als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Zbulimi i jashtėzkonshėm qė do tė ndryshojė historinė e qytetėrimit Ilir dhe tė Europės nga O.Zylfo
Kanė kaluar disa muaj nga lajmi i jashtėzakonshėm i arkeologėve kroat se historia Ilire do tė rishkruhet dhe me kėtė edhe historia e Ballkanit dhe Europės.
Mė sė miri kėtė zbulim pėr ilirėt e ka vlerėsuar Nju Jork Times, duke iu referuar zbulimit tė arkeologėve kroat, shkruan: “Paraardhėsit tanė i njohim pėr gjuajtjen e mamutėve, por zbulimet e fundit nė ishullin Korēul, na dėshmojnė se njerėzit kanė ditur ta pėrpunojnė qeramikėn qė nga koha e akullit”. Dhe kėta njerėz qė kanė ditur tė bėjnė shumė mė shumė se sa gjuetinė kanė pasur kulturė, zhvillim teknike, dhe qė kanė ditur shumė mė shumė se sa ndoshta po hamendėsojmė edhe tani, dhe arkeolog kroat e amerikan, dhe se librat qė mund tė jenė shkretė, pėr nga mėsimet e gabuara, tė historisė dhe arkeologjisė sė deritanishme. Arkeologėt kroatė kur e bėn publik zbulimin e tyre, qė sipas tyre, ndryshon kuptimin e historisė sė pėrgjithshme botėrore.
Zbulimet nė ishullin Korēul, nė lokalitetin Kopil kanė zbuluar njė nekropol ilir, nė tė cilėn janė gjetur copėza qeramike, tė cilat datojnė ndėrmjet viteve 17.500 deri 15.000 para Krishtit, raportonin mediat kroate nė vjeshtėn e shkuar, duke prezantuar punėn kulmore tė hulumtimeve katėr vjeēare. Paradoksalisht me bindjet dhe librat historik dhe arkeologjik, ky zbulim e pėrafron kohėn dhe kulturėn ilire dhe njerėzore, me moshėn e piramidave tė Bonjės, qė arkeologu Samiragiē, pretendon se i ka zbuluar, dhe janė rreth 20 mijė tė vjetra, e mė shumė.
Pra, kufiri i kulturės ilire dhe asaj ballkanike dhe europiane, janė zhvendosur pėr mė shumė se 10 mijė vjet apo rreth 15 mijė vjeta para shfaqjes sė asaj qė njihet si qytetėrim helenik, dhe qė Europa e quan, themel tė qytetėrimit tė saj dhe atij botėror madje, duke e vlerėsuar si mė superiorin nė antikitet. Ajo qė ėshtė habitėse se nė varreza u gjetėn pėrveē qeramikės, edhe armė prej hekuri dhe stoli prej bronzi, argjendi, qelqi dhe qelibari. Varrezat e kėtij lloji nuk kanė qenė tė njohura, kurse sa i pėrket organizimit, dimensioneve dhe pėrmbajtjes paraqesin njė gjetje tė re nė studimet historike tė banorėve ilirė pėr kohėn para Krishtit. Arkeologu, Dinko Radiē, kryesues i ekspeditės arkeologjike, kishte deklaruar se ndjehen tė privilegjuar qė nė njė vend tė vetėm mund tė shfaqet tėrė historia e panjohur njerėzore. Nė ishullin Korēul janė zbuluar dėshmi tė jetės sė njerėzore, qė nga epoka e gurit deri nė epokėn e bronztė. “Mendohet se zbulimet nė Kopil, do ta ndryshojnė mėnyrėn se si ne e shohim historinė nė kėto hapėsira. Ilirėt, shpesh i perceptojmė si margjinalė, veēanėrisht nė raport me kolonėt grekė. Megjithatė, kėrkimet tona kanė treguar se roli i ilirėve nė kėto hapėsira ka qenė mė i madh sesa ėshtė menduar dhe paraqitur deri tani”, thotė Radiē Menjėherė pas kėtyre rezultateve interesim pėr kėto zbulime arkeologjike kanė treguar edhe arkeologė tė njohur botėrorė, prej tė cilėve edhe profesori Preston Miracle nga Universiteti i Kembrixhit, i cili u ėshtė bashkangjitur arkeologėve kroatė nė punėn e tyre katėrvjeēare, raportonin mediat.
Por, ajo qė ėshtė tronditėse, dhe dėshpėruese pėr shqiptarėt, ne qė besojmė dhe tashmė po e argumenton veē arkeologjisė, historisė, antropologjisė edhe gjenetika, se ne jemi pasardhės tė ilirėve, historianėt dhe arkeologėt shqiptarė, vazhdojnė tė heshtin, dhe tė tregohen indiferent pėr zbulimet e bėra, qė jo vetėm pra ndryshojnė pikėpamjet pėr zhvillimin dhe civilizimin ilir, por edhe atė europian dhe botėror. Madje edhe autorėt e librave shkollorė, qė kryesisht janė historian mediokėr vazhdojnė tė shkruajnė dhe tė mėsojnė fėmijėt tanė se ilirė ishin grupe fisesh tė pazhvilluara, dhe dosmosshmėrit i paraqesin me imazh shumė inferior ndaj kulturės greke. Dy akademitė e shkencave, tė Kosovės dhe Shqipėrisė veēanėrisht, do tė duhej tė paktėn ti pėrshėndesnin kėto zbulime.
//shqiptari.eu//
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn