als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Zbulimi i rrallė- Strukturat transparente shihen nga ajri, por jo nga toka
Transmetuar mė 15.09.2011 22:08enjte, 15 shtator 2011, NOA/ Arjola Ymeraj- Ato shtrihen nga Siria nė Arabinė Saudite, mund tė shihen nga ajri por jo nga toka dhe janė pothuajse tė panjohura pėr publikun.
Ato janė versioni i Lindjes sė Mesme i Nazca Lines tė cilat sipas disa gjurmėve janė tė shpėrndara nė shkretėtirė nė jug tė Perusė dhe tani falė teknologjive tė reja satelitore dhe njė programi ajror tė fotografisė nė Jordani, kanė arritur tė zbulohen nga hulumtuesit gjurmė tė tilla mė shumė se ndonjėherė tjetėr, duke shkuar me mijėra.
Sipas arkeologėve kėto struktura guri nė formė rrethi kanė pamje tė ndryshme me shenja ndryshe njėra nga tjetra brenda vetes.
Studiuesit thonė se ato i pėrkasin antikitetit tė paktėn 2000 vjet mė parė.
Ato shpesh janė gjetur nė vendet ku ka kaluar llavė dhe arrijnė nga 25 metra nė 70 metra.
"Nė Jordani vetėm ne kemi marrė gur pėr tė ndėrtuar struktura, por janė shumė larg po tė krahasosh me numrin e Nazca Lines, janė shumė mė tė dendura dhe mė tė vjetra", shprehet David Kennedy, Profesor i Historisė Klasike dhe Historisė sė Lashtė nė universitetin Western Australia.
Kėrkimet e reja tė Kennedy-t, tė cilat do tė botohen nė "Journal of Archaeological Science", tregojnė se kėto "rrota" janė pjesė e njė panorame tė krijuar prej guri.
Kėtu pėrfshihen strukturat e gurit tė cilat pėrdoren pėr tė vrarė kafshėt, gure tė pėrdorura pėr varre, pėr ndėrtimin e mureve, struktura misterioze nė formė gjarpėrore, por qė deri mė tani nuk kanė pasur pėrdorim praktik
Studimet e ekipit tė tij janė pjesė e njė projekti afatgjatė pėr zbulimet ajrore tė cilat janė pėrqendruar nė kėrkimet nė vende nė Jordani.
Deri mė tani Kennedy dhe kolegėt e tij thuhet se strukturat misterioze janė pėrdorur pėr shėrbime tė ndryshme dhe pėr tė mbajtur objekte tė caktuara.
Struktura mahintėse
Fusha kryesore e studimit tė Kennedy-t ishte arkeologjia romake por u mahnit nga kėto struktura kur si student lexoi shėnimet e Forcave Ajrore tė Mbretėrisė tė cilėt kishin fluturuar mbi to qė nė vitet 1920, duke i rėnė pėrreth Jordanisė dhe duke u habitur nga pamja e rrallė qė shihet vetėm nga ajri.
Sipas tij askush nuk mund ti shpėtojė mahnitjes nga kjo pamje.
Nė tė vėrtetė nė vitin 1927 RAF Flight Lt. Percy Maitland publikoi disa detaje nė gazetėn Antiquity.
Ai raportoi se kishte ndeshur me vendin llavė, dhe se strukturat njiheshin si vepėr e njerėzve tė vjetėr.
Kennedy dhe skuadra e tij kanė studiuar strukturat duke pėrdorur fotografi ajrore dhe pėrmes Google Earth, pasi nga toka ėshtė vėshtirė pėr tu studiuar.
"Nė se je afėr tyre nuk i shikon por nė njė largėsi mbi 500 metra mund ti shikosh dhe ti studiosh. Dizenjuesit e tyre kanė bėrė njė punė perfekte me to, pasi janė ndėrtime origjinale dhe unike, pasi njerėzit mund tė ecin sipėr tyre, pa i parė dhe pa i kuptuar format mbi tė cilat kanė ecur", u shpreh Kennedy.
Pėr ēfarė pėrdoreshin strukturat?
Deri mė tani asnjėra prej "rrotave" nuk ėshtė zbuluar, gjė qė e bėn krijimin e tyre dhe funksionin e tyre edhe mė tė vėshtirė.
Arkeologėt i kanė studiuar para kohės sė Google Earth, hodhėn idenė se mund tė ishin mbetje tė shtėpive apo tė varrezave, por sipas Kennedy-t kėto shpjegime nuk bindin.
"Duket se ka pasur njė vazhdimėsi kulturore nė kėtė zonė, pėrderisa njerėzit e kanė ndjerė tė nevojshme ndėrtimin e strukturave tė tilla. Disa nga strukturat janė gjetur bashkė ndėrsa disa tė tjera mė tė veēuara. Nė njė vend nė Azraq Oasis, qindra prej tyre mund tė gjenden tė grupuara. Disa prej tyre janė mė tė mira dhe mė tė lehta pėr tu shquar", shpjegon Kennedy.
Nė Arabinė Saudite, skuadra e Kennedy-t ka gjetur lloje tė ndryshme tė "rrotave" krejt tė ndryshme disa janė me kėnde dhe nuk janė rrethore, ndėrsa tė tjera vijnė nė formė Dielli dhe janė tė vendosura nė Lindjen e Mesme.
Ato nė Jordani dhe Siri duket se nuk kanė lidhje me fenomene astronomike.
Ndėrkaq strukturat nuk janė gjetur njėra pas tjetrės dhe nuk kanė qenė tė bashkuara, por kanė pasur vendosje tė ēuditsh,e
Nė Arabi Saudite disa nga strukturat duket nga aeroplani sikur janė tė lidhura me varre tė lashtė.
Ndėrkaq strukturat duken aq antike sa qė mund tė klasifikohen si prehistorike duke mos mundur tė jepet njė datė e saktė pėr to.
Sipas studiuesve strukturat mund tė datojnė rreth 900 vjet mė parė gjė qė vėrteton lashtėsinė e tyre.
Amelia Sparavigna, njė Profesore fizike nė Torino tė Italisė tha pėr Live Science se strukturat mund tė jenė tė njė kategorie si Nazca Lines.
"Nėse do arrimė tė gjejmė origjinėn e Nazca Lines, atėherė mund tė gjejmė edhe atė tė strukturave, ndėrsa funksioni i tyre duket tė jetė po aq enigmatik sa vizatimet nė shkretėtirėn e Nazca-s. Ndoshta strukturat kanė lidhje me vendet e adhurimit dhe kultet, apo me ngjarje astronomike apo ndoshta me vetė stinės, por pavarėsisht se dizenjua e tyre ėshtė e ndryshme funksioni mund tė jetė i njėjtė", shpjegon ajo nė e-mailin e saj.
Pėr Kennedy-n kuptimi i tyre mbetet i mistershėm dhe pyetja qė ai bėn ėshtė, "Ēfarė qėllimi kanė?"
a.y/NOA
Forumi Shqiptar ėshtė komuniteti shqiptar mė i vjetėr dhe i madh nė Internet. Ai u hap pėr herė tė parė nė vitin 1998 si pjesė e projektit Albasoul. Forumi ėshtė njė nismė private e njė grupi emigrantėsh shqiptarė qė ka pėr qėllim t'iu ofrojė tė gjithė shqiptarėve njė platformė pėr tė shprehur zėrin e mendimin e tyre nė liri tė plotė. Forumi ėshtė njė sipėrmarrje jo-fitimprurėse dhe tė gjitha shėrbimet tona ofrohen falas e pėr tė gjithė. Stafi i forumit ėshtė staf vullnetar dhe pa pagesė. Shpenzimet e forumit mbulohen nga nismėtarėt, donacionet e anėtarėve dhe tė ardhurat nga reklamat.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kik_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn cym_Latn als_Latn