als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Cdo Kryeqytet i denje e meriton nje Katedrale
Edhe pse debati n lidhje me ndrtimin e Katedrales Orthodhokse ne qendr t Tirans nuk sht i ri, prsri mund t mbetesh i surprizuar nga argumentologjia q prdoret pr t kundrshtuar nj ndrtim q pr llojin e vet n t ardhmen mund t konsiderohet si nj kryevepr arkitekturore dhe shpirtrore pr qytetin e Tirans, por edhe nj mburrje e t gjith shqiptarve pr prmasat e nj katedraleje q do te stolis kryeqytetin ton, q nuk do t qndroj aspak m posht kryeqyteteve t tjera europiane q krenohen me katedralet e tyre q kryesojn qendrat e tyre historike. E kur Tirana t vizitohet nga turistt e shumt, me siguri q nj prej stacioneve t tyre do t jet edhe vizita n Katedralen e Tirans, pr t ciln do t flasin kur t largohen, e me t ciln ne do t ndjehemi krenar.
Marr shkas t shkruaj kt shkrim nga nj peticion i botuar dje n gazetn tuaj ku disa ushtarakve t vjetr ankohen nga lartsimi madhshtor e me ritme t shpejta i Katedrales Orthodhokse n qendr t Tians dhe natyrisht, duke u nisur edhe prej natyrs profesionale prdorin termin e vjetr rebelim si nj ndjenj reaguese ndaj ktij ndrtimi. Nuk dua t fsheh faktin q m vjen udi sesi sot n Shqiprin ton mund t ket njerz q rebelohen pr ndrtimin e nj ndrtese q sic thash m lart nuk i mungon asnj metropoli europian. Ndoshta sipas mendimit t tyre (ktu nuk nnkuptoj vetm ushtarakt) do t ishte m mir t mos kishim fare Katedrale ose m e pakta ta ndrtonim diku n periferi. Duket se m shum shqetsimi i grupit ankues shkon se sht marr vendi ku dikur bnin dy pare muhabet, a thua se trualli pr t ciln beht fjal ishte e vetmja lulishte ne Tiran.
N artikullin e djeshm aludohet edhe pr prmasat e mdha qe ka kjo katedrale krahasuar me murin ndars me Ministrin e Mbrojtjes. Por si do qe ta bjm Katedrale me prmasa t vogla nuk ka. Disa t tjer bjn thirrje pr mosdaljen nga tradita e ndrtimit t tempujve duke sjelle si shembull tempujt e vegjl q ndrtoheshin n kohn e pushtimit otoman. Por ndrsa ather kishte nj arsye pr ndrtimin e prulur t kishave, sot nuk ka asnj logjik ndrtimi me frik i kishave sikur t ishim akoma t pushtuar. Pr fat t keq jemi akoma t pushtuar nga mendsi t vjetra, por kto nuk do ti ndalojn t krishtert e jo vetm t krishtert por t gjitha komunitetet q ti ndrtojn tempujt e tyre madhshtor.
Nuk duhet t harrojn autort e peticionit si pasoj e moshs s thyer q dikur Katedralja Orthodhokse ndodhej aty ku sot ngrihet hoteli Tirana International qe m pesmbedhjet katet e tij kalon n lartsi cdo godin ministrore q ndodhet prreth, duke u ngritur mbi themelet e nje vendi t shenjt. Kshtu pra, duke br ndoshta nj nga verpimet m t pjekura t realitetit postkomunist n Shqipri, autoritetet shtetrore jan kujdesur q me procedura t shpejta t krijonin do lehtsim pr fillimin sa m t shpejt t punimeve pr ngritjen e Katedrales. E kto veprime t qeverive q nuk bjn asgj m tepr vecse e kompesojn Kishn Orthodhokse pr pronat dikur t konfiskuara, (prona q akoma nuk jan kthyer apo kompesuar plotsisht), duhet t mbshteten nga e gjith elita intelektuale shqiptare.
Nuk m vjen mir pr prapambetjen e mentalitetit ton shqiptar q edhe pse jemi nj vend q kemi 17 vjet q kemi ln mbrapa regjimin totalitar, kto vite nuk na kan mjaftuar pr tu liruar nga ndjenjat revolucionare komuniste. Kur nga ana tjetr mund t prmend dy shembuj konkret t dy shteteve akoma komuniste, por q u kujdesn me ndrhyrjen e vet udhheqsve t tyre pr ndrtimin e Katedraleve Orthodhokse n zemr t kryeqyteteve t tyre.
Kshtu n Kub, nn interesin e vecant t vet Presidentit t vendit karaibian, z. Fidel Kastro, u ofrua nj truall n kopshtin e baziliks minore t Shn Franeskut t Asizit (kubanezt nuk hezituan t ofronin lulishte) n ann portuale t Havans Koloniale q konsiderohet nn mbrojtjen e Trashgimis Botrore t UNESCO-s q prej vitit 1982. Ndrtimi i Katedrales Orthodhokse t Shn Nikolls me arkitektur bizantine u ndrtua me shpenzimet e qeveris si nj dhurat e popullit kubanez pr Kishn Orthodhokse. Katedralja u konsankrua nga Patriarku Ekumenik Bartolomeu I, m 25 Janar 2004, ku gjat t gjith shrbess 4 orshe ishte prezent edhe vet lideri kuban Kastro. Gjithashtu nj habi pr opinionin ton publik, prve rastit t msiprm mund t prbj edhe ndrtimi pr her t par t Katedrales Orthodhokse kushtuar Trinis s Shenjt n kryeqytetin e Kores s Veriut, Pyungyang, edhe kjo me krkesn dhe lejen e autoriteteve.
Ja pra, kjo sht e vrteta zotrinj, e ne duhet t marrim shembull pikrisht nga zhvillimet botrore q duam t ndjekim e imitojme prdit e m shum. Ka ikur koha e letrave dhe e peticioneve n grupe pr qllime t ndalimit t zhvillimeve. Ka ikur gjithashtu koha e prishjes dhe e rishtetzimit t kishave. Kjo taktik i prkiste nj epokeje tjetr q tashm duam apo sduam e kemi ln pas.
Njerzit q jan vrtet prparimtar dhe q kan patur edhe mundsin t udhtojn e t shohin m shum, si dhe njerzit e kultivuar shpirtrisht me horizont e me vizion pr t ardhmen e vendit asnjher nuk do t dilnin publikisht kundr nj inisiative t tille gjigande si nga ana ekonomike, ashtu edhe nga ana arkitekturale, ndrmarr nga Kryepiskopi Anastas, i cili do t kujtohet n t ardhmen jo vetm si Ndrtuesi i Katedrales Orthodhokse n qendr t Tirans, por edhe si Rindrtuesi i t gjith Kishs Orthodhokse Autoqefale t Shqipris q po shnon ve prparim n historin e saj moderne.
Aleks Curi
Botuar ne Gazeten "Shekulli" dt. 11-05-2007 (me shkurtime)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ban_Latn als_Latn