als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nga një buqetë me lule secilës mësuese si shenjë dashurie, vlerësimi e mirënjohje për punën e vyer në dobi të kombit, veçanërisht në arsimimin dhe emancipimin e femrës shqiptare në 125- vjetorin e Shkollës së Parë të Vashave, që u përkujtua me madhështi në Korçë, ku ajo u çel në vitin 1891 dhe u mbajt me këtë rast edhe një simpozium i përbashkët kombëtar nga Universiteti „Fan Noli“ i këtij qyteti dhe ai „Aleksandër Xhuvani“ në Elbasan.
Puna e tyre në Shkollën e Vashave, porsi “ Yll’ i Mëngjesit”, ndrit e lajmëron agimin e një dite të re.
Edhe shoqërinë e parë të grave shqiptare, që u krijua më 1909 me nismën e mesuese Parashqevisë, ato, të ndërgjegjshme në idealin, në misionin e në angazhimin e tyre për shkollimin e grave, e emërtuan me këtë emër simbolik,“Yll’ i Mëngjesit”.
Dallëndyshja e parë e arsimit kombëtar për femra është Sevasti Qiriazi (Mësuese e
Popullit). E lindur dhe e rritur në një familje patriotësh dhe arsimdashës, ajo pati nxitjen e
baba Dhimitrit dhe ndihmën konkrete të vëllait të saj, Gjerasimit, për hapjen e Mësonjëtores së Vashave. Ata i ushqyen ëndrrën e bukur. Sevastisë i duhej të mësonte, bile shumë, e të luftonte shumë për të realizuar ëndrrën e saj e të familjes. Sa e vështirë ishte kjo në rrethanat historike të kohës! Por ajo ishte një shqiptare e vërtetë. Ashtu si baba Dhimitri, ashtu si baba Kotua (Koto Hoxhi), si mësues Pandeliu e mësues Petroja, si vëlla Gjerasimi që e frymëzoi dhe i’u bë krah në udhën e diturisë dhe të idealit.
Në kujtimet e saj, Sevastia shkruan: “Jam shqiptare! Ky është fakti më i rëndësishëm edhe
se familja, sepse ndërgjegjja se jam shqiptare më tregoi se ç’duhet të bënja, më caktoi qëllimin e jetës....më zgjoi idealin që në vogëli; të përpiqem të ngre popullin në arsim dhe pavarësi”.
Do të ishin burim frymëzimi e program pune për të fjalët plot ngrohtësi të thëna nga poeti
Naim Frashëri, atje në Stamboll, në ditën e marrjes së diplomës: “...Të gjitha ato që do të vijnë nënë hijen tënde i frymëzo me ideale të larta e të vërteta... ”.
Tetor 1891. Shkolla e Vashave hapi dyert...për arsimimin, emancipimin e lavdinë e
femrës shqiptare. Puna plot përkushtim e Sevastisë dhe e mësueseve të tjera me nxënëset në shkollë dhe veprimtaritë e tjera me karakter atdhetar, kulturor e artistik, të zhvilluara aty, e bënë Shkollën e Vashave “Një fole kombëtare”,- siç do ta quante Mihal Grameno.
Piktori Hysen Devolli ka realizuar portretet e tyre në një tablo të titulluar „Mësueset e Para“, të cilën sa herë e shohim na kumbon zëri i tyre me vargjet e Naimit:
Gjuha jonë sa e mirë,
sa e ëmbël, sa e gjerë,
sa e lehtë, sa e lirë,
sa e bukur, sa e vlerë!
Portretet e realizuara në këtë tablo janë:
Sevasti Qiriazi (Dako), mësuesja dhe drejtoresha e parë e Shkollës së Vashave që u hap në Korçë, më 23 tetor 1891.
2. Në vitin e dytë, në ndihmë të Sevastisë shkoi mësuesja Fanka Eftimi.
3. Parashqevi Qiriazi, motra më e vogël dhe nxënësja e Sevastisë, pastaj edhe ajo mësuese. 4. Mësuesja Polikseni Luarasi.
Piktori i Popullit H. Devolli mjeshtërisht ka dhënë në këto portrete dritën e brendshme të
protagonisteve të arsimit. Dritë që buron nga shpirti i tyre i bukur. E kjo bukuri nga përbrenda del përjashta e ne shohim fytyrat e tyre të bukura. Sipas interpretimit e termave lazgushiane bukuria e shpirtit njerëzor është në përbrendësi e shfaqet (reflektohet) në përjashtësi. Ajo shihet në fytyrë, në sy, në veshje e në sjelljen tonë.
Sevastia e mësueset e tjera të Shkollës së Vashave dritën e mendjes e të shpirtit ditën që ta
përcjellin tek nxënëset e tyre. Nga fjala e mësueses Sevasti Qiriazi në festën e përfundimit të vitit të parë mësimor po citoj:
“ Ne kemi nevojë për shkolla të mira, që të nxjerrim (përgatitim) mëma të ditura edhe të ndriçuara ndë mendje edhe ndë shpirt.” (H. Myzyri,“Shkollat e para kombëtare shqipe”, Tiranë, 1978, f.109).
Fytyrat e mësueseve të tablosë reflektojnë edhe dritë mendimi, dritë diturie. Ato rrezatojnë
në gjithë qënien e tyre mirësi e ngrohtësi. Vështrimi i tyre pasqyron e përçon tek ne këtë ngrohtësi e mirësi.
Viktori (Vitore) Ruli (Dako), mbesa e mësueses S. Dako (Qiriazi) kujton:
“...në moshën 8- vjeçare (30 gusht1949) u ndava nga gjyshja ime...Gjyshja ishte një grua e pakët në trup, me fytyrë të ëmbël e vështrim të butë. ” (Marrë nga libri “Gjuha shqipe 4” Botime shkollore “Albas”, Tiranë, 2013, f.170).
Me ngjyra të ngrohta e të ëmbla është pikturuar edhe veshja e thjeshtë dhe e bukur e
mësueseve.
b. Figurat simbol
1. Librat mbi trapezën (tavolinën) e mësueses dhe ato në duart e tyre kanë domethënien e madhe e simbolikën e vet. Libri është e duhet të jetë miku i përhershëm i mësuesit.
2.Tabela e klasës. Lexojmë aty vargjet e Naimit të shkruara me shkrim dore. Na kujtojnë këmbënguljen e mësuesve për shkrimin e bukur (bukurshkrimin). Kështu jemi munduar të shkruajmë ne, pedagogjikasit. Nga filmat shqiptarë vetëm filmi “Mësonjëtorja” i ka të shkruara titrat kështu; bukurshkrim.
Është aty, mbi një raft, përpara klasës, në krah të tabelës, edhe “globi (që) rrotullohet”. Një tjetër objekt (mjet) mësimor i domosdoshëm për të mësuar “dheshkronjën” (gjeografinë).
Piktori nuk e ka vënë në tablo sa për të mbushur sfondin, thjesht teksturë. Jo. Ai e ka pikturuar globin si një figurë simbol. Globi është Bota që ne kemi nevojë dhe dëshirë që ta njohim. Interesi e dijet tona duhet të kalojnë nga Vatra (vetja e... “gjuha jonë sa e mirë”) te Bota...
4. Plotëson tablonë vazoja me trëndafila, aty pranë librave. Sapo kanë çelur. Sikur ndjejmë aromën dehëse të tyre. Kush i solli? Kush tjetër veç vajzave korçare për mësueset e tyre. Piktori sikur përcjell, në kohë, mesazhin:
-“Pranojini të dashur mësuesë, lulet e nxënësve tuaj. Janë dhurata më e sinqertë e më e bukur, por meritoini ato”.
Librat, tabela e klasës, shkumësi e globi janë mjetet më të domosdoshme në punën e
mësuesit e lulet janë dashuria, respekti e mirënjohja e nxënësve. Shumë i bukur çasti i dhurimit .
Drejt përfundimit
(Evokues, krijues e kultivues i së Bukurës ). Mësuesja Parashqevi Qiriazi, autorja e Himnit të Alfabetit shqip (“Kënga e alfabetit”), në kujtimet e saj shkruan: “Programi ishte mjaft i gjerë për ato kohëra, por qëllimi kryesor ishte mësimi i gjuhës amtare edhe frymëzimi i idealit kombëtar.
(“ Fletë nga historiku i shkollës sonë”, Tiranë, 1963, f,30).
Këtë qëllim mësuesit dhe mëueset e shkollave të para kombëtare e realizuan plotësisht e janë
faqebardhë para nesh. Ne na takon mirënjohja e mosharrimi (mbamendja).
Prof. Skënder Luarasi në një shkrim publicistik, në dhjetor 1945, shkruan: “ Gruaja
shqiptare…në kohën e robërisë së gjatë na shpëtoi dy nga thesarët tanë kombëtarë - gjuhën dhe shpirtin demokratik.”(S. Luarasi, “Fjala shqipe”, N.Sh.Botimeve “Naim Frashëri”, Tiranë, 1961, f.60).
Gjuha - shtylla kryesore e identitetit kombëtar e shpirti demokratik-vlerë shpirtërore
thelbësore; vlerë humane e qytetare, vlerë civilizuese e vlerë pranuese, vlerë afruese e integruese. Mësuesit e mësueset e shkollave shqipe kanë qenë në ballë duke vlerësuar e kultivuar pikërisht mësimin e gjuhës amtare, atdhedashurinë (shqiptarinë) dhe edukimin demokratik.
Piktori H. Devolli tablonë “Mësueset e para”e realizoi në vitin 1978, në 100-vjetorin e
Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, si një homazh, si një evokim historik e mirënjohje për punën e tyre si pioniere të arsimit kombëtar. Tabloja përçon dritë, ngrohtësi e bukuri. Imazhi i saj na mbetet në sy. Ajo bart vlera historike, vlera edukative e vlera estetike. Protagonistet mbeten për ne model i punës së mësuesisë e një pasqyrë virtytesh.
Hysen Devolli, me pasion e mjeshtëri, ka evokuar të bukurën e historisë në art. Me dashuri e
punë, ai krijoi e la vepra artistike të bukura e të dobishme. Me krijimtarinë e tij, ai mbetet në historinë e kulturës dhe të artit tonë kombëtar një figurë e paharruar. Një evokues, krijues e kultivues i së Bukurës.
Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në qytetin e Pukës, pasi një hajdu...
Tentativë për të helmuar at Nikolla Markun në Elbasan. Lajmi i bujshëm...
Një zjarr masiv ka rënë në fshatin Vrisera në Gjirokastër pasdite...
Fill pas zbulimit të një pjese “Kallashnikovi” në Rinas, destinacion...
Ditën sotme (E Diel) mblidhet Asambleja e Partisë Socialiste, ku kryeministri dhe kry...
Reagimi i partisë Zgjidhja pas takimit të kryeministrave në Durrës Rama sh...
Të dielën, Partia Socialiste mban Asamblenë e parë pas zgjedhjeve të 2...
Deputeti i Partisë Demokratike, Agron Shehaj, i pari në listën e Vlorës, u ...
Është gjithcka gati për duelin e mijëvjecarit, eventin e shumëpritur n...
Sot pas mesnate në stadiumin “T-Mobile Arena” të Las Vegasit, do të ...
Las Vegasi përgatitet të presë megaduelin mes Conor McGregor dhe Floyd Mayweathe...
Vajza po bëntë një ushtrim për tonifikimin e këmbëve, por ndë...
Bëri krenarë të gjithë shqiptarët me arritjet e tij në sportin e ...
Gjithmonë kur kemi nevojë për diçka, kryesisht para, në mendje na sh...
“The Queen and the Prince! Proud of you, shpirti Stanaj! About last night! Ky ishte statu...
Klaudia Pepa është nujë ndër figurat e showbizit më të komentuar ...
Në ditët e sotme tradhëtia është bërë gjithnjë e më...
Disa prapaskena të filmit të Joe Carnahan “Strech”, tregojnë se sa b...
Vetitë e dobishme të vezëve janë vënë në dukje n&eum...
Ta mbash virgjërinë në kohët e sotme për njeriun që ti mendon se ...
Uragani Harvey preku tokën në juglindje të Teksasit, në qytetin Rockport, t...
Qyteti “Cap d’Agde” në Francë pothuajse nuk ka kufizime. Ky komuni...
Një 26-vjeçar sulmoi me një armë të ftohtë dy agjentë poli...
Pornostarja libaneze, e njohur si “Mia Khalifa” thotë se ISIS po e kërc&e...
Ja ka arritur qëllimit. Me dhe pa rregulla, duket se është duke shijuar fitoren e thellë ndaj kundërshtarëve. ...
Qepallimi Rama-Basha, me sa duket e përfundoi ciklin e vet. Rama është përsëri kryeministër, ndërsa Basha...
Gushti u thye në mes. Administrata qeveritare ka shkrirë plazheve dhe shpenzon me bollëk, eurot e shumta të fituara deri...
“Access to Justice”, thuhet se është platforma për një reform totale të sistemit të kalbur të...
Nga Artan FugaA ka media Shqipëria, apo na ka rimbuluar terri informativ? ----------------Ishte një rasti i veçantë dh...
Nga Arian Galdini Disa propozime për Opozitën, si Aleat i Lulzim Bashës! Në dt 1 qershor 2016, Lulzim Ba...
Gazetari dhe analisti Mentor Nazarko, në një shkrim të tijin për “konica.al”, shkruan se përkundër...
Ka zgjatur shumë pak tryeza e kryeministrave të Ballkanit Perëndimor, në Durrës. Ky takim i quajtur “informal...
Mbasi bëri shumë telefonata, ku pyeste gjithë dynjanë se çfarë mendonin për fjalimin që mbajti n&e...
Në shtabin zgjedhor të parakohshëm kishte tension. Kishte rrëmujë dhe nervozizëm. Madje Kryeshefi, kishte marrë me shkelma të gjithë garde...
Stafi kishte zbuluar edhe talentin numër 99 të Kryeshefit: Poliglotizmin! Kryeshefi pra, kishte një talent të zhvilluar për të mësuar gjuhë...
Kishte pllakosur zia. Stafi ishte veshur në black. Fugsi i Vogël kishte vënë pak Albinoni dhe hera herës pak “Ride of Walkyries” apo “Furtwa...
Të gjithë ata që kanë planifikuar lëvizin jashtë Anglisë dhe do ju duhet që kursimet e tyre në ...
Benzina pritet të jetë pak më e shtrenjtë për shoferët në të gjithë SHBA gjatë k&eum...
Pavarësisht nëse është sezoni i festave ose çdo kohë tjetër e vitit, dhënia e dhuratave te klient&...
Ndryshimet e mënyrës së taksimeve mbi të ardhurat personale po jep një efekt negativ në buxhetin e shtetit. T&...
Të ishe në krye të Komitetit të Sporteve gjatë viteve të diktaturës, nuk ishte edhe aq e thjeshtë, k...
Udhëhoqi Shqipërinë me dorën e hekurt për 45 vite duke shkaktuar mijëra viktima, por Enver Hoxha për amer...
Ish-drejtori i Arkivës, në Ministrinë e Brendshme, Kastriot Dervishi ka publikuar në “Facebook” foto të...
“E vërteta e futbollit është e tillë, po nuk e le atë në kohë, të lë ai ty!”, Ndosh...
Nga Azem Parllaku Në kërthizë të Gjallicës, e poshtë këmbëve të maleve e kodrinave përret...
Këtë herë, studiuesi Auron Tare nuk ka zgjedhur mënyrën e drejtpërdrejtë për t’iu përgjig...
‘Brenga ime shqiptare’ është libri i italianit Aldo Renato Terrusi, i cili rrëfen tmerret që përjetoi i...
Në vitin 1937, ministri i Brendshëm i Mbretërisë Shqiptare të Ahmet Zogut, Musa Juka ngrinte si shqetësim p&eu...
Policia ka identifikuar dhe arrestuar tre persona si të dyshuar për rrahjen e drejtorit të burgjeve, Sokol Zoga...
Shumë zhurmë mbrëmë (e enjte) për kryetarin e Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmetin, për ...
U kthye në një debat të tensionuar mbledhja e Këshillit të Sigurisë në Kombet e Bashkuara ku u mb...
Me 21 korrik në mbledhjen e fundit të Qeverisë në ikje të drejtuar nga Isa Mustafa miratoi vendimin për shpron...
Siguria duhet të jetë gjithmonë prioriteti ynë. Me ndihmën e shumë pak kodeve, mund të zbuloni më sh...
Gjetja e një objekt misterioz në Antarktik është konfirmuar nga shkencëtari Valentin Degterjov. Bazuar në pam...
Nëse shihni këtë fotografi, cila është kafsha e parë që ju vjen në mendje? Përgjigja, sipas di...
Në vitin 2015 studiuesit shqetësuan jo pak njerëz kur deklaruar se 90% e rasteve të tumoreve shkaktohen nga faktorë...
Faslli Haliti është një nga emrat e shquar të letërsisë shqipe, një poet i talentuar, udha e të ci...
Në vitin 1980 regjisori Kujtim Çashku, pas filmit “Ballë për ballë”, mori përsipër një...
Unë kam qenë shumë i kujdesshëm në marrëdhënie me Driteroin, ndonjëherë i rrija pranë edhe...
Një nga artistet tona të shquara në arenën ndërkombëtare është, pa dyshim, edhe pianistja jonë ...
Ditën sotme (E Diel) mblidhet Asambleja e Partisë Socialiste, ku...
Është gjithcka gati për duelin e mijëvjecarit, eventin...
Reagimi i partisë Zgjidhja pas takimit të kryeministrave në...
Sot pas mesnate në stadiumin “T-Mobile Arena” të Las...
Të dielën, Partia Socialiste mban Asamblenë e parë pas...
Deputeti i Partisë Demokratike, Agron Shehaj, i pari në list&eum...
Ditën e nesërme mblidhet Asambleja e Partisë Socialiste, ku...
Hyrja në fuqi, më datë 1 gusht, e ndryshimeve ligjore t&eum...
Deputetja e PD Mimoza Hajdarmataj ka ironizuar ditën e sotme qeverin&...
Las Vegasi përgatitet të presë megaduelin mes Conor McGrego...
Pas takimit me kryeministrat e Ballkanit Perëndimor, komisioner...
Nga tryeza ku janë ulur bashkë kryeministrat e Ballkanit Per&eum...
Vajza po bëntë një ushtrim për tonifikimin e këmb...
Ditën e sotme, një takim joformal i kryeministrave të vende...
Skënderbeu pas suksesit në fazën Play Off dhe kalimin n&eum...
Sulmuesi kryesor i Partizanit të Beogradit Urosh Xhurxheviç, i...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn