als_Latn uzn_Latn slv_Latn
N selin e PDSH-s n Tetov z. Thai priti stafin e Shqipmedia.com me nj buzqeshje t ngroht dhe urimet e tij t przemrta pr punn q bjm. Pavarsisht agjends s tij t strmbushur koht e fundit, ku po zhvillon takime me ndrkombtar dhe qytetar t ndryshm, lideri I PDSH-s gjeti koh t mjaftueshme pr tu prgjigjur pyetjeve tona t shumta. Tavolina e tij ishte e mbushur me broshurat e Marrveshjes Politike, kshtu q ai n mes tjerash gjat intervists tha: Marrveshja Politike q sht shndrruar n Platform Politike sht e shenjt pr mua. Jam I gatshm t lshoj pe pr cdo gj, pr do post e do vend, vetm pr Marrveshjen jo, sepse sht mnyra e vetme e daljes se shqiptareve nga kriza akutale. Ne ju ftojm t lexoni intervistn e z.Menduh Thai ku ai tregon planet dhe mendimet e tij pr zgjedhjet e ardhshme por poashtu dhe pr problemet tjera t shumta q hasin shqiptart dhe Maqedonia.
Intervistoi: Enisa Bajrami (Bruksel)
Shqipmedia: Z.Thai, dy dekada kan kaluar q kur Maqedonia u shpall shtet i pavarur. Gjithsesi, dekada q lam pas ka shnuar rekord ndodhish negative pr shqiptart e Maqedonis. Fillojm nga konflikti i 2001, ndarja jo e drejt e buxhetit, enciklopedia, maqedonishtja q n klas t par, Shkupi 2014, projekti i Kalas etj.e dij q keni dhn disa her mendime lidhur me kto cshtje apo ndodhi, por tani para zgjedhjes besoj q duhen ri-freskuar disa gjra. Cili sht qndrimi juaj pr kto ndodhi? Prse qeveria aktuale duket shum e but?
Menduh Thai: Esht e vrtet, Maqedonia vazhdon t jet nj shtet anormal, sht nj eksperiment q bhet n Evrop, eshte tentimi I par ndoshta dhe I fundit pr t ngritur nj shtet multi-etnik n Evrop, ka dhe shtete tjera multi-entike n Evrop por kushtetutn e kan t rregulluar n baz t territorit,n konfederata dhe federata. Si duket ky eksperiment po del I pasuksesshm dhe problemi sht te koncepti I shtetit. Maqedonasit n momente t caktuara, kurr jan n situata destabilizuese, n letr kinse e bjn kompromisin e shtetiti multietnik por pastaj I bishtojn ktij koncepti dhe flasin flokusola t ndryshme teorike pr shoqeri multietnike e kshtu me rradh.Jan gjra q nuk pranohen teorikisht, sepse shoqria multi-etnike sht vetvetiu biologjiksht, duhet shteti t jet multi- etnik. Situata tej mase sht keqsuar pas viti 2001. Ishte nj kinse marrje t drejtash n letr nga ana e Maqedonasve dhe si gjith sllavt dhe Maqedonast sillen njejt. Ata t gjitha betejat I humbasin n fronte t lufts dhe pastaj ato investojn ti rikthejn prparsit e tyre n kohn q pason. Tre vitet e fundit sht keqsuar nj segmet tjetr te shqiptart dhe ky sht segment shum i rndsishm,I cili sht askpeti ekonomik. Duke qen t de-socializuar dhe t de-sistemuar shqiptart, duke pas parasysh se ata punn e tyre q kishin n ish-Jugosllavi me lloj lloj veprimatari t ndryshme e humbn, u dmtuan, dhe kto tre vitet e fundit qeveria e Maqedonis kaloi n nj projekt rezerv, n nj diskriminim dubl, I dyfsht, n diskriminimin e t drejtave dhe n aspketin ekonomik poashtu. Jan kto modele t vjetra q prdorin ata q nj popull duan ta varfrojn tej mase dhe pastaj ta sulmojn, sundojn shum m leht. Gjitha kto q I prmendt ju ne pyetje nataliteti, buxheti etj, as qe I vin er shoqris apo shtetit multi etnik, thjesht kan t bjn me disa nacionalizma t shprehura n shekullin 21, gj q n Evrop kjo sht e pa tolerueshme. M lejoni q ktu t prmed nj fakt. Fatkeqsisht mendoj q bashksia ndrkombtare, jo se nuk e kupton por nuk arrin ta prek, problemin q ne kemi me Greqin sepse ky problem e ngrith nacionalizmin maqedonasve. Mirpo ai nacionalizm n raport me grekt sht vetm problem virtual. Grekve u kushton nj fjal goje, ndrsa efektin e vrtet e kan mbi shqiptart q jetojn ktu. E tani cka duhet t bjn shqiptart? Jemi n nj situat t vshtir duke pas parasysh q aleatt perndimor SHBA-t dhe BE-ja , mundohemi te bhemi pjes e gjeo-strategjis s tyre dhe gjeo-strategjia e tyre dihet cila sht, duhet t ruhet me do kusht Maqedonia dhe ne kemi br shum sakrifica mbi kurizin ton, mbi t drejtat tona. Pa e hequr n asnj moment kontributin q japin kto shtete t fuqishme pr Kosovn, pr Shqiprin etj, Une mendoj q tashm ka ardhur momenti q shqiptart e Maqedonis ta demonstrojn paknaqsin e tyre pavarsisht t interesava gjeo-strategjikePrse e them kt? 1. Nga aspekti racional, 2. Nga aspketi I prvojs dhe 3. Nga aspekti I njohurive politike dhe historike pr zhvllimet n Evrop ndoshta dhe n bot. Kam frik se n dekadn e tret t tranzicionit n bot q pas komunizmit, u bn ndryshime t mdhaja n Ballkan dhe un kam frik se nqs do mbyllet procesi global, e kam fjaln te procesi integruese dhe ju e dini q kur mbyllen proceset globale sht e rnd q t hapen procese rajonale dhe shqiptart mund t ngelin n kt situat t pa definuar. Frikn e dyt e kam q destabilizimi politik vjen me koh dhe zgjatje mund t jen t madhe pas 2, 5 apo 10 vite..e keni parasysh si funksionojn: fillojn njher paknaqsit, grevat, demonstratat dhe mund t vij deri te destabilizimi, por destabilizmi ekonomik mund t ndodh menjher. Nuk po them q gjith shqiptart jan n buz t mjerimit ekonomik, por Shkupi, Kumanova jan n mjerim ekkonomik.Ju mund te interesoheni dhe vet dhe t shifni se shum familje shqiptare t ktyre vndeve krkojn azil pr tu larguar drejt vendeve Skandinave. Krejt kjo akumulon n situat shum t rnd. Tash sht keq por fatkeqsia sht se pas zgjedhjeve mund t jet edhe m keq. Zgjedhjet e parakohshme jan nj shpres pr qytetart besoj pa baz sepse ne horizont nuk kemi nj zgjidhje pr problemet fundamentale t Maqedonis. Me lejoni t konstatoj pr problemet fundamentale n Maqedoni. Nn 1. Koncpeti I shteti nuk shkon, nn 2. Bllokimi I procesit integrues. Un jam mjek me profesion dhe e dij q imuniteti I organzimit, domethn n qoft se imuniteti gjeneral bie ather paraqiten me qindra smundje t prgjithshme. Imuniteti I prgjithshm I Maqedonis sht procesi integrues, kur bie procesi integrues paraqiten me qindra problem tjera. Un mendoj q problemi sht te fillimi I nj procesit , kur nj proces fillon me manipulim dhe pa donj qllim ideor te definuar, mos ta quaj kombetar, fundi I atij procesi sht shkatrues, nje shembull: Konfilkit I 2001 ishte manipulim. Njher na than se do t na lirojn pastaj than se do ta mbrojn Maqedonin dhe tani jan br m t but se funksionart shqiptar gjat periudhs s komunizmit. E kan hipotekn e atij konfilkti te pa arsyetuar deri sot, kan hipotekn e krimeve t ndryshme dhe korrupsionit se ata jan 8 vjet n pushtet. E treta sht q Maqedonasit me shum zhdrvjellsi I mbajn edhe n hipotekn e ligjit pr amnesti. Ne kemi qen 18 muaj n qeveri dhe dshira e maqedonasve ka qen t hapet ajo kutia e Pandors t thehet ligji I amnestis, por ne nuk kemi lejuar por qeveria aktuale e lejuan kt . Ka disa njerz npr burgje, ka disa procese q ri-hapen dhe ju e dini q drejtuesit e asaj strukture jan t implikuara n ligjin pr amnesti dhe ksaj I thon politikan me hipotek dhe politikant me hipotek nuk jan funksionar n shoqri t reja demokratike. Mu ktu besoj q sht problemi I butsive t tyre dhe prej ktu e gjej arsyen q t besoj se shqiptart e Maqedonis do ti ndryshojne kto politikan me vota. Kam shpresa t mdha dhe bindje se po t ndryshoj ekipi, kushtimisht quhet elita poltike, do t ndryshoj gjndja, por normalisht duhet t ju prmendi dicka tjetr. Duhet t ndryshoj edhe platforma shqiptare. Partit politike shqiptare n Maqedoni n 21 vitet e fundit shkuan n nj rrug q nuk dhan efekt, ktu e fus dhe PDSH-n normalisht. N qoft se nj rrug me dekada nuk jep efekte, duhet te ndrrohet platform dhe ne kt kemi br. Ka dy vjet q kemi Marrveshjen politike t ciln n kongresin e partis e bm platform.
Shqipmedia: Maqedonia ka shum probleme, cila do t jet sfida m kryesore q PDSH-ja do ta luftoj n qoft se hyn n qeveri dhe a do t jet PDSH-ja ndryshe nga herat tjera?
Menduh Thai: Kemi ndrruar platformn e partis dhe programin, at qe thash m prpara. Me platformn e re n besojm q e ardhmja e Maqedonis duhet t jet proces paralel, I dy shtyllave kryesore.Njher e prgjithmon duhet t zgjidhet problemi mes shqiptarve dhe maqedonasve dhe njher e prgjithmon duhet t bhet kompromisi me Greqin q ta zhbllokojm procesin integrues. Platforma jon ka disa pika por un do t flas pr dy shtyllat kyresore. Shtylla e par sht vendimarja politike. Vendimarja duhet t ndryshoj n Maqedoni nga nj vendimarje egrsisht e prthar dhe I reduar nga ana e maqedonasve, e kam fjaln pr Badinterin, duhet t kaloj n nj konsensus solid institucional, I cili duhet t bhet n parlament dy dhomsh, ku dhoma e kombeve do t vendos me konsensus apo npermjet t senatit sht pak punq, pa ardhur te vendimarja t jet me konsensus, mendoj q angazhimi I shqiptarve n forma t vjetra sht jo produktiv. Shtylla e dyt sht aspekti ekonomik. Buxheti I shtetit krijohet prej qytetarve n baz t tatimeve t ndryshme q ata paguajn dhe sipas analizave tona ky buxhet arrin 35% e kontributit shqiptare dhe fakteqsisht mjetet e buxhetit t shqiptarve u kthehet me 1 apo 2%, dhe kjo sht shtylla q krkojm , q buxheti t ndahet proporcionalisht dhe n mnyr t drejt. Mbase do t dukem banal por jam I detyruar t jem m I qart, ne nuk do t blejm arm pr t luftuar me dik. Por ne e krkojm at pjes t buxhetit q ta kthejm n jetn ton, n rruget tona kanalizimet e rrugve tona, n kultur, arsim, institucionet shndetsor , spitalet, universitet, shkenc etj. Kto dy shtylla do duhen t shkojn paralelisht me nj proces tjetr, jo m pak se 3 muaj dhe jo m shum se 6 muaj t bhet kompromisi me Greqin dhe t prshpjetohen hapat drejt BE-s dhe NATO-s, pr shkak se shtja e buxhetit apo aspekti ekonomik ka nj lidhje t drejtprsdrejt me procesin integrues. Dihet q procesi integrues sht shum I rndesishm pr stabilitetin e shtetit, n uljen e tensioneve politike e kshtu me rradh,por sht po ashtu shum I rndsishm dhe n askpetin ekonomik. Nuk pajtohem me ato lider apo politikan shqiptar q thon do t punsojm 5000 shqiptarsepse ato ose mashtrojn ose nuk e njohin punn si duhet. Ne kemi dy hapsira shum t reduktuar, njra sht msues dhe profesor dhe un nuk do t lejoj kurr q ta largojm dik nga pune se qenka parti tjetr. Dhe n administratat publike, ska vende atje, ka dhe nja 800 apo 1000 vende t lira pune dhe do t mbyllen ato. Fondi Ndrkombtar Monetar, Banka Botrore, pa ndrprer krkojn te shtetet e bllokut t lindjes q administratat t zvoglohen q do t thot q ne nuk kemi hapsir pr punsime. N qoft se bhet integrimi n NATO dhe BE, ather kemi dhe zgjedhje ekonomike, sepse do kemi investime t t huajve. Mos flasim shum nper mjegulla q do vijn SHAB-t apo te huaj tjer t investojn, por le t vij kapitali i Shqipris , i Kosovs t investoj nuk ka problem po ashtu i Bullgaris, i Greqis dhe kshtu do t fillojn t hapen resurse t reja dhe kjo sht rruga racionale drejt daljes s krizes elementare dmth papunsis .Ne kshtu e shofim zgjidhjen e problemit, kshtu e parashohim, dhe kto do t jen qndrimet tona ndaj cilit do partner maqedonas dhe pr kto shtylla kryesore, pr platformn ton, ne nuk jemi te gatshm t bjm kompromise n qoft se nuk pranohet.
Shqipmedia: Keni prpliluar Marrveshjen Politike e cila n struktur dhe teori sht e mrekullueshme pr shqiptart n Maqedoni. A mendoni q do arrini ta bindni partnerin maqedonas ta zbatoj kt marrveshje dhe n praktik, duke e pasur parasysh q qeveria maqedonase ka qen shum e ashpr me shqiptart koht e fundit?
Menduh Thai: Do t jet shum vshtir. Un nuk jam axhami dhe I papjekur, e dij q do t jet shum rnd, shum vshtir por uditrisht kam nj bindje q do t bhet. E para, mendoj q muaji i par do t jet faza e injorimit t ksaj marrveshje dhe t partis q ka fitu legjimitetin e shqiptarve. Muaj I dyt do t jet m i vshtir i presioneve jo vetem t brendshm por edhe n bashksin ndrkombtare t cilat quhen sygjerim n fjalorin diplomatik dhe un nuk do te lshoj pe si drejtues i ksaj partie dhe jo nga kokfortsia, jo nga krenaria e tepruar por thjesht nga aspekti racional i bindjeve t mija si politikani me ma prvoj shqiptare n Maqedoni se nuk ka rrug tjetr dhe do ti them n menyr shum korrekte dhe partnerit maqedonas se po nuk e zgjodhm kt rrug do te zgjidhet rruga e dezintegrimit t Maqedonis dhe un kt e them si preventiv sepse jo q un do t bej kt dezintegrim sepse nj politikan, nj parti nuk mund t luaj me dy platfroma n dy koh. Un po ashtu nuk pajtohem q maqedonasit jan shum t fort, q Gruevski eshte shum I fort, por un mendoj q shqiptaret jan shum te dobet pr momentin . Ne duhet t fillojm ta analizojm kt aspekt pastaj do t ket jo vetm krkesa nga ana e PDSH-s dhe shqiptarve por do t ket edhe oferta. sht nj popull fqinj q jetojn me maqedonasit dhe ata kan probleme shum t rnda dhe un i mirkuptoj ato problem me at identitet fragjil. Ne do t ua zgjatim dorn dhe do t jemi t part q do ta legjitimojm at indetitet dhe kjo nuk sht pun e vogl kur fqiju juaj ju pranon. Ne jemi pjestar te nj kombi q n Ballkan jemi tek 8 apo 9 milion banor. Pa i thn un Kosovs dhe Shqipris ata sillen shum miqsor me kt popull t vogl e fragjil dhe kjo sht nj ofert shum serioze mirpo pr t br kt ata duhen t njohin identitetin ton, duhet t legalizojn identitetin ton dhe duhen ti njohn krkesat, interesat tona reale ekonomike zhvillimore etj. Si i duan ato t ket zhvillim, t ket stabilitet politik, qetsi ,paqe, kshtu duam dhe ne. Ktu n kt platform ton politike, nuk bisedohet pr kurrfar ndarjesh, kurfar enklavash apo teritore, por thjesht pr nj tentim ndoshta t fundit qe ky shtet t krijoj kohezionin e vrtet shoqror juridik kushtetare etj. Un mendoj q do tia dalim, gjithmon duke pasur nj garanci tjetr gjersa zhvillohet negociata pr kt platform. Ju kujtoj ka ju thash q n fillim, Maqedonia ecn drejt procesit integrues dhe kur kta dy shtje kombinohen athere sht garantuar identitieti I bashkqytetarve ton, ardhmria ekonomike, sociale etj. Mendoj qe kjo sht rruga m e meur e ecjes prpara, t tjerat jan rrug shum t paqarta dhe t rrezikshme.
Shqipmedia: Pr zgjedhjet e ardhshme, shifet q keni ndryshuar shume kuadrot e PDSH-s. keni larguar bashkpuntor tuaj t vjetr nga poste partiak duke ju dhn mundsi te rinjve, nj gjest q tregon se gjrat ne PDSH funksionojn sipas rregullit demokratik. Por a mendoni qe kta t rinjt do jen m efikas n punn q duhet t bejn?
Menduh Thai: Ne jemi partia e par q e provuam demokracin n kurriz ton dhe nuk ishte leht dhe pse un mendoja q do jet shum e leht por ata njerz q e kan provuar kt e din q nuk sht e leht. Un jam shum i knaqur q arritm t dalm pa probleme t mdha, aritm pr her t par votn e drejtpersdrejt dhe t fsheht .Tash konkretisht disa bashkpuntor t mij, kushtimisht i quaj t vjetr,nuk i kam larguar un por ata n nj proces demokratik nuk arritn q ta marrin legjitimitetin. Nuk besoj q sht faji subjektiv i tyre por vazhdoj ta quaj situat objektive. E kur jeni politikan n disa fronte m t vshtira, ju vetvetiu konsumoheni por jo nga aspekti subjektiv. Kta t rinj q i fituan pozicionet, kan nj prparsi t jashtzakonshme e cila sht npermjet vots s lir dhe t fshehtv, kan arritur t legjitimohen n kuadr t ksaj strukture. Ju e dini, kta jan jo fort t rinj pr nga mosha po quhen si politikan t rinj dhe e keni parasysh q shumica e tyre jan me tituj shum t lart shkencor, profesor npr universitete e kshtu me rradh. Un kam shpresa qe ata do t arrijn partin ta zhvillojn akoma m shum q t krijohet nj bindje q PDSH-ja prej nj partie tradiconoalisht t vjetr mos ta quaj konzervative por megjithate ka qen konzervative, t kaloj n nj parti moderne. PDSH-ja sht krijuar pr shkak t shqiptarve n Maqedoni. Kur ta zgjedhim kto probleme madhore qe kemi ne si komb, sigurisht q un nuk do t kem m vend ktu. Do t vazhdoj ky trend i profesionstve t rinj, ky trend I njerzve te rinj t cilt do t jen t prputhshme me trendet evropiane dhe trendet n bot, nqs nuk zgjidhet ky problem madhor pozicioni im sht i domosdshm, ndoshta dukem subjektivpor skajshmrisht jam I sinqert.
Shqipmedia: A parashihet koalicion me donj parti tjetr politike shqiptare prpara zgjedhjeve?
Menduh Thai: Partia e re q u krijua Lidhja Shqiptare, ne arritm t bashkohemi me kt parti e cila ka disa kuadro t reja shum t mira. Me parti tjera opozitare kemi pas bisedime. fatkeqsisht nuk arritm t merremi vesh pr ndarjen me postet e deputetve, minsitrave dhe ne bashkerisht u morm vesh t bjm nj time-out dhe mos t zhvillojm m shum biseda dhe mos largohemi m shum nga njri tjertri dhe time-out do t jen zgjedhjet, pas zgjedhjeve n baz t rezultatve q do t kemi, kemi br nj marrveshje xhentellmene. Un do t lshoj pe pr gjthka, pr deputet, minsitra, drejtora, por vetm pr platformn jo.
Shqipmedia: Pavarsisht q Maqedonia sht shtet multi-etnik, partit q kan prfaqsuar shqiptart n qeveri (PPD, PDSH) kurr nuk kan br koalicion m parti q u prkasin prkatesive tjera etnike. BDI sht partia e par q realizon koalicione t tilla me parti rome, turke, tani dhe torbeshe. Cka mendoni pr kt?
Menduh Thai: Njher un mendoj se ne jemi parti shqiptare por nuk ju ndalojm qytetarve tjer t bhen pjes e jona, ndoshta dhe t marrn kuadro t partis. Por duhet t pranojn platformn ton dhe platform a jon sht puro shqiptare.E dyta nuk bejm koalicione me kombet tjera apo pakica tjera vetm mos krijohet keqkuptimi mes forcave politike tjera shqiptare. N qoft se bn koalicon me grupe tjera nuk je parti shqipatre sepse vota jote sht e kontenstueshme apo legjimiteti yn si parti eshte I kontenstueshm. Partit tjera q bjn kolacione nuk bjn kurrfar pengese pr mua por vetm natn e zgjedhjeve mos themi q ne jemi parti e par shqiptare sepse partia e pare shqiptare do t jet ajo q ka platform dhe kandidatt shqiptar. Mendoj q t tjert q jan n qeveri krkojn koalicone sepse e kan nga panika e humbjes t shqiptareve por kjo nuk u ndihmon, sepse shqiptart jan shum m n numr ne Maqedoni ndrsa pakica tjetr sht pak. Un mendoj q do t ndodh nje proces reverzivil I kthyeshem sa m shum t ken deshir t marn vota nga romt e tjert aq m shum vota do t humbasin nga shqiptart.
Shqipmedia: Anketat e bra nga organizata t ndryshme nxjerrin qeverin aktuale fituese prsri. Sa te besueshme mendoni q jan anketat politike q zhvillohen n Maqedoni?
Menduh Thai: E para, t gjitha anketat q I bjn maqedonasit kan prapavij, un jam plotesisht I vetdishem q as opozita as pozita nuk duan q partnert t mundshm ta ken PDSH-n n koalicion dhe kjo aspak nuk m habit, dmth ata e bjn ta nxjerrin PDSH-n humbse dhe q nuk ka shans t fitoj. E dyta, ju e dini m mir se un, se sondazhet 90% paguhen. Un nuk kam para ti paguaj dhe nuk e bj at. E treta, sinqerisht mendoj q do ti fitoj zgjedhjet qeveria maqedonase dhe jo se ka pasur shum suksese por sepse ka pasur politik nacionaliste shum t egr anti-shqiptare. Ky sht definicioni sipas meje. Partia shqiptare q sht n pushtet do ti humb zgjedhjet 100% dhe un ve bast me gjithka. Nuk e dij a do ti humb nga PDSH-ja, kjo mund dhe t diskutohet. Por e dij q do ti humb nga shqiptart opozitar, prej gjith frocave politike opozitare pa marr parasysh a jan t mdhaja apo t vogla dhe kjo do t jet mundsi ti mundsoj ndryshimin e zgjedhjeve t problemeve.
Shqipmedia: Cili sht koncepti i PDSH-s pr zgjidhjen e konfliktit t emrit me Greqin?
Menduh Thai: Maqedonasit sillen si nje fmij I llastuar une u thash atyre ta bjn kt kompromis sepse nuk m pengon aspak identiti i tyre por m pengon q ata ma pengojn mua indetitetindhe po duan t zgjedhin nj rrug nacionale pr t pasur kuptim pr ruajtjen e indentitet t vet e vetmja rrug sht drejt NATO-s dhe EU-s, rrugt t tjera jan shkatrruese. Ndonjher sinqerisht dyshoj q ky kryeminister dhe kjo parti e preferojn kt rrug. Rruga shkatrruese e identitiet sht q ata m n fund t prfundojn serb dhe bullgarPse e them un q ata duhen ta bjn kt kompromis? Pr shkak q popujt tjer q jetojn n Ballkan e kan br kompromisin dhe kompormisin m t madh e kan br shqiptart dhe nuk ka shqiptar normal q nuk e dshiron nj shtet etnik t gjith shqiptarve. Kjo sht dshir dhe nuk sht politik dhe n kuadr t atij interesi t gjeo-strategjis t miqve ton ndrkombtar, kemi pranuar kt proces, t jemi 4- 5 shtete dhe ti futemi procesit integrues me shpresa se aty realisht do t integrohemi si komb. Ky problem I emrit na ngatrron hesapet me NATO-n dhe UE dhe I thrras drejt arsyes maqedonasit se kan rreth 40% te popullats q nuk jan m t gatshm ti presim ata me dekada dhe mos jemi pjes e procesit global te NATOS-s dhe BE-s.
Shqipmedia: Emri I Maqedonise nuk ka asnj element identifikues shqiptar. Por n Maqedoni duket sikur shqiptart nuk jan shum t preokupuar pr ndrrimin e emrit, a duhet t jet shqetsuese ky fakt?
Menduh Thai: Nuk duhet t jet. E dini pse? Shqiptart kan identitet kulturorsllavt gjithmon e lidhin indetitetin me territor dhe religjion q sht shum e gabuar. Ju e dini q ne prve ksaj q kemi indetitet kulturor, gjuhn dhe kulturn me Shqiprin dhe Kosovn, ne kemi nj rehati t jashtzakonshme q na ofron procesi integrues dmth shqiptart jan 99.9% pro integrimit dhe pr kt arsye nuk bjm problem t vogla ,gabime, cikresa t vogla q Maqedonia t shkoj drejt atij integrimi. Prap mendoj q oferta e shqiptarve nga ana e maqedonasve keqprdoret. Ne ju kemi ofru q t jemi nj popull fqinj dhe mik I cili I pari do ta legjitimoj identitetin e tyre. Kjo q ata sillen me kokfortsi dhe shum t llastuar, mund t ju kushtoj atyre, neve jo.
Shqipmedia: Ta zm se zgjidhet problemi i emrit me Greqin, mendoni q vendi sht i prgatitur pr fillimin e bisedimeve pr antarsim n Unionin Evropian?
Menduh Thai: Shum bukur e thenuk mendoj ashtu.Mendoj q po t zgjidhet problemi I emritMaqedonia ka shum pun pr t br duke filluar me prmbushjen e kritereve politike t cilt I krkon BE-ja. Pastaj duke nis nga rregullimi dhe qartsimi I raporteve ndr etnike t shqiptarve dhe maqedonasve dhe duke prfunduar me demokracin, dialogun politik, lufta kundr krimit t organizaur etj. Mendoj q ka shum pr t br. Shum bukur q e parashtruat kt pyetje sepse partia qeveritare stimulon kt tem te maqedonasit se po ta zgjedhim kt problem, Maqedonia do t hy n BE. Kemi shum pun pr t br .
Shqipmedia: Cila sht skenari i mundshm nse edhe m tutje shtyhet zgjidhja e problemit t emrit me Greqin dhe Maqedonia ngel jasht strukturave euroatlantike?
Menduh Thai: Do t kemi faza destabiluzeue. Ka shum politikan dhe lider ktu q mendojn q BE ka nj skenar rezerv pr Maqedonin por un nuk e shof at skenar, prvec q shof nj segment t ktij skenari. Maqedonia sht vendosur n nj sistem t imobilizmit, thjesht i sht veshur kmisha e t mendurit dhe sht imobilizaurN far aspekti mund t thoni? Pr rreth Maqedonia sht br si nj dezinfiktim I tr sepse Shqipria,Bullgaria, Greqia jan n NATO, Serbia po shkon drejt BE-s dhe sht eliminuar sikleti kryesor q fqinjt t keqprdorin situatn e brendshme dhe t arrin n distabilizim t madh .dhe t nj shprbrje t Maqedonis prej harts gjeografike .Mirpo vijm n nj faz t vshtir dhe t rrezikshme t debalancave t brendshme, jo vetm etnik por edhe ekonomik. Tash kur flas mund t dukem pesimit por un jam optimist n krahasim me at q do tju flas pas zgjedhjeve, ather do t jem m pesimist pr shkak se ne I kemi Zgjedhjet si shpres. Tash jemi t preokupuar se kemi nj shpres t vogl q quhet zgjedhje por zgjidhje nuk kemi.asnjri prej faktorit t brendshm por mendoj dhe nga faktori jashtem nuk ka zgjidhje pr Maqedonindo te varet shum si do te jet konstaliacioni I brendshm I forcave politike,une mendoj q forcimi I PDSH-s, sigurimi I nj legjimiteti t fuqishm nga ana e shqiptarve q do ti japin PDSH-s do ta prshpejtoj zgjidhjen dhe per kt angazhohem maksimalisht.
Shqipmedia: Duket sikur gjithkund ku jetojn shqiptart ka plasur nje val e madhe problemesh. Fillojm me dosjet n Maqedoni, Hashim Thai u quajt trafikant organesh, n Shqipri humbn jetn 4 persona n demonstrat e perrgjakshme t organizaur nga opozita? Esht dika e inskenuar nga jasht apo dicka q ndodhi natyrshm?
Ngaqe ju respektoj shum do ju prgjigjem sinqerisht..e dij q kjo mund t m kushtoj por un duhet patjetr t flas drejt dhe at q mendoj mos jem hipokrit..kjo ndodhi ngaqe organizmi shqiptar funksionin jo normalishtne e kemi kokn e kputur dikunjrin krah diku tjeter dhe funksioniojm si komb jo normalgjith ky komb relativisht I madh prej 8-9 milion banorsh gjendet n 5 shtete ,n 5 juridiksione, n 5 sisteme vlerash, n 5 kultura dhe sub kultura etj.dhe un mendoj q kjo sht pasoj e ksaj. Perndimoret na thon, dhe me t drejt, q te presim sepse nuk mund te krijojm direkt nje shtet multi-etnik dhe q duhet t kemi durim dhe une jam dakort me kt. Por mendoj q sa m shpejt duhet t futemi n rrugn drejt procesit integrues. Shqiptart n Ballkan nuk jan n nj sistem unik t vlerave..disa jan n NATO disa nuk jan, Kosova gjys andej e gjys kndej,shtet pa shtet, juridiksion pa juridksion, pushtet pa pushtet etj. Shqiptart n Maqedoni jan n nj dimension t paqart, t diskriminuar pa mas n aspektin ekonomik dhe mos t flas pr te drejtat tjera dhe kjo e komplikon situatn. Jo q une me kokfortsi e shty iden drejt krijimit t shteve etnike, por me racionalitet krkoj qe t prshpejtohet procesi tjeter, q quhet integrues dhe ai duhet te jete integrues drejt nj sistemi te vlerava dhe kjo mendoj q mund ta oj situatn drejt integrimit. Ne kemi problem shoqrore, t organizimit politik,shoqrore etj dhe kjo sht pr shkak q organizmi sht cop cop dhe nj organizim cop cop nuk funksionon si duhet.
Shqipmedia: Keni 18 vjet n politik, dymbdhjet n opozit dhe gjasht n pushtet. Jeni goditur qindra her n t gjitha menyrat e mundshm, ju prap ia dilni mban dhe jeni ne kembet e juaj? Ku buron forca juaj?
Menduh Thai: Un jam njeri dhe nuk jam I prsosur si gjith njerzit tjer, I kam mangesit e mija t cilat mundohem do dit ti prmisojkam pasur lshime dhe gabime gjat karriers time..por gjithmon jam kujdesur n mnyr, si ai i mbyturi q kapet pr kashte une jam kapur pr qllime dhe ide.qllimi I angazhimit tim n politik ka qen zgjidhja e problemit kombtar t shqiptarve n Maqedoni dhe gjithmon jam mbajtur ktij orientimi dhe mendoj q kjo sht kyresorja q mua m ka mbajtur n sken me batica dhe zbatica. E dyta sht aspekti familjar, un kam nj familje tradicionale t madhe t fuqishme q funksionon si garanci e ardhmris personale dhe familjare. Idet pa operativ mund te jen shkrim gazetaresk asgj tjetr..operativa pa ide mund t jet vetm grup mafioz.rnditjen e kam pasur gjithmon perpara ide, ideale drejt asaj ideje q duhet realizohet e pastaj vin t tjerat
Shqipmedia: Si po ja dilni mban me gjith stresin dhe lodhjen q prballoni n kt periudh prpara zgjedhjeve?
Menduh Thai: E para sht motiv shume I madh..ju siguroj q nuk kam qllim hakmarrs apo t rikthimt n pushtet sepse nuk mund t mbijetosh kto strese n qoftv se ke motive kaq te vogla se nuk mund t kesh kaq forcmotiv sht ajo q ka filluar para 30 viteve q n mosh t re n Ish Jugosllavi gjtihmon kam qen I angazhuar edhe ilegalisht pr ta prmisuar pozitn tone ..kjo sht tepr e rndsishme..ndrsa tjerat jan teknike aktivitete sportive dhe lvizje t shpeshta dhe n mosh nuk jam aq I vjetr (qesh)
Shqipmedia: Mesazhi juaj pr votuesit e Maqedonis?
Menduh Thai: Kam edhe mezash te perbashktune mendoj q qytetart e Maqedonis e kan nj shans dhe duhet ta shfrytzojn. Kjo mund t jet shans e fundit sidomos pr shqiptart, tju rikthej si ju thash me lart..po t mbyllet procesi rajonal global ne do t mbyllemi n kt gjendje shum t mjerueshme..shansa sht demokratike pa shqetsime t mdhajaduhet t penalizohet kjo qeveri dhe kta qeveritar shqiptar q e solln gjendjen ktu .me kt shans ne japim nj shans tjetr e cila sht mundesia e ndryshimit. Po t penalizohet qeveria shqiptare un ju garantoj atyre se ndryshimi do t ndodh, sht nj fjal e vjetr q e thuan n Tetov, n qoftv se nj pune i vjen vakti nuk mund ta ndal askushUn mendoj q dy punve u ka ardh vakti: 1, Fitorja e PDSH-s dhe 2, Realizimi i platforms s PDSH-snuk sht e mir t lshojm kt shans sepse pastaj do te jet von pr gjithka dhe un kam nje bindje t fort q kjo do t ndodh. Un mendoj q fitorja e PDSH-s sht e pa dshiruar nga ana e maqedonasve sepse jam i vetdijshm q ata nuk e duan kt por do t ju ndihmoj dhe maqedonsve kjoMikun m t mir n jet e keni at qe ua thot t vrtetn ather kur ju nuk e dshironi dhe nuk e pranoni. Ju falemnderit. /Fund
Shqipmedia
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn