als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kantautori i njohur shqiptar Etmond Mancaku, në një intervistë dhënë për gazetën “SOT” tregon se krijimtaria muzikore sot ka humbur identitetin saj dhe ka më shumë këngë të huaja, të cilat vijnë tek publiku si këngë shqiptare. Mancaku i njohur në aktivitetin e tij muzikor për shumë krijime të bukura dhe me vlera artistike, në vijim të intervistës tregon se sot tregu muzikor shqiptar është një lëmsh me muzika turke, greke, sllave etj, ndërsa thekson se e nisin këngën gjysmë greke ose turke dhe e përfundojnë popullore shqiptare. Sipas kantautorit, në shtetet fqinje me ne ka më shumë rregull. Ai tregon se në Greqi, Maqedoni etj, e drejta e autorit ka të bëjë dhe me licensën që i jepet këngëtareve për të kënduar në klube dhe jo më të merren me muzikën që këndon këngëtari, ndërsa shton se kjo bëhet për të mos prishur imazhin e muzikës së vendit. Veç problematikës, që ndeshet sot në tregun muzikor shqiptar me krijimtarinë artistike, ku në shumë raste komercialiteti ka mbytur vlerat artistike muzikore, kantautori Etmond Mancaku pohon se edhe pirateria është një tjetër problem, ku shumë krijues dhe artistë janë bërë pre e saj, duke humbur miliona nga të ardhurat që atyre iu takon. Kantautori Etmond Mancaku, pohon se ligji ekziston por ai nuk gjen zbatim, ndërsa thekson se nuk e shikon fuqinë e shtetit përballë piraterisë, e cila është konsideruar si gangrena në pronësinë intelektuale. Në vijim të intervistës kantautori Etmond Mancaku tregon dhe për projektet e tij artistike, ku në muajin nëntor do të jetë një koncert recital me këngë të kënduara live.
Jeni një kantautor i njohur në vendin tonë, por çfarë mund të na thoni sot për piraterinë, sipas jush si paraqitet ajo në tregun muzikor shqiptar?
Sa i takon piraterisë në tregun muzikor shqiptar, prej kohësh ka marrë rrokullisjen. Sot është një situatë para së cilës çdo këngëtar, kantautor, artist, është i prekur nga pirateria, e cila nga dita në ditë po zgjerohet dhe më shumë. Në tregun muzikor shqiptar është një lëmsh, vijojnë muzikat turke, greke, sllave etj. E nisin këngën gjysmë greke ose turke dhe e përfundojnë popullore shqiptare. Në shtetet fqinje me ne ka shumë më rregull. Kështu në Greqi, Maqedoni etj, e drejta e autorit ka të bëjë dhe me licensën që i jepet këngëtareve për të kënduar në klube dhe jo më të merren me muzikën që këndon ti. Si fillim duhet të marrësh licensën nëse ia vlen apo jo si këngëtar për të kënduar. Kjo bëhet për të mos prishur imazhin e muzikës së vendit që këndon këngëtari. Në këto vende ka shumë rregull dhe jo në çdo vend mund të këndohet si të duash. E gjithë kjo bëhet për të mbrojtur krijimtarinë muzikore, që ajo të jetë e pastër dhe me vlera artistike dhe gjithashtu edhe nga pirateria.
Po në vendin tonë pse nuk bëhet e njëjta gjë, ashtu si dhe në shtetet që janë fqinjë me ne?
Nuk i intereson askujt të jetë ky rregull në vendin tonë. Unë kam informacion, që në Amerikë 70 për qind e fitimit është nga biznesi i muzikës. Në momentin që një artist është aq i pasur, ai do të ketë dhe një turmë të madhe që do ta ndjekë. Në momentin që arti e ka bërë të tillë, ai nuk do të ketë më arsye që të shkojë të këndojë në mitingje të politikanëve, sepse ne si artistë këndojmë duke mbështetur këta në fushata dhe ndërkohë që ata nuk kanë bërë asgjë, që këtu fillojnë dhe lindin problemet. Më pas fillojnë dhe probleme të tjera që për mua ndikojnë shumë në jetën artistike të një artisti. Arsyeja tjetër që ende vijon kjo situatë kaq kaotike në tregun muzikor shqiptar me piraterinë dhe lloj-lloj ritmesh dhe tingujsh që na vijnë na prezantohen si shqiptare, mendoj se ka nga ata që mendojnë se ne nuk duhet të kemi identitet.
Vetë artistët dhe krijuesit kanë krijuar dhe agjenci, që kanë si qëllim të tyre dhe mbrojtjen e së drejtës së autorit. Çfarë mund të na thoni për këtë?
E drejta e autorit në vendin tonë ka që në vitin 1992 që nuk ka funksionuar, por dhe në ato raste kur ajo edhe është menduar se ka funksionuar ka qenë me hope. Dikush ka marrë para, dikush nuk ka marrë asgjë nga shoqata ku jemi grumbulluar ne artistët, që quhet “Albautor”. Kjo agjenci dhe sot nuk është se po funksionon ashtu si duhet, pasi janë shumë artistë që ende nuk marrin atë që iu takon. Nuk merret vesh se çfarë po bëhet sot dhe ku shkojnë ato para nëse arrihen të merren nga “Albautor”. Shumë artistë kanë mbetur të pakënaqur, pasi ata ende nuk kanë marrë paratë. Unë kam bërë dhe muzikë filmash dhe nuk kam marrë ende asnjë lek. Ikën Kadiu vjen Samiu dhe situata mbetet po e njëjta, asnjë nuk likuidohet si duhet me paratë që i takon dhe kjo kështu do të vijojë.
Si i shikoni strukturat e shtetit përballë kësaj situate kaq kaotike, e cila sipas jush haset sot në tregun muzikor shqiptar?
Edhe pak më lart e thashë se si nocion tek ne ekziston e drejta e autorit, por ajo nuk zbatohet në shtet. Ata që janë në këto struktura, nuk bëjnë aq sa duhet për të mbrojtur të drejtën e autorit. Ligji ekziston por ai nuk zbatohet, nuk e kemi parë deri më tani forcën e tij. Nuk ndihte akoma fuqia e shtetit përballë kësaj situate sot, kur pirateria po gllabëron nga dita në ditë artistët. Janë shumë para që kalojnë me të drejtën e autorit ndërkombëtare dhe nuk dihet se ku kalojnë.
Sa i takon ritmeve muzikore që kanë pushtuar sot tregun muzikor shqiptar, ju çfarë mendoni?
Kjo është punë shijesh dhe publiku po edukohet me këto ritme, që për mua në disa raste nuk janë në nivelin artistik që duhet. Ashtu si thashë dhe pak më lart, sot nuk ka identitet në tregun muzikor. Kënga nis si tallave dhe përfundon me ritme të muzikës rok, sot tregu muzikor në vendin tonë është kthyer në një majmunëri artistike, pasi ka shumë pak krijimtari artistike me vlera, por dhe media në shumë raste ka ndikim e saj, sepse në ekrane të ndryshme ne shohim lloj-lloj klipesh, me këngë që nuk janë me vlera, por dihet që është komercialiteti në mes dhe publikut i serviren këto këngë, vijnë dhe këngë si të Beyonces dhe na serviren si këngë tironse? Krijimtaria muzikore sot në vendin tonë është pa identitet, janë futur shumë ritme të huaja që na serviren si krijimtari muzikore shqiptare.
Interpretimi live dhe playback?
Për mua si kantautor interpretimi playback është pjelloria e të gjithë të zezave në Shqipëri. Për mua nëse do të kenë ndopak sedër artistike, ata që këndojnë playback mos harrojmë se sjellin vetëm mangësi, ata na kanë lënë shumë pas.
Çfarë mund të na thoni diçka rreth krijimtarisë suaj artistike?
Po punoj për koncertin tim recital që do të jetë vetëm me muzikë live. Ai do të përmbledhë albumin tim të fundit muzikor me titull “Ne apo kjo kohë”. Koncerti recital do të ketë 15 këngë të rrymës rock dhe pop dhe do të jetë nga muaji nëntor.
Intervistoi: Julia Vrapi Gazeta Sot
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn