als_Latn dik_Latn sag_Latn
Arben Llalla me gënjeshtra dhe ngatërresa aludon negativisht ndaj Kryepiskopit Anastas.
Teksti me titull «Njohje të vjetra të Kryepeshkop Anastasios me Mitropolitin Sebastianos» i z. Arben Llalla, që u botua në disa gazeta “Iliria News Agency”, “Sot”, “Mapo”, “Dielli” dt. 19-20.4.2015, paraqet informacione të pasakta, të gënjeshtërta dhe të ngatërruara.
Shkrimi përpiqet me mënyrë dinake të bëjë lidhje me të dhëna para 60 vjetësh pa lidhje. Biografia e Kryepiskopit Anastas është e njohur botërisht. Kështu konkretisht Kryepiskopi Anastas u largua nga rrethi i Vëllazërisë “ZOI” (“JETA”), në vitin 1963, si dhjakon. Asnjëherë nuk shkoi në Vëllazërinë “SOTIR” (“SHPËTIMTARI”), në të cilën shkoi atëherë arkimandriti Sebastianos. Kryepiskopi Anastas shkoi për studime në Gjermani, me bursë të Fondacionit gjerman “Alexander Fon Humboldt”. U zgjodh profesor i Universitetit të Athinës, shërbeu në Sekretariatin e Përgjithshëm të Këshillit Botëror të Kishave në Gjenevë dhe u zgjodh në poste të larta të këtij organizmi botëror, ndërsa më vonë u përkushtua në Misionin e Apostullimit Orthodhoks në Afrikën Lindore.
Kryepiskopi i Greqisë, Serafimi, nuk i përkiste Vëllazërisë “ZOI”, përkundrazi mbajti qëndrim armiqësor ndaj kësaj vëllazërie dhe nuk simpatizonte vizionin ekumenik dhe pajtues të Anastasit. Patriarkana Ekumenike i caktoi si detyrë Anastasit veprën e ringritjes së Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, për arsye të përvojës së tij të madhe, prestigjit të tij ndërkombëtar dhe shpirtit vetësakrifikues.
Me këtë rast, po shtoj edhe një detaj mjaft karakteristik. Në vitin 1989 në Mbledhjen e Përgjithshme të “Këshillit Botëror të Apostullimit dhe Ungjillëzimit” në San Antonio, Teksas në SHBA, Anastasi atëherë episkop dhe profesor universiteti, si kryetar i Asamblesë në të cilën merrnin pjesë mbi 700 përfaqësues nga 106 vende të botës, insistonte të përfshihej në mesazhin e këtij Këshilli edhe referimi për Shqipërinë: “Krishti vazhdon të vuajë në shumë vende të botës dhe pret prej nesh përgjigjen konkrete: solidaritet dhe veprim…ndërmjet të tjerave dëgjuam edhe dhimbjen e pazëshme të komuniteteve fetare, të cilave Kushtetuta e vendit u mohon të drejtën e ekzistencës, siç ndodh në Shqipëri”. Këto pra u thanë nga Anastasi, në atë kohë Episkop dhe Profesor Universiteti, në vitin 1989, në kohën e errësirës së përndjekjes ateiste në Shqipëri.
Zoti Llalla për qëllimet e tij të dyshimta përpiqet të aludojë negativisht për ndershmërinë e Kryepiskopit Anastas. Tashmë të gjithë e njohim ofrimin pa interes të dashurisë së tij për çdo popull. E vërteta mbetet e qartë dhe e padyshimtë.
Episkopi i Bylisit, Asti
Tiranë 21.4.2015
Analizë e propagandës ateiste në regjimin totalitar shqiptar
Botuar në gazetën "Tirana Observer", dt. 20.04.2015.
"Sulmet e sotme mediatike ndaj Kishës Orthodhokse dhe kreut të saj ngjajnë me propagandën komuniste të pak dekadave më parë, ashtu siç na e përshkruan edhe ky artikull"
Propaganda ateiste në regjimin diktatorial shqiptar ndryshoi në varësi të kohës, në varësi të sulmit ndaj klerit dhe institucioneve fetare dhe kryesisht si nevojë e përshtatjes në kursin komunist të sulmit ndaj ideologjisë fetare dhe nevojës së brendshme për instalimin e regjimit dhe forcimin e pushtetit komunist.
Faza e parë e propagandës ateiste 1945-1967: Në shtypin e shkruar komunist si gazeta: “Bashkimi”, “Zëri i Popullit”, “Jeta e Re”, etj, raportohet me detaje në faqet e para rreth gjyqeve të dënimit të klerikëve duke i akuzuar si tradhtarë të atdheut dhe bashkëpunëtor të pushtuesve të huaj. Feja përgjatë këtyre viteve lidhet me prapambetjen, zakonet prapanike, besëtytnitë, Kanunin, dhe traditat e vjetra që për regjimin e komunist, ishin të papranueshme. Feja barazohet me shfaqjen e huaj ideologjike, besimin e kotë, plagë e shoqërisë së vjetër, ideologji borgjeze, klasë shfrytëzuese, mbeturinë e së kaluarës, reaksionare etj. Vatikani në propagandën ateiste barazohet me: agjenturë e spiunazhit imperialist, strofkë e zezë agresioni dhe spiunazhi, demagogsocial, armik i bashkimit të punonjësve, kolonialist etj.
Librat më të rëndësishëm të besimeve fetare si Bibla e Kurani, ritet fetare si: Syneti, Mbajtja e Ramazanit, Falja, Shehadeti, festat fetare si: Pashkët, Krishtlindja, Bajrami etj anatemohen si të dëmshme, të pavërteta, mashtrime, legjenda shekullore dhe të kota që sbëjnë asgjë tjetër veçse mbajnë popullin në shtypje, skllavërim dhe mashtrim. Vendet e Peligrinazhit fetar si Kisha e Shna Ndout në Laç, Manastriri i Shna Vlashit në Durrës, Teqeja e Bektashinjve në Malin e Tomorrit, Shenjtorët e fesë dhe Profetët si: Jezu Krishti, Imam Aliu, Profeti Muhamet, sipas propagandës ateiste s’janë asgjë tjetër vetëm shpikje të fesë për mbajtur njerëzit të frikësuar, të shtypur me qëllim shtrirjen dhe ruajtjen e sundimin e tyre.
Baza ideologjike e propagandës ateiste ishin : Filozofia marksiste-leniniste, Marksi mbi fenë, këshillat e Leninit për ateistët, fjalimet e Enver Hoxhës, dhe porositë e Komitet Qendror. Në regjimin komunist shqiptar propaganda antifetare ishte pjesë e politikës proletare, pjesë e luftës së klasave punëtore me qëllim çlirimin e saj dhe përmbysjen e kapitalizmit e ndërtimin e shoqërisë socialiste. Gjatë kësaj faze, shtypi i shkruar komunist raporton me detaje pushkatimin me gjyqe e pa gjyq të klerikëve dhe kryesisht atyre katolik. Në këto vite fillojnë të hidhen themelet të forta të ateizmit që do shpërthente në mbarë Shqipërinë më 6 shkurt 1967.
Faza e dytë e propagandës ateiste 1967-1976 karakterizohet nga një propagandë masive e stilit të revolucionit kulturor kinez, për shembjen dhe shkatërrimin e tempujve të besimit fetar në Shqipëri. Është periudha e Revolucionit Kulturor Kinez dhe lufta ndaj fesë kthehet në një çështje madhore kombëtare. Lufta ndaj ideologjisë fetare dhe klerit merr trajtën e një luftë klase ku sipas propagandës ateiste në shtypin e shkruar, kjo luftë ndaj fesë është një nevojë e ngutshme për revolucionin e gjithë mënyrës së jetës së fshatarësisë shqiptare ku ftohen të përfshihen në aksion kombëtar kolektivi i punonjësve, rinia e qyteteve, intelektualët, Organizatat e Masave, fshatarët, me qëllim zhdukjen e çdo tradite e a besimi të vjetër, të kalbëzuar dhe triumfin e socializmit.
Lufta masive kundër fesë dhe ideologjisë fetare, në propagandën ateiste ishte jo vetëm një shprehje e lirë e vullnetit popullor, por edhe një hap i rëndësishëm i çlirimit të ndërgjegjes njerëzore dhe edukimin ateist të shoqërisë. Propaganda ateiste e “shenjtëron” luftën e regjimit ndaj klerit duke fajësuar fenë për nivelin e ulët kulturor, për shtypjen për dëmin në fushën e alfabetit dhe gjuhës shqipe. Lufta kundër ideologjisë fetare, paragjykimeve, besëtytnive dhe zakoneve prapanike cilësohet nga propaganda si jetike në luftën e klasave për fitoren e socializmit, fitore që rrezikohej nëse ekzistonin ende njerëz që janë skllevër të botëkuptimit idealist fetar dhe të zakoneve prapanike.
Gjatë kësaj faze, feja barazohet me: drogë e rrezikshme, pe i këputur,antipatriotike, zakon i keq, mish i huaj në mendjen dhe trupin e njerëzve, ideologji e pushtuesve, koncept i huaj, armike e gruas dhe rinisë, gënjeshtare, vegël e feudalëve dhe e borgjezëve etj. Pas fjalimit të 6 shkurtit nga Enver Hoxha “mbi revolucionarizimin e mëtejshëm të popullit dhe partisë” dhe mësimeve e urdhërave të Partisë-shtet, në të gjithë Shqipërinë rinia masive por edhe organizatat e masave udhëhoqën fushata kombëtare duke shembur, shkatërruar e tjetërsuar mijëra kisha, xhami, tyrbe, mekame, kuvende, azile, shkolla fetare. Propaganda ateiste pasqyrohet jo vetëm në faqet e shtypit por dendur në libra, broshura e artikuj që sulmojnë e stigmatizojnë fenë, fushatë që gjen pasqyrim në kinematografi, shtëpitë e kulturës, radio, televizion, shkolla dhe në qendrat e punës.
Faza e tretë e propagandës ateiste nis nga viti 1976-1990 kur u ndalua me kushtetutë besimi fetar deri në rikthimin e lirisë fetare. Shqipëria shpallet si shteti i vetëm ateist në botë. Propaganda ateiste me të gjitha levat e organizata e masave të Partisë survejon mbeturinat fetare e bestytënore në shoqërinë komuniste shqiptare duke u demaskuar publikisht në faqet e shtypit dhe para njerëzve në qendrat e punës.
Propaganda ateiste fokusohet te leksionet, mbrëmjet poetike, diskutimet kokë me kokë, argumentimi bindës, teorik e praktik, zbërthimi i mësimeve të partisë me qëllim ngritjen dhe forcimin e themeleve ateiste të shoqërisë. Në propagandën ateiste, feja shihet si ideologji reaksionare në shërbim të klasave sunduese, e përdorur gjithmonë nga regjimet antipopullore si mbështetje për helmimin e ndërgjegjes së masave popullore, për zbutjen dhe shuarjen e luftës së klasave, për sabotimin e luftrave të drejta e nacional çlirimtare të popujve. Vatikani trajtohet në propagandën ateiste si qendër e politikës reaksionare dhe në shërbim të kapitalizmit, imperializmit, neokolonializmit, revizionimit etj.
Feja në propagandën ateiste barazohet me: arsenalin politik dhe ideologjik të Perestrojkës, pjellë arbitrare e reaksionit, mjegullat e obskurantizmit, opium për njerëzit, veprimtari agjenturore, instrument kundërrevolucionar në duart e borgjezisë revizioniste, maskë e diversionit politik e ideologjik të Vatikanit, benzinë e zjarreve të këqija, ndihmesë revizionistëve për trullosjen e rinisë etj. Praktimi sado i përlargët i ndonjë riti a rituali fetar konsiderohet si një vepër e dënueshme penale dhe klasifikohej si agjitacion dhe propagandë kundër shtetit.
Sokol Paja
Reagime të forcave dhe personaliteteve të politikës për sulmet ndaj Kishës
“Informim real dhe kompetent të opinionit dhe jo shpifje dhe gënjeshtra”
DEKLARATË PËR SHTYP E PBDNJ
Në lidhje me disa ndërhyrje personash publik, por edhe të politikës në çështje të Kishës Ordhodhokse dhe të jetës se saj si edhe disa artikujve nervozë që vijuan në disa media, por edhe në rrjetet sociale, shprehim edhe njëherë qëndrimin tonë konstant se këto çështje janë të një natyre shumë serioze, të ndjeshme dhe delikate dhe të gjithë e kemi për detyrë ti trajtojmë si të tilla.
Në mënyrë të veçantë për sa i përket gjuhës adhuruese në jetën liturgjike të kishës Orthodhokse, të drejtat dhe detyrimet janë përcaktuar qartë në statutin e KOASH, i cili është i njohur edhe nga shteti. Në këtë statut sikurse edhe në kushtetutë dhe legjislacionin e vendit, minoriteteve që përfshihen në grigjën Orthodhokse, në veçanti besimtarëve nga radhët e minoritetit etnik grek, u njihet e drejta e përdorimit publik të gjuhës së tyre amtare, përfshirë edhe jetën kishtare, e drejtë kjo e sanksionuar që nga krijimi i shtetit modern shqiptar.
Theksojmë sërish se të drejtat që u takojnë bashkëqytetarëve tanë, pjesëtarë të minoriteteve që burojnë nga fryma dhe gërma e dokumentave përkatëse dhe praktikave ndërkombëtare, në veçanti europiane, nuk mund ti nënshtrohen mentaliteteve të kufizimit gjeografik.
Logjikat që pretendojnë një situatë njëngjyrëshe në gjirin e kishës Orthodhokse në vend përbejnë një injorim naiv të realitetit për sa i përket përbërjen e grigjës të kësaj kishe dhe aventurizëm për nga pasojat e tyre.
Trajtimi i çështjeve të kësaj natyre nga ana e Kryepiskopit Anastas, kanë garantuar një klimë të paprecedentë uniteti në gjirin e kishës, duke ruajtur konfigurimin e saj kompleks dhe respektuar njëherësh përkatësinë nacionale dhe veçoritë gjuhësore të besimtarëve të saj. E kundërta do të kishte për pasojë përçarjen dhe instalimin e rrymave kishtare të cilat do të prishnin përfundimisht koherencën e saj.
Duke shprehur këto shqetësime u drejtohemi të gjithëve për më shumë seriozitet dhe vetëpërmbajte në trajtimin e çeshtjeve të kësaj natyre, informim real dhe kompetent të opinionit dhe jo shpifje dhe gënjeshtra. Shërbimi më i mirë që mund ti bëjmë simbiozës harmonike ndër-fetare është respektimi i pavarësisë së komuniteteve fetare, siç ajo sanksionohet në kushtetutë.
Tiranë, 17 Prill 2015
“Një rol thelbësor pozitiv ka Imzot Anastasi, gjë që askush nuk mund ta mohojë”
Nga Tritan Shehu (marre nga profili në FB)
Të tërheq vemendjen një “fushate” e rifilluar artificialisht nga disa burime kundër Sh.T. Imzot Janullatos.
Megjithëse kjo kërkon të serviret nëpërmjet sloganeve “patriotike”, më tingëllon krejt e “stonuar” dhe atavike në formën, paraqitjen e thelbin e saj.
Diçka duhet të kemi thellësisht në konsiderate, në shoqërinë tonë tokësore asgjë nuk është e përsosur. Kjo edhe sepse gjithsekush nga ne mund të ketë këndvështrime të ndryshme në perceptimin e te “përsosurës”.
Megjithatë, kjo nuk ia jep askujt te drejtën të kërkojë të cenojë vlerat e gjithsekujt, atë që individë apo grupime me shumë mund, sakrifica, dije të thella e vizion kanë ndërtuar e ndërtojnë në vendin tonë.
Veçanërisht kjo është e vërtetë për të gjitha kultet tona fetare, që u rilinden mbas ndryshimeve demokratike.
Meqenëse sot po flasim për emra konkretë, dëshiroj të shpreh respektin, konsideratën e vlerësimin tim për zhvillimet e Kishës sonë Ortodokse, kontributin e madh të saj në stabilitetin, përsosjen, rrugën evropiane të vendit tonë.
Dhe për ketë një rol thelbësor pozitiv ka Imzot Anastasi, gjë që askush nuk mund ta mohojë.
Nqs. dikush do të pyesë se mbi çfarë atribute unë marr përsipër të bëj një afirmim të tillë, do t’i përgjigjesha se është më mirë qe kjo pyetje t’u drejtohej atyre që shpërthejnë të tilla “stuhira”.
“I është përkushtuar besimtarëve të krishterë, Shqipërisë dhe Kishës”
Nard Ndoka gazeta “Sot”, e diel, 19 prill 2015.
Kreu i Partisë Kristian Demokaratike, Nard Ndoka, i ka cilësuar nacionalizma periferikë reagimet kundër Kryepeshkopit. Ai vlerësoi se Kryepeshkopi Anastas ka dhënë një kontribut të madh në besimin e krishterë dhe gjatë gjithë jetës i është përkushtuar Kishës Ortodokse.
“Nuk ka rëndësi gjuha, por mesazhi që i drejtohet Zotit. Janullatosi i është përkushtuar besimtarëve të krishterë, Shqipërisë dhe Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqiptare. Të gjitha çka thuhen për Janullatosin, janë nacionalizma që merren me gjëra periferike” u shprehë Ndoka.
Zotit shqiptarët i luten në shqip
Botuar në gazetën "Dita" dhe "Sot" dt. 21.04.2015
Në mënyrë të përsëritur, me qëllime dashakeqe (sepse s’ka si të jetë ndryshe), mbas shumë përgjigjeve të argumentuara madje edhe në mënyrë zyrtare nga KOASH, shtrohet e njëjta pyetje, tashmë e konsumuar dhe e ripërtypur disa herë, mbi gjuhën me të cilën meshon Kryepeshkopi Anastas. Paqartësi kjo që mesa duket nuk do të sqarohet kurrë për ata që nuk duan të sqarohen. Madje kjo është një pyetje që në fund të fundit nuk do përgjigje, sepse flasin vetë faktet.
Ejani në kishë dhe do të shihni që Kryepeshkopi meshon në shqip.
Kryepeshkopi Anastas erdhi në Shqipëri në moshën 62 vjeçare, me njohuri të shumë gjuhëve të huaja dhe zotërues i disave prej tyre, por fatkeqësisht ai nuk njihte shqipen. Me gjithë këtë ai duke e ditur mirë se sa i rëndësishëm është përdorimi i gjuhës amtare në lutje është përpjekur që në fillim për të meshuar vetëm në shqip. Madje sjellim ndër mend këtu dhe një shprehje të thënë nga ai, që në ditët e para të ardhjes së tij në vendin tonë: “një gjuhë të huaj mund ta njohësh mirë, por lutjet e zemrës drejtuar Perëndisë bëhen në gjuhën amtare”.
Momenti i vetëm ku Kryepeshkopi nuk flet në shqip është momenti i predikimit i cili përkthehet në shqip. Dhe është e kuptueshme përse ai nuk predikon në shqip. Fortlumturia e tij Kryepeshkopi Anastas nuk mund të përdorë shqipen të cilën e ka mësuar në një moshë madhore, ku për rrjedhojë mund të bëjë gabime gjuhësore nga të cilat mund të lindin keqkuptime gjë që pozicioni i tij si primat i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë nuk e lejon.
Prandaj në momente të tilla, siç është predikimi apo dhënia e mesazheve të gjata dhe me rëndësi, ai preferon të përdorë gjuhë të cilat i zotëron, siç është greqishtja apo anglishtja. Gjithashtu të gjithë e kemi parë Kryepeshkopin Anastas që mesazhet e shkurtra të Pashkës dhe të Krishtlindjes t’i japë në shqip.
Madje jo vetëm në Liturgjitë Hyjnore në Shqipëri ai meshon në shqip, por edhe kur merr pjesë si primat i KOASH-it në Liturgjitë Hyjnore jashtë Shqipërisë lutjet Kryepeshkopi i thotë në shqip.
Kështu që mospërdorimi i gjuhës shqipe për kokëfortësi apo si nënvleftësim i saj nuk qëndron. Mund të thonim se argumentet më të mira që ilustrojnë interesimin e tij për shqipen dhe shqipëtarët janë veprat e tij.
Që prej vitit 1992, funksionon Akademia Theologjike Orthodhokse "Ngjallja e Krishtit", në të cilën nëpërmjet studimeve theologjike në gjuhën shqipe përgatiten klerikë dhe kuadro të rinj për kishën. Sot në Shqipëri shërbejnë mbi 150 klerikë (të të gjitha gradave) të cilët kanë përfunduar studimet në këtë Akademi.
Përveç Akademisë Theologjike “Ngjallja e Krishtit”, janë edhe mbi 30 shkolla të tjera të të gjitha niveleve të cilat funksionojnë në gjuhën shqipe dhe i shërbejnë të gjithë shqiptarëve pa dallim.
Gjithashtu me iniciativën e tij është ngritur një shtypshkronjë moderne e cila boton libra të ndryshëm liturgjikë, shpirtërorë, shkencorë etj, të gjitha në gjuhën shqipe. Po ashtu në gjuhën shqipe botohen gazeta e përmuajshme "Ngjallja", revista për fëmijë "Gëzohu!", revista rinore "Kambanat", revista periodike "Kërkim", me artikuj në theologji, shkencë, kulturë, aktualitet etj.
Nga të gjitha këto sa thamë më sipër është e qartë se çështja e gjuhës shqipe në kishë nuk duhet të jetë aspak një çështje e diskutueshme për median, e cila atë hapësirë mund ta përdorë në mënyrë konstruktive dhe jo duke u marrë me probleme të pa qena të cilat ndodhen vetëm në fantazinë e disave. Sepse në kishat tona meshohet shqip.
Violeta Plepi, Vlash Plepi
Teologë
A përbën greqishtja e kryepeshkopit kërcënim për Shqipërinë?
Publikuar në web "Shekulli Online" dt. 18.04.2015
Marr shkas nga kritika e z. Ben Blushi në shtypin shqiptar ndaj kryepeshkopit Anastas për “mospraktikimin e qëllimshëm”-siç e quan ai-të gjuhës shqipe gjatë Pashkës apo dhe ceremonive të tjera fetare. Qëllimi im është kundërargumentimi i shkrimit të lartpërmendur për sa i përket dy aspekteve kryesore që ngre z.Blushi: së pari, aspektit të cilësimit si të papranueshëm të faktit që kryepeshkopi nuk flet vetëm shqip dhe së dyti në lidhjen e këtij “fakti” me ndonjë qëllim gjeopolitik të kishës për ta bërë gjuhën greke superiore mbi atë shqiptare dhe në këtë mënyrë të greqizojë besimtarët ortodoksë shqiptarë.
Paraprakisht, nevojitet të vëzhgohet se shkrimi formulohet nga pozita pothuajse ateiste, ku nuk mjafton që feja të jetë vetëm e ndarë nga ideologjia politike-fenomen që karakterizon shtetet kombëtare-por ku vihet në dyshim vetë ekzistenca e Zotit. Ky aspekt agnostik, pothuajse ateist, kombinohet me aspektin tjetër, atë të mohimit të identitetit kombëtar dhe gjuhës shqipe nga greqishtja, duke u imponuar, për këtë qëllim, kjo e fundit. Ky realitet i paraqitur, të kujton periudhën e rilindjes kombëtare në lidhje me pengesën e zhvillimit të identitetit kombëtar shqiptar nga gjuhët e huaja si dhe nga feja, e cila gjithashtu është paraqitur si një fenomen i huaj. Kjo pasiguri apo kërcënim për identitetin kombëtar ndikoi më vonë te procesi i ateizmit socialist, në përputhje edhe me doktrinën komuniste.
Feja në vetvete përbën një ideologji paranacionale. Nuk ekzistonin kombet në periudhën e lindjes së fesë. Vetë komunitetet fetare ishin heterogjene për sa i përket grupeve apo komuniteteve etnike. Mjafton të përmendet se te perandoria osmane, komuniteti ose mileti ortodoks përmblidhte së bashku grekë, shqiptarë, bullgarë, serbë, armenë etj. Si rrjedhoj, udhëzimet fetare u shkruajtën në një gjuhë të caktuar: testamenti i vjetër në aramaikisht, testamenti i ri në greqisht, kurani në arabisht e kështu me radhë. Formimi i shtetit kombëtar më vonë çoi vetvetiu në shtetëzimin ose kombëtarizimin e institucionit fetar, duke kërcënuar dhe kufizuar aspektin ekumenik që karakterizonte fenë. Pranë flamurit të verdhë me shqiponjën dykrenare të perandorisë bizantine, i cili simbolizonte organizimin e fesë ortodokse, u vendosën flamujt kombëtarë, ndërsa shkrimet fetare u përkthyen në gjuhët kombëtare.
Megjithatë, aspekti nacional nuk mund ta shuajë plotësisht atë ekumenik. Myslimanët e të gjithë botës nevojitet që ti drejtojnë Zotit të paktën disa fjalë në arabisht, ndërsa një herë në jetën e tyre duhet të vizitojnë Mekën dhe Medinën si vende të shenjta. Katolikët ruajnë lidhje hierarkike me Papën dhe Vatikanin, ndërsa te pothuajse të gjitha kishat ortodokse të botës, qoftë dhe në Afrikën që përmend z. Blushi, gjatë ceremonisë së Pashkës dëgjohen fjalët në greqisht “Hristos anesti, alithos anesti”, që do të thotë “Krishti u ngjall, vërtet u ngjall”. Gjithashtu, jam i sigurt se z. Blushi e ka dëgjuar të paktën një herë në jetën e tij hoxhën në mëngjes, i cili citon fjalët në arabisht “Bismillah ir rahman ir rahim”, që në shqip do të thotë “Në emër të Allahut mëshiruesit, mëshirëbërësit”. Prandaj, sado që shteti grek ta përdorë fenë ortodokse për interesat e tij, gjatë predikimeve kudo në botë do të dëgjohet edhe ndonjë fjalë greke.
Për sa i përket kryepeshkopit Anastas, është e ditur tashmë se në kurriz të tij mund të shprehet shumë lehtë delli i akumuluar i anti-greqizmit por edhe i anti-ortodoksisë. Kjo e fundit vihet re te një pjesë e mirë e shqiptarëve të Kosovës dhe të Ish-Republikës Jugosllave të Maqedonisë, të cilët, duke e lidhur ortodoksinë me elementin sllav, ndihen të rezervuar në simpatinë e tyre karshi ortodoksëve shqiptarë. Nëse nacionalistët apo ateistët e Shqipërisë e shohin aspektin ekumenik të ortodoksisë si kërcënim për identitetin kombëtar, pavarësinë dhe sovranitetin, Shqiptarët e mbetur jashtë kufijve i vendosin ortodoksisë etiketën e “kërcënuesit sllavo-ortodoks”. Veprimi i fundit, mund të forcojë gradualisht një lloj identiteti të ri kombëtar, atë mysliman, duke vënë në rrezik ekuilibrat e brishta të identitetit ekzistues, i cili disponon karakter ndërfetar.
Kryepeshkopi meshën e mban në gjuhën shqipe, si brenda ashtu dhe jashtë Shqipërisë. Predikimet e mbajtura nga ai në gjuhën greke nuk e kërcënojnë aspak ortodoksinë dhe as Shqipërinë. Nëse ndonjë fjalim i Anastasit në greqisht fsheh si qëllim kryesor kthimin e ortodoksëve shqiptarë në grekë, atëherë përse ai nuk ja ka arritur qëllimit, edhe pse është njeri i mirëshkolluar? Meqënëse Anastasi e paska kthyer greqishten në gjuhë superiore dhe shqipen në gjuhë inferiore në aspektin kishtar, atëherë përse pjesa dërmuese e ortodoksëve shqiptarë nuk dinë pothuajse asnjë fjalë greqisht, edhe pse kryepeshkopi disponon eksperience akademike? Në qoftë se ky kryepeshkop e mohon me vetëdije dhe kokëfortësi gjuhën shqipe në kishë dhe si pasojë autoqefalinë e vetë kishës, atëherë përse në intervistat e tij publike në Greqi ka dënuar ashpër racizmin, diskriminimin dhe ka bërë thirrje për barazi dhe vëllazërim midis grekëve dhe shqiptarëve?
Kërkesa që kryepeshkopi të flasë vetëm shqip përbën shprehje të vendosjes së fesë nën kontrollin e plotë të shtetit apo ideologjisë kombëtare, të kufizimit të çdo lloj ekumenizmi fetar, edhe pse ekumenizmin e kërkojmë çdo ditë te vlerat e përbashkëta të BE-së apo te ato euro-atlantike. Gjithashtu, ti mohosh një kleriku të huaj gjuhën e tij të origjinës, tregon mungesë tolerance, fetare por edhe më gjerë, fenomen që karakterizon klasën politike por edhe shoqërinë shqiptare më përgjithësi.
Në vazhdim, z. Blushi e lidh sjelljen e kryepeshkopit me forcimin e dallimeve dhe stereotipeve ekzistuese ndaj ortodoksëve korçarë si grekë. Mirëpo ndarjet përbëjnë një fenomen që ekziston disa dhjetëvjeçarë deri në shekuj përpara se të lindte Anastasi. Forcimi i identitetit kolektiv kombëtar nuk e ka zhdukur plotësisht, akoma edhe sot, heterogjenitetin historik të shoqërisë shqiptare. Kur një udhëtar i huaj shkoi në veri të Shqipërisë së sotme gjatë fundit të shekullit të 19 dhe pyeti një banor se çfarë mendimi kishte për ortodoksët apo toskët, banori iu përgjigj se ata nuk ishin shqiptarë por grekë. Gjithashtu, vetë arvanitasit i konsideronin myslimanët shqiptarë si turq dhe u ndeshën me ta në luftë gjatë revolucionit grek. Prandaj, identitetet parakombëtare ekzistonin kohë më parë dhe nuk i solli Anastasi.
Ato mund të minimalizohen vetëm me anën e të paktës një mekanizmi dhe të një metode: forcimin e identitetit kombëtar dhe rritjes së mirëqenies ekonomike dhe sociale të shoqërisë. Duhet të dihet se shumë emigrantë shqiptarë në Greqi, jo vetëm që flasin e merren vesh në greqisht, siç përmend z. Blushi, por kalojnë deri në mohimin e origjinës së së vendlindjes së tyre. Personalisht kam ndeshur disa raste të tilla. Dhe fajin për këtë, nuk e ka fjalimi në greqisht nga Anastasi te predikimet fetare, por imoraliteti i klasës politike shqiptare, intoleranca dhe dështimi ekonomikosocial. Në qoftë se në Shqipëri vrihet e prihet çdo ditë, nëse populli s’ka të hajë bukë ndërsa një oligarki e vogël mbytet në pasuri dhe kontrollon në mënyrë të pistë vendin, kjo është ajo që dobëson identitetin kombëtar dhe jo ortodoksia apo Anastasi. Varfëria, kriminaliteti, korrupsioni janë kërcënimet e mëdha të cilat duhet të na shqetësojnë të gjithëve.
Jordan Jorgji
PËRSE BËHET NJË SHTREMBËRIM I TILLË DINAK?
KISHA ORTHODHOKSE AUTOQEFALE E SHQIPËRISË
PËRSE BËHET NJË SHTREMBËRIM I TILLË DINAK?
Botuar në gazetën "Telegraf" dt. 18.04.2015
Në gazetën “Telegraf” të datës 15.04.2015, u botua përsëri një artikull fyes antiorthodhoks, me titull «Janullatos, koncesionar me 100% aksione në 3 HEC-e dhe dora e Perëndisë del se është futur në mënyrë të paligjshme në xhepin e fitimeve të koncesionarëve”. Ato që thotë gazetari Përparim Halili në lidhje me veprën hidroenergjetike, nuk përbëjnë asnjë lajm të ri. Gjithçka, me detaje, është botuar me kohë në rrjetet zyrtare të shtetit shqiptar. E vetmja gjë e re është përpjekja për të shtrembëruar faktet dhe shpifja, me retorikë histerike të një niveli të ulët, ndaj personit iniciator të këtij kontributi të madh shoqëror.
Vepra hidroenergjetike në fjalë, është një investim i madh në sektorin energjetik në dobi të Shqipërisë. Nuk i takon Kryepiskopit, por Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Kryepiskopi Anastas, si person ekonomikisht i pavarur, me pensionin e tij universitar dhe, duke bërë një jetë modeste, nuk mban asgjë për vete apo për ndonjë tjetër. Të gjitha ia ka ofruar Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë. Veprimet e Kryepiskopit bashkëvendosen me organet kompetente kishtare. Fortlumturia e Tij, Kryepiskopi Anastas, me autoritetin ndërkombëtar që gëzon dhe besimin e madh që kanë ndaj tij organizmat fetarë evropianë e botërorë, është ai që mori iniciativën dhe që kujdeset për grumbullimin e fondeve të nevojshme të ndërtimit të veprës, që me siguri do të mbetet dhe do shërbejë vendit.
Të dhënat reale që nuk mund të vihen në dyshim
a) Sipas ligjit 10057, të datës 22.01.2009, “Marrëveshja midis Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë për rregullimin e marrëdhënieve të ndërsjella” nenet 10 dhe 18 etj., Kisha Orthodhokse lejohet të ushtrojë aktivitet ekonomik që synon mbështetjen e veprës së saj shpirtërore, sociale, filantropike dhe arsimore. Me vendim të Gjykatës së Tiranës, (2498/19.3.2009), që u nxor sipas detyrimit të ligjit në fjalë “Kryepiskopi ka të gjitha detyrimet dhe të gjitha të drejtat e parashikuara nga Kanonet e Shenjta dhe nga Statuti. Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i Gjithë Shqipërisë është Prof. dr. Anastasios Gerasimos Yannoulatos”.
b) Statuti i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, neni 59, thotë: “Sinodi i Shenjtë mund të krijojë shoqëri të veçanta me përgjegjësi të kufizuar”.
c) Qëllimi i shoqërisë “Energjia Ekologjike”, e krijuar nga Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë, siç deklarohet në statutin e saj, është: «Studimi, ndërtimi dhe funksionimi i veprave energjetike bazuar në burimet e rinovueshme ose ofrimi i shërbimeve në Shqipëri dhe jashtë saj, me synimin ekskluziv krijimin e burimeve financiare për veprën e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, bazuar në parimet e ndershmërisë, transparencës dhe zbatimit të përpiktë të legjislacionit në fuqi».
Investimi në fjalë, do të mbështesë edhe ekonomikisht “Autoqefalinë” e Kishës Orthodhokse të Shqipërisë, veprën e saj sociale, filantropike dhe kulturore. Pra, të ngjall dyshim fakti, përse disa qarqe kanë si qëllim shpifjen dhe minimin e kësaj përpjekjeje. Kjo është një vepër madhështore, që tashmë po jep kontributin e saj në zhvillimin e vendit, duke iu ofruar punësim direkt mbi 100 punonjësve shqiptarë dhe ka një kontribut afatgjatë social akoma edhe më të gjerë. Pikërisht, këtë vepër, gazetari në fjalë, u përpoq ta akuzojë si të paligjshme dhe të rrezikshme dhe njëkohësisht të sulmojë me një dëshirë të sëmurë antiorthodhokse Kryepiskopin Anastas, i cili është frymëzuesi dhe protagonisti i saj, duke përdorur etiketime përbuzëse dhe që nuk qëndrojnë në të vërtetë. Teksti i z. Halili do të mbetet një shembull i gazetarisë së pandërgjegjshme, shtrembëruese, që ka si synim keqinformimin e opinionit publik. Por realiteti nuk mund të vihet në dyshim. Dhe balta e akuzave dinake nuk i reziston dot rrjedhës së ujit të pastër të së vërtetës.
Zyra e Shtypit
e Sinodit të Shenjtë
17.04.2015
KRYEPISKOPI ANASTAS KRYEN LITURGJINË HYJNORE NË GJUHËN SHQIPE
KISHA ORTHODHOKSE AUTOQEFALE E SHQIPËRISË
ZYRA E SHTYPIT
KRYEPISKOPI ANASTAS KRYEN LITURGJINË HYJNORE
NË GJUHËN SHQIPE
Akuzave të pavërteta të ditëve të fundit se Kryepiskopi Anastas kryen shërbesën e Liturgjisë Hyjnore në gjuhën greke, i bashkohet edhe shkrimtari dhe historiani z. Moikom Zeqo me intervistën “Sulmet ndaj Blushit kundër historike...”, në gazetën “Sot”, të përsëritura edhe në “Dita”. E kemi theksuar dhe e theksojmë përsëri, se Kryepiskopi Anastas e kryen Liturgjinë Hyjnore (Meshën) në gjuhën shqipe. Këtë gjë mund ta konstatojë shumë lehtë kushdo duke ndjekur Liturgjinë Hyjnore në Katedralen “Ngjallja e Krishtit”, ku edhe meshon Fortlumturia e Tij, Imzot Anastasi. (Për këtë, çdokush mund t’i referohet edhe artikujve të botuar nga dy intelektualë orthodhoksë dhe dy priftërinj, në gazetën Dita, 16/ 03/ 2015, si dhe artikujt e botuar në gazetën “Panorama” dhe “Gazeta Shqiptare”, dt. 16/ 04/ 2015).
Është për të ardhur keq se kjo e pavërtetë, që nuk e nderon e aspak pozicionin profesional të z. Moikom Zeqo, e vendos atë jashtë kuadrit të tij si historian dhe studiues, dhe si i tillë ka për detyrë të shprehë dhe të nxjerr në dritë gjithmonë të vërtetën.
Sqarojmë gjithashtu, se titulli i Kishës tonë nuk është “Kisha Autoqefale Shqiptare”, siç shkruan ai, por “Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë”. Ky titull shprehet në statutin e Kishës tonë, i miratuar në vitin 2006; titull që është dhënë nga Patriarkana Ekumenike në Tomosin e Autoqefalisë të vitit 1937; titull që i është dhënë gjithashtu edhe nga Kongresi i Korçës i vitit 1929, mbledhur para dhënies së Autoqefalisë.
Në vazhdimësi, bëjmë të ditur se tradita dhe mësimet e Kishës sonë dënojnë mëkatin dhe jo mëkatarin, prandaj e shikon me dhembshuri këtë të fundit, që ta ndihmojë në rrugën e shpëtimit. Kështu, nuk sulmojmë z. Ben Blushi, por kundërshtojmë pikëpamjet dhe të pavërtetat e tij, të shprehura mbi këtë çështje. Të gjithë njerëzit janë të lirë të bëjnë zgjedhjen e tyre në çështjen e besimit, apo të mosbesimit, prandaj natyrshëm lind pyetja, nëse nuk janë pjesë e komunitetit orthodhoks, përse duhet të merren vazhdimisht me çështje të Kishës Orthodhokse apo të shpifin gjëra të pavërteta kundër saj?
Së fundi, ritheksojmë dhe përsërisim pa u lodhur, sepse shpallim të vërtetën, se Kryepiskopi Anastas, meshon në shqip dhe se gjuha zyrtare në adhurimin orthodhoks në Shqipëri është gjuha shqipe.
Tiranë, 16 prill 2015
Zyra e Shtypit
E Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë
Sqarim i detyruar ndaj një sulmi jodinjitoz
Episkopi i Apollonisë, Nikolla
Sqarim i detyruar ndaj një sulmi jodinjitoz
Botuar në gazetën "Panorama" dhe "Shqip" dt. 16.04.2015
U çuditëm me faktin se si një deputet, i njohur për bindjet e tij ateiste, zgjodhi të kremten e madhe të Pashkës për të sulmuar në mënyrë të pazakontë Kryepiskopin Anastas. Konkretisht ai thotë: “S’më bind kokëfortësia e tij për të folur në greqisht...”, si dhe komente të tjera shtesë. Mesazhi i Pashkës i Kryepiskopit nuk u lexua vetëm në greqisht, por njëkohësisht edhe në shqip nga Episkopi i Bylisit, Asti. Nëse z. Blushi nuk do të kishte kaq shumë paragjykim ndaj Kryepiskopit dhe besimit Orthodhoks dhe do të ndiqte të plotë transmetimin televiziv të shërbesës, pas mesazhit do të dëgjonte Kryepiskopin teksa shqiptonte bukur në gjuhën shqipe vargjet biblike për këtë të kremte dhe të kryente të gjithë Liturgjinë Hyjnore në gjuhën shqipe, siç bën gjithnjë, deri në orën 2:30. Por, për fatin e mirë, këtë gjë e panë me mijëra besimtarë të pranishëm, si dhe teleshikuesit. Janë këta që gjykojnë mungesën e objektivitetit dhe të gjykimit të drejtë të zotit deputet. Gjithashtu, mesazhi paskal i Kryepiskopit Anastas, me porosi të Fortlumturisë së Tij, u lexua në të gjitha qytetet dhe fshatrat e Kryepiskopatës; Durrës, Kavajë, Shkodër, Elbasan, Shpat, vetëm në shqip.
Të gjithë të pranishmit në Kishën Katedrale të Tiranës gjatë Liturgjisë së Ngjalljes patën rastin të ndjekin Shërbesën e Shenjtë në shqip. Mesazhi paskal i Kryepiskopit për rrjetet televizive u lexua prej tij në shqip, siç bëhet për vit. Në Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, përveç gjuhës zyrtare shqipe përdoret edhe gjuha greke, në të cilën janë shkruar Ungjijtë dhe tërë tradita e Kishës Orthodhokse. Këtë gjuhë e përdorin gjithmonë si traditë pjesëtarët e minoritetit grek, të cilët janë anëtarë me të drejta të barabarta të Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë.
Sa i takon çështjes që do të nxjerrë në pah tani z. Blushi- duke ndjekur një vijë të re sulmi, të cilën e kanë inauguruar të tjerë, kufizohemi të ribotojmë atë që deklaruan dy profesorë Universiteti dhe dy priftërinj. (Gazeta Dita16/03/2015):“Në lidhje me dashurinë e Kryepiskopit për gjuhën shqipe, Fortlumturia e Tij studion vazhdimisht, lexon, kupton dhe flet saktë shqip. Ai mbërriti në Shqipëri në moshë të madhe (62 vjeç) dhe nuk ka mundësi të bëjë referate ose predikime. Por dihet nga të gjithë se meshon dhe mban mesazhe televizive në gjuhën shqipe. Respektin dhe dashurinë e tij për gjuhën shqipe e tregon gjithashtu fakti se që në vitin 1994 ngriti shtypshkronjën për botimin e periodikëve, gazetave, librave në gjuhën shqipe, përkujdeset për botimin e dhjetëra librave në shqip. Madje ka ngritur dhe financuar shkolla të të gjitha niveleve, ka dhënë bursa për mijëra nxënës për arsimimin e tyre në gjuhën shqipe. Ai i nxit vazhdimisht klerikët dhe bashkëpunëtorët e tij për një njohje sa më të mirë të saj. Për herë të parë në histori nga goja e tij u dëgjuan thënie liturgjike në shqip, në Konstandinopojë, Athinë, Bukuresht, Moskë, në Nish të Serbisë, në Sofie, Damask, Bejrut, Aleksandri etj., gjatë bashkëmeshimeve me primatë të tjerë orthodhoksë”.
Kushdo që është i interesuar për më shumë mund të shikojë dhe të lexojë përkthimet në shqip të disa veprave të Kryepiskopit, si p.sh.:“Globalizmi dhe Orthodhoksia”, Tiranë 2004, 304 f./“Gjurmë nga Kërkimi i Transhendentes. Përmbledhje hulumtimesh fetarologjike.”(Feja • Induizmi • Budizmi • Fetë Afrikane • Misticizmi etj.), botim i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, Tiranë 2010, 376 f./ “Perëndia u shfaq në mish...”, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë, Tiranë 2012, 216 f./ “Tani të gjitha u mbushën me dritë”, botim i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, Tiranë 2007, bot. i dytë i plotësuar 2012, 202 f./ “Mesazhe Hyjnore”, botim i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, Tiranë 2009, 269 f./“Udhëtim Shpirtëror”,botim i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, botim i tretë, Tiranë 2011, 441 f./ “Ringritja e Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë (1991-2012).”botim i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë, Tiranë. Bot. i dytë, 2013, 176 f.Dhjetëra artikuj të tij janë botuar në revistën periodike Kërkim (Teologji, shkencë, kulturë, aktualitet) dhe në gazetën Ngjallja, të cilat i ka themeluar. Botimet orthodhokse në gjuhën shqipe janë realizuar gjithmonë me kujdesin e Kryepiskopit.
Së fundi, të gjithë ne që jetojmë pranë tij, e dimë mirë se edhe sot, në moshë të madhe, vazhdon studimin e gjuhës shqipe me shumë interesim dhe dashuri.
Episkopi i Apollonisë
Nikolla (Hyka)
Tiranë, 15 prill 2015
Atë Anastas Bendo i përgjigjet z. Ben Blushi - Kryepiskopi Anastas flet Krishtin…
Botuar në gazetën "Panorama" dt. 14.04.2015, Tiranë
Teksa pas ditëve festive të Pashkës, i hodha një sy gazetave të ditës në një kioskë afër Kishës së Ungjillizimit në Tiranë, befas sytë më shkuan tek një foto në faqe të parë të kryepiskopit Anastas dhe të Ben Blushit, me një titull përbri “Kur fryma e etërve nuk vdes…” të atë Gjergj Metës. Por kur u thellova pak më shumë vura se Gjergj Meta nuk përmendte Blushin në shkrimin e tij por se ky I fundit I bënte një analizë kryepiskopit Anastas.
U habita për këtë shkrim, sepse me sa di z. Blushi është një njeri që deklarohet vetë si ateist dhe kjo është një zgjidhje e lirë e personit dhe respektohet, por të analizosh një personalitet fetar pa pasur shtysat dhe përvojën dhe përgatitjen teorike fetare të domosdoshme, mu duk paksa e tepruar. E në fakt që në fillim, Blushi pohon se nuk është besimtar “megjithatë i ndjek për arsye kulturore e në disa raste politike, ritet fetare”.
Më pas përbetohet se është një ateist, i rritur pa ndikime dhe disiplina fetare, prisja këtu edhe ndonjë prapashtesë se feja është prapanike dhe anakronike, që rëndom i gjen në gjuhën e socio-ateizmit. Në vazhdim ngre dyshimet e veta në lidhje me ekzistencën e Krishtit, por nuk ndalet këtu, e gjen të vërtetën sipas tij. Pohon se kjo është një legjendë, e mahnitshme thotë, për të treguar se është një shkrimtar që e kupton trillin nga e vërteta… dhe si një materialist dialektik, pa përtuar fare kërkon provën e madhe të ekzistencës së Zotit, si ata shkencëtarët që po stërmundohen për të gjetur thërrmijën e Zotit.
Por Blushi, nga ana e tij, nuk lodhet aq shumë dhe parashtron pa u menduar gjatë dilemat e tij. Deri këtu një fenomen normal i jetës së një njeriu të rritur në periudhën më të errët të diktaturës në Shqipëri, me kufizimet e mëdha ideore dhe shpirtërore që e karakterizoi atë, me gjurmët e traumave psikike dhe kulturore të rënda që ne morëm të gjithë gjatë viteve më të bukura të jetës sonë fëmijërore dhe rinore në këtë vend. Pohime që në fakt të ngjallin dhimbje për përhumbjen e thellë që na shkaktoi fryma e etërve të socio-ateizmit, për aberacionin e rëndë psiko-moral, për shkatërrimin e madh të ndërgjegjes dhe të lirisë dhe dinjitetit njerëzor, të së drejtës më të hershme të njeriut për të gjetur elementin e “llojit hyjnor” siç thotë kryepiskopi Anastas përbrenda vetes.
Më pas përdor gjuhën e drunjtë të akuzatorëve të fesë, këtu më ngjasoi me një rast që përmendet në jetën e kryepiskopit shën Llukait të Krimesë, një prej profesorëve më të mëdhenj të kirurgjisë në Bashkimin Sovietik, jeta e të cilit ngjason më së shumti me atë të kryepiskopit Anastas Janullatos.
Teksa Shën Llukai operonte dhe shëronte me mijëra njerëz në mbarë BS, midis tyre edhe gjeneralë dhe zyrtarë të lartë të regjimit komunist, teksa i ofronte mbarë njerëzimit arritje dhe gjetje të reja në mjekësi që shpëtuan me mijëra jetë, regjimi nuk vlerësonte aspak titujt shkencore, punën e mrekullueshme të këtij kryepiskopi kirurg të famshëm, që mori çmime ndërkombëtare, por i kërkonte prova të pakundërshtueshme të ekzistencës së Zotit dhe e dënonte me gulag. Edhe në rastin tonë, Blushi, në aktpadinë e tij, i kërkon Anastasit provën e madhe të ekzistencës së Zotit.
Nëse Anastasi me gjithë titujt shkencore dhe urtësinë e padiskutueshme që ka dhe që e pohon edhe Blushi për arsyet e tij, që i shtjellon më vonë, nuk arrin tia japë atij provën e ekzistencës së Zotit, atëherë pa dyshim që nuk ka më Zot për Blushin. Dhe për këtë ai pret ditën e madhe të Pashkës, njësoj si judenjtë që prisnin edhe ata ngjalljen e Krishtit si një mbret tokësor që do të zgjidhte dilemat dhe vështirësitë e tyre, për ti parashtruar kryepiskopit dilemat e mëdha të tij. Natyrisht, kjo është përgjegjësia e një kryepiskopi orthodhoks, të sqarojë grigjën e tij, madje edhe ata jashtë saj, ateistët, për problemet e ekzistencës njerëzore, por ky nuk është rast i tillë.
Z. Blushi përpiqet të luajë në mënyrë gazetareske me këto pyetje, për të nxjerrë vetë si konkluzion se Zot nuk ka dhe për pasojë edhe vepra e Anastasit si dishepull I Krishtit nuk bind Blushin ashtu si dhe etërit e bijtë e socio-ateizmit në këtë rast. Për ta përforcuar këtë gjë, përdor një term, të përmendur lodhshëm në shtypin e përditshëm “mesha shqiptare” që nuk ekziston tjetërkund në teologjinë botërore të krishterë dhe përpiqet të akuzojë Anastasin me moskryerjen e një “meshe shqiptare!”. A thua se na paska meshë greke, amerikane, angleze, italiane, ruse, bullgare etj!
A thua se paska një Krisht shqiptar, grek, serb, Italian, bullgar, që dallon në kombe të ndryshme! A thua se fjala e shën Pavlit, për të na shpëtuar nga izolimi I nacionalizmit dhe urrejtja racore që lind prej tij: “Në Krishtin nuk ka jude, grek, romak” dhe në kontekstin e sotëm as shqiptar, bullgar, serb nuk ka ndonjë vlerë! Kështu na del një tjetër theologji, ajo e hyjnizimit të kombit dhe të nacionalizmit, diçka që ishte karakteristikë e socio-ateizmit.
Këtu z. Blushi mendon se i vë minën përfundimtare godinës së misionarizmit fetar të Anastasit, kur thotë në mënyrë akuzuese përse nuk bën “meshë shqiptare”, përse Zoti, nëse ekziston dhe e kupton, nuk i thotë Anastasit të flasë shqip, përse Zoti në këtë rast nuk denjon të lejojë meshën shqiptare? Kjo është akuza më e lartë që bën Blushi në polemikën e tij anti-Zot në frymën e etërve socio-ateistë.
Deri më sot, asnjë polemist, nuk kishte guxuar të ngrinte këtë aktakuzë të lartë, por Blushi me cilësinë e politiko-shkrimtarit nuk mënon fare, ai me fantazi të shfrenuar i ngre gishtin Zotit. E gjetëm fajtorin, pra si rëndom feja, Zoti na e ka fajin, dhe jo ne. Natyrisht do të thotë se kjo është edhe pjesë e lirisë dhe e fantazisë së shkrimtarit, paçka se vetë nuk shquan dot se kur është politikan, zyrtar i shtetit, deputet, gazetar dhe shkrimtar. A ka provë për akuzat e Blushit? Patjetër, duke mos gjetur gjë tjetër, sipas tij në krye qëndron krimi i rëndë se kryepiskopi qëllimshëm nuk flet shqip.
Në këtë gjë ai pason të tjerët, nuk është aq origjinal në mendimin e tij. E godasin Anastasin sepse nuk flet shqip, nuk bën meshë shqiptare, nuk ka gjak shqiptar, nuk është një si ata … Ky është krim, është agjitacion e propagandë por e shkallës sipërore sipas fesë së socio-ateizmit, kjo kundërshton teorinë e kombit të formuluar prej Marksit, mund të ketë solidaritet dhe vëllazërim, por vetëm në emër të ateizmit dhe komunizmit, jo nga feja, sepse feja është opium I gjetur për kombet nga kapitalizmi dhe imperializmi për ti shfrytëzuar ato për qëllime materiale.
Por a është krim kaq i rëndë vërtet që Anastasi nuk është si ne, njëri nga ne, njësoj si ne?... Personalisht do të shqetësohesha shumë nëse Anastasi do të ishte si ne, sipas konceptit që mbizotëron sot në shoqërinë tonë. Jam i lumtur që kryepiskopi Anastas nuk ngjason me askënd nga skena politike dhe sociale e vendit tonë, jam i lumtur që kryepiskopi im është njeriu që sakrifikon jetën e tij për hir të grigjës, që si një atë i mirë rri zgjuar për mbarëvajtjen e bijve të tij, të krishterëve orthodhosë të Shqipërisë, që prej 23 vitesh vetëm dhuron dashuri, hir, mirësi, përdëllim, paqe në një vend si ky i yni, ku shkelet me këmbë dinjiteti i të gjithëve.
Jam i lumtur që kryepiskopi Anastas dhuron gjithçka që ka dhe jep edhe jetën e tij për hir të dashurisë për njeriun, për njerëzit në nevojë, për bashkëkombasit e mi, të cilët korrupsioni, shtypja, injoranca, dhuna, ligësia e shoqërisë postkomuniste socio-ateiste i mashtron, i shtyp, i mban në errësirë me të gjitha forcat e saj. Jam i lumtur që kam një kryepiskop të tillë, jo vetëm unë, por shumica e orthodhoksëve, sepse kur na flet dhe kur na predikon, para se të flasë çdo gjuhë tjetër, ai flet Krishtin…
Për Krishtin kemi nevojë ne, jo për fjalë boshe të thëna në gjuhën e keqpërdorur shqipe. Jam i lumtur se kam një kryepiskop i cili kur etërit tanë të socio-ateizmit shkatërronin dhe vrisnin në emër të fesë së tyre, shkonte me këmbë në mes të Afrikës, Amerikës, Azisë për të predikuar Krishtin e ngjallur. Kur këtu nuk lejohej as edhe shprehja më e vogël e keqardhjes dhe e dhembshurisë njerëzore për tjetrin, kryepiskopi jetonte në mes të afrikanëve të varfër dhe bashkëndante me ata vështirësitë. Jam krenar dhe i lumtur që kam një kryepiskop të tillë, që kur të tjerët e gjuajnë me gurë, i merr gurët siç thotë vetë dhe bën kisha.
Kisha në shpirtrat tonë të rrënuar dhe të vuajtur, ku mbizotëron errësira dhe urrejtja. Për këtë disa nuk e duan Anastasin, sepse ai flet, predikon Krishtin, me fjalë ose pa fjalë nuk ka rëndësi, me jetë, me vepër, me heshtje, me dashuri… Ndryshe nga ne që luftojmë të mirën dhe Krishtin me çdo mundësi dhe mjet, që e urrejmë dhe e shkatërrojmë ikonën e tij, njeriun, në të gjitha format, duke e shfrytëzuar edhe besimin e tij, për qëllime “kulturore” dhe “politike”.
Ju siguroj se edhe nëse kryepiskopi Anastas do të gjente prova të prejardhjes së tij të pastër shqiptare prej 14 brezash, edhe sikur të fliste në të gjitha dialektet e shqipes, përsëri do ta luftonin dhe akuzonin, sepse nuk e kanë me Anastasin në fakt, si edhe Blushi e pohon, por me Krishtin që ai përfaqëson. A nuk ka ndodhur kështu me klerikët e tjetër orthodhoksë nga Shqipëria, që i luftuan deri në elimenimin e tyre fizik? Apo mendon dikush se Noli po të ndodhej në Shqipëri, do të kishte një fat tjetër përveç pushkatimit dhe burgut?
Në të vërtetë ky është misioni i kryepiskopit Anastas, të predikojë Krishtin e kryqëzuar dhe të ngjallur, me çdo kusht, me çdo çmim, duke mos pyetur për sulmet apo provokimet, pengesat dhe ligësitë tona. Lavdi Zotit që e bën këtë vepër, kjo për ne orthodhokët është prova e Krishtit që ekziston, se kryepiskopi është ai që thotë, sepse e jetojmë këtë dhe e provojmë përdita besnikërinë e tij ndaj Kishës dhe ndaj nesh.
Pavarësisht nëse Blushi e pranon ose jo këtë si provë të ekzistencës për Zotin, jeta e kryepiskopit Anastas është një shembull i rrugës që duhet të ndjekim nëse duam të flasim Krishtin e jo t’i shërbejmë vetes tonë, duke u tallur me ta, qoftë edhe me një shqipe të kulluar, por që përdoret për fitim të lig dhe për të sunduar të tjerët, siç e konstatojmë përdita, në shoqërinë tone. Edhe diçka e fundit, si orthodhoks dhe si korçar nga Korça nga të dy prindërit që jam, meqë edhe Blushi e keqpërdor edhe këtë term, për të provuar teoritë e tij.
Më vjen keq që Blushi nuk e kupton apo bën sikur nuk e di rëndësinë e madhe të kontributit të krahinës sonë në lëmin e arsimit jo vetëm në Shqipërinë e sotme, por edhe në mbarë Ballkanin, gjë që kontribuoi në pavarësinë shpirtërore dhe shtetërore të Shqipërisë dhe të vendeve të tjera të rajonit. Duke shkelur mbi të vërteta dhe fakte historike të pastra, mjafton të kujtohet rasti i Voskopojës, që ai e anashkalon, keqgjykon ose paragjykon qëllimshëm akumulimin e madh të kulturës së madhe antike greko-romake nga korçarët gjatë pushtimit osman, kulturë që përbën bazën e civilizimit evropian të sotëm.
Ai hedh poshtë me një të rënë të lapsit, tërë dijen e madhe, të cilën korçarët e bënë një trashëgimi të vyer, jo për tu asimiluar nga të tjerët, por për të dhënë dritë në botë dhe këtë dituri të madhe e quan ndikim të kishës greke dhe ka komplekse inferioriteti ndaj pjesës tjetër të popullsisë në Shqipëri. Gjë që jo vetëm nuk është e vërtetë, por edhe fyese edhe kur vetëm e mendon si një mendim. Z. Blushi lë mënjanë faktin se kur në Korçë dhe në zonën e saj ngriheshin shkolla dhe akademi, jo vetëm për klerikët, por për popullin e gjerë, ku predikohej dhe mësohej Krishti por edhe filozofët e mëdhenj dhe shkrimtarët e mëdhenj të antikitetit greko-romak, në pjesën tjetër të territorit të perandorisë osmane, kishte prapambetje të thellë, errësirë dhe analfabetizëm.
Nuk kishte Kishë greke, siç qëllimshëm e keqpërdor këtë term, por ishte Kisha Orthodhokse e Lindjes, Nëna e gjithë të krishterëve, ku bënin pjesë të gjithë popujt e Ballkanit, ajo që u ofroi bijve të saj arsim dhe kulturë, edhe në gjuhët e tyre përkatëse. Kirilli dhe Metodi janë shembujt më të mirë për të përmendur në kësi rastesh por nuk janë të vetmit. Ishte Kisha Orthodhokse që duke shfrytëzuar edhe pasurinë e madhe të botës greko-romake- bizantine, mbajti gjallë Krishtin dhe dritën e kulturës në shpirtrat e rajave të shtypur.
Korça dha kontribut të madh në ndriçimin dhe në mbajtjen gjallë të shpirtit ekumenik, të mbarëbotshëm të Kishës së Krishtit, duke nisur nga ajo vetë dhe duke shkuar më pas në të gjitha vendet e rajonit, madje deri në Vjenë, pikërisht për të rrezatuar këtë kulturë kaq të vyer shpirtërore në botë. Për këtë të vërtetë nuk kemi asnjë kompleks ndaj shqiptarëve të tjerë, përkundrazi jemi krenarë sepse i dhamë Shqipërisë si komunitet, shtysën kryesore të pavarësimit edhe shpirtëror nga pushtuesi otoman, duke u kthyer në shenjë ndarjeje dhe rezistence vendimtare për politikën e tij asimiluese.
Reshtat e korçarëve të ditur dhe bamirës të mëdhenj, por mbi të gjitha besimtarë të mëdhenj të Krishtit janë dëshmia më e mirë për këto që po them dhe se të jesh korçar, do të thotë të jesh në rradhë të parë njeri me besim të thellë në Perëndinë, njeri me dashuri të madhe për tjetrin, pavarësisht bindjeve të tij dhe njeri me dashuri të madhe për kulturën botërore, pa bërë dallime me frymë socio-ateiste nëse ajo është greke, romake, amerikane, evropiane apo shqiptare.
Krishti u Ngjall! Për të gjithë ne! Kjo ngjarje unikale ka vlerë për të gjithë, për Shqipërinë, për Evropën, për botën, për mbarë njerëzimin, që nga brezat e parë e deri në ata që do të jetojnë edhe shumë kohë edhe pas nesh!
Gëzuar Pashkën!
Atë Anastas Bendo
Përkthyes, Kryeredaktor i Revistës “Kërkim”.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lmo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn umb_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nso_Latn lij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn grn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn