als_Latn uzn_Latn mlt_Latn
Rreth ndrtimit t kshtjells s Shkodrs ka shum hipoteza, prandaj nuk mund t flitet me saktsi se nga kush e kur asht ndrtue. Lashtsia e saj mijvjeare nuk mund t mohohet. Historia q n epokat e vjetra na tregon se qytetet kurdoher jan mbrojt prej kalave dhe jan konsiderue t pushtuem kur kalaja e tyne asht dorzue. Ndrtimi i Kalas s Shkodrs padyshim duhej t jet vepr e ilirve, ndonse arkeologt shqiptar akoma nuk kana ba gjurmime t atilla q t ken than fjaln e fundit rreth vjetrsis s ktij objekti historik. Histograf t huej ndrtimin e ksaj fortese ua atribujn serbve dhe prshkruejn legjendn e famshme, s cils shqiptart i kan thur edhe kangn. Vepra serbe, ndoshta mund t ket qen nj meremetim fortese, por jo nj themelim i saj. Sidoqoft ktu po prshkruejm t dhanat historike t autorit francez A. Degrand, konsull i Francs n Shkodr. N periudhn serbe Kalaja e Shkodrs quhej Rozafat, kurse populli i Shkodrs prgjithsisht nuk e njef kalan me mnin Rozafat. Dukagjinasit kan t tyne shprehjen: Kush sundoj alan, jemi me t!, pra malsori yn tash 400 e ca vjet e ka quejt me emnin kala e jo ndryshe. Tue iu rrefrue autorit t prmendun sipr ktu posht po prshkruejm legjendn e kalas:
Nj legjend serbe ndrtimin e kalas ia atribuon mbretit Vukagjin edhe vlleznve t tij, Uliosha e Goiko. Nisma e tyne pr ndrtimin e kshtjells pengohej vite me radh prej nj zane, e cila iu prishte natn at q kishin krye ditn. Ndodhi t kaloj nj plak aty ku po punonin puntort. Tre vlleznit q punonin aty i treguen plakut se puna q banin ditn, iu prishej natn, ai u suell e u tha: Duhet t bani fli nj grue tuejn, at q t vij ma e para pr me iu sjell gjelln; gjoja mos me iu tregue grave t tyne: se cils do ti binte shorti i asaj fatkeqsie, do t shkonte viktim. Dy vlleznit e mdhenj mjerisht nuk e mbajtn fjaln dhe ia treguen grave t veta sekretin, ndrsa i vogli qndroi i sinqert e nuk i tregoi gja gruas s vet. Ne nesre, dy ma t mdhat u shtin t smura e nuk ndgjuen tu drgonin gjelln puntorve; e vogla nuk dinte gja, u ngarkue me buk e gjell dhe vajti te puntort. Fatkeqen, porsa mbrrini n vendin e caktuem, e pau i shoqi dhe nisi t qante pr fatin q e priste. Vukagjini ia dorzoi gruen t vllait, Radit, mjeshtrit ndrtues, i cili thirri puntort pr me ndihmue q t shtrinin at grue n themele.
Grueja e re, kt veprim t puntorve, e mori me buzqeshje, sepse mendonte q puntort po banin ndonj shaka. Rreth saj po grumbulloheshin gur e dru edhe sado q materiali i arriti deri n gju, ajo gjithnj qeshej; vetm kur gurt e themelit iu afruen asaj n brez, ather ajo e kuptoi seriozitetin e puns dhe filloi tu drejtohej kunetnve, me fjalt: Ah, spo kini frige Zotin q po doni me m shtie gjall n dh?. Tue pa se lutjet e saj nuk po dgjoheshin, i sillej mjeshtrit edhe t shoqit: Mos m shtini n dh pr s gjalli, nana ima ka ar, ajo kishte pr me ble nj skllav ose nj t burgosun, nqoftse lypet t bahet ktu nj viktim t paktn t mos jem un grue e re!. Goikoja i mallngjyem nga fjalt e saj, nuk iu prgjegj fare s shoqes. Mandej e pafatja iu drejtue prsri mjeshtrit ndrtues: Rad! N emn t Jezu Krishtit, po t lutem ma len nj vrim mbi parzmn time q un t mundem ti jap me pi Gjonit tem kurdoher q ai do t vij te nana e tij!. Radit i ban prshtypje fjalt e asaj gurje dhe lutja q i bani n emn t shlbyesit, prandaj ia la nj dritare t vogl n naltsin e krahnorit t saj, dhe ajo knaqej tue pa t birin kah i jepte me pi qumsht. Kshtu gjat nj jave iu drgue djali sams, derisa zani i nans u pre, porse burimi i jets vazhdoi nj vit, sepse dashtunia qe ma e fort se vdekja. Edhe sot nanat, t cilave iu mungon qumshti i gjinjve, n kujtim t asaj mrekullie, grryejn nj land glqerore prej mureve t brendshme t galeris s par n hymje t kalas. Besohet gjithnj n rrethet e grave shkodrane se gjiu i asaj grueje q u ba kurban ndr themelet e kalas rrjedh vazhdimisht qumsht, prandaj ka akoma gra lehona, t cilat, tue besue at fenomen, drgojn e marrin at lang glqeror me besimin se ai gjoja do tiu sjell qumsht n gji, mbasi ta pijn!
------------------------------------------------------------------------------------
Kanga e kalas s Shkodrs _ kenueme nga populli
ǒpo punojshin tre vllazn
Murin e qytetit o,
Shkon nje plak o aty pari
- Puna e mbar, o ju tre vllazn !
- Ku po e shef ti tmbarn ton ?
gjith ditn po punojm
E gjith natn po na rrnohet
- a din gja plak me na diftue ?
Kjo kala q nuk shtrngon ?
- Un e di por kam gjynah.
- At gjynah ti lena ne !
Kish qit plaku e u kish than
- A jeni t tre t martuem
A i kini t tre vashat ?
Po, na t tre t martuem jena
E t tre vashat i kena.
Na difto pra ka me ba ?
Pa ndigjoni ju tre vllazn
Pr ne dai ndrejt me punue
Porosin q po ju jap
Kujt mos shkoni me i diftu
Lidhni bes e lidhni fe
N konak mos bisedoni
N konak mos bisedoni
Vashave mos iu kallxoni
Nesr nade porsa t zbardhin
Cila vash q ju bijn bukn
At murojeni n kala
Ather ju keni me pa
Se sa mir ka me qindrue.
Se vojt ma i madhi vlla
arti bes e arti fe
N konak e bisedoi
Vashs s vet ky i kallxoi.
Ashtu i dyti vlla
Harroi kshillin q pat vu
At q plaku i pat diftue
arti bes e arti fe
N konak e bisedoi
Vash s vet edhe ky i diftoi.
Heu ! Ma i vogli vlla
Mbajti bes e mbajti fe
N konak se bisedoi
Vash s vet nuk i kallxoi.
U err nata, zbardhi dita
Doln djelmt o me punue
Na erdh koha me ue gjelln
Na i thrret nana gjelinat o
Gjelin, e madhja gjelin
Ustallart duen buk
Duen buk e duen uj.
- Besa nan atje spo mund t rri.
Se kam ndjehun sot e lig
Edhe n kamb spo mund t rri.
- ou gjelin, gjelina e dyt,
Ustallart duen buk
Duen buk e duen uj.
Qyqja, mori kadnan
M ka ardh haberi mbram:
Se m ka vdek qyqja nan
- ou gjelin, gjelina e tret,
Me iu uem sillen djelmve.
- Lepe nan e kadnan !
- Ustallart duen buk
E duen uj.
- Besa nan, atje spo vete
Se kam djalin e vogl.
- Qyqja un nafazeza
Gjith kah shkova e kah erdha
Nafakqyqe paskam qen.
Se na djalin ta shikojm
E se lam t vajtojn.
- Nisu shko gjelina jeme.
Kur ka ba nusja me shkue
Me djal tvet a hallashtue:
Lamtumir njomzaku jem
Nuk m prket nana me dor
Ede djalin e ka qit n gjum
T dy faqet ia ka puthun
U prpjekshim n at jet.
Mori buk e mori uj
Iu afrue murit t kalas.
Kur epa i shoqi saj,
Kur epa i shoqi belan
akii n duar iu ngri.
Kish qit e shoqja e kish than:
ka ke burr qi nuk punon ?
- M ka tret myhyri i gishtit.
Ulet me te kunati me kerkue
Rrasn sypri ia kan vue.
- Pash zotin kunati madh
Nji amanet po ta la:
Synin e djatht ma leni jasht,
Gjin e djatht ma leni jasht,
Se vjen djali me m krkue,
se me sy do ta shikjoj
E ma gji do ta pajtoj
E ma dor do ta lmoj.
* marre nga libri Shkodra dhe Motet
i Hamdi Bushatit
als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn twi_Latn als_Latn pap_Latn srd_Latn als_Latn srd_Latn als_Latn srd_Latn als_Latn tsn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn als_Latn taq_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fuv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn fuv_Latn als_Latn als_Latn ita_Latn pap_Latn kbp_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mri_Latn als_Latn eus_Latn eus_Latn als_Latn als_Latn als_Latn smo_Latn eus_Latn eus_Latn als_Latn als_Latn hat_Latn smo_Latn als_Latn pap_Latn eus_Latn eus_Latn als_Latn als_Latn lvs_Latn als_Latn quy_Latn als_Latn hat_Latn hrv_Latn als_Latn als_Latn hrv_Latn als_Latn hat_Latn als_Latn kac_Latn luo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn pap_Latn als_Latn tpi_Latn