als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Islami dhe lėvizjet
Dr Selman Aude
Vizitova njė vend mysliman, rreth tė cilit kisha krijuar njė pėrshtypje jo tė mirė. Kisha dėgjuar se atje persekutoheshin femrat me shami, se besimtarėt praktikantė persekutoheshin, burgoseshin e madje dhe vriteshin. Dikur, gjatė njė konference, njė vėlla i nderuar mė pati dhuruar dhe njė libėr tė trashė i cili fliste pėr islamin e persekutuar nė atė vend tė lashtė, tė njohur pėr traditėn e tij arabe dhe islame.
Nuk ėshtė aspak e ēuditshme qė gjėra tė tilla tė kenė ndodhur asokohe, nė universitete apo shkolla, pėr shkak tė aparatit tė sigurimit apo pėr ēfarėdo shkaku tjetėr.
Veēse, kur e vizitova kėtė vend, pashė se gjėrat ishin krejt ndryshe. Shamia ishte njė fenomen i pėrhapur dhe askush nuk shprehej kundėr. Simbolet e njė jete fetare i shihje kudo, xhami tė mbushura me frekuentues dhe besimtarė, vizitova stacionin e radios sė Kuranit nga i cili njerėzit dėgjonin lexues zė ėmbėl tė Kuranit, madhe edhe u takova me disa nga kėta lexues. Nuk mungonte as ligjėrimi politik. Po, ishte njė vend i cili bazohej nė trashėgiminė e lashtė arabe dhe islame, vend qė refuzonte dhunėn, ekstremizmin dhe terrorizmin. Tė gjitha kėto janė parime tė pėrbashkėta pėr tė cilat biem dakord tė gjithė.
Nga dallimi mes asaj qė kisha dėgjuar dhe asaj qė mė kishin parė sytė, kuptova rėndėsinė e hapjes mes vendeve islame dhe domosdoshmėrinė e korrigjimit tė imazhit qė na pėrcillet, si njė domosdoshmėri pėr ndryshim tė gjendjes aktuale. Nė situata izolimi dhe mbyllje, ēnuk tė dėgjojnė veshėt, dramatizohen ngjarje tė vogla dhe dizinformacioni merr terren.
Nuk po them qė gjithēka nė atė vend ishte e pėrsosur, por gjėrat ishin shumė ndryshe nga ato qė kisha dėgjuar. Kjo mė shtyu qė tu them miqve tė mi se duhet tė bėjmė dallim mes islamit dhe lėvizjeve islame.
Njė regjim i caktuar mund tua shtrėngojė lakun lėvizjeve islame, pėr shkak tė frikės dhe mungesės sė besimit, pėr shkak tė rivalitetit politik etj... Disa lėvizje mund ti hyjnė aktivitetit politik dhe pėr rrjedhojė e fryjnė rolin dhe rėndėsinė e tyre, sikur zgjidhja e krizės sė tyre tė ishte zgjidhje e ēdo problemi dhe vuajtje nė vend. Nė fakt, ky ėshtė njė vizion dritėshkurtėr, tė cilin e kanė kapėrcyer shumė lėvizje.
Asokohe kuptova se ndryshimi duhet tė fillojė nga mendja e individit dhe sjellja e tij, se individi duhet tė pajiset me pėrvoja, shkathtėsi, informacione dhe ide tė sakta, dhe jo tė nxitet pėr konflikt karrigesh dhe postesh duke pėrjashtuar njėri-tjetrin, ku secila palė sikur thotė: Ose unė, ose i vė flakėn vendit.
Njė i menēur, sot e kupton se ekonomia pėrbėn forcė presioni qė nuk mund tė neglizhohet. E njėjta gjė vlen pėr mediat, arsimin, por edhe institucionet e shoqėrisė civile. Vuajtjet e umetit mysliman nuk reduktohen vetėm tek politikanėt e tij, por nė radhė tė parė janė tek stili i tė menduarit dhe mėnyra e jetesės e cila i imponon njė qasje tė caktuar ndaj jetės.
Metoda e rivalitetit politik u ka ngushtuar lakun shumė veprimtarive, duke i privuar nga e drejta e ligjshme pėr jetė dhe pjesėmarrje aktive. Por kjo ėshtė njė temė pėr tė cilėn do tė shkruaj njė artikull tė veēantė, nė dashtė Zoti.
Ajo qė dua tė them ėshtė se ka shoqėri dhe sisteme politike tė cilat ndihen ngushtė nga lėvizjet islame tė cilat i rivalizojnė nė pushtetin politik, ose qė pėrbėjnė njė opozitė tė fortė tė cilėn nuk e durojnė dot. Por nga ana tjetėr, kėto sisteme politike nuk ndihen ngushtė nga vetė islami, madje e pranojnė me bindje, ose e pranojnė si aktualitet qė nuk mund tė injorohet. Ndonjėherė bėjnė ēmos qė ta kompensojnė duke luftuar fushatėn dezinformuese ndaj tij duke iu bazuar njė shkolle islame tė caktuar, e cila pėrkon men ngjyrėn e tij tė preferuar, por qė i pėrgjigjet nevojės sė shpirtrave pėr fe.
Islami ėshtė shumė herė mė i madh sesa lėvizjet, tė cilat janė pėrpjekje njerėzore me gatishmėri pėr tė gabuar, me nevojė imediate pėr tu korrigjuar dhe luftuar frymėn fanatike. Njerėzit duhen ndėrgjegjėsuar lidhur me dallimin mes pėrkushtimit ndaj islamit si fe e Zotit dhe mes vizioneve situacionale rreth tė cilave mund tė mblidhen njerėz, me predispozitė pėr tia qėlluar dhe gabuar.
Islami ėshtė mė i madh edhe se vetė shtetet, qeveritė dhe institucionet, tė cilat shkojnė e vijnė, por islami mbetet. Ne e zbritėm pėrkujtuesin (Kuranin) dhe ne jemi ata qė e mbrojmė. (Hixhr, 9)
Pėrktheu: Elmaz Fida
ardhemeriaonline/com
als_Latn ltz_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kam_Latn zho_Hant