als_Latn uzn_Latn ron_Latn
-
Pr: Rrfen pr historin sekretari personal i Enver Hoxhs, Haxhi Kroi
“Mjekut francez q vizitoi Enverin i dham 5 mij USD, i mora pa formalitete n Bank”
MJEKU FRANCEZ QE VIZITOI ENVER HOXHEN NE VITET ‘80
Ditari i shefit t kabinetit pr ngjarjen e tetorit 1984
“N fillim trhoqm tre mij dollar nga fondi i posam, por shumn e rritm me urdhrin e Ramizit”
Vijon nga numrat e kaluar
Mjeku francez q ka ardhur pr t vizituar Enver Hoxhn n tetor t vitit 1984 sht shprblyer me 5000 dollar. “Zyrtarisht kishim vendosur t’i jepnim 3000, shkruan Haxhi Kroi n ditar, por m von, me porosi t Ramiz Alis q telefononte nga shtpia e shokut Enver, kjo shum u rrit”. N rrfimin e njeriut q sht marr vet me kt operacion bankar, sht interesante mnyra si sht proceduar pr lvrimin e valuts q ka prfituar mjeku francez i ardhur enkas nga Parisi pr t vizituar kreun e regjimit. Sipas sekretarit personal, shuma sht trhequr prej tij me nj urdhr verbal t Presidentit komunist, nga fondi i posam i Banks s Shtetit, madje pa br “formalitetet” procedurale. N shnimin e dats 23 tetor 1984, Kroi shkuan se dollart e marr nga banka ia ka uar Ramizit, i cili e ka adresuar tek Isuf Kalo, mjeku personal i Hoxhs, pr t’ia dorzuar mysafirit t veant, por aty pr aty ka ndrhyr Nexhmija dhe shumn e t hollave e ka uar n destinacion Sulo Gradeci, njeriu i besuar i iftit Hoxha. Qoft edhe pr kaq sa ky fakt ka ln gjurm n shnimet e njeriut diskret t Hoxhs, zbulohet nj aspekt tjetr i mistereve t diktaturs. Nuk ka qen rastsi q me nj telefonat t Nexhmijes, pr sekretarin personal t Hoxhs hapeshin kasafortat e Thesarit t Shtetit pr t marr shuma t ndryshme me valut(!). Ca m tepr q rasti n fjal nuk ka qen i vetm, por si e dokumenton edhe Kroi n ditar, kjo marrdhnie e uditshme ka qen praktik pune, ndonse e panjohur e nj sektori t veant n aparatin e KQ. Sipas tij, i ashtuquajturi “Fond i veant” sht prdorur jo vetm pr nevojat e Hoxhs, kryesisht pr mjekim e libra t siguruara n Paris, por edhe pr veprimtarin e liderve t lvizjes komuniste ndrkombtare, e jo vetm. Sidoqoft, dshmit e Kroit mbeten vetm nj dritz q mund t ndrioj mjegullnajn e ktyre operacioneve bankare t panjohura q inicioheshin drejtprdrejt nga zyra m e rndsishme e shtetit komunist. Pjesa n vijim e shnimeve t sekretarit personal t kreut t regjimit pr zhvillimet e periudhs tetor-nntor 1984, krahas dinamiks n kabinetin e ktij t fundit, bn fjal pr nj reagim kritik t Hoxhs pr historin e Brigads s Dyt, q sipas tij, “gjat operacionit t dimrit 1943-1944 sht shpartalluar pr faj t drejtueseve t saj, armiqve Beqir Balluku e Kio Ngjela”.
DITARI I VITIT 1984
E hn 22 tetor 1984
Erdhi e m la lamtumirn komandanti i oficerve q sigurojn selin e Aparatit t KQ, shoku Haxhi Sherifi, me rastin e daljes s tij n pension. Haxhiu ka 7-8 vjet q ka zvendsuar n kt detyr paraardhsin e tij, oficer Sheme Hidon, q ather doli n pension. Ai ishte nj ik si kapadai, ndrsa Haxhiu sht kuadr i thjesht dhe i dashur me shokt, ndrsa n pun shum krkues dhe i drejt. Ka ln prshtypje shum t mira te t gjith punonjsit e Aparatit t KQ.
E mart 23 tetor 1984
Aty nga ora 12:00 m thirri urgjent shoku Ramiz dhe m porositi t trhiqja nga fondi i posam n Bankn e Shtetit 3000 dollar brenda orarit, mbasi duhet t’ia jap mjekut francez q ka ardhur pr t vizituar shokun Enver. T lihen formalitetet, se mos vonohet kjo pun, ato le t bhen m von, m tha ai. Mora menjher masa q shoku Qirjako Mihali t porosiste Ministrin e Financave q t trheq nga shoku Koi Xngo kto t holla menjher, t cilat ia dham shokut Ramiz jo 3000, por 5000 dollar amerikan, pse sa shkoi shoku Ramiz te shtpia e shokut Enver, porositi q shuma nga 3000 t rritej n 5000. E informova shokun Ramiz se dollart, sipas porosis s tij, i kisha trhequr. Ai m tha t’i mbaja, se do t’i thosh shokut Isuf Kalo t’ia jepte mjekut francez. Mirpo, si duket, i telefonoi shoqja Nexhmije dhe u morn vesh q dollart t’i jepeshin shokut Sulo Gradeci. Kshtu, shoku Sulo, i ngarkuar nga shoqja Nexhmije, erdhi dhe i trhoqi nga un.
E enjte 25 tetor 1984
Sot shoku Enver erdhi n Aparat pas 13 ditsh qndrimi n shtpi. N krahasim me daljen e tij hern e fundit n zyr, m duket m mir nga paraqitja. Sa erdhi, shkoi menjher n dhomn e takimeve me shokt. Biseda q u regjistrua zgjati rreth nj or. Pastaj shoku Enver u kthye n zyr tok me shokt Ramiz, Adil e Hekuran me t cilt vazhdoi t bisedoj edhe gjysm ore. Sa u larguan kta, doli edhe shoku Enver pr n shtpi.
E mart 30 tetor 1984
Erdhi shoqja Nexhmije dhe m ktheu letrat e prshndetjes q kishim prgatitur pr t’ua drguar ish-delegatve t kongresit t par antifashist t grave, si dhe efektivit t Brigads s Dyt q ka prvjetorin e krijimit. Shoqja Nexhmije m solli vrejtjet e shokut Enver pr prshndetjen e Brigads s Dyt. Vrejtja kishte t bnte me faktin pse nuk kishte dal qart, natyrisht me terma t prmbajtura, shpartallimi i ksaj njsie t madhe gjat operacionit t dimrit 1943-1944 pr faje t udhheqsve t ksaj brigade, armiqve Beqir Balluku e Kio Ngjela, q si pasoj psoi humbje t mdha dhe vetm m von, nn kujdesin e shokut Enver, e rimori veten dhe vazhdoi luftn si duhet. Mora masa dhe i realizuam vrejtjet. Shoqja Nexhmije m tha se nuk sht nevoja t’ia kthejm prsri shokut Enver pr ta par. Duke prfituar nga ky takim, i thash shoqes Nexhmije se kam marr nj ftes nga rrethi i Tropojs pr t marr pjes n festn e 40-vjetorit t krijimit t Brigads s 25. Ajo ishte dakord dhe bile m tha q mos t shkoja me autobusin e veteranve, por t merrja nj autovetur. N pasdite me shokun Ajet Simirxhiu shkuam n La, pr t sqaruar patriotin Shefqet Riza ela nga Velcani i rrethit t Pogradecit, q muajin e kaluar i ka drejtuar nj letr shokut Enver me t ciln ankohej se n librin “Midis njerzve t thjesht” nuk ishte prmendur edhe familja e tij. Me takt e sqaruam, sipas porosive q na u dhan, dhe Shefqeti mbeti i knaqur, bile na ftoi pr nj kafe, po ne, natyrisht, pasi e falnderuam, i tham se ishte von dhe kishim dhe dy detyra t tjera n programin ton.
E premte 2 nntor 1984
M erdhi n zyr oficeri shoqrues i shokut Enver, Behar Zhurda dhe m’u ankua pr nj sjellje t padenj t shokut Sevo Tarifa. Sevua ka marr nj mas q t mos u jepen veprat e shokut Enver oficerve dhe personelit tjetr t shokut Enver, bashk me mjekt. Sevua kishte thn q t’i blejn si gjith populli n librari, pse ’jan ata? Roje jan?! Duket se i jan errsuar syt Sevos dhe i sht rritur mendja. A sht e lejueshme q oficert e shrbimit dhe personeli tjetr i shokut Enver t ngrihen q me nat e t zn radh para librarive pr t bler veprn e shokut Enver dhe pastaj t’i zr gjumi gjat shrbimit shum delikat q kryejn?! Sevua nuk duhet t tregohet kaq i ngurt.
E shtun 3 nntor 1984
Sot kam shkuar n Tropoj me rastin e fests s 40-vjetorit t lirimit. Mua m uan n shtpin e drejtorit t shkolls, Hasan Mulaj, kunati i korrespodentit t “Zrit t Popullit”, Halil Bupapa. Atje kishin uar pr drek edhe shoqen e lufttarit trim pr shtjen e Kosovs, Isuf Grvalla, Zana Grvalla, q e shoqronte mjekja Nazmie Poga. Gjat biseds, e zonja e shtpis na tha se n zon ka filluar nj dukuri negative q m par nuk ka qen. Ajo tha se po prhapet n mas vesi i pijes alkoolike, ka po ndikon n dmtimin e shndetit t tyre, ekonomis familjare dhe shndetin e fmijve. Ky ves po shkakton edhe trauma familjare e mosmarrveshje bashkshortore.
E mrkur 7 nntor 1984
N orn 11:00 erdhi shoqja Nexhmije dhe m solli veprn e re shum t muar t shokut Enver “Kur hidheshin themelet e Shqipris s re”, me nj dedikim shum t ngroht t shokut Enver. Shoqja Nexhmije m fali dy ekzemplar. Njrin dedikimin e ka shkruar ajo dhe e ka firmosur shoku Enver, por meqense atij i dridhet dora dhe firma ka dal jo si duhet, ajo m dha edhe nj ekzemplar t dyt q ta prdor pr ta lexuar dhe pr t’ua treguar atyre q do t dshiroj. sht nj dhurat e muar pr mua q kam 36 vjet q punoj pa ndrprerje pran shokut t shtrenjt Enver. T na rroj sa malet! Ekzemplarin e par e futa n kasafortn time me qllim q mos ta shikoj njeri firmn e shokut Enver dhe t shqetsohet q atij i dridhet dora.
E mart 20 nntor 1984
Pasi prgatita letrn e prshndetjes t shokut Enver pr shkrimtarin e shquar Shefqet Musarai, q sot ka 70-vjetorin e lindjes, ia ova shokut Enver me shoqen Nexhmije pr ta miratuar. Ajo ma solli dhe pasi e firmosa me firmn-vul t shokut Enver, m tha t’ia oj vet n shtpi. Ashtu bra. Ndrkoh, pasdite shkova n mbledhjen e Lidhjes s Shkrimtarve q ishte organizuar pr jubileun e shokut Shefqet Musarai…
E enjte 29 nntor 1984
Sot u festua 40-vjetori i lirimit. N Tiran u b parada madhshtore e Ushtris. E shtun 1 dhjetor 1984
Sot mora pjes n takimin q shoku Enver bri me mikun e Shqipris, kryetarin e miqsis Franc-Shqipri, Pol Miliezin, q sht njkohsisht mjek me fam n Franc. Megjithse biseda u b n frngjisht, ishte n takim edhe shoku Ajet pr t mbajtur shnime. Ajeti di frngjishten m mir se un. Biseda zgjati afrsisht nj or e gjysm.
E mart 4 dhjetor 1984
M telefonoi shoqja Nexhmije t shkoja n shtpi me nj ant. Shkova menjher, se kujtova se do na jepte ndonj material t zakonshm. Sa arrita, oficeri i shrbimit m tha t ngjitesha n studio. Atje ishte shoku Enver dhe shoqja Nexhmije. Si u prshndetm, shoku Enver m dha nj material t shkruar me shkronja t mdha rreth 180 faqe (30 faqe t daktilografuara me spacio e rreshta t zakonshm) dhe m tha se ishte porositur Abdyl Backa t’ia prgatiste lidhur me skic-iden e planit t pesvjearit t ri. “Abdyl Backa nuk e di gjendjen time shndetsore, tha shoku Enver, prandaj merre kt material e redaktoje duke ln aty vetm shtjet parimore, jo m shum se 3-4 flet”. Ai m dha edhe disa materiale studimore, si dhe dy vendime t Kshillit t Mbrojtjes, njri drguar q n shkurt kur u smur dhe nuk e ktheu dot, tjetri pr kopetencat e komandave pr ngritjen n alarm t trupave ushtarake q e kishte firmosur.
E enjte 6 dhjetor 1984
Sot dita sht e kthjellt dhe e bukur. Shoku Enver doli n pun n orn 10:25 dhe shkoi direkt n takimin ditor me sekretart. Kishin ardhur gjithashtu edhe shokt Adil, Besnik e Prokop Murra. Biseda me ta zgjati gati nj or. Shoku Enver u kthye me shokun Ramiz e si biseduan disa minuta n zyrn e tij, u larguan, shoku Enver shkoi n shtpi dhe shoku Ramiz shkoi te shokt q vazhdonin bisedn. Kur u shprndan, u takova me shokun Prokop q e informova se shoku Enver m dha pardje t firmosur vendimin mbi planin operativo-strategjik t mbrojtjes q i ishte drguar q n shkurt dhe e kishte mbajtur si duket pr arsye t krizs s rnd q psoi m 16 shkurt, e cila e ka ln mjaft t dobt dhe i ka marr dorn dhe kmbn e djatht, t cilat nuk i manovron dot normalisht. Shoku Prokop lajmroi oficerin Nexhdet Kampo q e ka daktilografuar dhe ia dorzova materialin t fotokopjuar.
E shtun 8 dhjetor 1984
Materialin q shkurtuam me porosi t shokut Enver mbi skic-iden e planit t ri pesvjear, shoku Enver e kishte cilsuar skematik, prandaj shoqja Nexhmije m thirri mua dhe shokt Harilla Papajorgji e Abdyl Backa dhe na dha udhzime t reja pr t prgatitur nj material orientues q t vlej e t jet i nivelit pr shokun Enver. Ajo na transmetoi porosit dhe krkesat e shokut Enver dhe na tha q ky material t bhet gati deri t martn pasdite, m 11 dhjetor.
E mart 11 dhjetor 1984
Shoqja Nexhmije kishte krkuar nga shoku Ajet q t’i drgonte pr t par takimin q kishte br shoku Enver m 1 dhjetor me mikun francez Pol Miliez. Ajo m dha n telefon edhe disa vrejtje t shokut Enver pr materialin e prgatitur nga ekonomistt Papajorgji e Backa pr mosrealizimet n sektorin e nafts e n bujqsi, pr zbatimin e drejt t orientimeve pr tufzimin e bagtive.
E mrkur 12 dhjetor 1984
M njoftoi shoqja Nexhmije se n ceremonin q do t bhet n orn 10:00 pr dekorimin e shokut Sofokli Lazri, letrn e shokut Enver duhet ta lexoja un. Para se t bhej mbledhja, shkova e njoftova shokun Ramiz q m tha se do t m jap mundsi t lexoj letrn e shokut Enver, pasi t flas ai dika pr Sofon dhe t’i dorzoj urdhrin e Flamurit me t cilin sht dekoruar. N ceremoni erdhi edhe shoqja Nexhmije. Shoku Ramiz foli shum ngroht pr Sofon, q i emocionuar kishte ulur kokn dhe shikonte n tok. Pasi i vuri dekoratn n gjoks, u ngrit t fliste edhe Sofua. Shoku Ramiz harroi pr nj ast far i kisha thn un, por u kujtua dhe, duke i ndrprer fjaln Sofos, tha: Tani do t lexoj Haxhiu letrn q i ka drguar shoku Enver Sofos. Dhe e lexova. Sofua, i prekur shum, me zor po lexonte ato q kishte prgatitur…
vijon…
AFRIM IMAJ
Panorama
-
-
Pr: Rrfen pr historin sekretari personal i Enver Hoxhs, Haxhi Kroi
Ditari i Kroit: Emri i agjentit n Byro q e zbuloi oficeri i Sigurimit Vladimir Mee
ENVER HOXHA NE NJE NGA MBLEDHJET E BYROSE POLITIKE
Ditari i Haxhi Kroit: Raporti sekret pr Enverin n dhjetor 1984
“Besnik Bekteshi n Vaun e Dejs shquhej pr sjellje jo t mira, por kishte qen edhe spiun i bullgarve”
Vijon nga numrat e kaluar
N dhjetor t vitit 1984, vetm pak muaj para se Hoxha t ndrronte jet, n kabinetin e tij n Komitetin Qendror ka mbrritur nj raport sekret, q e informonte se nj nga antart e Byros Politike shrbente pr nj agjentur t huaj. Me t tilla dokumente konfidenciale q mbanin autorsin e Sigurimit t Shtetit, kreu i regjimit kishte eliminuar pjesn m t madhe t liderve politik dhe figurave historike t Partis Komuniste. I fundit n radhn e tyre kishte qen Kadri Hazbiu, ish-antar i Byros Politike dhe ish-ministr i Punve t Brendshme, q ishte pushkatuar nj vit m par si agjent i shrbimeve ruse e jugosllave. Me kryqzimin e tij ishte mbyllur kapitulli i eliminimit t liderve q lufts dhe niste kshtu epoka e spastrimeve t liderve t rinj t rekrutuar rishtas nga radht e klass puntore. Rasti q prmend Haxhi Kroi n ditar, u referohet t dhnave t shrbimit sekret pr lidhjet e Besnik Bekteshit, antar i Byros Politike dhe zvendskryeministr me nj agjentur t huaj. Kt radh, sipas tij, informacioni konfidencial vinte nga njri prej oficerve t lart t policis sekrete, i cili garantonte se kishte fakte q vrtetonin shrbimet e tij pr interesat e agjenturs bullgare. “Vladimir Meja, n letrn drejtuar shokut Enver, shkruan shefi i kabinetit t Hoxhs m 13 dhjetor 1984, kishte prova t pakontestueshme, t siguruara nga nj qytetare bullgare bashkpuntore e Sigurimit t Shtetit, qysh para Kongresit t Tet t Partis, por ato u neglizhuan nga drejtuesit e Ministris s Brendshme”. Ndryshe nga hert e tjera, ku Hoxha sa i binin n dor raporte t tilla, urdhronte shfarosjen e t dyshuarve pr shrbime agjenturore ndaj t huajave, n rastin e Bekteshit sht treguar disi i prmbajtur dhe “zemrgjer”. “Mund t mos jet gj, por edhe mundet t jet, m tha Enveri, kujton Kroi porosin e shefit t tij para se ta urdhronte pr ta futur letrn n kasafort”. N ata pak rreshta q shnon m posht, sekretari i Hoxhs t l t kuptosh se i akuzuari i radhs ndr antart e Byros Politike ka shptuar fal ndrhyrjes n astet e fundit t Ramiz Alis te kreu i regjimit. Ndr ngjarjet e tjera q ka regjistruar shefi i kabinetit gjat ksaj periudhe, t bie n sy rebelimi i nj piktori t ri ndaj administrats s aparatit t KQ, e cila ka marr n Galerin e Arteve pa lejen e tij tablon “Flautistja” dhe ia kan uar Nexhmije Hoxhs….
DITARI I VITIT 1984
E enjte 13 dhjetor 1984
N orn 14:40 prita kryetarin e degs s brendshme t rrethit t Pogradecit, Vladimir Mee, nj djal t ri rreth 35 vje, i komanduar n Tiran pr t br prgatitjen e tekstit t Sigurimit pr shkolln e Lart t Ministris s Brendshme. Ai m shprehu dshirn pr t’i dorzuar vet shokut Enver nj letr t tij, q e konsideronte tepr t rndsishme, si m theksoi ai. Letrn e kishte vn n nj zarf t pambyllur dhe m tha se donte t ma kndonte mua dhe t’i jepja mendim. N letrn e ktij shoku me prejardhje t mir familjare, nn e bab komunist, dhe ky antar partie, thuhet se kur ka qen i ngarkuar me pun koordinuese n Drejtorin e Punve t Brendshme t Tirans, ka marr dijeni nga nj dosje se nj zbulues bullgar n Tiran ka ngarkuar nj bullgare t martuar me nj shqiptar q t verifikonte para Kongresit t 8 t Partis se ku ndodhej nj qytetar shqiptar q ka pas studiuar n Bullgari, me t cilin ka vazhduar korrespodencn nga Tirana, por q tani i kish humbur lidhjet dhe ndodhej diku n veri t Shqipris. Ai interesohej edhe pr nj tjetr shqiptar, q ish martuar me grua bullgare. T dy kta persona, thot gruaja bullgare, q sht bashkpuntore e Sigurimit ton, u zgjodhn n Plenumin e 8 dhe jan shokt Besnik Bekteshi dhe Shaban Baxhaku. Biseda me bashkpuntoren sht e regjistruar n magnetofon dhe ndodhet n dosjen prkatse. Letrn e Vladimirit ia ova shokut Enver n orn 6:00 pasdite n shtpi. I tregova shokut Enver personin, i lexova letrn. Pastaj ai m pyeti edhe nj her pr prmbajtjen e saj. I bra t qart. Shoku Enver m tha ta merrja dhe ta mbaja letrn n kasafort. “Mund t mos jet gj, por edhe mundet”. “Po, do ta shohim”, m tha shoku Enver. U largova q aty dhe shkova n zyr ku vendosa letrn n kasafort. Shoku Enver m tha “mund t mos jet gj” pr t mos m shqetsuar, po ai me siguri do t reflektoj dhe do ta verifikoj. Ndrsa mendoja pr kt, m’u kujtua nj bised q kam br me djalin Maksin, i cili kur ishte duke br stazhin e Partis n Vaun e Dejs n vitin 1972, e kishte thirrur kryetari i degs s brendshme t Shkodrs, q e kemi nga rrethi yn dhe e kishte kshilluar t mos shoqrohej me Besnikun se nuk kishte sjellje t mira. Sa pr Shaban Baxhakun, gjithnj kam dgjuar fjal t mira, vetm kur ndau gruan q me sa di, ka qen bullgare, i rekomanduan motrn time Lirin, por Shabani pasi u takuan dy-tri her hoqi dor. Shkaku mund t jet thjesht shtje afeksioni, prandaj asgj negative nuk i duhet ngarkuar Shabanit pr kt.
E premte 14 dhjetor 1984
M telefonoi shoku Ramiz dhe m tha t shkoja n zyr lidhur me “punn e atyre t dyve”, q informova mbrm shokun Enver. Kur shkova, gjeta aty edhe shokun Hekuran, q si duket e kishte krkuar shoku Ramiz. Sqarimet rreth prmbajtjes s letrs shoku Hekuran i mbajti shnim. Pastaj shoku Ramiz m tha se nuk sht gj kjo q ngre Vladimir Meja, kt gj ne e kemi ditur, nuk ka gj pr shqetsim dhe u largova disi i qetsuar. Tani si e qysh e ka br Vladimir Meja kt gj, do ta sqarojn shokt Ramiz e Hekuran. Kur dola nga zyra e shokut Ramiz, te paradhoma priste drejtori i Prgjithshm i hetuesis, Qemal Lame.
E shtun 15 dhjetor 1984
Lexova sot n gazet nj artikull t mir t Ismail Kadares, q mori pjes n Konferencn Ndrkombtare t Shkrimtarve, q u b n Athin. M plqeu shum, se ndihmon pr thellimin e marrdhnieve midis dy vendeve n kto situata t turbullta n Ballkan e n bot. Shoku Ramiz na dha nj informacion t Ministris s Mbrojtjes lidhur me dislokimin e ushtris jugosllave dhe rrezikun q mund t paraqes ajo pr ndonj agresion t mundshm kundr vendit ton. Kan koh kta armiq q thurin plane kundr vendit ton, por sidomos pas ngjarjeve tragjike n Kosov, ata kan intensifikuar veprimtarin antishqiptare. Materialin ia bra shokut Enver me germa t mdha dhe ia drgova.
E hn 17 dhjetor 1984
M njoftoi Petri Shijaku se n adres t shokut Enver ka ardhur nj letr shum e poshtr nga armiku i betuar i Partis, trockisti Xhavit Qesja. Do t informoj shokun Ramiz pr prmbajtjen.
E mart 18 dhjetor 1984
Sot u b mbledhja e Byros Politike pr shqyrtimin e skic-ides pr planin e ri pesvjear 1985-1990, q ka paraqitur qeveria. Diskutuan gati t gjith shokt. N fund un lexova fjaln q kishte prgatitur shoku Enver.
E premte 21 dhjetor 1984
Informova shokun Ramiz se dy vjet m par komunisti Petrit Hakani kishte denoncuar n Komitetin e Partis s Durrsit se dy djemt e Ibrahim Kuranit, dnuar pr vjedhje pas lirimit me pushkatim, po falur jeta dhe me grua t huaj q ka pas punuar n kundrshtim me normat n Portin e Durrsit, jan antar partie. Duke mos marr prgjigje nga Durrsi, Petriti para disa muajsh iu drejtua shoqes Lenka, e cila, pasi krkoi sqarime nga Komiteti i Partis, ishte dakord me propozimin e ktij komiteti q kjo shtje biografike t mos u ngrihet n organizat ktyre dy komunistve pr t mos krijuar shqetsime. Petriti erdhi m takoi mua dhe i dhash t drejt, prandaj ai i drejtoi letr shokut Enver, t ciln ia dhash shokut Ramiz me gjith praktikn, pasi ia referova shtjen. Shoku Ramiz mendon se as Komiteti i Durrsit dhe as shoqja Lenka nuk e kan vlersuar drejt kt shtje. Ai porositi q nj qndrim i till t korrigjohet sa m shpejt. N mngjes m erdhi n zyr Sulo Gradeci dhe m tha se ishte porositur nga shoqja Nexhmije se me rastin q do t shkonte n Paris, t merrja edhe porosit e tyre pr materialet q duheshin marr nga Franca. Me Vaicn prgatitm listn me sendet m t domosdoshme.
E mart 25 dhjetor 1984
Shoku Enver nuk shkoi sot n mbledhjen e Kuvendit Popullor. Shoqes Nexhmije i dhash dje dy letra ardhur nga SHBA-ja pr shokun Enver. Njrn e kishte drguar shqiptaroamerikani Aleks Eftimiu, profesor n nj universitet dhe tjetrn amerikani Barry Neisberg. Ajo m porositi t’u bhej nj letr falnderimi n emr t shokut Enver. Nj letr e till, shtoi ajo, t’i bhet edhe Dh.Kremos me shtetsi greke e me banim n Athin pr shkrimin q ka br “Shqipja-e folur dhe e shkruar”, si dhe pr nj fotografi q ka br n Shqipri n kohn e Lufts Nacionallirimtare, t ciln ia kishte dhn heroit t rezistencs greke, Manolis Glezos, pr t’ia dorzuar shokut Enver.
E premte 28 dhjetor 1984
Shoqja Nexhmije m drgoi sot nj kartolin urimi, q i drgon shoku Enver mikut t shquar t Shqipris, Pol Miliezit, me firmn e vet pr Vitin e Ri. Kt ia drgova menjher shokut Sokrat Plaka, pr ta nisur me pakon m t par.
E shtun 29 dhjetor 1984
M telefonoi shoqja Nexhmije nga shtpia q t merrnim autorizim nga shoqja Tefta Cami pr t trhequr nga Galeria e Arteve Figurative pikturn “Flautistja” t Arben Morins. Shefi i administrats mori autorizimin, por nuk gjeti dot autorin n kohn e trheqjes s tablos dhe kt ia drgova menjher shoqes Nexhmije n shtpi. M von, shefi i administrats kishte gjetur Albert Morinn, autorin e pikturs dhe i kishte krkuar plqimin, duke i krkuar ndjes q e kishte trhequr pa plqimin e tij, por meq ishte fjala pr ta drguar jasht shtetit, u nxitua. Arbeni i kishte thn se meq i krkon mendim, dshira e tij sht q tabloja t qndroj n galeri. “Tani s’kam them se sht br fakt i kryer”, kishte shtuar ai. U njoftua pr kt shoqja Nexhmije…
E diel 30 dhjetor 1984
Lidhur me mungesn e dshirs s piktorit Albert Morina pr heqjen e tablos “Flautistja” nga Galeria e Arteve Figurative, shoqja Nexhmije m porositi q nesr t thirret autori i tablos q kjo t kthehet prsri n Galeri, deri sa ai nuk dshiron t hiqet andej e t drgohet jasht shtetit.
E hn 31 dhjetor 1984
I transmetova shefit t administrats porosin e shoqes Nexhmije q t thrras Arben Morinn e t’i thot meq nuk ka dshir q tabloja e tij “Flautistja” t mos drgohet jasht shtetit, ajo do t kthehet menjher n Galerin e Arteve. Piktori q u thirr, u gzua shum dhe si djal i popullit ton i edukuar nga Partia, megjithse piktura e tij u trhoq nga Komiteti Qendror i Partis, ai e tha hapt dshirn, nuk u ndrydh, pse e di q te ne nuk ka vend pr prmim dhe hakmarrje.
vijon…
AFRIM IMAJ
-
-
Pr: Rrfen pr historin sekretari personal i Enver Hoxhs, Haxhi Kroi
Ditari i Kroit: Nexhmija, n janar 1985: Enveri u paralizua, nuk di ku kam kokn
Nexhmije dhe Enver Hoxha
Ditari i Haxhi Kroit: Ditt e fundit nuk ohet dot n kmb
“Tani e kemi vn n karroc n shtpi, nuk i hyn n pun as bastuni dhe as shoqruesi pr t ecur”
Fillimi i vitit 1985 e ka gjetur Enverin t paralizuar. Tashm nuk i hyn n pun as bastuni dhe as shoqruesi pr t ecur. Q ktej e deri sa ka ndrruar jet, ai ka lvizur vetm n karroc. N shnimin e dats 23 shkurt 1985, Haxhi Kroi pohon se kt e ka msuar gjat nj komunikimi konfidencial me bashkshorten e Hoxhs. “Sa erdhi n zyr shoqja Nexhmije, q nuk ishte dukur prej ditsh, shkruan ai, e pyeta pr shndetin e shokut Enver. Nuk sht mir, m’u prgjigj, tani e kemi vn n karroc n shtpi, se nuk mund t ec, as i v dot kmbt n shesh”. Paraliza totale, pas nj kompleksi smundjesh q po kalonte kreu i Partis, po e privonte prfundimisht nga kontaktet me njerzit, madje edhe nga bashkpuntort e afrt. Tashm, nuk bhet fjal pr dalje publike, por edhe n ato pak takime me lidert kryesor, Hoxha shfaqej i trukuar, fal prkujdesjes s veant t atyre pak t besuarve. Mjafton t prmendim ktu pranin e tij n mbledhjen e Byros Politike t dats 11 shkurt 1985. “Nj dit m par m thirri shoku Ramiz, shkruan n ditar Kroi, duke iu referuar ksaj ngjarjeje, dhe m porositi q t ftuarit n mbledhjen e nesrme t Byros Politike t thirren pr t’u futur n sall pasi t jet ulur udhheqja, n mnyr q t mos shohin shokun Enver q jo vetm ulet e ngrihet me shum vshtirsi, por nuk ecn dot as dy-tri metra”. Njherazi me prjetimet e trishta pr shndetin e shefit q shkrmoqet dita-dits, sekretari personal ka regjistruar disa nga zhvillimet sporadike n zyrn e kreut t regjimit, kt her pa pranin e tij, duke pohuar se do komunikim me t bhej nprmjet Nexhmijes dhe Ramizit, dy t besuarit e vetm q mund t flasin n emr t Hoxhs. “Me bekimin e ktyre t fundit, shkruan Kroi duke iu referuar nj ndodhie t shkurtit 1984, prkthyesi i veprave t shokut Enver, Isuf Vrioni, nj bir feudali, por q ka punuar mir, u pajis me dokumente pr t shkuar n Rom q t takohet me motrn, e cila jeton atje qysh nga viti 1940, kur ishte martuar me nj italian”. Shnimet e shefit t kabinetit t Hoxhs q i prkasin periudhs janar-mars 1985, zbulojn ndrkaq nj fakt tjetr t panjohur, q ka t bj me mnyrn si prgatitej ditari i brendshm i kreut t regjimit kur lngonte n shtrat. Tashm kur ai ka prer do lidhje me punt e Partis, i shtyr nga e shoqja, i kalon ort e agonis duke regjistruar n magnetofon ato far i kujtohen nga jeta dhe raportet me bashkpuntort, nj pjes e t cilve t ndar nga kjo bot me plumbat e urdhruar prej tij. Zyrtart e kabinetit t tij, m n fund e kan reduktuar punn e tyre me zbardhjen e ligjratave t Hoxhs, t menduara si testament.
DITARI I VITIT 1985
E mart 1 janar 1985
Sot n orn 11:00, shoku Enver priti antart e Byros Politike me bashkshortet dhe shokt Haki Toska, Pilo Pelisteri, Spiro Koleka e Shefqet Pei po me bashkshortet me rastin e Vitit t Ri.
E enjte 3 janar 1985
Shoku Enver erdhi n Aparat n orn 10:30 dhe shkoi n takimin ditor. Kur mbaroi aty, shkoi n zyrn e tij me shokun Ramiz, i cili qndroi rreth 10 minuta. N orn 12:30 erdhi n zyrn time shoqja Nexhmije dhe m tha se kishte marr nj vjersh t Mexhit Kokalarit q e kishte knduar grupi polifonik i Gjirokastrs me rastin e Vitit t Ri q i kushtohej Sahatit q shoku Enver i kishte dhuruar para disa vitesh gjimnazit t qytetit. Ajo m tha se ky njeri sht shum puntor dhe shkruan vjersha vazhdimisht. Edhe babai, si m ka thn shoku Enver, vazhdoi shoqja Nexhmije, ka qen njeri i ndershm. Ktij mund t’i bhet nj prgjigje e thjesht pr ta prgzuar pr kt pun.
E hn 7 janar 1985
Q pas Vitit t Ri ka filluar t bjer shi i rrmbyeshm dhe bor n zonat malore. sht nj gzim i madh se kto reshje prbjn nj t mir t madhe, sidomos pr energjin. Nuk mbaj mend n jetn time si kto 5-6 muajt e fundit t ken kaluar me nj thatsir kaq t zgjatur q na ka dmtuar rnd.
E enjte 10 janar 1985
M erdhi n zyr shoqja Nexhmije e m tregoi se ka porositur shokun Fatri (Sinani) pr t’u marr me ditarin e brendshm t shokut Enver dhe m porositi q t kujdesem edhe un pr zbatimin e udhzimeve q i ka dhn.
E shtun 12 janar 1985
Sipas porosis s shoqes Nexhmije, thirra shokt Ajet, Tatjana e Fatri pr t dgjuar udhzimet q i kishte dhn ajo ktij t fundit pr ditarin e brendshm t shokut Enver. Thirra edhe shokun Spiro Dede. E dgjuam me kujdes Fatrin, por meqense porosit ishin t shumta, vendosm q n baz t shnimeve q mbajtm t reflektojm sot dhe nesr, t mblidhemi pasnesr pr t dhn mendime si duhet t veprojm n t ardhmen.
E hn 14 janar 1985
I drgova shokut Enver letrn e prgatitur e t miratuar pr mikun e rinis universitare, doktor Fuad Sadit t prkthyer n frngjisht nga Isuf Vrioni pr ta par edhe vet, sipas porosis s tij. Doktor Fuadi me kombsi arabe jeton e punon n Brazil dhe koht e fundit sht aktivizuar n shoqatn e miqsis Shqipri-Brazil. I propozova q bashk me letrn t’i drgojm edhe disa nga veprat e fundit t shokut Enver. N orn 10:00 m telefonoi shoqja Nexhmije dhe m tha t njoftoj Suzana Grvalln, e cila e ka ftuar pr drekt shoqen Nexhmije me rastin e 5-vjetorit t vrasjes s burrit t saj, Isuf Grvalls, se ajo e falnderon pr ftesn, por meq sht e zn me pun, nuk do t shkoj dot pr drek, por do t gjej ndonj pasdite t lir dhe do t’i shkoj pr vizit.
E hn 21 janar 1985
Shoqja Nexhmije m porositi q t’i drgojm ambasadorit ton n Franc shnimet e takimit q ka br shoku Enver me profesor Pol Miliezin m 3 dhjetor 1984, duke i prcjell me nj shnim timin sipas t cilit, kur ambasadori t’i dorzoj dokumentin Miliezit, ti thot q: “…pr arsyet q ju vet i merrni me mend, n kt material nuk figurojn pjes t biseds q kan t bjn me gjendjen shndetsore t shokut Enver. Shoqja Nexhmije m porositi gjithashtu q shnimet e ktij takimi t ken vuln e KQ flet m flet, n fund t do faqeje nga ana e djatht.
E shtun 26 janar 1985
Sot m erdhi nj letr nga motra e Isuf Vrionit q sht martuar me nj italian dhe banon q nga viti 1940 n Rom dhe i krkon shokut Enver se meq sht e smur, t lejohet Isufi t shkoj ca dit atje se e ka marr malli. Shoqja Nexhmije tha q t lajmrohet Isufi dhe t shkoj kur t doj.
E hn 28 janar 1985
I thash shokut Hekuran q mos t’i sillnin pengesa Isuf Vrionit pr lshimin e pasaports. Isufi mbeti jashtzakonisht i prekur kur i komunikuan lejen pr t vizituar motrn n Rom. Atij i treguan edhe letrn q ajo i ka drguar shokut Enver. Ky element bir feudali, por q punon mjaft mir me prkthimin e veprave t shokut Enver, disa her me radh ka par zemrgjersin dhe humanizmin e vrtet n qndrimet ndaj tij.
E enjte 31 janar 1985
Shoku Enver erdhi n Aparat t KQ. Ai erdhi edhe nj jav m par. M’u duk shum i mpir, me sy t skuqur e me zrin karakteristik t dobsuar t kohve e muajve t fundit. M erdhi jashtzakonisht keq. Sot i drgova shokut Enver shkrimet e dy shqiptarve t arratisur n SHBA q i prgjigjen artikullit t nj amerikani, i cili shkruan me prmim pr vendin ton. Kta artikuj shkruar nga Sami Repishti, shef i katedrs s Gjuhve t Huaja n nj Universitet n SHBA, m 7 janar 1985 dhe po n kt dat edhe nga i arratisuri tjetr i quajtur Agim Leka, president i organizats s ANNO-s pr Nju Jork-un, jan botuar edhe n disa organe t tjera. Megjithat, duhet par me kujdes se mos sht ndonj loj e organizuar nga Departamenti i Shtetit pr t zbutur Shqiprin socialiste n qndrimet e veta kundr imperializmit. Por “le t hipin ktu e t shikojn Stambollin me ne.
E enjte 7 shkurt 1985
Shoku Ramiz m porositi t’i drgoj shokut Enver n shtpi me shkronja t zmadhuara nj material q ambasadori jon n Rom ka marr nga nj mik i Ambasads son, i quajtur Oresto d’ Agatino, q e bn t njohur pr mundsin e ekzistencs s pellgjeve naftmbajtse n Adriatik dhe n bregdetin shqiptar. Shoku Ramiz m porositi t’ia oj sot n shtpi, se nesr ai do t’i shkoj atje dhe do t bisedoj me t se ka gjra interesante n kt letr. Dje u kthye shoku Sulo Gradeci, q shkoi nga fillimi i janarit n Paris.
E premte 8 shkurt 1985
Sot shoqja Nexhmije mbush 64 vjee.
E hn 11 shkurt 1985
Nj lajm tjetr dshprues m dha sot shoku Ramiz. Ai m porositi q t ftuarit n mbledhjen e nesrme t Byros Politike t thirren pr t’u futur n sall pasi t jen ulur shokt, n mnyr q t mos shohin shokun Enver q jo vetm ulet e ngihet me shum vshtirsi, por koht e fundit -kto pes dit- nuk ecn dot as dy-tri metra. Sikur ishim ambientuar me gjendjen e mparshme, se t paktn e mbante vetm dikush pr krahu dhe ai mund t ecte pak ngadal dhe me shkop, kurse tani nuk ecn dot fare dhe ky sht nj lajm nga m t kqijt. Duket q shoku Enver sht rnduar se edhe shoqja Nexhmije del shum rrall n aparat. Kjo gjendje jo e mir dhe krejt e papritur po na mban n ankth dhe aq m keq kur na duhet ta mbulojm kt gjendje shpirtrore para shokve t puns dhe njerzve t shtpis.
E mart 12 shkurt 1985
Sot do t bhet mbledhja e Byros Politike n orn 10:00. Shoku Enver erdhi 15 minuta para mbledhjes. Shokun Enver e mbanin pr krahu shoku Ramiz dhe shoku Hajredin eliku. Ai i hidhte kmbt me shum vshtirsi. Pasi u ul dhe u rregullua shoku Enver, u thirrn n sall t ftuarit.
E mrkur 13 shkurt 1985
Me porosi t shokut Ramiz i drgova n orn 14:00 shokut Enver nj mesazh t shkurtr q i sht dorzuar dje Ministris s Jashtme nga ambasadori francez n Tiran, lidhur me shtjen e arit shqiptar. Ndrkoh shoku Ramiz i ka dhn porosi shokut Sofo Lazri t caktoj njerzit dhe t bhen studime pr takimet e ardhshme.
E shtun 23 shkurt 1985
Pas disa ditsh munges, erdhi sot n zyr shoqja Nexhmije. M’u duk e mrzitur. Si mbaroi bisedn telefonike me shokun Ramiz, ju drejtova me pyetjen: Si sht shoku Enver? “Nuk sht mir, m’u prgjigj, tani e kemi vn n karroc n shtpi, se nuk ecn dot, as i v dot kmbt n shesh”
E hn 25 shkurt 1985
N datn 20 i drgova shoqes Nexhmije pr t’i dhn pr firm shokut Enver nj vendim t Byros Politike, q oficer Pajtim Ribaj, zgjedhur sekretar i Byros s Partis s Akademis Ushtarake, t emrohet njkohsisht komisar i ksaj akademie. T premten m 22 shkurt, shoqja Nexhmije kishte telefonuar dhe kishte thn q t mos i komunikohej Ministris s Mbrojtjes ky vendim, deri n nj lajmrim t dyt. Si nuk kemi marr ndonj sinjal lidhur me kt, i bra sot shoqes Nexhmije nj shnim pr ta kujtuar. Ajo menjher m mori n telefon dhe m tha: M ka dal nga mendja, se nuk di ku kam kokn”. shtja sht se shoku Enver e ka hedhur shum keq firmn n kt vendim, m sqaroi ajo, prandaj mos t’i drgohet Ministris, q t mos e shohin dhe t tjer. Prandaj kjo kopje t mbahet aty n aparat dhe ministris t’i drgohet nj kopje me firmn vul. Zemra prap m’u thye e m’u b copa, kur shoqja Nexhmije m tha “harrova t t thosha, se nuk di ku kam kokn” kujtova se gjendja e shokut Enver… Edhe Sulua nuk ndihet fare, pse dhe ai, duke qen shum i ndjeshm, nuk guxon as t telefonoj pr ndonj problem, pa lre t m takoj se mos e tradhtojn syt e lotuar shqetsimin q ka si gjith ne q e dim kt shtje, t ciln e mbajm si sekretin m t madh, se sht shtje e madhe q shkakton shqetsim n popull.
E mart 5 mars 1985
M drgoi shoqja Nexhmije nj letr q shoku Enver i drejton msuesit minoritar Ilia Grazhgos nga Bularati i Dropullit, q do t’ia oj shoku Sevo Tarifa.
vijon…
AFRIM IMAJ
Panorama
-
-
Pr: Rrfen pr historin sekretari personal i Enver Hoxhs, Haxhi Kroi
Ditari i Kroit: Ditt e fundit t Enverit, si e fshehu Nexhmija vdekjen
RAMIZ ALIA NE CEREMONINE MORTORE TE ENVERIT
Haxhi Kroi: Kur Enveri prplitej midis jets dhe vdekjes
“Nexhmija u kujdes deri n fund q asnj ast t mos mendohej se Enveri kishte hequr dor nga Partia”
“Pasmesnata e 11 prillit 1985, kur pushoi s rrahuri zemra e Enverit. far ndodhi n Viln 31″
“Ngushllimet e para n Viln 31”
“Lajmi pr vdekjen u b publik t nesrmen n mngjes”
Enver Hoxha ka hequr dor nga drejtimi i Partis disa muaj para se t ndrronte jet, madje m hert. Kan qen smundjet e njpasnjshme ato q e kan detyruar ta dorzoj pushtetin n heshtje, por pa e deklaruar zyrtarisht. Prtej ktij fakti t pshpritur lart e posht nn z n vitet e diktaturs, Haxhi Kroi n ditar ka dokumentuar me stilin e vet “mnyrn paqsore” t kalimit t pushtetit nga Hoxha tek Alia. N shnimet e tij bhet e qart se kreu i regjimit, qysh pas goditjes nga ishemia cerebrale, n shkurt t vitit 1984, mbeti nj mysafir i rrall n zyrn n KQ. Njherazi me pohimin q Hoxha e drejton Partin nga shtpia, shefi i kabinetit shnon n ditar se n pjesn m t madhe t kohs detyrat n Aparatin e KQ i komunikon Ramizi, “kuptohet, shton nga vetja Kroi, pasi konsultohet m par me shokun Enver, t cilit i shkon shpesh n shtpi”. Mirpo mesazhet q vinin dit pas dite nga Vila 31, ku Hoxha lngonte n shtrat, ishin gjithnj e m tronditse, aq sa edhe vet Kroi i ambientuar m s fundi m shum se kushdo me mungesn e tij n krye t Partis, nj moment uron me shpirt “t paktn ta kemi me frym se Partin dhe vendin po i udhheq shoku Ramiz dhe shokt e tjer kryesor, t cilt kan prvoj si udhheqs Partie e shteti”. Duke u ndalur n situatn e rnd kur Enveri prplitej midis jets dhe vdekjes n shtrat, zyrtari besnik q ka punuar 40 vite n zyrn e tij, shpjegon me detaje rolin e veant q ka luajtur n kt periudh Nexhmije Hoxha, e cila, si shkruan Kroi, arrin deri aty sa t flas edhe n emr t t shoqit jo thjesht pr shtje rutin, por edhe pr probleme t rndsishme shtetrore, q deri n at koh ishin n tagrin e Sekretarit t Par t KQ. N ditarin e Kroit, pr arsye t kuptueshme nuk shpjegohen rrethanat si u ngjit Alia n postin e Hoxhs, por aty-ktu ka shnime q vrtetojn afrimin e tij n oborrin e Zeusit, fill pas vdekjes s kapos, e ca m shum pas vetvrasjes n kushte t dyshimta t Shehut. Interesante n kujtimet e njeriut diskret t Hoxhs jan astet kur ky i fundit ka ndrruar jet. Prve prjetimeve personale, Kroi sjell aty ast pas asti situatn n aparatin e KQ dhe n viln e udhheqsit n Bllok, njerzit e par q ngushlluan Nexhmijen dhe rolin q mori n kto momente Ramiz Alia, ku gati u shfaq i zyrtarizuar si kreu i vendit pas Enverit…
DITARI I VITIT 1985
E enjte 7 mars 1985
M mori n telefon Sevoja nga Gjirokastra dhe m pyeti nse mund t botohet n “Pararoja” dhe “Llajko Vima”, letra q i ka drguar shoku Enver arsimtarit t verbr nga minoriteti, Ilia Gazhgo, q do t shkoj t’ia oj sot n fshatin Bularat a Bodrisht ku banon. Un mendoj se mund t botohet, i thash, por prit t marrim miratimin e autorit t letrs, e njoftova. I drgova nj letr shoqes Nexhmije dhe i shkrova se do t jet mir t botohet kjo letr n kto dy organe lokale dhe ajo m’u prgjigj: Un nuk po e shqetsoj shokun Enver, por un dakord jam q t botohet”.
E hn 11 mars 1985
Bisedova me shokun Sulo disa probleme t laboratorit fotografik q ndodhet n kushte t vshtira.
E hn 18 mars 1985
Erdhi Sulo Gradeci n Aparatin e KQ pr t’u sjell shokve Ramiz, Lenka, Simon e Vangjel rrava disa fotografi q kan dal me shokun Enver n shtpi kur i shkuan pr ta uruar m 16 tetor 1984, me rastin e 76-vjetorit t lindjes. Sulua dukej i qet, ka m la t kuptoj se shoku Enver duhet t jet m mir me shndet. Dit e nat mendjen atje e kemi.
E mart 19 mars 1985
N orn 13:30 m thirri shoku Ramiz. Ai kishte n zyr shokun Reiz Malile dhe Sofokli Lazri. M dha tekstin e nj projekt-note drejtuar Ministris s Jashtme t Greqis, n t ciln protestohet energjikisht kundr provokacioneve t vazhdueshme t disa elementve reaksionar e shovinist grek prpara Ambasads son n Athin. Qeveria greke nuk po merr masa kundr provokatorve. Ca m revoltuese sht qndrimi i ruajtsve t rendit dje prpara akteve terroriste t bandave shoviniste, q i vun zjarrin ndrtess s Ambasads son n Athin, q shkatrruan edhe automjete t ambasads dhe ata bnin sehir. M von informova shokun Ramiz pr sa m posht: Para dy ditsh m takoi komunisti i vjetr Shpend Dega, se ishte ngarkuar nga babai i inxhinier Doit(falsifikator i monedhs dhe autor i veprave t tjera kriminale), dnuar me vdekje, Maxhun Doi dhe vllai i tij q t informoja shokun Enver pr krkesn e tyre q ktij banditi t’i falej jeta. S pari i thash shokut Shpend q Partia e njeh kt familje si nj familje me tradita patriotike n malsin e Gjakovs, prandaj edhe pse nj pjestar i saj ka kryer akte kriminale kundr shtetit, Partia nuk e zbeh konsideratn q ka pr kt familje dhe rrethin e saj, por sipas mendimit tim, q ndrhyjn kshtu nuk bjn mir dhe un nuk mund ta v n dijeni shokun Enver, ata po t duan le t’i drejtohen me letr atij, ose presidiumit, por e mira sht ta dnojn me urrejtje kt akt kriminal. Shpendi m tha se dhe ai kshtu mendonte, por e kishin ngarkuar q t’i thoshte kto gjra.
E hn 25 mars 1985
Aty nga ora 09:00 m mori n telefon shoku Ramiz dhe m tha nse e kisha njoftuar shokun Enver pr vdekjen e Artistit t Popullit, Sandr Prosi. I thash tani sa e mora vesh nga ju, nuk dija gj. Mir sht ta njoftosh, m porositi ai, megjithse m duket se ai ka vrar veten. Mundet q shoku Enver t marr dijeni. I drgova menjher nj shnim n shtpi shoqes Nexhmije, q si duket do ta ket vn n dijeni shokun Enver, se m tha se ishte dakord q t prgatitej nj telegram ngushllimi n emr t shokut Enver dhe t’i shkonte familjes. Ajo m porositi q n letr t vihet n dukje roli i Sandrit n Teatrin Popullor dhe n kinematografi.
E mart 26 mars 1985
M dha shoku Ramiz nj material pr t’ia drguar shokut Enver mbi bisedimet q ka br delegacioni yn me prfaqsuesit anglez n Paris nga data 16 deri m datn 21 mars pr shtjen e arit q na ka grabitur Britania e Madhe prej m se 40 vitesh. Aty flitet pr rezultatet e bisedimeve dhe pr vazhdimin e tyre m 16 prill, po n Paris, midis dy vendeve. Mbrm, n pritjen e dhn nga ambasadori grek me rastin e fests s fitores s revolucionit grek, shoku Reiz Malile bisedoi me ambasadorin pr gjendjen n Greqi. Lidhur me dorheqjen e papritur t presidentit Karamalis, q zuri n befasi tr opinionin publik, tha ambasadori grek, tani varet se far do t bj Karamalisi, sidomos kt jav. N qoft se ai do t ndrhyj n luftn aktuale politike q ka lidhje me zgjedhjen e presidentit dhe me propozimet e PASOK-ut pr ndryshime n Kushtetut, ather gjendja ka pr t’u ndrlikuar m keq. Shoku Ramiz m tha se informacionet tani shokut Enver mos ia oni m me shkronja t zmadhuara, se ia lexon shoqja Nexhmije, mbasi edhe nga syt nuk sht mir. Si thua ti?, m pyeti. Nuk di ’t them, shoku Ramiz, -ia ktheva, -ka rreth dy jav q nuk i drgojm materiale, se kur ka ndonj gj ia drgojm shoqes Nexhmije. Por n qoft se ia lexon ajo, sht m mir, se nuk i lodhen syt q vitet e fundit nuk i ka pasur si duhet. Ju e dini edhe m mir gjendjen, se e shikoni ndonjher kur shkoni, i thash shokut Ramiz, prandaj sht m mir t’ia lexoj shoqja Nexhmije q t mos i lodh syt.
E enjte 28 mars 1985
I drgova shokut Enver dy materiale q do t diskutohen n mbledhjen e Byros Politike. Tani ato ia lexon shoqja Nexhmije. Fakti q ia drgojm tregon se shoku Enver sht n gjendje t’u jap mendimet e veta shokve q kan nevoj pr ndihmn e tij. Me qndrimin e shokut Enver n shtpi, shoku Ramiz dhe shokt e tjer kryesor, po udhheqin gjith jetn e vendit, pse ve ndihms s shokut Enver pr shtjet kryesore, kan edhe prvojn e tyre t madhe si udhheqs Partie e shteti.
E premte 29 mars 1985
Pas tri javsh pa ardhur n zyr, sot erdhi n Aparat shoqja Nexhmije. Kjo do t thot se shoku Enver mund t jet m mir me shndet. M gzoi sot edhe pohimi i Sulos se shoku Enver duket nj ik m mir, edhe pse kmbt nuk i kan ardhur. T paktn ta kemi mir, edhe kshtu si sht. S paku t jet n gjendje pr ndonj kshill pr shokt pr shtjet m kryesore, por edhe pr inat t armiqve t brendshm e t jashtm, q vetm emri i shokut Enver i bn t tmerrohen.
E hn 8 prill 1985
I drgova shokut Enver nprmjet shoqes Nexhmije prshndetjen q do t drgoj n mbledhjen jubilare me rastin 40-vjetorit t arms s kufirit.
E mart 9 prill 1985
Sot ishte caktuar pr t’u br mbledhja e Byros Politike. Para katr ditsh m 5 prill u b mbledhja e Sekretariatit t KQ n t ciln shoku Enver natyrisht nuk mori pjes. Ai qysh m 12 shkurt nuk ka ardhur n Aparat t KQ, bile edhe at dit e mbante fort pr krahu shoku Ramiz. Pas dy-tri ditsh shoku Ramiz m tha se shokut Enver nuk i mbajn kmbt fare. Edhe shoqja Nexhmije m tregoi m von pr gjendjen e tij shndetsore t vshtir, q nuk ecn dot dhe n shtpi lviz vetm me karroc. Her pas here i shkon shoku Ramiz n shtpi, patjetr pr konsultime, pr t’i marr kshilla pr probleme nga m kryesoret dhe gj tjetr nuk dim pr t. Zemra na e do t prmirsohet sadopak dhe mendjen aty e kemi, pse as shoqja Nexhmije nuk po del n pun. Antart e Byros Politike u mblodhn dhe po bisedonin n paradhomn e mbledhjeve, kurse shoku Adil qysh n orn 09:30 kishte shkuar n zyrn e shokut Ramiz. Gjasht shtat minuta m para ata doln. Shoku Adil u drejtua te shokt, kurse shoku Ramiz shkoi te shoku Enver. Kuptohet qart q shoku Enver nuk ka pr t ardhur e s’ka si t vij n kt mbledhje dhe me siguri e ka thirrur shokun Ramiz pr t biseduar me t, ndofta pr shtje me rndsi q do t marr n shqyrtim Byroja Politike, mbase edhe pr mnyrn si do t zgjidhet shtja e pjesmarrjes s shokut Enver vetm nprmjet bisedave e kshillave q ai do t’u jap shokve nprmjet shokut Ramiz, apo duke gjetur ndonj mnyr tjetr pr t ardhur e pr t’u takuar me shokt. Dikur, deri n vitin 1953-1954, shoku Enver i thrriste n shtpi mbledhjet e Byros Politike e t Sekretariatit t KQ. Atje i bnte ai takimet me shokt q kishte nevoj t konsultohej. Nj gj e till, them un, ndofta mund t praktikohej edhe tani, po sht pastaj shtja e pjesmarrjes n mbledhjet e Plenumit t KQ, por sidomos edhe e daljes para publikut, se u bn kaq koh q njerzit nuk e kan par dhe kan dshir t madhe ta shikojn, t paktn n televizor. T gjitha kto sa shkrova m sipr do t ishin e keqja m e vogl, se mora vesh q mbledhja e Byros Politike u b edhe pa shokun Ramiz. Shqetsimi pr shndetin e shokut Enver bhet kshtu edhe m i madh. Me kt merak t madh shkova n shtpi. Kur sa kisha ngrn dark, telefonoi dezhuri i Aparatit t KQ dhe m njoftoi se, me porosi t shoqes Lenka, duhet t vija n pun. U prpoqa mos ta bja veten n familje dhe shkova menjher n Aparat. N zyrn e shokut Piro Kondi ishin mbledhur ndihmsit dhe kuadrot e tjer kryesor. Qndruam aty rreth nj or. Pastaj na than t prisnim n zyra. Shoku Leka Shkurti m pyeti: More, si sht gjendja shndetsore e shokut Enver? Iu prgjigja si ishte realiteti, se nuk dija gj, por dyshimi e shqetsimi m’u shtuan, kur oficeri i katit m tha se sekretart e KQ doln nga drejtimi i shtpis s Partis dhe, t gjith ne q prisnim npr zyra, na u tha t largoheshim. Un q e di prej m se nj viti gjendjen shndetsore t shokut Enver, u largova me nj lmsh t madh n gjoks dhe mblodha forcat t mos jap asgj t kuptohej n familje dhe nuk m kuptuan. Po gjum natn nuk bra.
E mrkur 10 prill 1985
N orn 07:00 pa pes isha n zyr. Pr or t tra nuk m bhej t lexoja dika. Paraditja iku kshtu n tension e ankth. Pasdite u ktheva prsri n zyr. N orn 16:30 m telefonoi shoku Piro Kondi dhe m tha q me gjith shokt e sektorit do t na takonte shoku Ramiz. U thash edhe shokve. T tre rrinim n heshtje dhe nuk i thoshim gj njri-tjetrit, por ndjenim se dika serioze na priste. Pas pak erdhi shoku Ramiz n zyrn time dhe na dha lajmin e tmerrshm, se qysh dje shoku Enver sht n nj gjendje shum t rnd, aq t rnd, theksoi ai, sa q organizmi nuk vepron, ai jeton vetm me aparatura. Po ua tregoj juve si bashkpuntor t afrt t shokut t shtrenjt Enver, shtoi ai, si jan njoftuar edhe disa nga kuadrot drejtuese t KQ, si u njoftua mbrm Plenumi dhe sot sekretart e par t rretheve. Vetm nj mrekulli mund ta kthej kt gjendje shum t rnd, na tha shoku Ramiz, se n fakt u la t kuptohej se ai nuk ka asnj shpres. U prlotm e na dridhej trupi. Shoku Ramiz na kshilloi t bheshim t fort.
E enjte 11 prill 1985
N orn 02:40, kur isha duke fjetur, ra telefoni. Shoku Sulo Gradeci kishte marr porosi t shkoja n shtpin e shokut Enver. E kuptova menjher si qndronte shtja, por nuk e dhash veten. N orn 02:55 kalova n Shtpin e Partis, ku Sknder Tafaj m tha se Byroja Politike kishte shkuar n shtpi te shoqja Nexhmije. U takova me oficert e shrbimit me z e zemr t dridhur nga dhembja e madhe dhe qndroja n pritje sa t vinin shokt Shefqet Pei, Haki Toska, Spiro Koleka e Pilo Peristeri q u njoftuan dhe ata, si nga shokt m t afrt e m besnik t shokut Enver. Pas shokut Spiro, hyra edhe un. Shoqja Nexhmije e lodhur dhe e drobitur nga dhembja e thell dhe lodhja e madhe sidomos e ktyre dy ditve t fundit, priste te dera dhe m dha dorn. E prqafova si shoqen e motrn time. “Na la Enveri, shoku Haxhi, me t cilin edhe ti kalove nj jet t tr”, m tha ajo. M’u shkrep t qart, po e mbajta veten. Prqafova me radh Pranvern q mbahej e fort, Ilirin, Sokolin dhe Klemin dhe u mata t largohesha, kur u ngrit n kmb shoku Adil dhe m rroku pr qafe… N orn 07:00 u mblodh Aparati i KQ dhe shoqja Lenka komunikoi lajmin e kobshm. N orn 12:00 Radio Tirana dha komunikatn e KQ q u dgjua n gjith vendin n heshtje t madhe.
FUND
AFRIM IMAJ
Panorama
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn hat_Latn vec_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn hat_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn uzn_Latn hat_Latn vec_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn por_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hat_Latn vec_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn