als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Gjuhtart dhe akademikt tan trheqin vmendjen vazhdimisht pr kujdes n mirshkrimin dhe mirshqiptimin e shqipes, e cila, pr fat t keq, si do fush e
jets, vijon t mbetet n tranzicion. Pa dashur t vm gishtin tek fajtort, nuk mund t lm pa prmendur kontributin e klass politike, t vetquajturve
opinionist e analist, por edhe shum gazetarve t medias s shkruar e elektronike, t cilt, pa pasur kultur t mjaftueshme gjuhsore, flasin me
kompetenc sidomos pr gjrat q nuk i njohin.
Pr. Dr. Pajtim Bejtja para pak kohsh, ka shkruar nj artikull pr deformimet n gjuhn shqipe: Te deformimet q i bhen gjuhs shqipe mund t ndalet gjat,
pasi ato jan t shumta dhe jan vn n dukje n mjaft shkrime nga specialistt e gjuhs. Fakti q deformimet bhen me shumic edhe nga njerzit publik, q supozohet t ken nj nivel t lart kulturor, tregon se kultura gjuhsore te ne sht prgjithsisht e nivelit t ult, gj q krkon vmendje dhe masa nga ana e organeve dhe e institucioneve prkatse, duke filluar nga ato arsimore.
Nga ana tjetr, edhe vet personat publik (dhe jo vetm kta), sidomos gazetart, duhet t bjn prpjekje vetjake pr rritjen e kulturs s tyre gjuhsore, duke e quajtur at si pjes prbrse t kulturs profesionale. N kt mes nuk duhet harruar q gjuha sht nj nga tiparet themelore t identitetit kombtar.
Nisur nga ky citim, ne po e nisim nga fundi, pra nga vetja. M posht, kemi renditur vetm 12 fjal q i prdorim do dit, por q shpesh hasin deformim n
drejtshqiptim dhe drejtshkrim.
Shkruhet: gjithka ose gjithshka
Duhet: gjithka
-ja fundore e fjals gjith bie n fjalt e prngjitura, si: gjithka, gjithher, gjithmos, gjithfar, gjithkah, gjithkund, gjithkush, gjithmbar, i gjithmbarshm,
gjithmon, gjithnj, gjithsaher, gjithsecili, gjithsesi etj.
Shkruhet: agjensi
Duhet: agjenci
Fjalt e huaja nga burimi latin e neolatin me c do t shkruhen me c e jo me s. Po ashtu, fjalt me burim grek a latin, q kan nj g prpara zanoreve i dhe e,
shkruhen me gj (dhe jo me xh) ashtu si shqiptohen; p.sh.: agjenci, gjeografi, gjeometri, gjenerat, gjenez, gjimnastik, higjien, origjin etj. N agjencit turistike ku shkruhet si n rastin e fotos, meritoni nj paket all inclusive.
Shkruhet: djath
Duhet: djath
Shkruhet -ja fundore te emrat mashkullor dhe shumica e emrave mashkullor q prdoren edhe si asnjans: at, burr, djal, gjalm, gjum, kal, lm,
lum; ball (balli, ballt), brum (brumi, brumt), djath (djathi, djatht), drith, drithra, dyll, dhall, dhjam, gjalp, mjalt, uj, ujra etj.;
Shkruhet: marrdhnie, mardhnie, marrdhnje
Duhet: marrdhnie
Emrat femror foljor me prapashtesn -je e ruajn j-n n trajtn e pashquar dhe t shquar t njjsit dhe t shumsit; p.sh.: ardhje, derdhje, dalje, lidhje,
marrje, mbshtetje, pritje, shitje, tretje etj. Por ku bashkohet jja me nn, do t shkruhen nie dhe jo nje; p.sh.: dhnie, marrdhnie, parathnie, etj. Kshtu do t shkruhet edhe gie dhe jo gje, djegie (e jo djegje), shmangie, lagie etj. Me j do t shkruhen edhe emrat femror me -ije dhe -ij, n t cilt jja i prket tems s fjals dhe ndihet kudo; p.sh.: anije, anija, anijeje; fije, fija; shije, shija; bij, bija; mij, mija; vij, vija, fmij, fmija, fmijt a fmi, fmija, etj.
Shkruhet: Lagja
Duhet: Lagjja
(Shpjegimi n rastin e lagjes sht si te marrdhnie). N rast se do ndeshni nj tabel n qytet me Lagja Luigj Gurakuqi, shtojini edhe nj j, pra Lagjja Luigj Gurakuqi. Dikush do ta fiksoj, patjetr.
Shkruhet: ertifikat
Duhet: certifikat
N pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt me burim nga latinishtja a nga gjuht romane, si edhe nga greqishtja, t cilat n gjuhn shqipe kan nj c t ndjekur nga zanorja e ose i, shkruhen me c dhe jo me apo me s: celebrim, celular, centralist, centralizoj, certifikat, procedur, proces, etj.;
Shkruhet: e diel
Duhet: e diel (pa fundore)
Ditn e shtat t javs, Zoti e bri pushim. Edhe -ja fundore n kt rast sht gjithmon pushim. Nuk shkruhet -ja fundore tek t gjith emrat, te t cilt grupi i zanoreve ie ndiqet nga nj bashktingllore e lngt (l, ll, r) dhe t gjitha fjalt e formuara prej tyre: e diel, diell, miell, qiell, etj.; diellor, prmiell, miellzim, qiellor, etj.;
Shkruhet: Digjitalizim
Duhet: Dixhitalizim
N pajtim me shqiptimin e sotm letrar, fjalt q burojn kryesisht nga greqishtja, latinishtja e nga gjuht romane dhe q n shqipen kan nj gj t ndjekur nga nj e ose i, shkruhen me gj. Por dixhitalizim sht nj fjal, kryesisht e re e shqipes, dhe me dixhitalizimin e sistemit t arsimit n Shqipri, prmes futjes s
tabletave n shkoll, ka pasur konfuzion edhe nga vet Ministria e Arsimit pr rastin n fjal, meqense her e shkruan digjitalizim e her dixhitalizim. Pr kt,
n nj deklarat publike pak koh m par, akademiku Jorgo Bulo ka thn: Dixhitalizim sht fjal e re n fjalorin e shqipes dhe ka krijuar konfuzion, por duhet t shkruhet me xh dhe jo me gj, sipas rregullit t drejtshkrimit t shqipes, q fjalt e huaja shkruhen ashtu si shqiptohen.
Shkruhet: vnd
Duhet: vend
S bashku me qendr jo qndr, mendje jo mndje; fle jo fl; qendr jo qndr Shkruhen me e (dhe jo me ) fjalt ku kjo zanore sht e theksuar dhe ndiqet ose ka qen ndjekur n t kaluarn nga nj bashktingIlore hundore (m, n, nj). Me e shkruhen gjithashtu fjalt e prejardhura ose t prbra t formuara prej tyre, pavarsisht nga lvizja e theksit: (m) dhemb, dhembje, femr, femrore, gjemb, e premte, rremb, shemb, shembull, shembullor, i shtrembr, shtrembroj, tremb, thembr, zemr, zemroj etj.;
argjend, argjendar, brenda, brendi, i brendshm, mendje, mendoj, mendim, prmend, zvends, zvendsoj etj.; e enjte, gshtenj, ndenja, (i, e) ndenjur,
shenj (por shnoj, shnim), (i, e) shenjt, (i, e) shtrenjt etj.
Shkruhet: Mirsevini!
Duhet: Mir se vini!
Mir se erdhe! Mir se vjen! Mir se rrini! Mir se ju gjeta! Mir ardhsh! Mir vafsh! Mir mbetsh! Qofsh mir! Ju bft mir!, shkruhen ndaras, jo bashk, si
hasen zakonisht, sidomos n institucionet arsimore, ku msohet gjuha shqipe. P.sh., thuajse n t gjitha fjalt q zakonisht shkruhen gabim shkollat, shohim
Mirsevini, nxns t dashur!, e cila, sigurisht q sht shkruar gabim. Edhe n hyrje t shum qyteteve, kjo shprehje gjendet e shkruar gabim: Mirsevini n
X qytet! Kujdes! Kto pasthirrma shkruhen bashk vetm kur ato kthehen n emra, p.sh.: Pasi i uroi mirseardhjen, e ftoi t uleshin brenda. Fjala e
mirseardhjes. Darka (dreka) e mirseardhjes. N shenj mirseardhjeje etj.
Shkruhet: Qera
Duhet: Qira
Shum njerz e din se trajta e duhur sht qera, madje sht qesharake edhe kur korrigjojn t tjert kur e prdorin n t folur a t shkruar qira. N fakt, kjo
fjal shkruhet me i dhe jo me e. I-ja nuk jepet me qira n kt rast.
Shkruhet: srisht
Duhet: srish
Srish hyn n grupin e atyr fjalve, t cilave u shtohen bishta, si, p.sh., thuhet Yzberisht, n vend t Yzberish apo garazhd, n vend t garazh (si duket
ngatrrohet garazhi me grazhdin, shkruan Prof. Bejtja)
(BalkanWeb)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sun_Latn als_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kmr_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn