als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Lulani e pikturoi ikjen e tij
28 Shkurt 2013 | : Kultur | Autor: Gazeta Shqip
Ormira Lulani, n nj rrfim pr t atin, artistin e njohur Ismail Lulani/ Koht e bukura kur familja jetonte bashk n Shkodr dhe humbja e tij disa vite m par
555796_561949750481957_347416259_n
ismail_1335253847_org
Ismail_Lulani
Ai e quajti Ormira (Or e mir) e bindur se vajza me flokt e verdh q erdhi si fryt i dashuris s tij me t shoqen do t sillte ve or t mira n familjen Lulani. Ai e vizatoi pr her t par portretin e saj kur ishte vetm 9 muajshe. N gzimin e nj fmije q krkonte t kapte gjithka, ai ravijzoi n ngjyra karakterin e saj energjik dhe sikur zbuloi q aty pasionin e saj pr pikturn. Ormira do t rritej duke ndjekur vshtrimin e tij mbi telajo, duke e par sesi i jepte jet aty natyrs, luleve t bukura t kopshtit, apo vshtrimit t njerzve t dashur. Kujtimi i tij ka mbetur ashtu si dikur tek ajome nj telajo n dor teksa endet n shtpin e madhe n Shkodr, apo teksa bisedon me miqIsmail Lulani, nj nga emrat m t njohur n historin e pikturs shqiptare vjen sot pr lexuesin, prmes nj rrfimi t br nga e bija Ormira
Cilat jan kujtimet q ju ojn shpesh tek babai?
Kujtimet sillen gjithmon n formn e vegimeve. T thjeshta, mbase gjra fare t vogla n dukje, por ma sjellin gjithnj pran, n arom, n siluet, n prekje do gj n botn time, n qenien time sht e lidhur me t, do dit un jam e rrethuar me punt e tim ati, ambienti im i puns sht i mbushur nga pikturat e tij, n shtpi e njjta gj, do sekond ai sht pran meje me nj unaz t ciln ma dhuroi kur u diplomova, q asnjher se kam hequr Sa hap syt, gjja e par sht portreti i tij q shikoj, me nj shikim nostalgjik e pyets, e sjell pran kafeja e mngjesit q ime m pi do mngjes, kujtimet rreth tij E ndiej kudo, me ern e bojrave t vajit, e t terpentins s fort, me nj muzik n sfond q vjen nga nj radio e vjetr, n ern q fryn q ai e donte, n shiun q bie, n dborn n majat e maleve q ai e plqente aq shum, n cicrimat e zogjve q i kishim t panumrta n shtpi, n frshrimn e gjetheve, n rrugicat e qeta, n motivet fshatare, n siluetat n ikje, kur vshtroj nj hn t plot, nj qiell t vrenjtur e surreal, n nj muzg cigan apo n nj lindje t diellit, n prkundjen e nj foshnjeje, n buzqeshjen e natyrs, tek tymi i shtpive, n bisedat me nj mik t ngusht, kudo e shoh at Kudo un ndiej pranin e tij Thjesht, sepse ai jeton do dit me mua.
Cilat jan gjrat m t dashura t mbetura prej tij?
Im at sht nj artist i madh dhe la pas shum vepra. Vepra sht ajo q i reziston kohs, njeriu ikn, trupi i prket toks, shpirti i prket qiellit, vepra i prket njerzimit. Dhe artisti jeton n mendjen dhe imagjinatn e brezave, emri i tij gdhendet n tempullin e artit, kjo sht prekja q e bn artistin t pavdekshm, kjo sht magjia e artit.
Kshtu mendoj se pikturat jan gjrat m t dashura q mbeten nga ai, sepse ato doln nga duart e tij, nga mendja, shpirti i tij. Aty ti shikon qeshjen, trishtim, mirsin, prkdheljen e syve t tij t but, ai sht aty brenda pikturave t tij, e gjen pas nj kodre, ku e pres q do shfaqet, i mbshtetur tek nj mullar, apo te nj siluet me kal q duket n horizont.
Mjetet e tij t puns, kavaleti, penelat e shumt, lapsat, pena, syzet, apo nj or e vjetr s cils i ka ngelur zemreku, pallto e tij q vazhdojn t jet n dollap, sipr s cils nj shall i kuq lshohet pa pesh, oborri me luleborat, portokajt e limont t cilat ai i ka mbjell vet, ah po, kemi dhe nj breshk q endet n oborr t ciln ai e solli, sht rojtarja e vjetr e asaj shtpie q dikur kishte aq zhurm, ndrsa tani mbahet vetm nga kujtimet
Si ka qen jeta e familjes suaj n Shkodr?
Im at u vendos n Shkodr, kur ishte 9 vje me familjen e tij. Ato erdhn nga Tuzi i Malit t Zi. Gjyshi im Hasani, nj burr i gjat dhe i holl, me gjyshen time Shkurtn, nj grua me trup mesatar dhe e mbushur, s bashku me 7 fmijt e tyre erdhn n Shqipri n krkim t nj jete m t mir Bleu nj tok dhe ndrtoi nj shtpi t bukur e t fort, me nj kopsht t madh, ku i mbodhi gjith llojet e pemve, sepse gjyshi im ishte nj kopshtar i zoti. Aty u rritn djemt e vajzat e familjes Lulani dhe u ushqyen me shum dashuri. Kishte shum ngrohtsi ajo shtpi. Po t mbyll syt e t kthehem prapa n kujtime, gjithnj m shfaqet nj shtpi e zhurmshme, plot me njerz, t gjith t mbledhur n dhomn e vogl pran oxhakut, duke dgjuar historit e shumta mbi gojdhnat shqiptare, duke pjekur gshtenja. Im at q bnte portretet e t gjithve me radh, fmij q qeshnin dhe luanin me njri-tjetrin, dhe n nj knd gjyshja ime e mir Shkurte, q kndonte ndonj kng nashke (sllavishte e vjetr) me z t ult dhe hallat e mia q e shoqronin. Mbaj mend figurn e gjyshit tim pak i krrusur q trazonte me mash zjarrin, i qet dhe gjithnj i ikur n kujtime. Shum miq ka pritur e prcjell ajo shtpi, shum gzime e hidhrime ajo mban brenda saj, shum kng jan knduar, shum dasma ka par, ka par dhe lot, por edhe ato jan pjes e pashmangshme e jets. Tani sht e mbyllur, njerzit u shprndan vetm ajo breshka n oborr shtit e qet, por sa vjen pranvera dhe koha nxehet e kopshti merr lulzim, n at shtpi do gj rilind Dhe kur hap syt, n fytyrn time shfaqet nj buzqeshje e madhe. Mund t them me shum thjeshtsi se ajo ishte nj koh e qet dhe e bukur.
A mund t na flisni pak pr nnn tuaj
Ime m sht nj grua energjike me nj karakter t fort, ndryshe nga im at q ishte natyr e qet dhe ndrrimtare, ashtu si artistt jan.
Nj grua e bukur, q n moshn 19-vjeare u dashurua me tim at, q kishin 15 vite diferenc. Ishin t dashuruar por mbi t gjitha ishin miq t mir. Ime m sht nj grua e menur, shum optimiste q gjithnj i sheh gjrat me pozitivitet. Gjithnj i ka qndruar pran e mbshtetur tim at n artin e tij, ajo vraponte ti gjente kanavacn, t gjente drurin pr listele e korniza, gjithnj e shihje duke vrapuar, t paktn un kshtu e mbaj mend, ti krijonte tim ati komoditetin e t krijuarit veprat e mdha t artit. Ajo ishte muza e bukuris dhe mirsis q e frymzonte do dit, do nat, do ast
Me ikjen time e t tim vllai jasht Shqipris, ata i shihje gjithnj bashk, dhe si thonin m t qeshur, ishin m t dashuruar se kurr.
Besoj se ime m sht nj heroin, ajo e prballoi e vetme ikjen e tij, ia bri t gjitha nderimet dhe e prcolli me dinjitet, me gjith dhimbjen e madhe, ajo me nj bllok n dor shkonte nga njri mik i tij tek tjetri duke mbledhur dhe duke ruajtur kujtimet q ata kishin pr t shoqin, si nj misionare e figurs s t shoqit, ajo diti t ruante me fanatizm pikturat e tij, duke ruajtur t paprekur koleksionin ton t familjes, prandaj respekti dhe dashuria e ime dhe e tim vllai sht e pamas ndaj saj.
far bhet sot me koleksionin e pikturave t tij..?
Lulani sht nj artist shum prodhimtar, punonte shum deri n ort e vona t nats, e mbaj mend gjithnj duke punuar, me penel n dor, apo me pen, q deri n detaj punonte vizatimet e tij t mrekullueshme.
Ai lvroi t gjitha gjinit e artit t pikturs, prandaj la dhe nj numr t pasur punsh. Galeria e Shkodrs ka nj koleksion shum t pasur, mbi 28 vepra, n Galerin Nacionale t Tirans, mbi 19 vepra t tij jan pron e ksaj galerie, shum pun t tijat ndodhen n muze e Galeri n qytete t ndryshme, me mjaft prej tyre pasuroi koleksionet private t adhuruesve t artit t madh shqiptar, shum ndodhen jasht Shqipris si pron e koleksionistve t ndryshm.
Nj koleksion t mir veprash ka dhe Muzeu Mezuraj, muzeu i vetm privat n Shqipri. Ai botoi dhe nj album prestigjioz t pasuris s veprave q ky muze posedon dhe nj hapsir e zn dhe veprat e Lulanit. Po kshtu dhe koleksionistt shkodran Sherazi dhe Aida Kastrati kan nj koleksion mjaft t bukur.
Por sigurisht, familja ka koleksionin e plot t veprave t tij, q sht shum i pasur, duke nisur me punt q para se t fillonte akademin, kur punonte si ndihmsmjek, pun n vaj, akuarele, vizatime dhe duke vazhduar me punt e Akademis s Arteve kur ai ishte student, nga ku kemi portrete shum t bukura dhe vizatime nudosh dhe duke vazhduar me vitet n vazhdim deri n 2002, vitin kur dhe u nda nga jeta.
Kam gjithashtu dhe dhjet punt e tij t fundit, disa akoma t pafirmosura dhe disa t hedhura ku mund t dallosh dhe telajon e pambushur akoma. Nj ndr punt e tij q sht nj figur burri q ikn me kal drejt nj perndimi t kuq t zjarrt, me nj penelat t shkatht, gjithnj kur e shoh m jep ndjesin sikur aty ai e parashikoi ikjen e tij Gjithashtu, krahas punve n vaj apo pastel e akuarel, kemi nj numr t madh vizatimesh e bocetesh t cilat kan mjaft vler. Dshira ime sht q nj dit ti shoh t gjitha brenda mureve t nj galerie ku artdashsit mund ti shijojn, mbase si dihet, nj galeri q t mbante emrin e LULANIT t madh.
A ka piktura q ju dedikohen juve?
Po kam mjaft, kam shum portrete q im at m ka br. Kemi qen shum t lidhur bashk, ne ishim miq t mir, flisnim me or t tra mbi artin, punonim pr shum vite n t njjtn studio, kudo kam qen pran tij, n hapje ekspozitash, koncerte, teatr, mes miqsh t tij, kshtu besoj sht normale q kam qen modeli i tij i preferuar, pozoja pr etydet e ndryshme t kompozimeve, dhe po t shohsh punt e tij me kujdes, nj sy i strvitur mund t dalloj leht tiparet e mia n personazhet femrore. Kam shum portrete nga ai. Portreti i par sht kur isha 9 muajshe, dhe pastaj portrete t shumta gjat viteve. Piktura e fundit q m ka ln sht nj figur e imja me fustan t kuq e mbshtetur te nj trung peme. At ma bri dhurat pr ditlindje q un e kisha n shtator, vepra mban vitin 2002 dhe kjo ishte ndr punt e fundit t tij, pasi u largua n 6 tetor t po ktij viti Puna m e dashur pr mua ma kan krkuar pr ta bler me shifra shum t larta, por nuk do ta heq kurr, megjithse ka shum nga ata q thon se do gj ka nj mim thjesht nuk e kuptojn se jo do gj matet me vler monetare
Cilt ishin miqt e tij m t mir?
Babai ishte nj njeri shum i thjesht, ndihej mir me t gjith, si me artistt, ashtu dhe me fshatart e malsoret. Gjithmon shtpia ishte plot me njerz, po me aq knaqsi e pasion q fliste pr pikturn e artet, ashtu fliste pr zogjt me djemt e lagjes, ashtu fliste me fshatart kur dilnim pr peizazhe, ashtu fliste me malsor q pozonin me or prpara telajove t tij, me aq pasion fliste me cigant prpara nj gote rakie Un gjithmon e kam adhuruar pr respektin q tregonte ndaj njerzve, asnjher nuk bnte dallime dhe kjo e bnte t dashur pr t gjith, dhe un tashm kam arritur t shoh dhe t ndiej respektin q kan njerz t ndryshm q i takoj dhe flasin mbi t si njeri dhe si artist.
Mbi t gjitha, me ka ngelur n mendje miqsia e tij me Frrok Marinn, njeri i thjesht e puntor me t cilin i shijonte nj got raki me pak djath, pran nj barake t vjetr me tym n qiell t hapur. E prmenda kt emr, se n xhepin e xhakets, vizatimi i fundit ishe nj portret i vogl q i kishte br atij, at e gjeti ime m dashuria pr njerzit dhe shpirtin e tyre sht nj gj kaq prekse dhe e bukur, fatkeqsisht nj dukuri n zhdukje n realitetin q po jetojm.
Miqt e tij m t ngusht n Shkodr ishin Franc Ashiku, Danish Jukniu, Angjelin Dodmasaj, Jakup Keraj e shum t tjer, artist t njohur, me karaktere t ndryshme, dikush i heshtur, dikush m shprthyes, tjetri kapriioz, njerz pasionant, kreativ, modest, t dashuruar pas artit me nj forc t parezistueshme, mund t them q ishte nj koh e bukur, miqsi t sinqerta, njerz fisnik n shpirt.
Un kisha fatin t njoh e t jetoj pran ktyre njerzve, kisha fatin t jem bij e nj artistit t madh si Lulani, ato ishin artist t vrtet, q na bjn t ndiejm dorn e forcn e tyre artistike dhe n prezencn e tyre t heshtur prandaj le t lm nj port hapur dhe t ftojm t gjith artdashsit pr t hyr n nj bot t muar dhe profesionale t artit t mrekullueshm q ato na lan
Ismail Lulani lindi m 1933, n Tuz, Mal t Zi vdiq m 6 tetor t 2002 n moshn 69-vjeare n qytetin e Shkodrs, Shqipri. Ishte nj piktor shqiptar. N moshn 9-vjeare s bashku me familjen vendoset n qytetin e Shkodrs. N vitin 1967 mbaron Akademin e Arteve t Bukura pr piktur monumentale, puna e tij e diploms Ded Gjo Luli me trima, u vlersua mjaft nga kritika e kohs. Emrohet dhe punon si profesor n Akademin e Arteve n Tiran dhe m pas vendoset me dshirn e tij n qytetit e Shkodrs, ku punon si profesor n Liceun Artistik t ktij qyteti, deri sa del si piktor n krijimtari t lir. Ai ishte nj ndr themeluesit e degs s arteve vizive (n shkolln e mesme artistike Prek Jakova) n qytetin e Shkodrs. Ai ishte antar i Lidhjes s Shkrimtarve dhe Artistve t Shqipris. Ismail Lulani sht nj ndr piktort m origjinal e m t fuqishm n historin e artit shqiptar, ai ishte nj piktor shum aktiv n krijimtarin e tij, eksploroi me mjeshtri n t gjitha gjinit e pikturs, si kompozim, peizazh, portret, natyra t qeta. Pikturat e tij shquhen pr forcn dhe lojrat magjike t ngjyrs, pr vizatimin ekspresiv dhe mjetet shprehse. Pr meritat e tij, ai sht nderuar me mime t ndryshme. N vitin 1979, i jepet titulli Piktor i Merituar. N vitin 1989, i jepet titulli i lart Piktor i Popullit. I sht akorduar titulli Naim Frashri i Klasit t Par. N vitin 1999, n Bienalen e Roms pr Artet Vizive merr mimin e dyt dhe i jepet medalja e argjendt, me tablon (Ikja n Egjipt). Pas vdekjes, n 70-vjetorin e lindjes, iu akordua titulli Krenaria e Shkodrs, i cili iu dorzua s shoqes s artistit. Ismail Lulani mori pjes n t gjitha ekspozitat lokale q u zhvilluan n qytetin e Shkodrs si dhe ato kombtare q u zhvilluan n Tiran. Rreth 20 punime t tij ndodhen n arkivat e Galeris Kombtare t Arteve n Tiran, si dhe shum t tjera pron e galerive e muzeve n qytete t ndryshme t Shqipris. Ai ka ekspozuar n shum vende t huaja si Frascat, Rom (Itali), Paris (Franc), Linz (Austri), Nju Jork, Boston (SHBA), Toronto (Kanada), Athin (Greqi), Pekin, Shangai (Kin), Irland, Rumani, Belgjik, Beograd (Serbi), Podgoric, Cetinj, Tivar, Ulqin (Mali i Zi), Prishtin (Kosov), Aleksandri (Egjipt), Turqi, Tunizi, Hungari, duke marr vlersimet m t larta nga kritika e huaj. Shum nga pikturat e tij jan pron e koleksionistve t ndryshm n Franc, Austri, Itali, SHBA, Gjermani, etj.
http://gazeta-shqip.com/lajme/2013/0...i-ikjen-e-tij/
als_Latn als_Latn als_Latn mos_Latn jav_Latn zsm_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn