als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Duhet tė kuptojmė se njeriu nuk ėshtė i kufizuar vetėm me lėkurėn e vet, por me potencialin e pakufishėm tė rrezeve nė hapėsirė dhe kohė. Kėto rreze, kjo energji qarkullon edhe nėpėr trupin e tij, nėpėrmjet qendrave pėrkatėse energjetike (qė nė kulturėn e lashtė indiane quhen ēakra) dhe mban organizmin nė harmoni me ambientin e jashtėm. Kjo energji, ndryshe quhet edhe si bioenergji.
Sikurse tė gjitha aparatet teknike qė funksionon duke u furnizuar me anė tė energjisė, me tė cilėn janė tė lidhura, po ashtu edhe njeriu ekziston duke u shėrbyer me energji universi.
Nė fizikė, energji do tė thotė aftėsi veprimi, pėr kryerjen e njė pune, ndėrsa nė psikologji do tė thotė forcė, gjallėri e aktivitet psikik.
Energjia fizike paraqitet dhe vepron me forcėn e saj nė botėn e jashtme materiale, ndėrsa energjia psikike, mentale, emocionale... paraqet aftėsi pėr kryerjen e veprimeve psikike, kuptimeve mentale, pėrjetimeve emocionale... pra, nxitje dhe rezultate tė proceseve shpirtėrore. Natyra e rrezeve fizike (dritės, rrezeve elektromagnetike, rrezeve rėntgen etj.) na ėshtė e njohur dhe e dokumentuar me anė tė fakteve vepruese si materiale, ndėrsa natyra e rrezeve biologjike ende mbetet e papranuar shkencėrisht, e pasqaruar definitivisht, e mbėshtjell me vello mistike etj. etj. edhe pse fakte pėr tu dokumentuar ka mjaft!
Duhet tė kuptojmė se njeriu nuk ėshtė i kufizuar vetėm me lėkurėn e vet, por me potencialin e pakufishėm tė rrezeve nė hapėsirė dhe kohė. Kėto rreze, kjo energji qarkullon edhe nėpėr trupin e tij, nėpėrmjet qendrave pėrkatėse energjetike (qė nė kulturėn e lashtė indiane quhen ēakra) dhe mban organizmin nė harmoni me ambientin e jashtėm. Kjo energji, ndryshe quhet edhe si bioenergji.
Fjala bioenergji rrjedh nga fjalėt greke: bios - jetė dhe energji - punė, veprim. Bioenergjia i ėshtė e njohur njerėzimit qė nga lashtėsia dhe ėshtė pėrdorur atėherė, e pėrdoret edhe sot, pėr shėrimin e shumė sėmundjeve ose lehtėsimin e dhembjeve tek tė sėmuret, me anė tė furnizimit natyror me energji, pa ndihmėn e medikamenteve dhe aparateve, por duke transferuar energjinė tonė personale, me anė tė duarve, mbi trupin e tė sėmurit, pa e prekur atė.
Edhe Jungu, nė teorinė e tij tė Vetėdijes kolektive dhe tė simboleve tė arketipave, thotė se njeriu ėshtė qenie psikoenergjetike dhe se shėndeti i tij varet shumė nga ajo se si energjia qarkullon nėpėr trupin e tij, madje, ēfarė ndien, mendon, dėshiron etj.
Siē thamė mė lartė, bioenergjia i ėshtė e njohur njerėzimit qė nga kohėt mė tė hershme. Indianėt e njohin kėtė energji qysh para 5000 vjetėsh she e quajnė prana. Kėtė energji universale ata e konsiderojnė burim tė jetės. Me anė tė ushtrimeve tė Jogės, ata manipulojnė edhe sot me kėtė energji, nėpėrmjet teknikės sė frymimit, meditimit dhe ushtrimeve fizike, pėr ta mbajtur organizmin nė gjendje tė kthjellėt, tė qetė dhe tė shėndoshė.
Edhe kinezėt e njohin kėtė energji dhe e quajtėn Chi. Sipas filozofisė sė tyre, e gjithė materia e gjallė apo edhe ajo qė konsiderohet e vdekur, ėshtė e pėrbėrė dhe e pėrshkuar nga kjo energji. Energjia Chi pėrmban dy pole tė forcės, Jin dhe Jang. Kur Jin dhe Jang janė nė baraspeshė, sistemi i gjallė (organizmi) ėshtė i shėndosh, ndėrsa kur midis tyre sundon disharmonia (jobaraspesha), si rezultat i saj kemi gjendje tė sėmurė.
Kabala - teoria mistike e hebrenjve, qė ka filluar tė paraqitet rreth 450 vjet para Krishtit, bėnė fjalė pėr kėtė energji si dritė e shndritshme, dritė astrale. Krishterimi portreton figurėn e Isait dhe figurat tjera tė larta shpirtėrore tė rrethuara me dritė tė lehtė e tė shndritshme (aureolė) mbi kokė. Shumė mėsime ezoterike, si tekstet e vjetra hinduse, teozofistėt, tibetasit, budistėt e Indisė, zen - budistėt e Japonisė, Zonja Blavocki, Rudolf Shtajner e shumė personalitete tjera, qė janė marr me ēėshtje shpirtėrore, flasin dhe e pėrshkruajnė kėtė energji.
Nė fillim tė shekullit XII, Buraku dhe Liberi kanė vėrejtur se qeniet njerėzore kanė energji, e cila mund tė provokojė ngacime edhe nė largėsi. Ata kanė cekur se njė person, me vetėdėshirė, mund tė provokojė efekte pozitive ose negative tek personi tjetėr, pa prekje fizike. Edhe Paracelzusi, nė mesjetė, kėtė energji e ka quajtur Ilaster dhe thoshte se ilasteri ėshtė i pėrbėrė nga forca e jetės dhe materies.
Dukurinė e Energjisė universale, nė vitin 1800, e vėren edhe Mesmeri, i cili nė bazė tė kėsaj energjie e krijoi mesmerizmin. Mė vonė, Mesmeri kėtė energji e pėrshkruan si hipnotizėm. Wilhem von Rajhenbah kaloi 30 vjet duke eksperimentuar nė lėmin, tė cilin e quajti forcė tėrheqėse. Ai zbuloi se forca nė trupin e njeriut prodhon polaritet tė njėjtė me atė qė gjendet nė kristale. Nė bazė tė kėtij eksperimenti, Rajhenbahu e pėrshkruan anėn e majtė tė trupit si po, negativ, ndėrsa tė djathtėn si pol pozitiv. Ky sistem ėshtė pothuajse i njėjtė me sistemin kinez: Jin dhe Jang.
Nė vitin 1919, dr. Wiliam Killner bėri publike kėrkimet e veta rreth energjisė njerėzore, pėr tė cilėn thotė se e ka parė nėpėrmjet ekraneve tė ngjyrosura dhe filtrave. Ai shkruan se ka parė tri shtresa nė formė tė mjegullės rreth trupit tė njeriut. Kėtė mbėshtjellės ai e quan aura. Killner zbuloi gjithashtu se paraqitja e aurės tek njerėzit ėshtė e ndryshme, varėsisht nga mosha, vetitė mentale - emocionale dhe gjendja e tyre shėndetėsore. Nė bazė tė kėsaj, Killner zbuloi sistemin e diagnozimit nė bazė tė ngjyrave, pėrmbajtjes dhe dukjes nė pėrgjithėsi tė mbėshtjellėsit tė trupit, pra aurės.
Dr. Wilhelm Reich, psikiatėr dhe koleg i S. Frojdit, kėtė energji e quajti orgon. Nė periudhėn 1930-1950, Rahji eksperimentoi me kėtė energji, duke shfrytėzuar instrumentet mė tė reja mjekėsore tė kohės. Ai vėrejti se si energjia pulsonte nė natyrė dhe rreth tė gjitha lėndėve organike dhe joorganike; kishte vėrejtur gjithashtu pulsimin e energjisė qė rrezatonte nga mikroorganizmat, duke shfrytėzuar mikroskopin e fortė, tė konstruktuar posaēėrisht pėr kėtė. Gjithashtu, Rahji kishte konstruktuar vetė edhe aparatet pėr matjen e polit tė orgonit.
Para disa vitesh, njė grup shkencėtarėsh nga ish- Bashkimi Sovjetik, nė Institutin e Bioinformatikės A.S. Popov, paraqesin zbulimin se organizmat e gjallė emitojnė vibracione energjetike nė frekuenca rreth 300-2000 nanometra. Ata kėtė e quajtėn energji biopolare ose bioplazėm. Ata zbuluan se personat qė kanė aftėsi pėr transformimi e energjisė e kanė fushėn polare mė tė gjere dhe mė tė fortė. Kėto zbulime i vėrtetoi edhe Akademia e Shkencave tė Mjekėsisė nė Moskė. Gjithashtu, kėtė zbulim e pėrmbajtėn edhe edhe shkencėtarėt nga nga Britania, Holanda, Gjermania etj.
Zbulim mjaft interesant rreth ekzistimit tė aurės ėshtė edhe ai i dr. Valovit Hant nga UCLA. Nė studimin pėr efektet e rolfingut (shėrimi me anė tė lėvizjeve tė gishtave) nė trup dhe nė psikė, ai shėnoi frekuenca tė ulėta milivolitke tė sinjaleve nga trupi gjatė serisė sė seancės Rolfing. Pėr ti regjistruar kėto, ai shfrytėzoi njė elektrodė tė thjeshtė, tė ndėrtuar nga argjendi, duke e vendosur nėn lėkurė. Njėkohėsisht, me regjistrimin e sinjaleve, Rozalin Brijer nga qendra e Glendjelit pėr bioenergji (kaliaforni), vėrejti aurėn tek personat tek tė cilėt ėshtė bėrė rolfingu. Ajo raportonte nė mėnyrė paralele edhe pėr ngjyrat, madhėsit dhe sjelljet e energjisė nėpėr ēakra si dhe mjegullat e aurės. Pastaj, shkencėtarėt nė mėnyrė matematikore shqyrtuan struktuar e valėve tė regjistruara me anė tė analizės furike (tė shpejtė) si dhe tė analizės me anė tė frekuencave tė stenogramit. Te dy format e analizave ofronin rezultate interesante. Format konsistente tė valėve dhe frekuencave i pėrshtatėshin saktėsisht ngjyrave tė cilat i thoshte Rozalin Brijer.
Dr. Hant e pėrsėriti tė njėjtin eksperiment me shtat persona tė tjerė, qė e lexonin aurėn. Ata vėrejtėn ngjyrat e aurės, tė cilat ishin korrelative nė strukturėn dhe frekuencat e njėjta tė valėve. Nė shkurt tė vitit 1985, rezultatet vazhduese treguan kėto korrelacione tė ngjyrave (frekuenca Hz - herc ose ciklus - sekondė):
Ngjyra e kaltėr 250-270 Hz 1200 Hz
Ngjyra e gjelbėr 250-475 Hz
Ngjyra e verdhė 500-700 Hz
Ngjyra e portokalltė 950-1050 Hz
Ngjyra e kuqe 1000-1200 Hz
Ngjyra vjollcė 1000-2000 Hz plus 300-400; 600-800 Hz
Ngjyra e bardhė 1100-2000 Hz
Shifrat e vazhduara tė frekuencave tė ngjyrave, e kaltra dhe vjollcė, janė si rrjedhojė e gjatėsisė sė ngjyrave. Frekuencat e matura janė shenja tė instrumentit, se sa ėshtė energjia, e cila ėshtė matur.
Kah fundi i viteve 60, u lajmėrua pėr herė tė parė aparati pėr fotografimin e aurės (bioenergjisė), tė cilin e zbuloi elektricisti dhe fotoamatori Semjon D. Kirlian nga Krasnodova (Rusi), bashkė me tė shoqen, Valentinėn dhe e quajtėn me mbiemrin e tyre Fotografia e Kirlianit. Nė kėto fotografi shihet qartė njė lloj drite, diku mė e fortė e diku mė e dobėt (varėsisht nga lėnda), e cila duket nė formė tė flakės ose rrezeve. Kirliani, gjatė eksperimenteve tė gjata, arriti tė konstatoj se secila substancė e ka strukturėn e vet tipike. P.sh. gishti i njeriut e ka strukturėn krejt tė ndryshme tė dritės nga gjethi i ndonjė bime. Metali tregon dritė fare tė dobėt, ndėrsa organizmat e vdekur nuk rrezatojnė fare dritė.
Ky aparat pėrdoret edhe sot pėr matjen e potencialit tė energjisė dhe nė bazė tė kėtij aparati, njerėzve, qė kanė energji tė madhe, u jepen diploma dhe leje pėr shėrim me anė tė duarve.
Fotografia e Kirlianit edhe mė tej mbetet njė ndėr faktet mė tė forta dhe mė bindėse pėr ekzistimin e bioenergjisė.
Aura, fusha energjetike e njeriut, ėshtė manifestim i energjisė dhe ėshtė e lidhur ngushtė me jetėn e njeriut. Mund tė pėrshkruhet si mjegull, qė rrethon dhe e pėrshkon trupin fizik dhe emeton rreze karakteristike. Kjo fushė e aurės, bazuar pėrgjithėsisht nė njohurit e lashta indiane, pėrshkruhet si shtat shtresore. Secila shtresė e aurės ėshtė e lidhur me shtat ēakrat. Kėshtu qė shtresa e parė ėshtė e lidhur me ēakrėn e parė, e dyta me tė dytėn e kėshtu me radhė.
Ēakrat - qendrat e energjisė
Shtresa e parė dhe ēakra e aprė ėshtė e lidhur me funksionet fizike, ndjeshmėrinė e dhembjes fizike dhe kėnaqėsitė shqisore. Shtresa e dytė dhe ēakra e dytė ėshtė e lidhur me aspektet emotive tė njeriut. Shtresa e tretė dhe ēakra e tretė ėshtė e lidhur me jetėn tonė mentale, me mendimet lineare. Shtresa e katėrt dhe ēakra e katėrt ėshtė rruga nėpėr tė cilėn krijojmė dashurinė. Jo vetėm ndaj polit tė kundėrt, por edhe ndaj gjithė njerėzimit. Shtresa e pestė dhe ēakra e pestė ėshtė e lidhur me dėshirat mė tė larta, me forcėn e fjalės dhe me marrjen e pėrgjegjėsisė pėr veprimet tona. Shtresa e gjashtė dhe ēakra e gjashtė ėshtė e lidhur me dashurinė qiellore, me dashurinė e cila shtrihet jashtė rrethit njerėzor dhe pėrfshin gjithė jetėn. Shtresa e shtatė dhe ēakra e shtatė ėshtė e lidhur me mendimet e larta, inteligjencėn dhe integrimin e forcės sonė fizike dhe shpirtėrore.
Gjithashtu, ekzistojnė lokacione specifike nė sistemin tonė energjetik pėr emocionet, mendimet, kujtimet dhe pėrjetimet tjera psiko-fizike. Pasi qė simptomat fizike janė tė lidhura me ato lokacione, do tė thotė mund ta kuptojmė edhe natyrėn e sėmundjes. Pėr kėtė edhe studimi i aurės mund tė jetė urė nė mes mjekėsisė tradicionale dhe asaj konvencionale.
Nėpėrmjet kėtyre ēakrave supozohet se kalon e gjithė energjia universale nėpėr trupin tonė dhe e mban atė nė harmoni me natyrėn. E nė ēoftė se ndonjė nga kėto ēakra ērregullohet, atėherė pason edhe sėmundja, tė cilėn bioterapeutėt me anė tė duarve, respektivisht bioenergjisė, e shėrojnė, duke ia rregulluar drejtimin e rrotullimit energjisė nėpėr ēakra pėrgjatė gjithė organizmit.
Sa i pėrket bioenergjisė, sot nė botė ekzistojnė tri teori: Njėra konsideron se ėshtė fjala pėr fushėn e energjisė, e cila i ėshtė e njohur fizikės moderne. E dyta konsideron se ėshtė fjala pėr energji ende tė panjohur. Ndėrsa e treta mohon bioenergjinė, ekzistencėn e saj dhe pohon se fjala ėshtė pėr sugjestione dhe hipnozė.
Pavarėsisht se cila teori ėshtė mė afėr realitetit, pra mund tė jetė e saktė, dhe pėr ēfarė forme energjie ėshtė fjala, ajo sot me sukses po pėrdorėt pėr shėrim dhe po tregon rezultate tepėr inkurajuese.
/ Sabir KRASNIQI
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fin_Latn als_Latn vec_Latn vec_Latn als_Latn fin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn