als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nga njëra anë kjo lëvizje shpreh tendenca populiste, që parashikojnë hapje të thesit të buxhetit të shtetit, duke rritur pa masë borxhin publik, për shpenzime elektorale. Nga ana tjetër, spostimi i rolit të FMN në raport me Shqipërinë synon hapjen e perspektivave korruptive
Ervin Kaduku
Tre vjet pasi risolli në Shqipëri Fondin Monetar Ndërkombëtar si shpëtimtarin e ekonomisë së vendit, qeveria Rama po përgatitet të ndryshojë marrëveshjen, duke gëlltitur atë çka kishte “pështyrë” me akuzat ndaj qeverisë së mëparshme se ftohu marrëdhëniet me ndërkombëtarët. Arben Ahmetaj zbuloi për herë të parë në një intervistë për “Top-Channel” dje se çfarë do të ndodhë pas përfundimit të marrëveshjes me Fondin Monetar Ndërkombëtar në shkurt të vitit të ardhshëm. “Nuk do të ketë një marrëveshje të re të tipit të artikullit tre, pra një marrëveshje detyruese kushtëzuese. Do të preferonim të kishim një marrëveshje të bazuar në artikullin katër, pra thjesht një monitorim dhe këshillim edhe për një arsye se reforma makrofiskale tashmë i ka njohur sukseset e veta”, tha Ahmetaj.
Qeveria kërkon më shumë hapësirë buxhetore për 2017-ën, pasi sipas saj duhet të financojë programin e reformave: “Është reforma në drejtësi, është reforma e decentralizimit, reforma e ujit dhe reforma në administratën publike, që përfshin sigurisht rritjen e pagave dhe pensioneve”.
Por, sipas Ahmetajt, marrëdhënia e re me FMN-në nuk e ndryshon vendosmërinë e qeverisë për të forcuar financat dhe ulur borxhin. “A është e rastësishme që në një vit zgjedhor nuk shpërfillet ligji i buxhetit, nuk prishen financat publike, përkundrazi ulet borxhi, mbahet suficiti primar, vendoset deficiti më i ulët në gati 10 apo më shumë vite dhe garantohet rritje ekonomike mbi 3.5 për qind”, shpjegoi Ahmetaj.
Falja e cunguar
Paralelisht, do të miratohet edhe një falje detyrimesh për biznesin, e cila fshin borxhet e pambledhme para dhjetorit 2010 dhe vendos një skemë lehtësuese për detyrimet e periudhës 2011-2014: “Në qoftë se ka detyrim plus gjobë plus interesa, i falen gjobat dhe interesi nëse do të paguajë detyrimin”.
Për detyrimet pas 31 dhjetorit 2014 nuk do të ketë asnjë falje, veç gjobave të vendosura gabimisht nga sistemi i ri tatimor për mosdeklarimin e punonjësit të vetëm.
Synimi dhe klanet
Ajo që fshihet pas këtij vendimi është fakti se në Partinë Socialiste ekzistojnë dy forca kundërshtare lidhur me rolin e shtetit në ekonomi. E para përfaqësohej nga ish-ministri i Financave Shkëlqim Cani, i cili nxitoi të sillte në Shqipëri një marrëveshje gati skllavëruese me FMN, të cilën e adoptojnë zakonisht vende në vështirë shumë të larta ekonomike, në prag kolapsi, siç është rasti i Greqisë, gjë që nuk përputhej me situatën të cilën gjeti financat publike Ekzekutivi aktual. Kjo marrëveshje i jep Fondit Monetar të drejtën jo vetëm të këshillojë, por madje të kontrollojë parametrat ekonomikë të një vendi, çka bie ndesh vazhdimisht dhe kudo me interesat e zhvillimit të tij, duke qenë se FMN sheh vetëm ngushtësisht makroekonominë.
Nga ana tjetër, ekziston edhe linja e Arben Ahmetajt, që duket se e nxorri kokën pikërisht tani, kur vendi po avancon me të shpejtë drejt “vitit elektoral”. Fondi Monetar është kundërshtar i shpenzimeve më të mëdha në këtë periudhë, gjë që ndodh në vendin tonë sa herë ka zgjedhje të përgjithshme parlamentare. Kështu, me një status si ai aktuali FMN do të kishte veton për të bllokuar financimin e projekteve me qëllime elektorale në Shqipëri. Këtë gjë klani i Ahmetajt në PS duket se do ta shmangë me çdo kusht. Dhe emërimi i tij në vend të “pedantit akademik” Cani flet më së miri se ky klan ka arritur të fitojë besimin e kryeministrit Edi Rama.
Në të njëjtën linjë mund të flitet edhe për shkarkimin e kryetatimores Brisida Shehaj, deri vonë një nga administratoret më të afërta me kryeministrit Rama, por që, në bashkëpunim me Shkëlqim Canin, ishte autore e një raprezaljeje me ngjyra të theksuara policore ndaj biznesit të vogël, të maskuar nën petkun e një operacioni anti-informalitet. Ky aksion u la në harresë nga ministri aktual Ahmetaj, ashtu sikurse u harruan edhe super-gjobat që hodhi poshtë Kushtetuesja, super-kontributet për profesionet e lira, por edhe lotaria promocionale e kuponave tatimorë.
Edhe diçka tjetër nuk mund të mos bjerë në sy. Ndonëse Cani ishte kundër, qeveria përgatiti projektin që një kompani private të kishte mundësinë të organizonte mbledhjen e TVSH-së, taksës kryesore në vend. Publiku mësoi për një relacion negativ nga ministria e Financave, të cilin ja kishte paraqitur edhe FMN-së dhe kjo e fundit vendosi veton, duke e lënë në harresë një gjë të tillë. Por nuk e ka harruar këtë grupi pranë kryeministrit Edi Rama, ku bën pjesë Arben Ahmetaj dhe kompani gjoja nga Hong Kongu, pas të cilave fshihej vëllai i vetë kryeministrit shqiptar! Kështu, largimi i FMN në një post honorifik, por aspak kontrollues, duke filluar nga shkurti i vitit të ardhshëm, kohë, kur mbaron marrëveshje 3-vjeçare me shtetin shqiptar, praktikisht hap dyert për korrupsionin e lakmuar për kreun e Ekzekutivit dhe klanin e tij.
Pra, nga njëra anë, kjo lëvizje shpreh tendenca populiste, që parashikojnë hapje të thesit të buxhetit të shtetit, duke rritur pa masë borxhin publik, për shpenzime elektorale. Nga ana tjetër, spostimi i rolit të Fondit Monetar Ndërkombëtar në raport me Shqipërinë synon hapjen e perspektivave korruptive për krerët e PS, që përpiqen të gënjejnë me thërrime shqiptarët tejet të varfëruar.
Historia e PS me FMN-në
Largimi “abuziv” në 2009-ën, “ndreqja” në 2013-ën, thënia “mirupafshim” në 2016-ën
Rama në opozitë e cilësoi largimin e FMN-së në fillim vitin e 2009-ës pak muaj para zgjedhjeve të asaj kohe si një vendim me bazë të fortë elektorale. Po sot kur qeveria njofton largimin e FMN-së 8 muaj para zgjedhjeve të verës së 2017-ës, si duhet ta cilësojmë vendimin?
Gëzim Saliu
Në 1 janari të 2009-ës, FMN-ja e ndërpreu ndihmën financiare për buxhetin e shtetit shqiptar pasi qeveria e djathtë në atë kohë kërkoi vetëm rol këshillues të fondit dhe jo marrëveshje të ngushtë bashkëpunimi, siç kishte funksionuar qysh nga vitin 1992. Përgjatë gjatë gjithë këtyre viteve FMN e kishte financuar buxhetin e shtetit shqiptar, bazuar në një marrëveshje e cila kishte kostot e saj, midis tyre edhe zbatimi i një disipline fiskale dhe makroekonomike nga qeveria. Në atë kohë, opozita e drejtuar nga kryesocialisti Rama shprehu një sërë akuzash të forta ndaj qeverisë Berisha, duke theksuar se largimi i FMN-së nga vendi mund të rikthente situatën kaotike të piramidave të vitit 1997. Në një fajlim të mbajtur nga selia e PS-së pak muaj para hyrjes në fuqi të vendimit të atëhershmë të qeverisë për të larguar FMN-në nga vendi, kreu i opozitës së asaj kohe tha se,: “Është krejt e qartë se Sali Berisha nuk udhëhiqet as nga interesat e vendit e as nga arsyeja dhe e mira e Shqipërisë dhe shqiptarëve, duke vendosur të largojë FMN-në nga Shqipëria, po vetëm nga interesi i ngushtë i pushtetit të tij personal që kërkon ta mbajë duke i shpërdoruar financat e shtetit për qëllime ekskluzivisht elektorale. S’ka asnjë dyshim, se këtë qëllim aspak të përbashkët me të mirën e Shqipërisë e të shqiptarëve, Kryeministri ynë i paaftë e i papërgjegjshëm, nuk mund ta realizojë nën vëzhgimin e rreptë të FMN-së.”.
Në fakt largimi i FMN-së në atë kohë erdhi 7 muaj para zgjedhjeve parlamentare dhe kjo nga krahu kundërshtar i qeverisjes së djathtë u cilësua si një lëvizje për të përfituar nga financat e shtetit për arsye fushate. Por pikërisht e njëjta situatë po paraqitet sot 7 vite më pas me vetë socialistët dhe qeverisjen e majtë, e cila megjithëse ktheu me ngulm, duke e cilësuar domosdoshmëri FMN-në në Shqipëri, ka vendosur ta largojë atë 8 muaj para zhvillimit të zgjedhje të përgjithshme parlamentare. Justifikimi i ministrit të Financave dje në “TCH” për këtë lëvizje ishte se po kërkohej më shumë hapësirë buxhetore për 2017-ën. “Është reforma në drejtësi, është reforma e decentralizimit, reforma e ujit dhe reforma në administratën publike, që përfshin sigurisht rritjen e pagave dhe pensioneve”- pohoi ministri. Në këto kushte, kjo lëvizje e socialistëve paraqitet tejet e dyshimtë dhe njëkohësisht krijon shumë evazitet krahasuar me deklaratat e viteve më parë kur PS ishin në opozitë. Pse duhet të besojmë se në 2009-ën kur u largua FMN u bë për arsye elektorale dhe se wsot thënia “mirupafshim” ndaj saj po bëhet për hapësira buxhetore për reformat?
FMN dhe PS
Në deklarimet e shpeshta të saj kohe kur ishte në opozitë, kryesocialisti Rama ka shprehur akuza të shumta ndaj qeverisë Berisha për vendimmarrjen lidhur me largimin e FMN-së nga vendi. Në atë kohë, kreu socialist nënvizonte se FMN ishte një institucion që kishte dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm për tranzicionin shqiptar, duke dhënë drejtpërdrejtë një ndihmë të pazëvëndësueshme për reformat në të gjitha fushat, veçanërisht për financat publike e për ristrukturimin e sistemit banker. “Jemi shumë të shqetësuar për rritjen sistematike të shkallës së papërgjegjshmërisë në qeverisjen e vendit dhe për arrogancën që kjo qeveri tregoi së fundmi me Fondin Monetar Ndërkombëtar. Mua si qytetar i këtij vendi, më vjen turp për nivelin ku ka rënë qeveria e Shqipërisë, ndërsa si Kryetar i opozitës shqiptare, paralajmëroj se me këtë qëndrim të papranueshëm ndaj FMN-së të Sali Berishës së sotëm, jemi vetëm një hap larg kthimit në kohën e Sali Berishës së djeshëm. Kujtoj se Presidenti i vitit 1996 dhe ministri i tij i piramidave, Ridvan Bode, bënë rrush e kumbulla qysh në gjashtëmujorin e parë të gjitha lekët e buxhetit të atij viti, vetëm e vetëm për qëllime elektorale. Duke mos e rinovuar marrëveshjen me FMN-në dhe duke mos marrë në konsideratë as alarmin e FMN-së, për pasiguri serioze në të dhënat e llogarive kombëtare e statistikore, Sali Berisha i sotëm po na kthen në kohën e Sali Berishës së djeshëm, duke u bërë tanimë, jo vetëm një kërcënim për pushtetet e institucionet e pavarura, sic është edhe shfaqur në skenën politike, por edhe për themelet e financave publike, që janë në prag të një shpërdorimi tejet të rrezikshëm për qëllime elektorale. Të hysh në një vit elektoral me Sali Berishën e Ridvan Boden, Presidentin dhe Ministrin e Financave të Piramidave të vitit 1996, pa monitorimin e buxhetit të shtetit nga FMN, është njësoj si të shkosh në zgjedhje me Saliun e 26 majit 1996, pa OSBE-në dhe pa karta identiteti”, deklaronte në atë kohë kreu i opozitës Rama. Po ashtu në atë kohë kryesocialisti kishte premtuar se,: “në rast se Sali Berisha do të ndërpreresë arbitrarisht marrëdhëniet me FMN-në, duke mos e rinovuar marrëveshjen me këtë institucion të domosdoshëm për ecurinë e vendit në këtë fazë të rrugës së tij, marrëveshja e parë që ne do të nënshkruajmë pas fitores së zgjedhjeve të vitit 2009, do të jetë marrëveshja me FMN-në”.
Në fakt kështu ndodhi. Në dhjetor të vitit 2013, thuajse tre muaj pas ardhjes në pushtet, qeverisja e majtë riktheu në Shqipëri , Fondin Monetar Ndërkombëtar. Për socialistët, rikthimi i FMN-së në vend dhe zbatimi i një disipline fiskale ishte një domosdoshmëri për financat e Shqipërisë. Në bazw tw rikthimit tw FMN-së nw vend ishte edhe kredia me vlerw 300 milionë euros. “Ne kemi arritur sot një marrëveshje, sipas së cilës FMN do të mbështesë programin ekonomik të qeverisë me asistencë financiare rreth 300 milionë euro, që do të lëvrohet për një periudhë 3-vjeçare. Marrëveshja përcakton një program, që do të ofrojë një mbështetje të fuqishme për ekonominë dhe e vendos atë në rrugën e ringritjes, për një periudhë 3 deri në 5-vjeçare”, do të deklaronte tre vite më parë Nadeem Ilahi, shef i misionit të FMN për Shqipërinë. Ndërkohë ish-ministri i Financave Shkëlqim Cani do të nënvizonte në atë kohë se marrëveshja nuk ishte e ngurtë, por se i lejonte qeverisë që të përdorte buxhetin për të ndihmuar ekonominë, nëse kjo ishte e nevojshme.
Por nga ajo kohë e deri më sot duket se qeverisja e majtë, përveçse ka ndryshuar ministrin e Financave, ka ndryshuar edhe qëndrimin sa i përket rolit të FMN-së në vend. Tashmë socialistët mendojnë se Fondi Monetar Ndërkombëtar nuk është më i domosdoshëm për Shqipërinë dhe se mund të marrë thjesht rolin e monitoruesit dhe këshilluesit. “Nuk do të ketë një marrëveshje të re të tipit të artikullit tre, pra një marrëveshje detyruese kushtëzuese. Do të preferonim të kishim një marrëveshje të bazuar në artikullin katër, pra thjesht një monitorim dhe këshillim edhe për një arsye se reforma makrofiskale tashmë i ka njohur sukseset e veta”, tha dje Ahmetaj.
Ky ndryshim qëndrimi i të majtëvë lë hapësira të mëdha dyshimi. Me vendimmarrjen e pritshme të saj, qeveria i hoqi FMN-së rolin e diktuesit të treguesve makroekonomikë, me përqëndrim kryesor në kufizimin e rritjes së shpenzimeve shtetërore. Vendimi i qeverisë së majtë i jep më shumë pushtet kësaj të fundit tek financat e shtetit, duke krijuar liri të mëdha për aventura makroekonomike në vitin zgjedhor 2017. Dhe në të vërtetë ky konstatim më shumë se sa një koment kontrovers mediatik bazohet tek vetë deklarata e kryeministrit aktual, i cili kur qeveria e kaluar vendosi të largojë FMN-në nga vendi në 2009-ën pohoi se,: “Sali Berisha ka vendosur të largojë FMN-në nga Shqipëria vetëm nga interesi i ngushtë i pushtetit të tij personal që kërkon ta mbajë duke i shpërdoruar financat e shtetit për qëllime ekskluzivisht elektorale. Kryeministri ynë i paaftë e i papërgjegjshëm, këtë nuk mund ta realizojë nën vëzhgimin e rreptë të FMN-së”.
als_Latn sna_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn