als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kanceri i qafës së mitrës shkakton rreth 50 vdekje çdo vit
Jo vetëm që është ulur mosha e prekjes nga kanceri i qafës së mitrës, por fatkeqësisht dhjetëra pacienti humbasin jetën çdo vit për shkak të zbulimit të sëmundjes në stadet më të rënduara ku trajtimi nuk ka më efekt. Sipas autoriteteve të shëndetit publik, gjithmonë e më shumë gra vdesin nga kanceri i qafës së mitrës në vendet në zhvillim, ku rezulton se mbi 85 për qind e vdekjeve ndodhin në këto vende. Kjo pasi në vendet e zhvilluara ka programe që u mundësojnë grave të bëjnë kontrollin, duke bërë që dëmtimet parakanceroze të identifikohen në faza kur mund të trajtohen lehtë. Ndërsa në vendet në zhvillim, ku bën pjesë edhe Shqipëria mundësia e kufizuar për kontroll bën që sëmundja të identifikohet kur ka përparuar dhe janë shfaqur simptomat. Përveç kësaj, mundësitë për trajtim në fazë të vonshme mund jenë të pakta, duke rezultuar në norma më të larta të vdekjes nga kanceri i qafës së mitrës. Në kuadër të javës evropiane mbi parandalimin e kancerit të qafës së mitrës, autoritetet shëndetësore apelojnë për kryerjen e ekzaminimeve që ndihmojnë në zbulimin e sëmundjes në stadin e parë ose të dytë, kohë në të cilin edhe trajtimet mund të jenë më të lehta dhe nuk shoqërohen me pasoja fatale për jetën e pacientes. “Në Shqipëri vlerësimet tregojnë për rreth 120 raste të reja dhe rreth 50 vdekje çdo vit. Më shumë se gjysma e rasteve diagnostikohen në stadin e tretë dhe të katërt, kur trajtimi është shumë i shtrenjtë dhe shumë më pak efektiv. Shifrat janë shumë të vogla se sa ato të kancerit të gjirit, por ka dy elemente që e bëjnë kancerin e qafës së mitrës një problem prioritet dhe që duhet të marrë vëmendje maksimale siç janë mosha e re e shfaqjes së sëmundjes krahasuar me kanceret e tjerë dhe humbjet shumë të mëdha në terma të viteve të jetës së humbur. Ndërkohë që kosto efektiviteti i kapjes së hershme është shumë i favorshëm, më i favorshmi mes gjithë kacereve, pasi shmang pasojat fatale për jetën”, bëjnë me dije dy specialistët e ISHP-së, Alban Ylli dhe Lumturi Mërkuri. Sipas tyre, kanceri formohet në qafën e mitrës. Ai është kanceri i dytë më i shpeshtë te gratë jo vetëm në vendin tonë, por në mbarë botën, me një shkallë të lartë vdekshmërie 52 për qind. Kanceri i qafës së mitrës përbën 7,5 për qind të të gjitha vdekjeve nga kanceri te femrat. “Shkaktari kryesor i kancerit të qafës së mitrës është një lloj virusi i quajtur virusi i papilomës njerëzore ose HPV (Human Papiloma Virus). HPV-ja përhapet nëpërmjet kontakteve seksuale, por mund të transmetohet edhe gjatë seksit jopenetrues nëpërmjet kontaktit genital lëkurë me lëkurë. HPV-ja është një virus i cili pasi hyn në organizëm mund të mbetet aty i fshehur me vite pa dhënë asnjë shenjë sëmundjeje, por personat që e mbartin mbeten infektues për partnerët e tyre seksual. Ka shumë lloje të HPV-së, por shumica e tyre nuk shkaktojnë sëmundje dhe kalojnë në mënyrë spontane”, sqarojnë dy specialistët e ISHP-së.
Parndalimi i pasojave fatale
Sipas ekspertëve të ISHP-së: “Tragjedia më e madhe lidhur me kancerin e qafës së mitrës është që ne shohim këtë sëmundje dhe vdekjet e shkaktuara prej saj, ndërkohë që shumica e rasteve mund të parandalohen përmes kontrollit dhe vaksinimit. Tashmë është e provuar se programet e kontrollit të kancerit të qafës së mitrës mund të parandalojnë deri në 80 për qind të rasteve. Përveç kësaj, tani kemi vaksinën që është shumë efektive në parandalimin e infeksionit me dy nga llojet më të zakonshme kancerogjene të virusit HPV, dhe që mund të reduktojë ndjeshëm nivelet e kancerit të qafës së mitrës. Pra, kanceri i qafës së mitrës është i vetmi, për të cilin shkenca e di me saktësi se çfarë duhet bërë për të parandaluar pothuajse çdo rast: vaksinimi kundër virusit HPV dhe bërja rregullisht e Pap-testit”. Në vijim dy profesionistët e shëndetit shpjegojnë se ku duhet të konsistojë kontrolli për parandalimin e kësaj sëmundjeje.
Çfarë është kontrolli për kancerin e qafës së mitrës?
Kontrolli për kancerin e qafës së mitrës është testimi për të kapur fazat parakanceroze dhe kancerin te gratë, të cilat akoma nuk kanë simptoma dhe që ndihen të shëndetshme. Kur kontrolli zbulon dëmtime parakanceroze, këto mund të trajtohet lehtë dhe zhvillimi i kancerit shmanget. Kontrolli gjithashtu mund të zbulojë kancerin në fazën e hershme, dhe trajtimi ka një mundësi të lartë për shërim. Duke qenë se lezionet parakanceroze duan shumë vite për t’u zhvilluar, kontrolli rekomandohet për çdo grua duke filluar nga mosha 25- 30 vjeç, të paktën një herë në jetë dhe në mënyrë ideale më shpesh, çdo 3-5 vjet. Aktualisht në dispozicion janë disa lloje të ndryshme të testesh: Testi tradicional Pap-testi, inspektim vizual me acid acetik (VIA), testimi për lloje të HPV me rrezik të lartë dhe Kolposkopia.
Çfarë është PAP Testi?
Pap- testi është një test i cili përdoret për të gjetur qelizat jonormale në qafën e mitrës që në fazën e hershme parakanceroze. Pap Testi është një test i shpejtë, i thjeshtë, jo i dhimbshëm, që zgjat vetëm pak minuta, por që mund të shpëtojë jetën e një femre. Fatmirësisht, koha e gjatë nga momenti i shfaqjes së qelizave jonormale në qafën e mitrës deri në shfaqjen e plotë të kancerit të qafës së mitrës, i jep mundësinë një femre ta kapi në kohë atë nëse kontrollohet rregullisht. Është e rëndësishme që të gjitha gratë ta bëjnë Pap -testin rregullisht, si pjesë e kujdesit të zakonshëm për shëndetin e tyre. Rekomandimet për kryerjen e Pap-testit janë të ndryshme. Rekomandohet për çdo grua të kryejë Pap testin duke filluar nga mosha 25-30 vjeç, të paktën një herë në jetë dhe në mënyrë ideale më shpesh, çdo 3-5 vjet. Nëse një femër bën Pap Teste të rregullta, ajo mund ta kapi në kohë kancerin e qafës së mitrës.
Si trajtohet kanceri i qafës së mitrës?
Nëse kanceri i qafës së mitrës kapet herët, është më i lehtë për t’u trajtuar, mbijetesa rritet dhe cilësia e jetës është më e mirë. Në disa raste, pjesët jonormale duhen hequr që të mos përparojnë në kancer të qafës së mitrës. Kjo gjë kërkon një trajtim të thjeshtë dhe jo gjithmonë kërkon shtrim në spital. Ky trajtim nuk ndikon në jetën seksuale apo në mundësinë për të pasur fëmijë në të ardhmen. Nëse trajtimi është i nevojshëm për të hequr qelizat jonormale apo dëmtimet, rekomandohet Cryotherapy (shkatërrimi i indeve jonormale në qafën e mitrës me ngrirje). Nëse shenjat e kancerit të qafës së mitrës janë të pranishme, mundësitë e trajtimit përfshijnë kirurgjinë, radioterapinë dhe kimioterapinë.
-
asnje ndjesi
-
I kenaqur
-
i shqetesuar
-
i trishtuar
-
i indinjuar
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk knc_Latn