als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shkruan Ramiz Selimi
Përderisa ministrat dhe delegacionet kosovare lavdërojnë klimën dhe përparësitë që ofron vendi ynë, Investitorët e huaj tregojnë anën tjetër të medaljes në forume ekonomike, tregojnë për problemet dhe barrierat e shumta që kanë hasur në Kosovë, për parregullsitë, për gjyqësorin, për kërcënimet, etj.
Gjatë vizitës së Ministres së Tregtisë dhe Industrisë Hykmete Bajrami me delegacionin kosovarë në Vjenë, Oda Ekonomike e Austrisë organizojë një forum ekonomik për Kosovën. Në këtë organizim kanë marrë pjesë një numër i konsiderueshëm i bizneseve austriake. Arsyeja pse unë kthehem edhe njëherë në këtë forum, ose vizitë të delegacionit kosovarë janë përshtypjet e fituara nga organizatori dhe pjesëmarrësit, si dhe analiza se çfarë mund të na sjellin këto forume në zhvillimet ekonomike që na presin?
Në pyetje janë €- 600 milion,mbështetje financiare nga Bashkimi Evropianë për zhvillimin e Kosovës, që shtetet veç e veç ju ofrojnë investitorëve potencial. Një pjesë e mjeteve financiare do të jepen nga Komisioni Evropianë në Prishtinë me konkurrimin e Projekteve, kurse një pjesë me e vogël do të jepet në shtetet përkatëse kompanive të interesuara nga ai shtet.
Akoma e kemi të freskët komisionerin evropianë në Prishtinë Renco Davidin. Ai bëri kërdinë në ndarjen e projekteve, favorizonte kompanitë italiane, e ato si shpërblim dërgonin mjetet financiare në vendlindjen e tyre. Kjo duhet të ndryshoje tani? Të gjitha mjetet e parapara duhet të përfundojnë në Kosovë, nuk ka Ministër,Politikanë, e as Komisionarë që duhet të jetë mbi ligjin.
Me herët ishin Dugolli, Zharku, Kusari, Nikaj e plotë Ministra tjerë të cilët tentuan të bindin investitorë e huaj për të sjellë biznesin e tyre në Kosovë, sukseset e kësaj pune ishin modeste mos të themi shumë të vogla. Dhe, tani Bajrami, po provon të njëjtën gjë! Sa do të ketë sukses Ministrja mbetet të shihet, por, fjala popullore thotë: ”puna e mirë shihet në mëngjes”! As kjo, as ministrat tjerë nuk do të mund ti bindin kompanitë/investitorët e huajë për të investuar në Kosovë, nëse vendet e tyre nuk japin sinjalin e gjelbër.
Sa e sa forume, tryeza dhe takime të tilla, të shumta janë mbajtur deri me tani, për qëllime bilaterale dhe ekonomike, nga Ministra të ndryshëm prej Kosove, rezultatet e të cilave nuk janë ato që ne po i dëshirojmë. Ministrat po ndryshojnë, por forma e organizimit ka mbetur e njëjtë. Kompani dhe Menaxherë të njëjtë austriakë po shfaqin interes për të “investuar” eventualisht përfituar nga mjetet financiare që proklamon shteti. “Investitorët” e vitit 2008 i kamë takuar edhe tani me 2015
Qeveria e Austrisë mbështet investimet në Kosovë prej:€-20,000, deri në €-750.000,
Në këto forume, tryeza, gjithçka fillon mirë. Nikoqiri hap mbledhjet me plotë optimizëm, inkurajon kompanitë që të marrin guximin për të investuar në mënyrë direkte ose partneriteti. Ata tregojnë shumat e parapara për mbështetje të investimeve, që kësaj radhe ishin bukur të mira, duke filluar nga, €- 20.000, e deri të shuma maksimale,€- 750.000, për tu lënë radhën mysafirëve në shpalosjen e përparësive që ofron Kosova në krahasim me shtetet tjera në rajon.
Edhe në këtë forum ministrja Hykmete Bajrami ka shpalosur programin ekonomik të Qeverisë së Republikës së Kosovës, në mënyrën më të mirë të mundshme, i cili në dëgjim tingëllojë shumë i bukur. U paraqit një platformë me plotë “përparësi” për thellimin e bashkëpunimit ekonomik në mes të Republikës së Kosovës dhe Austrisë. Edhe ajo si Ministrat e mëhershëm i ka ftuar bizneset austriake që të vijnë të investojnë në Kosovë.
Ajo që në syrin tim mungojë këtu ishte, se ajo nuk e tha hapur, që qeveria e tanishme nuk do të toleron parregullsi nga askush, as nga miqtë ndërkombëtarë. Mjetet e premtuara do të kërkojmë dhe verifikojmë që të shkojnë në destinacionin e paraparë, sepse ato i përkasin Kosovës. Këtu do tu mbyllej hapësira e manovrimit të gjitha kompanive të huaja joserioze, që Kosovën e shohin si vend ku mund të përfitohen mjete financiare pa investuar.
Në këto takime nuk mungon asnjëherë organizata për promovimin e investimeve ECIKS e cila udhëhiqet nga Z. Kujtim Dobruna. Kjo organizatë financohet nga qeveria austriake dhe ka bërë përpjekje të vazhdueshme të sjellë investitorë. Ai ka theksuar për shumë përparësi që ofron Kosova, për ambientin e biznesit, për klimën e investimeve, për përkrahjen e shtetit austriak për Kosovën, bile ai paraqiti Kosovën më mirë se sa Kryeministri Thaqi dikur, por fatkeqësisht të pranishmit nuk e besuan! Të binte gjithsesi në sy, se Kujtimi e kishte perfeksionuar prezantimin e tij dhe tani e tregonte atë me sy mbyllë, në krahasim me prezantimet e tij nga viti 2009. Tani “investitorët” e dinin paraprakisht se çfarë do tu tregonte Ministrja dhe Kujtimi.
Të gjitha shtetet dhe investitorët e mundshëm po përmendin miliardat e investuara në periudhat e kaluara, por situata e përmirësimit dhe mirëqenia në Kosovë nuk duken në sipërfaqe. Këtu kërkohet guxim nga kosovarët për të sqaruar enigmat. Kemi pranuar mjete financiare, apo nuk kemi pranuar! Nëse kemi pranuar, ku mbeten ato, nëse të gjitha ato mjete ju dhanë kompanive të huaja dhe misioneve të ndryshme në Kosovë, ta themi hapur në forume , pse të frikohemi! Të flitet mirë dhe të thuhet se Kosova ka bërë progres dhe ka rritje ekonomike, është qesharake dhe e pa besueshme për investitorët e mundshëm dhe e pa drejt kundrejt popullit të Kosovës. Vetëm emigrimet e fundit i kanë dhënë pasqyrën reale shtetit të ri.
Peripecitë e investitorëve në qarkullim dhe me gjyqësorin!
Në fund të këtyre forumeve organizatori po i nominon rregullisht disa kompani dhe investitorë që janë ose ishin aktive në Kosovë për të treguar përvojat e tyre. Këtë herë në forum diskutuan dy kompani aktive Manfred Brandner dhe Philipp Schmidt. Perderisa Brandner tregonte për një proces të gjatë gjyqësor, proces i cili e ka vendos në pikëpyetje të gjithë investimin e tij. Schmidt tregonte për peripecitë e udhëtimit, ku në Merdare është detyruar nga kufitarët serbë të kthehet dhe të hynë në Serbi nga Maqedonia. Tregimet, peripecitë dhe barrierat e shumta që hasin ata në Kosovë, po i japin një përfundim me shije të hidhur të gjithë organizimit.
Investitorët seriozë austriakë, dekurajohen kur dëgjojnë përvoja të tilla, nuk dëshirojnë të rrezikojnë investimin e tyre. Më shumë shpresojnë në mbështetjen shtetërore të mjeteve financiare, në rast dështimi dhembja është me e vogël. Por, pikërisht ata më shumë vështirësi arrin edhe deri të mbështetja financiare.
Shumë fytyra të njohura që përfitojnë fonde nga zgjerimi i BE-s marrin pjesë në këto forume. Ata më shumë i ngjajnë hajdutëve, të cilët kanë nuhatur mundësinë e re. Ata kanë përfituar mbështetje financiare ndonjëherë nga projektet e lindjes dhe zgjerimit. Nuk janë treguar të suksesshëm në investimet e tyre, por kanë arrit përfitime marramendëse pa investuar dhe nuk ka kërkuar askush llogari për punën e tyre. Ata shpresojnë edhe për një mbështetje tjetër financiare, këta tipa nuk mungojnë asnjëherë në forume.
Ministrat duhet ti thonë qeverisë së Austrisë qartë dhe qeverive tjera evropiane, se mbështetjet e parapara financiare nga ky shtet dhe shtetet tjera, duan ti shohin 100% në Kosovë për të bërë diferencën me investimet e kaluara. Mjetet e premtuara i përkasin vetëm Kosovës.
Diaspora shqiptare duhet të involvohet më shumë në zhvillimin e vendit, pikërisht përmes këtyre mbështetjeve. Të kërkohet nga vendet donatore përkrahja e kompanive të mërgimtarëve, të përkrahën projektet dhe idetë e tyre për hapjen e vendeve të reja të punës. Këtu nuk ka gjë të keqe, sepse shumë kompani evropiane mbështetjet e parapara nga e kaluara i kanë investuar në vendet e tyre dhe jo në Kosovë.
Shteti i Austrisë mbështet kompanitë austriake me maksimal deri në 50% të shumës së investimit të përgjithshëm për investimin e tyre në Kosovë, pra investimi,€-1,5 milion, mbështetët me €- 750.000,. Të pakta janë kompanitë e qytetarëve me prejardhje nga Kosova që kanë arrit të marrin mbështetje nga shteti austriak, pasi procesi i aplikimit është burokratik dhe tepër i komplikuar. Edhe këtu qeveria e Kosovës duhet të punojë më shumë për të informuar të interesuarit.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn