als_Latn lit_Latn fin_Latn
Dr.Izet Sadiku, Mr Sci, infektolog Koordinator i Qendrės pėr Kėshillim dhe Testim Vullnetar pėr HIV/AIDS
Klinika Infektive, QKU e Kosovės Prishtinė
http://www.telegrafi.com/data/image/hiv-kryes.jpg
Testimi për HIV/AIDS
Shumė persona, si meshkujt ashtu edhe femrat, tė moshuarit dhe tė rinjtė, ndjehen tė pasigurt kur mendojnė pėr kontaktet e veta seksuale me partnerėt e mėhershėm dhe pėr sjelljet e tyre dhe nė kėto raste, preferohet testimi pėr HIV. Testi zbulon praninė e antitrupave nė organizėm. Antitrupat paraqiten brenda (2-12) javėve pas infeksionit. Prandaj, qė testi tė jetė i sigurt, duhet tė bėhet sė paku pas 12 javėsh pas kontaktit me virusin e maksimalisht brenda 6 muajve .
Qendrat për Këshillim dhe Testim Vullnetar për HIV/AIDS janë qendra në të cilat bëhet testimi vullnetar për praninė ose jo të infeksionit me HIV. Këshillimi dhe testimi vullnetar (KTV) ka qenë i mundshėm që nga viti 2003 edhe nė Kosovės nė Prishtinë, në Ferizaj, Prizren, Pejė. Deri sot rreth 3.000 persona i kanë shfytëzuar shërbimet e testimit dhe këshillimit në këto qendra, shumica e të cilave ishin meshkuj, përafërsisht gjysma e tyre më të rinj se 26 vjeē dhe pesė të testuar kanë qenë HIV pozitiv .
Shėrbimi i Kėshillimit dhe Testimit Vullnetar pėr HIV/AIDS nė Kosovė ka filluar tė funksionojė nė prill tė vitit 2003.
Deri tani nė Kosovė funksionojnė kėto Qendra: nė Klinikėn e Infektive, Institutin e Shėndetit Publik, laboratoriBioticus, OJQLabyrinthi.
Objektivat e kėshillimit dhe testimit vullnetar pėr HIV/AIDS
Qasja e grupeve tė cenueshme tė popullatės (punėtoret komerciale tė seksit, shpėrdoruesit venozė tė narkotikėve, meshkujt qė kanė marrėdhėnie me meshkuj, klientėt e punėtoreve komerciale tė seksit, rinia, popullata lėvizėse/migruese dhe tė tjerėt) nė shėrbimet e Kėshillimit dhe Testimit Vullnetar (KTV-sė).
Nė Qendrat pėr Kėshillim dhe Testim Vullnetar (QKTV) pėr HIV/AIDS ofrohen kėto shėrbime:
1) kėshillim para testimit,
2) testim,i dhe
3) kėshillimi pas testimit
http://www.telegrafi.com/data/image/test-hiv-rap.jpg
Kėshillimi
Kėshillimi ėshtė procesi i dhėnies sė ndihmės njė personi, pėr tė mėsuar si t`i zgjidh problemet e caktuara interpersonale, emocionale dhe tė vendimmarrjes. Kjo, nėnkupton, qė kėshilltari ėshtė aty vetėm pėr tė ndihmuar klientin qė t`a ndihmoj vetveten.
Qėllimet e kėshillimit pėr HIV/AIDS janė:
* Dhėnia e ndihmės psikologjike, p.sh. pėrkrahja qė ka tė bėjė me mirėqenien psikologjike, emocionale dhe shpirtėrore tė njerėzve qė kanė bartur virusin dhe atyre qė janė prekur nga virusi.
* Parandalimi i bartjes sė HIV-it duke siguruar informata pėr sjelljet e rrezikshme (si seksi i pasigurt ose shfrytėzimi i gjilpėrave tė pėrbashkėta) dhe duke ndihmuar njerėzit nė zhvillimin e shkathtėsive qė janė tė nevojshme nė negocimin pėr praktikat e shėndosha.
* Sigurimi i pėrdorimit efektiv tė tretmaneve pėrmes ēėshtjeve tė pajtimit-pėlqimit pėr zgjidhjen e problemeve.
* KONFIDENCA ėshtė me rėndėsi vitale.
Kėshillimi para testimi
Qėllimet e kėshillimit para testimit janė:
* Tė sigurohet qė ēdo vendim pėr tė ndėrmarrė testimin, merret pas informimit tė plotė dhe nė mėnyrė vullnetare.
* Pėrgatitja e klientit pėr ēdo lloj tė rezultatit, pozitiv, negativ apo i pa pėrcaktuar.
* T`i ofrohen pacientit informacione dhe strategji pėr zvogėlim tė rrezikut, pa marrė parasysh nėse testi bėhet apo jo.
* Tė ofrohet njė pikė hyrėse pėr tretman dhe kujdes.
http://www.telegrafi.com/data/image/rapidtest01.jpg
Testimi
* Testi e pėrcakton praninė e antitrupthave ose antigjeneve HIV1/2 nė gjak ose nė lėngje trupore.
* Periudha e dritares:paraqet periudhėn kohore nė mes tė infeksionit inicial me HIV dhe kur organizmi pėrgatitet pėr pėrgjigje tė matshme humorale.
* HIV testet janė grupuar nė tri kategori:
- Skrining testet
- Testet vėrtetuese apo shtesė Westen blot
- Testet pėr skriningun e antigjeneve
Nė Qendrat pėr Kėshillim dhe Testim Vullnetar, testimi kryhet me teste tė thjeshta ose rapid teste.
Pėrparėsitė e kėtyre testeve janė:
* Rezultatet merren shpejtė, brenda orės.
* Besueshmėri dhe specifitet i mirė i testit (senzivitet mbi 99%, numri i atyre qė janė tė identifikuar si tė infektuar dhe me tė vėrtetė kanė infeksion, specifitet mbi 95%,% e atyre qė janė identifikuar nga testi si tė pa infektuar dhe mė tė vėrtetė nuk kanė infeksion).
* Tė gjitha shėrbimet janė falas (nė sektorin publik)
* Ideal pėr ambientet me hapėsirė tė kufizuar laboratorike
* Ideal pėr transport nė rast tė aktiviteteve mobile
* Kėshilltarėt infermierė mund tė trajnohen pėr kryerje tė testeve.
Kėshillimi pas testimit
Qėllimi kryesor i kėshillimit pas testimit ėshtė pėr t`i ndihmuar klientėt qė tė kuptojnė rezultatet e testit tė tyre dhe tė iniciojnė adaptimin e tyre ndaj rezultateve seronegative apo seropozitive.
Dhėnia e rezultateve vet klientėve:
Jo nė telefon,
Jo nė e-mail,
Jo njerėzve tjerė
Tė gjitha kėto shėrbime mund tė kryhen nė Qendrėn pėr Kėshillim dhe Testim Vullnetar pėr HIV/AIDS nė Klinikėn infektive nė Prishtinė.
Qendra punon ēdo ditė pune nga ora 8.00-14.00.
Numri i telefonit: 038 512 512.
Telegrafi
als_Latn als_Latn zho_Hans kor_Hang als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn glg_Latn cat_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn swe_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn luo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn srd_Latn