als_Latn dik_Latn sag_Latn
Partitë politike në Kosovë dhe kandidatët që po garojnë për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 11 qershorit, janë duke shpenzuar shuma të mëdha parash për fushatën zgjedhore. Zakonisht donatoreve për të cilët thuhet se janë financuesit e fushatave nuk u zbulohet emri dhe se deklarimet asnjëherë nuk behet ashtu siç edhe kërkon ligji për zgjedhjet në Kosovë.
Shumat marramendëse që po shpenzohen këto ditë në fushatën elektorale tregojnë më se miri se pasuria e politikanëve dhe partive politike po ashtu shpenzohen pa asnjë kontroll dhe nuk dihet nga vinë. Përfaqësuesit e organizatave joqeveritare thonë se vetëm në ditët e para të fushatës, partitë politike kanë shpenzuar para të majme për spotet televizive, transmetime të drejtpërdrejta të tubimeve dhe reklama të ndryshme.
Financuesve nuk u zbulohet emri
Partitë politike në Kosovë dhe kandidatët që po garojnë për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 11 qershorit, janë duke shpenzuar shuma të mëdha parash për fushatën zgjedhore. Zakonisht donatoreve për të cilët thuhet se janë financuesit e fushatave nuk u zbulohet emri dhe se deklarimet asnjëherë nuk behet ashtu siç edhe kërkon ligji për zgjedhjet në Kosovë. Limitet ligjore që vendosen nga komisioni Qendror i Zgjedhjeve pothuajse asnjëherë nuk respektohen dhe se partitë politike janë ato që as kandidatet e tyre nuk i kanë nen kontroll për shpenzimet që ata bëjnë.
Në bazë të të dhënave nga një hulumtim nga shoqëria civile, thuhet se vetëm për spote televizive, PDK, AAK dhe NISMA, si koalicion, ka shpenzuar 55 mijë euro. Ndërsa LDK, AKR dhe Alternativa, si koalicion ka shpenzuar mbi 25 mijë euro. Ndërkohë, për Lëvizjen Vetëvendosje u tha se për spote të transmetuara në televizione, ka shpenzuar 1.700 euro.
Gjysma euro për votues
Artan Canhasi nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) ka thënë se Sa i përket kufizimeve shpenzimeve të fushatës për subjektet politike, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve përcaktoi që kufizimi i shumës që subjektet politike mund të shpenzojnë gjatë fushatës parazgjedhore, të jetë 942,573.5€. Pra një gjysme euro për votues. Kjo konsiderohet qe tejkalohet nga shumica e partive, por nuk është verifikuar nga ndonjë institucionin i pavarur. .
“Ka pretendime që partitë politike pranojnë kontribute të mëdha nga bizneset dhe korporatat në kesh, dhe e kthejnë këtë ‘investim’ përmes kontratave publike. Në pamundësi që të kemi pasqyra të qarta. Financat në masë të madhe janë ato që e definojnë se çfarë fushate organizojnë partitë politike. Sa më shumë financa që kanë, i bëjnë edhe fushatat më të mëdha dhe mbledhin më shumë vota, por nëse ato para hyjnë nga burime jo të pastra edhe votat mund të konsiderohet se i fitojnë në atë mënyrë. Po ashtu, partitë u mbesin borxh atyre kompanive apo personave që i kanë financuar fushatat e tyre, me një fjalë kemi devijim të votës së sovranit nëpërmjet parave të pista” ka thënë Canhasi nga KDI.
Nuk respektohet ligji
Përkundër asaj që financimi i partive politike në Kosovës është i rregulluar më “Ligji për financimin e subjekteve politike" zakonisht ndodh që kanë disa alternativa për të akumuluar financa e sidomos gjatë fushatës elektorale.
“ Financimi i partive politike në Kosovë është e rregulluar më “Ligji për financimin e subjekteve politike" mbi bazën e të cilit ligj partitë politike kane disa alternativa për të akumuluar financa, të cilat edhe mund të shpeshtohen në fushatë, p.sh këto burime janë nga vet buxheti i shtetit, nga kontributet e anëtarësisë, nga donacionet e ndryshme, si dhe nga aktivitetet e tjera të lejuara të partive politike që u sjellin të hyra. Mirëpo, shikuar në tërësi fushatën zgjedhore në Kosovë, përkatësisht pushtimin me reklamacione të subjektit të tyre dhe çdo kandidati që i përket partisë se caktuar, sidomos dy konkurrenteve kryesor PDK-së dhe LDK-së në anën tjetër. Është e vërtetë diskutabile nëse këto sponsorizojmë janë fal buxhetit financave të arritura sipas burimeve që njeh ligji” ka thënë njohësi i çështjeve juridike Armend Halimi. Sipas tij edhe po të këtë donacione që arsyetojnë këto shpenzime, partitë politike janë të obliguara të dëshmojnë prejardhjen e tyre brenda 2 jave, në të kundërtën mos mundësia e dëshmisë se prejardhjes, ndëshkohet më konfiskim të donacionit ne fjalë, duke i kaluar buxhetit te shtetit.
“Nuk duhet harruar se në kuadër të këtyre partive politike janë fut në listë për deputet edhe biznesmen të mëdhenj të vendit të cilët padyshim se janë burim i rëndësishëm i financave për partitë në të cilat janë rreshtuar e sidomos në fushatë zgjedhore. Përveç kësaj është i ditur fakti se pozicioni i këtyre partive politike në pushtet për sa vite, ua ka dhënë mundësinë e keqpërdorimit të aseteve shtetërore, bashkë edhe më të mirat materiale. Përndryshe, organet e rendit dhe gjyqësisë, duhet treguar vërtettë pushtet të paanshëm ndaj çdo dyshimi në këtë fushë, e qe realisht ka mjaftueshëm bazë për dyshim lidhur më financat e partive politike në Kosovë bazuar në ato çka po i servohen opinionit nga vetë këto të fundit më reklamacion marramendës” ka thënë për “Bota sot” Armend Halimi.
Manipulimi me bizneset
Kurse sipas analistit Mentor Tahiri në Kosovë ka aktualisht një ligj i cili definon mënyrat e financimit të një partie politike. Ajo që është me rëndësi sipas tij, ky ligj e trajton një subjekt politik si person juridik jofitimprurës. Megjithatë, ligji ka një përmbajtje goxha sipërfaqësore dhe si duket subjektet politike këtë e kanë shfrytëzuar deri diku. Ligji lë të hapur derën edhe për financimin e partive me anë të donacioneve, qoftë nga individët, qoftë nga kompanitë. Pikërisht këtu, ligji ka dështuar që të mbrojë individin apo edhe kompanitë, nga presionet eventuale që eksponentë politik mund të ushtrojnë ndaj tyre.
“Në rast se një parti gjendet në pushtet në rrafsh nacional apo komunal, ajo praktikisht ka në dispozicion mekanizmat e “donacionit” dhe janë sidomos kompanitë ato të cilat mund të vihen në lajthitje. Po shihet edhe gjatë kësaj fushate zgjedhore, se ka një manipulim konstant me bizneset duke i bërë ato pjesë të fushatës. Bizneset në shumë raste bëjnë çmos që vetvetes t’i sigurojnë më shumë hapësirë në raport me pushtetin dhe këtë ta konvertojnë në fitim të dyanshëm, për vete dhe për pushtetin” ka potencuar Tahiri.
Blerja e votës
Një problem tjetër sipas Tahirit është çështja e burimeve financiare.
“Në parim, jo vetëm çështja e shpenzimeve që bëjnë partitë paraqet një problem, shumë më e ndërlikuar është çështja e burimeve të tyre financiare. Në anën tjetër, në Kosovë ka shumë familje që jetojnë në pragun e mbijetesës, me burimet financiare që kanë posaçërisht disa prej partive, ato fare lehtë mund të orientojnë votën e qytetarit me anë të ndonjë kompensimi. Gjatë këtyre viteve të pluralizmit politik në Kosovë, kanë qenë jo pak rastet e përfolura për tentim blerje të votës, përmes të mirave materiale apo edhe kompensimit me vend pune” ka përfunduar analisti Mentor Tahiri.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn