als_Latn dik_Latn azb_Arab
Traditat dhe festat
Përvjetorët
Dita e parë e vitit të ri
Viti fillon në janar. 1 janarin e quajmë ditën e parë të vitit të ri. Këtë ditë janë shumica e dyqaneve të mbyllura, shumë kanë pushim nga puna dhe fëmijët janë të lirë nga shkolla.
Dita e gruas
8 marsi është Dita ndërkombëtare e gruas. Në vitet 1970-ta ka pasur shumë e më shumë njerëz të angazhuar për barazi gjinore dhe për të drejtat e gruas. Dita ndërkombëtare e gruas është shënuar në Norvegji çdo vit, që nga viti 1972. Dita e 8 marsit nuk është një ditë e lirë.
Pashkët
Në mars ose në prill janë pashkët. Koha ndryshon nga viti në vit.
Pashkët janë festë e krishterëve. Por, për një numër të madh, pashkët nuk kanë të bëjnë kryesisht për fenë. Pashkët për dikënd janë disa ditë të lira shtesë pas një dimri të gjatë.
E enjtja e madhe, nata e pashkëve dhe dita e parë e pashkëve janë ditë festash. Atëherë janë dyqanet mbyllur, dhe shumica i kanë ditë të lira nga puna. Nxënësit kanë të lirë për pashkë, dhe shumë punëtorë marrin pushime, si shtesë të këtyre ditëve festive.
Dita e ngritjes së Krishtit në qiell dhe rrëshajat
40 ditë pas pashkëve është dita e ngritjes së Krishtit në qiell, dhe 50 ditë pas pashkëve janë rrëshajat. Të dyja janë festa krishtere. Dita e ngritjes së Krishtit në qiell dhe dita e dytë e rrëshajave janë ditë të lira.
Dita e punëtorëve
Dita ndërkombëtare e punëtorëve është 1 maji.
Këtë ditë shumë shkojnë në paradë (parakalim), dhe tregojnë se me çfarë çështje politike janë të preokupuar.
1 maji është një ditë e lirë.
Dita kombëtare
17 maji është dita kombëtare e Norvegjisë. Ne e festojmë këtë ditë sepse Norvegjia e bëri kushtetutën e vet më 17 maj të vitit 1814.
Në rend të parë 17 maj është dita e fëmijëve. Pothuajse të gjitha çerdhet e fëmijëve dhe fëmijët e shkollave fillore shkojnë në parade (defilim/parakalim), duke valëvitur me flamurin norvegjez dhe duke kënduar. Shumica janë veshur bukur. Së pari parakalon trupi muzikor në uniforma të bukura. Shumë fëmijë luajnë në instrumente në këto trupa muzikore.
Për 17 maj fëmijët mund të hanë akullore dhe suxhuk/salsiçe sa të duan. Fëmijët në Norvegji gëzohen shumë për këtë ditë.
17 maji është një ditë e lirë.
Krishtlindja/Kërshëndellat
Në dhjetor shumica në Norvegji festojnë krishtlindjet. Krishtlindja është një ditë e shenjtë tek krishterët që shënon lindjen e Jezusit.
Krishtlindja dhe festimi i krishtlindjeve janë një traditë që është e rëndësishme për shumicën e njerëzve. Krishtlindjet janë në rend të parë një festë familjare.
Krishtlindjet janë në kohën më të errët të vitit, dhe për shumicën ky festim do të thotë dritë dhe ngrohtësi, kur jashtë është më së errëti dhe më së ftohti. Shumë kohë para se Norvegjia u bë një shtet i krishterë, ishte e zakonshme me festime të mëdha në këtë kohë të vitit – ndoshta vetëm për të bërë dritë në errësirë.
Ditën e 24 dhjetorit, ne e quajmë mbrëmjen e krishtlindjes. Atëherë është e zakonshme për të ngrënë një darkë tradicionale të krishtlindjes së bashku me familjen. Traditat janë të ndryshme në pjesë të ndryshme të vendit. Shumica kanë traditat e tyre dhe mendojnë se është e rëndësishme për t`i mbajtur ato. Është e zakonshme për t`i dhënë dhurata njëri tjetrit në mbrëmjen e krishtlindjes – dhuratat e krishtlindjes.
Në kohën para krishtlindjes, shumë dërgojnë letra, e-mail apo mesazhe të tjera për miqtë dhe familjen, dhe urojnë atyre një krishtlindjeve të këndshme.
Nxënësit janë të lirë gjatë krishtlindjeve dhe shumë punëtorë marrin pushime.
Dyqanet janë mbyllur për disa ditë gjatë festave të krishtlindjeve.
Mbrëmja e vitit të ri
Më 31 dhjetor shumë njerëz festojnë natën e vitit të ri me familje dhe miq. Shumë ndezin fishekzjarrë. Në mesnatë ka shpesh pamje të mrekullueshme kur raketa dhe fishekzjarrë tjera ndriçojnë qiellin e errët.
Mbrëmja e vitit të ri nuk është një ditë e lirë.
Disa tradita dhe përvjetorë që nuk ndjekin kalendarin
Ditëlindja
Është e zakonshme për të festuar ditëlindjet, sidomos për fëmijët. Përveç festimeve familjare që kemi, për festimin e ditëlindjes, shpesh, fëmijët ftojnë shokë nga çerdhja e fëmijëve ose shkolla.
Shumica festojnë në shtëpitë e tyre, por disa e festojnë edhe diku tjetër, për shembull, në një piceri, pishinë apo në një qendër të aktiviteteve për fëmijë.
Të ftuarit kanë me vete një dhuratë të vogël, për fëmijën që ka ditëlindjen.
Dasma
Çdo vit, martohen rreth 23 000 çifte në Norvegji. Shumë prej tyre martohen në kishë, ndërsa pjesa tjetër martohen në një zyrë shtetërore. Është po ashtu e lejuar që personat e gjinisë së njëjtë të martohen.
Shumica e atyre që martohen, e festojnë këtë së bashku me familjen dhe shoqërinë.
Është e zakonshme për dasmorët dhe të tjerët që e njohin çiftin, ose familjen e çiftit, t`ia dhurojnë një dhuratë të martuarve.
Pagëzimi
Në vitin 2014 kanë lindur rreth 60 000 fëmijë në Norvegji.
Rreth 60 për qind e tyre e bëjnë pagëzimin në kishë, përderisa ata janë foshnje. Kur një fëmijë pagëzohet, bëhet anëtar i kishës. Prindërit vendosin nëse fëmiu do të pagëzohet apo jo.
Kur një fëmijë është pagëzuar, zakonisht bëhet një festë e madhe në familje, dhe fëmiu i pagëzuar merr dhurata.
Për fëmijët të cilët nuk pagëzohen në kishë, shpesh bënë familja një festë jo-fetare për fëmijën. Disa janë të organizuar në një festë të emërimit humanist, ndërsa të tjerët kanë një festë krejtësisht private.
Konfirmimi
Kur të rinjtë janë 14-15 vjeç, ata mund të zgjedhin për t`u konfirmuar. Kur ata konfirmohen, kjo do të thotë se ata duan të vazhdojnë të janë anëtar i kishës.
Në dekadën e fundit është bërë gjithnjë e më shumë e zakonshme, konfirmimi humanist, d.m.th. një festë e një të riu pa përmbajtje fetare.
Në periudhën para konfirmimit, të rinjtë shkojnë në një kurs përgatitor, në kishë ose në një organizatë të botëkuptimit jetësor. Në kursin për konfirmim të kishës, të rinjtë mësojnë për krishterimin dhe diskutojnë pyetje etike dhe morale. Në kurs për konfirmim humanist, të rinjtë mësojnë për humanizëm dhe diskutojnë botëkuptimet jetësore, për etikën dhe moralin.
Kur një i ri është konfirmuar, kjo zakonisht është një festë e madhe në familje, dhe i konfirmuari merr dhurata.
Në vitin 2014 rreth 63 për qind e të rinjve janë konfirmuar në kishë, ndërsa rreth 16 për qind zgjodhën konfirmimin humanist. Rreth 20 për qind e të rinjve nuk konfirmohen.
Varrimi
Çdo vit vdesin rreth 40 000 njerëz në Norvegji. Pak më shumë se 90 për qind të tyre varrosen në regjinë e kishës. Kjo do të thotë se një prift drejton ceremoninë gjatë varrimit.
Ka dy lloje kryesore të varrimit: varrimi me arkivol dhe urnë. Në një varrim me arkivol, arkivoli me kufomën e të vdekurit futet në tokë, ndërsa varrimi me urnë, i vdekuri krezmohet, dhe urna me hirin futet poshtë nën tokë.
Djegia është bërë gjithnjë e më shumë e zakonshme në Norvegji. Në vitin 2014, 39 për qind e atyre që kanë vdekur janë djegur.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn