als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Postuar m par nga ILovePejaa
Shpallja e pavarsis kombtare m 28 nntor 1912
Nga t gjitha krahinat e Shqipris, mbrrin delegatt e popullit dhe nj shumic patriotsh, prej brenda e jasht Shqipris dhe, m 28 nntor t vitit 1912, n mes t nj entusiazmi t madh, pas 450 vjet robrie, u ngrit flamuri kombtar dhe u shpall pavarsia e Shqipris. U formua nj qeveri nn kryesin e Ismail Qemalit, n t ciln merrte pjes edhe Preng Bibdod Pasha si nnkryeministr dhe Esat pash Toptani si ministr I Brendshm.
Sejfi Vllamasi: Ballafaqime politike n Shqipri (1)
Kur Ismail Qemali mbrrin n Vlor, Seit Qemali, Murat Trbai, Alem Mehmeti dhe shum patriot t tjer, si rezervist luftonin kundr ushtris greke n Llogara. Kta, me tu informuar mbi qllimin e ardhjes n Vlor t Plakut e ngritn fla-murin kombtar n ball t lufts,para se t ngrehej n Vlor. N t njjtn koh nga t gjitha krahinat e Shqipris, mbrrin del-egatt e popullit dhe nj shumic patriotsh, prej brenda e jasht
Shqipris dhe, m 28 Nntor t vitit 1912, n mes t nj entusiazmi t madh, pas 450 vjet robrie, u ngrit flamuri kombtar dhe u shpall pavarsia e Shqipris. U formua nj qeveri nn kryesin e Ismail Qemalit, n t ciln merrte pjes edhe Preng Bibdod Pasha si nnkryeministr dhe Esat Pash Toptani si ministr i Brendshm. Juridiksioni i ksaj qeverie shtrihej deri n Berat, Skrapar e Elbasan, pasi ushtria turke ndodhej n Fier e Lushnj n pritje pr tu imbarkuar pr n Turqi. Duk de Monpanisie, nga familja e Burbonve francez dhe pasanik I madh, me nxitjen e Albert Gjiks dhe t ambicionit t vet, i shoqruar nga Mark Kakarriqi dhe Pejtr Gox-hamani, me jahtin e vet niset nga Brindizi dhe duke e ar bllokadn greke mbrrin n Vlor, ku paraqitet kandidat pr fron t Shqipris. Ismail Qemali n parim e pranon kandidaturn e tij, por pr t marr plqimin e Parizit e t Londrs, I shoqruar nga Isa Boletini, me kos-tum kombtar nga Luigj Gurakuqi dhe Pandeli Cali, bashk me dukn zbret n Brindizi dhe shkon n Paris e n Londr, ku opinionin e gjeti nfavor t Princ Vidit. Vetm duke pr-fituar prej rastit, me hapat q bri pran qeverive anglo-franceze, arriti t zhbllokoj bregdetin shqiptar nga flota greke. Esat Toptani vjen n Vlor, por, pasi Vlorn nuk e gjeti nj ambient tprshtatshm pr planet e tij t mtejshme dhe pr sigurimin e jets s tij, pas dy dit qndrimi kthehet n Durrs, ku fillon prpjekjet e tij pr formimin e qeveris s re. N Vlor ka qen prgatitur nj atentat kundr jets s Esatit, por Isa Boletini heq dor pasi kshillohet me I. Qemalin, sepse ky i fundit e ndalon rreptsisht nj tentativ t till. Ismail Qemali n parim ka qen kundra vrasjeve politike. Filluan intrigat dhe komplotet e zakonshme kundra Qeveris s Vlors. Bektash Cakrani, i kompro-mituar pr marrje t hollash nga Greqia pr ta zgjeruar kufirin e saj n dm t toks shqiptare, kur nuk dihet me siguri, por dyshohet edhe pr Qemal Bej Vrionin, pr shkak se nuk iu pranua dshira e tij pr ta br Cakranin qendr nnprefek-ture, mbledh nj fuqi dhe krcnon Qeverin e Vlors me kryengritje. Por qeveria me t shpejt pr kun-dra tij drgon nj fuqi nn komandn e Salih Vranishtit dhe Hysni Tosks dhe pasi e shpartallon fuqin e tij, i digjen shtpit dhe dyqanet. Bektashi ka qen n mar-rveshje edhe me Esatin.Nga ana tjetr, Dervish bej Biaku, miku besnik i Esatit dhe kundr-shtari i betuar i kushririt t tij Aqif pash Elbasanit, q n at koh ka qen prefekt i Elbasanit i Qeveris s Vlors, n tetor t 1913-ts, mblodhi nj fuqi kundr qeveris, duke br propagand me kuran n dor n popull pr kryengritje. Edhe kundr tij drgohet nj fuqi nn komandn e Hysni Tosks, i cili bashk me fuqit e Aqif Pashs n Gododesh, e shpartalloi Dervishin aq keq sa detyrohet t ler n fushn e betejs kalin, dylbit dhe kuranin. Dervish Biaku, nga ana tjetr me kuran n dor, ka br propaganda npr fshatrat, duke thn se Princ Vidi dhe Aqif Pasha do t na prishin fen. Populli i Pindit ka qen pr bashkimin e Pindit me Shqiprin. krert e tij, q dimronin bagtin n Konispol e Delvin, zgjedhin nj komision dhe e drgojn n Vlor pr ti deklaruar Ismail Qemalit se pop-ulli i Pindit e ka vendosur ta lidh fatin e vet me fatin e Shqipris dhe pr realizimin e ktij qllimi jan gati t luftojn kundr Greqis bashk me shqiptart. I. Qemali e pranon n parim, por Fejzi Alizoti merr vesh dhe e lajmron Komision-in e Kontrollit, i cili revoltohet kun-dra I. Qemalit. Njkohsisht xhonturqit drgojn n Shqipri kapiten Beqir Grebenen me 4-5 shok, me qllim q t bjn propagand pr nj princ turk pr mbret n Shqipri, duke pasur pr kandidat Izet Pashn nga Serfixhe-ja, ish-ministr i Lufts me origjin shqiptare. Xhonturqit tentuan pr nj gj t till me qllim q Shqipria t bhej prsri vasale e Turqis dhe kshtu t evitoninn pasojat fatale q do t psonte Turqia nga pavarsia shqiptare. N planin e Beqir Grebe-nes,prve mjeteve legale, q do t prdorshin pr tia arrir qllimit, figuronte edhe nj grusht shteti. Por lumtrisht qllimi i B. Grebenesdiktohet dhe me gjith shokt e tij arrestohet n Vlor, nga ana e komi-sionit t kontrollit, i cili formon nj gjyq special nn kryesin e general Deverit, kryetar i misionit ushtarak holandez pr organizimin e xhan-darmris shqiptare me antar: kapiten Kasm Sejdinin, kapiten Xhavit Leskovikun dhe dy civil t tjer. Syrja e bej Vlora dhe i famshmi jurist dhe erudit Jorgji aku, kur nisen nga Stambolli pr Vlor, kshillohen nga xhonturqit q t bashkpunonin me Ismail Qemalin pr ta prur Izet Pashn mbret n Shqipri. Por kta t dy lajmrojn ambasadorin e Austris n Stamboll pr tu informuar mbi politikn aus-tro- hungareze mbi shtjen e mbretit t Shqipris dhe, m von kur erdhn n Vlor, dualn dsh-mitar akuze kundr I. Qemalit, bashkpunimi i t cilit me Beqir Grebenen vrtetohet nga gjyqi spe-cial i Vlors. Ismail Qemali ka qen njriu I Antants, i anglo-francezve dhe duke qen i bindur se anglo-francezt mund t preferonin zgjed-hjen e nj princi turk n vend t nj princi gjerman, mund t jet komp-likuar n kt shtje pr t fituar simpatin e Antants n favor t Shqipris. I. Qemali bnte nj politik asnjanse kundrejt Austris dhe Italis, ndrsa Austro-Hungaria donte dika m tepr se kaq. I tron-ditur nga nj presion i till, ai me nj oficer t besuar i drgon nj letr konfidenciale admiral Cecil Bornes (anglez) kryetar i Komisionit ndraleat n Shkodr, duket pr tu kshilluar me Londrn, meqensegjith jetn ka gzuar simpatin e saj. Por personi n fjal, pr kuresht-je e hap letrn dhe me t kuptuar prmbajtjen e saj, preket tepr, pasi si gjith nacionalistt e asaj kohe e adhuronte Austrin, e cila qoft edhe pr interesin e saj, pr krijimin e shtetit shqiptar shkonte derisa t lozte kartn e fundit, dhe kshtu ia dorzoi letrn autoritative austriake n Shkodr. Qysh ather Austria e humbi besimin ndaj I. Qemalit. Ky mosbesim u shtua edhe m tepr me nxitjen e Faik Konics, t Dervish Hims dhe t tjer austrofilve dhe ajo vendosi t prkrah Esat Top-tanin. Prve Preng Pashs, Aqif Pashs, Abdi bej Toptanit, t dalluar si patri-ot, dhe krerve kosovar, e tr paria e Shqipris, ashtu dhe intelektualt Faik Konica, Mithat Frashri, Mehdi Frashri, Dervish Hima, Abdyl Ypi, Nexhat Libahova e tjer, u kthyen kundra Ismail Qemalit. Ky kundrshtim, prve disa gabimeve t I. Qemalit, rrjedh edhe nga ambicjet dhe inatet per-sonale. Komisioni i kontrollit duke u bazuar n implikimin e Ismail Qemalit n marrveshjen q bri me popullin e Pindit pr t tentuar modifikimin e kufirit t jugut, t caktuar nga Kon-ferenca e Ambasadorve, ashtu edhe t implikuar n shtjen e Beqir Grebenes pr nj princ turk, e kshillon Ismail Qemalin t jape dorheqjen nga kryesia e qeveris. Ai menjher dha dorheqjen dhe u largua nga Shqipria.
Emri i Sejfi Vllamasit, ndeshet nga nj mori dokumentash arkivore t gjysms s par t shekullit XX. Jan dokumente t burimeve vendase por edhe t huaja. I lindur m 1883 n Kolonj, n vitet e para t shekullit XX radhitej n rrymn e patriotve revolucionar e demokrat. Situata e rrezikshme n t ciln ndodhej Shqipria dhe mbar kombi shqiptar pas shpalljes s pavarsis, bri q S.Vllamasi t jet gjithnj e m akvit n rrafshin politik. Ai ishte ndr ata q punuan pr ta uar Lvizjen ton kombtare n vendimet e Kongresit t Lushnjes. N vitin 1947 ai u arrestua dhe u dnua me 10 vjet burg. Vdiq n vitin 1975. Punn serioze t S.Vllamasit pr prgatitjen e kuj-timeve vetiake dhe t vlersimeve historike, pr nj periudh 45 vjeare, e kan muar jo vetm historiant, studjues t perudhs s rilindjes dhe t pavarsis s Shqipris. At e kan vlersuar edhe ata bashkkohs t tij, njohs t ngjarjeve dhe t figurave politike t viteve 20-30. Libri sht botuar nga Shtpia Botuese Neraida, Tiran. Botimi i dyt ka dal n shitje n vitin 2000.
(vijon)
wol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn