als_Latn dik_Latn sag_Latn
Gërmimet kanë lënë pas varre të bastisura, gropa në shpella dhe dëmtime monumentesh
Të rinj aventurierë ndjekin prej kohësh legjendat e zbulimit të thesareve në disa zona të Shqipërisë së Mesme. A. Qoshku është një prej tyre. Jeton shumë afër një pjej zonave ku është gërmuar vazhdimisht për gjëra me vlerë. Nuk do të identifikohet pasi e di mirë se të gërmosh në rrënoja të trashëgimisë kulturore është diçka e paligjshme. Ai lexon shumë dhe i di të gjithë historitë apo legjendat për thesaret në qarkun e Elbasanit. Ka shkuar thuajse në të gjitha dhe po kështu ka gërmuar në varre të vjetra. Nuk është se ka dalë shumë i fituar por sërish nuk ndalet. Mendon se një ditë do të gjejë thesarin që do ta bëjë të pasur. “Mendoj se nuk janë gjetur të gjithë thesaret për të cilat është folur gjatë në disa zona. Një ndër zonat ku kam gërmuar ka qenë edhe në Mirakë, ku më thanë se ka edhe fantazma dhe se të zë mallkimi. Është mjaft e vështirë të ngjitesh në majën e malit por unë jam ngjitur dhe e kam parë nga afër atë vend. Kam gërmuar por nuk kam gjetur gjë. Ndoshta thesari i Aleksandrit për të cilin flitet do jetë më larg ose në një vend tjetër. Atje ka qenë më e vështirë për t’a arritur. Kam qenë edhe në shumë vende të tjera si në Peqin dhe Gramsh. Po kështu në zonën mbi Papërr dhe në Mamël e Funar. Nuk është më shumë për të fituar por për t’u argëtuar. Të jep kënaqësi më vente kur gërmon edhe gjen elementë të qytetërimit të vjetër”.
Qoshku është një nga gjurmuesit e thesareve. Ai thotë se janë disa që kërkojnë të zbulojnë gjëra me vlerë. Ata kanë shkuar edhe në Librazhd. Kanë parë thuajse të gjitha shpellat dhe kanë hapur varre të vjetër por nuk është se kanë qenë shumë me fat.
Historia e thesarit të Aleksandrit në zonën e Mirakës ka ngacmuar kureshtjen e eksploruesve që në shekullin e kaluar. Por kërkimet i intensifikuan sidomos pas viteve 90-të. Në mes të këtyre viteve, një kërkues 72-vjeçar nga Anglia arriti me një hartë në dorë në të cilën ishte e detajuar e gjithë vija Egnatia. “Turisti” i vjetër kërkoi ndihmën e banorëve të zonës, madje kreu edhe disa gërmime private përgjatë rrugës shekullore si në banjot antike në Bradashesh, në kalanë e Mengëlit, në Malin e Borjes, në afërsi të disa urave etj. Kulmi i kërkimeve u regjistrua në vitin 2002 . Gjatë këtij viti në malin e Borjes u kryen gërmime nga ekspedita të posaçme qeveritare të ardhura nga Tirana. Aq e besueshme ka qenë prania e një thesari në malin e Borjes sa ekspeditat ruheshin nga forcat speciale të cilat nuk lejonin afrimin e kureshtarëve të thjeshtë.
Gojëdhëna e thesarit të Mirakës
Sipas gojëdhënës në gurin e Borjes ose diku rreth urës së Kamares fshihet një thesar i paçmuar i Aleksandrit të Madh. Ende nuk dihet fati i gërmimeve në gurin e Borjes. Por sipas të dhënave kërkimet dështuan. Në fshat u përhap fjala se kërkuesit u tërhoqën të frikësuar pasi gjatë gërmimeve u vranë dhe u aksidentuan, madje një grup prej tyre u sulmua edhe nga gjarpërinjtë e shpellave. Pas zhgënjimit në malin e Borjes, gërmimet u zhvendosën në kahun tjetër atje ku ndodhet ura e Kamares, një kryevepër mesjetare e ngritur në vitin 1715 nga Ahmet Aga Biçakçiu, arkitekt i perandorisë osmane. Që nga ajo kohë ura u ka shërbyer banorëve të zonës së Polisit, të cilët edhe sot e konsiderojnë atë si një dhuratë me vlerë.
Ura është shpallur edhe monument kulture. Ka pësuar disa grabitje gjatë 15 viteve të fundit. Një pjesë e gurëve të kalldrëmit janë zhdukur, ndërsa parmakët anësorë kanë pësuar dëmtime të mëdha dhe thuajse nuk janë më funksionale. Vjedhësit kanë përvetësuar edhe një pllakë të shkruar arabisht e cila i dedikohej ndërtuesit të saj. Gjatë vitit të fundit banorët e zonës kanë konstatuar disa gropa që hapen gjatë natës në rrënjë të rrepave që ndodhen përreth kësaj ure. Janë kërkues thesaresh që veç kazmave dhe lopatave tani po përdorin edhe pajisje të sofistikuara për të rënë në gjurmë të këtij thesari.
Gërmime ka pasur edhe në zonën e Gramshit, në disa fshatra në Librazhd dhe përgjatë rrugës Egnatia në Peqin. Madje, shumë herë është gërmuar edhe në territorin e Kalasë së Elbasanit. Ka pasur edhe raste kur gërmuesit kanë qenë me fat por në shumicë, legjendat e thesareve kanë rezultuar të pavërteta. Shpesh janë bastisur varreza të vjetra dhe janë gërmuar shpella e themele por pasurinë që prisnin, aventurierët e thesareve nuk e kanë gjetur.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn