als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
Leonard Veizi
- Nuk ishte stėrvitje me municion manovėr dhe qeniet mbi tė cilat testohej armatimi nuk ishin kavje pėr eksperiment
, por njerėz me uniformėn e ushtrisė shqiptare. Duhej provuar fortėsia e tuneleve ende tė pa betonuara dhe deri kėtu skishte asgjė tė keqe. Gjithēka filloi kur bashkė me fortėsinė e betonit duhej provuar edhe guximi i ushtarakėve shqiptarė. Tė paktėn 70 tė rinj, kontingjenti i oficerėve tė ardhshėm, tė detyruar nga njė urdhėr i komandės u futėn brenda njė tuneli
pėr tė qėndruar aty derisa lufta tė mbaronte.
Koloneli nė reformė, Pėllumb Zaimi, mė parė me poste tė rėndėsishme nė Akademinė e Mbrojtjes, rrėfen pėr njė nga eksperimentet mė tė pazakonta qė u bė nė terren, kur vetė ai nuk ishte drejtues, por thjesht njė aspirant pėr tu bėrė oficer i ushtrisė shqiptare.
Si do tė fillonte jeta juaj ushtarake?
Pas viteve 60 u vendos njė rregull qė ēdo i ri, i cili merrte tė drejtėn pėr tė vazhduar studimet nė Shkollėn e Bashkuar
tė Oficerėve, duhej tė bėnte fillimisht njė vit ushtri. Kjo bėhej me qėllim qė tė njihej mė nga afėr jeta ushtarake e pas kėsaj tė fillonin studimet. Nė vitin 1969 kur mė duhej tė vazhdoja Shkollėn e Bashkuar
, ky rregull u zbut dhe u shkurtua nga 12 muaj nė 4 muaj. Unė, ashtu si dhe 70 vetė tė tjerė qė ishin gjithashtu kontingjent pėr nė Shkollėn e Bashkuar
, u caktuam qė shėrbimin ushtarak katėr mujor ta bėnim nė batalionin e zbulimit tė korpusit
tė Korēės.
Ēfarė fuqie kishte Korpusi i Korēės?
Organikat ndėrroheshin shpesh me qėllim shtimin e ushtrisė, por nė atė periudhė nė pėrbėrje tė korpusit
tė Korēės ishin 7 brigada, pėrgjithėsisht kėmbėsorie alpine, por edhe artilerie si dhe njė regjiment kundėrajror, pra 8 njėsi. Ishte njė korpus me fuqi tė madhe nė njerėz. Duke qenė se vendi qė mbulonte korpusi ishte malor, i ishte dhėnė rėndėsi kėmbėsorisė dhe mė pak artilerisė kundėrajrore, pasi vetė terreni tė favorizonte nė mbrojtje. Nė atė kohė komandant i korpusit
ishte Bako Dervishi, ndėrsa komisar Aqif Ylli.
Ēfarė kujtoni nga jeta si ushtar i thjeshtė?
Di tė them sė batalioni i zbulimit bėnte njė stėrvitje tepėr intensive. Nė normė ishte njė vrapim prej 17 kilometrash nė ditė, pėr tė vazhduar mė pas me luftimin trup me trup, sampon dhe mėsimi i formave tė maskimit. Kjo e fundit sipas pėrvojės vietnameze. Ishte njė batalion me kėrkesa tė larta. Nė pėrbėrje tė stėrvitjes ishte qėndrimi nė njė ēadėr tė madhe, ku arrinim tė strehoheshim tė gjithė, nė Qafėn e Qarit nė Kolonjė, njė vend shumė i ftohtė ku ne stėrviteshim nė njė temperaturė minus 28 gradė celsius. Mė kujtohet qė mua dhe shumė tė tjerėve na ngrinė kėmbėt e na u bėnė si gur sa nuk i ndjenim fare dhe vetėm pas njė raporti mjekėsor prej 18 ditėsh ato erdhėn nė formėn e parė.
Ndėrkohė ju si ushtarė bėheshit pjesė e stėrvitjeve tė mėdha tė Korpusit
?
Ēėshtė e vėrteta, nė ushtrinė shqiptare, pas prishjes sė marrėdhėnieve me Bashkimin Sovjetik nė vitin 1961, filluan stėrvitjet e mėdha e shumė serioze. Nė fundin e viteve 60 filloi tė eksperimentohej lufta e tuneleve. Ky eksperiment
ishte importuar sipas pėrvojės sė luftės kineze dhe asaj koreane. Kėshtu, njė ditė tė bukur na u dha urdhri qė tė gjithė ne, kontingjenti qė pėrgatiteshim pėr nė Shkollėn e Bashkuar
tė futeshim nė njė tunel qė ishte hapur nė rrėzė tė malit nė Qafėn e Qarit. Pėrpara hyrjes sė tunelit ishte ndėrtuar njė qendėr zjarri. Nė atė kohė ende nuk kishte filluar fushata e fortifikimit dhe qendrat e zjarrit nuk kishin tė njėjtėn cilėsi mė ato qė u ndėrtuan mė pas, qė ishin edhe mė rezistente. Ndėrkohė vetė tunelet ishin ndėrtuar nė formė zig-zage dhe me nga tre hyrje e dalje secili.
Ku konsistonte eksperimenti ku u bėtė pjesėmarrės?
Eksperimenti konsistonte nė rezistencėn e tunelit nga njė bombardim masiv qė mund tė bėnte armiku. Nė kėtė rast ky bombardim bėhej nga ushtria jonė. Kėshtu nė njė largėsi prej 1.5 kilometrash nga tuneli
, ishte vendosur vija e parė e artilerisė sė korpusit
i pėrbėrė nga njė grup me mortaja 60 mm. E gjithė artileria e korpusit
qė merrte pjesė nė kėtė eksperiment
vazhdonte nė thellėsinė prej 7-8 kilometrash ku nė mbėshtetje tė vijės sė parė vinte vija e dytė me mortaja 82 mm, vija e tretė me mortaja 120 mm dhe nė fund mortaja 160 mm. Kėto ishin grupe me nga 8-12 gryka zjarri. Pas mortajave, mė nė thellėsi vinin grupi i obuzėve 122 mm, top obuz 120 mm, e deri tek kalibri mė i madh qė dispononte ushtria shqiptare e qė ishte top obuz 152 mm. Edhe kėto ishin grupe me nga 8-12 gryka zjarri. Nėpėrmjet grupeve tė artilerisė tokėsore ishin dislokuar edhe grupet e artilerisė kundėr-tank me tre kalibra tė ndryshėm; top reaktiv kundėrtank 75 mm, top kundėrtank 76 mm dhe top kundėrtank 85 mm. Gjithsej bėheshin mė shumė se 100 gryka zjarri. Drejtimi ishte tuneli
ku ishim futur ne, 70 tė rinj 18-vjeēarė tė cilėt sapo kishim pėrfunduar shkollėn e mesme dhe prisnim tė fillonim studimet nė Shkollėn e Bashkuar
tė Oficerėve nė Tiranė.
A kishin frikė nga ky eksperiment
real?
Ēėshtė e vėrteta, gjatė gjithė kohės sė bombardimit nuk ėshtė se ndjeva frikė pėr jetėn time. Ne ishim instruktuar mirė nga oficerėt tanė. Propaganda se duhet tė jepnim jetėn pėr Atdheun, ishte nė plan tė parė. Por edhe stėrvitja intensive nė batalionin e zbulimit e kishte bėrė tė vetėn. Megjithatė ishte tronditėse qė pasi u dha komanda pėr zjarr, mbi kokat tona nė faqen e malit ku ishte hapur tuneli
, filluan tė binin predhat e tė gjitha kalibrave. Zhurma qė u krijua ishte e llahtarshme.
Sa do tė vazhdonte ky eksperiment
me njerėz tė gjallė?
Pėr 3-4 orė rresht tuneli
ku ishim strehuar ne u bombardua nga njė sasi prej mė shumė se 4000 predhash tė kalibrave tė ndryshme. Tuneli
nuk ishte betonuar dhe copa gurėsh qė shkėputeshin na binin nė kokė. Halli ynė mė i madh ishte se mos na godiste ndonjė gur nė kokė e nė trup.
A patėt ndonjė incident apo aksident?
Pėr fat tė mirė jo, por gjithēka mund tė kishte ndodhur. Tuneli
, sipas rregullave, ishte hapur nė formė zig-zag dhe ne ndodheshim nė mes tė tunelit, por nga qendra e zjarrit nė hyrje tė tij e 20 metra mė pas ishte njė vijė e drejtė. Kur dolėm, u ndeshėm me copa predhash dhe me metal tė shkrirė. Njėri prej shokėve qė e pa i pari na tregoi njė vrimė tė hapur nė qendrėn e zjarrit. Njė nga predhat beton-shpuese kishte depėrtuar nė 50 centimetrat e trashėsisė sė qendrės sė zjarrit. Pėr fat askush nuk ndodhej nė rezen e saj, pasi me siguri do tė kishte mbetur i vdekur.
Kush e drejtonte kėtė stėrvitje?
Nga Ministria e Mbrojtjes ishte deleguar Drejtori Politik i Ushtrisė, Hito Ēako, i cili njėkohėsisht ishte edhe udhėheqėsi i stėrvitjes nė fjalė.
Menduat qė ishte njė eksperiment
jashtė parametrave?
Nė atė kohė jo. Vetėm kur u thellova nė leksionet qė merrnim nė Shkollėn e Bashkuar
kuptova qė eksperimenti qė u bė me njė 18-vjeēarėt ishte njė marrėzi.
(Shekulli)
Shtuar më 20/09/2013,
ora 14:13
als_Latn azb_Arab als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn glg_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn