als_Latn bos_Latn ron_Latn
-
Diplomacia Shqiptaro-greke Per eshtjen ame
DIPLOMACIA SHQIPTARO-GREKE PER ESHTJEN AME
PER PERIUDHEN 1991 -1996
(Kumtes historike)
Petrit BEGATI (Kasemi)
Ish Diplomat ne Drejtorin e Ballkanit ne MJ dhe referent i marrdhnieve shqiptaro-greke ne vitet 1992-1996.
N historikun kohor te shtjes ame, periudha 1991-1996 prben nj nga periudhat me shume rendsi pr ket shtje, sa tragjike por edhe te sakrifikuar deri me ket ast, po te kemi parasysh se jemi ne nj moment te
nj kthese te madhe te historis botrore e diktuar nga shembja e perandoris komuniste. Koha dhe ngjarjet mbas Lufts se Dyte Botrore kishin rrjedhur ne dem te shqiptareve te amris ne te dyja ant e kufirit.
Komuniteti ndrkombtar kishte heshtur. Ne mnyre te paprfillshme fuqit vendimmarrse evropiane heshtin gjate e mbas dbimit te dhunshm te shqiptareve mysliman te amris duke mbajtur pozicionin e veshit te shurdhr ndaj zrit te dhimbjes dhe krkesave te artikuluara te ksaj popullate nga me te vjetrit te Evrops. Ktij qndrimi i kishte ardhur ne ndihme gjithashtu edhe politika izoluese e regjimit komunist shqiptare, nj
regjim qe mbyste do prpjekje dhe nuk lejonte artikulimin e vazhdueshm te zrit te ameve qe lngonin si te gjith shqiptaret nen kt izolim. Shteti grek deri ne at kohe po prjetonte dhe shijonte “qetsin” dhe te “mirat”qe i afronin kto qndrime duke bere llogarit e saj dhe duke formuluar e
arshivuar shtjen si nj shtje inekzistente.Por ja qe ngjarjet rrodhen ndryshe nga llogarit e bra dhe tashm koha filloite punonte pr amrin.
Viti 1991 shnon fundin e heshtjes se madhe. Po dukej qart se komunizmit po i vinte fundi fizik, pas nj sundimi te gjate e shume me pasoja dhe pr shqiptaret am te dbuar nga vatrat tyre. Ky regjim despotik i
detyruar po i linte vendin nj regjimi te ri me demokratik. Popullata ame me inteligjencn e saj te prgjegjshme ne at kohe e kapen ket moment dhe me ane te nj deklarate te afishuar ne 10 Janar 1991 njoftuan botrisht themelimin e Shoqris amria e cila u miratua pak dite me vone duke u
zyrtarizuar si “Shoqria Politike Atdhetare amria”. Kshtu kjo shoqri dhe te tjera leva progresiste qe do ta pasojn me vone, solln nj ndryshim te madh ne rishtrimin e te drejtave te mohuara te shqiptareve te amris, pra ridaljen ne drite te ktij problemi.
Me shume rendsi te madhe pr fatet e se ardhmes ishte se si do te pozicionohej shteti i ri demokratik shqiptar dhe forcat e reja politike me lidert e rinj te tyre pr trajtimin e marrdhnieve shqiptaro-greke pas ardhje se tyre ne fuqi?. A do te vendoseshin me se fundi nga te dy vendet fqinj marrdhniet ne nj shtrat normal duke respektuar vlerat e njeri tjetrit? Si do ta prballonin ket problem me te gjith kompleksitetin e saj?. A do ti jepej fund heshtjes misterioze e te pa falshme qe kishte demonstruar shteti shqiptar nga viti 1950-1990 pr
te drejtat e bashkkombsve am? Si do te pozicionohej diplomacia e re shqiptare pr zgjidhjen e shtjes se mbetur pezull te amris?.2
far ure do te ndrtonte shteti i ri demokratik me prfaqsuesit e popullats shqiptare te amris mbas heshtjes se gjate e tragjike?.
Jan kto disa pyetje qe shtroheshin ne kt moment te rendesishem te ksaj kthese te madhe pr shtjen ame, dhe fatin e ardhmris se saj.
Po prpiqemi te sjellim ne ket kumtese, ne mnyre te prmbledhur prgjigjen e tyre, me besimin se do te ndihmoj sa do pak ne artikulimin te ktij kapitulli te historikut te shtjes ame. Kane kaluar shume kohe dhe
shumica e ktyre prpjekjeve jan siprfaqsisht te njohura ose pak te
ditura, Shpresoj se do te ndihmoj sadopak gjithashtu punn e analisteve tebmarrdhnieve shqiptaro-greke ne te ardhmen pr te bere vlersimet e duhura te historikut te ktyre marrdhnieve.
* * *
Me 1991-1992, ne daljet publike te liderit te Partis se Pare Demokratike shnohet formulimi i ri dhe pozicionohet publikisht kjo force e re pr shtjen ame. Sali Berisha deklaron se: “ Pakica greke ne Shqipri, e grumbulluar ne shoqatn Omonia duhet te jete ure e afrimit me popullin grek, ashtu si duhet te jete edhe pakica shqiptare ne Greqi, me shoqatn e saj amria”... “Marrveshjet e Helsinkit dhe
dokumentet prkatse KSBE-se duhet te zgjidhin shtjen ame “Sipas Buletinit te ATSH).
Ne nj intervist me gazetaret date 23 mars 1992,
lideri demokrat prsri deklaron se:“amet u dbuan nga nj qeveri jo demokratike dhe duhet tani te pranohen nga qeveri demokratike “(Nga TVSH).“....Problemi am duhet te zgjidhet. Partia Demokratike do te insistoje pran qeverise greke qe ky problem te zgjidhet sipas normave ndrkombtare” (RD date 24 3. 1992). Deklarime kto te sakta e te shume mirpritura qe sinjalizonin pr nj ringjallje te re dhe shume shpresedhense pr shqiptaret e amris. Kto prbejn edhe nj sinjal te ri dhe nj apel pr nj agjent te re dhe nj ridimensionim te marrdhnieve te
ardhshme me shtetin fqinj Greqin.
Kryeministri grek Konstantin Micotaqise vjen me 13 janar te vitit1991
pr here te pare vizit zyrtare ne Shqipri. Delegacioni i nivelit te larte grek vjen pr te testuar politiken shqiptare ne adrese te saj ne prag te ndryshimeve te mdha. SHPA “amria” e sapo krijuar reagon me ane te nj
letre duke ja prezantuar edhe ambasads greke ne Tirane ne adrese te Kryeministrit Micotaqis, por dhe mikpritsit presidentit te asaj kohe Ramiz Alise. amria me kt rast riformuloj dhe beri prezente krkesat e saj te pa ndryshuara, qe nga kongresi i pare i Shalsit, fundi i shtatorit 1944 dhe ai i
Dyte am ne Vlore shtator 1945, nprmjet Komitetit Antifashist am si prfaqsuese e vetme legjitime e popullats ame ne at kohe. Rikthimin apo riatdhesimin, Ripronesimin dhe Gzimin e te gjitha te Drejtave
Njerzore dhe qytetare ne vatrn e tyre.Ramiz Alia i pyetur nga nj gazetar shqiptar para takimit nse parashihej nj
ngritje e shtjes ame nga Presidenti Alia, ai deklaroi pr here te fundit te karjeres se tij se “shtja ame ekziston ne nj mnyre te caktuar dhe do te zgjidhet ne nj kohe te caktuar”. Pritej qe Ramiz Alia ta ngrinte kt shtje por ai preferoi te heshte prsri gjate bisedimeve zyrtare duke mos i dhne me kt rast nj shkase Kryeministrit grek te prononcohej zyrtarisht.
Pra pushtetari me i larte i asaj kohe nuk dispononte me vullnet dhe kuraj
pr te diskutuar me greket kt problem duke e konceptuar apo faturuar at ne nj kohe abstrakte apo si quhet ndryshe duke e faturuar ne kalandrat greke. Pr fat te keq ky sht nj qndrim e nj ideologji konstante qe
vrehet lehte ne politiken zyrtare aktuale shqiptare ndaj shtjes ame te mbas vitit 1996.
Kryeministri Micotaqis, i ngacmuar vetm nga gazetare shqiptar, ne kthim
nga vizita e tij e pare ne Shqipri deklaron:“Problemi am nuk ekziston dhe pr qeverin greke konsiderohet i mbyllur”.Mbas ksaj amria si nj domosdoshmri fillon te rivendos kontaktet e mohuara me institucionet dhe figurat me te larta politike ne Tirane.
Ne qershor te atij viti (1991) kemi vizitn e MJ shqiptar Muhamet Kapllani ne Korfuz ku pritet nga homologu i tij grek Samaras. Ne kt takim si pa pritur pr te dyja palt, Ministri shqiptar z.Kapllani shtron ne
tryezn e bisedime pr here te pare zyrtarisht pas heshtjes se madhe, si problem qe ekziston ne marrdhniet dy paleshe shqiptaro-greke, “shtjen ame”. Ministri grek si i dal nga nj gjum i thell i befasuar reagon dhe
bene si i paditur. Sipas pohimeve te z Kapllani ne te kohe, ajo dhe prfaqsuesit e saj nuk e prisnin nj gj te till mbasi ishte llogaritur si nj shtje e mbyllur pr diplomacin greke. Me insistimin e ministrit te
Jashtm shqiptar, ministri i Jashtm grek Samaros detyrohet te deklaroi se:
“ Kjo shtje duhet studiuar ne thellsi ”. Gjykojm sot se kjo prpjekje e z. Kapllani kaq e dobishme pr interesat kombtare te shqiptareve te amris, ka te bej me shume me predispozicionin e kurajn e tij si figur
politike, se sa nj vendim i qeverise apo i presidentit Alia te asaj kohe, te cilt si u theksua edhe me sipr dogjn nj rast te till gjate vizits se
Kryeministrit grek Micotaqis ne Tirane. Ky veprim pasohet edhe me nj tjetr qndrim kurajoz, at te ish zv.ministrit te Jashtm, Mehill Marku, i cili duke replikuar me delegacionin grek ne punimet e nj sesioni te OKB-se, pak muaj me vone, ju rikujton nderkombetarisht problemin am pr zgjidhje.
Viti me i frytshm dhe pr me mbare do te konsiderohet viti 1992, vit i cili do te betonoj bazamentin e nj shtjeje te neperkembur dhe te mohuar brutalisht. Ky vit do te rezultonte si viti i ngjarjeve te mdha pr shqiptaret e Shqipris por edhe ata te amris.Me 22 mars 1992 vuloset fitorja e forcave demokratike shqiptare. Pr here te pare ne historin e Shqipris post komuniste vijn ne pushtet forcat demokratike te udhhequra nga Partia Demokratike si force kryesore me
lidershipin e saj Sali Berisha. E paharrueshme sht ne kt kohe deklarata e ish Ambasadorit Amerikan ne Tirane, z.Uilliam Rajerson, i cili shfaqi drejt prsedrejti interesin e SHBA pr ardhjen ne fuqi te PD-s dhe forcave te reja demokratike ne pushtet ne Shqipri. Zoti Rajerson duke vlersuar momentin ne fushatn elektorale te zhvilluar deklaron nder te tjera dhe i bn thirrje qeverise dhe shtetit grek qe “t`u japin fund persekutimit politik te shqiptareve te amris dhe t`u njoh te drejtn e pronsis...”. Por njkohsisht kjo merret edhe si nj mesazh orientimi pr forcat e reja qe do te vinin se shpejti ne pushtet. Greqia zyrtare proteston dhe i krkon Perfaqesise Amerikane ne Athine qe te distancohej nga kjo deklarat e ambasadorit Rajerson ne Tirane. Por shteti i madh mbetet gjithmon i madh dhe fillon te demonstroi kujdes pr shqiptaret e vuajtur. Ky pozicionim prben pa me te voglin dyshim nj eveniment te rrall e me pesh te madhe pr shtjen ame. Ktu kemi te bjm me riprononcimin pr here te pare pas Lufts se Dyte Botrore te SHBA, e cila tregon kujdes dhe respekt
... vijon
Ndryshuar pr her t fundit nga EDLIN : 22-06-2010 m 09:01
-
-
..pr te drejtat e mohuara te ameve duke u reshtuar kshtu ne ann e ktyre te drejtave universale.
Qeveria e pare Demokratike shqiptare e sapo ardhur ne pushtet formulon ne programin e saj pr politiken e jashtme edhe interesimin zyrtar pr shtjen ame. Ne ket program thuhej : Politika e fqinjsis se mire prben nj dimension te nj rndsie te veante dhe pr kt do t`i
kushtohet vmendje zhvillimit te mtejshm te marrdhnieve me Greqin. Qeveria shqiptare do te vazhdoje te respektoje te gjitha te drejtat e minoritetit grek ne Shqipri dhe do te ndrmarre hapat e nevojshme pr zgjidhjen e problemit te popullsis ame ne prputhje me dokumentet ndrkombtare.. Nga ky moment kemi nj konturim dhe nj klime te favorshme pr ecurin e shtjes ame ne rrugn e nisur dhe te pandalshme deri ne zgjidhjen prfundimtare te saj. Ne 3 maj te po ktij viti, pa rene akoma entuziazmi i fitores, fluturon me shpejtsi pr ne Tirane prsri Kryeministri grek K. Micotaqis. Kjo vizite e
shpejt ngjalli nj interesim ne at kohe, mbasi pritej te hidheshin hapat e nj fryme dhe politike te re ne marrdhniet shqiptaro greke me kaq shume probleme te mbetura nga e kaluara por dhe te diktuara edhe nga nj element i ri, vrshimi i madh i emigracionit shqiptare ne Greqi. Priteshin nga kjo vizite pozicionime pr te afruar zgjidhje konkrete dypalshe, shume te interesuara si nga opinioni i te dy vendeve por dhe ai ndrkombtar. Por edhe kjo vizite shrbeu pr matje pulsi ku palt shprehn qndrimet e tyre
se sa afruan zgjidhje te problemeve. Ajo qe sht e rndsishme te shnohet, sht pritja me ane te nj demonstrate masive pr here te pare qe organizon popullata ame, demonstrat qe beri jehon ne shtypin e vendit dhe te huaj.
Tirana zyrtare kaloi disa aste tensioni dhe ankthi se mos ndodhte ndo nj
incident. amet ndonse nuk u lejuan ligjrisht ata te vendosur protestuan
ne mnyr te qete e paqsore. Ne pankartat e tyre krkohej vetm njohje e t drejtave t mohuara. Kjo atmosfer elektrizoi si bisedimet dhe konferencn e shtypit ku gazetaret shqiptar por edhe grek prqendruan te tere vmendjen tek shtja ame. Kryeministri grek i vene para nj presioni te gazetareve qe donin me do kusht prononcimin e tij pr amrin duke humbur qetsin deklaron se:
Bra te qarte ne te gjitha nivelet, deri tek Presidenti z.Berisha, se
Greqia nuk do te pranoi kthimin e tyre ne Greqi, pr arsye te
ndryshme qe nuk mund t`i analizoj sot..... Politika jone mbshtet tek
ligjet pr kriminelet e lufts. Ky konfirmim u parapri edhe ne shtypin grek te kohs ku veojm: shtja ame nuk ekziston....shtja sht nj prezantim i nj pozite, qe nuk ka asnj baze ne histori, ajo prfaqson nj shtje jo ekzistuese qe nuk i prket Greqis.
( Deklarat e zedhenesit te MJ te Greqis, z.Kalamidha. Gazeta Agony-28
mars 1992).
Tirana nxorri nga varri nj histori te vjetr qe ta prdori si mjet
presioni kundr Greqis. Kultivojn dhe paraqesin nj problem qe nuk
ekziston me qellim qe te ekuilibrojn presionin qe behet pr shkak te
minoritetit grek ne Vorio Epir. ( Gazta Kathimerini, 5 prill 1992).
Gjate bisedimeve zyrtare Presidentit Berisha dhe Kryeministrit Meksi e
prmenden shtjen ame si nj shtje qe ekziston dhe i krkuan
Kryeministrit Micotaqis qe pala greke te dshmonte nj vullnet te mire pr te afruar zgjidhjen e drejte te problemit. (Konferenca e shtypit Meksi-Micotaqis,
5
maj 1992). Micotaqis u deklaron bashkbisedueseve se: ekziston
mundsia pr njohjen e pronave dhe pasurive te tyre. Pak kohe me
vone te njjtn gj deklaron edhe zv.ministria greke Cuderu gjate nj takimi pune me homologun shqiptar z.Starova ne Sarande si dhe ministri i Jashtm grek K.Papulias ne te gjitha takimet e me vonshme me ministrin e Jashtm shqiptar, z. A.Serreqi. Pra tashme me kto deklarime shteti dhe
diplomacia greke pranoi pr ne ekzistencn e problemit am, por krkon trajtimin e nj aspekti te vetm te ksaj shtjeje.
Por si do te pasojn edhe me vone qndrimet e shtetit te sotm grek, shihet se diplomacia e tij e trembur nga realiteti dhe prgjegjsia ndrkombtare ndaj gjenocidit qe kane ushtruar ndaj popullats se pafajshme ame, hidhen ne sulm duke bere presione apo krijuar pshtjellime ne planin dypalsh e me gjere. Diplomacia greke do te jet tepr labile. Pr ta njher shtja ame konsiderohet jo ekzistente, apo e mbyllur, nj here tjetr qe mund te diskutohet vetm aspekti i pronsis, etj,etj. Qndrime apo taktika c`ka do te vshtirsoj trajtimin e problemit ne te ardhmen, por ne ann tjetr kto pozicionime implikojn ne te njjtn kohe edhe me keq shtetin e sotm grek si bashkfajtore ne fshehjen e krimit qe ka ndodhur.Nj ngjarje e veante ndodh pr te mire te shtjes ame. Duke shfrytzuar
komunikimin personal te ish Kryetarit te pare te nderuar te SHPA amria
Dr. Abaz Dojaka me Presidentin Sali Berisha (Tetor 1992), ai i krkoi ktij te fundit qe te merrte ne konsiderat dhe inteligjencn ame pr te dhne kontribut ne rradht e diplomacis se re shqiptare qe po ristrukturohej. Pr hire te se vrtets z. Berisha e vlerson kt moment dhe nga 5 kandidaturat qe krkoi MJ-me, przgjodhn ish kryetarin e pare te Shoqris amria pr Tirann- Petrit Kasemin. Gzimi i z.Dojaka sht i pa shlyer pr mua kur me komunikoi se duhet te paraqitesha ne MJ pr te filluar punn si diplomat i shtetit shqiptar. Ai e quajti nj sukses te amris. Dhe koha dshmoi se ai kishte te drejte dhe ishte largpams.
Qenia e nj diplomati me origjin nga amria si referent i Greqis ne
Drejtorin Politike te Ballkanit, prgjegjs pr marrdhniet shqiptaro-greke ne momentin kur po hidheshin bazat e nj politike e diplomacie te re
shqiptare, prben nj rast apo shans historik qe koha po e sillte. Filozofia ame e anash kaluar dhe injoruar do te thoshte fjaln e vet te
pazvendsueshme ne ridimensionimin e marrdhnieve shqiptaro- greke ne
te mire te dy popujve. amria dhe banoret e saj te lashte jan gur themeli i pazevendesueshem i ktyre marrdhnieve mijravjeare dhe gur themeli qe nuk injorohet dot. Koha do te dshmoj se marrdhniet shqiptaro-greke kishin dhe kane nevoj pr ket kontribut dhe kt filozofi ame, si nje tregues i shkalles se emancipimit te ketyre marredhenieve. I thirrur ne audiencn e pare nga MJ ne at kohe z. Alfred Serreqi, nj mik i sinqert dhe dashamires i shtjes ame, ai komunikon vendimin e Presidentit pr emrimin tim si Kryekonsull ne Konsullatn e Prgjithshme qe po hapej ne Janine e qe do te mbulonte te gjith amrin. Ato aste isha vrtet i shokuar dhe e pranova menjher duke falnderuar Presidentin e
Republiks dhe Ministrin e Jashtm pr nderin qe po u bnte ameve qe do
te drgonin nj bir te saj konsull ne token e vet. Por ja qe gjerat nuk shkojn aq lehte dhe kollaj si mendonte pala shqiptare. Greqia u vu menjher ne lvizje. Ndrkohe qe u ngarkua kjo prgjegjsi dhe po beja prgatitjet e duhura, po ato dite paraqitet nj ish Deputet i PD-se ne MJ-me dhe deklaron dhe pretendoi se do te shkonte kryekonsull ne Janine. Te gjith ne ngritm supet, edhe zoti ministr qe nuk e pranoi nj gj te till. Por kjo figure dublikat nuk shkoi ne kt detyre, ndonse zyrtarisht greket ja hapen rrugn duke mos dhn aprovimin e lejes se qndrimit apo agrementin diplomatit te ri me origjine nga amria. Refuzimi grek si person te padshiruar ka te beje me origjinn e tij, dhe kjo ishte e pa pranueshme pr ne- deklaron pak kohe me vone zv.ministria e Jashtme greke Cuderu e pyetur pr shkaqet e refuzimit nga homologu shqiptar z.Arian Starova, gjate nj darke pune ne Athine. Pr Ministrin e Jashtme te Shqipris dhe drejtuesin e saj ishte e pa precedent dhe e papranueshme. Natyrisht nuk duhej heshtur ne kt rast, apo edhe ndaj dy tentativave te tjera mohimi greke ne adrese te diplomatit me origjin ame, por u preferua me mire kshilla e zonjs Cuderu se sht ne te mire te te dyja palve qe te mbyllej e
te mos behej publike ky rast. Me kt qndrim Athina zyrtare dshmonte se
ora e saj kishte mbetur ne kohen e labirinteve te errta te saj ndaj
shqiptareve te amris.
Ky pozicionim non grata i pa shpallur publikisht nuk ndikoj aspak ne
ecurin dhe funksionimin normal te puns si specialist tashme i emruar
pr marrdhniet shqiptaro-greke. Tani midis shtetit shqiptar dhe shtjes
ame ishte vendosur nj ure e munguar. Kjo periudhe deri ne largimin e
detyruar nga skena e diplomacis shqiptare ne Mars te 1997-se, prben nj
periudhe ngritje dhe ulje, tensione dhe prgjegjsi te mdha ne prballimin e ngarkesave qe mbartin marrdhniet shqiptaro-greke.
Ne mungese te nj dosje te rregullt e dmtuar rende nga heshtja 45 vjeare, hap pas hapi dhe me kmbngulje u arrit te prpilohet nj dosje diplomatike me titull shtja ame. U formsua nj qndrim zyrtar ne politiken e jashtme te shtetit ne marrdhnie me Greqin duke u prballuar me te gjitha elementet perberes te ktyre marrdhnieve te trashguara nga e kaluara e tyre. U vu ne dispozicion nj formulim precize dhe korrekt i trajtimit te shtjes ame mbi taktiken dhe strategjin qe duhej ndjekur deri ne zgjidhjen prfundimtare e plotsuar kjo me dokumente te rndsishme.
Ne muajin shkurt 1993, Ministri i Jashtm z. Serreqi del me nj formulim te sakt para gazetareve shqiptar te agjencive te ndryshme mbi shtjen ame madje duke e cilsuar tashme at ....jo vetm si tragjedi njerzore por edhe ne territore. Interviste dhe deklarata me elemente qe zgjuan vmendjen e gazetareve te vendit dhe ata te akredituar ne Tirane. Ne ket kohe kemi nj kritik te forte adresuar Greqis nga SHBA. Ne Raportin vjetor te respektimit t t Drejtave t Njeriut n bot pr vitin 1993, t Departamentit t Shtetit, n faqen 904 te ktij Raporti publikohet : amet, shqiptar etnik te cilt kane qene dbuar nga veriu i Greqis ne fundin e viteve 1940 kane krkuar rikthimin e shtetsis se tyre greke dhe pasurive te konfiskuara ne at kohe. Qeveria ka shprehur nj gatishmri pr te diskutuar kompensimin e pasurive por nuk don te njohe dhe te deklaroi pretendimin historik te shtetsis.Nj efekt pozitive pati dhe vizita e pare e imja nj muaj me vone ne Athine dhe ne amri. Pritej me interes se si do te reagonte Athina zyrtare pr kt vizite. Me prjashtim te vzhgimit te rrept te lvizjeve si dhe prforcimit qe i behej Ambasads son, gj qe u demonstrua ne t tra rastet kur diplomati am mbrinte pr vizit pune n kt prfaqsi, asgj e re nuk ndodhi prve nj kujdesi pr te mos patur asnj incident qe u kuptua se grekeve nuk ju.
...
-
-
..konvenonte me dhe bnin kujdes. Mbas ksaj vizite te pare te rndsishme
por dhe shume emocionale ne amri ku pata rastin te prek pr here te pare
at toke te ndaluar dhe te shoh nga afr gjerat e te kuptoj se far kishte ndodhur mbas largimit te dhunshm te prindrve tan, thirrem menjher te raportoj ne Kolegjium te MJ-me. Raportimi filloi me fjalt :amria sht e gjalle. Ky raportim i pari i ktij lloj pati nj efekt tepr te madhe pr Kolegjiumin e Ministris dhe ministrin z.Serreqi, po te kemi parasysh se diplomacia shqiptare kishte heshtur gjate dhe ndjente mungesn dhe nevojn e informacioneve reale e te sakta. Pr ecurin dhe hapat drejt nj zgjidhje te pranueshme u ra dakord qe si taktike te prqendrohej fillimisht ne diskutim ne shtjen e pronave, si nj e drejte universale e njeriut e mbrojtur nga konventat ndrkombtare, mbasi ktu greket kishin dhne dhe sinjale se mund te bisedohet. Kjo taktike e ndjekur solli qe problemi pak e nga pak te dshmohej jo ashtu si deklaronin greket por ashtu si vet ata ne njfar mnyre po binin brenda dhe po dshmonin si nj problem ekzistues. Tashme Diplomacia shqiptare dalngadal po rikonturonte e poziciononte vetveten pr shtjen ame dhe po prgatitej seriozisht pr ballafaqimin e madh.
Nga prpjekjet serioze dhe qe solln prurje te re ne ecurin e afrimit te nj zgjidhje te drejt e te pranueshme, ne tere kt periudhe te ngjeshur
vizitash dhe bisedimesh dypalshe shqiptaro-greke, veojm: Ndihmsen dhe
prkujdesjen e qe ju tregua prfaqsueseve te SHPA amria pr te marre
pjese ne aktivitete ndrkombtare si a jo e KSBE-se (Warshave 27.09-
15.10.1993). Pjesmarrja dhe antarsimi ne UNPO ne Konferencn e Hags
me 23-24 janar1995. Apo antarsimi ne FUEN, etj. Ne kto aktivitete
delegacioni am beri nj pune te lavdrueshme te finalizuar dhe ne rezoluta.
Takimi i krerve te ksaj shoqrie ne Tirane me Komisionarin e Larte te
KSBE-se pr Minoritetet M.Van der Stoel si nj rast pr te shprehur zrin e tyre para ksaj figure te larte Evropiane, si dhe nj sere aktivitetesh te mvonshme.
Kapja e momentit nga ana jone ( koha ku greket shpallen ne parlamentin e
tyre nj rezolut te gjenocidit turk ndaj pontve grek) dhe ne bashkpunim me Deputetin am ne Parlamentin e pare pluralist, z. Abedin Elmazi dhe SHPAamria, duke e formuluar kta te fundit si krkes nen kujdesin tone, beri te mundur qe Parlamenti shqiptar nen drejtimin e z. Pjeter Arbnori, ne nj seance te veante (maj 1994) te miratoi njzri datn e 27 Qershorit 1944, duke shpallur zyrtarisht ne Kalendarin Kombtar si Dita e Gjenocidit te shqiptareve te amris nga shovinizmi Grek. Kjo ishte nj arritje dhe nj shrbim i madhe respekti pr viktimat e rena, duke e prjetsuar ket date ne mnyr te pashlyeshme ne kujtesn historike kombtare te brezave te ardhshm. Zv.ambasadori grek ne at kohe, z.Tulupas protestoi menjher pr ket ngjarje por ai morri prgjigjen e merituar nga zv.ministri i Jashtm, z.Starova i cili i trhoqi vrejtjen diplomatit grek se ...sht detyre e do vendi te respektoi dhe mbroje vlerat e veta historike e njerzore.Nj kujdes dhe durim ne negociata me paln greke pati arritja e nj marrveshje me dshire reciproke pr hapjen e pikave te reja te kalimit ndrkufitar. Nj nga tre pikat e reja insistohej nga pala shqiptare te planifikohej Qaf-Bota pr te ciln greket nuk donin dhe hezitonin. Dhe kjo u realizua me kmbnguljen tone. Funksionimi normal i ksaj pike do te hapte prfundimisht portn e komunikimit me amrin e fshehur dhe te izoluar. Por pa dyshim do te sillte dhe nj lehtsi nga barrierat politike qe i privonin te dy popujt ne te dyja ant e kufirit pr te komunikuar, prfshire ktu dhe perspektiven e zhvillimit te mvonshm ekonomiko-turistik me potencial te zons. Gjate vizits prezantuese me trevn e amris te kryekonsullit shqiptar ne Janin, z. Eridan Imami, ku se bashku po vizitonim nj fshat te bregut te amris, nj ngjarje shume interesante dhe me shume mesazh na ndodhi. Kryeplaku i fshatit vet i dyt mbasi u sigurua se nuk kishte te huaj, pra kolon greke, uroi mirseardhjen ne shqip gati me sy te prlotur me kto fjale. mirseardhet z. Konsull ne fshatin tone shqiptar, se dhe ktu Shqipri sht. Nj urim mirseardhjeje shokues po qe fliste me shume se puna jone e nj shekulli. Mbas ksaj kohe amria filloi te vizitohej edhe nga diplomat e punonjs te tjer te shtetit gjate vizitave
ne Greqi. Madje dhe si pushime funde jave ne amrin e bukur me Voln
(Sybota) dhe Pargen, perla te Mesdheut.
* * *
Ajo qe duhet te jete konstante e pa zigzage dhe si tipar themelor i
marrdhnieve shqiptaro-greke sht dialogu bilateral dhe
bashkpunimi pr forcimin e vazhdueshm te tyre. Ne realitet ne
siprfaqe ato duken te mira dhe normale disa raste si kemi dgjuar te
deklarohet nga disa edhe si te shklqyera. Nga nj vzhgim i kujdeseshem
i historikut te ktyre marrdhnieve do te konstatohet se kto marrdhnie, pr fat te keq te dy popujve fqinje, rezultojn me zigzage te theksuara, me shume mosbesim se sa te sinqerta, me skena dhe acarime primitive. N thellsi ato jan me gropa dhe hone te rrezikshme e akoma te pa mbyllura te cilat ne momente te caktuara nxjerrin mbi siprfaqe sulfurin e tyre helmues.
Kur mendohej se po ecej pr mbare ndodh nj ngjarje nga me te rndat dhe e
paprecedent ne marrdhniet shqiptaro- greke qe oj ne acarimin dhe
bllokimin me te madhe te ktyre marrdhnieve. Nj bande greke e
armatosur futet ne brendsi t territorit shqiptar n Peshkpi natn e 10
prillit 1994 dhe vret ushtaret ne gjum. Ne kt klime tensioni marrdhniet u tronditn thelle, padyshim qe kjo do te ndikonte edhe ne ecurin e deritanishme te prpjekjeve pr shtjen ame. Marrdhniet bien ne nivelin ma te ulet dhe pa asnj kontakt vizitash dhe bisedimesh, vetm shkmbime notash dhe akuza te ndrsjella. Nj prpjekje e sforcuar dypalshe u zhvillua me takimin Serreqi-Papulias qe u mbajt me 3 maj 1994 ne Hotelin Eden au Lacne Zyrrih te Zvicrs, zgjedhur si vend asnjans me qellim kaprcimin e krizs qe po shqetsonte shume komunitetin ndrkombtar si dhe komunikimin normal t t dy vendeve.
Por edhe ne kt klim bisedimesh kur te dyja palt bnin thirrje pr te
rivendosur besimin e dmtuar shtja ame u rok prsri si tem bisedimi,
ka do te shnoj at qe mund te cilsohet nga ne me vone si uvertur e
ballafaqimit shqiptaro- grek me shtjen ame ne nivel ekspertesh.
Ministri Jashtm grek z. Papulias u shpreh se Pr problemin am dua te bej nj vrejtje......Dua te beje nj diferencim historik. Populli shqiptar dhe minoriteti grek kan luftuar pr lirimin e Shqipris kundr
fashizmit dhe nazizmit. Kurse amet bashkpunuan me pushtuesit kundr lirimit te Greqis. Un ket e di mire se kam qene 14 vje dhe
kam luftuar ne ato ane. Ekziston problemi i pronave dhe besoj se e
mbani mend se kam thne qe shrbimet e te dyja ministrive te Jashtme te studiojn kt problem. Ministri i Jashtm shqiptar, z. Serreqi
kundrshton ket opinion qe fyen amet dhe e cilsoi si jo real, si nj
qndrim qe nuk bazohet ne realitetin historik te se vrtets se ngjarjeve. Nuk e ve ne dyshim se ashtu si ne radht e grekeve- replikon z.Serreqi,..edhe midis ameve, te cilt gjithashtu luftuan kundra
okupatoreve, ka pasur bashkpuntor. Dihet historia. Nga Greqia ikn
ata qe bashkpunuan me italianet dhe ata qe deshn te vendosnin
komunizmin. Tani kane kaluar te paktn dy gjenerata, sht absurde
te ngulesh kmb ne mnyr te till, domethn te prvetsosh teorin
e lufts se klasave te zhvilluar gjate regjimit komunist ne Shqipri.
Akuza nuk qndron pr te gjith amet, por edhe ne kohe ajo s`mund
te zbatohet. Qndrimi qe mban qeveria greke sot nuk mund te mbahet.
( Pjese e mbajtur shnim nga Proces verbal i bisedimeve). (sht vendi ktu te behet nj paranteze: deklaratat e vitit 2008 te historianeve grek
prezantuar ne Universitetin e Pantios ne Athine ku me fakte te bazuar nga
dokumentet dhe filmime te kohes dshmojn falsitetin e qndrimit zyrtar
greke dhe hedhin drite mbi pafajsin e ameve dhe pohojn implikimet e
minoritetit grek me pushtuesit kundra shqiptareve ).
Prsri ministri Jashtm shqiptar A.Serreqi ne fjaln e tij ne Sesionin e 49-te Asambles Prgjithshme te OKB-se me 5 Tetor 1994, flet dhe i bene thirrje qeverise greke te pranoi realitetin e shtjes ame. Delegacioni grek gjate ndrhyrjes ne fund te seancs reagon duke prdorur akuzat e saja bajate duke fajsuar prsri amet si kolaboracionist.
Megjithat duhet te evidentohet se mbas ktyre prpjekjeve serioze shteti
shqiptar detyrohet nga acarimi i marredhenive te zbut qndrimin dhe te uli
tonin politik pr shtjen ame. Madje kjo u be e qarte e dukshme gjate
vizits se MJ grek Papulias ne Tirane ne Mars 1995, ku nuk u prek direkt
problemi por shkarazi, vetm aspekti i pasurive. Mund te thuhet se kjo
vizite, mbas nj klime te acaruar, i shrbeu vetm nj shou diplomatik pr te dshmuar se palet kishin interes pr dialog dhe ecuri te marrdhnieve sesa problemeve ne detaje te cilat prisnin sinjalin pr trajtim. Megjithat e rndsishme ishte se me ket rast te dy ministrat udhzuan ngritjen e Komisionit te Prbashkt dhe Nenkomisioneve perberse ne nivel ekspertesh pr te shqyrtuar problemet midis dy vendeve, ndonse pr rastin e amris ktu nuk kishim te bnim thjesht vetm me nj shtje teknike..
-
-
...Ne 23-24 maj 1995, mbahet takimi i pare i Nenkomisionit pr shtjet
Konsullore dhe Juridike me agjent bisedimi Pretendimet Pasurore nga te dy vendet dhe Regjimin e Vizave. N prbrje te delegacioneve ishin ekspert te Ministrive te Jashtme dhe te ministrive prkatse te Ekonomis
dhe Financave. Kur ne rend te bisedimeve erdhi trajtimi i pasurive dhe
objekteve te kultit te shqiptareve te amris, kryetarja e pals greke juriste e ksaj ministrie znj. Levadha, beri nj shantazh duke i krkuar homologut te saj shqiptar ne kto bisedime z. Q. Qirko se ...nuk do te bisedojm pr amet ktu. Kjo shtje konsiderohet e mbyllur pr ne dhe bjm mire te mos flasim se acarojm marrdhniet. Ky moment tepr delikat dhe qe binte ndesh me frymn e nisur te bisedimeve, me gjakftohtsi u kap nga ne dhe personalisht duke krkuar fjaln i drejtohem delegacioneve me kto fjale; Ne sot jemi mbledhur ne nivel te eksperteve me urdhr te dy ministrave tan te Jashtm pr te shqyrtuar rast pas rasti ne parim pretendimet e palve pr pasurit qe disponohen ne te dyja vendet, te konsideruar si molla e ndaluar prfshi dhe shtjen ame, por ja qe ne po merremi vesh shume mire dhe s`ka asnj arsye perse te acarohen marrdhniet. Kjo qe deklaruat ju znj. Levadha bie ndesh me udhzimin e ministrit tuaj te Jashtm. Na thoni nse ka ndryshuar qndrim pala greke pra kemi sot nj qndrim te ri nga direktiva e dhne nga dy ministrat tan te Joshtm, ather t ndrpresim
bisedimet se ktu kemi te bjm me nj pozicionim t ri zyrtar grek?
Pala greke nuk e priste ket lloj reagimi dhe u trhoq duke preferuar
heshtjen dhe te dgjonte se sa te cilsohej si shkaktare e dshtimit te
bisedimit. ...Ather vazhdojm pra me qe jemi ne rrugn e udhzuar!.
Pozicioni juaj i deri tanishm sht se ju amet i konsideroni kriminel
lufte dhe bashkpuntor te okupatorit dhe i keni dnuar pr krime
lufte. Nese na lejoni po ju bjm tre pyetje, pastaj po vazhdojm
diskutimin. Pyetja e pare: me c`ligj konkret ju i keni dnuar ata. Sa
persona jan te dnuar nga ligji grek? dhe se treti: a sht ne fuqi ai
ligj qe ka dnuar ne at kohe pr krime qe pretendoni se i kane
bere.? E zne si ne befasi kryetarja e eksperteve grek deklaron se Jan
dnuar dhe jan marre 1100 vendime ne gjyqin e kolaboracionisteve
organizuar ne at kohe ndaj tyre. 1100 persona jan dnuar sipas
ligjit grek pr krimet e lufts dhe ai ligj sht ne fuqi akoma....
Prsriteni edhe njher i krkuam sepse nuk e dgjuam mire shifrn e
te dnuarve, kemi te bjm me 1100 persona? (E bere me qellim qe te
evidentohej qarte deklarata greke ).
Po !- deklaroi ajo.Mbasi kishim kohe qe e prisnim ket moment vijuam: E konsiderojm deklaratn me te qarte greke te bere ne adrese te ameve me ane t s cils dshmohet pafajsia e tyre, pr t ciln shteti shqiptar ka qn i
sigurt q nga momenti i tragjedis s tyre. Po leme mnjan pr nj
moment 1100 personat qe ju i keni dnuar ne at kohe. Ne po ju pyesim se far do te behet me pasurit e mbi 30 mij ameve q rezultojn ligjrisht pa asnj dnim dhe faj?. Pala shqiptare i krkon pals greke t rinjoh te drejtn e pasurive laike dhe fetare t ksaj popullate. Pr kt presim zgjidhjen. Pr sa i prket te ashtuquajturve te 1100 te dnuarve, na gzon fakti qe ju e keni ne fuqi ligjin, se pse
po kto ligje dhe po ajo gjykat qe ka akuzuar dhe dnuar ata i ka
deklaruar me vone te pafajshm. Pala shqiptare disponon nj
dokument te Gjykats Diktimit te Janins qe mban datn e 29
shtatorit 1976 me Nr.Prot.1837, ku krkohet anullimi i tyre si te pa
komunikuar dhe aspak ne fuqi sipas Nenit 549 te se drejts Penale
greke. Kur ligji grek e ka thne me kohe fjaln e vet pr pafajsi
shtrojm pyetjen, perse politika zyrtare greke e mban kt fakt ne
fuqi?
E shikoni se ktu nuk kemi te bjm me arsye objektive acarimi po
duhet t`i bjm thirrje arsyes dhe vullnetit te mire pr te zgjidhur edhe
kt problem te mbartur jo pr fajin tone. Pala greke pohoj si e
befasuar se nuk kishte dijeni si MJ-me pr ket dokument. Ajo krkoi
qe t`i vihej ne dispozicion duke mbyllur diskutimin me kto fjal: Dua
t`i them z.Kasemi ne se mendoni se ndaj nj grupi njerzish sht bere
padrejtsi drejtohuni Gjykats Ndrkombtare qe vendi im e njeh.
Kolegjiumi i ministris son te Jashtme te nesrmen ne analizn ditore
vlersoi rezultatet e bisedimeve te fazs se pare te ktij Nenkomisioni duke evidentuar ne veanti si sukses pr shtjen e amris dhe duke vene
theksin gjithashtu se me se fundi kemi te bjm me rrzimin juridikisht te
akuzave greke duke u hapur politikisht dhe ligjrisht drita jeshile pr
ecurin e metejshme te bisedimeve pr zgjidhjen e problemit. Kolegjiumi
udhzoi pr dokumentin qe krkoi pala greke te njihej, ne se ata nuk e
krkonin prsri, te paraqitej ne takimin e dyte nga ana jon ne Athine ku do te trajtoheshin konkretisht shtjet e shtruara. Ditn e dyte te bisedimeve pala greke nuk e krkoi.Gjate trajtimit te Regjimit te Vizave ne kto bisedime ju krkua pals greke qe te lehtsonte edhe procedurn e dhnies se vizave pr shtetasit shqiptar dhe ne veanti u ngrit shqetsimi pr mos pajisjen me viza te ameve pr te vizituar si turist vatrat e tyre. Me kt rast u paraqitn edhe fakte ku ambasada greke ne Tirane diskriminonte edhe npunsit shqiptare me origjin ame ku u prmend rasti i Beqir Ademit dhe Musa Zenelit, te cilt nuk morn pjese ne aktivitete zyrtare ne Athine pr shkak te mos pajisjes me vize hyrse apo kthimit mbrapsh ne kufi, sapo identifikohej origjina ne Pasaport. Apo injorimi i krkesave te SHPAamria pr vizita kolektive te moshuarve ne vatrat e tyre ne amri. U krkua qe t`i jepej fund ktyre praktikave te dmshme, pr te cilat pala greke mbajti shnim. Kshtu u mbyll dhe u trajtua problemi i pasurive ame ne takimin e pare. Pritej takimi i dyte ne Athine takim si behet e ditur edhe sot ka 14 vjet qe nuk sht mbajtur. Shtrojm pyetjen : Kur problemi me i vshtire u diskutua ather perse te dyja palt nuk kane realizuar nj takim tjetr konkret?!!! Nj moment tjetr pr amrin u shfaq gjate bisedimeve te eksperteve ne kuadr te takimit te pare te Nenkomisionit pr shtjet e Kufirit dhe te Mbrojtjes, mbajtur ne Tirane me 6-7 qershor 1995.Ne fund te bisedimeve para formulimit te procesverbalit te rastit pala greke parashtroi nj krkese te papritur ne kuadr te ktij nenkomisioni. Ajo ringriti shtjen varreve te ushtareve grek te ren gjate lufts me italianet brenda territorit shqiptar me 1941, (te ngritur me pare nga ana e saj gjate vizits Papulias me 1987). U pretendua pr 7800 te vrare pr lirimin e tokave shqiptare si u theksua dhe me kt rast u krkua vetm ngritja e nj memoriali prkujtimor ne Klcyr, duke krkuar gjithashtu ndihmsen e pals shqiptare pr te lehtsuar dhe nderuar kujtimin e tyre.
Edhe pala shqiptare menjher formuloi krkesn e vet te ngjashme duke i
krkuar pals greke te ndihmoj paln shqiptare pr ndrtimin e nj
varreze dhe nj prmendoreje ne kujtim te partizaneve shqiptare te
amris ne kuadr te EAM-ELAS-it, rene pr lirimin Greqis. Ekspertet grek reaguan dhe nuk donin te pranonin kt. Ngulen kmb se nuk njihnin nj rast te tille dhe nuk pranonin te firmosnin qe kjo krkes te prfshihej ne procesverbalin e bisedimeve.
Me kembegulje dhe me fakte u argumentua se krkesa shqiptare nuk bnte fjale pr individ apo rast sporadik si tentuan ta minimizonin shtjen ekspertet ushtarak greke, por pr pjesmarrje aktive dhe ne formacione te rregullta luftarake greke te pranuara dhe te respektuara si formacione te Lufts Nacionallirimtare te popullit grek. sht fakt historik se vetm ne Komandn e Divizionit te 8-te, Regjimenti i 15-te ELAS-t si ne rastin e Batalionit i quajtur miks (shqiptaro-grek) ne rradht e te cilit kane luftuar mbi 500 partizane am, mbi gjakun e te cilve qndrimi zyrtar grek ka hedhur dhe vazhdon te hedhe balte dhe akuza fyese. Mbas nj debati te gjate pala greke u vu prpara nj alternative ose te pranonte reciprocitetin e ngjarjeve dhe respektimin e barabart te tyre ose te hiqej dore nga parashtrimi i tyre ne ket dokument. Proces verbali u firmos dhe pala greke angazhohet qe ne rast te miratimit zyrtar te nj aksioni te tille do te krijoj lehtsirat e duhura eksperteve ushtarak shqiptar qe te grumbullojn eshtrat e partizaneve am brenda toks greke ashtu si dhe pala shqiptare do te jepte nj kontribut te krkuar nga ushtaraket grek brenda toks shqiptare. Sot pas 14 vejtsh behet e ditur se sht nnshkruar dhe hapur rruga e nj marrveshjeje te re pr ndrtimin e 2 apo 3 varrezave pr ushtaret greke te rene ne Shqipri dhe asnj fjal pr nj varreze pr amet ne token e tyre. ka dshmon se sht ecur ne drejtim te kundrt. Por c`fare ka ndodhur qe sht hequr dore nga krkesat e formuluara dhe te nnshkruara nga te dyja palt me 7 qershor te 1995.? Perse nuk flitet pr detyrimin grek te nnshkruar prej saj si detyrim human pr te lejuar mbledhjen e eshtrave te partizaneve am dhe ndrtimin e nj memoriali ne kujtim te tyre qe edhe familjet ame si ato greke t`i prkujtojn ket gjak te prbashkt te derdhur. Pa folur ktu pr te rnt gjate gjenocidit si dhe varrezat e shkatrruara civile qe shteti grek mban prgjegjsi te rende.
Prsri shteti shqiptar i hyn n hak t drejtave t qytetareve t saj, shqiptareve te amris, mbasi ktu nuk kemi te bjm me nj formulim te
ri apo sforco diplomatike, por nj detyrim te pranuar e firmosur nga te dyja palt 14 vjet me pare.
Mbas ktyre bisedimeve diplomacia greke prdor taktiken saj te suksesshme ndaj diplomacis shqiptare. Zvarritje dhe heshtje pr nj kohe te gjate dhe krkesa te menjhershme ne momente kur shteti dhe diplomacia shqiptare ndodhet prpara nj hapi te rendesishem ne procesin e integrimit te saj ndrkombtar. Ne kt moment greket lozin kartn e tyre presionin dhe kushtezimin pr te arritur qllimet duke e detyruar paln shqiptare te bej lshime te mdha dhe me pasoja pr problemet e saja, madje dhe te heshtin si ne rastin e ecuris se zgjidhjes se shtjes ame mbas 1996.
Pas nj vakumi disa mujor pr shkak edhe te vizitave te pakta pr arsyet e theksuara me lart, prmendja e fundit e problemit am sht ne kuadr te bisedimeve midis dy Drejtorive politike qe mbulojn Ballkanin te mbajtura ne Tirane me 6 shkurt 1996. Ne kt takim te dyja palt ben nj vlersim te marrdhnieve te deritanishme. Drejtori pr Ballkanin, i ndjeri z.Eqerem Mete ( nj atdhetar dhe dashamires i madh i amve), trajtoi edhe njher shtjen ame dhe rezultatet e takimit te pare te Nekomisionit Juridiko-Konsullor pr ket shtje. Prsri avazi i vjetr. Drejtori grek ambasadori Filon deklaron se : .. problemi konsiderohet i mbyllur pr paln greke.
Juristja e MJ-me greke znj. Levadha prsri ne prbrje te delegacionit grek pohon se ...ka ligje qe e kane mbyllur ket problem- detaj qe kjo zonje nuk e parashtroi kur u diskutua ne nivel ekspertesh. Z.Mete trhoqi vrejtjen se ...sht e papranueshme pr ne nj dnim kolektive me ligje qe bien ndesh me realitetin. Diplomatet e larte grek pohuan se
...ne Greqi nuk sht bere dnim kolektiv i ameve por ka vetm vendime gjyqsore. Pra edhe para ktyre fakteve qe ata vet i pohojn, diplomatet grek vazhdojn te bjn loj fjalsh dhe duke dshmuar aspak seriozitet dhe duke marre pozn e nj te forti para nj vendi qe ja ka nevojn.
Te dyja palt nisur nga pozicionet e kundrta por dhe duke hasur ne nj kmbngulje te pals shqiptare pr kt shtje, ran dakord prsri qe te vazhdohej diskutimi ne nivel te eksperteve nisur ne Nenkomisionin Juridik dhe Konsullor.
Po ky qndrim u demonstrua edhe ne dy takimet Starova- Georgiu, si kryetar te Komisionit te Prbashkt shqiptaro-grek. Palt prdorin te njjtat argumente.
-
-
...Nj ngjarje me rndsi ku shtja ame mori nj goditje t rnd ( qe do t`i kushtoj 20 vjet me shum vonese) ishte rasti historik i prpilimit pr here te pare i Traktatit te Miqsis midis Shqipris dhe Greqis. Tirana dhe Athina shprehen vullnetin e mire pr te arritur nj dokument te tille qe do te institucionalizonte dhe kodonte marrdhniet e dy vendeve fqinje pr nj periudh 20 vjeare. Ishte rasti me ideal qe te dy vendet me nj fqinjsi te lashte te shfrytzonin kt moment duke formuluar nj dokument te plote dhe sa me prfshirs te historikut te marrdhnieve te tyre. Mungesa e sinqeritetit dhe fryma e nj besimi te ndrsjell e shfaqur ne tere procesin e dialogut bilateral, kishte nevoje dhe shtronte si domosdoshmri pr precizime politike zyrtare ne form parimi te shprehura ne rastin e Traktatit te Miqsis pr t`u hapur rrug zgjidhjeve. Por nuk ndodhi kshtu. Pala greke e parashtroi nj draft ku ajo po krkonte t`u shmangej prgjegjsive si dhe ne disa pika ajo kishte formuluar interesa qe binin ndesh me realitetin historik te ktyre marrdhnieve. Ishte me tepr nj grumbull frazash standarte sikur kishim te bnim me nj situat midis dy vendeve te largta.
Autoritetet e larta shqiptare te diktuar nga rrethanat dhe vshtirsit qe ajo po kalonte dhe aspak e prgatitur pr te prballuar kt moment pr te sanksionuar dhe mbrojtur interesat e veta, dshmojn nj ngutje dhe dobsi me pasoja pr te ardhmen e interesave te popullit te vet. U pa e qarte se te dyja palt nuk donin te merrnin nj prgjegjsi pr shtjen ame dhe pr te vene theksin ne realitetin e vrtete historik te marrdhnieve. Shteti grek bnte mos pr te fshehur problemet. Politika vendimmarrse shqiptare dshmohet jo unike n qndrime n kt moment delikat duke e reduktuar Traktatin si nj akt formal. E vetmja pike reale dhe me vlere afat gjate ishte prpilimi i Nenit 15 sipas variantit prfundimtar shqiptar, ku me shume mundim u sanksionua detyrimi pr njohjen e te drejtave pasurore. Ky nen pr hire te se vrtets historike i sht imponuar n minutn e fundit ambasads greke ne Tirane ne ecejaket e saj pr te sqaruar se c`fare kuptonte pala shqiptare me disa pika te draftit. Formulimi yn nuk ishte pranuar nga pala greke deri ne ato momente por ishte sugjeruar nj formulim grek i pa pranueshm, por edhe i qllimt, qe nuk i prgjigjej realitetit te bllokimit te ktyre pasurive dhe e trajtonte jo si detyrim, por si mundsi te heqjes se pengesave ligjore brenda kuadrit ligjor te secilit vend. Vendosmria e diplomateve shqiptare te Drejtoris se Ballkanit beri qe te kemi sot nj sanksionim te qarte pr njohjen dhe zgjidhjen e te drejtave pasurore. Kjo vendosmri ishte edhe nj vlere shptimi pr shtjen ame te anashkaluar e injoruar ne ket dokument bazal. Dy dite me pas do te behej nnshkrimi nga dy ministrat e Jashtm, me rastin e vizits se presidentit te pare grek ne Shqipri, z.Stefanopulos. Te dyja palt prpiluan dhe firmosen me datn 21 mars 1996 nj Traktat Miqsie me tepr me prmbajtje konjukturale se sa shprehje e nj dokumenti gjithprfshires te nj miqsie te sinqert ne te mire te dy vendeve dhe dy popujve.
Te dy presidentet ne bisedime heshtn dhe nuk formuluan asnj fjale pr te drejtat e shqiptareve te amris. Dika e pazakont do te mbahet mend nga kjo vizite e nivelit te larte ku me ket rast nnshkruhet nj eveniment historik midis dy vendeve, mungesa e nj konference shtypi.
Mikpritsit bene shume kujdes dhe ju shmangen ballafaqimit me median e vendit dhe te huaj ne ket rast. Mbas pak ditsh Presidenti asaj kohe z. Berisha i imponuar nga kureshtja e opinionit doli para medias. Ai e vlersoi si arritje te traktatit Nenin 15 te tij, ku shtja ame theksoi ai do te zgjidhej sipas ktij neni.Shtrojm prsri pyetjen ne qofte se nuk do te ishte kmbngulur nga ata qe e kishin n dore draftin shqiptar n momentet e fundit pr ta paraqitur duke e shptuar at nga varianti grek, si krkohej me ngut qe te kalohej ne at kohe, far do tu thuhej shqiptareve qe prisnin ne mnyr legjitime zgjidhje
te problemeve te tyre?. Te gjitha forcat politike shqiptare pa prjashtim i referohen edhe sot vetm ktij neni si arritje dhe si nj els pr zgjidhje.
sht vendi te pohojm se popujt tan shqiptaret dhe greket dhe amet
midis tyre nuk e meritonin nj prmbajtje te tille te Traktatit te Miqsis midis dy vendeve. Koha po dshmon se prmbajtja e ktij Traktati nuk i ndihmoi palt ne asnj zgjidhje konkrete.
* * *
Sa rrokem ne hapsirn e ksaj kumtese te gjitha kto prpjekje dhe arritje u realizuan pr nj kohe mjafte te shkurtr 1992-1996. Mund te behej edhe me shume, por duke gjykuar sot ato jan disa hapa vendimtare te hedhura qe trasojn drejte rrugn dhe do te lehtsojn zgjidhjen e dshiruar. Jan faktor te tjer vendimmarrs qe hyjn ne loje dhe ngadalsojn ose penguan arritjen e rezultateve konkrete, qe ne momente ndoshta deizive anashkaluan dhe mendimin dhe institucionin e Ministris se Jashtme dhe eksperteve te saj. U takon atyre qe ishin ne instancn me te larte te shtetit shqiptar te sqarojn perse u be nj kthim mbrapa ne Programin e Qeverise, pak para dhe mbas firmosjes s Traktatit t Miqsis me Greqin.
Pavarsisht nga kjo, shtjet qe u shtruan me kuraj e profesionalizm n
ket periudh duhet t ishin uar prpara drejte bisedimeve t radhs.
Viti i mbrapsht i 1997 i dha nj goditje t rnd edhe shtjes ame. Do te duhet akoma kohe dhe energji pr t riparuar gabimet fatale ne politiken e jashtme dhe te brendshme me 1997 dhe se fundmi pr te sjelle at gjendje dhe at kuraj e seriozitet profesional te diplomacis shqiptare ne raport me vendin fqinje Greqin, tipare te viteve 1992-1996.
...
-
-
...Si konkluzion:
shtja ame vjen ne ditt tona aspak si produkt i popullit te pafajshm dhe te pambrojtur shqiptar te amris. Ajo vjen si rezultat i kahershm i
politikes zyrtare te shtetit grek dhe strategjive gjeopolitike te mbrapshta ndrkombtare. Politika kto me pasoja te renda ne marrdhniet historikemidis dy vendeve dhe dy popujve fqinje. Ajo vjen gjithashtu si rezultat i nj qndrimi absurd te deritanishm te qeverive greke por edhe atyre shqiptare pr ta administruar dhe prballuar pa pasione e me realizm koston politike
te zgjidhjes se ktij problemi. sht momenti pr reflektime te mdha si nga shteti i sotm grek por dhe ai shqiptar. sht momenti qe te merren vendime te guximshme dhe te flaket do paragjykim pr t`u dhne fund dilemave dhe prplitjeve shpirtrore te dy popujve tan.
Te paret dhe te fundit qe duhet te thon fjaln dhe marrin vendime pr
zgjidhjen e drejte te shtjes ame sht popullata shqiptare e amris me udheheqiesit legjitim te saj.
Shteti Grek dhe ai Shqiptare duhet te konsiderohen si partner ne rrugn e zgjidhjes duke ju krkuar pa u ndalur te plotsojn detyrimin e
tyre. SHBA dhe BE jan miqt dhe aletet tan me te mire strategjik pr
arritjen e qllimit final, kthimin me te drejta te plota ne vatrat
strgjyshore. Ky duhet te jet mesazhi yn. Kjo sht filozofia ame.
amria pret zgjidhje!!!.
Ju faleminderit!
Tirane me 28 shkurt 2009
www.cameriainstitute.org
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn lmo_Latn als_Latn sun_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ewe_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk unk fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hant unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn