als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Mė 23 janar tė vitit 1916, sipas njė skenari tė pėrgatitur nga ambasada franceze, ajo e Austohungarisė dhe Kral Nikolla i Malit tė Zi, nė Urėn e Ribnicės, karshi Kishės Katolike nė Podgoricė, Isa Boletini me trimat e tij bie nė pritė tė qindra forcave tė armatosura malazeze. Pas njė luftimi pėr jetė a vdekje bie Isai, Robin Hudi i shqiptarėve, sikur shkruante asokohe shtypi nė Angli. Ai ishte vrarė tradhtisht dhe nė pėrgatitjen e vrasjes sė tij kishin marrė pjesė dy fuqitė e mėdha botėrore, Franca dhe Austrohungaria. Sipas burimeve historike, dhe shėnimeve tė nipit tė tij, Tafil Boletinit, Isai nuk iu kishte besuar evropianėve, por nuk kishte pasur shteg tjetėr. Nė ditėn kritike, kur ai po priste se do ta merrte nė mbrojtje ambasada e Francės, edhe pse paraprakisht i kishte ofruar mbrojtje ambasada angleze, Njė oficer komandues malazez u kėrkon shqiptarėve tė dorėzojnė armėt, por Isa Boletini kundėrshton: ai i pėrgjigjet- Jo besa! S'ja kam dorėzue, as Krajlit, as Mbretit. Dhe nxjerr armėn. I pari qė shtie tė drejtim tė Isait ishte, Pero Buriqi nga fisi malazez Vasojeviqėve. Menjėherė flakė pėr flakė pėrgjigjet edhe Isa Boletini dhe tė gjithė luftėtarėt e tij, me nga dy revolverė nė duar. Brenda disa minutave, tė rrethuar nga tė gjitha anėt nga dhjetėra xhandarė, bien trimėrisht: Trimi Pikėrisht nė atė ditė, shteti kukull i Rusisė dhe i shteteve evropiane, Mali i Zi po i dorėzohej Austrohungarisė, pa asnjė kusht dhe pa e shkrepur asnjė plumb. Ishte dita kur malazezėt po e hanin turpin me lugė, ndėrsa me vrasjn e Isa Boletinit nė pritė, Krali i Malit tė Zi, ishte munduar tė tregonte se ai ishte gjallė, edhe pse me turp tė dyfishtė.
Shumė vite mė vonė Millovan Gjillasi, disidenti i njohur jugosllav i kohės sė Kominternit, kishte shkruar pėr atė turp tė babait tė tij dhe ēuditėrisht, e kishte interpretuar si ditėn e turpit tė dyfishtė tė Malit tė Zi.
Beteja me trupat e parregullta (jo ushtarake) tė Isės nuk zgjati shumė, me gjithė heroizmin e egėr tė Shqiptarėve. Nė fushėn e betejės ranė si prijėsi ashtu edhe shumica e ndjekėsve tė tij, grupi shoqėrues i Isės u shfaros i tėri ndėrsa pjesa tjetėr u shpėrnda. Isa vetė u vra por ai luftoi gjatė dhe trimėrisht edhe kur mbeti i vetėm nė rrugė. I plagosur u ngrit mbi gjunjė dhe duke qenė se ishte tepėr i dobėt pėr tė ngritur njė pushkė shtiu me pistoletė qė tė merrte tė paktėn njė jetė nė shkėmbim tė jetės sė tij. Babai vrapoi drejt tij e Shqiptari e mbėshteti pistoletėn mbi krahun e tij tė majtė. Spati kohė tė qėllonte. Njė ushtar e kish vėnė nė shėnjestėr dhe ai ra. Babai e arriti dhe Isai e shikoi e shikoi me ato sytė e mėdhenj tė gjakosur, tha diēka nė gjuhėn e tij qė Babi se kuptoi dhe lėshoi frymėn e tij tė fundit. Babai i mori Mauzerin e tij tė madh me dorezėn e larė me argjend dhe e mbajti si kujtimin e tij mė tė ēmuar. Sėshtė ēudi qė ne fėmijėt mbajtėm zi pėr Isėn. Edhe Babai mbajti zi, paēka se ishte krenar qė ishte grupi i tij ai qė e vrau. Nuk ishte admirim, por njė zi e veēantė pėr njė hero tė Shqipėrisė qė luftoi deri nė fund nė njė rrugė tė zbrazėt mes njė fushe tė zbrazėt pa kėrkuar mėshirė, pa kėrkuar tė falur, nė kėmbė dhe pa mbrojtje. Kishte edhe admirim nė zinė tonė. Nėse dikush duhet tė vdesė ėshtė mirė tė biesh si Isa Boletini. Le tė kujtohet kėshtu, tė paktėn nga ata qė e panė dhe dėgjuan.
Interpretuar nga libri, Vend pa drejtėsi, i Millovan Gjillasit, botuar nė vitin 1958.
Isa Boletini lindi nė vitin 1864, nė fshatin Boletin tė rrethit tė Mitrovicės. Ka marrė pjesė aktive nė tė gjitha lėvizjet e kohės sė tij, qė nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit 1878-1881. Ka udhėhequr kryengritjet antiosmane nė vitet 1910-1912. Ka pėrfaqėsuar Kosovėn dhe viset shqiptare nė Linde e Verilindje nė shpalljen e Pavarėsisė sė Shqipėrisė, mė 28 nėntor tė vitit 1912. Gjithmonė i armatosur, nė krye tė mijėra kryengritėsve, Isa Boletini ka shtegtuar jo vetėm nėpėr malet e qytetet e Shqipėrisė, por ka marrė pjesės edhe nė korpusin diplomatik shqiptar tė Ismail Qemalit, Hasan Prishtinės, Luigj Gurakuqit e tė tjerėve. Edhe pse nuk ka kryer ndonjė shkollim tė rregullt, ai pėr veten e tij kishte zgjedhur rrugėn e ēlirimit tė tokave tė atdheut me armė nė dorė.
Duke qenė trim, i drejtė dhe njeri i besės, Isai tuboi rreth vetės mijėra kryengritės nga Dukagjini, Drenica nga Rrafshi i Kosovės, Nga Ferizaj e Shkupi e deri nė Malėsinė e Madhe, nė Hot e Grudė.
Jo rastėsisht, Isa Boletinin shtypi i kohės e ka krahasuar me Robin Hudin. Ai realisht edhe ishte njė Robin Hud i shqiptarėve, sepse tėrė jetėn e tij ia kushtoi ēlirimit tė popullit, tėrė jetėn e kaloi me armė nė dorė ashtu sikur edhe nė ditėn kur ra pėr tė mos vdekur kurrė. Ai me cilėsitė e tij tradicionale tė malėsorit shqiptar, besėn, burrėrinė, gjakftohtėsinė, maturinė, komunikimin me tė gjithė, mbi tė gjitha trimėrinė e lindur, u bė emėr i njohur jo vetėm nė Shqipėri e nė Ballkan por edhe nė Evropė e mė gjerė.
Vrasja e Isa Boletinit dhe trimave tė tij, nė pritėn e organizuar nga sllavėt e Malit tė Zi dhe nga fuqitė e mėdha tė Evropės, nė Podgoricė, ku kishte shkuar nė besė tė evropianėve, po i tregonte botės se ēėshtja shqiptare nė Ballkan po varrosej, me qėllim pėr tė ngopur orekset gjakatare tė serbėve, bullgarėve, e grekėve.
Evropa diplomatike asokohe ishte pajtuar qė tė varrosej ēėshtja shqiptare pėr hir tė paqes dhe me qėllim pėr tė ndėshkuar shqiptarėt, qė kishin pranuar islamin dhe qė trajtoheshin si element i rrezikshėm pėr tė ardhmen e popujve fqinj, pavarėsisht faktit se shqiptarėt qysh prej kohės sė Skėnderbeut kishin luftuar nė vazhdimėsi kundėr pushtimit turk, pavarėsisht faktit se ata i kishin ēliruar tė katėr Vilajetet e tyre, nė kohėn kur nė tokat e ēliruara nga turqit, ishin vėrsulur hordat qė vinin nga Rusia, Ukraina, Moldavia, Serbia, Bullgaria e Greqia, tė cilat vranė masakruan rreth 400 mijė shqiptarė, turq, e hebrenj, shkatėrruan e dogjėn tė gjitha qytetet shqiptare, dėbuan dhunshėm pėr nė Turqi qindra mijėra shqiptarė, boshnjakė, hebrenj e tė tjerė.
Sot nė pėrkujtim tė 97-vjetorit tė rėnies sė Isa Boletinit, nė pėrkujtim janarit tė pėsimeve e pikėllimeve shqiptare, reflekton edhe gjendja e rėndė e shqiptarėve nė kacafytje me po ata armiq, serbė, grekė, bullgarė, tė cilėt edhe sot po i pėrkrah Bashkimi Evropian, Rusia e Kina.
Sot vėmendja e liridashėsve shqiptarė ėshtė orientuar nga Kosova Lindore dhe nė veri tė Kosovės, atje ku Boletini i Isait, vendlindja e tij e dashur po mbahet nė okupim tė Serbisė. Kosova Lindore sot ėshtė ajo troha e vogėl qė ka mbetur nga Sanxhaku i Nishit, nga Kurshumlia e Prokupja, atje ku dikur kishin jetuar shqiptarėt autoktonė, tė cilėt nuk janė mė. Pjesa shqiptare e mbetur nėn Serbi ėshtė rrudhur nė njė Dolinė nė njė si Luginė tė Preshevės. Rrahja gjoks e krerėve tanė institucionalė nė Prishtinė dhe nė Tiranė, tingėllon bosh para kėtij aktualiteti tė vrazhdėt, para kėsaj gjendje gjithnjė e mė tė rėndė, pėr zgjidhjen e ēėshtjes shqiptare.
Ahmet Qeriqi
23. 1. 2013
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk