als_Latn uzn_Latn bos_Latn
-
Cfar fshihet pas Emrit t ri t Maqedonis - Paeonia
Problemi i emrit t F.Y.R.O.M (Former Yugoslav Republic of Macedonia) ka lindur q n momentin kur Maqedonia u shkput nga RSFRJ ,dhe doli si shtet i vent por me ermin e uditshm F.Y.R.O.M., me iden se mund ta rregulonte emrin m von. Kt shtet t ri e njohu e para Shqipria duke patur parasysh se rreth 35% e popullsis s Republiks s FYROM ishte shqiptare por q kishte kufizime n lirit dhe t drejtat e njeriut.
Kundrshtuesja m e madhe e vendosjes s emrit Maqedoni ishte Greqia e cila ka nj pjes t territorit t saj n veri, nj zon me emrin Maqedonia greke me qytet kryesor Selanikun (Thesalonika). Republika e Maqedonis nuk ka rn dakort asnjher me propozimet greke pr ndryshimin e merit. Politikant shqiptar t Republiks s Maqedonis (F.Y.R.O.M.), nuk jan rononcuar seriozisht n debatin me emrin duke patur parasysh se n nj t ardhme kjo Republik edhe mund t ndahet midis shteteve fqinj si Bullgaria, Serbia dhe Shqipria. Vet Bullgart pohojn se Maqedonasit e sotm jan bullgar por pr t krijuar nj identitet t veant (at t Vardarit), por prdorin nj alfabet cirilik por pak t ndryshm nga ai bullgar, por fjalt dhe frazat maqedonase jan njlloj.
Bozhidar Dimitrov, drejtor i Muzeut Kombtar Historik t Bullgaris, ka deklaruar se emri i vrtet i Maqedonis duhet t jet Bullgaria jugperndimore, transmeton Gazeta Express.
Sipas tij, Greqia ka t drejt n kontestin e emrit sepse territori i Maqedonis antike sht n afrsi t Selanikut. Dimitrov konsideron se Greqia nuk do t pranoj asnj emr q prfshin fjaln Maqedonia.
Novini.bg citon Dimitrov-in t thot se n rajonin e Maqedonis kan jetuar popuj tjer, si ilirt, Peont, Dardant dhe se vendi sht quajtur ilirid ose Dardania.
(https://www.voal.ch/reagojne-bullgar...aqedonia-foto/)
Pak Histori.
Mbas Traktatit te Shen Stefanit midis Rusise fituese dhe Perandorise Turke humbese, n 3 Mars 1878, u konfiguruan 2 shtete kryesore te krishtera: Bullgaria dhe Serbia. Greqia e pavarur qe nga viti 1831. Nuk kishte pretendime territorial ndaj fqinjeve deri n at moment.
Europa Perndimore sidomos Anglia, Franca Austro-Hungaria, dhe Gjermania, duke mos qene dakort me kete Traktat, realizuan Kongresin e Berlinit me 1 qershor 1878, Gadishulli i Ballkanit u nda ndryshe dhe fituese konkrete te tokave s bashku me popullsin u bn Serbia, Mali i Zi dhe me pak Bullgaria. Humbse e tokave dhe e popullsis isht Shqipria, Maqedonia, Rumelia e atehershme, dhe Thrakia.
Greqia mori n 1881 Selanikun dhe pjese e tjera te trevave Maqedonase ne veri, mori Janinn dhe Epirin e Jugut, me pretendime qe t merrte dhe Epirin e Veriut n t ardhmen,
Serbia mori Kosoven dhe nje pjese te veriut tMaqedonse, Bosnjn, Hercegovinn dhe s bashku me Kroacin bn nj Mbretri.
Mali i Zi mori Plaven Gucin, Tivarin Kotorrin, Ulqinin, Tuzin. Pr pak mori dhe Shkodrn.
Bullgaria si me e privilegjuaa e Rusise sipas Traktatit te Shn Stefanit, mori me pak toka pas Kongresit te Berlinit, nj pjes t Rumelis dhe t Thrakis.
Maqedonia nuk sht prmndur n iliadn e Homert. Maqedonia lindi si emrtim rreth viteve 700 p.e.s. dhe sipas autorve popullata e athershme nuk ishte Helene, kjo dhe sepse Helent erdhn rreth po atij shekulli dhe u quheshin Dorian.
Disa Historian t lasht prmndin se Maqedonia erdhi si emr nga Aemathia (e Madhe- Mati), e cila prfshihej n fiset ilire t Enkeleasve dhe Dardanve dhe flisnin t njjtn gjuh.
Histriant grek si tendencioz q jan kan dhn disa variant t lashte se nga vjen emir maqedonas duke u prpjekur t thon se Maqedonia ishte territory dhe popullat Helene, gj q nuk sht fare e vrtet pot u referohesh Herodotit dhe Polibus, por dhe historianve m t vonshm p.sh.: sipas grekve dhe pikrisht sipas Hesychius t Alexandris, Macedonia vjen nga fjala `Macednos` q sht fjal doriane e q do t thot i madh (macros). Por sipas Robert S. P. Beekes,, kjo fjal sht me substrat pre-grek dhe spjegohet me termat indo europian.
Prandaj sipas stidmeve tona Maqedonia vjen nga AeMathia- e madhe (ose si e kan shtrembaruar grekt me fjaln Makros- q do t thot gjithashtu e madhe), pra sht fjal shqipe. Sipas Edin Zhak , fjala Maqedoni mund t prkthehet si fjal e prbr shqipe: Maj (mbaj)- Qe dhe Dhoi (Dhi) (https://en.ikipedia.org/iki/Macedonia_(terminology).
Popullata e Maqedons s lasht dhe kishte lidhje shum t afrta me ilirt, por nuk ishin Paon, dhe as Thrak (http://.historyofmacedonia.org/An...Ralinson.html).
Paont ishin shum t afrt me thrakt. Maqedonia e athershme kufizohej dhe prfshinte Paeonin n verii, n very perndim kufizohej nga Dardant, dhe n jug kufizohej me Enkeleasit, Pelagont dhe Lyncestt q prfshihen n Mbretrin e Mollosve q konsiderohen pjes t fiseve t shumta t ilirve nga e cila e kishte emrin dhe Gadishulli-Ilirik.
(https://en.ikipedia.org/iki/Republ...onia#Etymology)
Sipas Strabonit n pjesn perndimore, n saj t t dhnave t Polibit t cilave iu referohet, kufiri etnik n mes maqedonve e ilirve sht distanca hapsinore midis Lihnids dhe Herakles n vendin ku kalon Via Egnatia, rrug me rndsi ekonomike e strategjike.
Nga fiset dardane, prkatsisht me Dardanin n veri, Maqedonin e ndante kufiri q kalonte n Byllazor (Veles), pik me rndsi strategjike n luginn e lumit Aksi (Aksisos, Vardari). Ky ka qen edhe qyteti m i madh n mbretrin e Peonis. Kt qytet Filipi i V n vitin 167 p.e. son e shtie n duart e maqedonve.
Kufirin verior e prshkruan Ptolomeu. Ai merr vijn q shkon n drejtim t Scardus-it (Mali Sharr), pastaj t malit Orbelos, prej ktu vazhdon gjer n pikn prej 49 shkall t gjatsis gjeografike lindore dhe 42 shkall e 20 minuta t gjersis gjeografike veriore. Mirpo Stroboni, nga ana tjetr, si kufi verior t Maqedonis e merr vijn q shkon prej perndimit n drejtim t lindjes duke i bashkuar malet Bertiscos, Scoradus, Orbelos, Rhodope dhe Haemus. Kto t dhna q i jep ky autor antik (Stroboni) pr kufizimin e Maqedonis n pjesn veriore, prof. Selmani sht i mendimit se nuk mund t merren n trsi si t sakta. Kt e arsyeton me faktin se Stroboni shkon shum n veri, gj q nuk mund t shihet n t dhnat e autorve t ksaj periudhe kohore. Kshtu, p.sh. mali Orbelos nuk mund t identifikohet me Malin e Zi t Shkupit, as me malin Bellasica. Ky i fundit mund t identifikohet me malin Osogovo, kurse Haemus me malin Ballkan.
Prk kufirin lindor nuk jepen shum t dhna. Prmndet se Maqedonia antike n vitin 160 p.e. son n kt an kufizohej me mbretrin e Peonis.N pjesn jugore kufiri i Maqedons fillon prej lumit Penea. Ky lum ndan dy krahina t Maqedonis, Pierin dhe Magnesin e Thesalis me krahinn e tret n veri e cila prfshin nj hapsir shum t madhe. Pjest e tjera t kufirit n kt an, Selmani i cakton n saj t t dhnave t periudhs romake. N bregun e Haliakmonit gjendet Dolihe qytet me rndsi i Tripolisit peraibik n Republikn e Thesalis. N kt an kufiri ka kaluar npr ant perndimore t Olimpit n veri, q pastaj kalon n Pition (Thesali) dhe Petre ose Pjetri n Maqedoni http://fax.al/read/nes/10501023/151...-quhet-paeonia.
Popullsia e athershme e Maqedonis.
Pr strukturn e popullsis antike n kt hapsir jan marr shum autor, N kt drejtim dallohet edhe studiuesi J.G. fon Han. Ky autor ka br nj analiz mjaft t gjer pr strukturn e etniteteve. Ai shprehimisht thot: Epirott dhe maqedont qysh n kohn e Strobon-it kan qen jogrek ose barbar. Epirott, maqedont dhe ilirt jan fise t afrta me njri-tjetrin, ose me prejardhje t prbashkt. Ka shum shenja se epirott dhe maqedont formonin brthamn e trungut t popujve tireno-pellazgjik
Polib-i autor antik, maqedont dhe peont i quan grek. Mirpo pr kta dy popuj studiuesi kroat A. Stipeviq n librin e tij Ilirt thot se jan me prejardhje ilire. M a q e d o n t e p e o n t gjat shekullit t iV qen helenizuar duke humbur gradualisht identitetin e tyre.
(https://geoprespa.ordpress.com/2013...edonia-antike/).
Prsa i prket Paeonis, sht popullat dhe vend i lasht. N Iliad Paont ishin aleat t Trojanve.
Paeonia, toka e Paonve. Ka egzisttuar para Maqedonis dhe prfshinte gjith luginn e lumit Axius (Vardar) dhe trojeve fqinje q sot prfshihen n Republikn e Greqis pjesa e Veriut, Maqedonin dhe Bullgarin perndimore. Paont ishin Thrako-ilir dhe jo-helen, u dobsuan shum nn sundimin Persian (viti 490p.e.s.). Forcimi i Maqedonis i detyroi paont q kishin mbetur t shkonin n very dhe n vitin 358 p.e.s. ata u shpartalluan nga Filipi i 2 i Maqedonis.Nn sudimin e Perandoris Romake Paeonia u prfshi n distriket e dyt dhe t tret t Maqedonis.N vitin 400 e.s. Paonia e humbi identitetin dhe mbeti vetm nj emr gjeografik (https://.britannica.com/place/Paeonia) dhe (https://en.ikipedia.org/iki/Paeonia_(kingdom).
Krkesat dhe propozimet pr ndryshimin e emrit t Republiks.
Duke e ditur q nuk ka nj etni Maqedonaset vrtet n ditt e sotme por nj przjerje popullate t sllavve t jugut dhe pikrisht bullgarve, nj pjes e vogl populate serbe n veri, pak turq, dhe minoriteti m i madh sht ai shqiptar, popullata e Maqedonis sht sot
Popullate prej 2.100.000 banor me siprfaqe 25.7 mij km2, dhe m pzjerje etnike ku minoriteti m i madh sht ai shqiptar:
64.2% Macedonians[4]
25.2% Albanians
3.9% Turks
2.7% Romani
1.8% Serbs
2.2% other / unspecified
Presidenti i par i Republiks s Maqedonis (F.Y.R.O.M), Kiro Gligorov, ka pohuar se maqedonasit e sotm nuk kan asnj lidhje me Maqedonin e Aleksandrit t Madh, por jan puro sllav.
Prplasjet pr emrin kryesisht me Greqin e cila nuk e pranon emrin e thjesht `Republika e Maqedonis me pretendimin se ka nj zon me emrin Maqedoni me kryeqytet Selanikun (Thesalonikun), kan vazhduar q pas shprbrjes s Jugosllavis dhe deri n ditt e sotme me Greqin dhe nj nga pengesat m t mdha t Republiks Maqedonase pr tu prfshir n BE dhe n Nato sht pikrisht emir. Shum negociata kan dshtuar pr emrat, duke filluar q nga Republika e Shkupit, Republika e Maqedonis s Veriut, e deri n iden e shprbrjes.
Zyrtarisht dita e Pavarsis sht 8 shtator 1991, dhe 2 gushti si dita e liris.
Konflikti q ndodhi midis shkurt-Gusht 2001 midis Shqiptarve dhe shtetit Maqedons kryesisht n veri dhe n perndim t Maqedonis, prfundoi me ndrhyrjen e NATO-s dhe u arrit nj armpushim i cili u monitorua deri von. Arritja e `Marveshjes s Ohrit` midis shqiptarve dhe maqedonasve pr liri m t mdha t popullsis shqiptare pr njohje politike, kulturore, gjuhn zyrtare shqipe, (dhe armatimi e kryengritsve), mbeti nj nga sfidat m t mdha. Qeveria Maqedonase edhe sot e ksaj dite nuk e ka zbatouar plotsisht `Marveshjen e Ohrit`. Zgjedhjet e fundit ku fitoi Zaev me ndihmn e Partive Politike shqiptare q shpesh u quajt dhe `Platforma Rama`, n t ciln midis t tjera krkohet q gjuha shqipe t bhet gjuh e dyt zyrtre n Maqedoni, gjithsesi nuk e ka zgjidhur problemin shqetsues maqedonas t emrit. idea m e fundit ishte ajo e dale nga nj gazetar i gazets `Financial Times` e cila sugjeron:
Pr shkak t rndsis vitale pr tu arritur stabiliteti n Ballkan, un sugjeroj q emri i ri duhet t jet Paeonia. Banort duhet t jet shum krenar me kt emr, pasi pr dallim nga Maqedonia, Paiont kurr nuk njohn besnikrin ndaj Mbreti t Madh t Persis gjat periudhs 512 deri 496 p.e.s., shkruan Malcolm Spencer nga Universiteti i Manxhesterit, (http://.nacionalalbania.al/2017/0...e-maqedonasit/). Gazeta e njohur britanike The Guardian shkruan se Maqedonia dhe Greqia jan afr zgjidhjes s shtjes 27 vjeare t emrit t shtetit t Maqedonis, transmeton Gazeta Express.
Sipas ksaj gazete, sinjalet pozitive jan dhn nga Kryeministri Zoran Zaev, pas vizits s tij n Bruksel. E di q nse kemi marrdhnie miqsore dhe qasje pozitive, ather nj zgjidhje sht e mundshme, citohet t ket thn Zaevi.
M tej, gazeta citon at far Zaev tha n konferencn pr shtyp s bashku me Sekretarin e Prgjithshm t NATO-s, Jens Stoltenberg, ndrkaq prmend edhe deklarimet greke pr frikn e tyre pr pretendime territoriale ndaj provincs veriore greke t Maqedonis.
The Guardian konsideron se Zaevi ka nj qndrim m pajtues rreth ksaj shtje, duke shtuar se ndonj emr i ri i mundshm mund t prfshij cilsime gjeografike si Maqedonia e siprme, e veriut, ose Maqedona e Re.
Ministri i Punve t Jashtme t Maqedonis, Nikolla Dimitrov, do t realizoj sot takim me homologun e tij grek, Nikos Kotzias
(https://.voal.ch/guardian-maqedon...jes-per-emrin/).
Per mendimin tim t cilin e kam shprehur edhe tek .infopress, emri Paeoni, nuk shpreh dhe nuk e prfshin trsin e emrit aktual Maqedoni, dhe mendoj se sht nj `dhurat greke` e drguar nprmjet Financial Times. Me kt pr t interesuarit me nj gur vriten `jo dy por tre zogj`:
- Justifikojn pjesn tyyre veriore me t njjtin emr me kryeqytet Thesalonikun,
- Prkdhelin shqiptart se Paeonia nuk sht Maqedoni porn je entitet i vjetr iliro-dardan q dikur ka ndihmuar trojn
- U thot maqedonasve t sotm q ju jeni etni e vrtet dhe nuk jeni as bullgar as sllav madje as ..maqedonas.
Kjo zgjidhje mendoj se do t ngatrroj edhe m keq situatn dhe t shkaktoj panaqsi si brnda Maqedonis, ashtu dhe tek fqinjt e saj kryesisht Bullgart dhe m pak tek serbt, kurse politika greke do t frkoj duart pr kt `puzzle` q u a ka dhuruar me marifet nprmjet Financial Times- shtetit maqedonas.
Si do reagoj Shteti Maqedonas ? Kt do ta shohim.
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn eng_Latn lim_Latn vec_Latn eng_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn