als_Latn dik_Latn sag_Latn
Banesa e gurtë e Skëndulajve në qytetin e Gjirokastrës gjatë këtyre ditëve ka çelur dyert për të mirëpritur vizitorët vendas dhe të huaj. Falë historisë dhe vlerave të saj kjo shtëpi karakteristike është një nga pika e referimit për qytetin e gurtë.
Ndërsa ecën në avllinë e banesës, Nesip Skënduli, njeri prej pasardhësve të familjes, rrëfen historinë e kësaj banese. “Kjo shtëpi është ndërtuara përpara 300 vitesh nga paraardhësit e mi dhe nuk ka pësuar asnjë ndryshim në stilin arkitektonik të saj”, shprehet Skënduli. Ndërsa hedh vështrimin nga shtëpia ai flet plot pasion sesi të parët e tij rreth fillimit të shekullit të 18-të ndërtuan këtë shtëpi trekatëshe e tëra me gur të skalitur apo dru të gdhendur. Edhe pse jeton në një banesë tjetër, sërish ai vjen vazhdimisht në shtëpinë e tij të vjetër për ta mirëmbajtur dhe restauruar. “Këto ditë vizitat e turistëve kanë qenë të shpeshta kështu që portën e shtëpisë e mbaj hapur për vizitorët”, pohon ai. Së bashku me Nesipin ecim mes kolonave të gurta të avllisë së shtruar me pllaka të zeza. Ishte pikërisht kjo arkitekturë dhe mënyra ndërtimore, e cila bëri që kjo banesë për vite të tëra të shërbente si muze etnografik ndërkohë që vazhdon të tërheqë turistë të huaj. Pa e fshehur krenarinë Nesipi thotë se studiues të ndryshëm kanë pohuar se shtëpia e Skëndulajt është një ndër shtatë banesat më të bukura të Ballkanit.
Profili arkitektonik i banesës
Banesa karakteristike e Skënduljave është një nga realizimet më të shquara të banesës gjirokastrite që ruan mjaft mirë gjendjen e saj origjinale me përjashtim të disa ndryshimeve të vogla. Shtëpia, siç tregon edhe mbishkrimi në të, është e ndërtuar në vitin 1823. Në botimin e tij “Qyteti muze i Gjirokastrës” studiuesi Emin Riza shkruan se fillimisht banesa ka qenë me dy oborre. Në të parin është ndërtuar odajashta, ndërsa në atë përpara banesës një ambient ndihmës ku ka qenë edhe një furrë. Banesa është e variantit me dy krahë dhe paraqet një nga shkallët më të zhvilluara të tij. “Kompozimi i saj përsërit skemën e zakonshme një bërthamë qendrore ndërlidhëse që në katin e dytë përfundon me çardak të qarkuar në të tria anët me ambiente”, shkruan studiuesi Riza. Në katin përdhe të pabanuar janë vendosur dy katonjtë (stera) dhe dy qilarë zahiresh. Në katin e parë dy ambiente banimi si dhe ambienti i gatimit ndërkohë që stera vazhdon edhe në këtë kat. Në katin e dytë janë vendosur tri ambiente të mëdha banimi dhe një më i vogël pranë atij të gatimit. Karakteristike për këtë banesë është zhvillimi i shkallëve. Sipas Rizës brendësia e banesës shquan për ornamentikën e pasur në dru, ku të tërheq vëmendjen oda e miqve me qoshkun trajtuar shkëputur nga pjesa qendrore me dy tavane të veçantë. Në pamjen e jashtme të bien në sy piktura murale, që zë faqen e jashtme të odës së miqve, përbri çardakut, në të cilën paraqitet një skenë gjuetie. Gjithashtu edhe balli i odës së miqve ka qenë dekoruar me ornamente floreale.
als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn