als_Latn lit_Latn uzn_Latn
-
Perjashtuar
ndikimi i folklorit ne letersine shqipe
Folklori ka nje rol vertet te rendesishem ne letersine e nje vendi.folklori yne eshte shume I pasur,ku mund te permendim Ciklin e Kreshnikeve,me Mujin dhe Halilin,Gjergj Elez Aline etj. Nė qendėr tė kėtij cikli qėndrojnė bėmat e ēetės sė kreshnikėve, si edhe kundėrshtarėt e tyre, “kralė” e “kapedanė” veēanėrisht nga viset bregdetare.Lufta e kreshnikėve ėshtė vendosur nė njė kohė e nė njė ambient qė s’njeh ende armėt e zjarrit. Nga brendia e tyre dhe botėkuptimi shoqėror, nga elementėt artistikė qė pėrmbajnė, kėngėt e kreshnikėve tė ēojnė nė njė periudhė mė tė hershme se shekujt e pushtimit osman. Bashkė me eposin, , shqiptarėt kishin krijuar gjithashtu fondin e baladave, tė cilat vinin si kujtime tronditėse tė epokave tė shkuara. Njėra prej tyre ėshtė ajo qė njihet nė jug me emrin e Konstandinit dhe Doruntinės, kurse nė veri me emrin “Kėnga e Halil Garrisė”. Balada e Kostandinit dhe Doruntinės shpesh ėshtė trajtuar si kryevepėr qė ngre lart kultin e besės, shenjtėrinė e fjalės sė dhėnė, pėr hir tė sė cilės mallkimi mund tė tė ndjekė nė kėtė jetė dhe nė tjetrėn. Mesazhi i besės ėshtė i pranishėm nė frymėn e baladės, por para kėtij mesazhi ėshtė fryma e fuqisė sė njeriut pėr tė riardhur nė kėtė jetė.Krahas krijimtaris gojore,ne kete koha filluan te dalin dhe mjaft shkrime tjera sic ishin:koleksioni i kodikėve qė pėrbėn njė prej pasurive mė tė rėndėsishme kulturore tė popullit shqiptar. Ky koleksion pėrmban mbi 100 vėllime, qė pėrbėjnė vepra tė plota (dorėshkrime) dhe 17 fragmente. Kodikėt e Shqipėrisė, nga tė cilėt mė i vjetri ėshtė “Kodiku i Purpurt i Beratit”, janė njė fond me rėndėsi pėr historinė e zhvillimit tė letėrsisė sė vjetėr biblike.Gjitha keto pjese te rendesishme te folklorit shqiptar, shqipes se hershme te shkruar,jane nje shtyse e madhe per vazhdimin e letersise shqiptare.Keto vepra,u bene inspirim per autoret e rinje,te cilet ne saje te tyre u njohen me te miren dhe me te keqen ne art.Keto vepra,nuk ishin nje frymezim vetm per letersin shqipe,por ato u bene shtyse edhe per kinematografine,beletin e shume fusha te tjera te artit shqiptare.Duhet thene,se shume intelektuale te rilindjes shqiptare u arsimuan dhe u ndikuan me frymen evropiane te asaj kohe por prape nuk harruan folklorin.Nga keto gojedhena jane krijuar vepra me fame boterore,sic eshte Ismail Kadare,i cili shkroi veprene e tije “Kush e solli Doruntinen”duke u bazuar tek gojedhena.Nje rast tjeter eshte ai i Mitrush Kutelit,i cili mjaft elemente tė rrėfimeve tė tij i mori nga folklori toskė, siē i kishte dėgjuar nė fėmijeri dhe i shfrytėzoi pėr tė rikrijuar motive tė kthjellėta tė jetės sė fshatit,Nder keto vepra ku Kuteli beri folklorin pjese te krijimtarise se tije,mund te permendim: Ago Jakupi e tė tjera rrėfime, , njė pėrmbledhje me shtatė rrėfime pėr jetėn fshatare; Kapllan Aga i Shaban Shpatės. Rrėfime-Rrėfenja etj,.Nje tjeter poet,qe ne veprat e tije spikasin , lidhjet e ngushta me letėrsinė gojore eshte Fishta, , ndonėse disa autorė e kanė kritikuar Fishtėn pėr 'folklorizėm', pėr imitim tė folklorit, pa mundur tė krijojė njė poemė tė vėrtetė epike.Vlen te permendet se Fishta ėshtė frymėzuar fuqishėm nga poezia gojore shqiptare , si dhe nga ciklet e poezisė heroike tė quajtura Kėngė kreshnikėsh kur shkruajti Lahuta e malcķs.. Njė poet tjetėr i dhėnė me mish e me shpirt pas folklorit ishte Bernardin Palaj. Palaj ėshtė edhe autor lirikash klasike dhe elegjike, nė pjesėn mė tė madhe tė botuara nė vitet tridhjetė nė revistėn franēeskane Hylli i Dritės..Folklori eshte dhe do te mbetet nje pasuri e pacmueshme per shqiptaret,dhe do te vazhdoje te jete frymezim per artiste ne te ardhmen,ashtu sic ishte ne te shkuaren…
Autori: Enis Bera.
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund tė hapni tema tė reja.
- Ju nuk mund tė postoni nė tema.
- Ju nuk mund tė bashkėngjitni skedarė.
- Ju nuk mund tė ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn srd_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn