als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Pėrmes librave qė revolucionarizuan mėnyrėn sesi e shihnin njerėzit shoqėrinė, kėto femra tronditėn themelet e vjetruara tė sistemit tė kohės dhe ndikuan nė formėsimin e botės sė sotme. Kėto janė femrat, pa tė cilat bota nuk do tė ishte njėlloj.
Kėto janė femrat qė arritėn majat nė tė gjitha fushat, si biznes, art, sport, kulturė shkencė dhe mė tej. Ato lanė gjurmė nė botė, duke ndryshuar mėnyrėn sesi njerėzit mendonin prej dekadash, nė disa raste edhe prej shekujsh.
1-Harriet Beecher Stowe, shkrimtare dhe aktiviste kundėr skllavėrisė. Autorja e bestsellerit amerikan, romanit tė vitit 1852 Kasollja e Xha Tomit, ndihmoi tė popullarizohej lėvizja antiskllavėri. Legjenda thotė se Abraham Lincoln e pėrshėndeti Beecher Stowe nė Shtėpinė e Bardhė, duke i thėnė: Pra, ti je gruaja e vogėl qė shkroi librin qė filloi kėtė luftė tė madhe, duke iu referuar luftės civile. Romani i saj tregonte pėr jetėn e njė skllavi tė quajtur Xhaxha Tomi dhe ishte libri i dytė mė i shitur nė Amerikėn e shekullit tė 19 pas Biblės.
2-Emmeline Pankhurst, aktiviste pėr tė drejtėn e votimit tė grave. Ėshtė britanikja qė themeloi Bashkimin Social dhe Politik tė Grave, njė grup i njohur pėr format ekstreme tė protestės si lidhja e vetes nė hekurudha dhe grevat e urisė. Ne jemi kėtu, jo sepse duam tė thyejmė ligjin, por ne jemi kėtu nė pėrpjekje pėr tė bėrė ligjin, tha ajo gjatė njė gjyqi mė 1908-n. Pėr fat tė keq, Pankhurst nuk jetoi pėr ta parė ėndrrėn e saj tė realizohej, pasi vdiq tri javė pėrpara se tė miratohej ligji, i cili u jepte grave tė drejtė votimi tė barabartė me burrat.
3-Anne Frank, shkrimtarja e ditarit tė Holokaustit. Ēfarė ėshtė bėrė nuk mund tė zhbėhet, dikush mund ta ndalojė tė pėrsėritet, shkroi Anne Frank te Ditari i njė vajze tė re. Menēuria dhe urtėsia e nxėnėses hebreje 13-vjeēare, Anne Frank, e shkruar gjatė qėndrimit fshehur nė Amsterdam nė Luftėn e Dytė Botėrore, ėshtė njė nga librat mė tė lexuar nė botė me mbi 30 milionė kopje tė shitura. Jeta e saj nėn pushtimin gjerman, ėshtė njė kujtim i fuqishėm, qė ėshtė pėrkthyer nė 67 gjuhė dhe ėshtė pėrshtatur si pėr film, ashtu edhe nė teatėr, ndėrsa ajo vetė ka njė muze. Frank vdiq nė njė kamp pėrqendrimi mė 1945-n, disa javė pėrpara se kampi tė ēlirohej nga aleatėt.
4-Simone de Beauvoir, filozofe dhe shkrimtare e Seksit tė dytė. Libri i shitur nė masė i Simone de Beauvoir shpesh shihet si njė tekst shumė i rėndėsishėm i filozofisė feministe. Filozofja franceze ekzistencialiste, i dha feminizmit njė libėr qė u bė pikė referimi. Nė tė analizohej trajtimi dhe perceptimi i femrave nėpėr histori dhe u quajt nga Vatikani si kundėrthėnės, ndaj u vu nė Listėn e Librave tė Ndaluar. I gjithė fiksioni krijon njė gjendje lufte, e ky nuk bėn pėrjashtim, tha De Beauvoir, qė sė bashku me partnerin Jean Paul Sartre ishin mendimtarėt mė me influencė nė shekullin e 20.
5-Rosalind Franklin, shkencėtarja qė ndihmoi nė kuptimin e ADN-sė. Kontributi i saj nė kuptimin e strukturės sė ADN-sė ėshtė bėrė tanimė i njohur, por nė kohėn e atėhershme nuk mori njohje tė plotė. Kimistja britanike pati rol kyē nė kėrkimin pėr zbulimin e strukturės sė ADN-sė. Fotografitė e saj me rreze x tė spirales sė dyfishtė, u pėrdorėn nga shkencėtarėt Francis Crick, James Watson dhe Maurice Wilkins, qė mė 1962-shin morėn njė ēmim Nobel nė fiziologji ose mjekėsi pėr punėn e tyre me modelin e ADN-sė. Megjithatė, Franklin nuk e mori vetė ēmimin, pasi vdiq prej kancerit nė moshėn 37-vjeēare.
6-Billie Jean King, legjenda e tenisit qė fitoi 39 ēmime. Amerikania King ishte njė prej konkurrenteve mė tė mira qė ka parė ndonjėherė Wimbledon, duke ēuar nė shtėpi 20 tituj. Por ajo ėshtė ndoshta e mirėnjohur pėr njė ndeshje tė njohur si beteja e sekseve kundėr Bobby Riggs mė 1973-shin.
E talentuara 29-vjeēare King mundi 55-vjeēarin Riggs pėrpara njė audience televizive prej 50 milionė shikuesish. Mė vonė, ajo formoi Lidhjen e Tenisit pėr Femra dhe bėri fushatė pėr ēmim tė barabartė nė para tė lojtareve femra.
7-Wangari Maathai, themeloi Lėvizjen Brezi i Gjelbėr nė vitet 1970. Kur mbjellim pemė, kemi mbjellė farat e paqes dhe shpresės, tha fituesja e ēmimit Nobel pėr paqen dhe ambientalistja Wangari Maathai. Aktivistja politike nga Kenia krijoi Lėvizjen e Brezit tė Gjelbėr mė 1977-n si njė pėrpjekje pėr tė fuqizuar femrat nė zonat rurale qė raportuan se tė mbjellat po u thaheshin, furnizimi me ushqim ishte mė pak i sigurt dhe se atyre u duhej tė ecnin mė shumė se mė parė pėr dru zjarri. Lėvizja ėshtė pėrhapur qė atėherė nė botė, duke bėrė fushatė kundėr ndryshimeve klimatike dhe duke iu bashkuar programit mjedisor tė Kombeve tė Bashkuara
g.shqip
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn deu_Latn