als_Latn lit_Latn uzn_Latn
7 kuriozitete mbi tė mėdhenjtė e muzikės klasike
Muzika klasike ecėn pėrmes shekujve, duke kėnaqur shpirtrat dhe veshėt e shumė brezave. Beethoven, Mozart, Liszt, Schubert, e tw tjerw, janė gjeni tė muzikės, por askush nuk i di anėt e errėta tė tyre, zakonet apo sėmundjet qė i kanė pėrndjekur. Po ju paraqesim disa tė vėrteta rreth tyre, tė cilat pakkush i di.
1-Fitorja dhe Hakmarrja
Simfonia nr 5, nė Do minor tė Ludwig van Beethoven, e realizuar nė 1808, ėshtė njohur si simfonia e Fitores. Dhe arsyeja ėshtė e thjeshtė: 4 notat fillestare (sol-sol-sol-mi bemole), u pėrdorėn gjatė Luftės sė II Botėror, si hapje tek Radio e Londrės, e cila transkriptonte kodin Mors: pikė-pikė-pikė-linja, qė jepnin letrėn V tė Fitores. Sekuenca nė fjalė ėshtė pėrmendur edhe nė filmin V., pėr Hakmarrje, ndoshta pėr tė njėjtin motiv.
2-Femrat nuk mund tė ndiqnin pasionin pėr muzikė
Kompozitori gjerman Felix Mendelssohn ishte njė fėmijė ogurmirė, por jo i vetmi nė familje: motra e tij Fanny Mendelssohn ishte e njėjta gjė ; muzikante dhe kompozitore. Asaj nuk iu lejua qė tė ndiqte dashurinė pėr muzikėn sepse ishte femėr. Ishte pikėrisht familja qė e pengoi atė dhe vėllai Felix pranoi se kishte publikuar disa nga kompozimet e saj me emrin e tij. Njė shembull? Ishte i Fannyt vepra Italien, kėnga qė Feliksi kishte bėrė pėr mbretėreshėn Viktoria, qė nė fakt ishte edhe kėnga mė e preferuar e saj. Ajo nuk e dinte qė kėnga ishte shkruar nga njė femėr.
3-Meritat e maces nė muzikėn klasike
Arratisja nė sol minor e Domenico Scarlatti ėshtė e njohur gjerėsisht si Cat Run. Arsyeja? Scarlatti ishte frymėzuar nga melodia e krijuar nga Pulcinella, macja e tij, i cila ishte duke ecur nė tastierė. Kjo mjaftoi qė Scarlati tė frymėzohej pėr kompozimin e famshėm.
4-Fetishizmi i fansave tė Franz Liszt
Fetishizmi (adhurim e hyjnizim i diēkaje, duke iu pėrulur verbėrisht) i njė fansi roku, nuk ėshtė njė fenomen i sė sotmes. Kompozitori hungarez Franz Liszt, ishte mbytur nga kėrkesat e fansave, qė kėrkonin fijet e flokut tė tij. Nė njė moment, Liszt mori njė qen dhe i priste qimet dhe ua jepte fansave, duke i thėnė se ishin flokėt e tij.
5-Humori i pistė i Mozartit
Tė gjithė e dimė se Mozart ishte njė gjeni, por pak e njohin pasionin e tij pėr tė bėrė humor me fjalė tė pista. Nė letrat e tij dhe madje nė vepra tė ndryshme gjenden batua pėr jashtėqitjen e njeriut. Madje ai ka tronditur edhe gruan e hekurt Margaret Thatcher, e cila pasi kishte qenė prezente nė njė shfaqje nė Amadeus tė Peter Shaffer, tha se nuk mund tė besonte njė version kaq tė ndyrė tė kompozitorit. Besoj se ėshtė e turpshme pėr Teatrin Kombėtar qė tė shohėsh Mozartin qė tė thojė gjėra kaq tė turpshme. Njė kompozitor i muzikės kaq elegante dhe tė mrekullueshme, ėshtė e pamundur qė tė flasė kėshtu.
6-Misteri Simfonia nr 8 tė Franz Schubert
Simfonia nr 8., e Franz Schubert ėshtė njohur edhe si njė vepėr e papėrfunduar, sepse vetėm dy lėvizjet e para janė plotėsuar dhe orkestruar nga autori. Po si ka mundėsi? Hipotezat janė tė ndryshme. Mund tė bėhet fjalė pėr ndonjė eksperiment, ose ndoshta bėhej fjalė pėr pesimizėm: Schubert ishte i bindur se nuk do ta mbaronte dhe e braktisi. Dikush thotė se ishte diagnoza e sifilizit dhe qė e tronditi. Por teoria mė e besueshme ėshtė njė tjetėr: dy lėvizjet e plota tė kėsaj simfonie kishin aq pėrsosmėri nė vetvete, sa mjaftonin pėr tė shprehur atė qė Schubert donte tė transmetonte. Prandaj, pėrfundimi i veprės ishte i panevojshėm.
7- Hypochondria e Ēajkovskit
Kompozitori i madh rus, Pyotr Ilyich Tchaikovsky (ose Ēajkovski), autori i veprės Arrėthyesi, ishte aq hypochondrik, saqė mbante mjekrėn me dorė, ndėrsa drejtonte orkestrėn e tij. Ai ka pohuar se e bėnte kėtė nga frika se mos i binte koka. Refuzonte tė pinte gjėra qė nuk ishin nė shishe tė mbyllura prej frikės se mos infektohej nga ndonjė sėmundje. Ironia e fatit bėri qė nė vitin 1893 tė diagnostikohej me kolere dhe qė vdiq pas disa orėsh. Ka edhe nga ata qė besojnė se kjo nuk ishte e vėrtetė. Muzikantja sovjetike Alexandra Orlova thotė se Ēajkovski vrau veten me arsenik, pas kėrcėnimeve qė iu bėnė, tė cilėt i thanė se do bėnin publike homoseksualitetin e tij.
S. Muēa
g.shqip
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn vec_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn taq_Latn deu_Latn