als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nga KLEDI XHAXHIU
Qeveria Shqiptare, nëpërmjet Ministrisë së Mjedisit ka mbeshtetur dhe mbështet punën për hartimin e politikave mbi ndryshimet klimatike në dy shtylla kryesore, konkretisht nëpërmjet zbatimit të detyrimeve ndaj Konventës Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike (UNFCCC) dhe zbatimit të detyrimeve në kuadër të integrimit Europian. Lidhur me Konventën Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, vendi ynë është palë e saj që nga janari i vitit 1995 dhe gëzon statusin si vend “jo në Aneksin I” të UNFCCC-së, duke mos pasur aktualisht detyrime kombëtare për të reduktuar gazet me efekt serrë. Megjithatë, si nënshkruese e Protokollit e Kiotos që nga janari i vitit 2005, Shqipëria si të gjitha vendet nënshkruese të tij, synojnë reduktimin e gazeve me efekt serrë, duke pranuar se ngrohja globale vjen si pasojë e ndikimit antropogjen dhe se emisionet, shkaktar i saj, janë të lidhura drejtpërdrejtë me emisionet e dioksidit të karbonit.
Për të përmbushur detyrimet kundrejt këtij protokolli dhe angazhimeve kombëtare kundrejt Konventës Kuadër të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, Këshilli i Ministrave e miratoi në parim Marrëveshjen e Parisit nëpërmjet Vendimit nr. 949, datë 30.03.2016. Disa javë më pas, delegacioni i kryesuar nga Zëvendëskryeministri, z. Peleshi e nënshkroi atë më 22.04.2016, në Nju Jork. Si pjesëtare tashmë në luftën ndaj ngrohjes globale, Shqipëria u rendit ndër vendet e para që ratifikoi Marrëveshjen e Parisit, nëpërmjet ligjit nr. 75/2016, datë 14.07.2016. Ky ratifikim përbën hapin e parë drejt zbatimit të Kontributit Kombëtar të Synuar për reduktim të gazeve me efekt serrë, me 11.5 % deri në vitin 2030, krahasuar me skenarin bazë, të dorëzuar në Konventën Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike më 24.09.2015, si dhe identifikimin dhe zbatimin e masave kombëtare përshtatëse.
Nisur edhe nga fakti se Shqipëria gëzon statusin e vendit kandidat për në Bashkimin Europian dhe se ky status përcakton detyrimin e hartimit të politikave kombëtare në përputhje me kuadrin politik të BE-së për Klimën dhe Energjinë – EU 2030, Qeveria Shqiptare nëpërmjet Ministrisë së Mjedisit ka mirë-koordinuar procesin për adresimin e dy çështjeve të më sipërme, nëpërmjet ngritjes së Grupit Ndërinstitucional të Punës për Ndryshimet Klimatike, të krijuar me Urdhër të Kryeministrit, nr.155, datë 25.04.2014. Gjatë dy viteve të fundit 2015-2016, të asistuar edhe nga projekti IPA 2013 (IBECA): “Mjedisi dhe Ndryshimet Klimatike”, ky grup ka punuar për krijimin e kuadrit ligjor dhe institucional për vënien në jetë të Marrëveshjes së Parisit, duke përpiluar një sërë dokumentash, konkretisht:
- Draft-Strategjinë Kombëtare për Ndryshimet Klimatike, bazuar në tre përbërës: pakësim, përshtatje, zhvillim i qëndrueshëm;
- Draft-Plani Kombëtar i Veprimit për Zbutjen e Gazeve me Efekt Serrë, i cili ka në qendër të tij zbatimin e Kontributit Kombëtar të Synuar;
- Draft-Ligji për Ndryshimet Klimatike;
- Draft-Vendimi për ngritjen e sistemit kombëtar të monitorimit, raportimit dhe verifikimit të gazeve me efekt serrë.
Kjo paketë ligjore, në përputhje të plotë me kërkesat e BE për ndryshimet klimatike, parashikohet të miratohet në fund të vitit 2017. Krahas hartimit të këtij kuadri ligjor, aktualisht po punohet me Agjensinë Kombëtare të Mjedisit lidhur me hartimin e inventarëve kombëtarë të gazeve me efekt serrë, si një domosdoshmëri për t’i paraprirë sfidave të zbatimit të Marrëveshjes së Parisit.
Në një takim të posaçëm të organizuar nga Sekretariati i Marrëveshjes Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike në Marrakesh (Marok), ku u zhvilluan punimet e COP22 (Takimi i 22-të i Palëve të kësaj Marrëveshjeje), vendi ynë paraqiti Komunikimin e Tretë Kombëtar për Ndryshimet Klimatike për Republikën e Shqipërisë. Ky dokument i Ministrisë së Mjedisit me sipërmarrje të përbashkët me Programin e Kombeve të Bashkuara për Zhvillim në Shqipëri – UNDP, në kuadër të mbështetjes së ofruar nga Fondi Global për Mjedisin (GEF), vjen në vijim të zbatimit të Konventës Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike. Për hartimin e këtij dokumenti të rëndësishëm, i cili përmban një inventar të shkarkimeve të gazeve me efekt serrë dhe të flukseve të tyre, duke përshkruar kapacitetet e Shqipërisë për të kontribuar në zbutjen e këtyre ndryshimeve dhe aftësitë e saj për t’u përshtatur me këto ndryshime, në Ministrinë e Mjedisit u mobilizuan një sërë ekspertësh kombëtarë dhe ndërkombëtarë në fushën e ndryshimeve klimatike, si edhe përfaqësues nga institucione kombëtare, akademike dhe shoqëria civile, për të siguruar përputhjen e plotë të objektivave me prioritetet e zhvillimit të vendit, në përputhje me metodologjinë ndërkombëtare.
Vullneti i kësaj qeverie, ka siguruar sinergjinë e domosdoshme ndërinsitucionale lidhur me përpilimin e dokumentave strategjike, planet dhe legjislacionin në fushat që lidhen me ndryshimet klimatike. Konkretisht, një punë e konsiderueshme është bërë lidhur me transpozimin e paketës ligjore të BE-së mbi energjinë dhe transportin duke mundësuar kuadrin ligjor që vijon:
- Ligji nr. 124/2015, datë 12.11.2015, “Për Efiçencën e Energjisë”;
- VKM 27, datë 20.1.2016 “Për miratimin e Planit Kombëtar të veprimit për Burimet e Energjisë së Rinovueshme, 2015-2020”;
- Projektligji “Për performancën e energjisë në ndërtesa” (Miratuar nga Këshilli i Ministrave).
- Projektligji për burimet e rinovueshme të energjisë;
- Plani i Dyte dhe i Trete Kombëtar i veprimit për Eficencen e Energjisë për Shqipërinë 2016-2020;
- Projektvendimi mbi Krijimin e Agjencisë së Efiçencës së Energjisë;
- Projektligji për përdorimin e biokarburanteve në transport (në fazë diskutimi);
- Draft-Strategjia dhe Plani Kombëtar për Transport të Qendrueshëm (në fazë diskutimi).
Dy aktet e fundit, kanë për qëllim riorganizimin e sektorit të transportit në përputhje me kërkesat dhe standardet e BE-së, si dhe zbatimin e drejtimeve themelore, strategjike, të parashikuara në strategjitë dhe planet e energjisë dhe rrjetit të lëvizshmërisë dhe transportit, duke reduktuar gradualisht emisionet e ndotësve në ajër deri në vitin 2030, përmes investimeve në teknologji, inovacion dhe ngritjen e kapaciteteve, në përputhje me objektivin Europian për vitin 2030. Nëpërmjet tyre do të arrihet në një reduktim emisionesh rreth 60% për transportin në tërësi. Në këtë aspekt po punohet për stimulimin e zhvillimit të sistemit inteligjent urban me sistemin e transportit multimodal dhe miqësor me mjedisin si edhe me nxitjen e përdorimit të teknologjive të reja miqësore me mjedisin në transport, siç janë: përdorimi i energjisë elektrike, hidrogjenit dhe teknologji hibride për transportin e mallrave. Në këtë frymë, po promovohet transporti publik urban dhe infrastruktura alternative e transportit.
Për sa i përket përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike, Ministria e Mjedisit ka drejtuar që nga muaji shkurt 2015, procesin e Planit Kombëtar të Përshtatjes, si detyrim i Marreveshjes së Parisit, mbështetja e të cilit është mundësuar nga projekti i Shoqërisë Gjermane për Bashkëpunim Ndërkombëtar (GIZ), “Përshtatja ndaj Ndryshimeve Klimatike në Ballkanin Perëndimor”. Gjatë periudhës kohore shkurt 2015 deri më sot, janë zhvilluar shtatë takime të Grupit Ndërinstitucional për Ndryshimet Klimatike, duke u finalizuar me draftimin e Planit Kombëtar për Përshtatje ndaj Ndryshimeve Klimatike, i cili u publikua nga Ministria e Mjedisit në qershor 2016. Për të siguruar miratimin dhe vënien në jetë të këtij plani, aktualisht po punohet për finalizimin e strategjisë së financimit të këtij dokumenti, duke gjetur mundësitë e financimit të brendshëm (privat dhe publik) si dhe financimin ndërkombëtar. Plani Kombëtar për Përshtatje ndaj Ndryshimeve Klimatike parashikohet të miratohet në qershor 2017.
Vënia në jetë e këtij plani e tejkalon hartimin një dokumenti të vetëm, duke pasur ndikim të drejtpërdrejtë si në nivel kombëtar ashtu edhe në atë lokal. Konkretisht në nivel kombëtar, është punuar për integrimin e përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike edhe në strategjitë e tjera sektoriale, sikurse janë:
- Strategjia Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim;
- Strategjia Kombëtare për Menaxhimin e Burimeve Ujore
- Strategjia e Bujqesise dhe Zhvillimit Rural;
- Plani i Përgjithshëm Kombëtar i Territorit;
- Plani i Integruar Ndërsektorial për Bregdetin;
dhe krahas atij kombëtar, në nivel lokal:
- Studimi për Bashkinë e Tiranës: “Vlerësimi i Vulnerabilitetit dhe Plani i Veprimit për Përshtatjen ndaj Ndryshimeve Klimatike për Qytetin e Tiranës“.
- Plani i menaxhimit të përmbytjeve në zonen e Shkodrës dhe 8 plane të komunave të Nënshkodrës; Hartat rajonale dhe lokale të riskut.
- Projekti: “Ndërtimi për Rikuperimin e Lagunës të Kune-Vainit Nëpërmjet Përshtatjes të Bazuar në Ekosistem”.
Sigurisht, vënia në jetë e Marrëveshjes së Parisit kërkon vullnet politik dhe angazhim të mirë ndërinstitucional të të gjithë niveleve si dhe të të gjithë sektorëve të ekonomisë. Ku padyshim, objektivat e qartë dhe synimi i qeverisë në përpilimin dhe zbatimin e kuadrit ligjor dhe forcimin e kapaciteteve institucionale përbëjnë bazat që sigurojnë zbatimin e marrëveshjes.
(BalkanWeb)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn