniste.
Un, Ramadan Rexhepi Osmani, ska nevoj tju flas mbi dmet q i ka shkaktuar kjo ideologji antikombtare. Rezultatet e asaj smundjeje ngjitse po i shohim n parlamentin shqiptar, n studjot e TVSH-s, n faqet e shtypit q po del n Shqipri, n skafet, gomonet dhe fytyrat e atyre q po e braktisin vullnetarisht atdheun e tyre dhe posarisht, n pullazet, shtpiat dhe pronat e demoluara t fshatarsis kosovare.
Dhe n fund, do t dhsiroja tua them nja dy fjal rreth misionit t ktij libri n Shqipri, Kosov e diaspor. Ashtu si na e ka nisur dr. Feraj Skic e menimit politik shqiptar nuk sht ndonj abetare politike por nj vepr shkencore.
Skicn e dr. Ferajt do ta lexojn nja 200-300 intelektual shqiptar, por jo dhe ata q kan m s shumti nevoj pr t. Por kjo nuk guxon tu demoralizoj as juve, as neve.
Prkundrazi, kjo na obligon q ta lexojm m mir e mir kt libr dhe esencn e tij, brumin e tij tia transemtojm popullit me fjal m t thjeshta npr shoqata, npr oda t ndnjes, por edhe n takime politike.
Pr vete, dshiroj q ky libr t mos mbetet vetm si nj libr i rrall i biblioteks kombtare, por t jet nj udhrrfyes n t ardhmen ton.
Lus grupin inisiator q ta pruroj zotri Hysamedin Ferajn pr punn e tij atdhetare dhe ti dshiroj atij jet t gjat.
Juve, nga ana tjetr, u lus q t mos i kurseni ato 80 korona sa kushton ky libr sepse, duke i ndihmuar shkrimtart ton kombtar ne e forcojm vetveten.
Rrofshi sa malet, dhe m falni nse kjo fjal e rastit doli si e gjat!
Tiran m 10.10.2003 Ramadan Osmani Rexhepi, Suedi.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn