als_Latn tur_Latn bos_Latn
Postuar mė parė nga White_Angel
Ndarja e fares se sotme shqiptare.
GEGET.
Shqipetaret ndaheshin deri pak kohe me pare ne dy fara te medha, Geget qe banonin kryesisht ne Shqiperine e Veriut (Gegeria) , dhe Tosket qe banonin ne Shqiperine e Jugut (Toskeria). Pervec kesaj ndarjeje shqipetaret ndaheshin dhe en came qe banonin ne Cameri (Dhesprotia) dhe Leber qe nuk kishin nje territo te caktuar ngulimi , por gjithmone prania e tyre permendet ne Shqiperine e Jugut dhe Epir.
Keto ndarje te brendshme fisnore te shqipetareve ne gege, toske , came dhe leber , jane te te njejtes permbajtje dhe karakteri me ate te heleneve ne jone , dore dhe eole. Disa historiane greke , duke pare se arbereshet , shume here mbi prejardhjen e tyre te perbashket shqipetare vinin interesat e fares se tyre te vecante dhe se shpesh here shfaqnin mjaft qarte kundershtimet e tyre (psh geget i nenvleresonin tosket , tosket benin te njeten gje me geget, etj..) , nxorren ne perfundime krejt te papranueshme dhe sipas naivitetit apo interesit te tyre i ndane krejtesisht nga ana fisnore tosket nga geget.Grindjet dhe perleshjet midis fiseve , por edhe midis fshatrave ishin nje fenomen i zakonshem qe ne vitet e lashtesise e deri me sot. Kete antiteze midis toskeve dhe gegeve , shume dashakeqas e konsideruan si nje prove te dallimit vendimtar midis dy popujve. D.m.th. arriten te thone se ne tjeter fis bejne geget dhe ne tjeter tosket.
Le te zbulojme keto diakeri te dashakeqeve:
Tosket jane me te shkurter nga geget si rregull , me te gjalle dhe ndoshta me aktive , me me finese ne kundershtim me geget qe jane me te gjate , tek keta mbizoteron lesh i verdhe , jane me konservatore dhe konsiderohen me burrerore , ndersa tosket me shpikes. Ne idomen e tyre gjuhesore ekziston nje dallim qe nuk eshte shume i madh sesa ai i dilaketit jon me ate dorian( psh, tosket vezes i thone "ve" , ndersa geget "voe" qe eshte me prane greqishtes se lashte "oon" , qe tek Homeri ben "voon")
Nje dallim tjeter eshte se geget ne shumicen e tyre jane myslimane dhe katolike (mirditoret) dhe ja ku doli i gjithe thelbi dhe shkaku qe historianet greke duan t'i dallojne kryesisht tosket dhe deklarojne se shqiptaret toske jane greke , ndersa shqiptaret gege nuk jane greke. Por , geget jane perfaqesuesit me te mire te sotem te fisit te lashte helen, te cilet vazhdojne akoma dhe sot te jetojne ne origjinen e vjeter , ne burimin e lashte prej nga filluan te gjitha fiset e lashta helene. Shekullin e kaluar kur beheshin perpjekje per themelimin e shtetit te pavaruar shqiptar dhe pas deshtimeve te perseritura te bashkimit te Greqise dhe Shqiperise si dhe te urrejtjes qe u formua midis dy popujve , geget krenoheshin per prejardhjen e tyre nga helenet e lashte dhe madje ua vinin ne dyshim kete gje grekeve te Greqise.
Perse historianet e rinj greke i vecojne geget nga tosket dhe thone qe te dytet jane greke ndersa te paret jo? Qellimi i tyre eshte i qarte dhe i bazuar ne dinakeri. Sic thame geget ne pjesen me te madhe te tyre nuk ishin ortodokse , por katolike dhe myslimane. Historianet greke , qe te gjithe ishin ortodoks dhe te influencuar ne mase te madhe nga fanatizmi fetar dhe bejne gabimin e madh t'i gjykojne ngarjet nga prizmi i tyre kristiano-ortodoks, prandaj i shtremebronin aq shume. Ata donin nje Greqi grekesh ortodoks , ashtu sic deshen fillimisht dhe despotet apo Patriarkana , ne menyre qe vetem keshtu te arrinin te siguronin sundimin e tyre mbi popullin grek. Nje shtet te tille eshte ekuptueshme se nuk kishin vend arvanitasit qe nuk ishin ortodokse. Keshtu, jo vetem u shpiken dallime nga geget , por edhe u zgjeruan ato me lente zmadhuese te fanatizmit fetar , ne menyre qe te duken si dallime tmerrezisht te medha dhe te pakalueshme.
Tosket apo tocket.
Tosket nga disa shkrimtare konsiderohen pasardhes te toskeve apo te tuskeve te lashte, ndersa nag te tjeret vihet pikepyetja nese jane banore te qytetit italian te Toskanes apo mos Toskana u be vendbanim i Toskeve. Sigursisht e dyta eshte me llogjike , sepse nderkohe qe kemi nje numer te madh emigrandesh te shqipetareve ne Itali , nuk kemi emigrime italiane ne Shqiperi dhe Epir.
Askush nuk mund te pergjigjet me siguri per ceshtjen e toskeve , apo qe te jemi me te sakte lidhjen e emrit "toske" me tosket apo tusket dhe ndoshta me dhe etrusket , sic pohojne disa. Ne te vertet na nevojiten me shume fakte.
vijon.......
ilo_Latn als_Latn sun_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tum_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn