als_Latn lit_Latn fin_Latn
Paraja
Paraja ka njė histori tė gjatė tė lindjes dhe zhvillimit tė saj.
Me para kuptojmė ēdo objekt standard, tė pranuar, qė shėrben si mjet kėmbimi ose pagese.
Thelbi I parasė mė sė miri kuptohet pėrmes paraqitjes tė shkurtėr tė zhvillimit tė saj.
Paraja nė fillim pėrfaqėsonte njė mall qė shėrbente si mjet kėmbimi.
Formė e parasė ėshtė paraja letėr ose kartėmonedha.
Njerėzit paranė e pranojnė si tė tillė bashkarisht.
Paraja letėr shpesh herė quhet para e dekrutuar..
Meqė se kartėmonedhat janė tė kushtueshme nga pikėpamja e transportit, si dhe rritja e mundėsisė pėr fallsifikimin e tyre , kjo ndikoi nė rritjen e njė forme tė re tė parasė, paraja bankare ose ēeēet bankare.
Nė kuadėr tė parasė bankare, kemi zgjerimin e llojeve tė depozitave qė mund tė shėrbejnė si para si psh : depozitat e kursimit etj.
Funksionet e parasė
Funksionet e parasė janė:
Funksioni si mjet kėmbimi - Ėshtė funksion kryesor I parasė.
Nėpėrmjet kėtij funksioni paraja i realizon transaksionet me kosto shumė tė ulėt.
Nėse kėmbimi do tė bėhej mall me mall , pa ndėrmjetsimin e parasė, atėher do tė nevojiteshin shumė kohė dhe shpenzime pėr tė realizuar kėmbimin.
Pėr realizimin e kėtij funksioni paraja duhet tė jetė e pranishme.
Funksioni si mjet llogarie ( matėse e vlerės) - Pėrpos si mjet kėmbimi paraja kryen edhe funksionin si njė matėse e vlerės sė produkteve.
Mallrat dhe shėrbimet vlerėn e tyre e shprehin nė para, nėpėrmjet ēmimeve.
Nėpėrmjet kėtij funksioni, mallrat dhe shėrbimet me veti tė ndryshme si : fizike , kimike etj vendosen nė njė emrues tė pėbashkėt duke mundėsuar llogaritjen e njė treguesi tė vetėm pėr tė gjithė sasinė e tyre.
Realizimi i kėtij funksioni bėhet edhe pa pranimin e parasė.
Funksioni si mjet kursimi ( ruajtėse tė vlerės) - Pos si mjet kėmbimi dhe llogarije, paraja mund tė kryejė edhe njė funksion tjetėr, pra atė si mjet kursimi.
Pėrdorimi i parasė si mjet kursimi ka njė pėrparsi nė krahasim me
aktivitetet tjera , sepse paraja pėrfaqėson njė rrezik mė tė vogėl se tė
tjerat.
Kjo ndodhė pėr arsye se ēmimi i aktiviteteve tė tjera mund tė ndryshojė.
Nė qoftė se ky ēmimi ulet , atėher do tė ulė edhe sasinė e vlerės sė
ruajtur .
Kėrkesa pėr para
Kėrkesa pėr para bazėn e ka nė funksionet tė cilat i kryen paraja.
Njerėzit e mbajnė paranė pėr tė realizuar transaksionet qė dėshirojnė ose pėr tė ruajtur kursimet e tyre.
Mbajtja e parasė do tė thotė tė heqėsh dorė nga investimi i saj nė formėn e aktivave tė cilat sjellin interes.
Motivet e mbajtjes sė parasė janė:
1)Motivi i parė ėshtė nevoja pėr tė blerė mallra dhe shėrbime.
Kėrkesa pėr para qė rrjedh nga ky motiv quhet kėrkesė transaksionesh.
Kjo kėrkesė mvaret nga 3 faktorė:
Nga niveli i GNP real
Nga niveli i ēmimeve
Nga niveli i normės sė interesit
Rritja e GNP real nėnkupton rritjen e vėllimit tė mallrave dhe shėrbimeve. qė tregtohen.
Ndėrsa kur rritet niveli i ēmimeve ėshtė e nevojshme tė rritet edhe sasia e parasė qė duhet me realizu kėmbimin e tė njejtės sasi mallrash dhe shėrbimesh.
Nė nivelin e normės sė interesit kėrkesa pėr para transaksionesh ėshtė nė pėrpjestim tė zhdrejt.
Rritja e nivelit tė normės sė interesit e rritė koston e mbajtjes sė parasė prandaj do tė kemi tendencėn pėr tė ulur sasinė e parasė qė mbahet pėr transaksione.
Nė rastet kur zvoglohet sasia e parasė pėr transaksione, atėhere rritet kostoja e tyre sepse njerėzit nė momentin e blerjes do t ė hargjojnė shumė kohė.
2)Motivi i dytė buron nga funksioni i parasė si ruajtėse e vlerės.
Njerėzit njė pjesė tė pasurisė sė tyre e ruajnė nė formėn e parasė sepse paraja shėrben si mjet kursimi
min_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn