als_Latn dik_Latn sag_Latn
Emanuel Lasker, lindur në fshatin Berlinken të Brandeburgut (tani Barlinek, Poloni), ishte djali i një këngëtari kori të një lokali sinagoge. E mësoi lojën nga vëllai më i madh, Bertold. Student i matematikës në Universitetin e Berlinit, filloi të vizitonte lokalet ku shkonin shahistët. Por vetëm pas moshës 15-vjeçare fillon të merret seriozisht me shahun dhe, pas fitores ndaj Hauptturnier, në Breslavia më 1889, i jepet titulli i mjeshtrit. Më 1892 transferohet në Angli dhe pas disa suksesesh atje, shkon në Shtetet e Bashkuara.
Më 1894, bëhet kampion botëror i shahut, duke mundur Shtainicin me 10 fitore, 4 barazime dhe 5 humbje. Në vijim, arrin fitore të rëndësishme në turne të ndryshëm, si në Shën Petërburg (1895-96), Nyremberg (1896), Londër (1899) dhe Paris (1900). Më 1908 martohet me një shkrimtare gjermane dhe bëhet – siç e përmendte vet shpesh herë – burrë, baba dhe gjysh, me një të goditur të vetme, sepse gruaja, disa vite më e moshuar se ai, ishte bërë tashmë gjyshe. Gruaja e parë i vdiq pas vetëm dy vitesh dhe në vitin 1911 martohet përsëri, kësaj radhe me Marta Kohn, vajza e mjeshtrit gjerman të shahut Erik Kohn.
Karriera shahistike
Laskeri hyri pa zhurmë e pa bujë në skenën e madhe, por me siguri dhe bindës. Megjithatë, është interesante të përmendet edhe skepticizmi i shfaqur ndaj tij, aq sa, edhe pas fitores së matçit të kthimit me Shtainicin, thuhej: “Laskeri vërtetoi se Shtainici tashmë nuk është më kampion i botës, por ai duhet të vërtetojë që Laskeri është kampioni”.
Mbretërimi i tij zgjati plot 27 vjet, periudha më e gjatë e një kampioni botëror shahu, njohur zyrtarisht. E mbrojti me sukses titullin plot gjashtë herë: kundër ish kampionit Shtainic, në matçin e dytë, zhvilluar në Moskë më 1896 (+10 -2 =5), ndaj Frenk Marshallit, më 1907 (+8 -0 =1), dy herë kundër David Janovskit, në Paris më 1909 (+7 -1 =2) dhe më 1911 (+8 -0 =3), me Sigbert Tarrashin, në Dyseldorf më 1908 (+8 -3 =5), dhe kundër Karl Shlehterit, në Vienë dhe Berlin më 1910, dyluftim që përfundoi në barazim (+1 -1 =8) por, siç parashikonin rregullat e matçit, Laskeri e ruajti titullin. Emanuel Lasker ishte një lojtar i jashtëzakonshëm turneu. Fitoret e tij të shumta në veprimtari të rëndësishme ndërkombëtare përfshijnë edhe ato në Londër 1892, Nju Jork 1893, (13 pikë në 13 ndeshje), Sh. Petërburg 1909 (me pikë të barabarta me Rubinshteinin) dhe 1914 (turneu i fundit i madh luajtur në Rusinë Cariste), Moravska Ostrava 1923, Nju Jork 1924, ky i fundit i konsideruar si turneu më i fortë zhvilluar ndonjëherë në Sh. B. A.
Në fillim të vitit 1920, ndërmjet Laskerit dhe Hose Raul Kapablankës filluan bisedimet për organizimin e dyluftimit të vlefshëm për titullin botëror. Më në fund, duke siguruar një shumë prej 11.000 $, pesëdhjetedyvjeçari Lasker pranoi të ndeshej në Havanë me një kufi prej 24 lojërash. Turneu filloi më 15 mars 1921, por mjaftuan 14 ndeshje për ta mbyllur: më 27 prill, Laskeri e humbi titullin e kampionit të botës, duke e lënë matçin pas katër humbjeve dhe dhjetë barazimeve, për shkak të problemeve shëndetësore. Më 1933, Laskerit, me origjinë çifute, dhe gruas së tij Marta Kohn iu desh ta linin Gjermaninë, për shkak të nazizmit. U transferuan fillimisht në Angli, pastaj, për pak kohë, në Bashkimin Sovjetik dhe më në fund u vendosën në Shtetet e Bashkuara, në Nju Jork.
Laskeri ishte pasues i Shtajnicit dhe përhapës i pikëpamjeve të tij. Veçse ai drejtohej gjatë lojës jo vetëm nga pozicioni, siç bënte Shtainici, por edhe nga karakteri i kundërshtarit, nga dobësitë e tij njerëzore dhe përpiqej të krijonte në lojë sa më shumë situata të pakëndshme për atë që kishte përballë. Ai madje pranonte që të kishte një pozicion të shtrënguar dhe me pika të dobëta, vetëm e vetëm që ai të mos i pëlqente kundërshtarit. Por pozicionet e vështira Laskeri i luante në mënyrë të shkëlqyer. Ai ishte gjakftohtë, e zotëronte shumë mirë veten dhe priste mundësinë më të vogël për të marrë iniciativën. Një taktikë e tillë i jepte mundësi atij të fitonte jo vetëm në pozicionet e vështira, por herë-herë edhe në ato të pashpresa. Bashkëkohësit nuk e kuptuan menjëherë lojën e tij dhe kishte përpjekje jo të pakta për t`i shpjeguar sukseset e tij me fatin. Por pa të drejtë: hapjen Laskeri e luante thjesht, pa u ngutur; forca e tij shfaqej në meslojë, kurse në finale ishte një virtuoz i vërtetë {duke krijuar kësisoj (te kundërshtarët e tij) përshtypjen se forca e Laskerit rritej nga lëvizja në lëvizje}.
Matematikan
Laskeri studioi për matematikë në Universitetin e Berlinit, Gëtingenit dhe Haidelbergut. Teza e tij e diplomës ishte publikuar më 1901 në Transaksionet Filozofike. Me këshillën e matematikanit gjerman David Hilbert, në periudhën 1900-1902 ndjek edhe universitetin bavarez të Erlangenit. Më 1901, ndërsa kishte shkuar në Angli për të luajtur nëpër turne të ndryshëm, mësoi matematikë në Universitetin “Viktoria” të Mançesterit (tani Universiteti i Mançesterit).Gjatë turit të tij në Amerikë në vitin 1893, mbajti një konferencë mbi ekuacionet diferenciale në Universitetin Tulan të Nju Orlinsit. Një rreth i ndërsjelltë tashmë quhet “rrethi Lasker” dhe një teoremë – fryt i kontributit të përbashkët me matematikanen e madhe gjermane Emmy Noether – konsideruar bazike për algjebrën moderne, mban emrin teorema Lasker-Noether.
Aspekte të tjera të personalitetit të tij
Laskeri ishte veç të tjerash një filozof dhe mik i mirë i Albert Ainshtainit, me të cilin diskutonte aspekte të ndryshme të teorisë së relativitetit. Në vitet e fundit të jetës së tij, bëhet një filantrop i shkëlqyer dhe shkruan me pasion mbi kërkesën për të frymëzuar dhe ndërtuar organizma të përshtatshme për edukimin e brezave, në përpjekje për qëndrueshmërinë dhe sigurinë e njerëzimit. Ishte gjithashtu një lojtar shumë i fortë i Brixhit dhe Go –së, aq sa thoshte se, “po të ekzistonte një qytetërim jashtëtokësor, sigurisht që do të luante Go”. Shpiku edhe vetë një lloj “dame”, që u quajt “Laska”.
Veprat
Shën Petërburgu, 1909 ; Manuali i shahut, 1925; Komuniteti i së ardhmes,1940; Go dhe Gomoku.
Ka thënë:
- “Gënjeshtra dhe hipokrizia nuk mbijetojnë gjatë në fushën e shahut. Kombinacionet krijuese i nxjerrin lakuriq veprimet e gënjeshtra, ndërsa faktori i pamëshirshëm, që kulmon me mat kundërshton hipokrizinë”.
- “Edukimi me shah është edukim i mendimit dhe gjykimit të pavarur. Shahu nuk duhet mbajtur përmendësh, thjesht sepse nuk është aq i rëndësishëm…Kujtesa është shumë e vlefshme për t`u mbushur me çikërrima.
Kanë thënë për `të:
- H. K. Pollock: “Nuk është e lehtë t`u përgjigjesh saktë lëvizjeve të dobëta të Laskerit.”
- Viktor Korchnoi: “Heroi im i shahut”
- Mikhail Tal: “Laskeri ka qenë, pa dyshim, më i madhi i kampionëve”.
- Colin Crouch: “Ai ka një ndikim shumë të madh në lojtarët e rinj të Bashkimit Sovjetik dhe sidomos Tali e Korçnoi e konsiderojnë atë si heroin e tyre të shahut.”
Em. Lasker – Johan Herman BauerAmsterdam, 1889
1.f4 d5 2.e3 Nf6 3.b3 e6 4.Lb2 Le7 5.Ld3 b6 6.Nc3 Lb7 7.Nf3 Nbd7 8.O-O O-O 9.Ne2 c5 10.Ng3 Qc7 11.Ne5 Nxe5 12.Lxe5 Qc6 13.Qe2 a6 14.Nh5 Nxh5
15.Lxh7+ Kxh7 16.Qxh5+ Kg8 17.Lxg7 Kxg7 18.Qg4+ Kh7 19.Rf3 e5 20.Rh3+ Qh6 21.Rxh6+ Kxh6 22.Qd7 Lf6 23.Qxb7 Kg7 24.Rf1 Rab8 25.Qd7 Rfd8 26.Qg4+ Kf8 27.fxe5 Lg7 28.e6 Rb7 29.Qg6 f6 30.Rxf6+ Lxf6 31.Qxf6+ Ke8 32.Qh8+ Ke7 33.Qg7+ Kxe6 34.Qxb7 Rd6 35.Qxa6 d4 36.exd4 cxd4 37.h4 d3 38. Qxd3 1-0
Em. Lasker – Johan Herman BauerAmsterdam, 1889
1.f4 d5 2.e3 Kf6 3.b3 e6 4.Fb2 Fe7 5.Fd3 b6 6.Kc3 Fb7 7.Kf3 Kbd7 8.O-O O-O 9.Ke2 c5 10.Kg3 Dc7 11.Ke5 Kxe5 12.Fxe5 Dc6 13.De2 a6 14.Kh5 Kxh5
15.Fxh7+ Mxh7 16.Dxh5+ Mg8 17.Fxg7 Mxg7 18.Dg4+ Mh7 19.Tf3 e5 20.Th3+ Dh6 21.Txh6+ Mxh6 22.Dd7 Ff6 23.Dxb7 Mg7 24.Tf1 Tab8 25.Dd7 Rfd8 26.Dg4+ Mf8 27.fxe5 Fg7 28.e6 Tb7 29.Dg6 f6 30.Txf6+ Fxf6 31.Dxf6+ Me8 32.Dh8+ Me7 33.Dg7+ Mxe6 34.Dxb7 Td6 35.Dxa6 d4 36.exd4 cxd4 37.h4 d3 38.Dxd3 1-0
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bug_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn vec_Latn mlt_Latn fao_Latn lij_Latn kab_Latn