als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Idris a.s. ishte biri i Jarim, biri i Mihlail-it, bir i Kinanit, bir i Anushit, bir i Shithit, bir i Ademit a.s.
Shithi ishte gjyshi i pestė i Idrisit a.s. Idrisi a.s kishte lindur ndėrkohė qė Ademi a.s ishte akoma gjallė, duke jetuar me tė njėqind e pesėdhjetė vite. Pas vdekjes sė Ademit a.s dhe mė pas tė Shithit, Zoti ia besoi Idrisit a.s amanetin e profecisė. Nė njė hadith thuhet se Idrisi a.s ėshtė profeti i parė pas Ademit a.s dhe Shithit. Ashtu siē thuhet se Idrisi a.s ėshtė profeti i parė qė ka shkruar me penė. Atij i atribuohet merita si njeriu i parė qė ka shkruar nė tokė.
Ibnu Kethiri e pėrshkruan Idrisin a.s me fjalėt:"Ai ishte me shtat tė plotė, fytyrė tė hirtė, me mjekur tė dendur, me trup tė bukur, i gjatė, shpatull gjerė, kockė trashė, me pak mish nė trup, sy shkėlqyes, fjalė pakėt, i heshtur, i qetė, kur ecte e mbante shikimin mbi tokė, i mendueshėm, dukej si i brengosur, kur zemėrohej ashpėrsohej dhe luante gishtin tregues kur fliste."
Idrisi a.s pasonte legjislaturėn e Shithit a.s, por atė e plotėsoi me disa ligje dhe norma tė reja, pasi ishte edhe i dėrguar. Siē e dimė, njė i dėrguar i Zotit, shton ose heq nga ligjet e profetit tė kaluar, por kjo sipas udhėzimeve dhe shpalljes hyjnore.
Duke konstatuar revanshin e shthurjes morale dhe agresivitetin e tė degjeneruarve mbi besimtarėt dhe tė ndershmit, Idrisi a.s legjitimoi luftėn (xhihadin). Kėshtu, Idrisi a.s konsiderohet si njeriu i parė qė ka luftuar tė keqen nė rrugė tė Zotit. Gjithashtu, ai ėshtė njeriu i parė qė ka marrė robėr pas lufte.
Ai pėrgatiti njė ushtri kalorėsish dhe kėmbėsorėsh, i sulmoi njerėzit e Kabilit dhe i theu, duke zėnė robėr shumė prej tyre. Kjo ėshtė koha kur beteja mes tė keqes dhe tė mirės ndizet dhe nuk do tė shuhet gjer Ditėn e Kiametit.
Ne nuk posedojmė mė shumė informacion rreth profetit Idris. Emri i tij pėrmendet nė Kuran, ku Zoti i lartėsuar thotė:
"Trego nė Libėr pėr Idrizin! Ai ishte njeri i sė vėrtetės dhe profet. Ne e ngritėm atė nė vend tė lartė." (Merjem, 56-57)Mbi vendin e tij tė lartė, flitet nė njė hadith tė saktė tė transmetuar nga imam Buhari dhe Muslimi. Sipas kėtij hadithi, Profeti a.s u takua me Idrisin a.s nė qiellin e katėrt gjatė Miraxhit.
Nė njė transmetim tė Ibnu Xheritit, pėrmenden hollėsi mė tė shumta mbi pozitėn e lartė qė gėzon Idrisi a.s dhe qė ėshtė pėrmendur nė ajetin e mėsipėrm. Kėtė ndodhi e pėrmendin shumica e komentuesve dhe interpretuesve tė Kuranit, ashtu siē pėrmendet nga shumė historianė. Nė fakt, gjatė hulumtimeve tė mia, nuk kam gjetur diēka tė saktė qė i referohet profetit Muhamed a.s, lidhur me kėtė ndodhi. Gjithėsesi, meqė ceket tek shumė libra tefsiri dhe historie, edhe ne por e sjellim thjesht pėr informacion.
Thotė Hilal ibnu Jesar:" Ibnu Abasi e pyeti Kab ibnu Ubej nė prezencėn time. Ai i tha:"Si e shpjegon ajetin e Kuranit qė flet mbi pozitėn e Idrisit?" "Ne e ngritėm atė nė vend tė lartė."
Shokėt e Profetit a.s e pyesnin gjithmonė Kab ibnu Ubej, sidomos lidhur me rrėfenjat e hebrenjve, librin e tyre dhe profetėt e parakaluar. Duke mos ditur gjė mbi komentin e ajetit tė mėsipėrm, Ibnu Abasi pyeti Kab ibnu Ubej. Vetė Kab, i tregoi mbi diēka qė kishte lidhje me rrėfenjat ēifute, tė cilat ne si myslimanė as nuk i besojmė por as nuk i pėrgėnjeshtrojmė. Kab ibnu Malik u pėrgjigj:"Zoti i tha Idrisit a.s:
"Unė do tė jap ēdo ditė, shpėrblimin e ēdo vepre tė mirė qė veprohet nga njerėzit mbi tokė." Kur dėgjoi kėtė, Idrisi a.s lakmoi t'i shtohej jeta, me qėllim qė rrjedhimisht t'i shtohej dhe sevapi. Kėtė, Idrisi a.s ia kėrkoi njė meleku, me tė cilin kishte miqėsi. Atij i tregoi se Zoti i jepte sevapin e veprave tė mira tė ēdo njeriu ēdo ditė dhe i kėrkoi tė bisedojė me melekun e vdekjes dhe t'i kėrkojė t'ia zgjasė jetėn, qė tė fitojė sa mė shumė sevape. Meleku iu pėrgjigj:"Kjo ėshtė diēka e pamundur, por do tė pėrpiqem tė bėj diēka." Njė karakteristikė e profetėve ėshtė se nuk u merret shpirti pa u pyetur mė parė. Kjo ėshtė pikėrisht ajo qė i ndodhi edhe vetė tė dėrguarit tė Zotit, profetit Muhamed a.s. Meleku e mbajti Idrisin a.s nė shpinė mes dy krahėve dhe tė dy u ngjitėn nė qiell. Kur ndodheshin nė qiellin e katėrt, meleku qė mbante nė shpinė Idrisin a.s u takua me melekun e vdekjes. Pasi u pėrshėndetėn, meleku i kėrkoi atij tė vdekjes qė t'ia shtynte edhe disa kohė jetėn Idrisit a.s. Meleku i vdekjes e pyeti:"Po ku ndodhet Idrisi nė kėto ēaste?!" Meleku iu pėrgjigj:"Ja ku ėshtė! Mbi shpinėn time!" Meleku i vdekje, duke shprehur habi tha:"Sa e ēuditshme! Zoti mė ka dėrguar nė kėto ēaste qė t'ia marr shpirtin Idrisit nė qiellin e katėrt! Unė u habita nga ky urdhėr dhe me vete pyeta:"E si do ia marr shpirtin nė qiellin e katėrt, ndėrkohė qė ai ėshtė mbi tokė?! Kush do e sjellė nė qiellin e katėrt?!"
Kėshtu, Idrisit a.s iu morr shpirti nė qiellin e katėrt. Ky ėshtė interpretimi i ajetit qė thotė: "Ne e ngritėm atė nė vend tė lartė."
Pas vdekjes sė Idrisit a.s, nuk kemi profetė qė e pasuan menjėherė. Njerėzit u lanė tė gjykojnė sipas legjislacionit tė Idrisit a.s. Kjo bėri qė degjenerimi dhe korruptimi tė pėrhapej sėrish nė shoqėrinė njerėzore. Megjithatė, tė gjithė ishin monoteistė dhe besonin e adhuronin njė Zot tė vetėm. Njė mijė vite pas vdekjes sė Ademit a.s, njerėzit vazhduan me monoteizėm. Ky ėshtė dhe interpretimi i ajetit ku Zoti i lartėsuar thotė:
"Dikur, tė gjithė njerėzit pėrbėnin njė bashkėsi tė vetme." (Bekare, 213)
Pėrshtati: Elmaz Fida
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn