als_Latn uzn_Latn slv_Latn
vazhdimi...
Ecja mbi bor e mbi akull….
T nesrmen,porsa zbardhi drita,filluam t ecnim n nj far drejtimi duke patur si udhheqs tri katundart nga katundi i Valbons,por bora e madhe dhe akulli na pengonin dhe nuk na linin t ecnim si duhej.Aty nga ort e vona t pasdites, pasi nuk na nxori askund drejtimi q kishim marr,u kthyem dhe zum vend n stanet e bjeshks s Bujans,afrsisht 3-4 or mbi stanet e Geg Hysenit,konaku i par i yni dhe aty kaluam natn.Kjo ishte nata e tret q nuk kishim futur buk n goj e as gjum n sy.Ditn e katrt vazhdojm rrugn e ashpr duke ar dborn me kmb dhe akullin me kazma e lopata q kishim marr me vete n Markaj pr t luftuar me furin e natyrs.Veriu i fort i janarit,duke krijuar grumbuj,mbetje e pengesa prej dbors,e bnte udhtimin ton aq dshprimisht t vshtir e t ngadalshm saq na detyroi t linim mbi dborn e ngrime edhe kuajt e ngarkuar me veshje e far kishim gjra t vlefshme.E kujt i binte ndrmend pr plaka e sende materiale?! Kishte arritur asti t mendoje vetm pr shpirtin!
AKTI I TMERRSHEM I TRAGJEDISE
Tashm kishte filluar akti m i tmerrshm i tragjedis son,sepse shumica e shokve, duke par udhtimin e ndjekur pa nj drejtim t caktuar dhe pa shpres, arriti nj ast q kishin filluar t demoralizoheshin si mos m keq dhe pak pa u errur, sapo mbrritm n nj vend t quajtur maja e Marait,
dshprimi arriti kulmin.Kishte qysh prej mesdits e mbrapa q plakun idealist po e mbanim prkrahsh ndr t prpjeta e t tatpjeta.Trupi i tij vigan sa nj lis mali,i rnduar prej viteve e vuajtjeve,kishte nisur t jepte shenjat e lodhjes.Pshprisnim midis shokve: “Ku po vemi?Kemi hyr n shteg pa shteg… do t mbarojm mbi bor!Etje.”Filluan tronditjet thellsisht shpirtit t secilit udhtar! Ishin aste paniku e trishtimi q provojn edhe njerzit m t nxitur nga durimi dhe guximi…Ishte muzgu i mbrmjes,kur Prijsi i madh,ulur prbri nj shkmbi,na u drejtua t gjithve me kto fjal:-“Djelmosha trima!Deri ktu erdhm me gajret dhe me besim se po gjejm nj rrug, nj shteg daljeje pr me kalue n Dragobi prej andej n Valbon, ku do t gjenim streh sa me kaprcye dimnin e me arritjen e pranvers mandej do t prgatiteshim pr lirimin e Shqipnis nga zgjedhja e Tiranit.Por… vaj medet!Nuk paska qen e than q un ta vazhdoj rrugn kt her bashk me ju deri n fund dhe t’ia arrijm qllimit sbashku.Por,ju q jeni t rinj e t fort prej kmbsh-vazhdoi Plaku Za madh-mos e humbni kurajn dhe uzdajn n t ardhmen e Shqipnis q asht krijue me shum sakrifica t’gjakut pr t’a gzue shqiptart e kombit,as t huejt,jo, kurr pr kt jet….Mue m lini n kt vend-vijoi Trimi me nj z q nuk shfaqte aspak shenj ligshtie e dshprimi-se nuk po mundem me ba asnji kamb ma tej,as me shkue prpara,as me u kthye pas…Ndoshta ktu paska ken e shkrue me vdek pr mbi bor dhe ju si t rinj e trima q jeni,me arm n dor,do t mundeni me kthye e me kalue prap npr Krasniqe dhe n fillim t Pranvers me ba at qe prt atdheu prej shqiptarve. Ma bani hallall djelmosha e ….lamtumir!…Kini besim n veten tuej e n fatin e Shqipnis s’dashtun!-prfundoi Bajram Curri.
Ndrsa Heroi i Maleve tona po shqiptonte kto fjal q i dilnin plot forc nga thellsia e shpirtit t tij t madh,t gjith ne t tjert ia nism vajit me ngashrim e zum t prshndetemi me njri –tjetrin…Skena ishte tepr tragjike…T lodhur pr uj e gjum,reshkur prej t ftohti e prej veriut t malit q t merrte shpirtin,ishte e pamundur t vijje rrugn.Por nuk ishte edhe pun q bhej duke u ndar prej Atij q ishte e vetmja shtyll mbi t cilin mbshtetej uzdaja e kombit pr rifitimin e liris s munguar.Ah!A mundet t mendohet nj ast m i tmerrshm pr nj bir shqiptari? Njeriu i mjer ve nj shpirt ka me dhn!…M kot u mundua I mjeri Bajram Curri q t na bindte me e lan vetm n at maj t malit…m kot…por se kjo do t kishte qn turpi m i madh q do ti mbetej fisit t shqiptarit. T frymzuar nga kjo ndjenj dashurie e sacrifice,nnt vet prej nesh vendosm t ndanim me plakun,fatin e tij tragjik,qoft edhe duke vdekur mbi bor e akull: 1)Hysen Brea 2)Ismajl Ahmeti 3)Rexhep Brahimi nga Valbona 4)Kup Hazifi 5)Nuredin Sulja nga Gjakova 6)Shevket Draga nga Mitrovica 7)Hysen Bajrami nga Vokshi 8) Met Vejseli nga Krasniqi dhe 9) Tahir Zajmi Fill pasi u ndam prej shokve q u vun pr rrug q t kthehen edhe ne t dhjet,me Plakun n krye,filluam t ecim….jo gjithaq se shpresonim me mbrrit ku dshironim,por sepse t qndronim mbi bor,t rrahur prej ers s stuhishme q po bnte grumbujt si orteku kur lshohet prej malit. Ishte nj pun e padurueshme pr ne.E Plaku,ndonse i lodhur n trup dhe kishte nevoj pr ndihmn ton,nuk jepte asnj shenj demoralizimi dhe vazhdonte gjithnj t na nxiste pr t vazhduar ecjen.Fenomenet e natyrs sikur donin t mateshin n egrsi e t konkuronin njra me tjetrn : bora e madhe,akulli, era e malit dhe errsira e nats s dimrit…t gjitha kto ishin pengime t pakaprcyeshme n drejtim t cakut q ne ndiqnim.Asnj pyll.asnj trup lisi nuk dukej n at vend t zhveshur q t mundeshim me u struk e me e ndez nj zjarrm.
A dini t na tregoni or Rexhep! N ’vend jemi?- pyet Bajram Bregu.-N maj t Hekurave,tungjatjeta…-prgjigjet Rexhep Brahimi.E maja e Hekurave, e mbuluar me bor t amsueshme nuk ishte pr t thn pak vendi i prshtatshm pr t strehuar njerzit n stinn m t ashpr t motmotit!…
Nxitjet e plakut
E vazhdojm rrugn, sikurse shnova edhe m sipr, jo se ishim duke ndjekur nj drejtim t njohur dhe t sakt e as se kishim shpresa pr t mbrritur n cak,por sepse nuk mundeshim t qndronim n vend.E pra,prej t ftohtit,prej t dridhurave,na ishte e domosdoshme me ec, me lviz e shpirtrisht mandej kishim nevoj disi t gnjenim vetveten,si t them,t shkundnim dshprimin.Uria,t ftohtit, terri i nats,mjegulla,pamundsia t ndiznim nj zjarr pr t’u ngrohur e t koteshim pak ,pas kaq ditsh e netsh mbetur pa gjum, e bnte pr her e m tepr t pangjashme qndresn ton dhe besimin pr t’u gjallruar m n kt jet,ishte nj pun thuajse krejt e kot. Tani, shokt,prgjithsisht kishin zn t moliseshin krejt dhe disa prej tyre, si pr udi,i zinte gjumi e shtriheshin mbi bor pr t fjetur.-Mos i lini bre djelm!:-na briti Plaku.-Tek jan mrdhi t shkrett,mos i lini pra ,t ndehen prmbi bor! Njimend,sikur,mos t ishte ndrhyrja e disave q ende zotronin nj far force n trup,ata do t vdisnin aty pr aty, t mrdhim mbi bor.
Bajram Beu,nuk nguronte t na jepte zemrani gajret djelmosha-na thoshte se tash shpejt po gjejm ndonji pyll e po ndezim nji zjarrm pr tu ngrohun.Por kot… rranxat e majs s Hekurave,krejt t zhveshura prej druri,sidomos n kt stin,nuk paraqitin kushte t jtess as pr bishat e egra…
Nj amanet ors s Shqipnis
Dias hapa pas nesh ka ngelur nj shok, i cili nuk mund t bj m asnj lvizje m tej: trupi i dridhet si thupra dhe dhmbt i krcasin n nj mnyr t tmershme, sikur t ishte duke prtypur copa gastaresh.I shkreti shoku yn! Ishte shtrir me vdekjen prmbi bor.
Gajret bre Hysen!:- I thrret Plaku-por ai,Hysen Bajrami i Vokshit nuk mundet m me fol… nj rrnqethje e fort ia tronditi trupin dhe pas dy minutash t dridhurat e trupit i ndalin fare.Mjegulla dhe terri i nats nuk na lan t’ia shohim fytyrn.I thrresim disa her por m kot…ai nuk na prgjigjet m.Menjher ndezim nj shkrepse,por ’t shohim?!…I shkreti Hysen Bajrami kishte mbyllur syt pr t mos i elur m.Trupi i Hysenit tashm ishte qetsuar i gjithi.Ai nuk ndjente m as uri pr buk,as nevoj zjarrm,as sende t tjera…Ai po flinte tashm n gjumin e prjetshm,i qet dhe i knaqur se kishte lar borxhin e natyrs n shrbim t atdheut t dashur.Trupin e ktij dshmori q vjen t’i shtohet vargut t gjat t t rnve n altarin e atdheut, po ia lm amanet Ors s Shqipris.:- thot Prijsi i Madh- se neve t gjallve na duhet me vazhdue rrugn…Por mir e dinim se dhe ne t gjallve po na kanosej vdekja e zez!
Aty nga mesnata, u kapm n nj faqe t shpatit, ku me shum vshtirsi e ngjitm Plakun e lodhur.Rrokullisja nga shkrepa,posht,por ishte e thn q tragjedia jon t mos mbaronte vetm me kaq…Fati i zi na kishte rezervuar edhe t papritura t tjera: pas katr dit e net vuajtjesh t paprshkrueshme dhe luftrash t dshprueshme me furin e pamshirshme t natyrs rreth malit m t lart q ka Shqipnia,tash na kishin mbrdhi edhe kmbt dhe do hap q bnim ishte sikur me shkel mbi gjilpra.Kishte mbrritur asti q t lakmonim fatn e t mjerit Hysen Bajrami!
Midis t tjerve,Rexhep Brahimi,Hysen Brea dhe un,ishim ata q ndjenim disi veten m pak t lodhur e si t till,ne t part anim e shkelnim born pr t’u el udhn shokve q vinin prapa.Ndrsa po ecnim kshtu instiktivisht vetm sa pr t lvizur trupin dhe rastsisht pr t gjetur ndonj shtegdalje,n nj far vendi q ishte si rrafshin e q na dukej se do shtrihej edhe m tutje.Papritmas Hysen Brea,un e Ismaijl Ahmeti mbrrijm pa e kuptuar n t rrafsht dhe vazhduam ecjen e …rrshkitm e ram posht,njri pas tjetrit,q t tre,duke u prplasur npr cepa,t cilt po t mos kishin qen t mbuluar trash me bor,gjall asnj prej nesh nuk do t shptonte…T thyeje qafn e t rrokulliseshe prej nj lartsie afro 200 metrash e t mos bheshe cop e grim npr ata shkmbinj, kjo nuk ishte gj tjetr vese nj mrekulli e Zotit.Po si na i mori Zoti mendt e kres dhe nuk i thrritm i pari t dytit se kishim mbrritur n skaj t rrafshit!…
Hysen Brea dhe un nga rrokullisjet,morm disa plag jo fort t rnda,por Ismaijl Ahmeti,i shkreti,ishte drrmuar aq fort saq nuk mund t luante vendit.Qysh prej atij asti,mbetm edhe t armatosur sepse armt pasi u hodhn n ajr,u coptuan fare.
Bajram Bregu,i cili po vinte me shokt pak m mbrapa,e ndjeu britmn ton dhe krismn e prplasjes npr ato cepa dhe menjher lshoi nj z t fort duke thirrur shptuat gjall, ore?
Duke mbledhur veten q mos t kuptonin se ’rrezik i zi na kishte gjetur,u prgjigjm menjher e u treguam se sa i thyeshm e i rrezikshm ishte ai vend duke i kshilluar q derisa t zbardhte drita,pr t mos psuar fatin ton,lipsej q t qndronin n vend ose t ndiqnin nj drejtim tjetr.Diku m von,duke mos duruar dot ern e ftoht q frynte atje lart dhe duke kaluar npr nj shteg tjetr,ran posht e u bashkuan me ne edhe Nuredin Sulja e Kup Hafizi.
Ndarja mos m’u pa m kurr
Edhe Plaku i ngat,vet’i katrti,duke mos mundur edhe ata t duronin ern e furishme n at maj,filluan t ecin n nj drejtim tjetr…E kshtu, pr ironi t fatit tragjik u ndam prej shoku-shokut pr t mos u bashkuar m kurr njri m tjtrin!…
Tet dit m von,Salih Mani,Barajktari i Krasniqes me shok, kishin dal n krkim t Prijsit t tyre dhe shkojn e gjejn Bajram Currin bashk me Shevket Dragn e Met Vejselin,nj lugin mbi Dragobi q on n Curraj t Nikaj,t strukur nn nj shkmb t madh q i mbronte nga t dy ant,ndrsa n ann tjetr,priste forcn e ers nj trine prej thuprash q vet Trimi revolucionar e kishte thurur me duart e tij.Deri ather nuk kishin mundur t hynin brenda n katund,pasi nj kompani mersenarsh, e komanduar prej Muj Hoxhs s’Gashit, kishte okupuar Dragobin qysh para nj jave dhe nga ky shkak kishin ngel pr shum dit pa buk.
Prej kndej, shkojn n nj shpell guri t quajtur Gryka e Matins, mbi katundin e Valbons,ku jetojn thuajse dy muaj deri n ditn e zez t 29 Marsit tragjik.
Merret me mend se far do t thot t kalosh dimrin n ato shpella t akullta,primitive e plot lagshtir q edhe n vapn e gushtit jan t pabanueshme.
Por stoicizmi i Plakut legjendar nuk ka cak e mbarim dhe ai i duronte t gjitha: mizerjen,smundjet,vuajtjet e ndryshme si edhe pak gjum pa shtroje… e t tjera dhembje q nuk mund t prshkruhen.T gjitha kto i duronte Fatosi i Maleve,me shpres se nj dit do t prdorte prap armt e tij ngadhnjyese pr t mirn e Shqipnis q e donte aq me zemr dhe e adhuronte mbi do gj tjetr.Por,edhe trimave q i kishte afr vetes, u duhej t ecnin nj dit ose dy dit larg prej atij vendi,duke ar dborn,shteg e pa shteg,npr male e me shkue ak n Vuthaj t Gucis pr t krkuar buk,vetm e vetm q t mos dukeshin apo hetoheshin prej ndokujt a t ndjell ujkun n vath,si i thon nj fjale…Ishin dit t vshtira, dit provash n t cilat shqiptari,tepr i dhn e i hutuar pas pares dhe fitimeve materiale,kishte filluar t dobsohej nga morali dhe nga besa e burrnia.Nuk ishin pak 3.000 napolona ari pr t prishur moralin e t korruptonte shpirtin e nj njeriu q mund t pasurohet vetm duke i treguar qeveris vendin se ku jetonte Bajram Curri,i cili e dinte mirfilli dhe ai vet,se krkohej prej dy mbretriverej agjentve t shitur t qeveris shqiptare dhe prej spiunve t Jugosllavis s Aleksandrit;ndrrat e kqija q ai shikonte nat m nat,ndjekjet e forta nga ana e mercenarve dhe pikat e zeza n shpatulln e dashit q kishte br e kulla e Bajraktarit,ia forconin gjithnj dyshimin.
Djallzia e Pashiqit
Ndrkoh, edhe Pashiqi plak,atje n breg t Savs,duke njohur mir karakterin e paqndrueshm t mikut t tij,Ahmet Zogut,krkonte q t’i krijonte atij nj rival.Por si ta shtinte n dor e ta bnte pr vete armikun e tij t papajtueshm, Bajram Curri?!
Mendon e shmendon dhe m n fund i shkruan nj letr drejt pr s drejti,Patriotit t madh t Shqipris,letr q prcillet me ndrmjetsin e nnprefektit serb t Gjakovs,Mira Proti dhe Qazim Curri,duke iu drguar me ann e Jusuf Hamzs nga Krasniqa, bashk me nj ek e kt porosi e premtim verbal:-“Bajram Currit i vihen n dispozicion dy million dinar dhe i jepet liri banimi ku t dshiroj ai vet n nj qytet t Jugosllavis dhe disa privilegje t tjera, n qoft se pranon nj marrveshje dhe pushon kundrshtimet kundr Jugosllavis”!
Mbas shum dit prpjekjesh dhe krkimesh,Jusuf Hamza mbrrin tek shpella dhe ja dorzon plakut letrn bashk me fjalt e mbajtura amanet prej nnprefektit t Gjakovs,por i shkreti malsor pati nje qortim shum t rrept prijsi i fisit t tij,i cili pezmatuar tepr prej atij kuvendi,ngrysur vetullash e rrudhur buzsh,ia pret shkurt:”Shko thuaju atyre faqezezve me i ue fjal asaj dhelpns plak t shumadis se Bajram Curri nuk sht burr ai q pr t shptue nji shpirt,t korit vendin dhe t tradhtoj atdhen”.
I dlirt mbi t dlirt
Me kt prgjigje e me kt porosi,u kthye srish n Gjakov.I mjeri Jusuf,uli kryet posht,i penduar e i idhnuar deri ne kulm kundra vetvetes dhe plot mllef kundr atyre q ia kishin vn barr pr t paraqitur at propozim pazarllk t poshtr,kryetarit t madh t fisit…
E pra ky nuk kishte n xhep n at koh vese nj napolon ari q kishte ngelur sa pr fara dhe ndodhej n kushte dhe rrethana aq t dshprueshme q vetem ai mundej ti duronte e askush tjetr.
Nj dit prej ditsh,aty nga mbarimi i marsit,kur ata ngeln pa ushqim,kishin drguar dy djem ndr katunde t largta pr t krkuar buk.Kshtu,marrin vesh se nj kompani shtitse e komanduar prej Kadri Mehmetit kishte hyr n gryk t Dragobis dhe shprndar ansh pr t gjurmuar t arratisurin e rrezikshm t Republiks shqiptare
Per koicidenc t uditshme- si m tregonte mandej Salith Mani – edhe plaku vet kishte par at nat nj ndrr t keqe dhe plot kujdes po mendonte a mos u ka ndodhur ndonj rrezik Rexhep Abdullahut e Maxhun Nimanit q i donte sikur t ishin djemt e vet,djem t cilt kishin shkuar pr t marr buk npr katunde e Vuthaj por ende nuk ishin kthyer.
ohu bre Bajraktar – i thot Salih Mani – e del e shiko njhere a duket kund tue ardh Rexhep e Maxhuni…dhe Bajraktari merr dylbit e del nga shpella…
Por,’t shohi i mjeri Bajraktar!…atje posht n zalle t bardh ku rrjedh argjend ujt e Valbons,duken grupe njerzish me rroba t zeza q ngjajn si t jen ushtar dhe me vrap kthehet n shpell pr t dhn shenjn e alarmit.
Bajraktari,duke e ditur mir se Bajram Bregu nuk mund ti lvizte kmbt, mendoi ta largonte nga shpella duke i dhn me vete Shevket Dragen e Met Vejselin…Menjher u dha urdhr djemve q t rroknin armt dhe t dilnin shpejt t zinin prit n drejtim t gryks s Valbons.
-Si qoft than ashtu u baft!-fshani Kreshniku- e i lumi zot na daft m faqe t bardh.
Dshironte edhe ai vet q mos t ndahej prej t rinjve t cilt kishin shtrnguar armt pr tu ndeshur me mercenart gjaksor,por kmbt e mbrdhitura nuk i punonin dhe duke mos dashur t prbuzte dshirn t ishte me shok,t cilt insistonin t largohej prej andej,u nis lugins prpjet ndrsa Bajraktari me nipat e tij,Ademin dhe Abdiun etj,vrapuan t zinin prit mbrapa nj shkmbi q dominonte krejt grykn kah Valbons.
Pa kaluar shum koh,filluan t dukeshin xhandart e Kadri Mehmetit, t cilt,t ndar n eta-eta,ngjiteshin me ngut gryks prpjet,n drejtim t shpells dhe porsa iu afruan prits,filloi pushka.
-Ku po veni bre tradhtar t shitun?-brtet Salih Mani dhe mbas pak minutash eta e par e njerzve vetasgjsohet.
Afrohen eta t tjera,t hedhur n sulm t trbuar dhe lufta vazhdon e prgjakshme pr disa or pa pushim,por prita nuk kalohet;lufttart trima,zogj besnik t Prijsit t tyre t madh po prisnin me arm pr faqe,sulmet e kundrshtarve,t sigurt se ana e shpells dhe vendit pr ku ishte nisur Plaku do t ishte e pa trazuar dhe e pa arritshme.
Por djallzia e tradhetarit Kadri Mehmeti nuk kishte fjetur dhe si strateg i strvitur,kishte shprndar t armatosur shum grupe dhe n t gjitha ant.Ora tragjike po afrohej…
Bajram Curri.mbshtetur n nj shkmb po mendonte se po bhej atje posht,n log t lufts dhe bisedonte me Shevket Dragn do ma mbash besn qi ma ke dhan,or Shevket?-I thot dhe ai ia kthen menjher-Mos e krkoni at pun prej meje,lum Bajram Bregu,se m par vras veten time,se sa mundem me vu pushken mbi juve!…
I mjeri Plak i kish krku Shevket Drags q nse do ndeshen me mercenart dhe ai nuk vritet n ndeshje e sipr,ta vriste vet Shevketi q mos t zihej i gjall prej mercenarve.Por Shevket Draga i shkret,djalosh e trim i pashoq,pa u trishtuar aspak ndukte gishtat e mbrthitur e t kalbur t kmbve dhe i hidhte prdhe sikur nuk ishin copa mishi t trupit t tij..nuk mund t ishte aq zemrgur sa t qllonte me dor t vet,pushk,atij q adhuronte si syt e ballit…
vazhdon....
als_Latn als_Latn als_Latn hrv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn