als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Migjeni: Shkodra dashnorja e qiellit tė kaltėr e liqenit ėndėrrtar
... Shkodra e bukur, mėkatare, me rrugėt, portat, oborret plot mister, me tregtizat, kafenetė, prostitutat, me kambanoret, minaret, procesionet, erotizmin e fshehtė, me bisedat pas darke, mondanitetin, lypėsat, inteligjencien, ēmendurinė.
Ky ishte qyteti qė Migjeni e donte me njė dashuri tragjike Shkodra ishte parajsa dhe ferri I tij. Shkodra dashnorja e qiellit tė kaltėr e liqenit ėndėrrtar nė tė cilin, nė mėngjese tė kullueta lan hijen e vet. Kėshtu do tė shkruajė pėr tė kur ta sodiste qė larg: Kėtu nė kėtė largėsi ndjej damarėt e saj qė rrahin, e rrahin edhe sikur mjeku qė tharpton ftyrėn kur shef se pacienti I tij ka ethe, qashtu edhe unė pezmatohem nidhnim, tue pa se pulsi I dashnores seme nuk rreh siē duhet.
Shkodra ishte qendėr e madhe dhe plot jetė. Njė nga qytetet mė tė lashta nė krejt gadishullin, bashkėkohėse e Romės antike. Shkodra me gjithė furtunat qė I kishtin kaluar pėrsipėr e ruante peshėn dhe hijen e saj. Hijen e pushtetit tė dikurshėm tė padronėve tė saj, derės sė famshme tė Bushatllinjve, shpatėndėshkuese e krejt sulltanėve nė Gadishullin e Ballkanit, madje mė larg, gjer nė Hungari e nė Kretė, hijen e fesė katolike, kuvendet e kishat e sė cilės nuk ishin mė pak tė fuqishme, dhe sė fundi hijen e maleve, atė hije tė rėndė tragjike qė me mijėra kanale e udhė misterioze zbriste nga Malėsia e Madhe, nga Bjeshkėt e Nemuna, nga krejt Rrafshi verior I Shqipėrisė, pėr tė plotėsuar, pėr tė zėvendėsuar apo pėr tė korrigjuar diēka nė statusin shpirtėror tė kėtij qyteti. Por nuk ishin vetėm kėto. Pėrveē kėshtjellės dhe kishave, pėrveē kullave, kambanoreve dhe minareve, Shkodra kishte jetė kulturore, bibloteka, arkiva mesjetae, zyra konsujsh, revista letrare qė shpėrndaheshin nė tė gjithė vendin. Ajo kishte intelektualė, sallone ku fliteshin e diskutoheshin gjithfar problemesh, gra tė bukura dhe histori tė ndėrlikuara dashurie, dyqane ku shiteshin libra, disqe e parfume tė Parisit, aventurierė, skandale, maniakė nga ato qė pjell qytetėrimi etj, etj, shkruan Ismail Kadere nė parathėnien e veprės sė Migjenit.
Ky uragan, kalitės i kushtrimit nė zjarrin e zemėratės sė tij ngre zėri e kumton: Mjerimi sdon mshirė. Por don vetėm tė drejtė. Ēdo ditė e mė i vetėdijshėm bėhet poeti: Pėrditė shoh qartė e ma qartė dhe vuej thellė e mė thellė. Ai ėshtė i bindur se inteligjenca pak kuj i solli lumtuni. Por, nė emėr tė bijve tė shekullit tė ri ai goditi themelet e sistemit tė pashpirt: mjerimin, injorancėn, amoralitetin, maskat, idhujt e rremė, dogmat, mitet. Vepra e tij artistike arriti shkallėn mė tė lartė, sepse, duke harruar ngjizjen artistike, e ndiejmė ekzistencėn e saj si njė realitet tė pamohueshėm. Por, nė labirintin e zemrės e tė ndjenjave, strehohet shpesh vetmia e poetit qė vizaton kontraste deri nė ekstremet optimizėm fatalizėm: Fati ynė mizor shpate e Damokleut...Dritė, jetė, gjallėsi askund | vetėm errėsinė e skam...Nė vendin tonė | kudo valojnė | flamujt e njė melankolie tė trishtueshme...Nuk e dishe, o jetė,| se kaq i tmerrtė| asht grushti yt | qė mbyt| pa mėshirė. Nė anėn tjetėr tė kontrastit poeti shkruan: O dhimbe krenare e shpirtit qė vuen| dhe shpėrthen ndėr vargje tė lira...| koha do tju bijė ngushllimin|...Vuejmė, defrejmė...|Jetėn adhurojmė...| dhe adhrojmė pranverėn me njė apoteozė...Njė jetė e re | me dėshira tė shumta po buzqesh nė lulzim...Sado e mjerueme, jeta asht prap e dashtun...Qeshu, rini, qeshu! Bota asht e jote.
A. Vataj
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fij_Latn