als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shumë figura të heronjve maqedonas të vendosura në Shkup janë fyese për popullin shqiptar, dhe të dëmshme për bashkëjetesën, pasi që kanë pas vete një bagazh të dhimbshëm vrasjesh, burgosjesh dhe dhunimesh, si ndaj shqiptarëve, ashtu edhe ndaj maqedonasve. Kështu vlerëson historiani Vebi Xhemaili, i cili numëron disa prej përmendoreve që janë radhitur në sheshin e dendur të kryeqytetit, por që kanë një të kaluar që nuk i ngjason një shteti multietnik.
“Për fat të keq për herë të parë e them publikisht, shumë figura që janë vendosur në Shkup e që janë paguar me para të qytetarëve, asnjëherë nuk kanë luftuar për Maqedoninë, kanë luftuar kundër shqiptarëve, e fatkeqësisht shqiptarët i kanë përkrahur ato figura që kanë qenë të dëmshme edhe për bashkëjetesën, edhe për çështjen shqiptare, por edhe vetë Maqedoninë”, tha historiani Vebi Xhemaili.
Figura më e spikatur, e cila shkaktoi reagime të ashpra nga shqiptarët e Maqedonisë, është Car Dushani.
“Dushani njihet si agresor i vendbanimeve shqiptare. Thuhet se shqiptarëve ua ka ndryshuar madje edhe emrat origjinal që kanë qenë në gjuhën shqipe, e nuk përjashtohen edhe vrasjet e shumta. Dushani ka marrë fronin e mbretit i Serbisë me dhunë, edhe atë ndaj babait të tij të cilin ka urdhëruar ta likuidojnë duke e varur. Shpallja e tij për mbret ka ndodhur pikërisht në Shkup, në vitin 1346. Për më shumë se 24 vjet, Car Dushani ka pushtuar të gjitha trojet e banuara me shqiptar si Kosova, Shqipëria, Shkupi e Janina. Shqiptarët vazhdimisht e kanë kundërshtuar regjimin e tij”, thekson Xhemaili.
Përveç Car Dushanit,Shkupi është dekoruar edhe me përmendoren e Petar Çaulevit. Për këtë figurë partia shqiptare në pushtet thotë se i përket historisë shqiptare.
Petar Çaulev, ka qenë me origjinë shqiptare, por sipas disa historianëve ka shfrytëzuar shqiptarët gjatë Luftës së Parë botërore për të luftuar kundër pushtuesve serb. Kështu më pas do ti hapej rruga Bullgarisë së madhe, që përfshin edhe aneksimin me dhunë të territoreve shqiptare. Bullgarët në atë kohë sa kanë sunduar me këto territore thuhet se kanë bërë tmerre të shumta ndaj popullatës, përfshi edhe asaj shqiptare. Kanë dhunuar, kanë dëbuar me dhunë shqiptarë për në Turqi, dhe kanë rekrutuar rininë në ushtri kundër vullnetit të tyre.
Një figurë tjetër që qëndron në Shkup, para pallatit gjyqësor është ajo e Andon Llazov Qoseto, i cili Madje llagapin e tij e ka pasur “kasap”. Ai ka qenë një organizator i aksioneve terroriste, që ka propozuar edhe vrasjen e vëllait të tij.
Ekzistojnë edhe disa figura të tjera mjaft të ndjeshme si ajo e Vanço Mihajllovit, Metodija Shatorov Sharllos dhe Todor Aleksandrovit, që janë ngritur si hero në Shkup, por që historia dëshmon të kundërtën.
Vanço Mihajllov,thuhet se ka vepruar për pavarësinë e Maqedonisë, por si një shtet bullgar. Ka qenë i njohur për terrorin që e ka ushtruar ndaj individëve të caktuar, si dhe për aksione terroriste për likuidimin e kundërshtarëve. Historia zyrtare e Maqedonisë e njeh këtë figurë si bugarofil i cili asnjëherë nuk është deklaruar si maqedonas. Mihajllov ishte kryetar i VMRO-së, i cili synonte që territoret e Maqedonisë së sotme ti bashkëngjiten Bullgarisë së bashku me Shkupin dhe qytete tjera shqiptare. Ndaj pushtuesit bullgar,shqiptarët e Shkupit dhe qyteteve të tjera kishin protestuar vazhdimisht, me kërkesë që t’i bashkëngjiten Shqipërisë.
Edhe Todor Aleksandrov, ka luftuar me çetat e tij për ta çliruar Maqedoninë lindore nga regjimi serb, e më pas të okupohet nga bullgarët. Aleksandrov është një figurë shumë kontroverse për të cilën edhe historianët maqedonas janë me mendime të ndara, por shumica vlerësojnë se Aleksandrov nuk e meriton epitetin e heroit për çështjen maqedonase. Gjatë periudhës së Jugosllavisë socialiste, dhe në vitet e para të pavarësimit të Maqedonisë, shumica e historianëve e kanë përçmuar figurën e Aleksandrovit për shkak të lidhjeve të ngushta me Bullgarinë. Por, që kur partia e qendrës së djathtë e Kryeministrit Nikola Gruevski (VMRO-DPMNE) mori pushtetin në vitin 2006, atmosfera ka ndryshuar dhe tani në kryeqytet një rrugë dhe një urë mbajnë emrin e tij.
Kujtojmë se tre figurat e vetme shqiptare të parapara në projektin që pretendon të jetë multietnik “Shkupi2014”, tashmë disa vite po mbahen peng. Edhe pse figurat e Josif Bagerit, Pjetër Bogdanit dhe Nexhat Agollit janë figura kozmopolite,në pajtim me karakterin multietnik të Maqedonisë.
Ferikan Iljazi /SHENJA/
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn