als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Apokalipsi
Apokalipsi
"Kur Engjėlli hapi vulėn e gjashtė, pėrjetoi njė tronditje tė fortė tėrmeti. Dielli u nxi menjėherė, hėna u bė e kuqe si gjaku, yjet e qiellit filluan tė binin mbi tokė, njėsoj siē bien fiqtė e papjekur pas njė stuhie". Kėshtu ėshtė pėrshkruar nė Apokalipsin e Gjonit, hapja e vulės sė gjashtė dhe fillimi i gjėmave qė do ti drejtohen botės.
Qė nga ai moment, veē "tė zgjedhurve" qė do tė shpėtojnė, katastrofat e shpėrthyera nga tringėllima e burive tė shtatė engjėjve do tė shumėfishohen, duke u pasuar nga njė tragjedi mė e madhe.
Pėr forcėn vizionare dhe pėr pasurinė e simboleve qė pėrmban, kjo vepėr ka sfiduar shekujt dhe ende sot gėzon njė magji qė nuk mund ti rezistosh. Jehona e saj gjendet nė fjalimet e Bushit pėr luftėn nė Irak dhe nė filma tė tillė si "Armagedon" dhe "Vula e shtatė".
Tepėr pesimistė
Nga tė gjitha profecitė pėr fundin e botės (disa prej tė cilave pėrfshihen nė "Testamentin e vjetėr" dhe shumė tė tjera si ato hebraike dhe tė krishtera qė janė shfaqur nė shekujt e parė pas Krishtit) shkrimi i Gjonit nuk ėshtė i vetmi qė njihet, por ėshtė mė i vėrteti.
Gjithashtu, edhe vargjet e Kuranit qė flasin pėr ditėn e gjykimit e rikujtojnė kėtė gjė. Magjia e Apokalipsit ėshtė universale, sepse mishėron frikėn mė tė thellė njerėzore.
Sot, ashtu siē tregon edhe numri i madh i shkrimeve, duke u nisur nga baza tė forta shkencore, siē janė tė dhėnat mbi efektin serė dhe problemet konkrete si ndotja e ambientit, ndonjėherė janė tė prirura ti errėsojnė parashikimet.
Nė fund tė fundit ėshtė i njėjti gabim qė bėri ekonomisti Tomas Robert Malthus nė librin e tij "Saga mbi parimin e popullsisė" (1798), ku parashikoi se brenda njė periudhe shumė tė shkurtėr numri i njerėzve do tė ulej pėr shkak tė urisė... Fatmirėsisht pėr ne, Malthus e kishte nėnvleftėsuar aftėsinė njerėzore pėr tė shpikur sisteme tė reja pėr tė prodhuar bukėn.
Ta shkatėrrojmė Babiloninė!
Zemėrimi i njė Zoti shfarosės, imazhi i njė bote qė digjet, thahet, shkatėrrohet, pėrmbytet, ka ndikuar shumė nė mendimet e njeriut, i cili ėshtė i shqetėsuar vetėm pėr politikėn.
Pėr shembull, fushata e Xhorxh Bushit pėr tė ligjėruar sulmin e fundit tė Shteteve tė Bashkuara kundrejt Irakut, i ngjan mė tepėr termave biblikė dhe nė veēanti urrejtjes kundėr Babilonisė, qyteti i mallkuar i Apokalipsit tė Gjonit (ku ėshtė quajtur "prostitutė") qė i ėshtė kundėrvėnė Jerusalemit, vendi hyjnor i rezervuar vetėm pėr tė zgjedhurit e qiellit.
Ja njė shembull, mė 1 gusht tė 2002-shit, Presidenti Bush u shpreh kėshtu nė Akademinė e West Point nė SHBA: "Ne jemi nė luftėn mes sė mirės dhe sė keqes dhe Amerika do ta thėrrasė tė keqen nė emėr".
Kėtu bėhet fjalė pėr Armagedonin, luftėn finale mes sė mirės dhe sė keqes, e cila ėshtė pėrshkruar pikėrisht nė Apokalipsin e Gjonit. Dhe nuk ėshtė pėr tu habitur shumė, duke qenė se Bushi i pėrket sektit "krishterėt e rilindur", mjaft popullor nė Shtetet e Bashkuara, tė cilėt e marrin Biblėn fjalė pėr fjalė dhe e bėjnė fakt tė kryer. Sipas tyre, pėr shembull, vendet nė Parajsė janė tė kufizuara, edhe pse jo ekzaktėsisht, 144 mijė u janė rezervuar tė "zgjedhurve", ashtu siē thuhet edhe nė Apokalips.
Ēdo njėmijė vjet
Nė veprėn e tij vizionare, Gjoni profetizoi faza tė ndryshme tė njerėzimit dhe kjo ėshtė njė tjetėr "trashėgimi" e tij: frika ndaj fundit tė mijėvjeēarit, qė ishte parashikuar tė ndodhte nė vitin 2000 dhe qė nė fakt ndodh ēdo njėmijė vjet, ashtu siē tregon komenti i shkruar nė shekullin VIII nga Beatus, abat i Liebanės (nė Spanjė).
Ai ishte njė shkrim referues nė Mesjetė dhe frymėzoi nė dy shekujt pasues realizimin e miniaturave tė shkėlqyera. Ndikimi i kėtyre imazheve ishte shumė i madh, duke filluar nga dorėshkrimet e vjetra mesjetare si "Liber Divinorum Operarum" tė mistikės Ildegarda di Bingen, te veprat e Salvador DalƬ dhe Giorgio De Chirico, i cili bėri pėr shembull 4 litografi tė 4 kalorėsve tė Apokalipsit.
Nė kalin e vdekjes
Tema e 4 kalorėsve, tė liruar nga 4 vulat e hapura nga Engjėlli (simbol i Zotit) ėshtė pasqyruar shumė herė nė art. Shembulli mė domethėnės janė kalorėsit e gjermanit Albret DĆ¼rer, qė ilustroi shkrimin e Gjonit nė 15 tryeza ksilografie, publikuar nga i njėjti artist nė Nuremberg, nė 1498-ėn. Ndoshta kanė qenė pikėrisht fotografitė e Durer, sė bashku me pasqyrimet e piktorėve tė mrekullueshėm si flamandi Hieronimus Bosh (1450-1516), ata qė ndikuan nė kinema nė shekullin e kaluar..
Duke filluar qė me kinemanė gjermane pa zė: vampiri nė filmin "Nosferatu" nė 1922-in me duart e tij tė holla dhe pamje tė frikshme, pėrkon me imazhin e krijesave djallėzore nė Apokalips. Nė tė njėjtėn periudhė, duke nxitur edhe kinemanė, poezia dhe piktura ekspresioniste u frymėzuan nga temat pėr fundin e botės.
Gjithsesi, tema e Apokalipsit nuk pėrkon me atė tė gjykimit universal: zakonisht artistėt qė kanė ilustruar kėtė tė fundit janė frymėzuar nga "Ungjilli i Mateut", qė Mikelanxhelo e ka pasqyruar nė Kapela Sistina. Mė pas ishin dy italianė mes viteve 1499-1502, qė e kompletuan dekoracionin e Kapelės sė Shėn Bricios nė katedralen e Orvietos. Nė djajtė e tij, nė dėshpėrimin e tė dėnuarve, nė pasqyrimin e gruas sė pėrdalė tė Apokalipsit, shfaqet si jehona e ashpėr e predikimit tė Savonarolės ashtu dhe thirrja kundėr predikimeve katastrofike mbi fundshekullin.
Flakėt e Babilonisė
Shekulli qė ka konkretizuar mė shumė vizionet mbi Apokalipsin ka qenė 1900 (shekulli XX). Nėse Lufta e Parė Botėrore pati 10 milionė viktima, e dyta numėroi mė shumė se 50 milionė.
Qė nga ajo kohė, "lufta" ėshtė bėrė sinonim i "Apokalipsit", madje aq sa Franēis Ford Kopola e ka titulluar "Apokalipsi i Ri" filmin e tij qė flet pėr Vietnamin (1979, pėr tė pėrforcuar faktin qė lufta, me tmerret e saj tė reja (bomba atomike dhe armėt kimike) kanė zėvendėsuar sot zemėrimin e Zotit. Qė nga vitet 50 (pėrfshi dhe Luftėn e Ftohtė), Apokalipsi ėshtė bėrė gjithnjė e mė shumė njė frikė amerikane.
Pas 11 shtatorit, pati njė tjetėr valė shkrimesh dhe romanesh apokaliptikė. Njė nga tė fundit ėshtė "Rruga" i autorit Kormak MeKarti (qė fitoi ēmimin Pulitzer nė 2007-ėn): babė e bir u gjetėn tė vetėm nė tė njėjtėn rrugė, ndėrkohė qė pjesa tjetėr e botės ėshtė njė grumbull hiri dhe kufomash. Filmat qė kanė parashikuar njė katastrofė totale janė tė shumtė (madje shpeshherė duke pasqyruar edhe fundin e hidhur).
Njė prej tyre ėshtė edhe "Armagedon - Gjykimi final", mė i sakti i regjisorit Majkėll Bej nė vitin 1998. Nė sallat e kinemasė tani ėshtė shfaqur njė tjetėr film, i cili titullohet "Unė jam legjenda". Ai flet pėr njė virus, i cili i vret njerėzit dhe i transformon nė vampirė. Kjo ėshtė pjesė nga romani i Riēard Methson (1954), ku vetė autori e kishte planifikuar si njė skenar tė mundshėm pėr filmin "Njeriu i fundit i tokės" (1964). Ky titull tė kujton "Njeriu i fundit" i Meri Shelleit (1826) qė inauguroi shiritin apokaliptik modern, duke vijuar mė pas me "Reja e purpurt" (1901) i Methju P.Shiel dhe "Plaga e skuqur" (1912) i Xhek Londonit.
Nė dy sagat e fundit katastrofa vjen nga helmet dhe sėmundjet. Megjithatė, zhvillimi i madh i romaneve apokaliptike ndodhi pas Luftės sė Dytė Botėrore. Romani mė i famshėm ishte "Planeti i majmunėve" i autorit Pier Bule (1963), i cili u bė film nė 1968-ėn dhe mė pas 2001-in.
Muzikė ferri
As muzika nuk mundi ti shpėtonte magjisė sė Apokalipsit tė Gjonit, qė nė 2007-ėn frymėzoi njė festival nė Ravena. Kėtu u luajt "Quatour por la fin du Temps", njė kuartet i pėrbėrė nga Oliver Mesian nė fund tė 1940-ės dhe nė fillim tė 1941-shit nė liqenin e Gorlitcit (Gjermani).
U performua pėr herė tė parė nga vetė Mesian mė 15 janar tė 1941-shit, si pėr tė kujtuar edhe njė herė qė njerėzit nuk kanė pasur kurrė nevojė pėr Zotin pėr tė sjellė ferrin nė tokė.
GSh
FM
- 1186
-
Fundi i botes sipas religjioneve
Krishterizmi: Fundi i botės (fillimi i mbarimit) sipas disa drejtimeve protestante do tė ndodhė duke u bartur te drejtet ne parajse prej nga do tė shohen te mbeturit ne toke nėn regjimin e antikrishtit pėr 1000 vjet.Me nė fund kthehet Krishti ne toke dhe fiton luftėn kundėr antikrishtit.
Islami: Fundi i botės ėshtė i karakterizuar ne gjykim dhe ndarje te besimtareve prej jobesimtareve. Ne fund, besimtareve u jepet pije qe pergjithmone u shuan etjen.
Judaizmi(hebreizmi): Hebrenjte ne ekzil do tė sillen ne Izrael, te vdekurit do tė ringjallen dhe e gjithė njerezia do tė jetojne te shperndare.Mendimi ėshtė se mekataret do tė jetojne ne faj te perjetshem para se te dėrgohen ne ferr te deciduar.
Hinduizmi: Sipas hinduizmit fundi i botės karakterizohet me njė lum mekatesh qe do tė shkateroje gjithēka.
Budizmi: Kur bota te marrė fund, i gjithė mėsimi i Budes do tė zhduket pėr tu ringjallur njė Bude i ri.
Hopi: Ky nacion autokton amerikan beson sė fundi i botės do tė ndogje kur toka te mbulohet me gjarpinje te hekurt, lumenje te ngurte, detet do tė nxihen dhe njė yll i madh i kaltert do tė fluturoje drejt tokes.
Mormonizmi: Krishti do tė kthehet ne Jackson County ne Missouri ne USA dhe njerėzve do tu paraqiten te tre mbreterite hyjnore.
Mitologjia nordike: Fundi i botės thirret ndryshe edhe Ragnarok. Kjo do tė ndodhė me njė lufte gjitheshkateruese ndermjet Zoterave.
Majat: sipas kalendarit te Majave, do tė ndodhė njė ndryshim i madh ne vitin 21 dhjetor 2012 gjė te cilėn shumica e mendojnė si fund te botes.
Zoroastrianizmi: Sipas kėtij besimi, fundi i botės karakterizohet me shkaterimin e tokes ne zjarr e flakė, ku te fajshmit do tė denohen pėr tre ditė qe pastaj te falen nga mėkatet.
Jon
- 1265
-
Apokalipsi tashmė ka mbėrritur
Ajo qe po ndodh, eshte...apokalipsi shpirteror!
Mė llogarisni tek tė ēmendurit nė dashēi, por ai mbrriti. Mos jemi mėsuar tė presim gurė nga qielli, apo vullkane? Tėrmete, pėrmbytje, uri e etje? Apo epidemi e luftra me kalorės e skafandra? Nėse kemi kuptuar botėn e shpirtit, apokalipsi ka ndodhur.
Kjo botė ėshtė pėrmbysur, shpirti ka rėnė kokėposhtė. Dhe kur tė kemi kuptuar kėtė, kemi prekur edhe epideminė, edhe luftėn me arsenalin e armėve tė koduara me emrin PAQE. Dhe kėshtu me radhė, kemi ndjerė etjen dhe urinė, paqen si luftė, tė gjitha pjella tė apokalipsit.
Nė horizontin e mėngjesit, agu me vegimet e tij pėrshfaqi shekullin e veshur me rroba tė reja. Shekullin e pispillosur e tė krekosur, duke zgjatur buzėqeshje bonaēoje, si ato gjuhėt e flakėta tė zjarrit.
Dhe megjithatė, mjafton tė mprehėsh pak intuitėn e do ndjesh, tek kėrcasin trarėt e krimbur dhe, do tė shohėsh tek mėnjanohen kolonat e tij tė molepsura, tė sajuara nga vetė njerėzimi. Dhe pėrsėri, mendja e kėtij njeriu tė sotėm, e ka tė pamundur ti rrok sinjalet, qė vijnė nga humbėtirat kozmike, si sinjale tė njė rreziku tė largėt
Sa e sa shekuj-bandillė tė tillė, kanė kaluar e janė hequr zvarrė nė kėta qiej, ku ndjehen vetėm sinjale tė njė syri gjigand blu, pėr tė mbėrritur kėtu, nė kėtė ēast!... Nė ēastin e kėsaj gėrvime, qė bėn pena ime nė letrėn e bardhė, dhe unė si njė zog i shushatur
Tashmė jemi takuar, pėr tė bėrė njė copė udhė sė bashku, nė kėto shtigje tė misterit ! Me rrugė dhe ura tė prishura, tė shqepura e tė rrezikshme. Tė pėrpiqemi ti ndreqim pėr tė kaluar, apo na duhet tė kalojmė matanė pa humbur kohė, siē na jehojnė nė veshėt tanė, shpirtėrat e tė parėve ?!
Tė dy ! Unė dhe ti shekulli im, tė munduar nga rruga e gjatė! Arrite ti, kaq i dėrrmuar e kaq i zgėrrlaqur, apo unė mbėrrita te ti, nė vargun e cikleve biologjike. Supozojmė, se kjo ka pak rėndėsi
Vėrtet, si kalimtarė tė rastit, si krijesa tė verbėra tė instiktit, por me njė mision tė caktuar nė kėtė planet
A keni vėnė re, qė dikush rrėzohet nė shkallėn e fundit tė pallatit dhe pa shkelur ende tokėn, bie pėrmbys e vdes tėk-fėt, pa asnjė mundėsi kohe pėr ndihmė!?
Dhe nė raste tė tjera bie nga grataēela, madje edhe nga avioni dhe mbijeton.
E pra, ky ėshtė misioni !
Si pėr ēudi, njerėzia e kėtij planeti e di mirė dhe e ndjen cakun e fundit qė kėrkon tė prekė lėvizja marramendėse Njė lėvizje e lodhur, e thinjur dhe e pafuqi, qė i ngjan ventilatorit, tė cilit i ėshtė shkėputur burimi i energjisė kohė mė parė dhe qė tani ai xhiron ashtu kot, si pėr inerci. Dhe koha vetė, ndihet ashtu si tė ishte nė caqet e fundit
Dhe pėrsėri planeti vazhdon ritualin e vet Dielli si ēapkėn i dashuruar, tokės tonė i ka vėnė kurorė e unazė Me tokėn tone, Ai, marrėzisht ėshtė dashuruar! E kemi parė tek e afron, tek e nduk e pėrsėri e largon si tė lozin gėzueshėm tė dy sė toku. Dhe toka lozonjare hera-herės humbet nė kofshėt e zjarrta tė tij, nduket e bėhet njė dorė, pėrkėdhelet, fėrkohet e zjarrmohet derisa harliset nė epshet pjellore tė gjithēkaje.
Pastaj pėrsėri largohet e kundron me dashuri, me buzėqeshje gjethesh nė fluturim, dhe pasi e ka krehur mirė e mirė pyllin i le drurėt, tė qethur si ushtarėt. Pastaj, si pa e kuptuar hedh krahėve mantelin e bardhė siē bėn bukuroshja e sapo dalė nga dushi. Gjithēka mbulohet me dėborė dhe prap, dielli nxjerr kokėn, si tė ēelė njė lule e madhe, mbi kėtė bardhėsi mistike.
Besoj, se edhe syrit tuaj nuk i ka shpėtuar anomalia me stinėt. Njė farė pėrzierje, qė mė shumė se sa e tillė, tė duket si njė kafshim qė i bėjnė njėra-tjetrės Ėshtė ngadalėsia si njė udhė e gjatė drejt prehjes, apo ndonjė zhvendosje boshti, e universit, i parė si njė i tėrė? Me siguri, diēka po ndodh me tė tėrėn, pėrderisa pjesėt nuk gjejnė mė rehat Apo janė elementėt e saj, tė rrebeluar, duke dalė kėshtu nga rregulli universal ?!
Diēka nuk po shkon mirė as nė qiell, as nė tokė, bile as nė Had, prej nga vijnė zėrat misteriozė e tė frikshėm tė vdekjes. Manushaqja pėrsėri pret atje, e strukur nė ferrat qė tė kėputet nga doēkat e fėmijėve, por ajo ska mė erėn qė kundėrmonte dikur. Thyerja e degės sė cėndelit nuk pėrhap mė aromė kėnaqėsie.
Tė mos na mbetet qejfi, por pleqtė e sotėm nuk e kanė mė hijeshinė e atyre, tė qėmotit. Burrat janė bėrė gra dhe gratė prej kauēuku ngjajnė. Burrat, kėrkojnė tango e bikini firmato, sepse duan tė konkurojnė gratė !?
Oh, sa mė mundon e mė mbush me mall kur kujtoj pleqtė e konakut. Dhe ne, njomėzakėt e atėhershėm, dėgjonim e mbanim vesh. Edhe pse prej vitesh janė tretur, mė shfaqet fytyra ėngjėllore e tyre dhe mesazhet qė na lanė.
Ēfarė thanė ata dhe nuk na doli? Ku vanė ato mesazhe njerėzore, tė sakrificės sė tyre dhe pėrvojės sė mundimshme? Pėr tė gjitha kėto qė na lanė, shitėn gjithēka kishin, shitėn edhe pasurinė Pra, u sakrifikuan breza tė tėrė ! Ndėrsa neve, na ka mbetur tė rrojmė, duke shitur burrėrinė e tyre.
Ku vanė vallė, ata pleq hyjnorė, engjėllorė e ajo menēuri?...
Vajtėn atje ku ishin mė pėrpara se sa tė lindnin e tė shfaqeshin nė kėtė botė.?! Kėshtu, qė drejt rrugės pėr te e natyrshmja, te gjendja para lindjes, drejt kėtij fataliteti jemi tė gjithė. Nė kėtė mėnyrė bėhemi koshientė, qė jeta ėshtė njė gjendje mendore.
Nga pėrdorimi deri nė shtrydhje i mendjes, parandjenjės dhe intuitės, tentojmė tė arrijmė tek njė dimesion i ri. Arrijmė tė cekim dimensionin e ekzistencės pa kufi...
Astrit Kosturi
Jon
- 1265
-
c'mendoj per shkrimin e jonit
i panjohuri
- 74
-
ah sikur.
Me respekt TAPINOS
TAPINOS
- 6
-
Re: Apokalipsi
Apokalipsi sipas Shėn Tiranės roman, Autori: Zija Ēela. Botuesi: Toena. Faqet e librit 455.
Struktura e romanit ėshtė njė labirint i lėvizshėm, tė cilin gjithkush mund ta eksplorojė nė bazė tė pėrvojave vetjake. Personazhet, ndonėse fiktivė, janė aq tė pėrshtatur nė realitetin ku jetojmė dhe lexuesi i kujdesshėm mund tė arrijė tė shohė, madje edhe tė ndiejė, dy aureolat qė i rrethojnė. Aureola e parė ėshtė nė formė trekėndore dhe rrethon tė gjallėt. E dyta ėshtė ajo e vdekagjallėve, ose e barbarėve siē cilėsohen ndryshe ata qė janė ngritur sė vdekurish.
Kjo ka formėn e njė spiraleje dhe mbėshtjell qenien e secilit prej tyre. Unė mendoj se kjo aureolė pėrfaqėson njėkohėsisht spiralen e pafund tė tėrė pėrjetimit human, kufirin ndarės mes dy botėve, si dhe atė ftohtėsi qė mbartin misteret e mistikės. Por megjithatė ekziston njė urė lidhėse, njė njeri qė qėndron mes dy botėve si njė ēelės magjik. Nėpėrmjet kėtij personazhi, nėpėrmjet kuptimit unik tė tij, autori u ka pėrgatitur lexuesve njė mundėsi pėr tu bėrė bashkėkrijues, bashkėpėrjetues dhe bashkudhėtarė nė njė rrėfenjė tė tillė madhėshtore, nė njė kulm tė ri tė kėtij shkrimtari.
Kjo vepėr, e denjė pėr tu konsideruar si njė hap pėrfaqėsues i letėrsisė sonė
drejt letėrsisė sė pėrbotshme bashkėkohore, ėshtė po ashtu njė sfidė e intelektit shumė dimensional kundrejt dogmės sė intelektit tė njėkahshėm dhe pėrbėn njė tjetėr gur shėnjimi nė udhėtimin epik tė letėrsisė. Kjo vepėr ėshtė dėshmi e pėrqasjes sė njė letėrsie tė re, pa kufij, pa pengesa dhe me njė mision mbinjerėzor.
"Apokalipsi" i Zija Ēelės ėshtė njė dėshmi e kthimit tė letėrsisė nė frymėzimin burimor, zanafillor, hyjnor dhe, nė kuptimin e simbolit, pėrbėn njė historik tė tė gjithė ekzistencės njerėzore.
Jetmira
- 822
-
tso_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn unk unk als_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn bjn_Latn unk unk tsn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pap_Latn unk unk