als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Mexhid YVEJSI, Gjakov
ǒSHT DITA E NEVRUZIT?
Me 22 mars sht Dita e Nevruzit ose Dita e Sulltan Nevruzit. Q nga viti 1996, Dita e Nevruzit sht fest zyrtare n Shqipri.
Nevruzi sht nj fest e lasht pagane, me prejardhje persiane. Sot, kjo dit, n Iran, sht dita e Vitit t Ri, kurse n Shqipri sht fest fetare-zyrtare pr Komunitetin Bektashi!
Dita e Nevruzit fest zyrtare n Shqipri
Si ka ndodhur kjo?
N muajin shkurt, 1996, Kryetari i Shqipris, dr. Sali Berisha
(emri duhet t shkruhet Salih), i propozoi Kuvendit Popullor q ta shpall Ditn e Nevruzit fest zyrtare n Shqipri.
Kuvendi Popullor, propozimin e kryetarit, dr. S.Berisha, e miratoi dhe 22 marsi u shpall fest zyrtare fetare n Shqipri. Kjo fest zyrtare fetare, si thuhet, u shpall pr hir t Komunitetit Bektashian t Shqipris, me kto arsyetime:
1. E kaluara atdhetare e disa personaliteteve shqiptare q kan qen bektashinj, q nga Lidhja e Prizrenit e kndej
2. Anti-komunizmi i disa t tjerve gjat Lufts s Dyt Botrore dhe n kohn e diktaturs komuniste, dhe s fundi, sepse:
3. N Tiran ndodhet Kryegjyshata Botrore Bektashiane!
Nevruzi si fest fetare gjithshqiptare!
Pr her t par, me 22 mars 1996, Dita e Nevruzit u festue zyrtarisht n Shqipri. Ceremonia kryesore u zhvillue n Kryegjyshatn Botrore Bektashiane n Tiran.
At dit, fjaln e rastit e mbajti z.Tomorr Aliko, sekretar i Kryegjyshats. Fjaln kryesore e mbajti Haxhi Dede Reshad Bardhi, Kryegjyshi i bektashinjve dhe m n fund fjaln prshndetse e tha Kryetari i Kuvendit Popullor t Shqipris, z.Pjetr Arbnori, i cili ndr t tjera tha:
Nevruzi nuk sht fest vetm e sektit bektashi, por edhe e t gjith shqiptarve!
Dje, Shqipria komuniste krenohej se ishte shteti i par ateist n bot! Sot, Shqipria demokratike, mburret me tolerancn fetare, aq sa
t shpall edhe pr sekte festa zyrtare fetare..!
Pasojat e ateizmit shqiptart i prjetuan dhe po i prjetojn, kurse pasojat e sekteve dhe t profeteve ve kan filluar t na helmojn!
ǒsht Bektashizmi?
Bektashizmi nuk sht sekt, por sht nj tarikat, apo udh shpirtrore, si shum t tjera, q ka pr themel Librin Hyjnor, Kuranin dhe Traditn apo Sunnetin e Muhammedit (a.s.)
Pra, Bektashizmi sht nj udh mistike islame, kurse bektashinjt jan musliman, por q jan edhe pjestar t ktij tarikati. Fjala tarikat sht fjal arabe, e cila rrjedh nga fjala tarikah (shumsi: taraik) q do t thot rrug ose drejtim.
Rruga, udha, tarikati, apo drejtimi, me disa metoda t veanta, duke iu prmbajtur Sheriatit, nn drejtimin e nj udhrrfyesi, me ann e pastrimit shpirtror t largon prej egos, vetes, por t afron drejt Krijuesit, t Vrtets
Bektashizmi, si shumica e tarikate tjera n fen Islame, e ka marr emrin prej pasuesve, ndjeksve, nga themeluesi, Haxhi Bektash Veliu.
Kush ishte Haxhi Bektash Veliu?
Haxhi Bektash Veliu ishte i biri i Ibrahimit, t birit t Sejjid Musait, q ishte i biri i Sejjid Hasanit.
Sejjid Hasani ishte i biri i Sejjid Ibrahimit, kurse ky ishte i biri Sejjid Mehdiut, i cili ishte i biri i Sejjid Muhammedit, i biri i Sejjid Hasanit.
Sejjid Hasani ishte i biri i Ibrahim Mukerrem Muxhabit, q ishte djali i Imam Musa Qazimit, i cili rrjedh nga Familja e Bekuar e Muhammedit (a.s.)
Haxhi Bektash Veliu (1248-1341)ishte nj burr i edukuar, ishte i arsimuar, nj personalitet i shquar, njeri i ditur, shpirtrisht shum i ngritur, i udhzuar, veprat e e tij jan m e mira dshmi
Nj nat, Haxhi Bektash Veliu e kishte par n ndrr Pejgamberin (a.s.), i cili i kishte thn:
O djal! Mbaje t pastr rrobn tnde, q ti prfitosh t mirat.
Haxhi Bektashi tha se e pyeta Pejgamberin (a.s.):
O Pejgamber i Zotit! Po , cila sht rroba ime?
Pejgamberi (a.s.) ishte prgjigjur:
Zoti ty t ka mbuluar me pes lloje rrobash, t cilat jan:
Rrobet e Islamit, t Imanit, t Njshmris, t Njohuris dhe t Dashuris. Kto jan rrobet q duhet ti mbash pastr, nga ana e jashtme, dhe nga brenda.
Kur e pyetn nj dit Haxhi Bektashin se kush jan besimtart e vrtet? Ai kishte thn:
Besimtar t vrtet jan ata t cilt i zbatojn detyrimet e Sheriatit.
Gjat shekujve, besimtart musliman t tarikatit bektashian vrtet ishin t mbuluar me kto pes lloje t rrobave: Islamin dhe Imanin e mbanin pastr, Njshmrin (Teuhidin) e kishin n zemr, kishin Njohuri t lart, kurse Dashurin t zjarrt
Por, n kt rast po kufizohem vetm tek Nevruzi, sht, nga erdhi?
Prejardhja e fests s Nevruzit
Prejardhja e fests s Nevruzit sht nga Persia . Nga Persia rrjedh edhe vet fjala Nevruz. Fjala Nevruz rrjedh nga persishtja, madje nga persishtja e vjetr, nga fjalt: Nava = e re dhe ruzanh = dit, pra, q do t thot: Dit e Re.
Kjo fest, Dit e Re, pra, Nevruzi sht nj fest e lasht pagane, me prejardhje persiane, q kremtohet tash e 3000 vjet
Kremtohet edhe sot e ksaj dite n Iran, por si fillim i Vitit t Ri, kremtohet edhe n Irak, Afganistan, Uzbekistan Azerbajxhan, Turkmenistan, Kazakistan, Taxhikistan, Kurdistan dhe n disa vende t tjera
Kjo fest, Nevruzi, prputhet me fillimin e pranvers, ringjalljen e natyrs, mbas dimrit t ftoht, t gjat, t vshtir. N kt dit sht ekuinoksi, barazohet dita e nata dhe duke filluar prej ksaj dite ka m shum dit, ka m shum drit
Persiant e lasht, si edhe shum popuj tjer t Lindjes, besonin n bestytni: besonin se kishte dit q sillnin fat, sikur q besonin se kishte dit q sillnin fatkeqsi. Por, Nevruzi i takonte nj prej atyre ditve q sillte vetm fatmirsi dhe e kremtonin me madhshti!
Historian, hulumtues, gjurmues t ndryshm t lashtsis e prcaktojn Nevruzin si nj nga festat pagane m popullore n t gjitha kulturat e lashta n Mesopotamin e Vjetr
Nevruzi kremtohej shum shekuj para se t vinte n kt jet Zaratustra, msues i urtsis, themelues i fes s vjetr (dualiste) persiane, rreth tet shekuj para Krishtit ose Hazreti Isait (a.s.)
Kur persiant filluan t prqafojn fen Islame pas vitit 650, n fillim, pr dy shekuj, u ndalue kremtimi i Nevruzit, por m von u lejue, pr arsye tregtare-ekonomike, sepse shkmbeheshin dhurata, bheshin shpenzime dhe kshtu nxitej, stimulohej ekonomia!
Gjat pushtimit mongol (1219-1500) t atyre viseve, kjo fest, Nevruzi, u ndalue srish.
N periudhn e sundimit t dinastis s mbretrve Safavid, pas vitit 1500, Nevruzi dalngadal filloj t kremtohej, por gjithnj si kremte e fillimit t Vitit t Ri, si fillim i pranvers, si nj Dit e Re
Me ngadhnjimin e Revolucionit Islamik n Iran (1979), prijsi i Revolucionit Islamik, Imam Humeini e dnoj kt kremte si nj fest pagane, jo islame, por me kalim kohe, meq nuk rrezikohej Republika Islamike e Iranit, n heshtje u lejue pr tu kremtue!
Npr disa vende npr bot, Nevruzi kremtohet edhe nga Bahait dhe Ismailit. Ismailit, nj deg e madhe nga Islami Shiit, e festojn Nevruzin n frymn e falnderimeve pr All-llahun (xh.sh.), pr dhuntit e mirsit e Tij.
Nevruzin e prkujtojn, e kremtojn edhe n trojet shqiptare disa nga tarikatet, por jo t gjithaE kremtojn, ndr t tjer, kaderit, rifait, saadit, halvetit, nakshibendit, por jo si fillim i Vitit t i Ri, por si ditlindja e Imamit Ali!
Dhe m n fund mund t shtrohet pyetja: Pse n Shqipri, kjo fest e lasht pagane, me prejardhje persiane, sht shpallur fest fetare zyrtare, gjithshqiptare? Kt mund ta kuptoni - vetm nse pakz mendoni?!!!
(Autori sht studiues i religjioneve)
slv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn slk_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn vec_Latn