als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Intervista/ Flet nj nga krcimtart m t mir t ksaj valleje, Taip Madani
Vallja q e shptoi Osman Takn nga litari
Mira ZENATI
Prfaqsia e saj
Nisja sht e qet, i shkon orkestrs pas duke u harmonizuar trsisht me t. Vallja nis me hap t thjesht dhe vrtet thua se dika do t bsh. N mbarim t strofs s par muzikore valltari me kokn dhe dorn duke e lvizur paksa prpara t jep at se dika do t bhet. uditrisht kjo valle sa m mjedis t ngusht t ket aq m bukur e m mir krcehet, qoft edhe mbi nj tavolin. Taip Madani tregon se sht dashuruar marrzisht me kt valle kur i kan zbrthyer kuptimin trsor t saj. far tregonte dora, kmba, gjoksi, koka, vendosja e dors mbas koke, q lidhet me zakonin, kapeln pak t shtypur n cep. N Festivalin Folklorik n Gjirokastr, n 1973-shin, ai ka marr mimin "Laureat i Festivalit" dhe nga komisioni qendror ka marr personalisht vlersim t veant.
Vallja e Osman Taks sht nj nga m t bukurat dhe m burrroret e amris. Nj valle q t sjell n kujtes Osman Takn, djaloshin q u prjetsua fal dshirs s tij t fundit pr t krcyer nj valle para se t varej n litar. Kaq mjaftonte q ai t prjetsohej dhe kjo valle t merrte emrin e tij e ta shptonte nga vdekja. Por vitet kaluan, sazexhinjt e Konispolit i binin muziks, por askush nuk e kishte krcyer dot deri ather vallen. Por, do t ishte Taip Madani ai q me krcimin e tij brilant n Festivalin Folklorik t Gjirokastrs n tetor 1978, e bri vallen e Osman Taks nj nga vallet m t bukura dhe m t vlersuara t atyre viteve. N nj intervist pr gazetn "Tirana Observer", ish-msuesi i shkolls s mesme bujqsore t Konispolit, Taip Madani, krenohet teksa tregon pr vallen e Osman Taks dhe pr momentet e msimit t saj.
A mund t na tregoni se kur ka qen ngacmimi juaj i par pr vallen ame n trsi dhe natyrisht edhe at t Osman Taks?
Ngacmimi i par pr vallen popullore ame m ka ardhur n fshatin tim, n Shals, kur isha vese 8-9 vje, aty rreth viteve 1957. Pr her t par si muzik, vallen e Osman Taks e kam dgjuar t frshllyer nga nj oban. Isha fmij, shkoja me keca dhe kur e kam dgjuar si muzik m ka plqyer shum e mu fiksua keq.
Sa her ka dal Taip Madani me kt valle n sken?
Shum her e pr shum vite. Mbas 1973-shit kam qen i krkuari dhe i preferuari edhe n ansamblet e shum qyteteve si: n Vlor, Ballsh, Gjirokastr e n Durrs. N 1978-n kam qen me ansamblin e shtetit me nj turne n Greqi.
Si sht stili i valles dhe ku sht e veanta e ksaj valleje?
S pari duhet t themi q vallja e Osman Taks sht nj valle tradicionale ame, me t gjith elementet ame. Krcehet me shum eleganc. Ajo sht valle epike, por brenda ktij epizmi ka nj lirizm, ka nj lirshmri q i tr trupi krcen n organik me shpirtin e atij q e krcen vallen, por edhe me ata q i bien veglave muzikore. Kt valle e luajn edhe grekt, edhe maqedonasit, bullgart, jugosllavt, por t gjith e quajn Vallen e Osman Taks. Madje shkolla koreografike e Janins e jepte edhe tekstin shqip.
Kur e ka kjo valle pikn kulmore?
Vallja ka disa pika kulminacioni. Pikn kulmore e ka n momentin kur n mnyr akrobatike kthehesh n ur dhe mbi barkun tnd luajn dy tre valltar, pra t jesh n gjendje q me muskujt e barkut t mbash dy, tre valltar t krcejn njri mbas tjetrit pr rreth nj minut e gjysm. Ktu pra kemi t bjm me ann historike t valles. Nuk kemi t bjm me nj ur t zakonshme, por me at q quhet ura e brezave, e historis, e prpjekjeve, e sakrificave, e gjakut dhe menuris popullore.
A keni arritur q t msoni ndonj grup pr kt valle?
Po, kam prgatitur disa grupe n Konispol. Nj grup djemsh kan konkurruar edhe n Berat, madje u vlersuan me mim.
A ka arritur ansambli i kngve dhe i valleve popullore ta kopjoj kt valle?
Ansambli i kngve dhe valleve popullore kt valle e ka prvetsuar dhe e ka vn n programet e tij. Un e kam vn n shkolln koreografike q t msonin mnyrn e t krcyerit am.
Historia e valles
Kjo valle n origjin ishte e Epirit, por u quajt vallja e Osman Taks, ather kur valltari patriot Osman Taka nga Konispoli, patriot i kohs, u kap dhe u burgos n Burgun e Janins, ku dhe dnohet me varje. Para se ta varnin ai shprehu dshirn e tij t fundit, nj orkestr, e cila t luante vallen ame. Osman Taka nisi t krcej para valiut t Janins dhe bashkshortes s tij. Vallen e krceu shum bukur. Fal bukuris trupore, shkathtsis dhe zhdrvjelltsis bri q vajza e valiut pothuajse t rrzohej nga dritarja. Dokumente arkivor t Janins thon realisht se q pas ksaj valleje e shoqja e valiut i ka krkuar atij q Osman Taka t mos vritet. Dhe n t vrtet ai u fal e q nga ajo dit kjo valle u quajt Vallja e Osman Taks.
Osman Taka ka lindur n nj nga familjet m t pasura t Konispolit rreth viteve 1848 - 1887, ku u edukua me idet e Rilindjes Kombtare. Ishte organizator i kryengritjeve me arm t krahins kundr pushtuesve turq. U shndrrua si veprimtar i lvizjes kombtare pr lirim nga zgjedha osmane. U bashkua me lvizjen e prgjithshme antiosmane dhe luajti nj rol t rndsishm n degn e Lidhjes s Prizrenit n Prevez. Arriti t bhej nj nga krert m t rndsishm t kryengritjeve antiosmane dhe mbrojtjen e trsis territoriale t Shqipris.
Ka qen njkohsisht valltar i njohur popullor. Tregojn se kur e dnuan me varje te rrapi i Konispolit, ai shprehu nj dshir pr t krcyer nj valle para litarit. Ajo valle e luajtur me mjeshtri t rrall prej tij mahniti t pranishmit. Q nga ajo koh vallja e krcyer prej Osman Taks para litarit ka ngelur nj nga vallet m t bukura t amris, e cila ka arritur deri n ditt tona, madje duke u quajtur edhe Vallja e Osman Taks.
Tirana-Observer.
als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn srd_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn glg_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn