als_Latn ell_Grek slv_Latn
Mund te marrin pjese ata qe e kane lexuar veprat e tij.
Le te fillojme me te gjitha veprat e A. Koles dhe teorite e tij.
Do filloj se cituari nga libri ApBavιteς kaι n kataYwYn twv Eλλnvwv, Θauupις, Aθnva 1997 pra: Arvanitet dhe prejardhja e Grekeve (botimi i 9 i plotesuar). Botimi i pare ka ene me 1983.
Duke hedhur nje sy literatures (rreth 76 libra, nga te cilat kam lexuar 62) ve ne dukje disa gjera interesante. E para eshte se Kola nuk perdor fare literature shqipe. Librat e vetem qe jane nga autore shqiptare jane libri i S. Pollos-A. Putos, Historia e Shqiperise, qe kishte qarkulluar ne greqisht,  > e Th. Mitkos (edhe kjo ne greqisht) si dhe  > e J. Vretos (greqisht). Perdor edhe nje fjalor Shqip-Greqisht te N. Gjinit qe kishte qarkualluar ne Greqi dhe fjalorin e Kristoforidhit qe doli me 1904 ne Athine.
Kjo eshte e gjithe literatura shqipe e Koles per librin e tij.
Njohurite e Koles per Historine dhe Gjeografine e Shqiperise (ne kete perjudhe) jane shume te pergjithshme dhe kjo duket nga literatura e tij qe perdor pasi ka vetem librin e Pollo-Puto si udhezues dhe librin e Ll. Malamas: AλBavιa, vuφn twv aetwv (Shqiperia: Nusja e Shqiponjave).
Kush ka qene Ll. Malama? Ka qene nje komunist i terbuar nga Janina qe donte ta shikonte Greqine ne bllokun lindor. Mjafton te hidhni nje sy librit te tij: H AλBavιkn AoYotexvιa (Letersia Shqiptare) me c'fare llafe flet per  >.
Duke vazhduar literaturen e tij te bie ne sy vepra e dy Arvaniteve te shquar te Greqise, K. Biris dhe M. Mihail-Dede te cilet Kola i kopjon ne mase ne librin e tij.
C'fare interesante kane keta shkrimtare?
K. Biri ne librin e tij ApBavιteς, oι Awpιeις tou Newtepou Eλλnvισuou, Aθnva, 1968 (Arvanitet, Dorianet e helenizmit Modern) argumenton dhe shprehet se arvanitet nuk jane gje tjeter vecse greke dhe shqiptaret e jugut (tosket) jane greke dhe ata. Librin e Birit mund ta gjeni dhe sot se qarkullon ne ribotim.
M Mihail-Dede qe eshte edhe kjo arvanite ka shkruar librat ApBavιtιkoι uuθoι kaι vepaιδoισtopιeς (Mitet arvanite dhe historite me zanat) dhe librin Oι eλλnveς ApBavιteς (Arvanitet Greke). Edhe kjo si Biri thote se shqiptaret e jugut (tosket) nuk kane asnje lidhje me shqiptaret (albanet) e vertete qe jane vetem geget e veriut. Bile libriat e saj te fundit ia ka botuar Instituti i Kerkimeve Vorio-Epirote, nje nga institutet me nacionaliste te greqise me pozita antishqiptare.
Keto me te vertete do ishin per tu cuditur pasi Kola (mendoni ju) nuk do mbante nje pozite te tille. Po hajde qe nuk eshte keshtu. Edhe Kola pranon te njejten gje se edhe Tosket jane greke por sipas tij jo vetem keta por edhe Geget (qe i quan geke) te cilet bile jane grekerit me autentike.
Kjo eshte teoria e Koles. Se Shqiptaret dhe Greket jane nje dhe bejne pjese ne Kombin Grek dhe jane pasardhes te grekve te lashte, pra pasardhes te Pellazgeve.
Libri me te vertete do shume durim per ta lexuar. Gjuha (edhe pse Kola ka qene avokat) eshte shume e dobet. Ka shume gabime drjtshkrimi, qe i pranon dhe vete ne hyrjen e botimit te 9-te, gabime llogjike, sintakse, historike etj.
Per te gjitha ka nje teori te tijne dhe sipas saj (pa argumente) pranon ose kundershton teorite shkencore.
Nga studimet albanologjike dhe studiuesit albanologe nuk ka njohuri vetem se i permend keta (si Hahn-in, Meyer-in, etj) nga perkthime jo te plota sic pohon dhe vete ne fund te literatures (f. 520).
Libri eshte nje sallate, duke permbajtur brenda elemente mitologjie, historie, biografie, vetebiografie, folklori, estetike, etnologjie, linguistike, feje etj.
Kritikon gjtihcka qe nuk i pelqen, nga muzika dhe kengetaret e nates, fene kristiane (qe i karakterizon te krishteret si hebreokrishtere), Bizantin (armik i betuar i Bizantit i cili sipas tij  >), hebrenjte (te cilet i karakterizon sikur bejne  >), etj, etj.
I gjithe botekuptimi i Koles mund te permblidhet nga kjo shprehje: O Ekevtepuπenς eλeYe kaι πισteue, auto πou kaι Yw twpa aπo πoλu δuσσkoλn θeσn aYwvιZouaι v' aπoδeιEw. Πwς AλBavoι kaι Eλλnveς eιuaσte uιa φuλn...
ne shqip: Skenderbeu thoshte dhe besonte ate qe une tani nga nje pozite e veshtire po mundohem te provoj. Se Shqiptare dhe Greke jemi nje rrace... (f. 223).
me poshte (f. 498): Oι Eλλnveς kaι AλBavoι δev xpeιaZovtaι πpoσtateς kaι kaθoδnYnteς. Oι Eλλnveς kaι oι AλBavoι exouv to διko touς uakpaιwvo ιδeoλoYιko touς πισteuw, πou δev eιvaι eukoλo va to avtιkataσtnσeι, unte o Xpισtιavισuoς, unte o Mouσouλuavισuoς, unte o Kououvισuoς n o Kaπιtaλισuoς n oπoιoσδnπote aλλoς  >.
Greket dhe Shqiptaret nuk nevojiten mbrojtes dhe udheheqes. Greket dhe Shqiptaret kane kredon e tyre ideologjike shumeshekullore, qe nuk eshte e lehte ta zevendesoje, as Krishterimi, as Myslymanizmi, as Komunizmi, as Kapitalizmi as gje tjeter  >.
me poshte: (f. 517)
Eιvaι katavonto, Eλλaδa kaι AλBavιa, va eιvaι δuo διaφopetιka kpatn, aλλa oxι kaι διaφopetιka eθvn!
Yπo to πpισua autnς tnς ισtopιknς aλnθeιaς, πpeπeι va katavonσouue oι σnuepιvoι Eλλnveς (Eλλaδιteς kaι AλBavoι), otι ta σuvopa tou Eλλnvιkou Eθvouς apxιZouv aπo tnv Katw Itaλιa kaι πepvwvtaς aπo tnv Baλkavιkn teλeιwvouv σta πapaλιa tnς M. Aσιaς, oπou uexpι σnuepa katoιkouv uepιka ekatouuupιa ApBavιteς.
......
Oι Bopeιonπeιpotιkoι EuλλoYoι vouισav otι πaιZouv to διko touς eθvιko πaιxvιδι. Aς ueλetnσouv auto to BιBλιo σoBapa kaι θa kataλaBouv, otι eπaιEav πaιYvιδι Eevwv, πou δev nθeλav uιav Eλλaδa ueYaλn kaι δuvatn, aλλa kouuatιaσuevn, aλλnλoσπapaYuevn kaι uιkpn.
ne shqip:
Eshte e kuptueshme, Greqi dhe Shqiperi, te jene dy shtete me vete, por jo dy kombe me vete.
Nen kendveshtrimin e kesaj te vertete historike, duhet te kuptojme Greket e sotem (te Greqise dhe Shqiptaret), se kufijte e Kombit Grek fillojne nga Italia e Poshtme dhe duke kaluar nga Ballkani mbarojne ne Azine e Vogel, ku deri me sot banojne disa miliona arvanite.
......
Silloget Vorioepirote menduan se po luajne lojen e tyre kombetare. Le te studiojne kete liber seriozisht dhe do kuptojne, se luajten lojen e te huajve, qe nuk donin nje Greqi te madhe dhe te fuqishme, por te copetuar, qe haet me veten dhe te vogel.
Por thote dhe te tjera per Vorio Epirin:
(f. 436)
Oι Eλλnvιkeς KuBepvnσeις διekδιkouσav tnv B. Hπeιpo σav Eλλnvιkn - kaι kaveις δev eιπe πwς δev eιvaι - kaι touς Bopeιonπeιpwteς aπokaλouσav Eλλnveς......
ne shqip: Qeverite Greke kerkonin Vorio Epirin si Greke - dhe asnjeri nuk tha se nuk eshte - dhe Vorioepirotet i quanin greke....
Pra problemi i Koles eshte se quanin vetem Vorioepirotet greke, kurse shqiptaret e tjere nuk i quanin....
Do vazhdoj me citime te tjera.........
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ell_Grek als_Latn ell_Grek als_Latn als_Latn ell_Grek ell_Grek unk ell_Grek als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn fao_Latn ell_Grek als_Latn als_Latn als_Latn