als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Ne shpejt do t duhet ti themi lamtumir Durrsit, Lezhs dhe qytete t tjera bregdetare n Shqipri. Pr shkak t ndryshimit t klims, disa nga plazhet mahnitse ku kaluam nj jav vern e kaluar n Vlor do t shkatrrohen. Ato mund t grryen aq shum sa q mezi do t gjeni hapsir pr t vendosu ndonj peshqir dhe pjesa juaj e parajss nuk do t jet m aty. Tani mund t duket si nj shok, por sht e vrtet, ky sht realiteti pr t cilin duhet t prgatitemi. N kto parashikime pr fundin e zons bregdetare ska asgj t re.
Ka pasur shum studime rreth nivelit t detit dhe shkenctart n prgjithsi projektojn se niveli i detit do t rritet 3 deri n 6 metra n nivel global deri n vitin 2100. Raportet nuk zbulojn saktsisht se kur uji do t filloj t rrjedh n qytetet bregdetare, por vn dukje se edhe nse emetimet e tanishme t karbonit do t bllokohen, ndryshimet positive q do t mund t fillojn t ndodhin vetm n n fillim t 2200.
N pes deri n gjasht breza m pas, Shqipria do t prballet me nj nivel n rritje t detit deri n nj metr. Dhe n qoft se ju do t pyesni se si kjo rritje e nivelit t detit do t ndikoj n qytetet bregdetare, ju mund t detyroni veten pr t imagjinuar Kune-Vain, Patok, Durrs dhe Nartn n Vlor zhytur trsisht n uj. Si tregohet nga harta, siprfaqet e tr e ktyre qyteteve, duke prfshir ndrtesat e banimit dhe tokn bujqsore do t duhet ti krkoni nn uj. Sa m i lart konsumi aktual dhe n t ardhmen i nafts, qymyrit dhe gazit, aq m shpejt siprfaqet do t mbulohen nga deti. Por, edhe n qoft se ne u ndalet sot djegia e lndve djegse fosile, ndotja karbonit tashm n atmosfer sht mjaft e lart pr t patur ndonj efekt pr vitet q vijn.
Durrsi sht trsisht i dnuar t vuaj pasojat, do mnyr q ju shikoni n at. N kt projektim ju mund t shihni se Durrsi do t jet nn uj pas nj rritje t nivelit t detit nga "vetm" 3 metra. E frikshme!
Qytetet n bregdetin e Adriatikut q do t jen nn uj.
Nga studime t ndryshme, Shqipria renditet ndr vendet me rrezik t lart pr t pasur dukuri ekstreme t tilla si prmbytjet, thatsirat dhe zjarret n pyje, por pr shkenctart shqetsimi m i madh sht se jan duke u minimizuar rreshjet e dbors dhe nuk ka dbor t depozituar n majat e maleve.
Sipas Petrit Zorba nga Instituti i Gjeoshkencave, Energjis, Ujit dhe Mjedisit n vitet e fundit, ne kemi munges t bors dhe raporti dbor-shi ka ndryshuar gjersisht duke pasur me shum reshje dhe m pak dbor si dhe mbulim m t vogl t siprfaqes prej saj. Kto shira do t prfundojn n lumenjt dhe liqenet, duke krijuar situatat e prmbytjeve".
Shqipria ka nj sasi prej 1200-1400 mm reshje n vit. N zona t tilla si Malsia e Madhe reshje shkojn nga 3500-4000 mm n vit. N zona si Kora dhe Erseka reshjet variojn nga 800-900 mm n vit. Rreshjet kan nj shprndarje t pabarabart gjat vitit. Ekspertt kan vrejtur se gjat periudhave t shirave t vitit si vjeshta dhe pranvera reshjet jan n rnie, ndrsa ka nj rritje n periudhn e thatsirs s vers.
Shqipria nuk e prdor mir i informacionin meteorologjik dhe hidrologjik dhe sipas studiuesve, zyrtart dhe kompanit e biznesit i nnvlersojn t dhnat shkencore n projektet e tyre lidhur me plane afatgjata n mbrojtjen e natyrs.
Jugu i Shqipris, q do t jet nn uj me rritjen e nivelit t detit.
Prej vitit 2050 sht parashikuar nj rritje e nivelit t detit nga 24 cm deri n 61 cm deri n vitin 2100. Kjo do t oj n prmbytje graduale t zonave t ulta bregdetare. Komunitetet natyrore q lidhen me zona t tilla pritet t lvizin n brendsi t toks. N lagunat e pambrojtura pritet t ndodh shtimi i ujit pas shkatrrimit t cekinave t ulta q i ndan ato nga deti. Formimi i ligatinave t reja pritet n Mat.
Popullsia q jeton n zonat bregdetare, veanrisht n zonat e plazhit sht e krcnuar seriozisht nga rritja e pritshme e nivelit t detit. Shtpi, hotele, rrug dhe zona bujqsore, t vendosura n zonat e ulta t vijs bregdetare t Adriatikut (prjashtuar territoret nn efektin e rritjes s nivelit t toks), do t jen t prmbytura. Butrinti do t jet nj kujtim. Lezha? E ngrn nga deti Adriatik.
Plazhet n zonat e prekura nga fundosja e toks (ato t Shngjinit, Kune-Vain, Tale, Patok, Ishm) dhe nj numr i konsiderueshm fushash (ato t bonifikuara n fund t viteve 50 dhe n fillim t viteve 60) Do t mbulohen nga prmbytjet. Po kshtu, kto prmbytje do t drejtohen n segmente t rndsishme t rrugve lokale dhe kombtare (duke prfshir nj pjes t rrugs s re Fush Kruj-Lezh q kalon npr ish-Knetn n fushn e Lait), n burimet e furnizimit me uj t pijshm (t vendosura n fushat e Lezhs dhe Lait) , si dhe n shum struktura akomoduese t turizmit ekzistuese dhe q vazhdojn t ndrtohen prgjat ktyre plazheve. Gjithashtu, prmbytjet do t ndikoj pjesrisht n plazhet q ndodhen n territoret q jan duke u rritur n lartsi (ato t Durrsit, Golemit, Divjaks, Himars, Borshit etj) duke krkuar ndryshimin e infrastrukturs s turizmit.
N t njjtn mas pritet t ndikoj n tokn bujqsore (n ish-knetat e Durrsit, Myzeqes, Narts, Vurgut etj), si dhe qendrat e banuara dhe infrastrukturn rurale, t cilat jan deri n 50 cm mbi nivelin e detit.
Butrinti dhe Vlora do t zhyten n uj
M shum se nj e treta e bregdetit Adriatik n Shqipri sht duke u grryer n nj norm prej nj deri n dy metra n vit, e prshpejtuar nga heqja e zhavorrit dhe rrs nga plazhet pr industrin e ndrtimit, ndrtimet e pakontrolluara prgjat bregdetit, shpyllzimi i zonave t mdha bregdetare (edhe brenda zonave t mbrojtura), dhe zhvillimi i bujqsis.
"Korrozioni n Shqipri sht 100 ton dhe pr hektar. N fushat n jug-lindje si ato t Erseks, Kors, Tomorrit dhe Skraparit erozion arrin 180 ton dhe pr hektar. Erozioni sht n maksimumin e tij n Shqipri. Asnj vend n bot nuk ka kto nivele t larta t erozionit me 100 ton dhe pr hektar n vit nga 14 ton dhe pr hektar n vit q sht norma, duke qen 8 her m e madhe se norma" deklaroi ambientalisti Sazan Guri.
N fakt, degradimi i toks sht identifikuar si nj shtje madhore pr Shqiprin q ndikon jashtzakonisht n cilsin e jets s secilit prej nesh dhe brezave q do t vijn. Kundrveprimi ndaj ktyre shtjeve imediate duket t jet ln vetm n letrat akademike dhe diskutime n panele, ndrkoh q qytetet tona do t zhytet n uj, toka jon grryet vazhdimisht dhe pyjet tona jan dalngadal duke u zhdukur. A mos duhet ti themi lamtumir Shqipris tashm ?!
Ilustrimet nga Agroweb
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn war_Latn