als_Latn dik_Latn sag_Latn
Intervistë me aktorin Ismet Azemi
“…Unë i dua shumë pasuritë tona të cilat i kemi gëzuar nga paraardhësit tanë. Mirëpo fatkeqësia është se ne nuk kemi ditur t’i ruajmë dhe kemi filluar të jemi humbës brenda pasurive tona se jemi një popull që konsiderohemi me një kulturë shumë të vjetër dhe me maja shumë të larta përsa i përket artit dhe të bukurës…”
Sot në rubrikën tonë “5+5” vjen një nga artistët më në zë të filmit dhe teatrit kosovar sot. Ai është Ismet Azemi, me një karrierë të gjatë e suksesshme, fitues i mjaft çmimeve dhe mishërues i dhjetëra roleve që kanë mbetur në kujtesën e shikuesit kosovar, por edhe më gjerë, në rajon, Shqipëri, Maqedoni, në Bosnjë etj. Ismet Azemi në larminë e roleve veçon rolin e tij te drama e Haqif Mulliqit, “Kosowars”, ndërsa tërheq vënmendjen për krizën dhe mosinteresin e poltikës ndaj kulturës, teatrit, ushqimit shpirtëror. Mesazhet e artistit janë të qarta, ato janë mesazhet e inteletkualit që jetzon me artin dhe për artin.
-Z. Azemi, si pyetje të parë ta nisim nga ballafaqimi juaj i fundit me publikun. Cili është ai?
-Ballafaqimi im i fundit me publikun ka qenë më 30 qershor 2014 (premiera) në Teatrin Kombëtar me shfaqjen “Vdekja e një komisioneri”, një dramë e fuqishme, mjaft e njohur e Artur Miler-it, në regjinë e Lupco Geogevskit, një regjisor i suksesshëm nga Manastiri i Maqedonisë. Unë në këtë vepër luajta rolin e komisionerit. Është një dramë shumë e njohur sot, e luajtur në shumë skena teatrore nga gjithë bota, madje edhe në Shqipërinë e viteve 80-të. Kurse roli të cilin unë e kam luajtur është njëri prej roleve shumë të lakmuar nga të gjithë aktorët e botës dhe është luajtur pothuajse prej aktorëve më eminentë që ka rruzulli tokësor. Pra është një dramë e lakmuar për shumë aktorë dhe teatro dhe unë pata fatin ta luaja kryerolin e saj.
-Kë do konsideroni si suksesin më të madh tuajin?
-Të gjitha punët të cilat unë i kam interpretuar, me të cilat unë jam ballafaquar para audiencës, kanë pasur një përkushtim tërësor nga bota ime artistike, në bashkëpunim me të gjitha ata autorë të cilët unë kam punuar. Në të gjitha rrethanat dhe kushtet dhe kudo që jam shfaqur nëpër skena të ndryshme, premiera, festivale, apo nëpër teatro jashtë Kosovës, unë janë pritur jashtëzakonisht mirë dhe jam vlerësuar shumë mirë. Por njëra prej shfaqjeve që do të doja ta veçoja, si fillim, një shfaqje që ka bërë të shpalos gjithë botën time artistike prej një aktori dhe të më fusë në sprovën që duhet ta ketë sçdo aktor është shfaqja “KosoWars”. Një shfaqje që e ka pasur premierën e saj në një prej festivaleve teatrore më të mëdha botërore, që mbahet në Edinburgh të Scocisë dhe ajo është drama e Haqif Mulliqit, nën regjinë po të Haqif Mulliqit. Kjo dramë në vitin 2004 është radhitur në atë festival në top dhjetëshen e shfaqjeve më të mira, në mesin e mbi 1600 shfaqjeve të teatrove nga e gjithë bota. Ishte njëra nga shfaqjet, e cila për herë të parë, seriozisht, shpalosi botën time artistike, dhuntitë e mija, përgatitjen time intelektuale dhe profesionale. Është kjo shfaqje e cila udhëtoi në shumë festivale dhe mori shumë shpërblime, shfaqje e cila ka një titull që quhet “Kosovwars” dhe brenda vetes ka dy përmbajtje: Kosova dhe luftërat e Kosovës. Janë dy personazhe të cilët kanë lindur në Kosovë, njëri është Serb, tjetri është shqiptar dhe dalin në Amerikë. Shqiptari studion psikologji në Amerikë, kurse Serbi punon në një kopësht zoologjik. Dhe kur fillon lufta të dy shtrëngohen që të vishen në uniforma të kundërta, njëri për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe tjetri për Ushtrinë Serbe e cila vjen për të pushtuar Kosovën. E bukura e kësaj është se kjo shfaqje luhet në tre gjuhë për arsye se të dy personazhet që vijnë nga Kosova dhe shkojnë në Amerikë, në Kosovë e njohin gjuhën serbe dhe gjuhën shqipe dhe në Amerikë kanë mësuar gjuhën e angleze dhe flasin edhe anglisht. Shfaqja ndodh në tre gjuhë. Është një shfaqje që ka sprovuar dhe më ka bërë që të nxjerr në pah bukuritë e mia, dhuntitë e mia të cilat m’i ka dhënë zoti për punën time të aktrimit dhe teatrit.
-Çfarë ka të veçantë ky profesion? Pse duhet dikush të ndjekë hapat tuaj?
-Fillimisht ata të cilët e konsiderojnë ose e ndjejnë diku në brendësinë e tyre se duhet të merren me këtë profesion duhet të sigurohen, të binden shumë te vetja e tyre nëse do të vendosin të merren seriozisht me këtë profesion, për arsye se është një profesion i cili kërkon fillimisht dhunti prej Zotit. Është një profesion që ne shpesh herë e themi “thikë me dy teha”. Po nuk je ai i cili duhet të jesh në këtë profesion, njëri teh mund të të presë dhe mund të krijojë pakënaqësi dhe mbase mund të jesh humbës në jetë, për arsye se është profesion shumë i lakmuar. Ky profesion kërkon fillimisht të jesh me talentin që të ka dhënë Zoti dhe pastaj t’i shkollohesh dhe edukohesh, dhe punon me një dispilinë shumë të madhe që të vijë koha kur ti të artikulosh bukuritë artistike sepse profesioni ynë, siç e konsideroj në bazë të asaj që unë di dhe ndjej, është profesion ku brenda vetes ka një mision të shenjtë, për një popull mes të cilit ti jeton se është përfaqësuesi i kulturës, i gjërave më të shenjta më të vlefshme të një populli, dhe më gjerë është mision njerëzor. Profesioni ynë që ushtrohet në institucionin më të lartë, do të thoja, në një institucion që është i rëndësishëm për një komb, për një shoqëri, quhet Teatër. Teatri është ai institucion i cili baraspeshon të gjitha qeveritë, majat e shtetit, krijon balancë, kontroll material dhe shpirtërore dhe nuk është rastësi pse në kohën e antikitetit mbretërit që kanë qenë më me zë, duke parë se ata kanë filluar të kriojonë disbalancë në kërkesat dhe lakmitë e tyre, nxjerrin nga kori njërin prej artistëve të cilët punojnë në kor dhe fillojnë të krijojnë institucionin e teatrit për të kontrolluar ato orekset e tyre që nuk kanë pasur masë. Ideja ka qenë që të kontrollohen nëpërmjet teatrit, nëpërmjet botës shpirtërore nëpërmjet artit, sepse e bukuar është ajo që kontrollon gjithçka, që ne e qujajmë shpirt, dikush e quan dritë. Kjo është ajo që barspeshon dhe krijon harmoni në të gjitha poret e jetës ndaj dhe është shumë i rëndësishëm për një popull, për një vend, për një qytetërim dhe për mbarë njerëzimin.
-A ndjeheni mirë ju ekonomikisht? A është profesion që të sjell të ardhura financiare të kënaqëshme?
-Unë fillimisht dua të them se unë jetoj prej punës sime, domethënë unë jam aktor punoj në Tetarin Kombëtar të Kosovës. Përveç Tetarit Kombëtar të Kosovës kam pasur bashkëpunime me gjitha tetrot e qendrave këtu në Kosovë, por kam bashkëpunuar edhe me teatro profesioniste private, sikurse edhe kam bashkëpnuar me teatrin e Fierit në Shqipëri, me teatrin e Tetovës në Maqedoni dhe me shumë teatro të tjera. Pra, unë jetoj prej punës sime, prej artit të aktrimit. Por, puna e një aktori nuk vlerësohet materialisht dhe nuk ka balancë materiale me atë ç’ka ai jep shpirtërisht, me atë ç’ka ai artikulon dhe arsyeton nëpërmjet artit. Është diçka që këtu te ne është shumë e debalancuar, është shumë e çrregulluar sepse është larguar mendja e njerëzve të cilët administrojnë shtetin dhe institucionet, është larguar prej investimeve të kulturës. Thua sikur nuk ka nevojë të investojnë në një diçka që quhet e shenjtë për ta, në një diçka që është e pavdekshme për ta. Thua se atyre u ka mbetur të invetsojnë vetëm në një diçka që është e vdekshme, që është ditore që është e kënaqshme për momentin. Këtu është një disharmoni dhe një mosmirëkuptim në mes këtij profesioni dhe profesioneve të tjera. Me këtë dua të them që në vendin tonë nuk është duke e parë me sy të mirë prej atyre që janë për momentin në krye të qeverive, njerëz të cilët administrojnë këtë vend. Ndoshta nuk janë ata njerëz të cilët e ndjejnë shpirtërisht por e bëjnë sa për sy e faqe këtë punë. Është një krizë përsa i përket investimeve në kulturë. Bëj thirrje që është gjynah pse njerzit të cilit e ndjejnë mirfillitetin brenda tyre përgatitjen brenda tyre nuk zgjohen dhe nuk konsolidohen si komunitet që tua tërheqin vëmnedjen qeverive, njerëzve të cilët administrojnë?! Këtu duhet të përqëndrohet një buxhet i cili ka për të lëvizur të bukurën.
-Kultura e cilit vend perëndimor ju pëlqen më së shumti dhe sa i informuar jeni ju?
-Secili vend ka ato shkallët kulturore. Në secilin shtet ka vende ku njerëzit janë më të qytetëruar më të lexuar më të zhvilluar. Ka vende ku janë më të lënë anash përsa i përket kulturës. Secili vend i ka bukuritë e veta. Unë i dua shumë pasuritë tona të cilat i kemi gëzuar nga paraardhësit tanë. Mirëpo fatkeqësia është se ne nuk kemi ditur t’i ruajmë dhe kemi filluar të jemi humbës brenda pasurive tona se jemi një popull që konsiderohemi me një kulturë shumë të vjetër dhe me maja shumë të larta përsa i përket artit dhe të bukurës. Unë kam lëvizur nëpër shumë festivale boëtrore, ndërkombëtare dhe kombëtare si në Edinburgh, në Londër, në Kajro, në Jordani, në Rumani, dhe pothuajse në të gjitha vendet e Ballkanit. Ne nuk jemi larg në atë kuptimin e pasurive shpirtërore me botën por jemi larg me disiplinën dhe seriozitetin dhe investimin në këtë fushë. Broadway është njëri prej teatrove që brenda vetes ka mbledhur yjete e botës që janë në industrinë e filmit në Los Agelos në Hollwood sepse është investuar. E di pse është Amerika fuqi botërore? Sepse fillimisht ka investuar në kulturë dhe ka bërë reahatinë mbi të gjitha kulturat në botë. Dhe sot e gjithë bota komunikon në gjuhën angleze vetëm e vetëm se ata kanë investur aty ku duhet, kanë investuar në diçka që është e pavdekshme.
-Sa i përkushtuar jeni ju ndaj familjes?
Profesioni ynë është një profesion që nëse vërtet je i saktë në detyrë është diçka që ndoshta dhe të humb në atë kuptimin fizik që të jesh me familjen sepse një artist ka shumë angazhime. Shpesh herë mund të ndodhë duke vrapuar mbas veprave të tij artistike, mund të ndodhë që vepart e tij, puan e tij, angazhimi i tij disiplina e tij në atë që ai kultivon e bën për vete ajo bota e tij ajo bota e shpirtit. Por kur kthehesh në anën tjetër, një artist i mirëfiltë konsideron që familja është gjëja më e shenjtë, një artist në qoftë se nuk e ka një familje të shëndoshë dhe nuk e ka përkrahjen e familjes ai nuk të ngjitet majave që ata synojnë. Familja për mua është diçka e shenjtë.
-A jeni i angazhuar politikisht?
-Jo, por nuk do të thotë se nuk jam i informuar dhe nuk e ndjej atë çfarë ndodh. Madje unë konsideroj se artistët që vërtet e ndjejnë botën e tyre shpirtërore të pastër dhe fisnike, ata duhet të jenë nuhatësit e parë të tranzicioneve dhe gjëravë të cilat ndodhin si ndryshim ose si pakënaqësi ose si zhvillim në secilën shoqëri.
-Sikur të kishit pushtetin politik, çfarë do të ndryshonit së pari?
-Se besoj se do të kem ndonjëherë pushtetin politik, sepse unë ndjehem reaht me punën time dhe nëpërmjet punës sime unë bëj përpjekje që mesazhet edhe të autorëve me të cilët unë bashkëpunoj por edhe mesazhet e mia i jap nëpërmjet institucionit ku unë punoj nëpërmjet shfaqjeve në teatër ose në film. Por nëse do të isha unë i pari në politikë dhe do të kisha fuqinë e ndryshimeve, sigurisht, që do të kisha investuar shumë në arsim dhe në kulturë. Dëgjoj shpesh herë zëra që thonë se ne kemi ekonomi të pazhvilluar dhe ne duhet të investojmë në ekonomi. Ekonominë e bën dija. Pasuritë ekzistojnë në tokë, ato i ka krijuar Zoti. Është shkruar në një libër të shenjtë: Lexo dhe studjo dhe mëso në emër të Zotit. Ata të cilët lëxojnë, studiojnë dhe mësojnë në emër të Zotit do të arrinë që pasuritë që i ka krijuar Zoti, brenda qënies së tyre, nën këmbët e tyre, përballë tyre dhe mbi ta do të jenë në shërbimit e tyre.
-Cilat virtyte i çmoni te një person?
Për mua virtyti më i lartë është sinqeriteti. Një njeri i cili psedon sinqeritet ai për mua është një dirigjent i qenies së tij, brenda kompozicionit të tij. Njeri është një harmoni, ashtu si një orkestër. Nëse ai artikulon me gjithë qënien e tij, fjala e tij quhet e sinqertë. Është arma më e fortë që e zhvillon peronalitetin dhe arma më e fortë që e mbron nga çdo gjë që është e keqe dhe që është negative. Dikush mund ta quajë naivitet. Janë shumë të rrallë ata njerëz të cilët e posedojnë fuqishëm sinqeritetin. Të jesh i sinqertë do të thotë të jesh artikulues më gjithë qënien tënde. Dhe nëse t’i artikulon me gjithë qënien tënde, fjala jotë është si maja e një lapsi i cili shkruan mirë. Laps i cili formulon diçka të shenjtë diçka të pashlyeshme, ai që vulos.
-Cilat janë hobet tuaja?
Më përpara jam marrë shumë me karate. Më është dukur një sport shumë human dhe që brenda vetes ka dhe art fizik. Kam luajtur shumë basketboll, ping-pong, bilardo. Në ujëra e kam dashur kërcimin. Kur kam shkuar në pishinë apo në det shkoja gjithmonë aty ku mund të kërceja të hidhesha në ujë. Por një herë më ka ndodhur që e kam humbur fuqinë e koncetrimit dhe kam pasur rrezik për të thyer kurrizin e shpinës dhe tani më është krijuar një fobi nga lartësitë. Kurse nga ana tjetër për ta mbushur veten ka kohë kur më ndodh që një muaj e kam për lexim, ka momente të tjera që për një muaj mbyllem në televizion për të parë filma.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn