als_Latn dik_Latn sag_Latn
Garda Krutane nga Kolë Jakova-Kritikë letrare apo analizë letrare
Ndër veprat poetike me temë nga epoka zulmëmadhe e Skënderbeut hyn dhe ,,Garda krutane” (1967) e K. Jakovës. Në këtë poemë autori u përpoq të pasqyronte sprovën e rëndë që iu desh të përballonte populli shqiptar gjatë qëndresës kundër pushtuesve otomanë. Frymën e lartë luftarake dhe patriotike poeti e ka mishëruar në historinë e plakut të moçëm malësor Llesh Galanit, i cili i fal atdheut katër djemtë e vet dhe, megjithë se di se pak shpresa ka që ata të kthehen të gjallë nga lufta, i përcjell duke i porositur që të mos kursejnë asgjë për fitoren.
Themelin e subjektit e formon përshkrimi i betejave që zhvillon me ushtrinë turke ,,garda krutane”, e përbërë prej Gjergj Aleksit, prej njerëzve të shtëpisë së Skurajve etj., dhe prej fshatarësisë së lirë shqiptare, e cila kishte rrokur armët për të mbrojtur jetën dhe pasurinë e vet. Skënderbeu del pak në poemë, emri i tij mbahet në gojë në popull si simbol i heroizmit dhe i trimërisë legjendare.
Poema ,,Garda krutane” është hartuar sipas modeleve të poezisë epike popullore. Kjo duket në një varg motivesh, si lamtumira e herornjve, fjalët që ata thonë përpara dhe gjatë betejës etj. Vepra është shkruar në tetërrokëshin e poezisë popullore. Poema nuk u ka shpëtuar të metave. Në përshkrimin e betejave poeti ka përdorur vend e pa vend hiperbolat, krahasimet dhe figurat retorike. Episodi i tridhjetë i vajzave që i japin fund jetës së tyre te shkambi i Lesterit për të mos rënë në duart e pushtuesve, me elementet e tepruara fantastike që ka, nuk është bindës. Veprën e ka dëmtuar edhe nënvizimi i imtësive etnografike në përshkrimin e heronjve dhe të ambientit të tyre.
Poema ka dhjetë këngë përmes të cilave Kolë Jakova paraqet mizoritë e ushtrive turke ndaj shqiptarëve. Ata djegin dhe shkatërrojnë vatra e vendbanime të malësorëve të arratisur. Djegin edhe pleq, gra, fëmijë. Tmerri është i madh. Në mesin e ushtrisë turke ndodhet edhe tradhtari Ballaban Pasha, i cili u prinë hordhive turke në luftë kundër Skënderbeut.
Zatën, boshti i poemës fillon atëherë, kur familjet e arratisura, duke ikur majave të thikta dhe të vështira edhe për kalim, shohin ushtrinë turke dhe një vajzë, të quajtur Sutë, e cila shfaqet në majë të një guri të madh. Sulltani mahnitet nga bukuria e saj, ndaj e porosit Ballabanin që t’ia sjellë para këmbëve dhe ta bëjë grua të vetën. Mirëpo, më kot ndërhyn Ballabani, sepse Suta me tridhjetë vasha të reja i vërsulet ushtrisë duke gjuajtur gurë mbi të. Në pamundësi të zënies së vashave, Ballabani urdhëron që ato t’i zhdukin me shigjetat e tyre dhe këtë ushtria e sulltanit e bën. Kjo është një nga këngët më të bukura të poemës.
Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi analiza letrare
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn