als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
Sipas kujtimeve tė Tafil Boletinit, Bajram Curri
dhe Isa Boletini erdhėn nga Shkodra mbasi mbaruen ceremonitė zyrtare. U pranuen nė njė audiencė tė posaēme nga Wied-i e Sofija me nderime tė mėdha. Kur kanė zbritė nė skelė nė Durrės, Mihal Grameno me njė grup, shumica jugorė, i kanė pritė me brohoritje tė bujshme. Katėr net qė ndejtėn nė Durrės si mysafirė tė Wied-it, nuk i shkuen pėr vizitė asnjė ministri. Kurse hoteli ku rrinin Isa Boletini dhe Bajram Curri
u bė qendėr vizitash e kallaballėkut tė madh qė ndodhesh ato ditė nė Durrės e vinte pėr ti vizituar kėta.
Nga Veli HAKLAJ*
Mė 29 korrik 1913, Konferenca e Ambasadorėve nė Londėr vendosi themelimin e Principatės sė Shqipėrisė, pėr ti hapur rrugė ardhjes sė Wilhelm Wied-it si Mbreti i parė i Mbretnisė Shqiptare nė kohėt moderne.
Roli i Bajram
Currit nė gjashtė muajt e qeverisjes sė Mbretit Wied
(sipas kujtimeve tė Tafil Boletinit, nipit tė Isa Boletinit)
Princ Wied-i mbėrriti nė Durrės mė 7 mars 1914, i pritun nga tė gjithė delegatėt e krahinave tė Shqipėrisė, pėrveē Bajram
Currit e Isa Boletinit, tė cilėt nuk morėn pjesė, jo pse kishin ndonjė kundėrshtim ndaj tij, porse ku ishte Esad Pasha ata nuk shkonin.
Sipas kujtimeve tė Tafil Boletinit, Bajram Curri
dhe Isa Boletini erdhėn nga Shkodra mbasi mbaruen ceremonitė zyrtare. U pranuan nė njė audiencė tė posaēme nga Wied-i e Sofija me nderime tė mėdha. Kur kanė zbritė nė skelė nė Durrės, Mihal Grameno me njė grup, shumica jugorė, i kanė pritė me brohoritje tė bujshme. Katėr net qė ndejtėn nė Durrės si mysafirė tė Wied-it, nuk i shkuen pėr vizitė asnjė ministri. Kurse hoteli ku rrinin Isa Boletini dhe Bajram Curri
u bė qendėr vizitash e kallaballėkut tė madh qė ndodhesh ato ditė nė Durrės e vinte pėr ti vizituar kėta.
Kosovarėt qė ndodheshin nė Durrės u shtruan njė drekė nderi nė hotel Kosova delegatėve shqiptarė tė kolonive me Fan Nolin nė krye. Kur ata u renditėn nė tryezė, tė gjithė pėrnjėherė, me za tė naltė, filluen me thanė Duem Bajram
Currin, duem Isa Boletinin dhe pasi kėta dolėn nga dhoma, plasėn duartrokitjet e brohoritjet. Zhurma dėgjohej deri nė shtėpi tė Esad Toptanit, qė e kishte aty afėr.
Nė muajin maj 1914, kryeministri Turhan Pasha iu ban njė apel Isa Boletinit dhe Bajram
Currit nė emėn tė patriotizmit, pėr me iu shkue nė ndihmė vllaznėve nė Korēė e Gjirokastėr qė e kishte pushtue Greku, ku bandat terroriste me torturat ma barbare e ēnjerėzore digjnin, piqnin dhe masakronin gra e fėmijė pėr me shfarosė popullin shqiptar muhamedan. Me njė fjalė, njė pjesė e Korēės dhe e Gjirokastrės ishin ba kasaphanė njerėzish, qė coptoheshin me thika simbas zakonit alla grek.
Sado qė me Esad Pashėn nuk bashkoheshin, pėr kėtė ēėshtje thjesht patriotike, pėr me shpėtue atė pjesė tė atdheut, apeli u pranua me gjithė qejf dhe pėrnjėherė filluen ti tubojnė nė Shkodėr njerėzit. Po ashtu edhe Bajram Curri
lajmėron Malėsinė e Gjakovės.
Nė ato ditė nėpėr Shkodėr ishte hapė fjala pėr njė farėsoj lėvizjesh nė Shqipėrinė e Mesme. Esadistėt e turkofilėt e quenin Ehlikijam d.m.th. lėvizje populli, po jo me atė kuptim tė keq qė i japin rebelizmit, por si emėr qė u jepet lėvizjeve atdhetare fetare. Dhe na thonin: Juve nuk ju liron rrugėn ehlikijami me shkue nė Epir
Tamam nė ma tė mirin qejf, tue u ba gati pėr nė Epir, erdhėn nga Durrėsi, dy telegrame urgjente: Bajram
Currit e Isa Boletinit. Esadi iku pėr Itali. Rebelėt po sulmojnė Durrėsin. Me fuqitė qė keni
gati, lutem menjėherė nisuni pėr Durrės nga Shėngjini, me det.
Ndonėse nga Malėsia ende nuk kishin mbėrritė fuqitė, Bajram Curri
dhe Isa Boletini me 100 e ca kosovarė qė kishin gati u nisėn pėr nė Lezhė. Aty gjetėn Preng Pashėn tue mbledhė fuqi.
Me 1 qershor nė mbrėmje, Marka Gjoni me nja 700 mirditorė, Tafil Boletini me 100 e ca kosovarė dhe Hysni Curri
me disa gjakovarė u nisėn nga Shėngjini me vapor. Mbėrritėn nė Durrės nė orėn 3 tė mėngjesit. Kurse Preng Pasha, Bajram Curri
e Isa Boletini ngelėn nė Lezhė, tue pritė fuqitė nga Malėsia
Mė 15 qershor 1914, rebelėt sulmojnė Durrėsin
Nė luftimet e datės 15 e 17 qershor, Bajram Curri
e Preng Pasha ende ndodheshin nė Lezhė tue mbledhė fuqi, qė prej Lezhe, nėpėr tė thatė ti drejtoheshin Shijakut. Mbasi pėrgatiten, me njė fuqi tė konsiderueshme kalojnė Milotin
Nė Shlinza tė Ishmit iu dalin pėrpara rebelėt dhe me njė kundėrsulm i shpartallojnė keq, saqė Bajram Curri
e Preng Pasha mezi shpėtojnė vetė e mundin me u kthye nė Lezhė. Nga Shėngjini nėpėr det erdhėn nė Durrės. Bajram Curri
solli me vete fuqinė malėsore, kurse Preng Pasha, jo vetėm qė nuk pruni ndonjė fuqi me vete, por, simbas kėshillave tė ministrit italian nė Durrės, tė baron Aliotit, edhe ata mirditorė qė kishin ardhė mė parė i mori e iku nga Durrėsi pėr nė Lezhė
Emigrantėt kosovarė me Isa Boletinin dhe Bajram Curri
me malėsorė tė Gjakovės, pra vetėm fuqi kosovare, pėr njė qėllim e pėr ēdo gjė nė harmoni tė plotė, qėndruen nė Durrės derisa u largue Mbreti Wied, mė 4 shtator 1914.
Mbreti Wied nuk heq dorė nga angazhimi pėr tė punuar pėr Shqipėrinė
Nė momentet e largimit tė tij nga Shqipėria Wied-i nxori njė shpallje ku, pasi pohonte angazhimin e vet dhe besimin qė kishte nė veprėn e tij patriotike, u kujtonte shqiptarėve se shpėrthimi i luftės nė Europė kishte ndryshuar rrethanat gjeopolitike, ndaj kjo ngjarje e detyronte atė tė largohej pėr njė kohė nė Perėndim, pa hequr dorė nga angazhimi i tij pėr tė punuar pėr Shqipėrinė. Duke mos abdikuar asnjėherė ai i konsideroi edhe mė tutje tė drejtat e tij mbi fronin e Shqipėrisė. Kėtė fakt e provon dhe letra qė Wied-i, mė 21 gusht 1920, nga Tiroli (Austri), i dėrgon Bajram
Currit, letėr qė ndodhet nė Arkivin Qendror tė Shtetit, Fondi 418 Bajram Curri
, Dosja 8/2. Nė kohėn kur shkruhej kjo letėr, forcat e armatosura tė institucioneve shqiptare tė dala nga Kongresi i Lushnjes, ja kishin dalė qė me veprime energjike tė shtypin lėvizjen esadiste nė Shqipėrinė e Mesme (mars-qershor 1920), tė bashkojnė Shkodrėn me pjesėn tjetėr tė vendit (13 mars 1920), tė bashkojnė Korēėn me Shqipėrinė (28 maj 1920), tė vendosin rendin dhe qetėsinė nė Kastrat (korrik 1920). Kėto ngjarje patėn jehonė dhe u ndoqėn me vėmendje tė veēantė edhe nga qarqet ndėrkombėtare tė interesuara pėr fatin e Shqipėrisė, sigurisht edhe nga Wilhelm Wied, qė nė atė periudhė jetonte nė Austri, por Shqipėrinė e konsideronte si atdheut e tij.
Letra e Mbretit Wilhelm Wied pėr Bajram
Currin
Achensee nė Tirol, 21 gusht 1920
I dashuri Bajram
bej i em!
Mė ka ardhur shumė keq qė nuk mujta tė flas me ju para se tu nisesha nga Vjena pėr nė Shqipėri. Rrethana tė kėqia mė kanė pengue.
Me gėzim tė madh mėsova mbi veprimet e shkėlqyera tė trupave shqiptare tona dhe mbi veprimin tUej besnik. Keni
muajt me organizue brenda njė kohe tė shkurtėr njė armatė dhe njė gjindarmėri tė cilat kanė dhėnė vepra tė shkėlqyeshme.
Ju pėrgėzoj pėr sukseset e shkėlqyera dhe jam krenar pėr ushtarėt tonė trima, tė cilėt po ēlirojnė vendin nga tė gjitha ndėrhyrjet e huaja. Ju keni
sulmue armiqtė tonė si luani i vėrtetė i Kosovės.
Ne duhet tu pėrmbahemi medoemos kufijve tė vitit 1943, ata duhet me ēdo mjet tė sigurohen dhe tė pėrkrahen. Kjo ėshtė detyra e Juaj dhe kėtė ju, si njė forcė besnike, do ta arrini patjetėr. Kur tė jetė arritur kjo pikė, sigurimi i kufijve tė vendit tė vitit 1913, atėherė do tė mundohemi me u miqėsue me komshinjtė tanė, me qėllim qė Shqipėria tė ketė mundėsi me u zhvillue qetėsisht pėrbrenda. Pėr tė ja arritur kėtij qėllimi, duhet qė Ju, nė bashkėpunim me Ministrin e Brendshėm, siē e keni
bėrė deri tashti nė mėnyrė tė shkėlqyeshme, me asgjėsue Partinė kaq tė dėmshme pėr Shqipėrinė, e me mbikqyrė tė gjithė elementėt e kėqi dhe me i mbajtė zapė. Ne kemi nevojė vetėm [pėr] patriotė tė mirė, tė cilėt punojnė me zell pėr zhvillimin dhe tė mirėn e vendit tonė. Kush ka mbajtur anėn e armikut, nuk ėshtė i pėrshtatshėm pėr njė bashkėpunim.
Prosperiteti dhe pavarėsia e plotė e Shqipėrisė ėshtė qėllimi i ynė. Pėr kėtė ēėshtje do tė punojmė me tė gjitha forcat.
Ju falenderoj Ju prijėsin e lavdishėm, tė gjithė oficerat, nėnoficerat dhe ushtarėt pėr qėndrimin e tyre tė guximshėm qė keni
realizue suksese kaq tė bukura pėr vendin tonė tė dashur. Pėrshendetni tė gjithė nga ana ime, se jam krenar qė ju pėrkas juve.
Siē kam marrė vesht, ju keni
pritė nė mėnyrė madhėshtore tė ikurit nga Kosova. Kam merak shumė pėr fatin e tyre, dėshiroj tė kemi njė raport mbi kėtė ēėshtje si edhe mbi organizimin e ushtrisė dhe tė gjindarmėrisė. E quaj shumė tė rėndėsishme me pasė trupa tė perfeksionuar dhe tė disiplinuar, me gjithė qė kėta tash pėr tash nuk mund tė jenė nė njė sasi tė madhe. Vetėm Ju jeni nė gjendje me mbajtė nė vend rregull dhe qetėsi dhe, nė rast nevoje, me marrė edhe masa shumė tė rrepta (tė pamėshirėshme). Vetėm ekzistenca e njė armate tė shkėlqyeshme dhe trime, do ti detyrojnė komshinjtė me respektue kufijt e Shqipėrisė. Dėshiroj qė pėrgatitjes tė njė ushtrie tė tillė ti kushtoni rėndėsinė mė tė madhe, me qėllim qė tė jenė gjithnjė tė gatshėm me krye veprime, siē kanė zhvillue nė kohėt e fundit nėn udhėheqjen tUaj.
Me entuziazėm dhe me njė zjarr rinor keni
veprue pėr tė mirėn e atdheut tonė dhe keni
krye njė detyrė kaq tė rėndėsishme. Sukseset tregojnė se keni
veprue drejtė. Ju falenderoj nė mėnyrė tė posaēme pėr punėn tUaj dhe pėr tė mirėn e Shqipėrisė.
Me pėrshėndetje tė pėrzemėrta jam
Princi i juaj dashamirės
Wilhelm
Profil biografik i Mbretit Wied
Wlhelm von Wied (1876-1945), Princ gjerman, u caktua nga Fuqitė e Mėdha evropiane nė tetor 1913 nė krye tė shtetit shqiptar. U lind mė 26 mars 1876 nė NeuWied tė Gjermanisė. Ishte djali i dytė i njė familjeje fisnike gjermane qė jetonte nė kėshtjellėn e Neuwed-it mbi lumin Rin. Nėna e tij ishte princeshė e Holandės. Wied ishte kapiten nė kalorėsinė gjermane dhe nga oficerėt mė tė njohur nė Potsdam, vend ku ishte vendosur regjimenti i tij.
Mė 30 nėntor 1906 u martua me princeshėn Sofia von Schonburg Waldenburg, e cila do tė ishte faktori kryesor qė do tė ndikonte nė pranimin pėrfundimtar tė tij si mbret i Shqipėrisė. Erdhi nė Shqipėri mė 7 mars 1914 dhe u largua mė 3 shtator 1914, duke mos abdikuar asnjėherė nga froni. Vdiq mė 18 prill 1945 nė Sinaia tė Rumanisė, pasi ishte tėrhequr prej vitesh nga politika.
Profil biografik i Bajram
Currit
Bajram Curri
(1862-1925), u lind nė Gjakovė, u shque si veprimtar i lėvizjes kombėtare tė periudhės sė Rilindjes, ndėr udhėheqėsit politikė e ushtarakė tė kryengritjeve popullore kundėrosmane dhe tė luftės pėr ēlirimin e bashkimin kombėtar tė vendit. Ishte njė ndėr organizatorėt e Lidhjes Shqiptare tė Pejės (1899-1900) dhe veprimtar i saj pėr autonominė e Shqipėrisė dhe pėr mbrojtjen e tėrėsisė territoriale tė vendit; drejtues kryesorė nė kryengritjet kundėrosmane nė periudhėn 1908-1912, qė u finalizuan me shpalljen e pavarėsisė. Pas vitit 1912, luftoi nė Kosovė pėr mbrojtjen e saj nga pushtuesit serbė. Nuk u pajtua me vendimet e Konferencės sė Londrės sė 1913-ės, qė shkėputėn Kosovėn dhe treva tė tjera shqiptare lindore e jugore nga shteti i pavarur shqiptar. Nė vitin 1918 u zgjodh anėtar i komitetit Mbrojtja Kombėtare e Kosovės dhe qe njė ndėr udhėheqėsit kryesorė tė tij. Nė kongresin e Lushnjės u zgjodh anėtar i Kėshillit Kombėtar, i cili e caktoi ministėr pa portofol nė qeverinė e Sulejman Delvinės. Pas marrjes sė pushtetit nga Ahmet Zogu, u vendos nė Krasniqe. Qė nga ky moment zgjodhi rrugėn e veprimit tė armatosur kundėr institucioneve shtetėrore. Pas shtypjes sė Revolucionit tė Qershorit (1924), u rrethua nė njė shpellė nė Dragobi dhe u vra/vrau veten mė 29 mars 1925. (Standard)
Shtuar më 15/03/2014,
ora 14:45
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ssw_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn scn_Latn lmo_Latn als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ltz_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn scn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn