als_Latn lit_Latn est_Latn
Aborti dhe pasojat e tij
Menjėherė pas abortit, disa gra ndjejnė lehtėsim dhe u duket se kanė shpėtuar nga njė barrė qė sipas tyre mund tė kishte pasoja nė jetėn familjare apo shoqėrore. Pjesa tjetėr e grave, paraqesin ndjenjė faji, trishtimi dhe humbje. Ky fakt, e bėn tė domosdoshme nevojėn pėr konsultim me punonjėsit social dhe/ose psikologun, si para abortit ashtu edhe pas tij.
Njė tjetėr problem psikologjik qė nuk mund tė kalohet pa u marrė nė konsideratė, ėshtė reagimi i partnerit mashkull ndaj abortit. Meshkujt, fillimisht mund ta trajtojnė problemin me qetėsi e duke e lėnė zgjedhjen nė dorė gruas/partneres, ashtu siē mund tė ndodhė te disa tė tjerė qė ta kėrkojnė me insistim ndėrprerjen e shtatzėnisė. Por me kalimin e kohės, ndjenjat edhe mund tė ndryshojnė duke u shfaqur ndjenjat e vėrteta. Meshkujt fillojnė tė pėrjetojnė ndjenja tė ngjashme me ato tė grave si; faj, trishtim deri edhe inat e zėmėrim.
Cilat mund tė jenė pasojat shėndetsore pas abortit?
Pasojat shėndetsore pas abortit nė organizmin e gruas, janė mė tė ndjeshme nė sistemin riprodhues, ndonėse varen nga metoda e kryerjes sė abortit. Si metoda aborti mund tė pėrshkruhen; aborti me thithje, aborti me dilatim dhe kyretazh dhe lindja e induktuar kur fetusi ka vdekur gjatė shtatzėnisė.
Aborti me thithje, kryhet deri nė javėn e 8-tė tė shtatzėnisė. Nė vaginė dhe pastaj nė qafėn e mitrės futet njė instrument, qė bėn hapjen e qafės sė mitrės. Pastaj nė mitėr futet njė tub i lidhur me aparat thithės. Pėrmbajtja e brėndshme e mitrės, sė bashku me embrionin dhe placentėn pėrthithet brėnda rreth 10-tė minutash.
Kjo metodė ėshtė shumė efikase sepse ėshtė e sigurtė pėr nėnėn, nuk paraqet rreziqe qė shoqėron anestezia e pėrgjithshme e domosdoshme pėr tė kryer abortin dhe ėshtė relativisht e shpejtė dhe e thjeshtė nė pėrdorim.
Aborti me dilatim dhe kyretazh, kryhet deri nė javėn e 12-tė tė shtatzėnisė. Qafa e mitrės dilatohet/hapet, njėsoj si nė teknikėn e abortit me thithje. Nė mitėr futet njė kyretė/instrument pėr gryerje, qė pėrdoret pėr tė gėrryer fetusin dhe lidhjen e tij me muret anėsor tė mitrės. Kjo ėshtė mėnyra mė e pėrdorshme e abortit, por paraqet disa disavantazhe nė krahasim me metodėn e thithjes sepse kėrkon hospitalizim dhe anestezi tė pėrgjithshme, sjell mundėsi mė tė madhe tė ēarjes sė mureve tė mitrės, hemorragji dhe infeksione.
Lindja e induktuar, ėshtė metodė aborti qė realizohet me injektim tė kimikateve. Teknikisht, pėrfshihet futja e njė agopunksioni (tubi tė hollė), pėrmes barkut dhe mitrės nė sakusin/qesen amniotike. Aty injektohet sulucioni natriklorat, qė stimulon tkurrjen e mitrės dhe realizon lindjen vaginale tė njė fetusi tė vdekur. Disavantazhi i kėsaj metode ėshtė koha e gjatė e proēesit prej deri nė 48-tė orė, duke i shkaktuar nėnės stres fizik dhe emocional. Gjithashtu ėshtė konkluduar se, ėshtė njė metodė mė e rrezikshme se dy metodat e para tė abortit.
Cilat janė pasojat e aborteve?
Pasojat e mundshme tė menjėhershme pas abortit janė; dhėmbjet e forta, shpim i mitrės, gjakrrjedhje e madhe, infeksione, pjesė embrionale tė mbetura nė mitėr, gjendje shoku, kome apo dėmtim tė organeve tė tjera, histerektomi/heqje tė mitrės, nė lindjet e induktuara vdeshmėria shkon deri nė 3%.
Pas abortit, mund tė ndodhė mbetje e plotė e konceptimit nė mitėr, gjė qė mund tė bėjė tė nevojshme ndėrhyrjen kirurgjikale.
Pasojat e mundshme tė mėvonshme pas abortit janė; paaftėsi pėr tė mbetur pėrsėri shtatzėnė, aborte spontane, lindje tė fėmijėve sė vdekur, shtatzėni jashtė mitre, lindje parakohe, sėmundje inflamatore pelvike.
Pasojat e mundshme emocionale pas abortit janė; ndjenja e fajit, depresion/tė qara, paaftėsi pėr tė falur veten, trishtim i thellė, inat, boshllėk emocional, problem seksuale, ulje e vetėvlerėsimit, ėndra tė kėqija, dėshirė pėr tė mbetur shtatzėnė, anoreksi ose ērregullime tė tjera tė tė ngrėnit, abuzim me pijet alkoolike/cigaret/drogat, dėshira pėr vetėvrasje.
Ēfarė kujdesi duhet tė tregohet pas kryerjes sė abortit?
Medikamentet qė pėrdoren pėr anestezinė kanė efektet e tyre tė dėmshme dhe rekomandohet qė gruaja pas abortit; tė shoqėrohet nė shtėpi me automjet duke pėrjashtuar ecjen nė kėmbė. Pėr tė qetėsuar dhimbjet, nuk duhet tė pėrdoren analgjezikė si dhe nuk duhet tė konsumohen pije alkoolike.
Gjatė 10-tė ditėve tė para pas abortit, kur nuk paraqitet gjakosje e qafės sė mitrės, rreziku i infeksionit ėshtė shumė i mundur. Pėr tu ruajtur nga kjo situatė, ėshtė e kėshillueshme mos kryerja e raporte seksuale. Rekomandohet pėrdorimi i pecetave higjenike njė pėrdorimshe pėr mbrojtje nga ambjenti i jashtėm, si dhe rekomandohet mospėrdorimi i tamponave vaginal. Gjithashtu pas abortit duhen shmangur banjot, sidomos banjot nė vaskė me ujė tė nxehtė/ngrohtė.
Ēfarė ėshtė normale pas proēesit tė abortit?
Nė disa raste ndodh, qė tė nesėrmen e pas abortit tė mos paraqiten gjakosje, dhimbje dhe temperatura tė jetė normale. Nė raste tė tjera mund tė paraqiten shqetėsime, ku mungesa e tyre zgjat 3-4 ditė, por ditėn e katėrt e tė pestė shfaqen gjakosje tė konsiderueshme, dhimbje tė mprehta tė barkut dhe temperaturė rreth 38ŗC. Kjo gjendje nuk duhet tė zgjasė mė shumė se 24 orė, pėrndryshe gruaja duhet tė paraqitet menjėherė tek mjeku gjinekolog.
Ēfarė nuk ėshtė normale pas proēesit tė abortit?
Gjakosja e madhe pa koagula dhe qė zgjat shumė, dhimbja e vazhdueshme e barkut qė nuk ngjan me dhimbjet e menstruacioneve dhe temperatura mbi 37.8ŗC qė zgjat deri nė 48-tė orė. Gjithashtu nuk ėshtė normale, edhe paraqitja e vetėm njėrės prej shenjave tė mėsipėrme tė shoqėruara me gjendje tė fikti.
Ēfarė duhet tė bėhet nėse gruaja ėshtė e shqetėsuar?
Kur pas abortit gruaja ėshtė e shqetėsuar, duhet tė telefonojė menjėherė klinikėn ku ka kryer abortin, ose duhet tė paraqitet menjėherė tek mjeku qė e ka kryer atė.
Kontracepsioni dhe aborti
Pas abortit, mundėsia pėr tė mbetur shtatzėnė ėshtė shumė e madhe. Prandaj ėshtė e rėndėsishme, qė tė vendoset menjėherė pėrdorimi i njė metode kontraceptive qė ėshtė mė e pėrshtatshme. Asnjėherė gruaja/ēifti nuk duhet tė vendosė dhe tė pėrdorė metodėn e kontracepsionit, pa u kėshilluar mė parė mė mjekun gjinekolog. Pas disa analizave dhe ekzaminimeve, mjeku do tė kėshillojė pėr metodėn mė tė pėrshtatshme kontraceptive.
(Botuar nė revistėn Shėndeti Riprodhues, organ i Institutit tė Shėndetit Publik Shqiptar/Obst-Gyn Mimoza Keta) /Infoglobi/
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn