als_Latn uzn_Latn bos_Latn
-
i/e regjistruar
Historiani, publicisti dhe atdhetari Tom Mrijaj i takon plejads s krijuesve modern
Historiani, publicisti dhe atdhetari Tom Mrijaj i takon plejads s krijuesve modern
Nga Lek Mrijaj, Klin
do njeri ndjen kenaqsi, kur shkmben mendime dhe ngjarje me njerz, q rivijn me mall t vizitojn vendlindjen.
Kto mbresa t freskta, m kan ln takimi i paharruar me publicistin bashkkohor Tom Mrijaj, q kt ver ishte me pushime sbashku me familjen e tij n Kosov.
Ishin ditt m t shpejta, q kaluan si pa e kuptuar, por msova shum nga bisedat e ngrohta, q zhvillova shum her deri n ort e vona t nats, me atdhetarin e palodhur t shtjes shqiptare gjat dekadave.
Portreti i tij, filloi t kristalizohej edhe m shum nga ngjarjet e reja, q msova nga bashkbisedimet e gjata.
Pr nj ast harrova diktofonin incizues e u zhyta n kujtime, q m zgjoheshin nga rrfimet e tij tepr trheqse, me shembuj nga historia e vendlindjes dhe deri n ditt tona.
Pr nga kujtesa dhe saktsia e tregimeve t jetuara nga t part edhe ato t prjetuar gjat jets s tij, Tom Nikoll Mrijaj, pr mua sht nj enciklopedi popullore, q ecn me dy kmb dhe nj njeri me kultur t gjr t ditve tona.
Toma, sht nj burr i qet pr nga natyra, i thjesht dhe shum i shoqrueshm, buzagaz dhe fjal pak, i urt nga mendimi dhe fjalmatur n biseda, zemrbujar nga shpirti dhe kulturdashs shembullor, duke mbshtet shpesh me burime financiare shum botime t autorve shqiptar nga Shqipria, Kosova dhe diaspora.
Vijimi i tradits shqiptare n familjen Mrijaj
Tom Mrijaj, u lind n fshatin Zllakuqan t Lugut t Drinit (Dukagjinit Veri-Lindor), Klin. Shkolln 8-vjeare e kreu n vndlindje, ndrsa Normaln (Msuesis) n qytetin kulturdashs t Gjakovs.
Duke pasur etje pr dije dhe kultur bashkkohore t metejshme, vijoi studimet e larta me korrespondenc pr Jurisprudenc n Universitetin e Prishtins.
Ai largohet nga Kosova n mesin e vitve 70, pr arsye t forta ose shtjeve t mirfillta politike dhe vendoset n Paris t Francs, ku, qndron 3 vjet.
Duke e ndjer edhe sot dhimbjen e tij t largimit nga vendlidja, i detyruar nga kushtet politike t kohs s ish-kolonizatorve serb, mbasi pi pak uj m hedh vshtrimin e tij shqiponj e i qet nis t tregoi vitet e rinis s tij, t mbushur me hidhrimet e shkaktuara prej pushtuesve sllav.
Toma, kujton: I dashtun Lek! Askush ska dshir t largohej nga vendlindja e tij, e sidomos un, q isha shkolluar dhe e kisha n nj far mnyre jetn m t leht n aspektin ekonomik. Nga pedagogt e Normales jemi edukuar, q t gjendemi sa m pran nxnsve tan, n dit t vshtira dhe t mira dhe shembulli yn vetjak, sht nj pasqyr pr brezat e rinj. Edhe vet nxnsit e kan ndjer n zemr dhimbjen e largimeve tona t padshiruar nga Atdheu, mbasi heret ose von prindrit e tyre ose vet kto t rinj, pr shkaqe si un jan detyruar t ln me dhimbje tokat e t parve
Nj dit tjetr e pyes Tomn, pr nj histori konflikti t ndodhur shum vite m par, n Gjimnazin Luigj Gurakuqi t Klins, mes serbve dhe shqiptarve, t ciln e kisha dgjuar nga t tjert, q kishin qen dshmitar n at ngjarje, ku, pr pasoj edhe shkolla ishte mbyllur pr disa dit.
Ky ka qen edhe shkaku kryesor i largimit t t riut Tom Mrijaj nga vendlindja.
Toma, me modestin e nj njeriu t thjesht, por t sprovuar me jetn dhe situatat e vshtira n ambientet publike plot dshmitar (q ka kaluar gjithnj), nis t rrfej kt episod: Po, sht e vrtet, sikurse thoni ju tani, se e keni dgjuar nga shum njerz, q kan qen n at moment n ngjarje brenda n shkoll. E gjith komuna e di ngjarjen, q ka ndodhur n mes t dits. Mendoj, se ket gj nuk sht mir ta tregojn t afrmit e mi, por le ta pohojn heret ose von vendasit dhe pjesmarresit e shum dshmitar, duke zbardhur ngjarjen me theks politik dhe atdhetar
Por ngjarjet ndjekin njera-tjetrn. Dhe historia sht nn dhe dshimtare e pagabueshme.
Kshtu djali i axhs Tush Mrijaj, tregon, se kur Toma, erdhi mbas shum vitve n vendlindje, me rastin e kalimit n amshim t vllait t tij bacs Prend Mrijaj (1935-1986), n vitin 1986, srisht ai ishte i survejuar nga forcat e policis sekrete dhe UDB-s jugosllave.
Ata kishin msuar ardhjen e aktivistit atdhetar nga Ambasada Jugosllave n New York. Nga Beogradi, ishte njoftuar menjher shrbimi sekret jugosllav, pr ardhjen e tij n Kosov.
Toma, kishte pashaport amerikane dhe pr t evituar ndonj aktivitet t tij me profil patriotik n Kosov, i kishin dhn udhzim, q vizita e tij n vendlindje t ishte e kushtzuar: Vetm pr t marr pjes n vorrimin e vllait t tij, nga vorreza n shtpi dhe asgj m shum녔
Aktiviteti i palodhur i nacionalistit, Sekretarit t Prgjithshm t Lidhjes s Prizrenit me Seli n New York (1962) Tom Mrijaj, kujton asokohe, se: Konsulli jugosllav David Dashiq, n at takim pr marrjen e vizs pr t hyr n Jugosllavi, m tha: M vjen keq, q takohemi pr nj rast t till vdekjeje. Por m habit, se ju qenkeni shum i ri, pr hapat, q ke ndrmarr kundra shtetit ton. Hapat e mi, jan hapat e vllezrve dhe motrave t mia n Kosov, q krkojn liri dhe demokraci si t drejta elementare e do njeriu dhe shteti. Un jetoi n nj bot t lir dhe kam qen e do t jem prkrahs i flakt i idealeve demokratike
Toma e dinte kt gj dhe tregohej shum i matur n levizje dhe takimet me njerzit, pr t mos u shkaktuar dhimbje n familjet e tyre.
I prekur thell n shpirt, Toma, ishte kthyer pr t prcjell n banesn e fundit vllain e tij t dashur.
Pr ta ngushlluar familjen Mrijaj, kishin ardhur shum miq e dashamir nga zonat e ndryshme t Kosovs.
Midis tyre, binte n sy miku i vjetr i babait t Toms, aktivisti i shquar i shjtjes atdhetare ish deputet n Parlamentin e Jugosllavis (si prfaqsues i Kosovs) dhe at t Shqipris Adem Dushi, i cili, edhe pse i shtyr n mosh, u qndroi tr kohn pran n ato dit t ithta familjes Mrijaj.
Ai ishte kthyer n vendlindje nga Damasku i Siris, mbas shum dekada dbimi nga UDB-ja e Jugosllavis, pr arsye t bindjeve t tij politike dhe patriotike.
Miqsia midis Nikoll Mrijaj dhe Adem Dushit, z fill qysh nga mosha e rinis, ku, ishin edhe bashkpuntor t ngusht n administratn shtetrore t kohs, shoqri e cila vijoi pr dekada me radh, deri sa miku i madh i familjes Adem Dushi ndrroi jet.
Kjo msohet nga disa artikuj, q studiuesi dhe publicisti bashkkohor Tom Mrijaj, ka publikuar n shum gazeta, revista, libra monografik dhe website.
Po cila sht historia e publicistit Mrijaj?
Ndoshta, do t ishte mir, q pr lexuesit dhe bashkatdhetart e mi n Kosov dhe kudo, t tregojm pjes nga historia e familjes Mrijaj dhe prsonazhit kryesor publicistin e historianin Tom Mrijaj.
Duke lexuar shkrime t botuara, dokumente dhe dorshkrime ende t pabotuara t z. Tom Mrijaj, msova se ai u edukua me ndjenjn patriotike dhe qytetare qysh n moshn e rinis nga historia e odve t burrave, q ishte nj shkoll e veant e kohs, kanuni i maleve tona, zakonet, tradita e mome shqiptare, etj.
Ai gjithashtu u mkua me ndjenja atdhedashurie nga babai Nikoll Pren Mrijaj, q ishte nj intelektual i ngritur e largpams, pr vizionin e s ardhmes s krahins s tij dhe gjyshja Liza, q ishte gjithashtu nj bij kreshnike e Bajraktarit t Kashnjetit. Ajo ishte e lindur dhe rritur n mesin e nj familje me tradita t kohs.
Toma, ishte i lidhur shum me Atdheun, historin dhe kulturn ndr shekuj t trojeve shqiptare, duke pasur ksisoj nj edukat t shndosh tradicionale familjare, kombtare dhe shum prparimtare.
Ndr shekuj si do familje tjetr n Kosov, familja e Toms, strgjyshi Nikoll Mrijaj I-r (1838-1907), gjyshi Pren Nikoll Mrijaj (1889-1923) dhe babai i tij Nikoll Pren Mrijaj (1911-1999), njihen pothuajse n pjesn m t madhe t Rrafshit t Dukagjinit, si familje shum fisnike, zemr bujare, trima t spikatur, t cilt e deshmuan veten ndr fortuna dhe stuhi.
Sikurse na kujton nna histori, kulla e hershme e Mrijaj-ve, ishte e mirnjohur si kuvend kushtrimi, bashkimi dhe pajtimi ndr shqiptar.
Nj aktivist i palodhur n diaspor
N vitin 1978, Toma, emigron n ShBA pr arsye politike, sepse prndiqej nga UDB-ja asokohe, pr veprimtari antiserbe.
Qysh nga ajo koh, ai njihet si aktivist i palodhur n shum demostrata me frym t thell patriotike n Amerik dhe n takimet e prvitshme n ditt tona t s Djathts s Bashkuar Shqiptare (sot me emrin e ri Trojet e Arberit.).
Ai ngarkohet me detyra t rndsishme shoqrore n dobi t komunitetit dhe shtjes shqiptare.
Kshtu n vitin 1978, zgjidhet antar i Kryesis s Federats Panshqiptare VATRA n Boston, pr 12 vite me radh. Dy vjet m von m 1980, zgjidhet kryetar i degs s Queens New York.
N vitin 1982, n Kongresin III, t "Lidhjes s Prizrenit" (1962), u zgjodh Sekretar i Prgjigjshm n mrgim, detyr q vijon ta mbaj edhe sot.
Po ashtu Toma, n vitin 1997-1998, zgjidhet Kryetar i Shoqats Kulturore "Rozafat", pran Kishs Katolike "Zoja e Shkodrs" n NY dhe antar i Kshillit t Kishs.
Ndrsa n vitin 2002, ai zgjidhet n/Kryetar i Shoqats t Pajtimit Mbarkombtar "Nn Tereza", dega New York.
Q nga krijimi i Shoqats s Shkrimtareve Shqiptaro-Amerikan, sht antar i saj.
Ende sot sht aktiv dhe merr pjes n shum simpoziume shkencore brenda dhe jasht kufijve t Atdheut.
Ai sht bashkideatori dhe realizuesi i Simpoziumeve: E Djathta Shqiptare n Mbrotje t Shqip ris Etnike, q deri m sot kan mbajtur 11 simpoziume shkencore historike, duke hedhur drit mbi shum figura t ln n harres nga diktatura komuniste n Kosov dhe Shqipri.
Gjithashtu publicist Mrijaj, sht autor i shum temave historiko-shkencore, ku, ka trajtuar figurat e shquara t nacionalizmit shqiptar, si: heroina Marie Shllaku, Ndue Prlleshi, Kapidant Mirdits, Kapidan Marka Gjoni, Gjon Destanisha, Prof. Alush Leshanaku, Mons. Dr. Zef Oroshi, Prof. Luan Gashi, Palush Markelu, Dom Anton Kira dhe sfundi ligjerata: Kontributi i Lugut t Drinit dhe klerit katolik vendas n shpalljen e Pavars m 28 Nntor 1912.
Gjithashtu, publicisti Mrijaj, ka shkruar parathnien e shum librave jetshkrimor, vlersime kritike, pr vepra t reja nga autor t ndryshm, sikurse ka n proces edhe shum libra t tjer.
Librat e botuar:
1. Dom Anton Kira shrbestar i Zotit e i Atdheut, monografi me bashkautor Klajd Kapinova, botuar nShkodr, 2002.
2. Lidhja e Prizrenit (1962-2002) themeluesi dhe udhheqsi Ismet Berisha, monografi me bashkautor Klajd Kapinova , New York , 2002.
3. Marie Shllaku bij e Shkodrs martire e Kosovs, monografi, botuar n New York , 2004.
4. Ngjarje dhe portrete historike, jetshkrime t figurave t shquara shqiptare, me bashkautor Jetish Kadishanin, botuar n Prishtin, 2004.
5. Mons. Dr. Zef Oroshi - nj jet e shkrir pr fe e atdhe, jetshkrim, New York , 2009.
-
Regullat e Postimit
- Ju nuk mund t hapni tema t reja.
- Ju nuk mund t postoni n tema.
- Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
- Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
-
Rregullat e Forumit
unk als_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn