als_Latn dik_Latn sag_Latn
23 Janar 2015 - 08:46
MËHALLA. Kam nostalgji për mëhallën ku kam kaluar fëmijërinë: tipike tiranase, me shtëpi me muret rrethuese prej qerpiçi, që ne shokët jo rrallë bashkonim forcat për t’i shembur natën, pasi ishin mure jo shumë solidë (ishte lojë në modë kjo); me çezmën në sheshin kryesor të mëhallës, me gratë që pastronin oborrin përreth, vajzat e rritura ulur në gurët para shtëpive tek çuçurisnin me njëra-tjetrën, e qëndisnin mbi gjergjef pajën dhe ëndrrat e tyre, duke bërë kujdes mos u dukej diçka nën fustanet prej basmeje. Luaja jashtë deri natën vonë, ngrinim balona tabake dhe tauke, prisnim me padurim afrimin e pushimeve të verës për t’u larë në lumë (lumi i Brrakës), apo për të vajtur me pushime në kabinat prej dërrase në plazh, magjia e kinemasë, vjedhjet e hurmave nëpër oborret e shtëpive, ngrënia e revanisë kur merrte babai rrogën, ngazëllimi që ndjenim kur dilte nga shtëpia Luiza e bukur (Luiza Papa-Cako) veshur me rroba të jashtme, kumbimi i takave të së cilës jehonte në krejt mëhallën... këto më duken sot se janë emocione të mjaftueshme për t’u ndjerë i lumtur.
AKSIDENTI. Do kem qenë 5-6 vjeç teksa vrapoja të kaloja rrugën pa kujdes dhe më përplasi një kamion i madh i cili, për shkak se kishte një farë shpejtësie, nuk mundi të mbajë frenat por më kaloi sipër...por midis rrotave. Më pas klithmat e njerëzve, urgjencë, spital, por për fat kisha pësuar vetëm disa plagë apo çarje të vogla në kokë. Mbaj mend se më pas u rritën dhuratat dhe lekët për të blerë akullore... Një aksident fatlum.
GJYSHJA. Mua më ka rritur gjyshja, e cila gjatë gjithë fëmijërisë sime më ka rrëfyer ngjarje epike apo vjersha trimërie nga jeta e saj apo e familjes në fshatin Butkë. Aty nga viti 1976, disa muaj para se të ndërronte jetë, mua më ra në dorë një magnetofon i madh me shirita, teknologji e re e asaj kohe dhe vendosa ta regjistroj atë tek recitonte. U përpoqa t’ia shpjegoj se ç’duhej të bënte, por ajo duket nuk e kuptonte për se bëhej fjalë. Me t’i vënë para fytyrës mikrofonin e stërmadh ajo u bllokua dhe e kapi një emocion i madh. Nuk isha i sigurt nëse e kuptoi se për çfarë bëhej fjalë, por refuzoi të recitonte dhe kur e pyeta pse, u përgjigj e prerë: “Nuk jam veshur me rrobat e mira”.Tha kështu, shkoi e nxori rrobat e saja nga sënduku dhe ashtu e veshur solemnisht pranoi të recitonte me zë të dridhur duke e ulur e ngritur zërin pa pushim. Ngrihej herë pas here nga vendi e valëviste në ajër duart nga emocioni. Me të mbaruar mu drejtua: “pa hë ç’marifet do na bëjë kjo arkë?”. Riktheva shiritin dhe dëgjuam recitimin e saj. E përpirë krejtësisht dëgjonte veshëhapur zërin e saj dhe në fund deklaroi: “Nuk është kështu, e paska nakatosur (ngatërruar)”. Jo i thashë unë, kjo po thotë krejt ashtu siç e ke thënë ti. Jo, që jo, nguli këmbë ajo, unë nuk e kam thënë kështu, dhe nuk e di se si e nakatos ajo aty brenda, kaq di të them që vjersha nuk është kështu. Duket e kishte recituar gabimisht nga emocione dhe nuk bindej që nuk bindej se e kishte ngatërruar vetë. I propozova ta thoshte dhe një herë. Por ajo e zemëruar nuk pranoi që nuk pranoi, duke vënë thellësisht në dyshim zhvillimin e teknologjive të reja të kohës.
DIKTATURA. Pjesa më e madhe e jetës sime ka kaluar në atë periudhë. Krijimtaria për kohën e diktaturës më josh. Nga ana artistike ajo periudhë ishte një laborator i natyrës njerëzore. Të asaj periudhe i përket krejt vëllimi “Parullat me gurë”. Më tërheq aftësia e diktaturës jo vetëm në kapacitetet e saj për të imponuar sjelljet dhe shprehjen, por në mjeshtërinë e saj për të imponuar mendimet, për të krijuar ideologjinë tënde dhe mbi të gjitha të dominojë emocionet e tua, gjurmët e së cilës i has ende sot në mendjet e njerëzve. Ajo tregoi se deri ku shkon nënshtrimi, kuraja dhe dhunimi i njeriut. Sipas meje, “periferia” e jetës rutinë nën diktaturë, mënyrat e zotërimit të mendimeve e ndjenjave të individit nga sistemi, ndofta ishte esenca për t’iu afruar më shumë të kuptuarit të egërsisë së saj. Në një plan më të gjerë, më shumë se sa ideologjia apo politika në diktaturë më ka interesuar instrumentalizimi i tyre për të vënë në jetë ligësinë apo instinktet e errëta njerëzore. Më intrigon veshja apo përligjja etike, morale që i bëhet ligësisë njerëzore, e cila rrallë herë manifestohet me synimin e saj të vërtetë. Thënë ndryshe diktatura si platformë vetjustifikimi e qenies njerëzore për të vënë në jetë instinktet e tij shtazarake, të dhunimit të dinjitetit të njeriut apo mbizotërimi të jetës së tjetrit. Bie fjala ç’kishte komuniste kënaqësia që ndjente sekretari i partisë së kooperativës kur propozonte masën e internimit ndaj një mësuesi fshati pse ai nuk e mbante mirë drejtimin e shkrimit të një parulle politike në mur apo në kodër... Them se përveç kënaqësisë sadiste karshi vuajtjes së tjetrit, nuk kishte motivacion tjetër.
IMAZHI. Është vërtet alarmant imazhi negativ që mbizotëron sot në një pjesë të opinionit ndërkombëtar për Shqipërinë e shqiptarët, i cili është bërë jo vetëm shkak zhgënjimesh e deziluzionesh jo vetëm në planin individual, por një pengesë serioze në planin politik e atë institucional. Nuk them ndonjë gjë të re duke pohuar se ende jemi tepër të panjohur për qytetarin e mesëm perëndimor. Nëpunës ndërkombëtarë, ekspertë apo gazetarë të huaj, që kalojnë rrëshkitazi në Shqipëri dhe që kanë aftësinë që “brenda një kohe tepër të shkurtër të kuptojnë thellësisht këtë vend e këtë popull” nxjerrin përfundime të gatshme për një publik gjithashtu të gatshëm për të gëlltitur jo pa kënaqësi këtë realitet të nxirë. Por dhe kur ndodh që kjo mendësi përkëdhelëse nuk përkon me realitetin e gjerave, apo ndesh në rezistencën e vendasve, atëherë menjëherë dëgjohet rëndom të thuhet se “bota në këtë vend ecën së prapthi”. Për të mos harruar se sharja e Shqipërisë jorrallë është bërë modë nga vetë ne shqiptarët. Fatkeqësisht ne po e kuptojmë me shumë vonesë se nuk jemi as më të mirë, as më të këqij se popujt e tjerë, se glorifikimi pa kushte i gjithë asaj që vjen nga jashtë dhe nënshtrimi servil ndaj saj nxit pështirosjen dhe të fundos më keq në pozitat e nënshtrimit.
NJOHJA. Njeriu e njeh veten se sa i ndershëm apo sa i korruptuar është vetëm kur ballafaqohet me një ofertë të mirë korrupsioni fitimprurës dhe atëherë ti provon se sa je në gjendje t’i rezistosh apo jo një tentacioni të tillë. Apo atëherë kur, “qoftë larg“, rastis që në rutinën e jetës tënde të përditshme të të trazojë shpirtin “misteri i ëmbël i personalitetit” të një gruaje dhe ti i turbulluar nuk di nga t’ia mbash... nga ruajtja e moralit apo nga joshja ndaj mëkatit. Nga ana tjetër mendoj se ky është këndi gjithashtu për t’u orientuar dhe në laboratorin e sotëm politik, në pamjen e tij formalisht të komplikuar dhe ku çdo kriter i interesit të ngushtë qoftë material, qoftë promovimit të protagonizmit personal, priret të argumentohet me shkaqet e mësipërme objektive. Duhet të jetë ky niveli i maturimit të një shoqërie apo individi, pra raporti midis faktorëve objektivë të formulimit të një bindjeje politike me ata që lidhen me interesat apo egon e ngushtë të individit që në një pjesë të mirë përcaktojnë dhe momentet historike politike si hedhja e votës apo pjesëmarrja në një aksion politik masiv.
VERA. Nuk pretendoj se jam ndonjë njohës i hollë verërash, por më shijon shumë, e pi qoftë kur jam me miq, me familjen, qoftë kur jam vetëm dhe kur kjo ndodh, pra kur jam vetëm, verën e kam si mik te dashur. Një ditë të bukur në Paris, më vjen një kuti me 6 shishe vere e markës "Chateau Aigulleaux-Ylljet Aliçka", po po Ylljet Aliçka. Gruaja pronarit të kështjellës së kantinës së verërave AOC-Corbiere, znj Marthe Lemarie, e apasionuar pas leximit të librit tim “Parrullat me gurë” vendos të nxjerrë në treg prodhimin e verës së vjeshtës të atij viti me emrin dhe foton time në etiketë, duke më dhuruar njëkohësisht një set prej 6 shishesh. Nuk e di nëse shitja ju ra ndjeshëm atë vit, por mua m’u bë një dhuratë e rrallë dhe e paharrueshme. Verën nuk di ta ruaj dot, 5 shishe me fytyrën time i piva me miq, shishen e fundit të kësaj serie kam vendosur ta pi nga fundi i jetës...
© KOHA Ditore
30 Prill 2015 - 07:32
30 Prill 2015 - 07:21
30 Prill 2015 - 07:10
30 Prill 2015 - 06:46
30 Prill 2015 - 06:37
Ec me kohën...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn