als_Latn lit_Latn est_Latn
Mosha e pubertetit
Ne kemi thėnė se puberteti ka qenė normė historike, kulturore dhe fetare pėr tė treguar gatishmėrinė pėr martesė, kėshtu dikush mund tė mendoj se nė cilėn moshė puberteti normalisht ndodh. Kjo ėshtė disi pa kuptim nė lidhje me diskutimin tonė specifik atė tė martesės sė Profetit Muhamedi (paqja e Zotit qoftė mbi tė) me Aishen, sepse literatura e hadithit e bėn tė qartė se ajo kishte arritur pubertetin. Megjithatė, nė lidhje me pubertetin dhe se nė cilėn moshė shumica e vajzave kanė ciklin e tyre tė parė menstruale Abdulhamid Sidiki thotė:
Islami nuk ka fiksuar njė limit tė poshtėm pėr moshėn e pubertetit, sepse ajo varjon me vende dhe raca pėr shkak tė klimės, trashėgimisė, kushteve fizike dhe sociale. Ata qė banojnė nė vende tė ftohta arrijnė pubertetin nė njė moshė shumė mė tė madhe nė krahasim me ata qė jetojnė nė vendet e ngrohta ku edhe femra edhe mashkulli e arrijnė pubertetin nė njė moshė goxha tė hershme. “Temperatura mesatare e vendit ose provincės”, thotė autori i mirėnjohur i librit Woman, “ėshtė konsideruar faktori kryesor jo vetėm nė lidhje me menstruacionet por edhe me tė gjithė zhvillimin seksual nė pubertet.” Raciborski, Xheubert, Ruth dhe shumė tė tjerė kanė mbledhur dhe krahasuar statistikat pėr ēėshtjen nė fjalė. Marie Espino ka pėrmbledhur disa prej kėtyre tė dhėnave si mė poshtė: (a) Mosha limit pėr shfaqjen e parė tė menstruacioneve ėshtė midis 9 dhe 24 vjeē nė zonėn e butė; (b) Mosha mesatare ndryshon goxha dhe mund tė pranohet si diēka e mirėqenė se sa mė afėr ekuatorit aq mė e hershme ėshtė mosha mesatare e ardhjes sė menstruacioneve.
Akoma mė tej, njė artikull i titulluar Puberty in Girls nga njė organizatė e shėndetit publik australian thotė: “Shenja e parė e pubertetit ėshtė zakonisht njė vrull rritjeje: ju bėheni mė tė gjatė, gjoksi zhvillohet, qimet fillojnė tė rriten nė zonat intime dhe nėn krahė. Kjo mund tė fillojė nga 10 vjeē deri nė 14 vjeē – bile edhe mė herėt pėr disa dhe mė vonė pėr disa tė tjerė.”
Njė artikull Physical Changes in Girls During Puberty thotė:
“Gjatė pubertetit, trupi i vajzės ndryshon, brenda dhe jashtė, drejt trupit tė njė gruaje. Ndryshimet nuk vinė tė gjitha menjėherė, dhe ato nuk ndodhin nė tė njėjtėn kohė pėr tė gjithė. Shumica e vajzave nisin tė shfaqin ndryshime fizike rreth moshės 11 vjeē, por secili ka programin e tij tė brendshėm tė zhvillimit. Ėshtė normale qė ndryshimet tė nisin herėt qė nė moshėn 8 apo 9 vjeē, apo tė vonojnė deri nė 13 apo 14 vjeē. Bile edhe n.q.s. asgjė nuk duket apo ndihet ndryshe ndryshime brenda trupit mund tė kenė nisur.”
Shumė janė dakord me informacionin e mėsipėrm, por akoma mund tė kenė rezerva se a mund tė jetė njė martesė e njė vajze tė tillė me njė burrė mė tė vjetėr e lumtur. Duke vendosur mėnjanė pėr njė moment nocionin modern perėndimor tė lumturisė, martesa e Aishes me Profetin (paqja e Zotit qoftė mbi tė) ishte njė lumturi dhe dashuri reciproke, e argumentuar kjo nėpėr shumė hadithe dhe libra tė siras. Qė martesa tė lumtura ka midis njerėzve me mjaft diferencė nė moshė kjo ėshtė e mirėnjohur midis psikologėve:
“Kur diferenca (nė moshė) ėshtė e madhe, pėr shembull kur kalon 15 deri nė 20 vjeē, rezultatet mund tė jenė mė tė lumtura. Martesa e njė tė madhi nė moshė, sigurisht jo e njė plaku, me njė vajzė shumė tė re ėshtė shpesh shumė e suksesshme dhe e harmonishme. Nusja prezantohet menjėherė dhe mėsohet me marrėdhėnie tė moderuara seksuale.”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn