als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Bardhyl Berberi
09-12-2007
MBRESA UDHTIMI
Nga Selaniku
Edhe pse kan kaluar disa muaj nga zjarri i tmerrshm q prfshiu Greqin n vern q sapo kaloi, gjurmt e tij i sheh qart sapo futesh n tokn greke. Shihen vatra t mdha pyjesh t shkrumbuara krejt. Nga larg ngjanin si tok e djegur deri n palc…
Kemi kaluar dogann e Kapshtics n drejtim t Selanikut. Rrz kodrave t ulta shtrihet nj peizazh tipik ballkanik. Buz rrugs sheh shum kishza t vogla. Na shfaqet para syve qyteti i vogl i Follorins me shtpi t ulta dhe t gurta. Ngjajn me modelet elbasanase. Tej n jug shfaqet qyteti i Grebenes. Vetiu m erdhn n mendje vargjet e nj knge t hershme: - Qiraxhi i Grebenes, qiraxhi … / Qnke qen i pabes, qiraxhi…
Ktu fillojn plagt e hidhura t kurbetit. Vetm ktu n Greqin e veriut ka mbi 350 mij emigrant q i prmbledh konsullata e Selanikut. N Selanik ndodhet 220 mij t till, afrsisht.. Bashkudhtar me mua sht nj djal nga Mokra. E ka emrin Arif, por i thrrasin Aleks. "E kam ndrruar ktu n Greqi, - thot. E pyes sa koh ka emigrant dhe si e ka nisur. "Kemi kaluar nga mali i Pisoderit, kemi hequr e vojtur, pasi atje kishte dbor. Edhe sot ndonse kan kalur mbi 7 vjet nuk e kuptoj se si mbrritm gjall n Greqi. am dborn me gjoks por na krcnonin edhe tufat e ujqrve npr pyll …", - rrfen Arifi-Aleks.
Pak m posht rrugs m tregon me gisht nga xhami: "..Ja shikoje at qafn e malit atje, i thon "Shtegu i Refugjatit", pasi aty sht nj rrug e njohur pr t kalur kufirin. Kurse ktu, (m tregon nj vend m afr) i thon "ara e gjakut"…". E pyes se sht ky emr i tmmerrshm.
"Nj pronar grek therri me thik nj emigrant nga Velani i Mokrs Aleksander quhej ai. Pronarit grek ku punonte emigranti i kishin vjedhur kasetofonin e makins dhe ai dyshonte se ia kishte vjedhur shqiptari…", - m tregon Arifi. Rrfimi sht dramatik, por ajo q m shkon n mendje sht q asnjher nuk kam kuptuar pse shtetasve grek q punsojn shqiptar, emigrantt u thon "pronar" dhe jo "pundhns"…
Gjat gjith rrugs pr n Selanik, na shoqrojnkisha e manastire t pafund, kodra t sistemuara me portokalle, limona dhe ullinj. Ndjen nj trishtim t thell nse i krahason me peizazhin ton t braktisur me toka t papunuarat mbuluar nga shkurret. Duket sikur ktu n do parcel, tarac apo pemishte t sistemuar bukur sht shkruar fjala "Pun". Padyshim aty sht edhe djersa e shum emigrantve tan q rropaten nga mngjesi deri n dark pr t siguruar t ardhura pr familjet e tyre.
***
Jemi futur n autostradn e re dhe kemi ln pas Kozanin,Verian e bukur dhe pasi kemi kalur dhjetra tunele njri pas tjetrit n buz mbrmje, i jemi drejtuar Selanikut Tej thell n horizont filloj t ngrihet nj brezare e madhe dritash, e cila merte form sa m shum i afroheshim qytetit. Papritur mu kujtua Mokra: fshatrat e braktisur e t boshatisur, ku prdit e m rrall ndonj oxhak nxjerr tym dhe ku shumica e banorve jan pleq t rrgjuar…
Selaniku sht qyteti i dyt i Greqis me gati 2 milion banor sbashku me periferin. Vetm shqiptar thot konsulli yn n Selanik Thoma Nini ka mbi 350 mij. Konsullata jon n Selanik pr gjith shqiptart e Greqis s Veriut shtron nj pritje me rastin e 95 vjetorit t Pavarsis . Nuk i shptojm dot politiks.. "N t njjtn tavolin qndron kryetari i PD s Selanikut me at t PS, - m thot dikush afr meje… "Na ka mbledhur Atdheu, ai sht partia e t gjithve, - vjen prgjigja gazmore nag tavolina ngjitur. Dalloj kngtarin Tonin Trshana. I rrjedhin lot nga syt, duket i emocionuar. Prej disa vitesh sbashku me familjen ai jeton ktu n Selanik.
***
Mngjes. Koh e ftoht, ajr i lagsht. Tek stacioni i trenit prball stacionit t autobuzave sht nj shesh i madh. Aty dgjohej vetm shqip. "Kjo sht "Omonia" e Selanikut,- m thot nj shqiptar,- ktu presim q t na marrin pr pun. Jan me mijra. Jan t gatshm pr t punuar fardolloj pune. Kur ort kalojn dhe nuk vjen ndonj pundhns, ata sikletosen s teprmi. Nuk duan q dita "t`u ik bosh". Emigrantt jan t t gjitha moshave.
Kemi kaluar bulevardin Egnatia dhe kemi zbritur posht n drejtim t detit. Aty ndodhet edhe konsullata shqiptare n t njjtn ndrtes me konsullatn amerikane. Ndrtesa sht zhvendosur koht e fundit. Konsulli Thoma Nini na thot se Konsullata Shqiptare n Selaniksht shtpia e prbashkt e emigrantve. sht e vshtir t jesh konsull i shqiptarve n Greqi. "Duhet t lvizsh shum q t mund ti njohsh. Jan kudo n fabrika, kantjere, e nse do ti takosh i gjen n t gjitha profesionet; do takosh hekurkthyesin, gurgdhndsin, bariun maj malit npr stane, fmijt tan npr shkolla, - thot konsulli Nini, - dhe shton: Shqiptart po fitojn me kalimin e viteve dinjitetin, madje pundhnsit e ktushm tashm kan nj shprehje: "Puno si shqiptar…!"
***
Selaniku sht befasues. Shtrihet prgjat tre rrugve m kryesore t cilat prfundojn n det. Ka ndrtime t reja, parqe t pafund, rrug t pastra..Pazari shekullor dhe i famshm i Selanikut qindra e qindravjear ishte duke u restauruar. Sheshi Aristoteli ka nj madhshti mbreslnse. Aty ndodhet kisha gjigande e Shn Dhimitrit ( Agjo Dimitriu ). Takojm nj emigrant q ka mbi 10 vjet q punon n Greqi. Quhet Urim Gjata, nj burr i fort dhe me shikim t mpreht.. "Ja e shikon at fabrikn e imentos, - m thot sapo shkmbejm fjalt e para, -at e kam ndrtuar un sbashku me disa shqiptar t tjer..". Emigrantt bhen leht nostalgjik. "Jeta e njeriut, - m thot pas pak Urimi, - sht dashuridhe dhimbje. Na merr malli pr fmijt, pr shtpin, pr rrugicat.. M fal, por jam pak i emocionuar..".
Mimoza Dako sht msuese. Ajo i sht prkushtuar krijimit t kurseve t msimit t gjuhs shqipe pr fmijt e emigrantve shqiptar n Selanik Mimoza sht edhe kryetare e Shoqats s Emigrantve e krijuar q n vitin 1998. Mimoza m thot se qllimi i saj dhe i nj grupi msuesish si ajo sht q t mos kemi fmij analfabet. "U msojm shkrim dhe kndim s paku, m pas ata ecin vet.. Rezultatet shpesh jan shum positive.. Kemi mundur t shmangim analfebetizmin e fmijve t emigrantve tan ktu n Selanik dhe pr kt jemi krenar…"
***
Udhtojm buz detit . Tej n horizont sipr siluets s Torrs s Madhe varej pezull disku i i diellit dimrak. Lagshtia e ajrit ndihet leht. Pulbardha t shumta fluturojn ult mbi siprfaqen e kaltr t detit dhe klithmat e tyre ngjajn me nj kor vajtojcash. Shtitorja buz detit sht e mrekullueshme. Aty ndodhet nj monument gjigand i Aleksandrit t Maqedonis. sht madhshtor. Tregon Aleksandrin hipur mbi kal me nj pamje triumfatori. Dihet dobsia e grekve pr Aleksandrin.. Pikrisht n kmbt e ktij monumenti gjigant, dgjoj nj pjes orkestrale t interpretuar me saks. Te kmbt e monumentit shoh nj muzikant.. Nuk befasohem kur m thot q sht shqiptar. sht nga Pogradeci, 52 vje dhe quhet Enver Ademi. Ka qn prej shum vitesh muzikant i njohur por tashm sht invalid. I ka ikur shikimi dhe ka zgjedhur kt mnyr pr t fituar t hollat e kalimtarve pr t cilt luan muzik. Enveri flet si i zn n faj.. I skuqur m thot se t ardhurat q merr nga kempi nuk i dalin pr t mbajtur familjen, prandaj ka gjetur kt form pr t fituar dika m shum. Kalimtart e rastit i hedhin monedha …
***
Pas disa ditsh qndrimi, u larguam pasdite nga qyteti duke ln pas diellin n perndim q prflakte kupolat e kishave t shumta t Selanikut, direkt e anijeve n port, Torn e Madhe, monumentin e Aleksandrit t Madh, duke e mbushur peizazhin prreth me reflekse t kuqe. Qyteti ngjante me nj gravur t rrahur n baker…
http://www.shekulli.com.al/news/52/A...007-12-09.html
vec_Latn unk pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn zho_Hant