als_Latn dik_Latn sag_Latn
Dëshira për pushtet po e dëmton Kosovën
"Besoj që ka nevojë për ndryshim të sistemit zgjedhor, ndoshta edhe kushtetues, në disa segmente, por më së shumti kemi nevojë për ndryshim të kursit politik prej një kulture shkatërruese të shtetit në një kulturë evropiane dhe patriotike ndaj shtetit të Kosovës. Nëse partitë politike vazhdojnë ta shikojnë shtetin me sytë e gërryerjes, besoj që shumë pak relevancë kanë llojet e sistemeve dhe tipi i regjimit politik që vendi ynë e proklamon me kushtetutë", thotë Korenica.
Intervistoi: Afrim GASHI
Duke dashur të hedhim dritë mbi gjendjen reale në Kosovë e cila u krijua pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 8 qershorit, zhvilluam një intervistë me ekspertin e çështjeve juridike në Kosovë dhe njëkohësisht asistent në Fakultetin Juridik në Universitetin e Prishtinës - “Hasan Prishtina”, Fisnik Korenica, i cili ndër të tjera u shpreh se problemi thelbësor i krizës institucionale paszgjedhore në Kosovë nuk konsiston në “lëshimet” apo “zbrazëtirat” kushtetuese, por në dëshirën që me çdo kusht të merret pushteti.
SHENJA: Si e vlerësoni ngërçin institucional dhe politik në Kosovē? A ndodhi kjo për shkak të paqartësive juridike apo ishte për shkak të ambicieve politike të palëve?
F. KORENICA: Mendoj që ka një tendencë bllokuese të partisë në pushtet, e cila për faktin që nuk ka mundësinë e sigurimit të numrave te nevojshëm për ta bërë qeverinë, po shfrytëzon çdo hapësirë për të kontestuar dhe bllokuar konstituimin e institucioneve. Kjo është logjikshëm rrjedhojë e një koncepti politik që po kultivohet me të madhe në trojet shqiptare, në të cilin promovohet ideja që pushteti duhet mbajtur me çdo instrument, edhe nëse një gjë e tillë paraqitet rrezik real për stabilitetin politik dhe institucional të vendit. Kjo logjikë gërryese shtetërore që shumë parti politike e promovojnë në Kosovë po e dëmton seriozisht të ardhmen evropiane të vendit tonë dhe, në të njëjtën kohë, po e rrit disponimin kundër të qytetarëve për të qenë pjesëmarrës në jetën publike, që pastaj rezulton me faktin që një elitë politike e një joshumice zgjedhore bëhet qeverisëse kushtetuese e shtetit.
SHENJA: A mendoni se pas zgjedhjeve të fundit parlamentare duhet rishikuar kushtetuta, sistemi zgjedhor apo tërë sistemi politik në vend?
F. KORENICA: Mendoj që kushtetuta do të ketë nevojë për rishikim sa herë që kemi parti politike që e duan bllokimin në vend të funksionimit demokratik të institucioneve. Nuk ka kushtetutë në botë që do të mund të ofronte zgjidhje për çdo situatë hipotetike të krijuar për shkakun e vetëm që një parti politike e dëshiron pushtetin me çdo kusht edhe pse nuk ka shumicën parlamentare. Prandaj, unë besoj që ka nevojë për ndryshim të sistemit zgjedhor, ndoshta edhe kushtetues, në disa segmente, por më së shumti kemi nevojë për ndryshim të kursit politik prej një kulture shkatërruese të shtetit në një kulturë evropiane dhe patriotike ndaj shtetit të Kosovës. Nëse partitë politike vazhdojnë ta shikojnë shtetin me sytë e gërryerjes, besoj që shumë pak relevancë kanë llojet e sistemeve dhe tipi i regjimit politik që vendi ynë e proklamon me kushtetutë.
SHENJA: Pse, sipas jush, ka ndodhur ky vakum juridik? A nuk janë paraparë këto situata aspak gjatë përpilimit të kushtetutës? Apo, mos ndoshta, qëllimisht janë projektuar në këtë mënyrë?
F. KORENICA: Mendoj që vakuumi juridik është i tillë që mund të tejkalohej me shumë pak mund, natyrisht nëse palët do të kishin mirëkuptimin bazik mbi mënyrën se si funksionon një demokraci parlamentare. Në një demokraci parlamentare gjëja e vetme relevante në çështjet e asaj se kush dhe si duhet qeverisur është numri i votave në parlament. Nëse numri i votave bëhet jorelevant, atëherë nuk ka kushtetutë në botë që mund ta prodhojë një procedurë demokratike për tejkalimin e një ‘vakuumi’ të tillë. Kështu problemi është pasojë e tendencës së partive që artificialisht të prodhojnë zgjidhje për interesin e tyre, sidomos asaj në pushtet, por kurrsesi një problem që nuk ka zgjidhje.’
SHENJA: Cila është praktika juridike në sistemet me demokraci parlamentare gjatë konstituimit të qeverive? Kush duhet të jetë mandatari në këto sisteme?
F. KORENICA: Kjo çështje ndryshon nga sistemi në sistem, por parimi bazik është që një qeveri në një sistem parlamentar nuk mund të themelohet dhe ekzistojë nëse nuk ka një shumicë absolute të votave në parlament (50%+1). Në këtë kuptim, se kush e fiton të drejtën i pari, kjo është shumë pak relevante. Më relevante se kjo është se kush i ka votat e garantuara për ta bërë shumicën e tillë.
SHENJA: Cili është mendimi juaj për interpretimet e Gjykatës Kushtetuese në raport me situatën aktuale në Kosovë. (Edhe pse vendimet e gjykatës janë përfundimtare, megjithatë nga qasja profesionale kujtoj se kemi të drejtë të shprehim mendimin tonë). A mund të thuhet se kjo Gjykatë është e implikuar politikisht nëse kryetari i saj dikur ka qenë i eksponuar edhe politikisht?
F. KORENICA: Kryetari i Gjykatës nuk ka qenë i eksponuar politikisht dhe mendoj se për aq kohë sa ky është një institucion profesional dhe i pavarur edhe në raportet e organizatave ndërkombëtare, ne duhet që ta ruajmë atë nga sulmet politike. Nëse ia shkatërrojmë kredibilitetin Gjykatës, atëherë mbetemi pa arbitër në një lojë që në terrenin tonë politik mund të ketë pasoja shumë të mëdha jo vetëm politike për shtetin.
SHENJA: Cilat do të duhej të ishin zgjidhjet institucionale, sipas jush, nëse do të kishim të bëjmë me një shtet me një traditë të demokracisë parlamentare? Si do të duhej të vepronte Kryetarja e shtetit e si Gjykata Kushtetuese?
F. KORENICA: Në një vend me traditë minimale parlamentare, koncepti bazik që do ta orientonte tërë skenën politike, edhe sa i takon formimit të qeverisë edhe sa i takon qeverisjes së vendit, është shumica parlamentare, e cila nuk duhet lënë e lidhur për parti, por për zgjedhjen individuale të deputetëve. Vetëm në këtë formë mund t’i jepet “shpirt” demokracisë parlamentare dhe vetëm në këtë formë politika do të zhvendosej prej zyrave të partive politike në parlamentin e shtetit. Mendoj se Presidentja e Republikës duhej të reflektonte në këtë drejtim, por ajo nuk e bëri një gjë të tillë dhe vazhdon ta luajë rolin e një presidente që qëndron pasive ndaj situatave më të rëndësishme të funksionimit kushtetues dhe institucional të vendit.
SHENJA: Si e shihni të ardhmen e shtetit të Kosovës në raport me ndërtimin e stabilitetit institucional dhe kushtetues?
F. KORENICA: Mendoj që ndërtimi institucional i Kosovës duhet të futet më sigurt në rrjedhat e integrimit evropian, meqë me këtë kurs të zhvillimit Kosova rrezikon të mbetet jashtë proceseve integruese. Në anën tjetër, mendoj që Kosova ka nevojë për një klasë substancialisht proevropiane politike, e cila nuk e shikon shtetin si burim të pasurimit personal, por si detyrim ndaj të cilit duhet zbatuar reformat evropiane, shumicën e të cilave Kosova deri më sot ka refuzuar ose ka dështuar që t’i zbatojë.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn