als_Latn dik_Latn sag_Latn
Rita Strakosha
Terapia konjitive është lloji kryesor i terapisë që mësohet sot në degën e psikologjisë në Shqipëri. Sipas kësaj terapie shkaku kryesor i ҫrregullimit mendor është mënyra e gabuar e të menduarit. Për terapinë konjitive ka studime që tregojnë se është pak e suksesshmë. Fakti që depresioni diagnostikohet edhe tek kafshët, të cilat nuk mendojnë, tregon se depresioni mund të ketë pak lidhje me mendimet dhe terapia konjitive është shumë pak për të shëruar depresionin.
Bonnie Beaver, drejtor i Kolegjit Amerikan të Bihejvioristëve Veterinarë, thotë se është e vështirë për të kuptuar nëse qentë vuajnë nga depresioni, sepse nuk mund ti pyesim. Por në praktikën klinike, ka situata kur depresioni është shpjegimi i vetëm i shenjave që ka qeni. Ky ndodh zakonisht gjatë periudhave të ndryshimit, por rrallëherë zgjat më shumë se disa muaj. Simptomat janë të ngjashme me depresionin tek njerëzit: qeni bëhet i tërhequr, inaktiv. Ndryshon zakonet e të ngrënit dhe të fjeturit. Nuk merr pjesë në aktivitetet që ka pas pëlqyer më parë.
Ndryshime të mëdhaja në jetën e qenit mund të sjellin simptoma depresioni. Ndryshimi mund të jetë hyrja në një shtëpi të re, martesa e pronarit, lindja e një fëmije në shtëpi, apo ardhja e një kafshe të re shtëpiake. Madje dhe një ndryshim në rutinën ditore të qenit, si psh. kur pronari fillon punë të re, mund ta bëjë qenin të sëmuret me depresion.
Një shkak shumë i zakonshëm është vdekja e pronarit. Qeni ndjen hidhërimin e anëtarëve të tjerë të shtëpisë dhe reagon njësoj. Ose ndjen se e lënë pas dore, dhe mërzitet.
Në vitin 2007, Autoriteti Amerikan i Ilaҫeve ka aprovuar një antidepresant për qentë, Reconcile, ekuivalenti i Prosakut për njerëzit. Ilaҫi prodhohet nga Eli Lilly. Antidepresantit i kanë dhënë një aromë mishi viҫi, dhe hahet. Ilaҫi ka trajtuar me sukes së bashku me terapi të tjera, 70% të qenve të depresuar. Ҫrregullimi për të cilin është aprovuar ilaҫi quhet “ankthi i qenit nga ndarja”, i cili ndodh kur qeni lihet vetëm nga pronari.
Ilaҫi hyn në klasën e ilaҫeve SSRI, dhe mund të shkaktojë efekte anësore si agresivitet të shtuar.
Masa të tjera për të larguar depresionin nga qentë janë ushtrimet fizike, përfshirja e qenit në aktivitete që i pëlqejnë. Sipas Beaver, qeni nuk duhet mburrur kur tregon sjellje të depresuar, sepse mund të kujtojë se po shpërblehet dhe sillet dhe më shumë i depresuar.
Prozaku likuid është provuar edhe tek papagajtë “e depresuar”, të cilët dëmtojnë veten kur janë në gjendje të tillë. Sipas veterinerit Romain Pizzi, Prozaku i ndihmon papagajtë të ndërpresin këtë sjellje vetëdëmtuese.
bug_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn