als_Latn uzn_Latn bos_Latn
Rnia e banks m t vjetr t bots
12 Mars 2013 | : Ndryshe | Autor: Gazeta Shqip
Dikur qe banka e tret m e madhe n Itali, por disa drejtues t saj, t joshur nga bonuset e mdha, morn prsipr rreziqe t teprta dhe filluan t manipulojn bilancet pr t fshehur humbjet. Tashm, disa gjenden n burg, ndrsa fati i banks dhe i qytetit t Siens jan n pikpyetje t madhe
Skandali n Itali
Reuters Fakti kishte shenjn konfidencial sipr dhe i dha kreut t banks nj kshill t qart: pyetjet q ai duhej t bnte dhe, m e rndsishmja, prgjigjet q duhej t jepte.
I shkruar n anglisht nga Gian Luca Baldassarri, n at koh kreu i financs te banka italiane Monte dei Paschi, faksi i dats 7 korrik 2009 i tregonte kreut t bordit Giuseppe Mussari, se far duhej t thoshte n nj konferenc n distanc me bankier nga banka japoneze Nomura po at dit.
Faksi tregoi gjithashtu se ku qndronte pushteti brenda banks italiane. Shumica e stafit n zyrat qendrore, t cilat gjenden n nj fortes t restauruar t shekullit t katrmbdhjet n Siena, e shikonin Baldassarri-n si njeriun me m shum ndikim n kt institucion. Kjo gj u konfirmua nga raporte t auditorve t brendshm dhe nga intervistat me 10 zyrtar t lart t banks.
Veprimet e ktyre dy njerzve jan tashm n zemr t nj skandali q ka goditur nga kodrat e buta t Toskans drejtprsdrejti te Banka Qendrore Europiane n Frankfurt.
Prokurort n Siena po hetojn akuzat pr korrupsion dhe mashtrim n lidhje me nj blerje t kryer nga Monte dei Paschi. Kjo bank bleu m 2007 bankn tjetr Antonveneta, me baz n Padova, nj transaksion me vler 9 miliard euro.
S paku 14 njerz jan nn hetim dhe skandali u kthye n nj tem kryesore n zgjedhjet e fundit t Italis, duke kontribuar n rnien e mbshtetjes pr t majtn dhe rritjen e mbshtetjes pr lvizjen anti-estabilishment 5 Yjet, q udhhiqet nga komediani Beppe Grillo. Votat q duhej ti kishin dhn nj fitore t qart t majts s udhhequr nga Bersani, pjesrisht fal skandalit, kaluan te Grillo duke e zhytur Italin n kriz.
Javn e kaluar, kreu i komunikimit n Monte dei Paschi u gjet i vdekur n zyrat qendrore n Siena. Policia po heton nse David Rossi, i cili nuk qe nn hetim personalisht, por shtpia e tij qe bastisur si pjes e hetimit mbi bankn, kreu vetvrasje apo jo.
Mussari, Baldassarri dhe Antonio Vigni, ish-drejtori i prgjithshm i banks, jan nn hetim t akuzuar se kan keqinformuar Bankn e Italis mbi marrveshjen pr blerjen e Antonveneta-s, si dhe mbi t vrtetat e disa kontratave pr blerje titujsh, tituj pr t cilat drejtuesit aktual t banks thon se qen krijuar pr t fshehur humbjet. Mes ktyre marrveshjeve gjendet edhe nj pazar i kryer me Nomurn dhe i diskutuar m 7 korrik 2009.
Prokurort po hetojn gjithashtu nse Baldassari pati prfitime personale nga transaksionet financiare dhe po hetojn Mussari-n dhe Vignin pr manipulim t tregut dhe informata t rreme t dhna mbi blerjen e Antonveneta-s.
Baldassarri gjendet aktualisht n burg, pasi prokurort patn frik se mund t arratiset nga Italia. Shtpia e tij n Majami sht konfiskuar, ndrsa nj shtpi tjetr n Milano sht bastisur. Ish-kreu i financs nuk ka komentuar publikisht mbi akuzat kundr tij ndrsa avokati i tij, Filippo Dinaci, tha se Baldassarri u ka raportuar hetuesve se njsia e menaxhimit t rrezikut n bank dhe Banka e Italis qen krejtsisht t informuara mbi transaksionet e kryera.
Dinai refuzoi t komentoj pr Reuters, duke thn se klienti i tij paraplqente t ushtronte t drejtn pr ta mbrojtur veten n gjykat. Avokati i Vignit, Roberto Borgogno, tha se klienti i tij po u prgjigjej hetuesve dhe po ofronte t gjith informacionin e nevojshm; ai refuzoi t komentoj m tej.
Avokati i Mussari-t, Fabio Pisillo, tha se ai do t pres derisa hetimi t mbyllej para se t jepte komente. Hetimi, si dhe humbjet e psuara n tregtimin e disa titujve prej gati 1 miliard dollarsh, krcnojn vet ekzistencn e Monte dei Paschi. shtja ngre gjithashtu pikpyetje se si sht mbikqyrur sistemi financiar i Italis gjat viteve t fundit dhe ka shtuar shqetsimet pr t gjith eurozonn.
Mario Draghi, guvernatori i Banks s Italis n kohn kur Monde dei Paschi kreu bizneset e kqija, tashm drejton Bankn Qendrore Europiane dhe duhet t mbroj cilsin e mbikqyrjes q ka kryer n at koh pikrisht n astin kur BQE ka fituar t drejtn t mbikqyr bankat m t mdha t Eurozons, mbikqyrje q m hert kryhej nga bankat qendrore kombtare.
Automati i Siens
Themeluar 20 vjet para se Kristofor Kolombi t lundronte drejt zbulimit t Ameriks dhe nj bank q i ka mbijetuar fashizmit, uris dhe luftrave t shumta, Monte dei Paschi sht m shum sesa nj simbol i Siens; ajo sht burimi kryesor i t ardhurave n qytet.
Me mbi 31 mij vet t punsuar, banka sht pundhnsi m i madh n Siena dhe banort vends e thrrasin at baba Monte. Aksioneri kryesor i banks sht nj fondacion bamirs q i ka prdorur dividentt e banks pr t shpenzuar afro 2 miliard euro n projekte lokale mes viteve 1996-2010. Ajo ka financuar pothuajse gjithka, nga nj laborator krkimor bioteknologjik te trajnimi i kuajve pr garn e famshme Palio.
Drejtuar nga aleatt e partis kryesore t qendrs s majt t Italis, Partis Demokratike, sistemi i patronazhit i fondacionit Monte dei Paschi ka ndihmuar pr ta mbajtur Sienn dhe rajonin e Toskans n prgjithsi nj zon besnike t s majts pr shum dekada.
N vitin 2001, politikant vendor t qendrs s majt, t cilt emrojn shumicn e bordit drejtues t fondacionit, zgjodhn Mussari-n pr tu br kryetar. Nj i jashtm me origjin nga Kalabria, Mussari dhe i artikuluar dhe simpatik. Ai krijoi prshtypje t mira te fondacioni me shpejtsi dhe qe nga t paktt t jashtm q u ngrit n krye t banks.
Kur ai mbrriti, askush me t vrtet nuk e dinte se kush qe dhe njerzit menduan se sht vendosur n krye pr tu manipuluar me lehtsi. Por ai n fakt u rrit n rol shum shpejt, tha nj person q punoi me Mussari-n te fondacioni.
Fondacioni emron gjysmn e bordit t banks, prfshir edhe kryetarin dhe n vitin 2006, qe Mussari ai q u rrit n kt pozicion. Ai udhtonte n pun me nj motor dhe kishte nj fotografi t e Gevars n telefonin celular. Mbante nj ant t vogl supi dhe simbolizonte politikn e majt t qytetit t kombinuar me patronazhin dhe financat.
Mussari qe i prshtatshm pr kultivimin e lidhjeve t fuqishme. Por ai pa te Baldassari pr fuqin financiare q nevojitej pr ta ngritur Monte dei Baschi dhe mbshtetsit politik t saj n lign e bankave m t mdha t Italis.
Gjeli i art
Baldassarri kishte eksperienc t gjat n financ, pasi pati punuar te Banca di Roma dhe Banka Kombtare e Bujqsis, dy kredidhns t prmasave t vogla, para se t bashkohej me Monte dei Paschi n vitin 2001, vitin kur Mussari u b kryetar i fondacionit.
Nj ish-koleg te Monte dei Paschi e prshkroi Baldassari-n si nj magjistar t financave q nuk e prdorte statusin e tij me mendjemadhsi dhe nuk i bnte njerzit t ndiheshin inferior. T tjer than se qe i rezervuar dhe me sjellje t mir.
Tullac dhe me mustaqe, 51-vjeari kishte nj rrog mesatare vjetore prej 450 mij eurosh prve bonuseve dhe ruante nj profil publik t nivelit t ult, duke ia ln shoqrizimin Mussari-t.
Por Baldassarri dhe nj bord i vogl shefash t besuar e transformuan departamentin e financs n at kolegt dhe auditort e cilsuan si nj bank brenda banks. Ata e rritn ekspozimin e Monte dei Paschi ndaj marrveshjeve t rrezikshme pa pasur mbikqyrjen e nevojshme nga menaxhert.
Burime t larta me njohuri direkte te funksionimet e brendshme t banks than n at periudh pr Reuters drejtuesit kryesor i kuptonin shum pak tregjet. Kjo nnkuptonte q Baldassarri dhe skuadra e tij mund t angazhoheshin m me lehtsi n biznese t rrezikshme, prfshir edhe tregtin komplekse t titujve derivativ.
Nj burim q njihte Baldassarri-n i tha Reuters se ai qe shum i menur dhe nuk qe habi q Vigni dhe Mussari mund t mos e ken kuptuar fare se far po bnte ai. Mund t duket e uditshme ta thuash kt gj tani, por kur gjrat po ecnin mir ai (Baldassari) konsiderohej si gjeli i art i Monte dei Paschi dhe realizoi shum fitime pr ta.
Shenja paralajmruese
Por Reuters msoi se shum flamuj t kuq q flisnin pr rrezik po ngriheshin. Nj menaxher i lart n band drgoi qindra e-mail-e t brendshme te drejtuesit ekzekutiv t kohs mes viteve 2006 dhe 2012 duke i paralajmruar ata mbi rreziqet q mbartte tregtia e Baldassarri-t, prfshir edhe aludimet pr fshehjen e humbjeve te portofoli financiar i banks.
Ekzistenca e e-mail-eve paralajmruese t brendshme raportohet nga shum intervista me drejtues t banks, si dhe dshmohet edhe n disa dokumente, prfshir letra t firmosura nga auditort e brendshm. Nj letr konfidenciale i qe drejtuar Vignit n fund t qershorit 2009 dhe aludonte se Baldassarri dhe skuadra e tij kishin br marrveshje jasht mimeve t tregut dhe prdorn nj grup tregtarsh t errt si pal kontraktore. Letra, ekzistenca dhe prmbajtja e s cils u konfirmua nga dy burime t larta, shkaktoi nj inspektim nga komiteti i auditit t brendshm, i cili zbuloi tejkalime sistemike t limiteve t lejuara t rrezikut.
Diskutimet brenda banks mbi kto probleme vijuan pr gati dy vjet, por nuk ndryshoi gj. Ish-shefi i financave u tregua lufttar i paepur ndaj kujtdo q tentonte ti zinte rrugn.
Nj dokument gjykate ku konfirmohet arrestimi i Baldassarri-t tregon se Vigni, ish-drejtori i prgjithshm, ka thn para gjykatsve: gjithmon i kam besuar Baldassarri-t verbrisht. Gjithsesi, sipas dokumentit, Baldassarri tha se Vigni e dinte se far po ndodhte n bank.
Ai qe nj person kompetent dhe i aft pr t menaxhuar bankn ai qe n gjendje t kuptonte shkalln e angazhimit financiar t banks, angazhim q rridhte nga blerja e produkteve financiare, raportohet t ket thn Baldassarri. Avokatt e q t dyve refuzuan t komentojn.
Muajin e kaluar prokurort konfiskuan rreth 40 milion euro si pjes e hetimit t tyre. Urdhri i konfiskimit thoshte se fondet i prkisnin pes njerzve, prfshir Baldassarri-n, t cilt jan nn hetim pr komplot kriminal pr kryerjen e mashtrimeve. Kt muaj prokurort konfiskuan 6 milion euro t tjera n lidhje me kt hetim.
Komiteti i auditit t brendshm t banks, sipas dokumenteve t ndryshme, qe ankuar gjithashtu te Vigni se Baldassarri po prdorte telefonin e tij celular pr t ekzekutuar marrveshje biznesi. Rregullat e banks krkonin q t prdorej telefoni fiks, n mnyr q bisedat t mund t regjistroheshin.
Baldassarri u prgjigj se kjo qe pr shkak se marrveshjet me Azin qen n orar t ndryshm dhe se atij i duhej t bnte telefonata nga shtpia, i tha nj burim Reuters-it.
Marrveshja
Mes viteve 2001 dhe 2007, fitimet e Monte dei Paschi u rritn me 132 pr qind. N vitin 2006, t ardhurat nga tregtia me instrumentet financiare prfaqsonin m shum se gjysmn e fitimeve vjetore t banks.
Por Mussari krkonte q grupi t bhej edhe m i madh, duke thn se do ta realizonte kt prmes puns s rnd dhe kmbngulse. N vitin 2007, kur banka spanjolle Santander ofroi shitjen e Antonveneta-s, Mussari e kapi shansin pr t kaprcyer rivalt e vet dhe pr tu br kredidhnsi i tret m i madh i Italis.
Mussari i ofroi Santander 9 miliard euro kesh pr Antonveneta-n vetm pak jav pasi Santander pati paguar 6.6 miliard euro pr t. Mussari kishte frik se banka franceze BNP Paribas mund ta mposhtte, sipas nj raporti financiar t policis dhe nuk kreu hetim t thelluar mbi gjendjen e banks q po binte. Prokurort n Siena jan tashm duke hetuar nse Monte dei Paschi dhe ish-menaxhert e saj qllimisht paguan nj mim t lart pr bankn dhe nse Santander ka paguar ryshfet pr ta realizuar kt gj. Menaxhert aktual t Monte dei Paschi thon se nuk kan gjetur prova ryshfeti.
Prokurort i kan krkuar Santander t flas pr marrveshjen. Banka spanjolle refuzon t komentoj.
Shum bankier thon se mimi i paguar pr Antonveneta nuk dukej tepr i lart n vitin 2007, n kulmin e bumit financiar. Gjithsesi, bankier t tjer than se n fakt, Mussari u mashtrua nga drejtuesit e Santander.
Terapia e shokut
Antonveneta shkaktoi probleme menjher. Nj jav pasi marrveshja u njoftua, drejtuesi prgjegjs pr blerjen, Giuseppe Menzi, u ankua me nj e-mail te Vigni se Antonveneta mund t ket nevoj pr nj terapi shoku pr t zgjidhur problemet me organizimin e dobt dhe rritjen zero t kreditimit.
E-mail-i sht pjes e nj hetimi financiar t policis q sht par nga Reuters. Menzi refuzoi t komentoj.
Financimi i pagess s blerjes qe nj problem edhe m i madh. Monte dei Paschi kreu nj rritje kapitali prej 5 miliard eurosh dhe m pas mori 1 miliard t tjera prmes instrumenteve komplekse t quajtura Fresh n vitin 2008, nj titull i strukturuar nga banka amerikane JP Morgan.
Gjysma e titullit, i konvertueshm n aksione te Monte dei Paschi, iu shit fondacionit, i cili filloi t zhytej n borxhe, ndrsa u prpoq pr t ruajtur paketn aksionere mazhoritare te banka. Ky qe edhe produkti q thuhet se nuk iu raportua n t gjitha detajet Banks s Italis. N rast se kjo akuz del e vrtet, Banka e Italis e ka miratuar marrveshjen Fresh, pasi ka marr informacione t rreme ndrsa Monte dei Paschi duhet ta ket bler Antonveneta-n pa qen n gjendje ta ndrmarr nj blerje t till, nj lvizte q e ngarkoi me tepri n prag t shprthimit t krizs botrore t borxhit.
N kohn e Baldassarri-t, Monte dei Paschi akumuloi investime t strmdha n tituj borxhi, prfshir 26 miliard euro bonde t qeveris s Italis. Disa antar t bordit si dhe disa menaxher, kritikuan llojet dhe prmasat e investimeve t kryera nga departamenti i Baldassarri-t dhe mungesn e llogaridhnies.
Edhe Banka e Italis drgoi inspektort e vet, t cilt ngritn pikpyetje mbi nivelin e rrezikut t ndrmarr nga banka. Banka Qendrore thot se inspektimi i saj qe i plot, por drejtuesit e banks fshehn disa detaje mbi disa marrveshje.
N nj kthes t vlefshme pr nj roman, menaxhert e rinj t Monte dei Paschi than se detajet e nj marrveshjeje t titulluar Aleksandria u bn t njohura vetm n tetor 2012, kur ata zbuluan nj dokument t fshehur n nj kasafort n ish-zyrat e Vignit. Dokumenti tregonte se nj titull blerjeje n fakt synonte t ndante humbjet n kste t barabarta pr 30 vite.
N shkurt 2012, drejtori i ri ekzekutiv i banks, Fabrizio Viola e pushoi nga puna Baldassarri-n, duke thn se ka pasur performanc t keqe. Mussari, i cili i dha Baldassarri-t nj letr rekomandimi para se t largohej, u zvendsua si drejtor i bordit t banks n prill 2012.
Q nga viti 2007, vlera n treg e banks Monte dei Paschi ka rn n 2,4 miliard euro nga 11.4 miliard. Banka sapo mori nj ndihm prej 4 miliard eurosh pr t shptuar nga falimenti nga ana e qeveris, ndihma e dyt q nga viti 2009 dhe krkon s paku 1.2 miliard euro dmshprblim nga ish-drejtuesit e vet dhe dy banka t prfshira n tregtin e rrezikshme.
Kolapsi i banks ka vn n rrezik edhe fondacionin. Pasuria neto e fondacionit ka rn n 1.3 miliard euro n 2011 nga 5.2 miliard m 2006 dhe pjesa e saj e aksioneve ra n 35 pr qind nga 49 pr qind q qe m par.
Banort e Siens, t friksuar pr t ardhmen e qytetit, jan t zemruar. Ata e bombarduan Mussari-n me monedha dhe e quajtn hajdut!, ndrsa ish-drejtori mbrriti pr tu marr n pyetje nga prokuroria muajin e kaluar.
Un nuk kam shum frik pr veten, sepse nuk kam shum aksione te banka, thot Marcella Mugnaini, nj aksionere e vogl e banks dhe ish-punonjse. Por pr qytetin dhe punonjsit e Monte Dei Paschi, t cilt nuk e din se ku do t prfundoj e gjitha kjo, si dhe pr bankn, m e vjetra n bot, nj mjerim i till sht i papranueshm.
http://gazeta-shqip.com/lajme/2013/0...eter-te-botes/
gla_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn