als_Latn uzn_Latn dik_Latn
Shn Gregor Teologu
Ligjrata 29
Mbi Birin
1. Sa tham m lart jan ato q do t mund t thot ndonj q t ndaloj gadishmrin dhe shpejtsin q kan kundrshtart n t folur dhe t tregoj se arroganca sht e rrezikshme n t gjitha gjrat n prgjithsi, por n mnyr t veant kur ndonj flet rreth Perndis. Madje qortimi nuk sht gj e rndsishme, por shum e leht dhe mund ta bj kush t dshiroj, ndrsa t paraqes ndonj mendimin e tij kundr mashtrimit tregon besim t fort dhe urtsi; prandaj edhe ne t inkurajuar nga shpirti i shenjt, t cilin ata e prbuzin, ndrsa ne i falemi, le t shprehim cilat jan kuptimet tona mbi hyjnin, si nj pasardhs i nj prejardhjeje fisnike q vjen n orn e tij. Sigurisht ather n t shkuarn nuk heshtm, sepse vetm ne ekzistonim si t guximshm dhe trima n kt, po tani me m tepr liri predikojm t vrtetn, q t mos t gjykohemi pr frikn, n t ciln ashtu si thot shkrimi, Perndia nuk pushon . Ngaq do ligjrat ka dy pamje; n njrn folsi paraqet pikpamjet e veta, ndrsa n tjetrn prmbys kundrshtart, fillimisht do t paraqesim edhe ne msimin ton dhe pastaj do t prpiqemi t rrzojm kundrshtimet e kundrshtarve. Q t dyja pjest do t jen sa m shkurt t jet e mundur, q ligjrata t mbahet leht n kujtes, ashtu si ligjrata hyrse pr fillestart, - q ata e shpikn pr t shtypur t thjeshtt dhe tashm t marrt, - dhe q t mos shprndahen kuptimet pr shkak t madhsis s ligjrats, pikrisht ashtu si shprndahet dhe humbet uji n fush kur nuk kufizohet brenda tubove.
2. Konceptet m kryesore mbi Perndin jan tre; anarkia, poliarkia, monarkia. Dy t parat i prdorn idhujtart dhe le t vazhdojn ti prdorin. Sepse dhe anarkia sht gjendje rregullimi dhe poliarkia sht gjendje rebelimi; pra anarki do t thot rregullsi. Q t dyja t ojn n t njjtin prfundim, domethn. rregullsin, dhe krijojn prishje, sepse rregullsia sht paraprgatitje e prishjes. Por ne nderojm monarkin, madje dhe monarkin q nuk kufizohet n nj person; sepse ndodh q edhe njri t ngrihet kundr vetes s tij dhe t bhet shum; por monarkin t ciln na e realizon barazia e natyrs, uniteti i mendimit, identifikimi i lvizjes dhe marrveshja me nj person, gj q nuk arrihet n natyrn e krijuar. Edhe pse ekziston ndryshim n numr, esenca nuk ndahet. Prandaj ndrsa sht i vetm n esencn fillestare, vazhdoi n dhiadh (domethn 2) dhe qndroi n triadh. Kshtu kemi atin, Birin dhe shpirtin e shenjt. Ati sht ai q lind dhe buron pa psim, pa koh dhe pa trup; Biri lindet dhe shpirti burohet, ose nuk e di si do t mundej ndonj ta karakterizoj, pa prdorur fare dika nga gjrat e dukshme. Nj filozof grek n filozofin e tij pr shkakun e par dhe t dyt, guxoi t thot kto fjal: vrshon si krater. Ne sigurisht nuk do t guxojm t flasim pr vrshim t mirsis, q t mos futim lindjen e vullnetshme sikur t jet nj tepric natyrore dhe e paprmbajtshme, gj q nuk shkon aspak ta mendojm pr hyjnin. Prandaj mbetemi n termat tona dhe prdorim i palindur dhe i lindur dhe buron prej Atit ashtu si thot diku vet Perndia dhe fjala.
3. Kur pra, ndodhn kto? Kto jan m tej kur-it. Dhe nse duhet t themi dika t guximshme, ato ndodhn kur ekzitonte dhe ati.
Kur ekzistonte ati? - nuk ekzistonte koh q t mos ekzistonte. E njjta gj dhe pr Birin dhe shpirtin e shenjt. Pyetm prsri dhe prsri do t t prgjigjem.
Kur ka lindur Biri? - kur Ati ishte i palindur.
Dhe kur ka buruar shpirti? - kur Biri nuk ishte buruar por ishte lindur jasht kohs dhe me mnyr q nuk mund t shprehet; edhe pse nuk mund t prshkruajm kuptimin e jashtkohs (pa koh) kur duam t shmangim tregimin e kohs. Sepse kur-i, para tij, pas ktyredhe nga fillimi nuk kuptohen jasht kohs, sado q t mundohemi ti kuptojm. Vese nse marrim prjetsin si nj interval q shtrihet pa fillim dhe fund dhe nuk ndahet as matet me ndonj lvizje, as me rrotullimin e diellit, gj q sht pikrisht koha.
Si pra nuk jan njsoj pa fillim kur jan njsoj t prjetshm? Sepse vjen nga Ati, ndrsa nuk sht pas atij. Ajo q nuk ka fillim, sht dhe e prjetshme. Madje ajo q sht e prjetshme, nuk sht patjetr dhe pa fillim, me kuptimin q t mos referohet n ndonj burim, domethn Atin.
Pra, prsa i prket shkakut nuk jan pa fillim. Por sht e qart q shkaku nuk sht m par se ato pr t cilat sht shkak, sepse as dielli sht m i vjetr se drita.
Pra, dhe Biri dhe shpirti jan pa fillim prsa i prket kohs, edhe nse ti akoma i tremb m t thjeshtt, sepse nuk jan nn pushtetin e kohs ato nga t cilat u krijua koha.
4. Ather si lind Biri nga Ati pa psim? - ngaq sht pa trup. Sepse nse lindja trupore ka psime, ajo jotrupore sht pa psime. Dhe un do t t pyes si Biri sht Perndi nse sht krijes? Sigurisht do gj q bhet, nuk sht Perndi. Nuk sht e nevojshme t sqaroj se pr qniet trupore jan psim koha, dshira, kujtimet, prkujdesja, shpresa, hidhrimi, rreziku, fatkeqsia, ndreqja. T gjitha kto dhe t tjera m tepr se kto, ashtu si e kuptojm t gjith ne, kan lidhje me krijimin. Habitem se si nuk guxon t imagjinosh edhe kt, nj lloj bashkqnieje, dhe interval shtatzanie, dhe rrezik dshtimi, sepse as t lind nuk sht e mundur, nse nuk u lind sipas ksaj mnyre. Prsri duke numruar llojet e lindjeve, t shpendve, t kafshve t toks dhe t detit, t inkuadrosh brenda n ndonj nga kto lindje dhe lindjen hyjnore, e cila nuk mund t shprehet, apo ndryshe t kundrshtosh lindjen e Birit me teorin tnde t uditshme. Dhe nuk mund t kuptosh as kt; se Biri, q kishte lindje mbinjerzore n mish, (sepse midis njerzve ku dgjove Hyjlindse Virgjresh?), ka dhe lindjen e tij hyjnore krejtsisht t jashtzakonshme, ose m mir, Perndia q nuk ka t njjtn natyr me njerzit, sigurisht ka dhe mnyr t ndryshme lindjeje.
5. Ather cili sht at pa fillim ?- ai q ekzistenca e tij nuk ka fillim. Q kur filloi t ekzistoj, q ather ishte dhe at. Pra, nuk sht br m von at, sepse ekzistenca e tij nuk ka fillim. Dhe sht kryesisht at sepse nuk sht dhe Bir. Njlloj dhe Biri sht kryesisht Bir, sepse nuk sht edhe at. Tek ne nuk ekzistojn kto si cilsi t veanta sepse ne jemi dhe etr dhe bij dhe vetm pr kt arsye nuk na ndodh ose njra ose tjetra. Ve t tjerash ne rrjedhim nga dy, jo nga nj; kshtu ndahemi dhe bhemi gradualisht njerz dhe ndoshta as njerz sepse kto ndodhin pavarsisht nga dshira jon, pastaj i braktisim dhe na braktisin kshtu mbeten vetm lidhjet etr dhe bij, pa gjrat. Disa pretendojn se lindi dhe u lind far nnkupton tjetr, ve asaj q lindja ka fillim? Pse pra t mos themi as kt, se q nga fillimi ishte i lindur? Kshtu leht do t shmangim kundrshtimet e tua t kota q plqejn t prcaktojn kohn. A do t kthesh vall kundr nesh shkrimin sepse gjoja ne shtrembrojm dika nga shkrimi dhe e vrteta? Apo ndoshta t gjith e din se shum prcaktime kohore prcaktohen me koh t ndryshme e madje sipas zakonit t shkrimit, jo vetm pr ngjarjet e s shkuars ose t s tashmes, por dhe pr ato t s ardhmes? P.sh thot: prse turbullohen kombet , ndrsa akoma nuk ishin turbulluar. Gjithashtu populli kaloi lumin me kmb t that q do t thot se e kishin kaluar. Do t harxhonim shum koh t numuronim t gjitha citimet e njjta t cilat t zellshmit i kujtojn.
6. Dhe kjo sht kshtu. Por kuptim ka ajo grindje e paturpsi q thon? domethn me dshirn e tij e lindi Birin apo pa dshirn e tij? Pastaj mendojn se na kan lidhur nga t dyja ant, por prangat jan shum t kalbura dhe nuk durojn. Sepse thon, nse lindi Birin pa dshir,- sht detyruar. po cili e ka detyruar? dhe si sht Perndi kur sht detyruar? Nse Ati lindi Birin me dshirn e tij, ather Biri sht fryt i dshirs; pra si lindi prej Atit? Dhe n vend t Atit mendojm nj nn t re, dshirn. Nj gj sht e mir tek ata, kur msojn kto, sepse shmangin vshtirsin t pranojn psim Perndie, dhe i drejtohen vullnetit. N t vrtet vullneti nuk sht psim. Le t shohim prsri argumentin e fort t cilin formulojn. M e mira sht fillimisht me ata t biem n kundrshtim nga afr. Ti q kaq leht thua far t duash, a u krijove me dshirn e Atit tnd apo pa dshirn e tij? Nse pa dshirn e tij ather ai sht detyruar.
far mizorie! cili e detyroi? Sepse patjetr nuk do tia hedhsh kt natyrs ngaq ajo ka dhe urtsin. Nse u krijove me dshirn e Atit tnd, me dy fjal ti e humbe atin tnd, sepse u zbulua q je Bir i dshirs dhe jo i Atit. Por do t kaloj tek Perndia dhe tek krijesat dhe do t sjell pyetjen tnde n urtsin tnde. Perndia me dshirn e tij i krijoi t gjitha apo nga q u dhunua? Nse u dhunua ktu ekziston dhuna dhe dhunuesi, por nse krijesat u bn me dshirn e tij ather edhe kto e humbn Perndin dhe m tepr nga t gjith ti q shpik lloje t tilla mendimesh dhe trillon sofizma t till. Kshtu dshira e krijimit ndahet m dysh si me mur. Por nse nuk jemi t dehur, mendoj se dallohen ai q dshiron dhe dshira, ai q lind dhe lindja, ai q thot dhe fjala. T parat tregojn At q vepron, t tjerat mnyrn me t ciln bhet veprimi. S fundi dshira nuk sht krijes e dshirs , sepse nuk e pason patjetr, as lindja e lindjes, as tingulli i thirrjes, por jan fryte t personit q dshiron, ose q lind, ose q thrret. Madje shum m lart nga gjith kto jan gjrat e Perndis, n t cilin lindja sht e njjt me dshirn pr t lindur dhe nuk ekziston ndars midis tyre. Por edhe nse e pranojm kt n prgjithsi, ather lindja nuk sht kurr m lart se dshira.
7. A dshiron t bj disi shaka akoma dhe me atin? Sigurisht ti m jep t drejtn pr guxime t tilla. Ati sht Perndi me dshirn e tij apo pa dshirn e tij? Dhe q t largosh arsyetimet e shkathta t tua, un t pyes; nse sht Perndi me dshirn e tij, kur filloi t dshiroj? Patjetr jo prpara se t ekzistoj sepse m prpara nuk ekzistonte asgj. Apo ndoshta nj pjes e tij dshiroi ndrsa pjesa tjetr vonoi dshirn? - n kt rast bhet i ndashm. Si pra nuk sht dhe ky sipas mendimit tnd fryt i dshirs? Dhe nse sht Perndi pa dshirn e tij far e detyroi t bhet? Dhe si sht Perndi nse ka vuajtur dhun dhe madje jo pr ndonj gj tjetr, por vetm q t jet Perndi? Si pra, thot ka lindur? Si sht krijuar, nse sigurisht ashtu si mendon ti, sht krijuar? Edhe kjo sht nj udi e s njjts vler. Ndoshta do t prgjigjeshe se u b me vullnetin dhe me arsyen por, akoma ti nuk e thua t gjith t vrtetn.
Se, si vullneti dhe arsyeja kishin fuqin t vepronin? Mbeten akoma t thuash dhe t tjera, sepse kshtu as njeriu nuk bhet.
8. Ather si u lind? Nuk do t ishte e madhe kjo lindje, nse mundesh ta kuptosh ti, q nuk di as lindjen tnde, ose ke kuptuar nj pjes t vogl t asaj q ke turp ta thuash. Pastaj mendon se di gjithka? Duhet s pari t mundohesh shum q t shpjegosh znien, formimin, lindjen, lidhjen e shpirtit me trupin, t mendjes me shpirtin, t fjals me mendjen, lvizjen, rritjen, asimilimin e ushqimit, funksionimin e shqisave, kujtimin, harresn dhe t dhnat e tjera t ekzistencs tnde. Dhe cilt jan veprimet e t dyve, domethn t shpirtit dhe t trupit, n cilat jan t ndara dhe n cilat bashkveprojn midis tyre dhe cilat funksione, q me kalimin e kohs arrijn n prsosmri, kan shkaqet e tyre njkohsisht me lindjen e tyre? Shpjegoi kto. Por as ather nuk mund t filozofosh pr lindjen e Perndis, sepse kjo sht e rezikshme. Akoma edhe nse e njeh lindjen tnde, patjetr nuk e njeh dhe t Perndis. Por kur nuk njeh as lindjen tnde, si do t njohsh lindjen e Perndis? Sa m i pakuptueshm sht Perndia nga njeriu aq m e pakuptueshme sht lindja qiellore e krahasuar me lindjen tnde. Nse nuk beson se Biri sht lindur, ngaq nuk mund ta kuptosh, ather sht koha t hedhsh posht shum gjra t cilat nuk i kuptove dhe sigurisht para t gjithave vet Perndin, ngaq ve guximit tnd t madh dhe hiperbolik nuk mund t thuash se sht Perndia n fund t fundit. Pusho ather s foluri rreth humbjeve, ndarjeve dhe prerjeve dhe t imagjinosh natyrn e patrup si t ket trup; ndoshta ather do t mendosh dika t denj pr lindjen e Perndis. Si sht lindur? Do t t shqetsoj duke prsritur t njjtn gj; le ta nderojm me heshtje lindjen e Perndis. sht shum pr ty q msove se u lind. Se si lindi nuk lejohet ta msojn as ngjjt dhe shum m tepr ti. A dshiron ta shpjegoj si? - me mnyrn q e di Ati q lindi dhe Biri i cili u lind. M t shumtat se kto jan t mbuluara me re dhe i shmangen shikimit tnd t smur.
9. (Dhe nj kundrshtim tjetr i yti). Ekzistonte Biri dhe e lindi Ati, (pra qnie ka lindur mosqnie?) Apo nuk ekzistonte dhe e lindi? Llafazan. Kto dhe t njjtat me kto kan lidhje me mua dhe ty, t cilt nga njra an ekzistonim dhe prpara lindjes, si p.sh. Levi n kraharorin e abrahamit , nga ana tjetr nuk kemi lindur. Pra natyra jon prbhet nga dika q ekzistonte dhe nga dika q nuk ekzistonte, n kundrshtim me esencn fillestare e cila qartsisht u krijua nga hii, edhe pse disa mendojn se paraekzistonte gjithmon. Madje tek Perndia ndodh n t njjtn koh ekzistenca me lindjen edhe madje sht pa fillim. Ather ku do ta vendossh kt pyetje e cila sht gati pr tu rrzuar? far ekziston m par se fillimi, q t mbshtesim atje se dikur ekzistonte ose nuk ekzistonte Biri? Sepse dhe n t dy rastet nga fillimi do t bjer. Nse prsri pyesim, mos ndoshta sipas mendimit tnd dhe Ati u lind nga nj ekzistenc paraekzistuese apo nga hii, ather rrezikojm t pranojm, q edhe Ati ka dy hipostaza - nj q ekzistonte m par dhe nj q ekziston tani ose t psoj At q psoi dhe Biri, domethn t rrjedh nga asgjja, pr shkak t pyetjeve t tua t marra dhe t kullave t cilat ti i ngre n rr dhe nuk mund t qndrojn t forta as dhe n fryrjen e flladit. Ather un nuk pranoj asgj prej ktyre t dyjave dhe mendoj se prgjigjja nuk sht e vshtir, por pyetja sht pa arsye. Por nse ti, sipas konceptit tnd t zgjedhur, mendon se n t gjitha gjrat njra nga t dyja sht e vrtet, ather dgjo nga un nj pyetje t vogl. Koha gjendet brenda kohs apo jasht kohs? Nse gjendet brenda kohs, cila sht koha? Dhe far lidhje kan kto koh? Dhe si njra e prmban tjetrn? Por nse nuk gjendet brenda kohs me far urtsie t teprt fusim kohn atje ku nuk ka koh? Gjithashtu prgjigjmu nse shprehja tani un gnjej sht absolutisht e vrtet apo gnjeshtr. Sigurisht asnj nga t dyja nuk pranojm. Nuk sht e mundur, sepse po t thuash gnjeshtra athera shprehja sht e vrtet, po t thuash t vrtetn ather shprehja sht e gnjeshtrt. Kjo sht absolutisht e nevojshme. Ather cila sht e uditshmja? Si ktu ndodhin t kundrtat, kshtu atje q t dyja jan gnjeshtra dhe me kt mnyr urtsia jote tregohet budallaqe. Zgjidhm mua akoma dhe nj enigm; a ishe i pranishm n lindjen tnde? Tani a je i pranishm n veten tnde? Apo as ather dhe as tani? Por nse ishe dhe je i pranishm, cili ishte ather i pranishm dhe n k ishte? Dhe si njri sht br dy? Nse nuk ndodh asgj nga kto q kemi thn, si ndahesh nga vetja jote? Dhe cili sht shkaku i ndarjes? Por sht pa vler t krkojm n nj dhe n kt person, nse sht i pranishm n veten e tij ose jo. Bhet fjal nse t tjert jan t pranishm n veten time dhe jo nse sht e pranishme vetja ime n veten time. Patjetr sht m tepr pa vler t prcaktojm nse egzsistonte ose nuk egzistonte para lindjes ajo q egzistonte q nga fillimi. Kjo teori u prket atyre q prfundojn nn kohn.
10. Por pretendon se nuk sht i njjt i linduri dhe i palinduri. Madje nse kjo sht e vrtet, ather as Biri nuk sht i njjt me atin. Nuk sht e nevojshme fare ta them, se kjo teori prjashton Birin nga hyjnia dhe jo atin. Patjetr nse esenca e Perndis do t ishte i palinduri, i linduri nuk do t ishte. Nse esenca e Perndis do t ishte e dyta, e para nuk do t ishte. Kush do t sjell nj mendim t kundrt? Zgjidh ather, ciln nga kto dy mosnderime dshiron, o teolog bosh, patjetr nse ke qllim t mos nderosh. Pastaj si nuk bie dakort se sht e ksaj esence i linduri dhe i palinduri? Nse njra sht e pa krijuar dhe tjetra krijes dhe un e pranoj ndryshimin. Sepse natyra pa fillim ndryshon nga e krijuara. Por kur mendon se ndryshojn ai q lind nga i linduri, bn gabim, sepse sht absolutisht e domosdoshme t jet e ksaj natyre. Ather dika sht lindja, kur ka t njjtn natyr me At prej t cilit u lind. Apo akoma dhe kshtu; si e kupton t palindurin dhe t lindurin? Nse krahason si cilsi moslindjen dhe lindjen, sigurusht ndryshojn. Por nse u referohesh personave q kan kto cilsi, si nuk jan t njjt? Mbasi i padituri dhe i dituri nuk jan t njjt ndrmjet tyre, por i referohen s njjts qnie, njeriut. Cilsit nuk ndajn esencn por krijojn nnndarje brenda ksaj esence. Apo ndoshta sht esenca e Perndis pavdeksia, mirsia dhe qndrueshmria? Nse ndodh kjo, egzistojn shum esenca t Perndis dhe jo nj, ose hyjnia sht e prbr me kta prbrs, sepse nuk do t mundeshin t qndronin t thjesht midis tyre kto, sigurisht prderisa jan esenca.
11. Sigurisht kto nuk i mendojn, sepse jan element njohs t prbashkt dhe t qnieve t tjera. Madje ajo q sht karakteristike vetm e Perndis, ajo sht esenca e tij. Nuk do t duronin t jet vetm Perndia i palindur ata q konsiderojn njsoj t palindurin me Perndin dhe materien me iden. Le ta hedhim m larg errsirn e manikejve, por i palinduri t jet vetm i Perndis. Dhe adami far sht? A nuk sht krijesa e vetme e Perndis? Dhe n mnyr t veant do t thuash a sht vall vetm ky njeri? Aspak. Ather far? Sepse nuk sht njerzim krijimi; por ai q lind sht njeri. Kshtu i palindur nuk sht veori e vetme e Perndis, edhe pse sht veori vetm e Atit; ndryshe prano dhe se i linduri sht Perndi. Sepse lind nga Ati, edhe pse ti je shum i dhn tek i palindur. Pastaj, si pretendon q esenca e Perndis nuk sht t pranosh egzistencn e tij, por t mos pranosh mosegzistencn e tij? Sigurisht, q Ati nuk ka lindje e shfaq dhe karakteristika i palindur, por i palindur nuk sht ajo q shpreh esencn, as i palindur tregon At q egziston. Ather cila sht esenca e Perndis? Kt pyetje e bjm vetm pr hir t marrzis tnde, ngaq ti shqyrton me hollsi rreth lindjes; por pr ne kjo sht gj e madhe, akoma dhe nse ndonjher qoft dhe m von e msojm kt kur t shkatrrohet errsira q na rrethon dhe kur t shkputemi nga gjrat e mishit, sipas premtimit t atij q nuk gnjen .
Pra kjo le t jet shpresa dhe mendimi i atyre q pastrohen drejt ktij qllimi. Ne vetm kaq do t guxojm t themi q, edhe pse sht e madhe pr atin, ajo q nuk buron nga asgj, nuk sht m e vogl pr Birin, ajo q buron nga nj at i till. Sepse edhe mund t marr pjes n lavdin e atij q nuk ka shkak, ngaq buron nga ai dhe vendoset fakti i lindjes kaq i rndsishm pr t dhe shprestar pr ata, q nuk fluturojn posht me mendje materiale.
12. Por ata pretendojn se nse Biri sht njsoj me atin n esenc dhe Ati sht i palindur, ather edhe Biri duhet t jet i palindur. E sakt, nse i palindur ishte esenc e Perndis, ather do t kishim przjerjen e uditshme e t lindurit dhe t palindurit. Por nse ndryshimi sht pr esencn, prse e thua kt si argument t fort? Apo je dhe ti at i Atit tnd, q t mos dallohesh fare nga Ati yt, ngaq je i njjt n esenc? Apo sht e qart q do t krkojm esencn e Perndis pa zhvendosur cilsin, sigurisht nse e krkojm, n fund t fundit cila sht? Q nuk identifikohet i palindur me Perndin, do ta kuptosh nga kjo; nse ishte e njjt patjetr duhej, ngaq Perndia sht Perndia i disave, t jet i disave dhe i palinduri; apo ngaq i palinduri nuk sht i asnjrit as edhe Perndia t mos jet Perndi i disave ; sepse gjrat krejt t njjta shprehen dhe me t njjtn mnyr. Sigurisht q nuk sht i disave i palinduri, por i kujt sht? Perndia sht Perndi e disave sepse sht i t gjithve. Ather si mund t identifikohet Perndia me i palindur? Dhe ngaq i palindur dhe i lindur jan t kundr midis tyre, si ai q ka dhe ai q nuk ka, sht e nevojshme t formulohet teoria mbi kundrshtimet midis esencave, gj q nuk dshmohet. Apo prsri ngaq njohsit paraprihen nga mungesat dhe privimet anullojn krijesat, nuk do t jet vetm m e madhe esenca e Birit nga esenca e Atit, por do t anullohet nga ajo e Atit t paktn sipas teoris tnde.
13. ǒgj tjetr t paevitueshme kan kta pr t thn? Ndoshta do t kishin si strehim t fundit kt: se nse Perndia nuk ka pushuar s linduri, ather lindja sht e paprfunduar dhe ndonjher do t ndaloj; por nse ka ndaluar, ather patjetr dikur filloi. Dhe prsri pr gjrat trupore flasin truport! Por un akoma nuk them, nse sht ose jo e prjetshme lindja e Birit, derisa t analizoj me prpikmri citimin ti m ke lindur prpara maleve .
Ndryshe nuk shikoj cila sht nevoja e ligjrats, sepse sipas tyre ka filluar ajo q do t pushoj dhe patjetr ajo q nuk pushoi, as nuk ka filluar. Pra, far kan vn re pr shpirtin ose pr qniet ngjllore? Nse kan fillim duhet t ken dhe fund; por nse nuk pushojn sht e qart sipas mendimit t tyre se nuk kan filluar. Por sigurisht kan dhe fillim kan edhe fund. Argumentimi yn pra sht si vijon: pikrisht ashtu si sht ndonj kusht pr kalin, tjetr pr kaun, tjetr pr njeriun dhe tjetr pr do gj q i prket nj lloji dhe ajo q merr pjes n kt kusht, me plot t drejt asaj i prket dhe emrtimi prkats, ose ajo q nuk merr pjes, kjo ose nuk ka kt emrtim ose e ka n mnyr t shprdoruar, pikrisht kshtu ndodh dhe me Perndin q ka nj esenc, nj natyr, nj emrtim, edhe pse n mnyr teorike vetm dallojm kto dhe me an t tyre dhe emrat. Kshtu sht Perndi ai q quhet n kuptimin e vrtet t fjals dhe ajo q sht natyr Perndia ky sht dhe emri thelbsor i tij, sigurisht nse zbulojm si veshje t s vrtets gjrat dhe jo emrat. Kta ngaq friksohen t mos konsiderohen se nxisin t gjitha kundr s vrtets, pohojn se Biri sht Perndi kur dhunohen nga arsyeja dhe dshmit e (shkrimit), por Perndi vetm sipas emrit dhe fjals q i drejtohen, dhe jo sipas esencs.
14. Por kur u paraqesim fjalin, ather far? Biri nuk sht Perndi i vrtet, pikrisht ashtu si nuk sht kafsh e vrtet nj kafsh e pikturuar? ǒlloj Perndie sht kur nuk sht Perndi i vrtet? prgjigjen - far i pengon t quhen t dy Perndira dhe t jen t dy t vrtet? Menjher na sjellin si shembull emrtimin qen i cili prdoret edhe pr qenin e toks dhe pr At t detit, t cilt kan t njjtin emr dhe jan edhe n realitet qenr (sepse ekziston me t vrtet nj lloj i till kafshsh me t njjtin emr) dhe k tjetr pr t cilin prdoret i njjti emr, q ndryshojn nga natyra ndrsa marin pjes n kt emrtim por n kt rast q dy qniet e ndryshme emrtohen me t njjtin emr, ti o i shklqyer, nuk e dallon njrn nga tjetra, nse sht m e mir ose m e hershme apo m e von, ose m e madhe apo m e vogl, gj q thuhet. Nuk vendoset asnj karakteristik q ta bj t nevojshm dallimin midis tyre, sepse as njri qen sht m tepr qen se tjetri dhe tjetri m pak p.sh. Ai i detit, (peshkaqeni) m tepr se i toks ose e kundrta ai i toks m tepr se i detit. Pse dhe pr far arsye? Akoma dhe n gjra me t njjtat merita, por t ndryshme, prdoret emrtim i prbashkt. N rastin e Perndis ti dallon At q nderohet dhe q sht prmbi do esenc dhe natyr, At q i prket vetm Perndis domethn natyrn e hyjnis, dhe pastaj ia jep kt Atit, ndrsa privon Birin dhe e ul At dhe i jep atij nderim dhe adhurim dytsor, edhe pse me shprehje dhuron edhe tek Biri emrin e Perndis, n realitet e shkurton hyjnin e tij dhe me mnyr shum dinake kalon nga i njjti emr i cili lidh emrtime t prbashkta, n pabarazin q lidh gjra jo t barabarta. Kshtu do t prshtatej m mir pr hyjnin shembulli i njeriut t pikturuar dhe atij t gjall sesa shembulli yt pr dy qent. Ose ndryshe jep tek t dy dhe t njjtin nderim t natyrave ashtu si emrtimin e prbashkt dhe mos fut ndryshim natyrash. Dhe ke humbur dhe qent e tu t cilt i kuptove pr teorin e pabarazis. Sepse n far do t kishin dobi nga ky emrtim i njjt q sipas dallueshmris tnde nuk kan t njjtin nderim? Ve t tjerash nuk prike n t njjtin emr edhe tek qent q t tregosh t njjtin nderim, por nderim jo t barabart. Si do t thot ndonj m tepr, kur ai lufton me veten e vet dhe hyjnin?
15. Dhe kur ne themi se Ati sht m i madh se Biri si shkak, ather kta paraqesin fjalin e vogl q shkaku sht sipas natyrs dhe n vazhdim nxjerin prfundimin se sht m i madh sipas natyrs dhe nuk e di, nse kta mashtrojn vetet e tyre ose ata drejt t cilve flasin. Sepse ata q thjesht akuzohen tek dikush, kto nuk kan t bjn dhe me vartsin e tij. Por sht e qart n k dhe ciln. Sepse far m pengon t formuloj kt fjali? - se Ati sht m i madh nga natyra, pastaj mbasi do t parashtroj, q sipas natyrs, as Ati nuk sht patjetr m i madh, prej ksaj t prfundoj m i madh, jo patjetr m i madh ose Ati jo patjetr at. Dhe nse dshiron dhe kshtu; Perndia sht esence, por esenca nuk sht patjetr Perndi. Nxirre vet prfundimin: Perndia nuk sht pa tjetr Perndi. Por mendoj se sofizma qndron n At n far dhe n zgjerimin dhe vendosjen shprdoruese, marifet, q kan zakon ti bjn mjeshtrat e ktyre gjrave. Sepse ndrsa ne i japim Atit termin m i madh, ngaq sht shkaku prej natyrs, kta e zgjerojn m i madh dhe n natyr. Ndrsa, p.sh ne themi q, konkretisht filan njeri sht i vdekur, kta e zbatojn kt n mnyr t prgjithshme tek njeriu.
16. Si do t mund t lm mnjan dhe pengesn tjetr e cila nuk sht m pak e rndsishme nga ajo e mparshmja? Domethn ata pyesin: - emrtimi at karakterizon esencn apo veprimin? Mendojn kshtu se na lidhn nga t dyja ant, sepse nse prgjigjemi q karakterizon esencn, do t na konsiderojn se biem dakort q Biri sht i nj esence tjetr, mbasi nj sht esenca e Perndis dhe zotrues i ksaj sht, ashtu si mendojn, ati; por nse prgjigjemi q karakterizon veprimin, do t konsiderohemi se n mnyr t qart pohojm se Biri sht krijes dhe jo lindje, sepse ku sht vepruesi, atje patjetr sht dhe ai n t cilin veprohet. Dhe shprehin habin e tyre: si sht e mundur t ngjaj krijesa me krijuesin? Do ta respektoja shum edhe un vet dallimin tuaj, nse ishte e detyrueshme t pranohej njra nga t dyja dhe t mos i hedhim posht q t dyja dhe t pohojm dhe nj t tret q sht edhe m se e vrtet: se emrtimi at nuk sht karakteristik as e esencs, o i shum ditur, as i veprimit, por tregon lidhjen e Atit drejt Birit ose t Birit drejt Atit. Domethn ashtu si tek ne njerzit kto emrtime tregojn origjinalitetin dhe familjaritetin, kshtu edhe tek Perndia kta prcaktojn njllojshmrin e natyrs midis atij q lind dhe t lindurit. Por nse pr hir tuaj, emrimi at karakterizon ndonj esenc; kjo nuk do ta largoj Birin nga Ati, por do ta identifikoj sipas arsyes s zakonshme dhe rndsis (kuptimit) s vet ktyre emrtimeve. Akoma nse emrtimi at tregon veprim, mbasi ti e dshiron: por as edhe kshtu do t na mundni, sepse pikrisht ky veprim do t ishte bashqnia, ose ndryshe teoria juaj pr veprimin n kt pik sht pa vend. A e shikon se si i kalojm mjeshtrit tuaja, akoma dhe kur doni t na luftoni me dinakri? Ather mbasi provuam fuqin tnde t pamposhtur n mendime dhe n marifete, le t provojm dhe fuqin tnde prej shkrimeve hyjnore, sigurisht nse pranon t na dhunosh edhe prej shkrimeve.
17. Ne sigurisht dhe e kemi kuptuar hyjnin e Birit dhe e predikojm nga dshmi t larta dhe t mdha. Cilat jan kto?
Emrtohet: Perndi, fjal, n fillim, me fillimin, fillimi: n fillim ishte fjala dhe fjala ishte pran Perndis dhe fjala ishte Perndi dhe me ty fillimi dhe un kam thirrur brezat q nga fillimi ngaq sht Bir i vetmlindur, i vetmlinduri Bir, q sht n gjirin e Atit, sht ai q e ka br t njohur
Emrohet gjithashtu rrug, e vrtet, jet, drit: un jam rruga dhe e vrteta dhe jeta dhe un jam drita e bots ; dituri, fuqi: Krishti, fuqi e Perndis dhe urtsi e Perndis shklqim, karakter, ikon, vul: ai duke qen shklqimi i lavdis s tij dhe vula e qnies s tij dhe ikona e mirsis dhe mbi t Ati, pra, Perndia, vuri vuln e tij
Gjithashtu zot, mbret, ai q jam, i gjithpushtetshmi: zoti bri q nga qielli t binte zjarr nga ana e zotit dhe shkop drejtsie sht shkopi i mbretris tnde dhe ai q ishte, sht dhe do t vij, i gjithpushtetshmi
Kto fjal dhe shum t tjera t ksaj fuqie, karakterizojn n mnyr t qart, Birin. Asnj nga kto nuk sht e fituar m pas, as u shtua m von n Birin ose n shpirtin, ashtu si as edhe n vet atin. Sepse prsosmria nuk arrihet me an t shtesave. Nuk ekzistonte koh q Ati ishte pa fjaln, ose q nuk ishte at, apo q nuk ishte i vrtet, ose q ishte pa urtsin, ose pa fuqin, ose pa jetn, shklqimin, mirsin.
18. M numro dhe ti fjalt q ti i prdor me besim t keq, si Perndia im dhe Perndia yn m i madh krijoi bri shenjtroi .
Nse dshiron q u b dhe shrbtor dhe varts e dha e msoi mori urdhr e ka drguar se nuk sht e mundur t bj dika nga vetja e tij ose t thot , ose t gjykoj ose t fal apo t dshiroj . Pr m tepr dhe kto: padijen nnshtrimin lutjen prgjrimin prparimin prsosjen .
Nse dshiron, shto dhe ato q jan m t ulta se kto, gjumin urin lodhjen lott ankthin dekurajimin .
Ndoshta me tallje do t prmendsh kryqin dhe vdekjen, sepse ngjalljen dhe ngjitjen mendoj se do ti lsh mnjan, ngaq n kto gjendet edhe dika q sht m lart se pikpamjet tona. Do t thoshje tashm dhe shum t tjera q skan lidhje me kto nse dshiron ta bsh Perndin njerzor dhe t papranueshm sipas mendimit tnd, por pr ne i vrtet dhe i t njjtit nderim me atin. Secila nga kto, sigurisht nuk sht e vshtir t shpejgohet me mnyr analitike, pa u ofenduar aspak besimi i drejt dhe kshtu t ndriohet pengesa e letrs, nse me t vrtet pengohesh dhe nuk bn keq me dshirn tnde. Me dy fjal, ato q jan m t larta jepi tek hyjnia, domethn n natyrn q sht m lart dobsive njerzore, ndrsa m t ultat n prbrjen e cila pr hirin tnd u zbraz u mishrua dhe, nuk e quaj keq t them, u b njeri dhe pastaj u lartsua n mnyr q me shkatrrimin e mendimeve t tua mishore dhe toksore t msosh t jesh m i lart dhe t bashkudhtosh me hyjnin dhe t mos t jesh i dhn tek ato q duken, por t bashklartsohesh tek shpirtroret dhe t msosh far thuhet pr natyrn hyjnore dhe far thuhet pr At njerzore.
19. Ky, t cilin tani ti e prbuz, egzistonte nj koh q ky ishte m lart se ty. Ky, q tani sht njeri ather egzistonte thjesht Perndi.
Mbeti ajo q ishte dhe At q nuk ishte e fitoi.
N fillim ishte si pa shkak; sepse cili sht shkaku i Perndis?
Por m von u b njeri pr nj shkak: (dhe ky shkak ishte t shptosh ti, o shars, q pikrisht pr kt prbuz hyjnin, sepse denjoi t vesh trupin njerzor).
Dhe duke pasur si lidhje mendjen u bashkua me trupin dhe Perndia u b njeri mbi tok. Mbasi njeriu u bashkua me Perndin dhe u b nj, me eprsin e nj natyre m t lart, n mnyr q un t bhem kaq Perndi, sa ai njeri.
U lind, por ishte dhe i lindur, nga grua por dhe virgjresh . Kjo sht njerzore, ajo sht hyjnore.pa at ktu posht, por edhe pa nn atje lart.
Gjith kjo sht shtatzani hyjnore, por u njoh nga profeti i cili ndodhej gjithashtu n bark dhe krceu prpara fjals , pr t cilin edhe u lind.
U mbshtoll me pelena , por doli nga pelenat e varrit me ngjalljen e tij . U shtri n grazhd por u lavdrua nga ngjjt u lajmrua nga ylli dhe u adhurua nga magt .
Si ti pengohesh n ngjarjen dhe nuk analizon At q kuptohet?
U largua n Egjipt , por n ikje rrzoi idhujt.
Nuk kishte form as bukuri pr judenjt, por pr davidin ishte i mir n bukuri, m i lart se t gjith njerzit por vettin mbi mal dhe bhet m i ndritshm nga dielli , nj mistagogji pr t ardhmen.
20. U pagzua si njeri por na lau mkatet si Perndi u pagzua, jo sepse ai kishte nevoj t pastrohej, por q t shenjtroj ujrat.
U tundua si njeri por fitoi si Perndi; dhe na inkurajon t kemi guxim, sepse ai e ka mundur botn . Pati uri por ushqeu mijra , dhe sht buka e jets dhe e qiellit .
Pati etje por thrriti: nse dikush ka etje le t vij tek un e t pij dhe pr m tepr u premtoi q besimtart do t jen burim . U lodh por sht shlodhja e t lodhurve dhe t rnduarve .
E zuri gjumi por leht ecn mbi det qorton errat dhe bn t leht pjetrin q po fundosej .
Paguan taksn, por e merr nga peshku dhe sht mbret i aryre q mbledhin taksa.
E quajn samaritan dhe t demonizuar por shpton At q po zbriste nga jeruzalemi dhe ra n duart e kusarve njihet nga demont i dbon demont, mbyt legjeonin e frymrave dhe shikon kryetarin e demonve t bjer si vettim . Goditet me gur, por nuk kapet .
Lutet por ai dgjon lutjet tona . Loton por pushon lott .
Pyet ku sht varrosur llazari , sepse sht njeri, por e ngjall llazarin , sepse sht Perndi.
Shitet, madje shum lir, domethn 30 sikla argjendi , por blen botn dhe madje me mim t madh, me vet gjakun e tij . Drejtohet si dele n therje , por ruan izraelin , dhe tani gjith botn
Si qengj pa z , por sht fjala q u lajmrua me zrin e atij q brtet n shkrettir . U plagos dhe u trajtua keq por shron do smundje dhe do lngat
Lartsohet n kryq , gozhdohet, por na rivendos n drurin e jets shpton dhe kusarin q kryqzohet bashk me t dhe errson t gjitha gjrat e dukshme
I dhan t pij uthull, ushqehet me vrer . Kush? Ai q ktheu ujin n ver , ai q zhduku shijen e hidhur i mbli dhe m i dshiruari .
Jep jetn e tij, por ka pushtet dhe ta marr prsri , ndahet veli i tempullit sepse zbulohen t lartat, ahen shkmbinjt dhe t vdekurit ngjallen .
Vdes , por jep jet dhe me vdekjen zhduk vdekjen . Varroset por ngjallet .
Zbret n ferr por ngre lart shpirtra;ngjitet n qiejt ndhe do t vij t gjykoj t gjallt edhe t vdekurit ather ata do t provojn fjalt e tij.
Nse kto t japin shkakun e mashtrimit, le ta zgjidhin ato mashtrimin.
21. Kjo sht prgjigja jon ndaj atyre q flasin me enigma, sigurisht jo me dshir, (sepse nuk sht e plqyer tek besimtart t jen llafazan dhe t grinden; madje pr kt mjafton edhe nj kundrshtar) por detyrimisht pr ata q bien, mbasi dhe pr smundjet ekzistojn ilaet; dhe kshtu do t msojn se nuk jan t gjithditur dhe t pamposhtur, n mnyr q t plotsojn apo t lirojn ungjillin nga gjrat e teprta.
Sepse kur braktisim besimin dhe paraqesim fuqin e arsyes dhe me krkimet prjashtojm vrtetsin e shpirtit, pastaj nse arsyeja duket m posht gjrave q duhet t konceptoj (dhe do t duket patjetr m posht, ngaq bazohet n organ t dobt, mendjen ton), ather far bhet? Dobsia e arsyes duket si dobsi e misterit t besimit dhe kshtu, ashtu si mendon edhe Pali dituria e fjals e bn t kot kryqin . Sepse besimi sht ai q i jep kuptim arsyes ton.
Ai q shpjegon ato q nuk shpjegohen dhe zgjidh misteret , ai q na frymzon edhe ne t prishim bronket e dogmave t nxituara , ky kryesisht t ndrroj edhe kto, dhe n vend t mashtruesve ti bj besimtar, n vend t emrit q kan tani, ti bj t Krishter. Kt pra edhe lusim: ju kshillojm pr hir t Krishtit - pajtohuni me Perndin dhe mos e shuani frymn apo madje Krishti t pajtohet me ju dhe pastaj m s fundi tju ndrioj fryma.
Por nse ju jeni shum grindavec, ne pr m tepr dshirojm t ruajm pr t mirn ton dogmn e trinis dhe urojm q t shptohemi nga trinia, duke qndruar t pastr dhe t panjoll deri n zbulesn e plot t atyre gjrave q dshirojm, n personin e vet Krishtit, zotit ton, t cilit i prket lavdia e prjetshme. Amin.
Ligjrata 30
Mbi Birin
1. Manovrat dhe ndrthurjet e arsyetimeve t tua i prisha n mnyr t mjaftueshme me fuqin e fryms, ndrsa kundrshtimet dhe kundrthniet e mbshtetura n shkrimet e shenjta me t cilat ata q prdorin letrn keqazi dhe duke fallsifikuar kuptimin e teksteve trheqin t shumtt dhe shtrembrojn rrugn e s vrtets, i kam anolluar menjher dhe ashtu si besoj personalisht, n mnyr t prer pr t ndershmit dhe m t lartit dhe kryesisht cilsit e Perndishme ia dhash hyjnis, ndrsa m t ultat dhe kryesisht njerzoret tek i bri pr ne adam i ri, i cili mbetet Perndi, q psoi pr prishjen e mkatit. Nuk u futa n hollsi, sepse ligjrata prparon me nxitim, por ti krkon prgjigje dhe mbi kt shkurtimisht, q t mos trhiqesh me hamendsi. Pr t gjitha kto do t paraqes n mnyr t prmbledhur dhe kto, duke ndar raportin n kapituj t numruara q t kujtohen leht.
2. Sigurisht ata kan si t parn dhe shum t prdorshme kt: zoti m krijoi n fillim t rrugs s tij, prpara veprave t tij
Si do ti prgjigjemi ksaj? Nuk do t akuzojm solomonin, nuk do ti refuzojm si fjaj t vjetra t pavlefshme pr shkak t shprdorimit t tyre t br koht e fundit, nuk do t themi q fjala thuhet me an t gojs s dituris s personifikuar, t ashtuquajturs shkenc, t fjals artificiale me an t s cils u bn t gjitha; dhe sigurisht shkrimi e ka zakon t personifikoj dhe shum qnie t pashpirt ashtu si thot deti tha kt dhe at, dhe humnera tha nuk sht tek un , dhe qiejt tregojn lavdin e Perndis , dhe diku shpata jep nj urdhr dhe nxiten t krcejn malet dhe kodrat . Asgj prej ktyre nuk mbshtesim, edhe pse disa m t vjetr i prkrahn si pozita t forta, edhe pse fjala thuhet nprmjet gojs s ktij shptimtari, t dituris s vrtet.
S pari le t bjm nj arsyetim t shkurtr. Cila nga gjrat sht pa shkak? - hyjnia, sepse asnj nuk ka mundsi t na thot se Perndia ka shkak; nse do t kishte, ky do t ishte m i vjetr se Perndia. Cili pra sht shkaku i natyrs njerzore, t cilin denjoi ta vesh pr hirin ton? - patjetr q t shptohemi, sepse gj tjetr ka mundsi t jet? Ather mbasi n kt paragraf gjejm t thuhet qartazi dhe krijoi dhe m lindi citimi sht i kuptueshm. At q e gjejm t thuhet i shoqruar prej shfaqjes s shkakut do ta njohim si t drejtn e natyrs njerzore, ndrsa At q e gjejm t thjesht dhe pa shkak do ta llogarisim n natyrn hyjnore. Mos krijoi nuk thuhet bashk me shkakun? Sepse thot: m krijoi mua n fillim t rrugve t tij pr veprat e tij vepr e duarve t tij e vrteta dhe drejtsia , pr hir t t cilve ka si vajosje hyjnin, sepse kjo sht vajosja e natyrs s tij njerzore. Ndrsa m lindi e thot pa shfaqje t shkakut, nse jo, tregom ku duket ndonj shtes e tij. Ather cila fjal do t bj t mundur t drejtsohet si kundrshtim n At q urtsia quhet krijes sipas lindjes toksore, dhe lindje sipas s pars m t pakonceptueshme?
3. Pas ksaj vjen ajo q quhet shrbtor duke shrbyer mir pr hir t t shumtve dhe se sht e shumt t quhet i larti i Perndis . Dhe u b me t vrtet shrbtor me pranimin e mishit, rritjen dhe psimet tona, pr hir t liris ton dhe t gjith atyre q i shptoi nga mkati q i zotronte. far gjje m e madhe ekziston pr njeriun e parndsishm sesa t bashkohet me Perndin dhe me an t bashkimit t bhet Perndi, dhe kaq t kujdeset agimi prej s larti aq sa foshnja e prkushtuar q lindet t quhet Bir i t lartit dhe ti jepet emri q sht prmbi t gjith emrat . ǒtjetr mund t jet ai nse jo Perndi?madje t ulet do gju prpara tij i cili pr ne mori trajt shrbtori atij q bashkoi ikonn hyjnore me formn e shrbtorit dhe t msoj e gjith shtpia e izraelit q Perndia e bri Krisht dhe zot . Kto u bn me veprimin e Birit dhe me plqimin e Atit.
4. S dyti, far kan ata si madhshti dhe m tepr t pamposhtur? sht shkruar thon ai t mbretroj deri n nj pik, dhe t jet i pranueshm n qiell deri n kohn e riprtritjes s gjithkaje dhe t zotroj n fronin e djatht derisa t sundoj mbi armiqt e tij .
Dhe pas ktyre far? Do t pushohet nga mbretria, apo do t largohet nga qiejt dhe cili do t pushoj? Dhe pr cilin shkak? far shpjegues i guximshm q je dhe sa i papernduar! Madje dhe dgjon q mbretria e tij nuk ka fund , por kt e pson sepse nuk di q deri patjetr nuk ndan t ardhmen, por thjesht vendos q deri n nj pik, madje nuk anullon dhe pas ktyre. Sepse si ke mundsi ta kuptosh ndryshe dhe ja un jam me ju gjith ditt deri n fund t jets , q t mos prmend edhe thnie t tjera t ngjashme? Mos do t thot q pas mbarimit nuk do t jet bashk me ata? Dhe pr far arsye? Ve ktij nuk ke mundsi t dallosh ato q kan kuptim sepse thot q mbretron n mnyr t dyfisht; nga njra an si mbret i gjithfuqishm i atyre q duan dhe q nuk duan, nga ana tjetr si mbret q shkakton qndrimin e nnshtrimit dhe kshtu na vendos nn mbretrin e tij ne q pranuam t mbretrojm nn t. Dhe sipas mnyrs s par dhe t detyrueshme t t kuptuarit t mbretris nuk do t ekzistoj fund; ndrsa e s dyts? Cili sht misioni i saj? T na marr n kraht e tij dhe t na shptoj. Pas ksaj far nevojitet t imponohet mbi t nnshtruarit? Pas ksaj shfaqet, q t gjykoj tokn dhe t ndaj t shptuarit nga t humburit dhe pas gjykimit lartsohet si Perndi n mes Perndive , domethn t shptuarve, duke i renditur dhe duke i prcaktuar se pr k banes sht i denj secili.
5. Pas ktyre vendos dhe krkesn tjetr, nnshtrimin, me an t t cilit ti mendon se Biri do ti nnshtrohet Atit. Pse e kupton si nnshtrim q do t bhet dhe ashtu si tani t jet akoma i pannshtruar? dhe n mnyr t prgjithshme a sht e nevojshme t nnshtrohet tek Perndia mbasi sht Perndi? Flet si t ishte e mundur pr ndonj kusar apo ateist, por kujdes se si prparon arsyetimi yt. Ashtu si pr mua u quajt mallkim prishsi i mallkimit q m rndonte dhe ashtu u quajt mkat, ai q ngre mkatin e bots dhe ashtu si bhet adam i ri n vend t t vjetrit, kshtu dhe mosbindjen time e merr mbi supe si t tijn duke vepruar si kreu i gjith trupit . Dhe prderisa un jam i pabindur dhe kryengrits me mohimin e Perndis dhe me pasionet, quhet dhe Krishti i pabindur pr hatrin tim. Por kur atij i nnshtrohen t gjitha (do t nnshtrohen dhe me vetdije dhe me ndryshim), ather dhe ky do t ket plotsuar nnshtrimin e tij, duke m sjell mua t shptuarin. Ky sht nnshtrimi i Krishtit sipas mendimit tim, prmbushja e dshirs atrore. Biri i nnshtrohet Atit dhe Ati Birit; Biri duke vepruar, ndrsa Ati duke plqyer, gj q e tham edhe m sipr. Kshtu q ai q nnshtroi i paraqet t nnshtruarn Perndis, duke br t tijn At q sht e jona. M duket se sht e till dhe o Perndi, Perndia im, prse m ke braktJesur? . Sigurisht nuk u braktis ai nga Ati ose nga hyjnia e tij, ashtu si mendojn disa, e cila sikur u tremb nga psimi dhe prandaj u largua nga ai q vuante, sepse dhe n prgjithsi kush e detyroi dhe t lindet n tok dhe t kryqzohet? Por sikundr thash me veten e tij ai na simbolizon ne. Ne jemi m par t braktJesur dhe t shthurur, pastaj thirrur dhe t shptuar me psimet e t papsuarit. Me t njjtn mnyr i ngarkuar dhe me budallallkun dhe mkatin ton, thot me an t psalmit ato q thuhen n vazhdim t thnies s mparshme, sepse sht mse e qart q psalmi 21 i dedikohet Krishtit.
6. Nn kt frym thuhen edhe citimet q: msoi bindjen nga ato q psoi dhe klithma dhe lott dhe se u lut dhe u dgjua dhe adhurimi . Kto kryhen me mnyr dramatike dhe ndrthuren n mnyr t admirueshme pr hatrin ton, sepse si fjal as bindej as nuk bindej; kto i prkasin t nnshtruarve dhe t atyre q jan m t ult, ndrsa e para atyre q mendojn mir, tjetra atyre q meritojn ferrin. Dhe si form shrbtori , zbret tek bashkshrbtort e tij dhe shrbtort e tij dhe merr trajtn e huaj dhe ngarkohet plotsisht me veorit e mia, n mnyr q n fytyrn e tij, ai t shkrij (n mua) t keqen ashtu si zjarri qiriun ose dielli avullin e toks dhe un t bhem pjestar i veorive t tij pr hir t bashkimit. Prandaj merr prsipr t bj bindjen realisht dhe merr prvoj prej psimit. Sepse nuk mjafton dshira, ashtu si ndodh edhe tek ne, nse nuk prparojm n realizim. Treguesi i dshirs sht vepra. Madje nuk sht e keqe t supozojm edhe kt, se provon bindjen ton dhe mat gjithka me psimet e tij pr mjeshtrin e njeridashjes, n mnyr q t jet n pozicion t njoh prej t tijave, gjrat tona dhe pr ne ajo q na krkohet t fitojm, sht aq sa dhe ajo q na dhurohet, duke llogaritur bashk me psimin ton edhe dobsin ton. Sepse, nse me an t mishrimit t tij largohet drita e cila ndrion n errsir domethn kt jet nga ana e errsirs s mbetur, nnkuptoj t ligun dhe ngacmuesin, ather sa zotron errsira q sht edhe m e dobt? Dhe far udie nse ne zotrojm disi, kur ai e shmangu krejtsisht pushtimin? Ishte m e madhe ajo q u largua ai sesa ajo q u pushtuam ne, gj q sht e kuptueshme pr njerzit q mendojn drejt. Meq kujtoj, dshiroj q t shtoj n ato q thash edhe kt, sepse, duke qn se ai vet vuajti kur u tundua, mund tu vij n ndihm atyre q tundohen i cili qartazi na drejton n t njjtin kuptim. Dhe do t jet Perndia gjithka n t gjith gjat kohs s riprtritjes . Jo Ati n t cilin do t shkrij dhe do t thithet gjoja Biri, ashtu si zjarri i nj pishtari q shkputet pr pak dhe n vazhdim prsri bashkohet (dhe le t mos pengohen me kt thnie sabeliant), por i gjithi Perndi, kur nuk do t jemi m shum, ashtu si tani, q si pasoj e lvizjeve t ndryshme t pasioneve nuk kemi n veten ton aspak Perndi ose kemi pak, por plotsisht t mbushur me idet e Perndis, q t kemi mundsi t nxm t gjith Perndin dhe vetm at. Kjo sht prsosmria drejt t cils vrapojm. Dshmi rreth ksaj na jep vet pali, sepse At q ktu e thot n mnyr t prgjithshme pr Perndin, diku tjetr e zbulon qarazi n Krishtin. far thot? ktu nuk ka m grek a judej, rrethprerje dhe parrethprerje, barbar e skithas, shrbtor e i lir, por Krishti sht gjithka dhe n t gjith
7. S treti numro m i madh . S katrti Perndia im dhe Perndia juaj . Dhe nse thuhet vetm m i madh dhe jo i barabart, ndoshta kjo sht dika pr ata. Prderisa q t dyja i gjejm qart, far do t thon guximtart? far kan t fuqishme? Si do t pajtohen t papajtueshmet? Sepse a sht e mundur kjo gj t jet m e madhe se nj tjetr dhe njkohsisht e barabart; apo ndoshta bhet e dukshme q m e madhe prmendet n At q sht pa shkak ndrsa e barabart n natyr? Un pranoj dhe kt pr iltrsin time t shumt. Ndoshta tjetri nuk sht dakort me pikpamjen time dhe thot q dika q vjen nga nj shkak kaq i madh, nga ai q sht pa shkak, nuk sht m i ult; sepse sht pjestar i lavdis pafillim, mbasi vjen prej atij q sht pa fillim ka tashm lindjen, nj avantazh kaq t madh dhe t respektueshm, sikundr e konceptojn ata q e arsyetojn. T shpjegoj dikush q (ati) sht m i madh n natyrn njerzore t (Birit), sht e vrtet, por jo e rndsishme. Sepse far ka t uditshme, nse Perndia sht m i lart se njeriu? Kto kam pr t thn tek ata q paraqesin me mburrje m i madh.
8. Perndi do t ishte e mundur t quhej jo e fjals, por e t dukshmit, sepse si do t ishte e mundur t jet Perndi i vet Perndis? Ashtu dhe at quhet i t dukshmit dhe jo i fjals, sepse n t vrtet sht i dyfisht. Si pasoj sht e kundrt me prfundimin ton q e para t thuhet kryesisht pr t dyja, ndrsa e dyta edhe sipas kuptimit t drejt dhe n mnyr shprdoruese. Sigurisht thuhet Perndi, Perndi n kuptimin e drejt t fjals, ndrsa e prdorur n mnyr shprdoruese at; dhe kjo sht ajo q krijon mashtrimin tek heretikt, bashkimi i emrave, ndrsa ata thuhen dhe n mnyr abuzive dhe n kuptimin e drejt njri pas tjetrit pr arsye t bashkimit t dy natyrave. Dhe ja, nj tregues ku dallohen natyrat, ndrsa emrat dallohen vetm n mnyr teorike. Dgjo palin q thot: q Perndia i zotit ton Jesu Krisht, Ati i lavdis.. . Edhe pse jan nj q t dyja, jo vetm n natyr, por edhe n trsin e tyre t bashkuar. ǒgj tjetr do t bhet m tepr e kuptueshme?
9. S pesti, numro q ai ka jet n vetvete , ose gjykim , ose trashgimin e kombeve , ose pushtet mbi do mish , ose lavdin , ose nxnsit , ose ato sa tjerat q prmenden. Dhe kjo sht veori e natyrs njerzore. Por edhe n natyrn hyjnore po ti vendossh, asnj nga kto nuk sht pa vend, sepse nuk do tia thuash si t fituara m pas, por si t bashkqna q nga fillimi, dhe nn kuptimin e tyre prej natyrs s produkteve dhe jo prej hirit.
10. S gjashti, vendos q n t vrtet n t vrtet po ju them se Biri nuk mund t bj asgj prej vetvetes, prve asaj q sheh se bn ati . Kjo prsri ka kt kuptim. Ajo q ka mundsi dhe nuk ka mundsi, nuk sht prej atyre q thuhen me nj kuptim; por me shum kuptime. Diku tjetr thuhet duke pasur kuptimin e mosrritjes s fuqis dhe t kohs s kufizuar dhe n lidhje me dika, p.sh ashtu si nuk ka mundsi foshnja t vrapoj, ose qenushi t shikoj, ose t mund n gar filanin. Por me ushtrimin ndoshta, ndonjher do t vrapoj, do t shoh dhe do t fitoj garn me filanin edhe pse ndaj tjetrit nuk do t ket mundsi t prpiqet. Diku tjetr thuhet duke treguar q sht dika q sht shum i madh, ashtu si tek nj qytet i ngritur n maj t malit nuk mund t fshihet sepse ekziston dhe rasti q ndonjher t ket mundsi t fshihet, p.sh. Nse kishte prpara tij nj mal m t madh. Diku tjetr ka kuptimin nuk duhet ashtu si tek pr sa koh kan me vete dhndrrin nuk mund t agjrojn ose ai q shikon truprisht (se koha e kthimit t tij nuk sht koh privimi, por gzimi) ose ai q kuptohet si fjala (sepse far nevoje kan t kreshmojn truprisht ata q jan pastruar me an t fjals?). Diku tjetr ka kuptimin nuk dshiron, ashtu si te dhe pr shkak t mosbesimit t tyre, ai nuk bri aty shum vepra t pushtetshme , sepse pr shrimet nevojiten q t dyja: dhe besimi i atyre q do shrohen dhe fuqia e atij q shron, nuk ishte e mundur t bj mrekullira me nj prej tyre, prderisa mungonte bashkimi. Mendoj se duhet t shtoj dhe kt bashk me veprimin e dobishm, sepse nuk sht i dobishm shrimi tek ata q do t dmtohen prej tij pr arsye t mosbesimit. I ktij rendi sht dhe bota nuk mund tju urrej juve dhe si mund t flisni mir kur jeni t kqij , sepse kta nuk i prkasin mundsis por vullnetit. S fundi ekziston dhe nj kuptim i till; se dika q sht e pamundur nga natyra, sht e mundur pr Perndin, nse ai dshiron, ashtu si ai vet nuk sht e mundur t lindet dy her ). Ose gjilpra t lr t kaloj ndrmjet vetes deven . Sepse nse dshiron Perndia cili ka mundsi t pengoj t bhen dhe kto?
11. Jasht prej t gjith ktyre sht krejtsisht e pamundur dhe e pabesueshme, ashtu si kjo q do t analizojm tani. Domethn, ashtu si Perndia sht e pamundur t jet dinak, ose t mos ekzistoj (sepse kto do t ishin pamundsi dhe jo mundsi e Perndis), ose t ekzistoj ajo q nuk ekziston, ose dy her dy t bjn dhe katr dhe dhjet, pikrisht kshtu sht e pamundur dhe e pazakont t bj Biri dika nga ato q nuk bn ati. Sepse t gjitha ato q i ka Ati jan t Birit . Dhe e kundrta gjithka e Birit sht dhe e Atit . Pra, asgj e veant, sepse t gjitha jan t prbashkta. Sepse edhe vet qnien e kan t prbashkt dhe t t njjtit nder edhe pse Biri e ka nga ati. Nn kt kuptim thuhet dhe un jetoj pr shkak t Atit , jo se jeta e tij dhe qenia e tij varen q atje, por q atje ekziston i pakoh dhe pa shkak. Mos vall shikon atin si e bn dika dhe kshtu bn edhe ai? .. Ashtu si piktort dhe shkrimtart t cilt nuk kan mundsi t arrijn pikrisht sipas nj mnyre tjetr, vese vetm nse shikojn prototipin dhe drejtohen prej tij? Por si urtsia ka nevoj pr msues, ose si ka mundsi t bj dika pa u msuar? Dhe si bn ose bri ati? Mos vall krijoi nj tjetr bot n vend t ksaj t tanishmes dhe do t bj t ardhmen dhe duke par kto Biri krijoi kshtu dhe ai kt bot t tanishme ka mundsi t bj dhe nj kopjim t s ardhmes? Pra sipas ktij shpjegimi ekzistojn katr bot: dy krijime t Atit dhe dy t Birit.
Oh, marrzi! Dhe kur ose k pastroi Ati nga lebra dhe i liroi nga demont dhe smundjet dhe ngjalli t vdekurit dhe eci mbi det dhe bri kaq e kaq t tjera duke vepruar m par n mnyr q t bj dhe Biri ato q ai bri? Apo mos sht krejtsisht e qart q Ati skicon shmbullin e ktyre gjrave, ndrsa Biri i kryen, jo si shrbtor, as si i paditur, por si njohs dhe zot dhe q t shprehemi m me afrimitet, si vet ati? Un kshtu e pranoj At q gjrat n fakt q bn Ati i bn po ashtu dhe Biri . Jo se krijesat kan t ngjashmet e tyre, por pushteti sht i njjt dhe kjo mendoj do t thot q Ati im vepron deri tani, edhe un veproj . Gjithashtu dhe rregullimin dhe ruajtjen e atyre q u krijuan, sikundr e shfaq tek i bn errat lajmtar t tij , ai e ka krijuar tokn mbi themelet e saj ( ndrsa kto nj her u bn dhe u forcuan), dhe q forcohet bubullima dhe krijohet fryma gjra t cilat nga natyra u krijuan nj her, ndrsa veprimi sht i vazhdueshm dhe shfaqet tani.
12. S shtati prmend q Biri zbriti prej qiellit jo pr t br vullnetin tim, por vullnetin e atij q m ka drguar . Dhe nse kto nuk i thoshte vet ai q zbriti, do t thoshim q fjaln e vendosi njeriu, jo ai q mendojm si shptimtar ( sepse dshira e tij nuk sht aspak e kundrt me t Perndis, mbasi u hyjnizua trsisht), por ai q sht i ngjashm me ne; sepse dshira njerzore nuk e pason gjithmon At hyjnoren, por vihet prball si me nj shum t madh dhe lufton. Kshtu e kuptuam ndryshe dhe At q ati im, nse sht e mundur, largoje prej meje kt kup, megjithat jo si dua un, por si do ti . o at, po t duash largoje kt kup nga un! Megjithat mos u bft vullneti im, por i yti , sepse as nuk ishte e pamundur t mos dij nse sht e mundur ose jo as q dshira njerzore t kundrshtoj At hyjnoren. Ngaq pra kt q tham tani e tha ai q foli (zbriti) dhe jo ajo q mori, (domethn natyra njerzore), nn kt shpjegim do t prgjigjemi edhe ne. Nuk e thot sikur t jet dshira personale e Birit t jet e ndryshme nga dshira e Atit, por sikur t mos jet e till dhe ajo q del si prfundim sht si m posht: jo q t bj nj dshir q sht e imja, sepse dshira ime nuk sht ndryshe nga dshira jote, por dshira e prbashkt e imja dhe e jotja, mbasi kemi nj hyjni dhe si pasoj nj vullnet. Sepse shum nga ato q thuhen kshtu thuhen nga ana e prbashkt dhe jo pohuese por mohuese, ashtu si Perndia nuk e jep frymn e tij me mas , sepse as e jep dhe as sht e matur, mbasi nuk sht e mundur q Perndia t shtoj Perndi tek (dikush) ; dhe se nuk ekziston ndonj gabim nga ana ime nuk e thot sikur t ekzistoj, por sikur t mos ekzistoj. Gjithashtu edhe tek ai na shptoi me an t veprave t drejta q bm mbasi nuk bm. Kjo duket edhe prej ktyre. far sht dshira e Atit? Thot sht kjo q kushdo q beson tek Biri shptohet dhe arrin ngjalljen e ardhshme. Mos kjo sht dhe dshira e Atit, dhe nuk sht fare dshira e Birit? Apo mos vall ungjillzohet dhe besohet pa dshiruar ai? Dhe cili do ta besonte kt? Sepse dhe nse fjala e dgjuar nuk sht e Birit por e Atit. ka kt kuptim. Sado q t mendoj sht e pamundur t pranoj q e prbashkta sht personalisht e tjetrit apo vetm e tij; mendoj dhe n kdo tjetr. Nse bie n mendime rreth dshirs sipas ksaj mnyre do t mendosh drejt dhe n mnyr t respektueshme dhe plot ndershmri, sipas mendimit tim.
13. S teti ata paraqesin t t njohin ty t vetmin Perndi t vrtet dhe Jesu Krishtin q ti ke drguar dhe askush nuk sht i mir prve nj t vetmi, domethn Perndis , por kjo m duket se e ka zgjidhjen shum leht. Nse i japim t vetmit t vrtet Atit, ku do t japsh un jam e vrteta? . Ndryshe nse shpjegon kshtu dhe t vetmin Perndi t ditur ose ai q i vetmi e ka pavdeksin dhe rri n drit t paafrueshme ose dhe mbretit t amshuar, t pavdekshmit, t padukshmit t vetmit Perndi t ditur, shkon dhe akuzon Birin n vdekje dhe n errsir dhe e zhveshe nga i ditur dhe mbret dhe i padukshm dhe n prgjithsi nga Perndi, gj q sht qendra kryesore e t thnave tona. Dhe si bashk me t tjerat nuk do t humb dhe mirsin, e cila pr m tepr sht vetm e Perndis? Pra, mendoj se t t njohin ty t vetmit Perndi t vrtet thuhet nga njra an q t prjashtohen t paekzistuarat, t ashtuquajtura dhe Perndira, sepse nuk do t vazhdonte dhe Jesu Krishtin q ti ke drguar , nse t vetmin t vrtet dallohet ndaj atij dhe nse fraza nuk prmendet n mnyr t prgjithshme n gjith hyjnin. Ndrsa askush nuk sht i mir sht prgjigje drejtuar msuesi i ligjit, ngacmues, i cili i dha atij mirsin si njeriut. Pra, i thot q mirsia e tejskajshme i prket vetm Perndis edhe akoma nse prdoret si cilsi e njeriut ashtu si tek njeriu i mir nga thesari i mir i zemrs nxjerr gjra t mira dhe i dhash mbretris mirsin n ty, q i tha Perndia saulit pr davidin dhe o zot bju t mir njerzve t mir dhe atyre q kan zemr t ndershme dhe sa t tjera t ngjashme thuhen pr njerzit e lavdruar tek t cilt arriti pasoja e mirsis fillestare n pjes m t ulta. Dhe nse nga njra an t mbush mendjen n kt, kjo sht e shklqyer; por nse jo, ather far prgjigje do t kesh ndaj atyre q t vrsulen, prve citimeve dhe duke thn sipas parimeve t tua q vetm Biri u quajt Perndi? Ku? N cilin citim? N At ky sht Perndia yn, nj tjetr me t nuk mund t matet. dhe pak m posht vazhdon kshtu ai edhe u pa mbi tok dhe midis njerzve banoi. . Q kjo thuhet sigurisht pr Birin dhe jo pr atin e shfaq qart vazhdimi, sepse ai sht ai q na shoqroi truprisht dhe jetoi me ne t poshtmit. N mnyr q nse mbizotron mendimi (yt) sipas t cilit i vetmi thuhet q t prjashtohet Ati dhe jo Perndit e trilluara, ather mbi zellin ton pr t mbrojtur Birin humbm atin! Dhe far gjje m t keqe ose m t dmshme t ksaj fitoreje kishte mundsi t ndodh?
14. S nnti, do t thon At q sepse gjithmon rron q t ndrmjetsoj pr ta sigurisht mir dhe shum mistagogjike dhe humane sepse t ndrmjetoj nuk ka kuptimin e krkon hakmarrje ashtu si zakonisht prdoret nga shumica; kjo sht dhe disi e ult, por do t thot se ndrmjeton pr ne si ndrmjets ashtu si thuhet dhe pr frymn q ndrhyn pr ne . n fakt nj sht Perndia dhe nj sht i vetmi ndrmjetsi midis Perndis dhe njerzve, Jesu Krishti njeri . Akoma edhe tani ndrmjeton pr shptimin tim, derisa t m bj Perndi me fuqin e mishrimit, sepse ka edhe trup, At q mori, megjithse nuk duket m si njeri i mishruar me pamkatshmrit, nnkuptoj pasionet e mia njerzore. Dhe kshtu kemi nj avokat tek Ati, Jesu Krishtin t drejtin , jo se bie n gjunj dhe qarkullon si shrbtor prpara Atit q t lutet pr ne. Dboje kt dyshim me t vrtet robrues dhe t padenj pr frymn. As Ati nuk sht e mundur t krkoj gjra t tilla, as Biri t psoj, as duhet t mendojm gjra t tilla pr Perndin. Por, na bind t presim me durim ato q ai psoi si njeri, si fjal q sht dhe kshillues. Kt nnkuptoj me ndrmjetim..
15. S dhjeti, kan padijen q askush nuk njeh ditn e fundit ose orn, as dhe vet Biri, por vetm ati . Dhe si nuk di dika urtsia e gjrave, brsi i jetve, bashkkrijuesi dhe rikrijuesi, fundi i gjrave? Si nuk di ai q njeh gjrat e Perndis, ashtu si fryma e njeriut njeh t brendshmet e njeriut? far ekziston m e prsosur se kjo dije? Dhe si nga njra an i di pikrisht gjrat para kohe dhe mnyrn me t ciln ato q jan pr synimin prfundimtar dhe nga ana tjetr nuk di orn? Gjja ngjan me enigm. Ashtu, nse thoshte dikush se nga njra an njeh pikrisht gjra para murit, dhe nga ana tjetr nuk di murin, ose ndrsa di mir fundin e dits nuk di fillimin e nats; ku njohja e njrs detyrimisht prfshin edhe tjetrn. Mos nuk sht e qart tek t gjith se nga njra an e di si Perndi dhe nga ana tjetr si njeri thot se nuk e di, nse dikush dallon t dukshmen nga e padukshmja? Sepse q t thuhet atje emri Bir pa prcaktim dhe t mos sqarohet cili Bir ( i Perndis apo i njeriut) na lejon t nnkuptojm kt gj q, duke arsyetuar n mnyrn m shprestare t konsiderojm padijen si dika q i prket natyrs njerzore dhe jo asaj hyjnore. Pra, nse kjo prgjigje sht e mjaftueshme dhe e plot do t ndalojm ktu dhe t mos m krkoni asgj tjetr; por nse jo, ather e dyta q kam pr t thn sht se, ashtu si gjith t tjerat, kshtu dhe njohja e madhshtive duhet ti jepet shkakut q t nderohet si at. M duket se nse ndonj do t lexoj citimin me ton tjetr do ta kuptoj ashtu si dikush nga filologt tan se as Biri nuk e di ditn dhe orn pr arsye tjetr, prvese e di ati. Dhe cili sht kuptimi q futet? sht se ngaq e di Ati, prandaj e di dhe Biri, pra duket q kjo gj n asgj nuk sht e njohur ose e konceptueshme, prvese vetm n natyrn m t lart.
16. Duro t analizojm rreth asaj q ai mori urdhr dhe ruajti porosit dhe bn gjithmon ato q i plqejn Atit dhe pr prsosjen dhe lartsimin dhe q msoi t jet i bindur nga ato q psoi dhe rreth kryepriftris dhe oferts dhe dha veten dhe i afroi lutje dhe urata atij q mund ta shptonte nga vdekja dhe ankthin dhe lutjen dhe djersn dhe do gj tjetr t ngjashme. Por sht e dukshme tek t gjith, q kto shprehje i referohen natyrs s dshiruar dhe jo psimit t tij m t lart dhe t pakthyeshm. Dhe nga njra an fjala pr kundrthnie arrin deri kaq sa t jet nj baz pr ata q krkojn m tepr dhe nj prkujtes (koment) i nj shqyrtimi m t prsosur. Nga ana tjetr ia vlen njlloj dhe sht n prputhje me t msiprmet q t analizojm dhe cilsit e Birit, t cilat jan t shumta dhe prmenden n shum veori t tij, dhe t shprehim do t thot secili dhe t tregojm misterin e emrave.
17. Dhe le t fillojm q ktu: hyjnorja nuk ka emr dhe kt e tregojn jo vetm t menduarit llogjik, por edhe hebrenjt shum t urt dhe shum t lasht saq na lejuan t supozojm. Ata q nderuan hyjnoren me shkrime t veanta dhe nuk e konsideruan t lejueshme as me vet shkronjat t shkruajn dhe pr Perndin dhe pr gjrat e tjera m t ulta se Perndia, sepse duhej q hyjnorja t ishte e palidhur me njerzoret deri n At pik, q kurr nuk do t ishte e mundur t pranojn t shprehet me nj shqiptim t analizuar, ose natyr t pazgjidhshme dhe t vetme. Sepse as t gjith ajrin nuk e thithi kurr ndonj deri m sot, as esencn e Perndis nuk e nxuri kurr plotsisht ndonj mendje ose e shprehu ndonj shqiptim. Por formojm n prgjithsi vetm nj prshtypje imagjinare dhe t zbeht dhe jo t drejtprdrejt duke e skicuar At prej veprave t tij. Dhe teolog i shklqyer midis nesh konsiderohet jo ai q gjeti dhe nxuri gjithka, mbasi ajo q kursen domethn (mendja njerzore) nuk nx gjithka, por ai q do t imagjinoj m tepr nga tjetri dhe do t mbledh n nj shkall m t lart brenda mendjes s tij shmblltyrn e s vrtets ose hijesin ose sido q ta emrtojm.
18. Nga njra an sa t kemi mundsi t tejkalojm t afrueshmet pr ne dhe nga ana tjetr une jam dhe Perndi, jan emrat q i afrohen m tepr esencs dhe nga kta m tepr une jam , jo vetm se kur i foli dikur moisiut dhe iu krkua t thot cili sht emri i tij dhe i thot q ti thot popullit une jam-i m ka drguar tek ju, por edhe sepse kt e gjejm me m tepr kuptim, sepse nga njra an emri Perndiedhe pse pr t ktilla specialistt e marrin prejardhjen nga folja vrapoj, lvizose nga djeg, ngaq hyjnorja sht gjithmon n lvizje dhe djeg qniet keqdashse (q ktu hyjnorja quhet zjarr q konsumon prandaj ky emr sht nga t quajturat n far (domethn n lidhje me dika) dhe jo absolute, njsoj edhe fjala zot, q edhe kjo prdoret si emr i Perndis, sepse thuhet un jam zoti, ky sht emri im dhe emri i tij sht zoti , por ne krkojm natyrn e cila sht qnie n vetvete dhe jo n lidhje me dika tjetr, qnia sht n t vrtet cilsi e Perndis dhe trsisht, as mbaron, as ndahet nga dika para tij ose pas tij, sepse nuk sht dika n t shkuarn ose n t ardhmen.
19. Prej emrave t tjer disa prmenden n mnyr t qart pr pushtetin, disa t tjera n planin e ekonomis hyjnore dhe pr m tepr nse i kuptojm dyfish, nga njra an trupore dhe nga ana tjetr mbitrupore p.sh n mnyr t qart pr pushtetin prmenden emrat: i gjithpushtetshm, mbret i lavdis ose i jetve ose i fuqive ose i t dashurit ose i mbretrve dhe zoti sabaoth domethn i ushtrive ose i fuqive ose i zotrve ndrsa n planin e ekonomis hyjnore prkasin emrat: Perndi q shpton , ose i hakmarrjes ose i paqes ose i drejtsis ose i abrahamit, i isakut dhe jakobit dhe i gjith izraelit , shpirtror dhe t lart. Sepse me an t ktyre drejtohemi n tre gjra; me frikn e dnimit, me shpresn e shptimit dhe m tepr t lavdis dhe me ushtrimin e virtyteve, prej t cilave vijn kto. Emri Perndi i hakmarrjes shkakton frikn, ndrsa Perndi i shptimit , shpresn dhe ushtrimin e virtyteve. Kshtu me ndrgjegjen q ka brenda tij Perndin, ai i cili arrin m shum dika nga kto t nxitoj drejt fundit dhe drejt prvetsimit t virtyteve. Dhe kto jan emrat e prbashkt t hyjnis, dhe n mnyr t veant pa fillim sht Ati, ndrsa i lindur pa fillim Biri dhe i palindur q buron ose vjen sht fryma e shenjt. Por le t vijm tek emrtimet e Birit pr t cilat filluam prej fillimit t ligjrats.
20. M duket pra, se quhet Bir , ngaq sht nj me atin n esence dhe jo vetm kjo, por edhe nga kjo, i vetmlindur, jo vetm q sht vetm ky nga vet Ati, por dhe sepse sipas mnyrs s vetme dhe jo ashtu si linden trupat. (fjal ) sepse lidhja e tij me atin sht si lidhja e fjals me mendjen, jo vetm se lindja e tij sht pa psim, por dhe se sht shum i lidhur dhe se sht lajmrim i Atit. Do t ket mundsi t thot dikush se sht kufizimi me objektin e tij t cilin cakton ngaq edhe ky quhet fjal. Sepse thot se intelekti i Birit e kuptoi atin dhe Biri sht tregues i leht dhe i shpejt i natyrs s Atit. do lindje sht fjal e heshtur e atij q lind. Nse ndonj thot se quhet fjal dhe ngaq ekziston n qniet nuk do t bj gabim, sepse far ekziston q t mos jet e br me fjal (rregull logjik)?
Urtsi quhet sepse sht shkenca e gjrave hyjnore dhe njerzore. Si sht e mundur q ai q krijoi arsyet t mos dij ato q krijoi.
Fuqi, sepse i ruan ato q u bn dhe fut tek ato fuqin q t ruhen.
E vrteta , sepse sht nj n natyr dhe jo shum, sepse e vrteta sht nj, ndrsa gnjeshtra sht e ngatrruar. Dhe ngaq sht vula e Atit shklqimi i pastr dhe origjinal .
Ikona , ngaq sht i nj esenc dhe ngaq esencn e ka ky prej Atit dhe jo Ati prej tij. Kjo sht natyra e ikons, t jet shmblles e prototipit dhe e atij q thuhet se sht ikona. Vetm q ktu ekziston dika m tepr, sepse n rastet e ikonave t tjera pamja sht pamje e palvizshme e nj prototipi t lvizshm, ndrsa n rastin e hyjnis Biri sht ikon e gjall e Atit t gjall dhe ka veorin e ngjashmris s plot, m tepr nga ajo q ka sethi me adamin dhe do i lindur me At q e lind. Sepse t tilla jan natyrat e t thjeshtve, nuk ndodh q n disa gjra t ngjajn dhe n t tjera t ndryshojn, por sht n trsin e tij, plotsisht imitimi i tjetrit, dhe nuk sht nj ngjasim por vet ajo tjetra.
Drit quhet ngaq sht shklqimi i shpirtrave q pastrohen me fjaln dhe jetn. Nse padija dhe mkati sht errsir, dija dhe jeta sipas Perndis sht drit.
Jet quhet sepse sht drit, prbrja dhe esenca e do natyre t arsyeshme, sepse n t jetojm, lvizim dhe jemi q me fuqi t dyfisht t fryrjes mbushemi frymmarrjen e jets , t gjith dhe me frymn e shenjt sa jemi n prmirsim dhe sa m tepr frym aq m tepr hapim gojn e mendjes .
Drejtsi , sepse ky ndan sipas vlers edhe rregullon n mnyr t drejt ata nn ligjin dhe ata nn hirin, shpirtin dhe trupin n mnyr q nga njra an t filloj dhe nga ana tjetr t vij dhe m e larta t ket udhheqjen e m t ultve n mnyr q t mos ngrej krye m e keqja ndaj m t mirs.
Shenjtrim , quhet sepse sht pastruesi n mnyr q t bhet ndokush prvetsuesi i pastrtis me an t pastrimit.
lirues , sepse na liron nga mkati q na zotron dhe ofron veten e tij si shprblenjs , q na blen dhe pastron botn.
S fundi, quhet ngjallje , sepse na ngre q ktu dhe ndrsa kemi vdekur nn mkatin na risjell n jet.
21. Nga njra an dhe kto jan gjithashtu t prbashkta (pr t dy natyrat) t atij q sht mbi ne, por edhe pr ne si ne, ato q jan veanarisht tonat dhe i prkasin natyrs son t dukshme, jan si vijon:
Njeri, quhet jo vetm q t kuptohet me an t natyrs s tij trupore nga truport, ndrsa sipas mnyrs tjetr nuk sht e mundur t kuptohet pr shkak t natyrs s tij t pakonceptueshme, por edhe q t shenjtroj me an t vetes s tij njeriun dhe t luaj rolin e tharmit n t gjith brumin dhe t shptoj nga dnimi brezin e t dnuarve duke na bashkuar me veten e tij, duke br gjithka mbi t gjith sa na u bn ne, ve mkatit, domethn u b trup, shpirt, mendje, t cilat i ndan vdekja dhe u b dega e prbashkt e t gjith atyre domethn njeri, Perndi i dukshm, q (t bhet i konceptueshm) ana e padukshme e tij.
Bir njeriu , quhet sepse vjen nga adami dhe virgjresha prej t cilve lindi. Nga njra an adamin e ka strgjysh, ndrsa virgjreshn nn t drejtprdrejt por jo me proedurn e lindjes.
Krisht , quhet prsri ngaq ka hyjnin, sepse kjo sht vajosja e natyrs njerzore, e cila nuk e shenjtron me veprimin e saj ashtu si t vajosurit e tjer, por me t qnurit plotsisht prezent n t. Natyra hyjnore, kishte detyr t bj t quhet njeri natyra e vajosur, dhe t bhet Perndi natyra q do t vajoset.
Quhet dhe udha , sepse nprmjet tij kalojm ne (drejt hyjnizimit). Der , sepse nprmjet tij hyjm. Bari , sepse na on n vend gjelbrimi dhe na ushqen me ujin e shlodhjes dhe q atje na udhheq n kullot dhe lufton pr ne egrsirat, kthen At q humbet, risjell t humburin, lidh plagt e atij q ka psuar thyerje, ruan t fortin dhe na grumbullon n grigjn qiellore me fjalt e shkencs baritore .
Dele quhet ngaq sht therore e therur. Qengj ngaq sht i prkryer. Kryeprift , quhet si i ofruar.
Melkisedek , prsri ngaq sht pa nn sipas natyrs s tij t lart dhe pa at sipas natyrs son dhe ngaq sht pa gjenealogji sipas prejardhjes s siprme sepse thot dhe nga brezi i tij kush mendoi se ai ishte larguar nga toka e t gjallve? dhe ngaq sht mbreti salemit q do t thot i paqes dhe mbret i drejtsis dhe ngaq u merr t dhjetn patriarkve kur marrin hir duke fituar mbi fuqit e liga. . Pra t paraqita dhe emrtimet e Birit. Midis ktyre t qarkullosh me qndrim si pr Perndin, kur bhet fjal pr emrtime t larta dhe me dhembshuri kur bhet fjal pr emrtime njerzore. Ose madje trsisht mendo si pr Perndin q t bhesh Perndi i ngritur prej t poshtmeve pr hir t atij q zbriti pr ne prej t siprmeve. Mbi t gjitha dhe para s gjithash t ruash kt, dhe nuk ka mundsi t adhurosh disa emra m t lart dhe disa m t ult.
I par truprisht, Jesu Krishti dje dhe sot, sht shpirtrisht i njjt prjet t jetve. Amin.
srd_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn