als_Latn lit_Latn uzn_Latn
"Konstandini, 1700-vjetori i Ediktit tė Milanos dhe liria fetare" titullohet konferenca shkencore qė mbahet nė Tiranė. Cili ėshtė qėllimi i saj?
Pėr 17 shekuj nė historinė memoriale dhe monumentale qėndron si pikė referimi, ngadhnjimni, besimi e qytetėrimi pėr mbarė botėn, vepra dhe emri i perandorit dardan - Konstandini i Madh. Evropa duhet t'u jetė mirėnjohėse dardanėve, ilirėve, arbėrve dhe shqiptarėve pėr rolin e jashtėzakonshėm tė disa shenjtėrorėve tė gjakut tonė, si Konstandinit tė Madh, Justinianit tė Madh, Shėn Jeronimit, Shėn Niketės, e deri te Nėnė Tereza. Ky vit pėrfshin dy jubile tė perandorit dardan - Konstandinit tė Madh: 1740-vjetorin e lindjes (ka laryshi tė dhėnash pėr lindjen e tij, si viti 272, 273, 280 e 282), dhe 1675-vjetorin e vdekjes.
Flavius Valerius Contantinus (qė do tė thotė i qėndrueshėm), pėrkatėsisht Konstandini i Madh ishte i lindur nė Naissus (Nishi i sotėm tani nė Serbi). Ai ishte themelues i Konstandinopojės (Stambollit tė sotėm), si dhe tė Ediktit tė Milanos tė vitit 313, kohė kjo kur perandori legalizoi Kishėn Krishtere nė botė.
Sundoi 31 vjet nė perandorinė mė tė madhe tė botės, qė lidhi Perandorinė e Lindjes me atė tė Perėndimit. Konstandini i Madh hodhi themelet e kulturės dhe tė qytetėrimit evropian.
Ka pretendime pėr origjinėn e tij sė fundmi nga serbėt. Si i shihni ju kėto pretendime?
Propaganda serbe shprehet se Konstandini i Madh paska qenė serb, duke harruar faktin se nė kohėn e Konstandinit tė Madh dhe tė Justinianit tė Madh nė Gadishullin Ilirik nuk kishte fare sllavė.
Me porosi tė Serbisė, Hollivudi kohė mė parė ka realizuar njė film pėr Konstandinin, duke e trajtuar atė me origjinė serbe. Ai ėshtė realizuar bazuar nė romanin "Udhėkryqi i Konstandinit" tė autorit serb Dejan Stojkoviq. Pėr kėtė film, ky shtet ka dhėnė mbi 100 milionė dollarė. Por a e dinė serbėt se Konstandini i Madh ishte dardan, paraardhės i shqiptarėve, pėrkatėsisht se serbėt duhet tė nisen nga fakti se ndėr emrat serbė asnjėherė nuk e kanė pasur emrin Konstandin.
http://i1342.photobucket.com/albums/o773/Aleksander01/Per%20tema%20FV/kostandini_zps873f0046.jpg (http://s1342.photobucket.com/user/Aleksander01/media/Per%20tema%20FV/kostandini_zps873f0046.jpg.html)
Mbi ēfarė dokumentesh bazohen?
Skenaristėt serbė e dinė se s'ka asnjė dokument bindės tė cilėsdo kohė qė Konstandinin e Madh e trajton serb. Porse shtypi i tyre ka kohė qė po shkruan se "Ky Perandor u lind nė Nish e kjo ėshtė njė mundėsi e shkėlqyer pėr tė promovuar trashėgiminė kulturore serbe nė mbarė botėn, si dhe pėr ta 'dėshmuar' se serbėt janė popull i shenjtė"! Pra, vetėm pse u lind nė Nish, tė cilin sot e kanė serbėt, Perandori i Madh na qenka serb! Sipas kėsaj logjike do tė mund tė bėhej kėrdi nė transferimin e personaliteteve tė historisė nga njė komb nė tjetrin, sepse edhe Emanuel Kanti u lind nė Konigsberg, por kjo nuk e bė atė rus.
Pra, sipas kėsaj logjike do tė na pėrmbyseshin maja e historisė, sepse De Rada, qė u lind nė Itali, a duhet quajtur italian, pėrkatėsisht Papa Klement Albani u lind nė Itali, por ai e pohon veten arbėr, siē mban dhe zyrtarisht mbiemrin 'Albani' dhe emrin 'Kelmendi'. Mid'hat Frashėri u lind nė Stamboll, por ai ėshtė ndėr tė mėdhenjtė e shqiptarėve! Vendlindja e Faik Konicės sot ndodhet nė Greqi, por kush mund ta bėjė grek kėtė dijetar tė madh shqiptar?!
Perandorėt e parė tė Romės mbanin pėr flamur shqiponjėn me njė kokė. Perandorėt ilirė e zėvendėsuan me shqiponjėn me dy koka, siē kishte vepruar para kėtyre edhe Zeusi. Pra, nga simboli fetar shqiponja u bė simbol kombėtar i arbėrorėve, pėrkatėsisht shqiptarėve. Kostandini i Madh kur shkoi nė Bizant mori flamurin dhe simbolin e ilirėve, shqiponjėn me dy krerė. Njė gjė e tillė nuk i shpėtoi as Dante Aligherit qė tė thotė se: "Shqiponjėn Kostandini e riktheu nga lindja nė perėndim, qė do tė thotė se shpendi shkoi te malet nga kishte dalė". Noli pėr Konstandinin e Madh thotė se u lind nga shqiponja e kėtij flamuri: "Flamur, qė lind Shėn Kostantinė/ bashkon Islamnė me Krishterimnė".
Si e sheh historiografia e huaj ardhjen e sllavėve nė Ballkan?
Nė kėto troje sllavėt erdhėn aty nga mesi i shekullit VI. Nė fillim ata ishin shėrbėtorė, pa asnjė ngjashmėri me Perandorėt ilirė tė Romės. Historiani R. Jenkin thotė: "Sllavėt ishin tė uritur pėr tokė ilire". Tunman shkruan: "Sllavėt nė vitin 548 dogjėn Ilirinė". Fromer shtonė se "Trysnia sllave solli ndrydhje tė ilirėve. Hapėsira dalmate e dardane u rrezikua shumė".
Serbia sot e shfrytėzon tė 'drejtėn' pushtuese, pasi qė nuk mundet ta shfrytėzojė tė drejtėn historike. Dijetari N. Syme thotė se "Naissus ishte njėra nga tri kryeqendrat e Dardanisė paraantike dhe antike". Dijetari hungarez Jeno Fitz shton se "Dardania ishte vendlindja e atit tė Konstandinit tė Madh, Konstanc Klorit, e ajo banohej nga dardanėt". Francezi Viktor Dyrui thotė se "Pellazgo-ilirėt shtriheshin nga Azia Perėndimore nė Sardenjė e mbase mė larg, nė Spanjė". Laruss pėr Perandorinė e Romės sė vonė thotė se "Dinastia Perandorake u themelua nga fiset ilire tė Dalmacisė e tė Paonisė". Historiani anglez R. Makmulen shton se "Vija e familjes sė Konstandinit tė Madh dhe e Valentienit ishin personalitete dardano-ilire". Ēurēilli dėshmon se "Perandorėt nga mė tė aftėt e Romės qenė ilirė".
Historiani U. Sestonin thotė: "Njė numėr i madh senatorėsh qenė nga Iliria, sikurse edhe nga gjysma e dytė e shekullit III, perandorėt qenė gjithmonė nga Iliria". Nobelisti T. Momsen shkruan: "Shqiptarėt luajtėn rol tė veēantė gjatė Perandorisė Osmane, ashtu si tė parėt e tyre tė lashtė - ilirėt nė Perandorinė e Romės".
Sot edhe tė huaj mund tė sjellin argumente tė pėrkatėsisė dardano-ilire e shqiptare tė Konstandinit tė Madh.
Konstandini nuk ėshtė i vetmi qė po pėrvetėsohet, ka pasur edhe shembuj tė tjerė figurash tė mėdha...
Pushtuesit serbė shekuj me radhė tentojnė tė pėrvetėsojnė emra tė shquar shqiptarėsh. Kėshtu, 400 vjet mė parė serbi Tomas Maranoviē e bėnte Skėnderbeun sllav. Serbėt duke vjedhur Konstantinin e Madh duan tė lartėsojnė shtatin shkurtabiq tė sė shkuarės sė tyre. Pėrndryshe, sipas Ēabejit, "Historia e njė vendi ėshtė historia e personaliteteve". Deputeti Laurenziano nė Parlamentin italian, nė vitin 1904, pat thėnė se: "Francezėt qė nė Paris mendojnė se Epiri i duhet dhėnė Greqisė pėr hir tė Sokratit, a e dinė se Diokleciani, babai i sistemit juridik botėror ishte ilir"?
Nga kjo del se serbėt kohėve tė fundit, pėr tė shėnuar 1700-vjetorin e legalizimit tė krishterimit nė botė, qė e bėri Konstantini i Madh me "Ediktin e Milanos tė vitit 313", dhe pėr t'u "dėshmuar" se ata janė popull qiellor, ia kanė vėnė syrin grabitės edhe Perandorit - shenjtor, Konstantinit tė Madh.
Dhe kjo Evropė duke e "siguruar" pavarėsinė e Kosovės, nėpėr Kosovė krijoi Serbi tė vogla, kurse ne nuk ishim nė gjendje ta dėshmojmė faktin se jo vetėm qė Serbitė e vogla nėpėr Kosovė nuk janė serbe, por si askush tjetėr kemi tė drejtė tė krijojmė Kosova tė vogla nėpėr Serbi dhe jo vetėm nė Serbi, si me rastin e Konstandinit, pastaj tė Justinianit, tė Niketės e shumė tė tjerėve. Ka kohė qė sllavėt fqinjė nė vazhdimėsi tentojnė tė na i vjedhin hapur figurat e shquara si Aleksandrin e Madh, Pirron e Epirit, Gjergj Kastriotin - Skėnderbeun, Kukuzelin, Nėnė Terezėn, Nėnėn Angjelinė e tani sė fundi e kanė vėnė nė shėnjestėr edhe Konstandinin e Madh. Por ē'ti bėsh, pasi qė tė dyja shtetet shqiptare heshtin, sikur qė heshtin edhe akademitė tona, kurse akademitė sllave e greke s'kanė turp tė shpifin e tė grabisin, ndėrkaq akademikėt tanė s'kanė turp tė heshtin!
Pėrveē historianit Pėllumb Xhufi, qė nė njė intervistė pėr "GSH" e kundėrshtoi fuqishėm pretendimin, asnjė tjetėr nuk ka reaguar. Ēfarė duhet bėrė sipas jush?
Ēdo akademi tjetėr rastin e filmit serb tė Hollivudit do ta quante dhunim tė atdheut pėrmes vjedhjes sė historisė, e do t'i alarmonin sė pari autorėt e filmit e mė pas edhe qarqet ndėrkombėtare.
((Nga: FATMIRA NIKOLLI)Gazeta Shqiptare//BalkanWeb
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn