als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nga Isidor Koti
Pavarësisht fazave të transformimit, shoqëria jonë ka neglizhuar atë që është themeli i vazhdimësisë së rrugëtimit të saj: edukimin e pasardhësve me norma të pranueshme morali, edukatën dhe kulturën e nevojshme për sjellje të qytetëruara në jetë. Ky nuk duhet të jetë thjesht një fakt që vlen të shkruhet në të zezë në historinë tonë, por një thirrje e vonuar dhe e lënë pas dore që vlen të ndryshojë rrënjësisht realitetin. Shqipëria është vendi më “i ri” në Europë me 40% të popullsisë deri në 18 vjeç dhe kur mendon që janë bërë hapa galopantë në hapjen e shkollave dhe investime të tjera infrastrukturore, ndien keqardhje për mungesën e investimit të drejtpërdrejtë tek çdo fëmijë. Mediat raportuan këto kohë se fenomeni i braktisjes së shkollës në vendin tonë mbetet ende në nivele shqetësuese, problematikë kjo që ka mbërthyer edhe arsimin e detyruar 9-vjeçar. Shifrat e raportuara nga specialistët e arsimit tregojnë se vetëm gjatë vitit 2010 mbi 3 mijë nxënës kanë braktisur ndjekjen e arsimit të detyruar. Kjo shifër mund të jetë edhe më e lartë, pasi ndodh që në shumë raste fëmijët të largohen nga shkolla pa marrë edhe fletët e shpërnguljes. Kontingjenti më i rrezikuar janë fëmijët që vijnë nga shtresat sociale me probleme dhe vështirësi financiare, por i lartë mbetet edhe numri i fëmijëve të paarsimuar që i përkasin komunitetit rom.
Fenomeni i braktisjes së edukimit ka prekur të gjitha zonat e vendit, kryesisht zonat rurale. Po ku shkojnë këta fëmijë që braktisin shkollën? Disa merren me bagëtitë, të tjerë po shndërrohen në shitës ambulantë ose kamerierë për të nxjerrë lekë për familjen apo lypës rrugëve të qyteteve, një pjesë tjetër kanë mësuar profesionin e xhepistit. Këto probleme vërtetë të thella dhe të dhimbshme kanë kohë që po i anashkalojnë praktikisht përgjegjësit e politikave shtetërore, organizatat e panumërta joqeveritare, fondacionet e huaja që veprojnë në Shqipëri, organizatorët e fushatave teorike. Të gjithë merren me fletëpalosje, me predikime, me investime që në të shumtën e rasteve i çojnë nëpër xhepat e njëri-tjetrit, duke harruar se pika e parë dhe më kryesorja e zhvillimit të këtyre fëmijëve të destinuar për të qenë fatkeq është edukimi. Në këtë mënyrë, po funksionon mekanizmi degradues me dy funksione. Së pari, mijëra fëmijë po lihen pa të ardhme, së dyti shkolla po humbet trashëgiminë e saj dhe po rreket të krijojë njeriun e ri kapitalist që ka para në xhep, por ta zvetënuar dhe rrënuar moralisht, i kapur nga probleme të shumta që lidhen me shoqërinë e padrejtësive.
Duke hulumtuar në thellësi për disa nga punët që janë kryer me këta fëmijë detyrimisht të larguar nga edukimi dhe të braktisur nga shoqëria, nuk mund të të rrëshkasi nga vëmendja dhe të të bëjë jo pak përshtypje slogani i organizatave në mbrojtje të të drejtave të fëmijëve. “Ne besojmë se fëmijët janë e tashmja e vendit dhe i konsiderojmë ata si faktorë të aftë të zhvillimit të shoqërisë. Për këtë, ne punojmë për pjesëmarrjen e tyre aktive në çështje që ndikojnë në interesat dhe të drejtat e tyre”. Po, është e vërtetë që ne besojmë se fëmijët janë e tashmja dhe e ardhmja, faktor zhvillimi, duhen mbrojtur të drejtat e tyre, po çfarë po bëhet për të investuar te këta fëmijë që braktisin shkollën? Pse nuk subvencionohen nga të gjitha këto organizma qeveritarë dhe joqeveritarë që lëvrojnë çdo vit miliona euro dhe i kthejnë (grimcat e këtyre të ardhurave) vetëm në spote promocionale, banderola dhe broshura? Janë mbi 100 organizata në mbrojtje të fëmijëve që operojnë vetëm në Tiranë dhe askush nuk merr përsipër të japi një zgjidhje për këta tre mijë fëmijë që braktisën shkollën dhe shumë të tjerë që janë duke e menduar. Nëse do të kishin marrë 1 % të këtyre investimeve, ata do të ishin sot në banka me shokët e tjerë për të marrë dije dhe shpresë.
Përpos të tjerave, në vendin tonë ka një kombinim simbiotik të realitetit edhe me mangësitë në infrastrukturën ligjore, gjë që do të thotë se strukturat shtetërore të mos kenë mundësi të mbulojnë dhe mbështesin këto raste me trajtimin që gjykata kërkon për ta në rast se jep vendim me masë edukuese. Në kodin e procedurës penale, për fëmijët nën 14 vjeç, gjykata parashikon masa të tilla si dhënia e vendimit për përdorimin e metodave edukuese, që këta fëmijë të përfshihen në një program riintegrimi. Aktualisht nuk ekzistojnë institucione shtetërore apo nisma që të trajtojnë këtë grupmoshë me këtë lloj problematike. Problemi i këtyre fëmijëve është hershëm i njohur. Ata nuk kanë asnjë trajtim askund, nuk kanë përgjegjësi ligjore. Kështu, as policia nuk mund të ndërhyjë t’i mbyllë ose t’i dërgojë në struktura të tjera.
E thënë troç fare, mjerë fëmijët e gjorë që nuk jetojnë dot fëmijërinë e tyre, piqen dhe digjen më shpejt se ç’duhet, duke mbetur peng i disa burokracive dhe nomeklaturave që vërtiten zyrave dhe i gënjejnë ndonjëherë me “karamele” me rastin e 1 qershorit, ose ndonjë “babagjysh” për Vitin e ri. “Më i lumtur nga të gjithë do të jetë ai popull, i cili më mirë se çdo gjë tjetër do të mësoj fëmijët e vet, do të dijë të pasurojë mendimin dhe t’u japë drejtimin e ndjenjave të tyre” – shkruante shkrimtari i madh për fëmijë, i ndjeri Bedri Dedja, i cili po të jetonte, me siguri bashkë me librat e tij, do t’iu dhuronte këtyre fëmijë më shumë dashuri dhe vullnetin human të kthimit nëpër shkolla të mijëra fëmijëve që sot janë të ngujuar, duke punuar, duke lypur, duke punuar kamerierë, ose nga halli duke vjedhur xhepat e qytetarëve të varfër, të cilët po shohin me sy një të ardhme të zymtë tek këta të pafajshëm jo të shekullit të Migjenit, por të shekullit të super zhvillimit.
tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn