als_Latn dik_Latn sag_Latn
Read MjedisiSot112.pdf text version
Nr. 112 | Korrik-Gusht 2006
Botim i përmuajshëm i Qendrës Rajonale të Mjedisit (REC) - Shqipëri
varkën e turizmit shqiptar
Ta shpëtojmë
Eko - turizëm në Shqipëri ?
lexoni në faqen 7
Parku Ballkanik i Paqes - Aty ku natyra shemb kufijtë
lexoni në faqen 8-9
Ligji i Turizmit çelësi për një turizëm të qëndrueshëm
lexoni në faqen 11
Në këtë Numër
Numër 112 | Korrik-Gusht 2006 MJEDISI SOT
EDITORIAL
Zhvillim turistik apo luftë për ekzistencë
3
është një botim periodik i Qendrës Rajonale të Mjedisit (REC) Zyra në Shqipëri Në këtë botim të përmuajshëm do të gjeni informacion për probleme mjedisore, lajme të përzgjedhura, opinione e komente për çështje të mjedisit nga vendi dhe rajoni, informacione për aktivitete për mjedisin nga vendi dhe bota etj. Versionin elektronik të kësaj reviste mund ta gjeni në faqen: http://albania.rec.org Për të marrë "Mjedisi Sot", e përditshme elektronike, me postë elektronike apo revistën "MJEDISI SOT" (botim i përmuajshëm), dërgoni emrin dhe adresën tuaj pranë Zyrës së REC në Shqipëri, në adresat: Kutia Postare 127, Tiranë; Tel/Faks: (04) 23 29 28; ose editor@albania.rec.org
NGA VENDI
"Morava", Park Kombëtar në Korçë Votohet Konventa për mbrojtjen detare Asgjësim municionesh në zonën turistike Peshkatarët "elektrikë" rrezikojnë Liqenin e Shkodrës Penalizohen pallatet që derdhin ujërat e zeza në det
3-4
NGA REC
Regjistrat e Shkarkimit dhe Transferimit të Ndotësve Angazhim i përbashkët - shkëmbim përvojash të suksesshme
5, 12
PROFIL
Erseka me një plan zhvillimi të turizmit
13 13-15
http://albania.rec.org
NGA BOTA
Ngrohja globale dhe ndikimi njerëzor UNESCO përjashton arqipelagun e Galapagos nga "Pasuri natyrore në rrezik" Hollanda heq taksat për automjetet mjedisore Kina, prioritet mbrojtja e mjedisit Krijohet ligatina "më e madhe" në Britaninë e Madhe BE Rusi, bisedime mbi kërcënimet mjedisore
Qendra Rajonale e Mjedisit (REC)
për Europën Qendrore e Lindore
është një organizatë ndërkombëtare jopartizane, joavokate, jofitimprurëse, që mbështet zgjidhjen e problemeve mjedisore në Europën Qendrore e Lindore (EQL), duke nxitur bashkëpunimin ndërmjet organizatave joqeveritare, qeverive, bizneseve e aktorëve të tjerë mjedisorë, si dhe duke mbështetur shkëmbimin e lirë të informacionit dhe pjesëmarrjen e publikut në vendimmarrjen mjedisore. REC është krijuar në 1990 nga SHBA, Komisioni Europian dhe Hungaria. Sot REC, bazohet ligjërisht në Kartën e tij, nënshkruar nga 28 vende dhe nga Komisioni Europian, dhe në një marrëveshje ndërkombëtare me qeverinë hungareze. REC ka zyrën qendrore në Szentendre, Hungari, dhe zyrat e vendeve në secilin prej 15 vendeve përfituese. Shqipëria e ka nënshkruar Kartën e REC në 1993. Zyra e REC për Shqipërinë është hapur në 1994. Kjo zyrë punon për realizimin e misionit të REC duke mbështetur organizatat jofitimprurëse, institucionet mjedisore në të gjitha nivelet dhe aktorë të tjerë të interesuar në fushën e mjedisit, duke mbështetur proceset pjesëmarrëse dhe shkëmbimin e lirë të informacionit. Fushat kryesore të veprimtarisë janë: Programi i granteve për OJF-të; Planet Lokale të Veprimit në Mjedis, Informacioni Mjedisor; Edukimi Mjedisor; Programi i kualifikimit për OJF-të dhe zyrtarë të mjedisit, nismat dhe programet vendore e rajonale etj. Donatorët më të fundit janë: Komisioni Europian, Ambasada e Mbretërisë së Holandës, SIDA, UNDP, GEF/SGP, Fondacioni SOROS, SDC, BE, etj. http://albania.rec.org
TEMA E MUAJIT
Eko - turizëm në Shqipëri ? Parku Ballkanik i Paqes Aty ku natyra shemb kufijtë Ndikimet mjedisore të turizmit në rajonin e Liqenit të Shkodrës Ligji i Turizmit çelësi për një turizëm të qëndrueshëm
7-11
Ky botim mbështetet financiarisht nga Ambasada e Mbretërisë së Hollandës në Shqipëri
Kanë kontribuar për këtë numër: Ilir Mati | Djan Bejko | Drita Kruja | Haki Zoto | SNV | Besnik Baka
Stafi Editorial Mihallaq Qirjo | Alken Myftiu | Besnik Baka | Genta Hoxha | Eduart Cani | Daniela Tola
Opinionet e shprehura në shkrimet e kësaj reviste nuk paraqesin domosdoshmërisht opinionet e Qendrës Rajonale të Mjedisit (REC)
Forum
Shku
rt
"Morava", Park Kombëtar në Korçë
Këshilli i Rregullimit të Territorit në Qarkun e Korçës miratoi projektin e planit rregullues të zonës së Moravës, i cili, në një të ardhme jo të largët, do të ketë përmasat e një Parku Kombëtar. Plani rregullues i zonës së Moravës do të shtrihet në një sipërfaqe prej 400 hektarësh në zonën e Vargmalit të Moravës. Aktualisht, kjo sipërfaqe shtrihet në juridiksionin e Bashkisë së Korçës, Komunës së Drenovës dhe Komunës së Bulgarecit. Qëllimi i hartimit të kësaj detyre projektimi për zonën e Moravës është kthimi në një hapësirë të kompletuar në të gjitha drejtimet, për t'u shfrytëzuar për turizëm malor gjithëvjetor. Në elementët përbërës janë infrastruktura rrugore, furnizimi me ujë dhe energji elektrike, mbjellja e sipërfaqeve të gjelbëruara, ndërtimi i terreneve sportive, pistave të skive, pishinës, teleferikut, ngrehinave për akomodim, krijimin e një amfiteatri kulturor etj.
Editorial
Zhvillim turistik apo luftë për ekzistencë
"Ku do t'i kalosh pushimet sivjet ?" Pyetje e rëndomtë në ditët e nxehta të verës teksa njerëzit përpiqen të organizojnë planet e tyre. Natyrisht përgjigjet janë sa të larmishme aq edhe ambicjoze. Më të guximshëm duket se janë ata që preferojnë t'i kalojnë pushimet në Shqipëri, mes zërave se do të shpenzosh më shumë dhe do kënaqesh më pak. Zhvillimi i ngadalshëm dhe në të shumtën e rasteve spontan, i turizmit në vendin tonë, ka lënë një shije të hidhur tek vendasit. Zoti na ofroi detin Jon e Adriatik, na dhuroi malet e luginat të pasura me peisazhe dhe burime natyrore, na fali pozicionin gjeografik mjaft të përshtatshëm, dhe përsëri ende nuk po dimë të përfitojmë ose të marrim atë që kërkojmë. Kjo për shumë arsye që nëse i përmendim, përsëri nuk do të bëjë asnjë ndryshim. Tashmë duket jemi mësuar me kapacitetet e mangëta që ne mund të ofrojmë në fushën e turizmit dhe gjithçka kufizohet në një turizëm minisezonal, që nuk bën gjë tjetër veç minon bazat e një turizmi të qëndrueshëm, çka do të thotë zhvillimi i të gjitha profileve në industrinë e turizmit. Të kushtëzuar nga mjaft faktorë, turistët pa pretendime dynden në plazhet dhe pikat turistike duke sjellë mbipopullimin e tyre brenda një kohe të shkurtër. Ata që jetojnë me biznesin e shërbimeve turistike e dinë shumë mirë se ky fluks është i vetëm dhe i shkurtër, prandaj pa e menduar gjatë, përpiqen të bëjnë çdo gjë për të përfituar nga ato që sjell muaji gusht. Çmimet janë të lidhura ngushtë me kushtet e ofruara dhe konkurrencën, por kur kërkesa është e madhe, ky rregull automatikisht bie poshtë. Dhe ndodh ajo që çdo vit çmimet janë të larta dhe, natyrisht, kushtet lënë për të dëshiruar. Muaji gusht sjell kulmin që pasohet nga rënia e parashikuar dhe përfundimi i sezonit aq të shumëpritur. Pastaj bëjmë përsëri përmbledhjen e arritjeve që solli turizmi: Grafiku pozitiv, por aspak domethënës në kontributin që kërkohet në zhvillimin e një turizmi të qëndrueshëm ashtu siç na këshillohet : turizëm i shpërndarë në të gjithë vitin në degë të ndryshme, malor, liqenor, apo ekoturizëm.
Votohet Konventa për mbrojtjen detare
Kuvendi i Shqipërisë miratoi ligjin për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare për Parandalimin e Ndotjes nga Anijet, e njohur si MARPOL. Ligji trajton sipërfaqet gjeografike tokësore, ujore dhe detare të Republikës së Shqipërisë, pronë shtetërore apo private, përbërësit e diversitetit biologjik dhe përcakton detyrimet për organet shtetërore, që veprojnë në kuadër të këtij ligji. Ky ligj sanksionon përdorimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore, duke tentuar të pakësojë ndjeshëm konfliktet që do sillnin ndikimet negative në to, si dhe ndarjen e drejtë dhe të barabartë të të gjitha të ardhurave që vijnë si rezultat i burimeve gjenetike.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
Nga VeNdi
Asgjësim municionesh në zonën turistike
Turizmi në zonat e thella malore të Qarkut të Shkodrës ende nuk ofron asnjë mundësi reale për pushuesit vendas dhe ata të huaj. E ndërsa realizohen takime të stërgjata për hartimin e projektligjit të ri mbi turizmin, që pritet të miratohet nga Parlamenti Shqiptar në shtator të këtij viti, një Zonë e Mbrojtur në rrethin e Pukës prej kohësh po përdoret për asgjësimin e municioneve luftarake të të gjithë rajonit verilindor të vendit. "Livadhet e Mazit", një zonë kjo e njohur për bukuritë e saj natyrore dhe që pritet të shpallet Park Kombëtar, është kthyer në një vend shpërthimesh të zhurmshme, duke u bërë një problem shqetësues jo vetëm për banorët vendas, por edhe për turistët e pakët që duan të shijojnë mrekullitë e viseve të tilla. Ndërkohë, në takimin me drejtues të Ministrisë së Foto arkiv Turizmit dhe përfaqësues të Organizatës Botërore të Turizmit, me nismën e Kryetarit të Bashkisë së Pukës, Rustem Strugaj, janë bërë prezente dhe probleme të shumta që hasen në zona të tjera turistike të këtij qarku. Në zonat turistike të Thethit në Shkodër dhe të Valbonës në Tropojë, vazhdon të mungojë krejtësisht infrastruktura. Përveç rrugëve të amortizuara që të çojnë në këto vende turistike malore, mungojnë dhe mjetet bazë për grumbullimin e mbeturinave. Turistëve, që shkojnë për pushime në këto vende ende të virgjëra të rajonit verior të vendit, u duhet të marrin masa për të përmbushur nevojat më elementare të tyre. Përfaqësues të agjencive turistike në rrethet Shkodër, Pukë, Mirditë dhe Lezhë kanë tërhequr vëmendjen për mungesën e infrastrukturës turistike.
Peshkatarët "elektrikë" rrezikojnë Liqenin e Shkodrës
Specialistët shprehen se përdorimi i mjeteve dëmtuese gjatë peshkimit ka cënuar rëndë ripërtëritjen e peshkut. Resurset natyrore të peshkut në Liqenin e Shkodrës dhe në lumin Buna, megjithëse janë shpallur "Zona të mbrojtura", vazhdojnë të jenë të rrezikuara nga gjuetia pa kriter. Mbi këtë problem, komandanti i trupave "Rangers", Isa Harusha, shprehet se, si pasojë e ushtrimit të peshkimit nga persona që nuk zotërojnë njohuritë e nevojshme profesionale dhe kriteret bazë të peshkimit, nisur edhe nga etja për fitime, një pjesë e "peshkatarëve" peshkojnë duke përdorur energji elektrike. Peshkimi me korrent është gjithnjë i dëmshëm për peshkun, por sidomos gjatë kësaj periudhe të kohës së shumimit të tij, kjo metodë sjell pasoja tepër negative në ripërtëritjen e peshkut, pasi e dëmton atë që në vezë. Përdorimi i korrentit gjatë kësaj periudhe, sqaron komandant Harusha, është duke rrezikuar riprodhimin e gjeneratave të reja në liqenin e Shkodrës, faktor që shpie në një humbje të madhe ekonomike dhe zvogëlon kontributin e madh ushqimor që peshku sjell". Nisur nga ky dëm i jashtëzakonshëm, autoritetet vendore u bëjnë thirrje personave të papërgjegjshëm ose të paditur në fushën e peshkimit, që pavarësisht nevojave për fitim, gjatë periudhës së shumimit të peshkut, por jo vetëm, të mos përdorin korrentin në ujërat e Liqenit të Shkodrës dhe të Lumit Buna.
Penalizohen pallatet që derdhin ujërat e zeza në det
Asnjë pallat nuk do të ndërtohet më në zonat bregdetare, nëse tubacionet e shkarkimit të ujërave të zeza nuk i ka të lidhura me kolektorët! Pas evidentimit të pikave ku ndotja e ujërave nga fekalet i ka tejkaluar me disa herë normat e lejuara, Ministria e Mjedisit ka vendosur të marrë masa të menjëhershme. "Në shumë zona turistike është abuzuar nga ndërtuesit e pallateve, pasi derdhja e ujërave të zeza është bërë në gropa septike, duke ndotur së tepërmi ujërat në këto zona", shprehet zëdhënësi i Ministrisë së Mjedisit, Tom Therçaj. Këto masa po merren pas bërjes publike të situatës alarmante, që është krijuar në shumë zona të bregdetit, madje edhe në jug të vendit, sipas monitorimit të kryer vetëm një muaj më parë, në prag të fillimit të sezonit turistik. Kështu, në qytetin e Durrësit mbeten problematike zona e Shkëmbit të Kavajës, ajo e Golemit, si dhe zona pranë Currilave. Referuar rekomandimeve të OBSHsë, më shumë se 69 zona të plazheve, ku janë stacionet e monitorimit, kanë rezultuar se janë të ndotura ose shumë të ndotura, ndërsa për disa plazhe si ai i Zhironit, Shkëmbi i Kavajës apo Shkolla e Marinës, kjo organizatë ka rekomanduar marrjen e masave urgjente. Studimi i ISHP ka vënë në dukje edhe probleme që ndikojnë në ndotjen e ujit. Nëse asnjë masë nuk merret, nuk do të jetë e largët dita që, pasi të hysh në det, të dalësh jo vetëm me infeksione, por edhe me sëmundje të rënda infektive.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
Nga reC
Regjistrat e Shkarkimit dhe Transferimit të Ndotësve
Tryezë e rrumbullakët me ekspertë
Qendra Rajonale e Mjedisit
Qendra Rajonale e Mjedisit, në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, në kuadër të projektit "Përmirësimi i praktikave të pjesëmarrjes publike Hapat e mëtejshëm për zbatimin në praktikë të Konventës së Aarhusit në vendet e Evropës Juglindore", i mbështetur nga Ministria e Punëve të Jashtme të Vendeve të Ulëta, organizuan një tryezë pune mbi Regjistrat e Shkarkimit dhe Transferimit të Ndotësve, të njohura si PRTR me inicialet në gjuhën angleze. Në tryezë merrnin pjesë përfaqësues të Ministrisë së Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, Inspektoriatit Mjedisor, ministrive të linjës, institucioneve të ndryshme të ngarkuara me monitorimin e mjedisit, përfaqësues të institucioneve akademike, të sektorit të biznesit dhe Dhomës së Tregëtisë dhe Industrisë Tiranë, si dhe përfaqësues të REC nga Hungaria dhe Shqipëria. Në takim u prezantuan një material i përgatitur për vlerësimin e gjendjes lidhur me PRTR në Shqipëri, si dhe një përshkrim i proçeseve rajonale, evropiane dhe përvojave në vende të ndryshme lidhur me këto regjistra. Protokolli i PRTR është ratifikuar nga Kuvendi i Shqipërisë në qershor 2006. Ky hap i ndërmarrë do të thotë një sërë detyrimesh tashmë për zbatimin në praktikë të këtij protokolli. Por zbatimi praktik i këtij protokolli kërkon një bashkëpunim të ngushtë ndërmjet autoriteteve mjedisore, biznesit dhe strukturave për monitorimin e mjedisit. Ky ishte një nga përfundimet e arritura nga diskutimet e
Foto nga takimi
pjesëmarrësve. Krahas dhe me përfundimet e tjera, do të ndihmojnë në hartimin e hapave të tjerë vijues për procesin e zbatimit të Protokollit dhe vendosjes së bashkëpunimit ndërmjet të gjithë aktorëve të përfshirë në të. REC Shqipëri do të vijojë dhe me aktivitete të tjera që lidhen me PRTR, apo dhe më çështje të tjera të zbatimit në praktikë të Konventës së Aarhusit në Shqipëri. Për më shumë informacion mund të kontaktoni: Alken Myftiu REC Shqipëri Tel/faks +355 4 232928
Botimi i ri
"Shpendët dhe gjitarët e Shqipërisë" në një libër praktik
Libri "Shpendët dhe gjitarët e Shqipërisë", me autor Taulant Bino, Haki Zoto dhe Ferdinand Bego, përbën një kontribut me vlerë dhe arritje me rëndësi të veçantë në fushën e studimeve dhe botimeve për faunën e Shqipërisë. Është një botim i cili ndërthur në mënyrë të përkryer njohuritë praktike dhe ato shkencore. Në të mund të gjesh përshkrime dhe detaje të rëndësishme për larmishmërinë e shpendëve dhe gjitarëve. Ky punim ndalet në mënyrë të veçantë në parimet bazë të vrojtimit dhe studimit të shpendëve dhe gjitarëve. Libri jep të dhëna themelore rreth jetës së pjesës më të madhe të shpendëve dhe gjitarëve që një vëzhgues i vëmendshëm mund të shohë në harkun kohor të 3 vjetëve. Ai është hartuar në formën e një libri xhepi për vëzhgues që kanë dëshirë të udhëtojnë në Shqipëri dhe të mësojnë për pasurinë llojore të saj e gjitha kjo e ilustruar me fotot përkatëse. Ky libër, i pari në llojin e vet, më shumë se një burim njohjeje dhe informimi, ai kërkon të japë kontributin e tij për njohjen dhe ruajtjen e llojeve të rralla e të rrezikuara të shpendëve dhe gjitarëve, me të cilët njerëzit janë pak të njohur. Ai do t'i shërbejë në mënyrë të veçantë studentëve të biologjisë dhe të pyjeve, nxënësve të shkollave, punonjësve të shërbimit pyjor e gjuetarëve, të cilët duhet të njohin sjelljen e kafshëve.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
The last secret...
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 6
Foto LSA
tema e muajit
Eko - turizëm në Shqipëri ?
Nga Ilir Mati
dhe negative. Por, me të drejtë shtrohet pyetja se ç'duhet bërë? është pikërisht kjo pyetje që Banka Botërore ka bërë për të gjetur përgjigjen se ku dhe si duhet ndihmuar Shqipëria me 10 milion dollarë në fushën e turizmit. Fitoi ideja e zhvillimit të turizmit të qëndrueshëm, pra atij që vë në ekuilibër zhvillimin ekonomik me respektimin e natyrës dhe kulturës së një vendi, e cila pranon Shqipërinë të futet në tregun e turizmit kështu siç është, me minimumi 500 turistë në javë, me kusht që të ndihmohet ngritja e strukturave pritëse për turistë pranë monumenteve të kulturës dhe natyrës shqiptare, në itinerare shumë mirë të përcaktuar nga ndërmarje, studio a agjenci profesionistësh, të cilat kanë provuar se dinë ta bëjnë shumë mirë këtë punë, ashtu si e kanë bërë edhe në vende të tjera. Kështu, në itinerarin Tiranë Sarandë, të ndërtohen struktura pritëse me standarde ndërkombëtare pranë Amfiteatrit të Durrësit, në Ardenicë, Apolloni, Zvërnec, Kaninë, etj. Struktura të tilla, janë ato të projektuara nga arkitektë të Institutit të Monumenteve të Kulturës, të cilat përmbledhin minimumin e domosdoshëm të një shërbimi turistik me parametra ndërkombëtarë, një parking, e një kafe me shërbime të ndryshme. Për turistët sot në Shqipëri ka automjete komforte, ushqim e fjetje të garantuar, por jo rrugë. Turistët i dinë këto. Ata i marrin parasysh mangësitë e rrugëve, por kurrë ato mangësi të cilat vihen re në një objekt kulturor të mbrojtur nga shteti, të vizitueshëm, për të cilin kanë paguar, madje edhe shtrenjtë. Për shembull, nuk të falin për plehrat brenda parkut të Apolonisë, mungesës së parkingut të organizuar aty, pranisë së një kjoske primitive për shitjen e biletave dhe kartolinave dhe një bar restoranti që plehrat e veta i hedh në rrëzë të mureve të vjetër.
Redaksia e revistës «Mjedisi SOT», më kërkoi të shkruaj për ekoturizmin në Shqipëri, pra për atë që, sipas konceptit të shumëve, lidh pushimet e njerëzve me natyrën shqiptare. Se ç'ofron natyra shqiptare, këtë e dinë të gjithë, shqiptarë e të huaj, sepse e mësojnë si gjatë arsimimit në shkollë, ashtu edhe në familje e në shoqëri. Çdokush e di se natyra shqiptare është e lidhur ngushtësisht edhe me kulturën e popullit të saj. Ajo ka një larmi të madhe që shkon nga buza e detit Jon e Adriatik e deri në shtigjet e lëndinat e Korabit. Ka, me fjalë të tjera, potencial të mjaftueshëm dhe veçori të shënuara për tërheqje turistike. Por, ky potencial duket se është në rrezik! Dhe personalisht më vjen mbarë të shkruaj për këtë rrezik, ndërkohë që jemi në pikun e atij të quajtur përgjithësisht "sezon turistik veror" dhe na duhet të shkruajmë për reklamë vetëm pozitivisht, gjë e cila nuk është e mirë për atë të quajtur industri turistike. Sepse turistëve duhet t'u tregosh të vërtetën, në të kundërt, ata do të mërziten shumë nga përcaktimi vetë i të pathënave nga ofruesit e këtij turizmi. Kështu, mjafton të shikoni se si është katandisur plazhi i Durrësit, dhe ndoshta do t'ju hyjë frika se një «zhvillim» i tillë ka rrezik të përfshijë të gjithë bregdetin e Shqipërisë. Shikoni Velipojën! Shikoni Shëngjinin! Ato plazhe, të virgjëra këtu e disa vjet më parë, i janë nënshtruar dhunës urbanistike, dhunës së pushtuesëve me përkrahje politike, të cilët udhëhiqen nga parimi i tjetërsimit të pronës private dhe shtetërore në favor të atij që është në pushtet; dhunës së atyre që te turizmi shikojnë vetëm të pasurohen në kurriz të shërbimit që
nuk dinë të bëjnë. Ekosisteme të tilla si Velipoja, Shëngjini, Shiroka, Tale, Patoku, Kepi Rodonit, Bishti i Pallës, Kallmi, Currilat, Spile e Kavajës, Gryka e Shkumbinit, Divjaka, Semani, Treporti, Gjiri i Vlorës, buza e Jonit nga Gjuhëza e deri në Stillo, janë në rrezik konkret dhe imediat! Çdo ditë hidhet çimento e hekur kudo, me leje e pa leje nga autoritetet vendore. Dhe kjo ngaqë autoritetet vendore, të cilat ne kemi zgjedhur, nuk janë të besueshme për sa duhet të tregojnë në mbrojtje të zhvillimit turistik të Shqipërisë, në bazë të parimeve të njohura që mbrojnë mjedisin dhe jetën, kulturën e njerëzve në atë mjedis. Po plehërat? Eshtë e tepërt të vazhdoj me këtë temë, sepse kushdo mjafton të kërkojë të dijë se ku hidhen mbeturinat në vendin që ai është duke bërë fundjavën a pushimet, që në çast të zërë kokën me grushta e të shkulë flokët nga llahtaria që do ta zërë, ose të vërë syze të errëta, shumë të errëta indiferentizmi e të lërë që plehërave të vjetshme t'i shtohen edhe plehërat e tij, e këtyre të fundit, edhe ato të vitit të ardhshëm, për ta shndërruar Shqipërinë në një kazan të madh plehërash! Si mund të lejohen nga autoritetet përkatëse të ndërtohen, psh fshatra turistikë të reja në Buzëdetin Jon, ndërkohë që fshatra të tillë si Palasa, Dhërmiu, Iliazi, Vunoi, Himara, Piluri, Kudhësi, Qeparoi, Borshi, Piqerasi, Lukova, Sasaj, Nivicë Bubari, Vrina, janë fshatra në pritje për të hyrë në rrugën e ekoturizmi. Fshatra të gatshëm për t'iu përgjigjur kërkesës për ekoturizëm mesdhetar? Përgjigja është vetëm një: Nuk mund të lejohen në se duam të përfitojmë nga eksperienca jonë e këtyre viteve të fundit dhe eksperienca botërore pozitive
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
tema e muajit
Parku Ballkanik i Paqes
Ballkani ka një histori të gjatë luftërash, konfliktesh dhe ngjarje të cilat edhe sot ndikojnë në marrëdhëniet që popujt e gadishullit ndajnë. Kufijtë janë të shenjtë dhe të pashkelshëm për njerëz të cilët ato i shikojnë si barriera mbrojtëse nga psikologjia e luftërave ballkanike në periudha historike të ndryshme; në kohë të vjetra e të reja. Por nëse për një çast harrojmë kufijtë, konfliktet, ndarjet mbi baza etnike dhe shikojmë natyrën, malet dhe vlerat natyrore, që na rrethojnë, do të kuptojmë se jemi kaq pranë njëri-tjetrit dhe kaq të afërt. Parku Ballkanik i Paqes është një projekt transnacional që synon të krijojë një park të përbashkët në promovimin e paqes dhe vlerave natyrore të alpeve në trekëndëshin Shqipëri, Mali i Zi dhe Kosovë - një nga rajonet më të mrekullueshme dhe më të pastra në të gjithë rajonin. Parku Ballkanik i Paqes është një nismë që kërkon të mbështesë dhe të japë kurajo në drejtim të mbrojtjes dhe përkujdesjen ndaj diversitetit biologjik dhe pasurive natyrore. Por jo vetëm! Në veçanti një nga qëllimet kryesore është rritja e shkëmbimit të kulturave mes njerëzve që jetojnë në rajonet kufitare Shqipëri Mali i Zi Kosovë me mesazhin për një bashkëjetesë në paqe dhe prosperitet. Bazuar në udhëzimet e Komisionit Botëror të Zonave të Mbrojtura, parqet e paqes duhet të mbulojnë zona me një domethënie të veçantë, të karakterizuara në të kaluarën nga luftërat. Pikërisht Parku Ballkanik i Paqes mbledh ekologjistë dhe aktivistë të paqes nga e gjithë bota, të cilët nga njëra anë kontribuojnë në mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, florës dhe faunës; kërkojnë të unifikojnë përpjekjet midis vendeve të përfshira në zhvillimin e qëndrueshëm të (eko)turizmit rajonal. Ndërkohë, në anën tjetër, pjesëmarrësit e këtij projekti, i ndërmarrë fillimisht nga Qendra për Studimet e Paqes në Universitetin Colgate, punojnë për të promovuar bashkëjetesën paqësore midis banorëve të këtyre zonave të thella malore në frymën e solidaritetit dhe komunitetit të hapur e tolerant. Parku Ballkanik i Paqes i jep mundësinë pjesmarrësve të cilët kërkojnë të shijojnë pejsazhin, kulturën, traditat, vlerat dhe çdo gjë tjetër në Alpet e Shqipërisë, Malet kufitare të Malit të Zi dhe natyrisht mrekullinë që të ofrojnë luginat e maleve kosovare të gjitha këto në një emër të përbashkët; Parku Ballkanik që nuk njeh barriera. Duke përshkruar kufij të pahapur më parë, anëtarët e BPP krijojnë kontakte me banorët, kuptojnë jetesën dhe nevojat në malet e virgjër që na rrethojnë.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
tema e muajit
Aty ku natyra shemb kufijtë
Në aktivitetet promovuese të Parkut Ballkanik, ofrohet një kontribut mjaft domethënës për sa i përket ndalimit të konflikteve dhe paqes në rajon, me frymën e tolerancës ndëretnike. Objektivi i këtij udhëtimi nëpër male nuk është thjesht ecja, por përfshirja e sa më shumë banorëve lokalë si drejtues, apo mikpritës të projektit në shtëpitë e tyre... 1. Lugina e Rugovës Lugina e Rugovës është një mjedis i pasur natyror që shtrihet në rrjedhën e lumit Mbushtica, e rrethuar nga malet me një potencial të madh të zhvillimit të ekoturizmit. Shtrati i luginës gjarpëron midis maleve të pasur me pyje dhe kullotat e virgjëra alpine, të populluara nga një larmishmëri biodiversiteti. Lartësia më e madhe arrin në 2500 m dhe njihet si shtëpia e Shqiponjës së Artë. Netët e para kalojnë në luginën e mahnitshme të Rugovës, një nga pikat më turistike, vetëm 10 km larg qytetit të Pejës. Ecje të gjata nëpër bukuritë natyrore që të ofron ky rajon, me mjaft burime ujore dhe kullota alpine. Disa nga pjesëmarrësit guxojnë më shumë se të tjerët duke sfiduar malet e larta dhe kaluar natën në kasolle dhe çadra. 2. Mali i Zi Malet Prokletije janë gjithashtu të njohura nga gojëdhënat dhe legjendat e kësaj zone si Malet e Mallkuar. Me një pejsazh tërheqës, shkëmbinjtë, si të gdhendur nga forcat natyrore në mijëra vjet, përshëndeten nga luginat e dhe kreshtat e maleve të larta. Që nga Kosova, udhëtarët e natyrës ballkanike iu drejtuan kufirit verior drejt qytetit të Plavës. Shëtitja vazhdon në brigjet e liqenit të Plavës, i pasur me një bukuri natyrore që i ka rezistuar kohës. Gjatë ditës zhvillohen udhëtime në malet që rrethojnë qytetin, nën përkudesjen e plotë të banorëve dhe drejtuesve lokalë. . Shqipëri Parku Kombëtar i Thethit përbëhet nga kullota të begata alpine dhe kreshta të ashpra të maleve që e rrethojnë. Kjo zonë ka një pasuri të pakrahasueshme të jetës së gjallë. Banorët e paktë të këtij parku kombëtar jetojnë ende me zakonet dhe traditat e trashëguara brez pas brezi, duke e bërë Thethin një vend me vlera unikale. Mirësevini në Shqipëri... Nga pika kufitare e Vermoshit të largët, grupi i lajmëtarëve të paqes hyn në bjeshkët dhe alpet e ashpra të Shqipërisë që janë ashtu si në gojëdhënat e lashta. Mesazhi i paqes nuk arriti të mënjanojë problemet politike duke shkaktuar një ndryshim në program. Grupi nuk arriti të realizonte 11 km ecje nëpër male në atë që mund ta quajmë kufi imagjinar që ndan malet ballkanike. Si pasojë u desh të përshkoheshin qindra kilometra për të arritur në pikën kufitare të Vermoshit. Mikpritja dhe organizimi është emocionues, ku familjet e zonës me dashamirësi pritën pjesëtarët e misionit në shtëpitë e tyre. Udhëtimi vazhdon në bukuritë natyrore që të ofron monumenti i natyrës që quhet Theth.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 |
tema e muajit
N
dikimet mjedisore të turizmit të bazuara tek natyra zakonisht ndodhin si rezultat i një kombinimi të faktorëve të ndryshëm: përdorimit të ekosistemeve të ndjeshme, numrit të madh të vizitorëve e sjelljes së papërshtatshme të tyre, si dhe mungesës së menaxhimit kompetent të zonave. Ndikimet mjedisore mund të shkaktohen nga komponentët e ndryshëm të turizmit, që mund të diferencohen si më poshtë: · aktivitete të vizitorëve · aktivitete transporti · sjellje e ofruesve të shërbimeve · infrastruktura shoqëruese ( furnizimi me ujë, ujërat e zeza, energjia elektrike, grumbullimi e largimi i mbeturinave, etj) · zhvillimet e detyruara të tërthorta (migrimi i fuqisë punëtore, aktivitetet tregtare etj në zonë) duke rritur konsumimin e burimeve në zonë.
Qëllimi i menaxhimit mjedisor është të parashikojë ndikimet negative përpara se ato të ndodhin. Një koncept themelor për të përcaktuar potencialin që më përpara është që të përcaktojmë "kapacitetin maksimal"si "shkalla në të cilën një ekosistem, një habitat ose pejsazh mund të akomodojë pa humbur ekzistencën e qenieve ose sensin e vendit" (Europarc Federation 2001). Turizmi në rajon është kuptuar më shumë si turizëm i plazhit, i rërës dhe i diellit. Mendoj që turizmi i çiklizmit mund të luajë një rol të rëndësishëm si potencial turistik i rajonit në kuadrin e ekoturizmit. Shqipëria duke qenë në konkurencë direkte me Malin e Zi, Slloveninë, Kroacinë, Greqinë dhe Italinë e ka të vështirë të vendosë profilin e vet të suksesshëm. Pushimi aktiv paraqet një tendencë turistike në rritje. Në të ardhmen e afërt potenciali i turizmit ujor për Liqenin e Shkodrës, nuk do të jetë i mjaftueshëm, kështu që një formë e turizmit me tendencë zhvillimi, do të jetë turizmi i çiklizmit.
Ndikimet mjedisore të turizmit në rajonin e Liqenit të Shkodrës
Nga MBA. Djana Bejko dhe MBA. Drita Kruja
Liqeni i Shkodrës përbën një ndër rajonet e rëndësishëm të zhvillimit të turizmit në rajonin e Shkodrës. Si i tillë, ai tashmë është në fokus të shumë vizitorëve nga rajoni i Shkodrës, Lezhës, më pak nga Tirana apo Durrësi, të cilët mjaft shpesh gjenden në brigjet e këtij liqeni për të shijuar natyrën dhe drekat e shijshme me peshk të freskët! Duke filluar nga fundi i muajit maj dhe deri në fund të korrikut, brigjet e Liqenit të Shkodrës shërbejnë si "strehë" relaksi, kreativiteti dhe plazhi për një pjesë të mirë të komunitetit të rajonit të Shkodrës. Në tre vitet e fundit është shtuar ndjeshëm numri i turistëve nga Mali i Zi, Maqedonia dhe Kosova. Sipas një interviste të marrë me presidentin e agjencisë "Shkodra Travel" në Shkodër z. Sokol Hoxha, numri i vizitorëve apo turistëve ditorë në brigjet e Liqenit të Shkodrës shkon 200 250, që do të thotë se çdo ditë të pakten 4 5 autobuzë me turistë nga vendet e lartpërmendura shijojnë dhe relaksohen në natyrën tërheqëse të brigjeve të këtij liqeni. Mbajtja në nivele të larta të cilësisë së mjedisit është e rëndësishme dhe për suksesin e turizmit në zonën e Liqenit të Shkodrës. Sot turistët kërkojnë të udhëtojnë më shumë në destinacione cilësore në lidhje me mjedisin dhe shpesh janë të gatshëm të paguajnë më shumë për të patur eksperienca në një mjedis të pastër, të pandotur dhe ekologjik. Një nivel i lartë i cilësisë është i rëndësishëm dhe për vetë banorët e zonës.
REKOMANDIME
1. 2. E rëndësishme është që në politikat e zhvillimit të turizmit për rajonin, ruajtja e mjedisit për zonën e Liqenit të Shkodrës të jetë pjesë përbërëse. Për ndërtimin e banesave dhe lehtësirave të ngjashme në zonën e Liqenit të Shkodrës duhet të kemi parasysh këto rregulla: · Mosndërtimi në vende të ndjeshme ose në zona ku shpendët mund të shqetësohen. · Përdorimi i materialeve të ndërtimit dhe stile arkitekturore që lidhen me peisazhin ekzistues. · Përdorimi i materialeve ndërtimi natyrore lokale, por sigurisht të një qëndrueshmërie të lartë. · Minimizimi i shfrytëzimit të energjisë dhe përdorimi i burimeve alternative të energjisë (dielli, era), ku është e mundur. · Përdorimi i bimëve karakteristike të zonës për oborre dhe lulishte, në mënyrë që të minimizohet përdorimi i ujit dhe pesticideve. Duhet të vendoset kontrolli mbi udhëtimet e ndryshme dhe mjetet e realizimit të tyre brenda zonës së Liqenit të Shkodrës. Duhet të vendoset kontrolli mbi peshkimin dhe gjuetinë e shpendëve, prerjen e pemëve etj.
. .
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 10
tema e muajit
Zogj shtegtarë
Ligji i Turizmit
M
e nismën e Ministrisë së Turizmit Kulturës, Rinisë dhe Sporteve dhe me mbështetjen e Organizatë Botërore të Turizmit dhe SNV-së (Organizata Hollandeze për Zhvillim), startoi projekti për hartimin e ligjit të turizmit në Shqipëri. Ky ligj synon të mbështesë zhvillimin afatgjatë të industrisë së turizmit në vendin tonë, si një potencial që do të kontribuojë në zhvillimin social-ekonomik. Shqipëria ka një hapësirë të madhe në shfrytëzimin e turizmit në vendin tonë, por e gjitha kjo mund të arrihet vetëm nëse mundemi të mbrojmë mjedisin, kulturën dhe trashëgiminë unike. Në prioritetet e Ministrisë së Turizmit Kulturës, Rinisë dhe Sporteve (MTKRS) është mbështetja e turizmit, si një degë e denjë në ekonominë shqiptare për të plotësuar kërkesat e turistëve ndërkombëtarë, por edhe të qytetarëve shqiptarë për pushime, çlodhje e argëtim. E gjitha kjo krahas ndërgjegjësimit për mbrojtjen e mjedisit dhe vlerave turistike që ne posedojmë. Teksa në pjesën më të madhe, turistët e huaj në Shqipëri vijnë për një periudhë fare të shkurtër, detyra jonë është të kujdesemi për zhvillimin e produkteve dhe shërbimeve të reja, tregjeve dhe mënyrave të ndryshme për të joshur dhe zgjatur qëndrimin e tyre në vendin tonë. Një rëndësi e veçantë duhet t'i kushtohet një strategjie të detajuar, që nxit zhvillimin e balancuar të turizmit në rajonet e ndryshme të Shqipërisë, çka do t'i zgjaste jetën destinacioneve aktuale dhe do t'i jepte mundësi njerëzve, në rajone të ndryshme, të përfitonin nga ky sektor. E gjitha kjo duhet të realizohet komform kritetereve të "Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis" dhe të mbrojtjes së burimeve natyrore. Në stategjinë e zhvillimit të një turizmi të qëndrueshëm, një rëndësi të veçantë luan mbështetja në trashëgiminë kulturore, traditën dhe zakonet shqiptare, që e bën unikal udhëtimin e një turisti. Një sfidë të vërtetë mund të quajmë përpjekjet e institucioneve shtetërore në balancën dhe rolin rregullator që duhet të luajnë përsa i përket zhvillimit të industrisë. Është e njohur se zhvillimi i industrisë ka një veprim të kundërt në degën e turizmit. Në të gjithë botën ky balancim realizohet nëpërmjet institucioneve kryesisht të pavarur, të cilat vlerësojnë përparësitë e zhvillimit të qëndrueshëm. Pikërisht akreditimi i shërbimeve të turizmit ka nevojë të
çelësi për një turizëm të qëndrueshëm
realizohet në bazë të rregulloreve, normave dhe kërkesave, të cilat duhet të respektohen nga investitorët. Sipas MTKRS-së, zhvillimi i sektorit të turizmit në vendin tonë është në fazat e para, dhe qëllimi i kësaj ministrie është afrimi i investitorëve privatë në këtë sektor dhe përdorimi i përvojave të vendeve më të zhvilluara që e kanë bazuar zhvillimin në industrinë e turizmit. Një bashkëpunim më i ngushtë kërkohet me Organizatën Botërore të Turizmit (OBT) dhe harmonizimin e Ligjit për Turizmin sipas parametrave ndërkombëtarë. Në përgatitjen dhe zbatimin e Ligjit të Turizmit, një objektiv kyç është promovimi dhe forcimi i sipërmarrjeve të vogla dhe heqja e pengesave të panevojshme administrative. me qëllim krijimin e një sektori kompetitiv të turizmit në vendin tonë. Eksperti i Kombeve të Bashkuara për Turizmin Botëror, John Downes, vendos piketat e ndërtimit të ligjit të Turizmit në Shqipëri, që synon të përmirësojë ndjeshëm ekonominë shqiptare deri në vitin 2012. Megjithëse Shqipëria aktualisht ka një ligj për turizmin, pranohet rishtaz se është i vjetëruar dhe aspak gjithërpërfshirës. Referuar analizës së gjendjes, struktura e hoteleve ekzistuese në Shqipëri, sidomos në zonën bregdetare kryesisht i korrespondon një kapaciteti jo të madh akomodimi për grupe. Nga këndvështrimi i marketingut të turizmit është e pamundur që ato të tërheqin grupe të mëdha turistësh në paketa turistike nga operatorët perëndimorë. Kapacitetet e këtyre bizneseve, kryesisht, i përgjigjen kërkesës së një klientele individuale ose të grupeve të vogla (familje). Kapacitetet e reja të akomodimit janë vlerësuar për të plotësuar kërkesat e tregjeve të huaja. Por nëse flasim për strategjinë e zhvillimit të qëndrueshëm të turizmit në vendin tonë, një pengesë kryesore mbetet infrastruktura e dobët që e karakterizon Shqipërinë. Veçojmë rehabilitimin e aeroportit ndërkombëtar të Rinasit, si dhe ndërtimi i një të riu për avionët charter dhe ekskluzivisht për udhëtime turistike. Një tjetër pikë mjaft e nxehtë mbetet rikosntruksioni i regjimit të ujërave të bardha e të zeza, por edhe mbeturinave, që në pjesën dërrmuese të rajoneve turistike vazhdon të lënë shumë për të dëshirurar duke shënuar një njollë për turizmin rajonal. Sqarimi i menjëhershëm i pronësisë mbi tokën dhe ndërtimet, dicka që mban pezull ndërtimin e resorteve dhe infrastrukturës së nevojshme, të denjë për një turizëm evropian.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 11
aktiVitete reC
Angazhim i përbashkët - shkëmbim përvojash të suksesshme
Planet Lokale të Veprimit në Mjedis - Takime të bashkive
Bashki të zgjedhura nga 4 vende (Shqipëri, Maqedoni, Serbi dhe Bosnje dhe Hercegovinë ) si dhe Kosova e Kroacia, me mbështetjen financiare dhe ndihmën e REC në secilin prej këtyre vendeve/ territoreve, janë përfshirë, që prej vitit 2004, në përgatitjen e Planeve Lokale të Veprimit në Mjedis. Këto dokumente vijnë si përgjigje e nevojës për respektimin e parimeve mjedisore në zhvillimin urban dhe krijimin e një fryme të re të planfikimit në kuadër të aderimit në Bashkimin Evropian. Nga bashkitë shqiptare të përfshira në këtë proces, Pogradeci dhe Korça kanë përfunduar Planin, ndërkohë që kanë përfunduar draftin e parë bashkitë e Bilishtit dhe Maliq. Në proces janë bashkia e Ersekës dhe ajo e Leskovikut, të cilat pritet të përfundojnë brenda vjeshtës së këtij viti planet e tyre mjedisore. E reja e këtyre dokumenteve, është se ato shoqërohen me investime konkrete, të cilat janë akorduar nga SIDA dhe REC, për të gjitha qytetet e përfshira si në Shqipëri dhe në vendet e tjera të sipërpërmendura. Në këtë frymë bashkitë e Pogradecit dhe Korçës kanë përfituar, në muajin gusht, projekte investimi nëpërmjet mekanizmave dhe procedurave të përcaktuara nga REC, ku është siguruar transparenca dhe rritja e bashkëpunimit dhe mirëkuptimit, shoqëri civile - bashki - komunitet. Për t'i shërbyer më tej këtij procesi rajonal, nga data 1013 korrik 2006, përfaqësues të komunës së Tearcës (Maqedoni), zhvilluan një vizitë shkëmbimi përvojash në bashkinë e Pogradecit dhe Korçës. Qëllimi i kësaj vizite ishte në frymën e punës së përbashkët që po bëhet nga të gjitha bashkitë e përfshira në përgatitjen e PLVM dhe zhvillimeve administrative dhe proceseve të decentralizmit. Për dy ditë, përfaqësues të komunës së Tearcës, bashkive Pogradec, Korçë, Maliq, Bilisht, Ersekë dhe Leskovik, zhvilluan takime dhe biseda mbi menaxhimin e shërbimeve publike, respektimin e parimeve të zhvilimit të qëndrueshëm, grumbullimin dhe adiministrimn e taksave, decentralizimin, planfikimin mjedisor, etj. Duke qenë se qakur i Korçës dhe bashkitë e tij janë tashmë model i zhvillimit dhe investimeve madhore në rang vendi, pjesmarrësit në këtë vizitë, organizuan takime me investitorë të sistemeve të ujit të pijshëm, ujërave të zeza, mbetjeve, tregjeve, etj. Të pranishmit u shprehën të kënaqur nga kjo vizitë, duke e konsideruar se çelësi i zhvillimit të rajonit është shkëmbimi i përvojave të suksesshme dhe bashkëpunimi i ngushtë ndërmjet vendeve fqinjë, të cilët punojnë për të shkuar në familjen e madhe evropiane.
Për më shumë informacion rreth PLVMve vizitoni faqen e internetit të REC Shqipëri në programin e Nismave Vendore: http://albania.rec.org/Projects/LEAPs/ NismatVendore.html ose kontaktoni me: Eduart Cani, Menaxher Projektesh REC Shqipëri edi@albania.rec.org tel: 04 232928
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 12
ProFil
Erseka me një plan zhvillimi të turizmit
Erseka shtrihet përgjatë rrëzës së malit kufitar të Gramozit, për t'u realizuar mundësisht me ndihmën e internetit. Turizmi afër kufirit Shqipëri-Greqi, 80 km larg Liqenit të Ohrit. Ajo kulturor kryesisht konsiderohet pjesë integruese e Turizmit pozicionohet në perëndim të luginës së Osumit, mbuluar me Evropian, sepse shumica e turistëve evropianë preferojnë disa livadhe të mahnitshme. aktivitete kulturore, veçanërisht kur bëhet fjalë për traditën. Hartimi i Planit të Veprimit të Turizmit është një rrjedhojë Zona mesdhetare ka qenë në kryer përsa i përket turizmit direkte e Planit Strategjik të Bashkisë Ersekë, të hartuar dhe botëror në vitin 2002, me më shumë se 34% të turistëve në miratuar në vitin 2005. Një nga qëllimet kryesore të këtij plani shkallë globale dhe për këtë arsye duhet të zhvillojmë mundësiishte "Zhvillimi i Turizmit" bazuar në "Kthimin e Ersekës në në për ta bërë Shqipërinë një vend më të prekshëm për turistët një zonë turisitike nëpërmjet zhvillimit dhe promovimit të traditave e kulturave Objektivat kryesore të Planit për Zhvillimin e Turizmit në Ersekë janë 1. historike". Përmirësimi i marketingut dhe promovimin e vlerave të turizmit 2. Nxitja Bashkia Ersekë vendosi dhe Zhvillimi i Turizmit familjar dhe agro-turizmit. 3. Sigurimi i ujit të pijshëm të bashkëpunojë edhe me dhe elektricitetit pa ndërprerje në zonat tuiristike 4. Instalimi i sinjalistikës komunat përreth, pasi ato drejtuese dhe informuese 5. Hapja dhe njoftimi i një faqe interneti të zonës përmbajnë shumë mjedise natyrore të bukura që do të që përmban informacionin e nevojshëm turistik sillnin vizitorët në zonë. Ky draft është hartuar Komiteti i Veprimit për Zonën Turistike të Ersekës dhe përfaqëson të gjitha fushat e e huaj të profileve të ndryshme. rajonit të kërkuara për një industri të fortë në sektorin e turNë vitin 2003, Shqipëria pati një rritje në turizmin ndërkomizmit: 1) Përfshirja e biznesit privat në shërbimet turistike 2) bëtar, me rreth 6%. E megjithatë kjo është e zbehtë në kraAngazhimi i OJF-ve në zhvillimin dhe organizimin e fushat- hasim me Maqedoninë 19% dhe Serbia e Mali i Zi me 20%. ave për tërheqjen e turistëve. 3) Zyrat e pushtetit vendor Shqipëria realizoi vetëm 0,03 % të vizitave turistike ndërkompërgjegjëse për infrastrukturën e përshtatshme për akomodi- bëtare gjatë natës për në Evropën jugore, në vitin 2002, duke min dhe plotësimin e nevojave të turistëve që do të vizitojnë përfaqësuar vetëm 9,6% të vizitave të tregut ndërkombëtar të rajonin. shtetit, në një kohë që 90,4% përfaqëson turistët ndërkombëZona e mbuluar nga ky draft është në pjesën më juglindore tarë nga shtetet fqinje që vizitojnë Shqipërinë në një ditë. Në të Shqipërisë, në Qarkun e Korçës. Ky rajon u zgjodh në bazë këto kushte vendi ynë, ka ende shumë për të bërë për të afruar të një numri tërheqjesh turistike potenciale dhe ekzistuese, ng- turistët ndërkombëtarë. jarjeve dhe aktiviteteve të zonës që ndodhen në afërsi të qytetit të Ersekës dhe Proçesi i SNV-së përkufizon "turizmin" si dëshirë të njerëzve për të udhëtuar rrugës nacionale. jashtë komunitetit ku ata jetojnë për argëtim, çlodhje, vizita apo biznes. Industria e Para fillimit të hartimit turizmit në zonën e Ersekës është analizuar duke patur parasysh pesë komponentë të draft Planit të Veprimit kryesorë të zonës të Turizmit në Zonën e 1. Tërheqjet turistike, ngjarjet dhe aktivitetet e zonës përfshijnë tiparet Ersekës, u bënë kërkimet e natyrore dhe të bëra nga dora e njeriut (të zonës), që mund të shënojnë tregut për turizmin aktual që interes për turistët. Këto mund të jenë dyqane unike, vende historike, ka ndikim në Evropë, situmuzeume dhe bukuri natyrore. atën e industrisë së turizmit 2. Marketingu dhe promovimi i turizmit; si individët ose grupe të veçanta në Evropën Juglindore dhe organizojnë një plan për të "shitur" turizmin potencial në vend. përpjekjet për marketin3. Infrastruktura turistike që përfshin shërbimet bazë komuale dhe lehtësirat gun/promovimin në zonën e disponueshme për turistët gjatë udhëtimeve të tyre në zonën tonë siç e Ersekës. janë rrugët, zonat e parkimit, sinjalistika, uji, elektriciteti. Një mungesë e Tendencat e sotme të tyre mund të shkurtojë kohën e qëndrimit në tokën shqiptare. turistit evropian janë pushi4. Mikpritja turistike (informimi dhe trajnimi turistik) i referohet se si turistëve met e shkurtra, duke bërë u duhet shërbyer në zonën tonë planet e udhëtimit pranë 5. Shërbime të vogla turistike. Përfshijnë të gjitha shërbimet që plotësojnë nevojat datës së nisjes në një kohë bazë të turistëve në hotele, motele, kampingje, restorante, dyqane etj. që guida të jetë e thjeshtë
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 1
aktuali tet
Ngrohja globale dhe ndikimi njerëzor
Rajone të gjera të Evropës dhe Amerikës Veriore edhe një herë janë duke u përballur me një verë mjaft të nxehtë, duke i bërë njerëzit anembanë botës të dyshojnë dhe të pyesin veten : çfarë është "Ngrohja Globale"? I nxehti ekstrem dhe temperaturat e larta kanë vrarë deri tani 21 njerëz në Francë, përfshi këtu edhe një fëmijë 15 muajsh, duke rikthyer frikën e përsëritjes së një vale të nxehtë si ajo e vitit 2003, e cila la pas mbi 15 mijë të vdekur në Francë dhe 20 mijë të tjerë në Itali. Por edhe në kontinentin amerikan, rajone të gjera të SHBAsë dhe Kanadasë janë pushtuar nga temperaturat e larta të këtij muaji. Mjaft shkencëtarë vlerësojnë se globi po ngrohet në mënyrë të shpejtë, madje do të vazhdojë kështu si pasojë e "efektit serë", që shkaktohet nga gazrat e dëmshëm të lëshuar në atmosferë të cilat mbajnë nxehtësinë si një serë gjigande. Skeptikët e teorisë së ngrohjes globale ja faturojnë pjesën më të madhe të fajit, medias që përpiqet të dramatizojë periudhat e nxehta dhe të ftohta të vitit. Duke analizuar historikun e temperaturave në të kaluarën, ekspertët shprehen se është e pamundur të dalësh në një konkluzion për sjelljen klimaterike gjatë një viti të veçantë. Por nëse këto peridha të nxehta vazhdojnë për një kohë të gjatë, atëhere mund të konkludojmë në ndikimin që kjo ka tek aktiviteti njerëzor. Pavarësisht studimeve të shumta, shkencëtarët shprehen se tendenca në rritje e ngrohjes së tokës është ende e paqartë dhe e komplikuar. Sipas Qendrës së Informacionit Klimaterik në SHBA, 6 muajt e parë të 2006 ishin më të nxehtit që nga viti 1895. Por a janë mesataret e temperaturave në mbarë globin ato që janë të rëndësishme. Këtu ka vend për rivalët e teorisë së ngrohjes globale, të cilët e justifikojnë rritjen e ndjeshme të temperaturave gjatë shekullit të fundit, me daljen e planetit tonë nga e ashtuquajtura "Epoka e vogël e akullit", dhe jo me shkarkimin në atmosferë të gazeve, pas bumit që solli Revolucioni
Industrial. Dhe megjithëse disa sezone vere bëjnë përjashtime nga teoria e ndryshimeve klimaterike, ngrohja globale po ndodh, dhe vala e nxehtë tashmë duket e pashmangshme. "Nëse klima do të vazhdojë të ngrohet, atëhere do të kemi të bëjmë gjithmonë me ekstreme, të cilat rrjedhimisht të çojnë në fundin e spektrit" thotë Philip Jones, profesor i ndryshimeve klimaterike në Universitetin e Britanisë. E megjithatë ekzistojnë të tjera fakte, përveç të dhënave që na ofrojnë temperaturat. Ajo që tregon në veçanti ngrohjen e tokës është niveli në rritje i detit, që besohet se ndodh si pasojë e shtimit të ujit që vjen nga shkrirja e akujve. Në shkallë globale, niveli i ujërave po rritet rreth 1,5 milimetra në vit, madje është rritur në mënyrë progresive me plot 20 cm që nga viti 1800. Më pak borë në male ndryshon strukturat malore dhe në të njëjtën kohë rrit rrezikun e uraganeve. Ekspertët parashikojnë që rritja e temperaturës për intervalin nga viti 1990 2100, të jetë nga 1,5-5,8 gradë celcius, që do të ishte me pasoja shkatërruese. E vetmja gjë që mund të bëhet është ngritja e zërit dhe këshillimi për marrjen e masave të menjëhershme kundër ngrohjes globale që mbetet një nga sfidat kryesore e së ardhmes.
UNESCO përjashton arqipelagun e Galapagos nga "Pasuri natyrore në rrezik"
Arqipelagu ekuatorian i Galapagos në Oqeanin Paqësor, i cili strehon një nga ekosistemet më delikate në të gjithë botën, nuk do të bëjë më pjesë listën e UNESKOS për pasuritë natyrore të rrezikuara. Një vendim i cili kërcënon të shkatërrojë një ndër ekosistemet e rrallë në botë. Megjithë mungesën e mbajtjes së një pozicioni zyrtar nga ana e UNESKOs, Komisioni i Mbrojtjes së Trashëgimisë Natyrore brenda kësaj organizate pritet të përjashtojë nga lista arqipelagun Galapagos. Shkurtin e kaluar një mision i UNESKO-s vizitoi arqipelagun për të analizuar situatën në të cilën ai ndodhej pas denoncimeve të shumta të mediave dhe shoqërisë civile për ekzistencën e anomalive të theksuara dhe ndërhyrjeve të rënda në menaxhimin administrimin e këtij parku kombëtar. Organizata me qendër në Paris ka treguar një shqetësim të madh për ndërhyrjet e shumta ilegale dhe prej kohësh në ishujt e arqipelagut, kjo me diMjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 1
jeninë dhe të autoriteteve lokale. Peshkimi sportiv, vrasja e peshkaqenëve dhe prania e fushave për grumbullimin e trepangut (lloj molusku), që po shkon drejt zhdukjes dhe që shiten në tregjet perëndimore, po shkatërrojnë arkipelagun dhe, në të ardhmen, mund të sjellin një shkatërrim të vërtetë ekologjik. Një faktor tjetër destabilizues për ekosistemin e nëntëmbëdhjetë ishujve, flora dhe fauna e të cilave, në 800-ën, nxiti teorinë e evolucionit të Darvinit, ka të bëjë me shtimin e popullsisë, e cila nga 2000 banorë në 1960ën ka arritur sot në 27000. Vendimi i UNESKOs për të mos e përfshirë arqipelagun Galapagos në listën e zezë të "pasurive botërore të rrezikuara" u prit me entuziazëm nga autoritetet e Ekuadorit, pasi një vlerësim i kundërt do të shkatërronte turizmin në vend dhe do të ulte të ardhurat financiare ndërkombëtare me të cilat mbahet qeveria, autoritetet vendore dhe banorët.
Nga Bota
Hollanda heq taksat për automjetet mjedisore
Duke filluar nga 1 korriku, taksa holandeze për regjistrimin e makinave, kur blihet një e tillë, do të jetë shumë e diferencuar në bazë të ecurisë mjedisore të makinave. Makinat hibride mjedisore do të sigurojnë një ulje prej 6000 euro, krahasuar me nivelin standard të tanishëm. Taksa për makinat më pak mjedisore do të jetë 540 euro më e lartë se ajo aktuale. Kështu, makinat do të klasifikohen sipas shtatë kategorive, bazuar në konsumin e karburantit, të shkarkimeve të dioksidit të karbonit dhe në treguesit e efikasitetit krahasuar me makinat e tjera të së njëjtës madhësi. Ulja maksimale për makinat tradicionale me karburant do të jetë 1000 euro. Vetëm për makinat hibride do të aplikohet ulja maksimale 6000 euro.
Kina, prioritet mbrojtja e mjedisit
Kina planifikon të shpenzojë 1,4 trilion huan (175 miliardë dollarë) gjatë pesë viteve të ardhshëm për mbrojtjen e mjedisit të saj. Shuma, që është sa 1,5% e të ardhurava ekonomike vjetore të Kinës, do të përdoret për përmirësimin e cilësisë së ujit dhe reduktimin e ndotjes së ajrit dhe të tokës, si dhe të erozionit të tokës. Kina ka disa prej qyteteve dhe lumenjve me të ndotur në botë. Pekini shpesh e ka anashkaluar mbrojtjen e mjedisit gjatë zhvillimit të ekonomisë së vendit, por tani po paguan kostot. Në kuadër të planit, uzinat e trajtimit të ujërave të zeza do të ndërtohen në 10 lugina lumore për reduktimin e ndikimit të rrezikshëm të ujërave të zeza nga qytetet. Fondet do të përdoren edhe për të reduktuar nivelin e dioksidit të squfurit dhe pluhurit në qytetet e mëdha.
Krijohet ligatina "më e madhe" në Britaninë e Madhe
Në Britani filloi puna për krijimin e ligatinës më të madhe të ndërtuar ndonjëherë nga njeriu në brigjet detare të Britanisë së Madhe. Mbi 115 hektarë tokë do të përmbyten në ishullin Uallasi, Eseks, duke krijuar ligatina, laguna të kripura, si dhe shtatë ishuj artificialë. Projekti i financuar nga qeveria angleze, me një fond 7,5 milion paund, shikohet si një nga nismat më të rëndësishme për Evropën. Projekti synon të zëvendësojë habitatet e zogjve të humbur gjatë proceseve të zhvillimit, përmirësimin e mbrojtjes nga përmbytjet dhe krijimin e kushteve për të kaluar kohën e lirë. Qindra nga mijëra zogj të rrallë të ligatinës, kthehen në Eseks çdo dimër për ushqimin e tyre. Ligatina e Uallasi do të bëhet një habitat i përkryer për zogj si oystercatchers, avogadot dhe dallëndyshet e detit, të cilët kanë shkuar drejt zhdukjes këto 50 vitet e fundit.
BE Rusi, bisedime mbi kërcënimet mjedisore
Presidenca finlandeze e BE-së do të zhvillojë këtë vjeshtë bisedimet e para të një niveli të lartë me Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbi çështjet mjedisore. Duke folur për herë të parë në Komisionin e Parlamentit Evropian për Mjedisin, ministri finlandez i mjedisit u shpreh se Finlanda do të mbajë bisedime me Rusinë në muajin tetor, lidhur me ndryshimet klimatike, shumëllojshmërinë biologjike, pyjet dhe mbrojtjen e mjedisit. Por sipas zyrtarëve evropianë është shumë e rëndësishme që BE-ja të zhvillojë bashkëpunimin e saj me Rusinë në çështjet e mjedisit, pasi deri tani këto kontakte kanë qenë shumë të rralla dhe sporadike. Paralelisht, Finlanda do të fillojë bisedimet e para dhe me SHBA-në për ndryshimet klimatike, energjinë e pastër dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
Mjedisi SOT 112 | Korrik-Gusht 2006 | 1
Dita Ndërkombëtare për Mbrojtjen e Shtresës së Ozonit
Përdorni pajisje dhe produkte miqësore me shtresën e ozonit... ... dhe shijojeni diellin pa frikë...
16 Shtator
Information
16 pages
Report File (DMCA)
Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:
Report this file as copyright or inappropriate
636800
nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn grn_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn unk war_Latn als_Latn unk nno_Latn als_Latn unk jav_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn ast_Latn als_Latn zsm_Latn als_Latn por_Latn als_Latn als_Latn grn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn war_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ibo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn dan_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kab_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn swe_Latn bam_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn unk