als_Latn uzn_Latn slv_Latn
.
.
Nnshkruhet CEFTA, ja far do t prfitoj biznesi vendas
Bizneset shqiptare do t ken m shum lehtsira, pas nnshkrimit t Marrveshjes t vetme pr Tregtin e Lir pr Europn Qendrore (CEFTA)
Marrveshja e prbashkt e Tregtis s Lir midis vendeve t Europs Qendrore dhe asaj Juglindore, CEFTA, sht nnshkruar dje n Bruksel. CEFTA integron 32 marrveshjet e tregtis s lir, q ekzistojn n rajonin ton, n nj t vetme. N kt marrveshje marrin pjes Shqipria, Bullgaria, Bosnja Hercegovina, Kroacia, Moldavia, Mali i Zi, Rumania, Serbia, Maqedonia, si dhe Kosova. Kjo marrveshje sht cilsuar si nj nga m modernet n fushn e tregtis s lir, pr shkak se pr her t par n nj marrveshje t till, harmonizohen rregullat e tregtis n rajon dhe prfshin nj gam m t gjer, si shrbimet, e drejta e autorit etj. Bizneset shqiptare do t ken m shum lehtsira pas nnshkrimit t Marrveshjes t vetme pr Tregtin e Lir pr Europn Qendrore (CEFTA). Kjo marrveshje pritet t sjell mundsi m t shumta, jo vetm pr eksportet shqiptare drejt vendeve t rajonit, por dhe do t nxis investimet vendase. Pr m shum informacion, "Shekulli" i sht drejtuar ekspertit n fushn e shkmbimeve tregtare Ilir Ciko.
far t re do t sjell pr biznesin shqiptar, nnshkrimi i nj Marrveshjeje t vetme pr Tregtin e Lir pr Europn Qendrore (CEFTA)?
S pari, besoj se asgj pr t'u trembur. Arritja e nj Marrveshjeje t vetme t Tregtis s Lir n rajon, n thelb nuk sht nj tentativ pr nj liberalizim t mtejshm tarifor t tregtis midis vendeve t rajonit, ashtu sikurse gabimisht perceptohet shpesh. Kjo gj tashm sht e arritur n nj mas t mir, nprmjet Marrveshjeve dypalshe t Tregtis s Lir, por, kryesisht edhe n saj t hapjes s tregjeve t ktyre vendeve si pasoj e proceseve t tjera reformuese n t cilat ato jan prfshir, si mund t jen antarsimi apo pjesmarrja n OBT, negocimi me Bashkimin Europian me synim final antarsimin n t ardhmen, hapja e tregjeve pr zhvillim ekonomik etj. Ajo ka CEFTA synon t arrij sht relativisht e thjesht, pasi objektivi parsor sht shkrirja e nj liste t gjat marrveshjesh dypalshe n nj marrveshje t vetme, e cila do t lexohet m thjesht e njsoj nga t gjith investitort e huaj n t gjith rajonin, duke e lehtsuar e stimuluar ardhjen e tyre n t. CEFTA, ka t bj me prgatitjen e nj tregu t hapur midis vendeve t rajonit, pr ta br at t aft t krkoj nesr integrimin e tij n ekonomin europiane, pjes e s cils do vend i rajonit aspiron pr t qen. CEFTA, sjell nj risi mjaft t rndsishme pr investitort e huaj e kryesisht ata evropian, kalimin n rregullat e origjins s produkteve nga kumulimi bilateral q ekziston n raportet tregtare midis do vendi t rajonit dhe BE, n kumulimin diagonal, i cili bn t mundur q produkte t prftuara nga lnd t para nga vende t ndryshme t rajonit t marrin origjinn e tij. Kjo gj sjell mundsi t larta prfitimi nprmjet shfrytzimit t potencialeve komplementare q ekzistojn n vendet tona, t cilat pritet t nxisin investimet nga bizneset vendase, e sidomos nga ato t huaja q synojn tregjet evropiane dhe shtrirjen e aktivitetit n rajon. Pr kto arsye, mendoj se e rndsishme sht t theksohen avantazhet e msiprme, q Shqipria do t prfitoj nga arritja e ksaj marrveshjeje. Prsa i prket shqetsimit lidhur me rinegocimin e tarifave doganore pr produktet e shkmbyera ndrmjet vendeve t rajonit, me duhet t prsris q kjo sht nj shtje tashm thuajse e ezauruar nprmjet marrveshjeve ekzistuese t tregtis s lir. Pavarsisht se gjasat jan q nuk do t shkohet n nj stad t mtejshm liberalizimi tarifor (por do t vazhdojn t zbatohen angazhimet e marra n MTL-t ekzistuese), nse nj gj e till mund t krkohet n t ardhmen, biznesi shqiptar do t duhet t bashkpunoj me qeverin dhe gjith aktort e prfshir n kt proces, pr t pasqyruar n do hap nevojat konkrete q ekonomia shqiptare ka. Dhe n kt drejtim, veanrisht pr produktet q prdoren si lnd e par e industrive shqiptare, ka potenciale ku mund t punohet edhe m tej pozitivisht.
Duke iu referuar t dhnave dhe shifrave, si ka ecur tregtia me Maqedonin e Kosovn pr 8 mujorin e par te vitit, krahasuar me vitin e kaluar?
Kosova sht i vetmi vend, me t cilin Shqipria ka nj bilanc tregtar pozitiv, pavarsisht se shkmbimet tregtare jan n nivel jo shum t knaqshm, ato arritn n rreth 31 milion Euro pr vitin 2005 (1.2 pr qind e tregtis s jashtme t Shqipris) nga t cilat 22 milion Euro kan qen eksportet nga Shqipria n Kosov. Gjat 6-mujorit t par t ktij viti, vihet re nj tendenc e uljes s eksporteve drejt Kosovs (-19pr qind) dhe nj rritje e konsiderueshme e importeve nga Kosova (122 pr qind), kjo krahasuar me 6-mujorin e par t vitit t kaluar, pavarsisht se bilanci tregtar mbetet ende pozitiv dhe Kosova renditet si destinacioni i katrt m i rndsishm pr eksportet shqiptare. Ky ndryshim n shkmbimet tregtare, vjen si pasoj e rnies s eksporteve n disa produkte si vezt, pijet freskuese, produktet e elikut etj., si dhe rritjes s importeve nga Kosova pr produkte si gjedhet, patatet, drithrat dhe disa produkte hekuri e eliku. Prsa i prket Maqedonis, shkmbimet tregtare i kalojn tashm i kalojn 40 milion Euro n vit, por me nj bilanc tregtar negativ pasi, p.sh., n vitin 2005 eksportet shqiptare ishin rreth 8.3 milion Euro, ndrsa importet nga Maqedonia rreth 32 milion Euro. Struktura e mallrave t shkmbyera midis dy vendeve sht prgjithsisht e diversifikuar, p.sh., produktet bujqsore prbjn rreth 25pr qind t importeve nga Maqedonia, ndrkoh q i njjti tregues sht rreth 10 pr qind pr eksportet shqiptare. Por, n raport me Maqedonin, ashtu sikurse dhe me vendet e tjera t rajonit, konstatohet nj rritje e shpejt e shkmbimeve tregtare, ashtu si ilustrohet dhe nga shifrat e 6-mujorit t par t vitit 2006, t cilat tregojn nj rritje me mbi 19pr qind te eksporteve shqiptare dhe me rreth 84 pr qind t importeve nga Maqedonia. Gjithsesi Maqedonia sht partneri yn i 6-t prsa i prket destinacionit t eksporteve shqiptare dhe i 12-ti prsa i prket importeve, duke prbr rreth 1.8 pr qind t shkmbimeve tregtare t Shqipris.
Si ka ecur tregtia me vendet e rajonit, q nga koha kur jan nnshkruar MTL-t, gjithmon, duke iu referuar dhe zhvillimeve t fundit t biznesit shqiptar?
Analiza e shkmbimeve tregtare me vendet e rajonit gjat viteve t fundit, dshmon pr nj zhvillim tepr t shpejt dhe me ritme shum m t larta se me partnert e tjer tregtar t Shqipris. Gjithsesi, nuk duhet harruar se tregtia me rajonin prbn m pak se 10 pr qind t tregtis s jashtme t Shqipris dhe duke filluar nga viti i ardhshm, 2 prej vendeve q mbulojn mbi gjysmn e ksaj tregtie do t jen antar t Bashkimit Europian, e pr pasoj, BE do t jet srish edhe m e rndsishme prsa i prket orientimit t tregtis s jashtme. Megjithse shkmbimet tregtare me vendet e rajonit kan psuar nj rritje t lart gjat viteve t fundit (si n importe ashtu dhe n eksporte), mendoj se merita nuk i takon vetm lidhjes apo efekteve t marrveshjeve t tregtis s lir. N fakt, nga eksperienca botrore n asnj rast nuk provohet se MTL mund t japin t vetme efekte t tilla. N rastin e rajonit ton, mendoj se zhvillimet tregtare vijn n radh t par si pasoj e nj klime shum m t prmirsuar t bashkpunimit midis vendeve, mbylljes s konflikteve t dekads s shkuar, lvizjes shum m t lir t njerzve, hapjes n prgjithsi t tregjeve por dhe zhvillimit ekonomik t vendeve tona dhe po kshtu, harmonizimit t tyre me integrimin europian, t cilin do vend e aspiron. T mos harrojm q, nse mbas 10 vitesh synojm t jemi pjes e ekonomis europiane, kjo n radh t par nnkupton q duhet t jemi pjes e ekonomis s rajonit, e cila e integruar do t gjej vendin e saj n familjen europiane.
Bizneset nuk kane bashkpunuar pr CEFTA-n
Nnshkrimi i Marrveshjes pr krijimin e nj zone t prbashkt t Tregtis s Lir pr Europn Qendrore, CEFTA, mund t kthehet n nj autogol pr Shqiprin. Ekspertt q po negociojn detajet teknike t ksaj marrveshje, e cila pritet t hyj n fuqi n 1 janar t vitit t ardhshm, kan lshuar s fundmi alarmin se biznesi shqiptar nuk po bashkpunon n hartimin e listave me produktet, pr t cilat Shqipria duhet t krkoj kuota pr eksport ato pr t cilat duhet t krkohet mbrojtje. "Me tepr problematik kan qen organizmat dhe shoqatat e agrobiznesit. Duke para ndjeshmrin e produkteve bujqsore n kuadr t tregtis s lir, un mendoj se vet biznesi duhet t ishte angazhuar m shum n kt proces," u shpreh pr "Biznesin" Ilir Kodra, negociator i pals shqiptare pr krijimin e CEFTA-s.
Shekulli
unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn