als_Latn dik_Latn sag_Latn
- Edmond Numani nga fshati Gorishovë i Fierit prej një viti ka sjellë në Shqipëri kulturën e re bujqësore, mjedrën. Rendimentet e larta të prodhimit si edhe përfitimet monetare për fermerët.
Nga Xhensila Demollaj
Për kohë të tëra njerëzimi është në kërkim të mënyrave të reja të mirëqenies. Në tentativat e shumta për t’ju përshtatur kohës dhe mundësisë shumë persona kërkojnë të gjejnë mënyra të reja për përmirësimin e ekonomisë së tyre dhe për kushte më të mira. Fshatrat, që janë më të shumtë në numër se qytetet në Shqipëri, kanë nisur të bëjnë përpjekjet e para për të rifituar emrin e lavdishëm që kanë pasur dikur, si furnizues të qendrave urbane. Myzeqeja është njohur si hambari i Shqipërisë. Krahina, që furnizonte gjithë qytetet në vend me prodhime bujqësore. Madje, edhe jashtë vendit, ku përmendet pambuku si edhe produktet e përpunuara, sidomos në fruta. Sot, zona nuk e ka humbur lavdinë, por është në kërkim të kulturave të reja për risi. “Ngado që të shkosh sërish në treg do të kërkohet mall Myzeqeje. Specat e Spolatës në Lushnjë, karotat e Divjakës, gruri, pambuku i Fierit. Kudo vjen historia. Ndërsa, sistemet politike atë punë kanë. Do të ndryshohen. Janë rrënjët që na identifikojnë”, thotë Namiku, një kalimtar që e takojmë diku afër Fierit, në fshatin e quajtur Libofshë. Viti 1992 përmban ngjarjen e zezë për këtë fshat. Masakra e Libofshës, siç njihet ndryshe, në të cilën u vranë me sopat pesë persona brenda një familje. Më tej, tregojnë se autorët janë varur në qendrën e fshatit në sytë e të gjithëve banorëve. Ngjarja sot, preferohet të mos tregohet më tepër me detaje, pasi vetë vendasit janë në përpjekje për ta zhdukur nga historia. Udhëtimi drejt qytetit kalon përmes rrugës së dikurshme që lidhte Fierin me Kolonjën. Siç duket, fierakët janë ende duke bërë punime në përmirësimin e cilësisë automobilistike. Një zgjidhje e mirë për kalimtarët me automjete duket të jetë dhe by-passi, që pritet të përfundojë së shpejti. “Do pak kohë të bëhen punët. Jemi pak të paduruar në shqiptarët. Nga njëra anë, edhe puna nuk pret. Unë kam një jetë që merrem me kultivimin e perimeve. Nëse më vonon trafiku ose rruga, gjithë puna e një viti më shkon dëm”, na thotë një banor i Levanit. Pa kuptuar kemi mbërritur në hyrje të autostradës së Vlorës.
Në kufirin mes dy qyteteve, disa fusha me të mbjella vihen në dukje nga ngjyra e kuqe e kulturave. Fillimisht të shkon në mendje luleshtrydhja, e kuqja dhe fruti i pasionit siç e njohin të gjithë. Mirëpo, kësaj here nuk kemi të bëjmë me këtë bimë. Edhe pse e pabesueshme, në Myzeqe, vendin e fushave, rritet një frut i egër i pyllit. E njohin si mjedra, manaferra më me shije e tregut të sotshëm në botë. Edmond Numani, fermeri nga Gorishova e ka sjellë për herë të parë këtë frut në vendin tonë. Megjithëse nuk ka gjetur dot hapësirën pyjore, ku mjedra ka vendin, zgjedhja e tij për kultivimin në serra ka dhenë rezultate të kënaqshme. “Në bujqësi duhet të rrezikosh, ndryshe nuk ka fitime. Unë mbillja grurë, misër, pemëtore. Tani, nuk kam më se ku t’i shes. Mirë që na bllokon importi, por konsumatorët janë në kërkim të së resë. Është punë me mend dhe bujqësia. Jo vetëm shkolla”, thotë Edmondi me shaka. Në maj të vitit 2015, fermeri Numani ka marrë i pari fidanët e mjedrës. E sollëm nga shteti i Holandës, në bashkëpunim me disa tregtarë të huaj, bima duket se kishte premtime për bujqësinë në zonë. Kultivimi i mjedrës në tokat e Levanit sipas studimit të realizuar edhe nga Drejtoria e Bujqësisë rezultoi pozitiv për përshtatjen e këtij fruti pylli në këtë fshat. “Unë jam marrë me lulet fillimisht. Kam qenë drejtues i gjelbërimit në qytetin e Fierit. Dalëngadalë, po investoj në disa kultura bujqësore. Prodhoj shegën dhe paulonian, pemën që përdoret për veshjen e trageteve dhe avionëve.
Kam marrë fidanë të saj dhe kam goxha shitje. Shoh që njerëzit janë të interesuar për kulturat e reja. Kur erdhën dhe më propozuan për mjedrën, ideja m’u duk interesante. Sigurisht që fitimet mund të flasin për të ardhura marramendëse. Nuk është se të bën të pasur, por të jep një dorë të mirë parash. Nisur edhe nga informacionet që kisha për këtë bimë, rashë dakord dhe fillova ta kultivoj. Sot, kam rreth 2 hektarë të mbjellë me mjedër”, thotë Edmondi, teksa na tregon edhe për rendimentin e prodhimit si edhe fitimet që mund të sigurohen nga kjo lloj manaferre. “Mjedra gjendet rreth 700 m mbi nivelin e detit, është një lloj i veçantë i manaferrës. Në gjendje të egër kokrrat janë më të vogla, ndërsa e kultivuar është pak e madhe, sepse nxirret në mënyrë laboratorike lloji i saj duke i dhenë mundësi prodhuesit të shesë patentën. Si bimë është shumë e mirë. Dha sasi të mira edhe në muajin korrik. Prodhon në muajt tetor, nëntor, dhjetor, por edhe në muajin maj, sepse është periudha më e mirë për serra. Ajo do një vit që të japë prodhim tamam. Një hektar me mjedër jep rreth 20 tonë. Unë i kam serrat jo shumë të mira se janë edhe të vjetra. Mirëpo, të ardhurat janë të majme. Jep rreth 5000 euro në dynym. Dhe është mirë për ne. Është goditur si treg, por janë të huajt që e menaxhojnë prodhimin”.
Kosto teknike më të pakta
Kultura e mjedrës përveç përfitimeve ekonomike që sjell për fermerin ka edhe leverdi në kultivimin e saj. Shumica e fermerëve në të gjithë vendin, të cilët janë ankuar për kostot e mëdha në shpenzime për tokat bujqësore, e kanë venë thekson kryesisht në plehërimet dhe pesticidet. Ndryshe nga çdo bimë tjetër, mjedra eliminon të gjitha kostot teknike. Për fermerin është e nevojshme të sigurojë vetëm tokën dhe plehun organik. Më tej, gjithë prodhimi ecën me rritjen në mënyrë automatike pa pasur nevojën e ndërhyrjes me pesticide apo plehra kimikë.
Gjithë prodhimi i mjedrës shkon për eksport
Prodhimet bujqësore në vendin tonë kanë si synim kryesor shitjen e produktit dhe korrjen e fitimeve sa më të mëdha. Ndonëse, në fillimet e tyre, për fermerët e mjedrës puna duket me ritme të kënaqshme. Gjithë prodhimi i manaferrës shkon në tregun e jashtëm. “Ky lloj biznesi është sjellë nga të huajt në vendin tonë. Mbi të gjitha, ajo çfarë përbën më shumë rëndësi është fakti se i gjithë prodhimi është i shitur. Ne kemi bërë një kontratë me disa tregtarë holandezë dhe gjermanë, të cilët na sollën fidanin e mjedrës duke na siguruar grumbullimin dhe shitjen e prodhimit. Vlerat janë të mira. Sot, një kilogram i këtij fruti shkon në çmimin e 3.4 euro. Dhe është një çmim i konsiderueshëm. Sepse nuk ka shpenzime të tjera në teknika bujqësore. Çdo fitim i marrë shkon në xhepin tonë, si fermer”, thotë Edmond Numani, ndërsa tregon edhe për iniciativën e ndërmarrë për shtimin e sipërfaqeve të mbjella me mjedër. “Në Qarkun e Fierit janë rreth 10 hektarë të mbjellë me këtë lloj manaferre. Unë, si fermer duke parë leverdinë ekonomike të kësaj kulture fillova t’ju tregoj edhe miqve të mi, të cilët e përqafuan si ide dhe filluan të shrytëzojnë tokat e tyre duke mbjellë mjedrën. Prodhimi është i frytshëm, çmimi po ashtu, por ne kemi nevojë edhe për stimulime nga shteti. Kemi nevojë për një dorë menaxhimi prej tyre. Nuk mund të jemi vetëm ne dhe të huajt. Duhet edhe dikush që të na mbrojë në këtë mes. Sado fitime të japë kultura, shteti duhet të ekzistojë në të tilla raste. Qoftë për të na stimuluar të prodhojmë më tepër, ose për të sugjeruar një kulturë tjetër. Në anët tona nuk po duket askush”, përfundon fermeri Numani.
als_Latn ceb_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn