als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Diaspora shqiptare n mbrojtje t shtjes son kombtare
Kreu i fundit i librit na njeh me ca t dhna tepr interesante pr qndrimin e diaspors shqiptare ndaj shtjes kombtare shqiptare dhe aktivitetin e saj kundr lobit shovinist grek n SHBA dhe gjetiu. Nga materialet burimore del se far tragjizmi ka prjetuar diaspora shqiptare, e cila, n prpjekjet e saj t pareshtura n mbrojtje t interesave tona kombtare, ka qen e infektuar rnd nga fara e prarjes q mbillte koh me koh n radht e saj shteti komunist shqiptar me veglat e tij t shrbimit sekret. N mnyr t veant armiqsor ka qen qndrimi i shtetit shqiptar ndaj emigracionit politik shqiptar, paka se ky i fundit prballej me egrsin e lobit shovinit grek dhe luftonte me t gjitha forcat n mbrojtje t interesave tona mbarkombtare. Madje shteti shqiptar, uditrisht, aktivitetin e vet kundr propagands vorio-epirote e shoqronte me sulmin kundr emigracionit politik shqiptar, megjithse organizatat kryesore t tij, si Balli Kombtar, Legaliteti etj. vazhdonin t konfrontoheshin ashpr me aktivitetin antishqiptar t emigracionit grek. Kt fakt e pranonte edhe misioni i Shqipris n Nju-Jork (f.368). N nj informacion q i drgonte Ministris son t Punve t Jashtme m 16 qershor 1989 ky mision theksonte: sht fakt se deri m sot n asnj rast nuk sht evidentuar prputhje e bashkrendim i veprimtaris propagandistike t rretheve t mrgats politike shqiptare me at t organizats vorio-epirote. Por n t kundrt, ata jan konfrontuar ashpr me t dhe, m larg akoma, propaganda e tyre vazhdon ti bjer kmbans pr marrjen e amris dhe t Kosovs, duke kundrshtuar planet shoviniste t qarqeve greke (f.394).
N dallim nga diaspora e prar shqiptare, diaspora greke, sidomos lobi shovinist grek n SHBA, ka qen dhe sht nj mbshtetje e fuqishme e shtetit dhe e diplomacis shoviniste greke n politikn tyre armiqsore q kan projektuar pr coptimin e trojeve shqiptare q prej vitit 1844 dhe q vazhdojn ta ndjekin edhe sot e gjith ditn po me t njjtn egrsi dhe intensitet. Q prej vitit 1949 e deri n vitin 1990 regjistrohen gjithsej 51 aktivitete t gjera t lobit shovinist grek n SHBA, Argjentin, Kanada dhe Australi, n prkrahje t politiks dhe t diplomacis s shovinizmit grekomadh, pr aneksimin e Shqipris s Jugut.
Pra, shovinizmi grekomadh, n t gjitha strukturat ndihmse t tij, shtetrore dhe joshtetrore, n t gjitha strukturat e tij fetare, madje n t gjitha qelizat e shoqris greke dhe n diaspor, ka krijuar nj t till unitet shovinist n edukimin e urrejtjes kombtare kundr kombit shqiptar, saq shqiptart e ndershm, nacionalist, n mbar trojet e veta etnike, nuk e besojn se do t vij nj dit, kur matan kufijve tan jugor do t ken nj fqinj korrekt n marrdhniet me kombin shqiptar, derisa nuk jan bashkuar trojet tona etnike n nj shtet t unifikuar kombtar.
Urrejtja ndaj kombit shqiptar themeli i politiks s dits dhe i strategjis s shovinizmit grekomadh
Ktij vllimi autori i ka vn nntitullin Paqja e vshtir. Kam bindjen se me shtetin shovinist grek nuk do t jemi kurr n paqe, qoft kjo edhe e vshtir. Pr mendimin tim, paqja me grekt sht e pamundur. Prandaj ka plotsisht t drejt nj miku im i nderuar nacionalist, i cili m thoshte para ca kohsh se me grekt mund t kemi vetm armpushim, por jo paqe, se shovinizmi grekomadh nuk e ka dashur dhe nuk do ta doj kurr paqen me kombin shqiptar!
Si e theksuam edhe m lart, n kt vllim autori analizon marrdhniet greko-shqiptare nga viti 1949 e deri n vitin 1990. Jam i bindur se ai do t vazhdoj ti ndjek nga afr marrdhniet greko-shqiptare edhe pas vitit 1990 dhe, me siguri, prmes materialeve burimore, do t na njoh me t tjera fakte tronditse nga sfera e veprimtaris armiqsore t shtetit shovinist grek kundr Shqipris dhe kombit shqiptar gjat periudhs s tranzicionit q po e prjetojm kaq pafundsisht, jo vetm pr mkatet e rnda t klass son politike, por edhe pr disfatat e suksesshme q po na shkakton fqinjsia me Greqin.
Periudha pas vitit 1990 e deri tani sht karakterizuar nga zhvillime tepr dramatike n marrdhniet greko-shqiptare. Shovinizmi grekomadh gjeti bash kohn m t prshtatshme pr t shprthyer tr urrejtjen e vet kundr shqiptarve. I bindur se tashm kishte ardhur asti m vendimtar pr helenizimin pa luft t viseve tona jugore apo edhe t krejt Shqipris, n dhjetor t vitit 1990, shteti shovinist grek i hapi kat e kat kufijt me Shqiprin pr dyndjen e mijra t rinjve shqiptar, duke shfrytzuar varfrin e tyre t skajshme dhe duke shtruar si kusht kryesor pr punsimin e tyre ndrrimin e emrave.
Me kalimin e viteve, emigrantt shqiptar ran pre e racizmit t trbuar grek, i cili u konkretizua me keqtrajtime shtazarake, me dbime masive n kuadrin e operacioneve t flliqura me etiketn Fshesa, me dhunime t t drejtave t tyre, me vrasje t shumta, me t ashtuquajtura aksidente automobilistike, me demaskime dhe poshtrime publike nga mjetet e propagands s shkruar dhe pamore pr akuza t paqena (pr krime t kryera nga emigrant t tjer, nga vende ortodokse), me nxitjen e histeris dhe t urrejtjes kombtare greke kundr tyre n veanti dhe kundr kombit shqiptar n trsi. Dhe t gjitha kto ngjarje t dhimbshme shpaloseshin n kuadrin e miqsis s pshtir t shtetit shovinist grek me klasn politike shqiptare, e cila nuk e ngriti zrin as edhe nj her t vetme n mbrojtje t bashkatdhetarve t vet nga barbaria greke. Prkundrazi, klasa jon politike, q mban n ball damkn e tradhtis s interesave kombtare, heshti n mnyrn m t turpshme, kur personalitetet m t larta t shtetit shovinist grek u shprehn haptazi kundr interesave t kombit shqiptar. Le t kujtojm pr nj ast deklaratn antishqiptare t 14 korrikut 1993 t kryeministrit Micotaqis, deklaratn antishqiptare t 22 marsit 1999 t kryeministrit Simitis, i cili, dy dit para fillimit t bombardimeve t NATO-s kundr Serbis, u shpreh: Ne kemi deklaruar q n fillim se nuk do t marrim pjes n asnj operacion ushtarak, ndrkoh q makina ushtarake serbe bnte krdin kundr popullsis civile n Kosov. Kurse m 4 maj 1999 ai foli edhe n parlamentin grek, ku tha: Un dyshoj n korrektsin e bombardimeve t NATO-s, t cilat nuk kan dhn asnj rezultat. Le t kujtojm, gjithashtu, deklaratn e Karamanlisit, kryetar i Demokracis s Re (tani kryeministr), i cili, po m 4 maj 1999, tha: Partia ime mbshtet fuqimisht iden e pandryshueshmris s kufijve, sht plotsisht kundr krijimit t nj shteti t pavarur kosovar dhe krkojm fuqimisht ndalimin e bombardimeve nga ana e NATO-s q po viktimizon jet t pafajshme. Pr viktimat kosovare t terrorit serb Karamanlisit as q i bhej von fare!
Madje gjat bombardimeve t NATO-s kundr Serbis, n Greqi organizoheshin demonstrata t fuqishme kundr SHBA. N ato demonstrata shprehej prkrahja e plot pr kriminelt serb q po bnin spastrimin etnik t Kosovs. Ishin t shumt demonstruesit q bllokuan shinat e hekurudhs Selanik-Shkup, pr t mos lejuar lvizjen e trenave, t ngarkuar me amartime konvencionale t NATO-s pr n Maqedoni, prej nga do t bhej transportimi i tyre pr n Kosov, gjat hyrjes s trupave t kmbsoris. T gjith e mbajm mend se me far demonstratash t trbuara antiamerikane u prit vizita e presidentit Klinton n Athin. Asokohe nuk dgjuam as edhe nj lajm t vetm, me t cilin t na bhej e ditur, qoft edhe pr ndonj grek t vetm, q t mund t kishte pasur burrrin dhe t ishte ngritur n mbrojtje t popullit kosovar! N asnj kanal TV nuk na zun syt, qoft edhe ndonj grup t vogl demonstruesish grek, q t guxonte t protestonte kundr shovinizmit serbomadh dhe t ngrinte zrin n prkrahje t popullit kosovar! Asokohe do t ishte me t vrtet paradoksale sikur vetm npr mend ta shkoje nj gj t till.
Madje n urrejtjen e tyre kundr shqiptarve grekt kan zbritur deri n t tilla nivele shmtimi, saq sht e pamundur edhe t prfytyrohet. Kshtu, n trbimin q i kishte pushtuar kundr Anastas Kulluriotit ata arritn deri aty, saq n gjelltoret si jepnin t haj me t hollat e tija duke i thn: sshesim gjell pr ty, shqiptar i ndyr (paloarvaniti)! (Faik Konica, vll. 3, f.65-66). Prandaj ka plotsisht t drejt Konica kur thot se urrejtja pr grekt sht rrnjosur aq shum n zemrat e gjith shqiptarve t vrtet (vll.4, f.277). Dhe m posht vazhdon: do gj q ti ket br Italia Shqipris ka qen e natyrs politike. Ndrsa ajo q i ka br Greqia Shqipris, m shum se politike, ka qen agresion ndaj shtpive dhe nderit t familjes (po aty).
Pra, kur sht fjala pr t manifestuar urrejtjen kombtare greke kundr kombit shqiptar, n Greqi vendoset nj unitet me t vrtet i hekurt mes t gjitha forcave politike, t t gjitha strukturave t shtetit shovinist grek, duke filluat q nga fmijt e kopshtit e deri te kreu i shtetit, t t gjith grekve, q nga Athina e deri n diaspor n mbar botn. Grekt duhen pasur zili pr kt unitet q kan arritur t realizojn, si unitet n vetvete, jo si unitet i s keqes, jo si unitet i urrejtjes pr nj komb tjetr, q ska asgj t prbashkt me kodin moral t kombit ton. Shovinizm shqiptaromadh ska pas ekzistuar, q grekt dhe serbt t kishin arsye pse t na urrenin. Por ata kan arritur t ndrtojn nj unitet unikal urrejtjeje pr kombin shqiptar, ka prbn nj rast t rrall n historin e marrdhnieve mes kombeve. Sikur ne ta kishim urryer shovinizmin serbomadh dhe grekomadh po me kt forc uniteti, me siguri q trojet tona etnike sot do t ishin t bashkuar n nj shtet t unifikuar kombtar. Shqiptart skan ditur ta prvetsojn mir Shkencn e Urrejtjes pr shovinizmin e fqinjve, prandaj edhe sot shovinizmi evropian vazhdon ti mbaj t hallakatur kasht e **** npr pes shtete t ndryshme t Evrops Juglindore. Dhe kshtu do t vazhdoj ti mbaj, n qoft se shqiptart nuk do t zgjohen nga gjumi i gjat letargjik dhe ti hyjn me zell studimit t Shkencs s Urrejtjes pr shovinizmin serbo-grek. Disa muaj pas agresionit gjerman kundr Bashkimit Sovjetik, Shollohovi shkroi nj tregim shum t bukur me titull Shkenca e Urrejtjes (Nauka Njenavisti)), i cili shrbeu si trakt npr t gjitha llogoret e Ushtris s Kuqe, prgjat gjith vijs s saj t frontit, q nga Deti Balltik deri n Detin e Zi. Ideja e tregimit i frymzoi ushtart e kuq t kryenin akte t pashembullta heroizmi gjat Lufts s Madhe Patriotike. Shollohovi, me at tregim, u jepte kt frymzim ushtarve t kuq: q t fitosh mbi armikun gjerman, at duhet t dish ta urresh, por, q t dish se si urrehet armiku, duhet t msosh Shkencn e Urrejtjes.
Kurse klasa jon politike sbhet e gjall kur qytetarin shqiptar Vasil Begolli, nga Kora, ushtart grek e dhunojn, e poshtrojn, duke i lshuar qent pr ta masakruar, pr t vetmen arsye se ai, n krkim t djalit t tij 13-vjear, aksidentalisht ishte futur 50 m n thellsi t toks greke (Shekulli, 26 mars 2004, f.3). Pse u solln ksisoj ushtart grek me nj qytetar t thjesht shqiptar, i cili shkeli kufirin pa ndonj qllim t keq? Normalisht, ushtart grek mund ta arrestonin dhe ta onin n postn e kufirit. Pasktaj mund tua prcillnin organeve prkatse, t cilat, n prputhje me legjislacionin grek pr shkelsit e kufirit, mund ta gjobisnin ose ta burgosnin, duke vn n dijeni edhe organet shqiptare t kufirit. Por jo! Ushtart grek nuk mund t vepronin n kt mnyr, se ata nuk i linte t qet instinkti i urrejtjes pr shqiptart, se Shkencn e Urrejtjes pr kta t fundit, t ciln ua kan kultivuar n shpirt shovinizmi grekomadh dhe kisha shoviniste greke, ata e kan studiuar shum mir.
Klasa jon politike mbetet pa goj kur Nikolas Geixh, armik i betuar i kombit shqiptar, me porosi t heshtur t shtetit shovinist grek, vjen q nga Amerika dhe ditn pr diell bn thirrje n Sarand pr tjetrsim t siprfaqeve shtetrore nga ana e minoritarve grek (Albania, 4 prill 2004) dhe kur gjykata e Sarands, me vendim nr. 568, dat 19.07.2004, t firmosur nga gjyqtari Rasim Doda, i zbaton n praktik ato porosi! (Albania, 15 shtator 2004, f. 6-8). Klasa jon politike hesht kur mson se vetm gjat 9 muajve t par t vitit 2004 nga Kapshtica jan kthyer kufomat e 20 emigrantve shqiptar (Sot, 22 shtator 2004). Asaj as q i intereson t dij se kufomat e sa emigrantve jan kthyer nga Greqia q prej fundit t dhjetorit t vitit 1990 e deri tani dhe sa emigrant jan zhdukur pa nam e pa nishan nga shteti shovinist grek. Klasa jon politike hesht kur koht e fundit bhet e ditur se 300 emigrant vetm n prefekturn e Elbasanit figurokan t zhdukur n Greqi dhe se shumica e tyre paskan prfunduar me nj plumb pas koke e t humbur npr humnera (Ballkan, 14 tetor 2004 f.2). Klasa jon politike heshti kur disa organe shtypi dhe mjete t komunikimit pamor m 22 prill 2004 njoftonin se Parlamenti Evropian (sigurisht, nn presionin e Greqis) hodhi posht amendamentin pr rifutjen e Korridorit 8 n listn e objekteve ndrtimore prioritare transevropiane (Sot, 22 prill 2004). uditrisht, at dit t 22 prillit, kur njoftohej pr kt vendim t gjmshm pr ekonomin e vendit ton, heshtja kishte pllakosur vetm Zrin e Popullit dhe Rilindjen Demokratike. Madje RD-ja pikrisht at dit na pasksh zgjedhur si kryeartikull nj njoftim pr dbimin e Nanos nga nj restorant i Nju-Jorkut, ku ndodhej pr nj vizit pune, meqense e paskshin gjetur duke pir duhan. RD-ja ngazllente, sikur Nanoja t qenksh kryeministr vetm i socialistve, jo i shqiptarve t mbar Shqipris, sikur dbimi i tij nga ai restorant t mos prbnte nj turp pr mbar shqiptart!
Klasa jon politike heshti kur msoi m 13 gusht 2004 pr ndotjen e rnd t ujrave t Jonit me derdhje t shumta nafte, solari dhe fekalesh, duke filluar nga Gjiri I Vlors deri n Ksamil, ndotje kjo e shkaktuar nga anije greke. Qytetar, t intervistuar nga TV Klan (14 gusht 2004) deklaruan se ndotja e bregdetit ton bhej nga Greqia pr t sabotuar turizmin n Shqipri. Shteti shqiptar, t cilin klasa jon politike e ka kthyer n pron t vetn, nuk dshiron ti mbroj kufijt e vet detar!. Pr t larguar sadopak ern e rnd t skandalit t ndotjes s bregdetit t Jonit nga anije greke, m 18 gusht u sajua incidenti me helikopterin italian mbi fshatin Lazarat. Duhej trhequr vmendja e opinionit publik shqiptar mbi dika tjetr, q ky t mos vazhdonte t akumulonte urrejtje kundr shtetit mik grek. Por kjo gjethe fiku nuk mjaftoi. Duhej nj tjetr gjethe, m e prmasshme, pr ta hedhur prsipr ndotjeve t qelbura greke n ujrat e Jonit. U sajua shpejt e shpejt vizita n Tiran e ministrit grek t turizmit, Dhimitris Avramopulos, i cili, n intervistn q i dha kanalit TV Top Channel m 22 gusht 2004, me nj hipokrizi t shpifur, tipike greke, premtoi pr nj zhvillim t turizmit rajonal, duke thn se Shqipria ka nj natyr t virgjr. Edhe m skandaloze, edhe m hipokrite tinglluan fjalt e Avramopulosit, kur deklaroi se Greqia, demek, na qenka e interesuar pr zhvillimin ekonomik dhe kulturor t Shqipris! Neprka greke krkoka q ne t zhvillojm ekonomin dhe kulturn! ǒti bsh, kur intervistuesi nuk e pyeti ballazi ministrin hipokrit grek: Ju, ore zotri, q qenkeni kaq i interesuar pr zhvillimin e turizmit rajonal, patt q na i ndyt ujrat e pastra t bregdetit ton me pisllqet e natyrs suaj t zhvirgjruar me koh? Ose t paktn intervistn e hipokritit grek ta kishte shoqruar me nj koment t fort, n mbrojtje t dinjitetit ton kombtar. Prandaj intervista e gazetarit t mjer na la nj prshtypje t mjer se skishte bosht kombtar!
Klasa jon politike hesht prball varfrimit t doditshm t vendit ton, t cilin ajo vet e ka shndrruar n koloni t Greqis, n nj shtojc t ekonomis greke, n nj treg pr zbrazjen e prodhimeve t posame greke t nj cilsie t dobt. Klasa jon politike hesht pr mimet shum t larta (n krahasim me vendet fqinje) t telefonis s lvizshme, pron e kompanive zhvatse greke, t cilat, do vit, drgojn nga Shqipria n Greqi 350 milion euro. Nga emigrantt tan n Greqi futen do vit n Shqipri vetm 200 milion euro, kurse prej saj dalin, pr do vit gjithashtu, dhe shkojn n Greqi 600 milion euro (Shekulli, 8 prill 2004).
Klasa jon politike heshti para histeris dhe trbimit t shfrenuar t shovinizmit grekomadh, q u shpalos pas disfats s prfaqsueses greke t futbollit n Tiran, kur emigrantt tan, npr rrugt e qyteteve greke, u bn pre e dhuns policore, vetm e vetm se ngazllenin me flamuj n duar pr fitoren e skuadrs son.
Takimi i dy prfaqsueseve shqiptare dhe greke ishte thjesht nj ndeshje futbolli dhe n raste t tilla, si n t gjitha stadiumet e bots, dashamirsit e ksaj loje t bukur kan organizuar dhe organizojn manifestime entuziazmi pr fitoren e skuadrave t tyre kombtare. Pra, entuziazmi i rinis son natn duke u gdhir 5 shtatori ishte nj dukuri tepr e zakonshme dhe skishte kurrfar arsyeje q shteti shovinist grek t turrej me at histeri aq shtazarake kundr t rinjve tan emigrant, t cilt, n nj mnyr krejtsisht paqsore, po manifestonin npr rrugt e qyteteve greke. Por shovinizmi grekomadh e vlersoi si tepr t prshtatshm rastin pr t shfryer tr urrejtjen e vet kundr kombit shqiptar. Shovinizmi grekomadh skishte pse t shprthente aq dhunshm kundr emigrantve shqiptar pas mposhtjes s prfaqsueses greke n stadiumin Qemal Stafa. Ai nuk kishte pse t befasohej aq shum nga fitorja jon. N Qemal Stafa dajakun e prfaqsueses son kombtarja greke e ka provuar edhe her tjetr. Ve asaj, n kt stadium ne kemi mposhtur skuadra ku e ku m t fuqishme se skuadra greke, si ka qen prfaqsuesja e Gjermanis Perndimore, e Belgjiks etj. N pranvern e vitit 2003 ne mposhtm edhe prfaqsuesen ruse n stadiumin Vojo Kushi. Kjo do t thot se n Shqipri luhet futboll i nivelit evropian. Por kjo do t thot se edhe prfaqsuesja greke, si ndodhin shpesh n futboll gjra aksidentale, nuk e ka merituar titullin kampione e Evrops. Prandaj dajakun q hngri nga skuadra jon e meritonte plotsisht.
Po sikur ne t kishim vrar disa grek ktu, n Tiran, si hakmarrje pr vrasjet e emigrantve tan n Greqi? Me siguri q shovinizmi grekomadh jo vetm q do t na kishte vrar sa e sa emigrant t tjer npr rrugt e qyteteve greke, por, n shenj krcnimi, do t fillonte, besoj, edhe t na krcllonte dhmbt, duke filluar lvizjen e trupave t veta drejt kufirit ton, sepse ligjin e lufts vazhdon ta ket n fuqi.
Pra, klasa jon politike heshti pas vrasjes s emigrantit Gramoz Palushi dhe masakrimit t 300 t tjerve, duke u mjaftuar ve me nj rezolut t that n parlament sa pr t lar gojn para opinionit publik shqiptar. Megjithat, pr t gjith nacionalistt shqiptar, n mbar trojet tona etnike dhe n diaspor, analizn m t shklqyer t ngjarjeve q u shpalosn qoft n qytetet shqiptare, qoft n qytetet greke natn duke u gdhir 5 shtatori e bri zoti Abdi Baleta n disa numra t gazets Rimkmbja. Artikulli i tij i gjat m titull Gzimi dhe dhimbja e pamat e fitores s prgjakur zbulon rrnjt e shkaqeve t vrteta t rindezjes s histeris antishqiptare at nat shtatori nga ana e shovinizmit grekomadh; nxjerr n pah me fakte servilizmin e diplomacis shqiptare, e cila, n qndrimin ndaj diplomacis greke, e ka katandisur veten n nivele t mjerueshme; u jep nj msim t mir gjith sahanlpirsve grek pr vlersimet antinacionaliste q i bnin entuziazmit t rinis son n faqet e shtypit t Tirans; u nxjerr bojn gjith kalemxhinjve t tjer, t cilt, ende t paliruar nga prangat e terminologjis komuniste, egrsin e shovinizmit grekomadh kundr emigrantve shqiptar krkonin ta shisnin si vepr t disa segmenteve t caktuara t shoqris greke; argumenton bukur fare se hareja q shprtheu n mbar qytetet shqiptare dhe mes emigrantve tan n Greqi ishte nj manifestim fantastik dhe me shum kultur i nacionalizmit shqiptar, t denigruar me dhun nga sistemi i vjetr komunist dhe t braktisur tradhtisht nga sistemi tanishm neokomunist.
Ai manifestim i shklqyer i nacionalizmit shqiptar, q nuk pat fyer asgj kombtare greke, ishte njkohsisht edhe nj reagim i hapur ndaj racizmit grek dhe shovinizmit grekomadh, i cili shfaqet lakuriq n qndrimin ndaj gjithkaje shqiptare n veanti dhe ndaj kombit shqiptar n trsi prmes trajtimit t padenj q u bhet emigrantve tan n Greqi. Dshmin m demaskuese pr kt trajtim e jep nj i ri shqiptar, emigrant n Greqi, nprmjet nj e-mail-li q drgonte n Shqipri para disa muajsh: Kemi dgjuar, lexuar e ndier pr racizmin dhe racistt, persekutimet, prbuzjet e t tjera sjellje antinjerzore. Racizmi sht nj realitet q e takojm n pun, n rrug, n shoqri, n media etj Karakteri dhe krenaria shqiptare i nervozon. M 16 maj, nj dit pas Festivalit Evropian, ku Shqipria u prezantua me Anjezn, n shtpin e shtetasit grek, ku un punoj, ishin ftuar miq t tij. Vura re se kur fillova t flisja pr Anjezn, kngn dhe veshjen e saj, un, shqiptari i mir, u bra mosmirnjohs i paarsyeshm e t tjera si kto. E pse ky ndryshim? Vetm e vetm sepse me fjalt e mia po mbroja emrin, karakterin dhe krenarin shqiptare. Biseda arriti deri aty, sa nj prej t ftuarve m pyeti nse i kisha n rregull dokumentet e qndrimit n Greqi. N diskutim e sipr, ai filloi t nervozohej nga fjalt e mia. Por ksaj radhe nuk u trhoqa. Zri im ishte m i fort, ndieja se mund ta mbaja kokn lart. Ksaj radhe kisha n krah Anjezn, zann shqiptare, zri i saj meritonte m shum. Nuk duhej t trhiqesha, pavarsisht se ishin duke m par t gjith me zemrim. Dhe u thash prap se zri i saj ishte i mrekullueshm, se ajo ishte e mbuluar me nur bukurie. Q at nat ajo kishte veshur Shqiprin,.. veshja e nats finale e hirushes Anjez ka qen e prkryer. Ka qen vet Shqipria. Kt i thash dhe mysafirit grek t pundhnsit tim. Por ai u trbua, e humbi gjakftohtsin Nejse, kt letr n Shekulli po e nis sepse doja ti thosha faleminderit Anjezs. Ti je krenaria e kombit, ambasadorja e gjith shqiptarve. Me gjith zemr faleminderit. Ti je zonja e par e vendit. Dhe letra e djaloshit trim dhe nacionalist shqiptar mbyllet me kto fjal kuptimplote, t cilat i vn damkn e turpit racizmit grek dhe shovinizmit grekomadh q e ka pushtuar Greqin n do qeliz t jets s saj: Lexuesi juaj Nga nj burg demokratik me emrin Greqi (Shekulli, 22 maj 2004, f.14).
Sapo mbarova s lexuari kto fjal t ktij djaloshi t shklqyer shqiptar, aty pr aty m erdhi ndr mnd nj poezi katrvargshe sa e bukur, aq edhe e dhimbshme e mikut tim t vjetr, ushtarakut, poetit dhe piktorit t talentuar, z.Novruz Dervishi, t cilin valt e jets, q dalldisn pas vitit 1990, nga komandat divizioni, e degdisn si emigrant n Greqi. N nj ast prsiatjeje, n nj ballafaqim t prfytyruar me grekt, ai hodhi n letr kt poezi, me katr vargje tronditse pr fatin e nj ushtaraku aq t talentuar, por tashm t lshuar, t braktisur nga shteti i tij. Poezia titullohet: N Greqi: Shok, e di, sm bni dot, / Sepse sjam nga ana juaj, / Ju shikoni q derdh lot, / Po skuptoni prse vuaj.
Sa her q emigrantt tan prballen me urrejtjen greke, m vijn ndr mend fjalt e Didroit: Urrejtja sht zemrata e njerzve t dobt!
Pra, ai manifestim ishte edhe nj msim i madh pr klasn e politikanve shqiptar, t cilt jan dhn trsisht pas interesave personale, jan br m t dmshm s karkalect (Ballkan, 14 tetor 2003, f.3) dhe notojn n batakun e tradhtis kombtare, ishte nj prkujtes pr kt klas t urryer pr faktin se kombin shqiptar, si thot zoti Baleta, e shpton vetm nacionalizmi. Pra, artikulli i zotit Baleta i kujton klass politike shqiptare se, pavarsisht nga qndrimi tradhtar q ajo mban ndaj shtjes kombtare shqiptare, nacionalizmi sht i pranishm n do qeliz t rinis shqiptare, se ai sht e ardhmja dhe shptimi i kombit shqiptar.
Armiku njihet q sht armik n t keq dhe n rrezik
Ky nntitull, n t vrtet, sht nj deformim i fjals s urt Miku njihet q sht mik n t keq dhe n rrezik. Por mqense n historin e marrdhnieve greko-shqiptare nuk gjendet as edhe nj rast i vetm q t shrbej si kontekst i goditur i prdorimit t ksaj fjale t urt kuptimplote, mua sm mbetej gj tjetr, vese, mbi bazn e asaj ekzistueses, t sajoja nj tjetr t till, e cila shpreh n mnyr t koncentruar natyrn agresive t shovinizmit grekomadh n qndrimin ndaj kombit shqiptar n astet m t vshtira t jets s tij
Ktu nuk sht nevoja t ndalem aspak n krimet e shtetit shovinist grek dhe t kishs shoviniste greke kundr Lvizjes Kombtare Shqiptare, kur na helmoi pioniert e saj, si Naum Veqilharxhin, Anastas Kulluriotin, Papa Kristo Negovanin, Petro Nini Luarasin dhe na vrau shum t tjer. Ktu, me fakte, do t prmend vetm disa nga astet m t vshtira q ka prjetuar kombi shqiptar n historin e vet, pas shpalljes s pavarsis, kur Greqia, si shtet fqinj, pavarsisht se nuk na ka dashur kurr, t paktn duhej t tregohej korrekte me ne. Ajo mund edhe t mos e ndihmonte Shqiprin pr kaprcimin e situatave t vshtira, madje t rrezikshme, q ia ka imponuar shovinizmi evropian i Fuqive t Mdha, i cili, pr interesin e ortodoksis sllavo-greke, sht munduar ta zhduk fare Shqiprin nga harta e Evrops. Shqipria Londineze duhet tu jet mirnjohse vetm armve t veta dhe SHBA pr mbijetesn e saj (Prof.Meta na jep n dy vllimet e veta nj mori faktesh, q tregojn se SHBA kan ndrhyr drejtprdrejt pr t shptuar kt ngastr Shqiprie q mbeti pas coptimit q i bn paturpsisht ujqit evropian n Londr n vitin 1913). Pra, Greqia t mbante, s paku, nj qndrim asnjans ndaj vendit ton dhe t na linte ti prballonim vet fatkeqsit tona. Jo! Prkundrazi! Greqia, pikrisht ather kur vendi yn prplitej pr t mbijetuar n kulmin e fatkeqsive q e kishin pllakosur, sht turrur pr ta gllabruar pabesisht, pikrisht si neprka q rri strukur n pusi, n pritje t pres s vet. Le ti shikojm faktet me radh.
S pari, disa dit pas shpalljes s pavarsis, shteti shovinist grek, tamam si bandit, drgoi n ujrat e Gjirit t Vlors kanonieret e veta dhe filloi bombardimin e qytetit, duke prer, n t njjtn koh, edhe kabllon e lidhjes telegrafike me Italin (shih: Eqrem bej Vlora. Kujtime, 2, f.18, 21-22).
S dyti, n vitin 1913, kur populli shqiptar, ende i paorganizuar mir n nj shtet t centralizuar, pr shkak t pazareve q po bnin Fuqit e Mdha n Londr pr coptimin e trojeve tona etnike, shteti shovinist grek shfrytzoi pabesisht rastin pr t kryer barbarizma n Shqiprin e jugut. Ja se far shkruan Faik Konica pr ato aste tragjike n nj letr q u drgonte nacionalistve Dervish Duma dhe Andon Logoreci, m 6 dhjetor 1940: Nuk do tju mrzis duke iu referuar historis s shkuar, pr tju treguar se far i ka br Greqia Shqipris Jugore.., q do tju rifreskoj kujtesn rreth barbarizmave greke t vitit 1913: vrasje t shumta, djegie sistematike, prdhunime pa numr, madje edhe vajzash nn 15 vje (vllimi 4, f.276-277).
S treti, me fillimin e Lufts I Botrore, shteti shovinist grek organizoi pabesisht n Jug t Shqipris t ashtuquajturn lvizje popullore dhe formoi Qeverin Autonome Vorio-Epirote, me qllim q, n kundrshtim me vendimet e Konferencs s Ambasadorve t 11-12 gushtit 1913 pr prcaktimin e kufijve jugor dhe juglindor t Shqipris (edhe pse Greqis i ishte aneksuar nj ndr thelat m t majme t trojeve shqiptare amria), t realizonte aneksimin e Epirit t Veriut. Kjo form qeverie ishte ngrehur nga qeveria greke, vn n veprim prej saj, e paguar prej saj, e prkrahur politikisht dhe ushtarakisht prej saj (Sejfi Vllamasi. Ballafaqime politike n Shqipri. 1897-1942, f.73). Dhe ndrkaq bandat vorio-epirote (8070 ushtar grek dhe vullnetar kretan, s bashku me oficert e tyre t liruar nga ushtria e rregullt) kryen masakra t tilla t turpshme, q mund t krahasohen mbase vetm me mizorit e hunve, si tregojn kronikat e Mesjets (Eqrem bej Vlora, po aty, f.39). Madje ushtria greke, n kulmin e Lufts I Botrore, e ripushtoi Shqiprin e Jugut dhe n mars r vitit 1916 Greqia e shpalli, me dekret mbretror, aneksimin e saj (Tensioni greko-shqiptar, f.20).
S katrti, pas Lufts I Botrore, n Konferencn e Paqes n Paris, kur Fuqit e Mdha prsri po diskutonin pr coptimin prfundimtar t Shqipris mes ortodoksis sllavo-greke, gj q su realizua fal ndrhyrjes s presidentit amerikan, Uillson, kryeministri shovinist grek, Venizellosi, u prpoq me t gjitha forcat t fitonte bekimin pr realizimin e ambicieve territoriale n kurriz t Shqipris. M 13 shkurt 1919 ai i krkoi Konferencs aneksimin e Shqipris s Jugut nga Greqia (Tensioni greko-shqiptar, f 22).
Pr realizimin e qllimeve t veta aneksioniste ndaj Shqipris s Jugut, pikrisht n astet e lufts pr mbijetes t kombit shqiptar, shteti shovinist grek ka vn n funksionim edhe mekanizmin e shpifjes, e cila n Greqi sht nj shkenc me arritje shum t shnuara. Falsifikimi i s vrtets, mashtrimi dhe shpifja kan qen dhe mbeten tipare karakteristike t kodit moral t diplomacisa greke. Zhan Zhak Ruso thot: T gnjesh vetveten pr prfitime personale do t thot t bsh nj falsifikim, t gnjesh pr nj tjetr njeri do t thot t mashtrosh, kurse t gnjesh me qllim q t dmtosh dik do t thot t merresh me shpifje. Dhe shovinizmi grekomadh ka shpifur pikrisht pr ta dmtuar kombin shqiptar. Kshtu, Faik Konica, n nj letr q i drgonte Fan Nolit m 26 gusht 1940, e njoftonte si m posht: po ju komunikoj juve nj lajm me rndsi, nga nj burim diplomatik grek i sigurt: Greqia ka prgatitur nj memorand pr Konferencn e Paqes, ku do t provoj se Shqipria sht br nj vatr panislamike dhe nj sukursal e Mustafa Qemalit (vll.4, f.218). Pra, diplomacia greke, pr t shptuar Evropn nga krijimi i nj vatre panislamike shqiptare, krkonte q Shqiprin ta fuste n gjirin e ortodoksis greke. Gjynah q sia dgjoi fjaln presidenti Uillson! Greqia pr t mirn e krishtrimit evropian po prpiqej!
N nj informacion t ambasads son nga Moska pr Behar Shtylln, dat 8 tetor 1956, thuhej: MPJ e B.Sovjetik i ushqeu shpresat e udhheqjes shqiptare se mundsit pr vendosjen e marrdhnieve me Greqin ishin reale. Ajo njoftoi ambasadorin shqiptar n Mosk, se nga bisedimet me deputett grek dhe me t drguarin special t qeveris greke, kishte arritur n konkluzionin q tani Greqia dshironte t prmirsonte marrdhniet me Shqiprin, porse ajo gjente kundrshtim nga amerikant (Shqipria dhe Greqia, f.125).
Nj shpifje tipike greke kjo, sa e poshtr, aq edhe cinike, q kishte si qllim pikrisht armiqsimin edhe m shum t Shqipris me SHBA. Po si qndronte e vrteta? SHB vazhdimisht kan qen pr normalizimin e marrdhnieve t Greqis me Shqiprin, jo vetm sapo mbaroi lufta civile atje, por edhe n vijim, deri sa ato u vendosn faktikisht m 6 maj 1971. Le tu drejtohemi fakteve q hedhin posht shpifjet e ulta greke: Ambasadori amerikan (n Beograd m 1949 E.Y.) Kanon pohonte: Ne do t presim q zhvillime t tilla t bjn t mundur marrdhnie t mira t Shqipris me Greqin dhe ta orientojm Shqiprin nga Perndimi (Tensioni greko-shqiptar, f.625). Ja edhe nj tjetr fakt i vitit 1963, q hedh posht shpifjen greke: Me qllim q Shqipria t hapej drejt Perndimit, amerikant e mirprisnin nj dialog t saj me vendet perndimore. SHBA dshironin marrdhnie t reja tregtare dhe, gradualisht, t zgjeronin njohjen diplomatike t Shqipris, duke pasur parasysh q kjo njohje t bhej edhe nga Greqia (Shqipria dhe Greqia, f.197). Ja edhe nj fakt i tret i vitit 1966: Qeveria amerikane e konsideronte shtjen e vendosjes s marrdhnieve me Shqiprin si nj vendim, q duhej ta merrt vet qeveria greke, n baz t interesave t saj dhe se qeveria greke ishte n gjendje t gjykonte pr perspektivat dhe rrjedhojat m mir se Vashingtoni. Qeveria e SHBA, as n t shkuarn, dhe as n t ardhmen, nuk kishte kundrshtuar dhe nuk do t kundrshtonte prpjekjet e qeveris greke pr t hequr gjendjen e lufts dhe pr t vendosur marrdhniet diplomatike (po aty, f.200).
Ja edhe nj tjetr shpifje e vitit 1966 kundr Shqipris nga arsenali i shpifografis greke, q kishte pr qllim armiqsimin e Evrops me Shqiprin, nj shpifje e flliqur kjo, q mbshtetej edhe nga Moska, mikja e deridjeshme e popullit shqiptar:
Ndrsa Tirana po prsriste ofertat pr normalizimin e marrdhnieve, shtypi grek ngriti n kmb opinionin vendas mbi rrezikun q i kanosej Greqis dhe Evrops nga instalimi i raketave kineze n territorin shqiptar Ajo (Shqipria E.Y.) u krahasua me rrezikun q paraqiste Kuba pr SHBA. Gazeta Eleftheros Kosmos theksonte se ekzistonte mundsia q Kina komuniste t krcnonte Evropn nprmjet Shqipris n t ardhmen Pikrisht n kt koh, edhe Agjencia Sovjetike e lajmeve njoftoi se Shqipria po ndrtonte nj baz raketash brthamore me ndihmn kineze, rrezja e t cilave mbulonte gjith zonn e Evrops (po aty, f.204-205).
Si gjithmon, edhe kt her diplomacia amerikane doli n mbrojtje t Shqipris: Departamenti i Shtetit e vuri n dyshim vlern e ktyre informacioneve sepse: nuk kishte t dhna q kinezt t kishin aftsi pr ndrtimin e nj baze t till; nuk kishin arsye t dukshme q t ndrtonin nj baz t till n Evrop dhe sepse as shqiptart as kinezt nuk mund t fitonin ndonj gj duke ndrtuar nj baz t till. Madje, prkundrazi, n rastin e ndonj krize, ekzistenca e nj baze t till do ta shndrronte Shqiprin n nj objekt primar goditjeje (po aty, f.205).
Pas shembjes s komunizmit, n vitet 90-t t shekullit t kaluar, nj tjetr pinjoll i shovinizmit grekomadh, nj armik i betuar i kombit shqiptar dhe i kombit turk, nj gjeneral ultrashovinist grek me emrin Nikolaos Grilakis, ish-kshilltar i kryeministrit Micitaqis, n nj libr me kujtime, t botuar n vitin 2001 me titull: zbuloj ngjarjet dramatike t dhjetvjearit t fundit t shekullit t 20-t n Greqi dhe n Ballkan, si i jetova, vazhdon t notoj n ujrat e flliqura me shpifjet e diplomacis shoviniste greke dhe t shtetit shovinist grek. Greqia nuk rri dot pa shifje kundr kombit shqiptar. N artin e shpifjes ajo gjen ngushllim pr mosrealizimin e objektivave madhore t shovinizmit grekomadh kthimin e trojeve t Perandoris Bizantine, pr trashgimtare t s cils e mban veten edhe sot e ksaj dite.
Ky gjenerali Grilakis shkruan: Personalisht e kisha br t qart qysh n fillim se isha kundr nj mendimi pr dhnie ndihme partive t djathta n vendet myslimane, si Shqipria, me mendimin se partit e djathta shqiptare do t prfundojn n serat e kultivimit t shtrirjes turke n Ballkan. Parashikova, gjithashtu, se imamt e Turqis shum shpejt do t mbillnin n mendjet ateiste t shqiptarve hashashin e myslimanizmit me idet kanceroze t shtrirjes turke n Ballkan (Shekulli, 8 maj 2004, f.3). I shkreti Grilakis! Megjithse ishte n shrbim t kabinetit t djatht t Micotaqisit, at e paska torturuar dashuria prvluese pr t majtn shqiptare, s cils, trthorazi, gjenerali i gjor ia zbulon keq ca vende delikate faqe miletit dhe e l zbuluar, si tradhtare t shtjes kombtare shqiptare: t majts shqiptare nuk plqeka allma myslimane, ajo na qenka e djegur pr kamillafin e greko-ortodoksis!
N kujtimet e veta gjenerali Grilakis pretendon se kur e ftoi Kryepeshkopi Serafim pr t biseduar lidhur me helenizimin e Vorio-Epirit pas rnies s komunizmit, ai nuk e vuri n dijeni kryeministrin Micitaqis. Kto prralla gjenerali i zhgnjyer le tua shes atyre grekve q vuajn nga trashtina e trurit, jo shqiptarve. Deklarata shoviniste e Micotaqisit e 14 korrikit 1993 vrteton m s miri se sa i painformuar paska qen ai pr veprimtarin armiqsore kundr Shqipris t prapavijave t kabinetit t tij kryeninistror!
S pesti, pas pushtimit t Shqipris nga Italia fashiste dhe fillimit t lufts italo-greke m 28 tetor 1940, shovinizmi grekomadh prsri iu kthye realizimit t ndrrs s vjetr pr aneksimin e Shqipris s Jugut, duke shfrytzuar pabesisht rastin q vendi yn e kishte humbur tashm sovranitetin e vet dhe, si subjekt juridik, figuronte vetm nn kurorn e Viktor Emanuelit III. Duke shfrytzuar terrenin e thyer dhe organizimin e dobt t sulmit italian, forcat greke e thyen shpejt at dhe n mesin e nntorit kaluan n kundrsulm. M 22 nntor grekt pushtuan Korn, m 6 dhjetor Sarandn dhe m 8 dhjetor Gjirokastrn (Tensioni greko-shqiptar, f.50).
S gjashti, pas prishjes s marrdhnieve t Jugosllavis me Shqiprin n vitin 1948 dhe prfundimit gradual t lufts civile n Greqi, vendi yn u gjend i rrethuar nga dy shtete armiq. Pikrisht kt situat t rrezikshme q po prjetonte Shqipria shovinizmi grekomadh u mundua ta shfrytzonte pabesisht. Atij iu nxitn edhe m shum epshet shoviniste pr pushtimin e Shqipris s Jugut. N fillim t prillit t vitit 1949 qeveria greke i drgoi nj memorandum tjetr Londrs dhe Vashingtonit, i cili sugjeronte dhe argumentonte nevojn e pushtimit t Shqipris (po aty, f.621). Disa muaj m von qeveria greke bri nj tjetr krkes kmbngulse pr pushtimin e Shqipris. N gusht t vitit 1949 u zhvilluan luftimet vendimtare t UKG kundr gueriljeve. Qeveria greke e shtopi presionin ndaj Aleatve Perndimor q ushtria e saj t lejohej t pushtonte territorin shqiptar (po aty, f.622).
S shtati, Greqia shfrytzoi pabesisht edhe situatn e rrezikshme q u krijua pr vendin ton pas prishjes s marrdhnieve t Bashkimit Sovjetik me Shqiprin. Udhheqja shqiptare, tani n marrdhnie krejt t ndryshme me Moskn, e ndiente se ajo po e krcnonte, duke prkrahur synimet greke ndaj Shqipris s Jugut (Shqipria dhe Greqia, f.166). Synimet shoviniste t shovinizmit grekomadh i kishte prkrahur vet Hrushovi n takimin q kishte pasur me Sofokli Venizellosin m 5 qershor 1960. Ndrkoh, perve deklaratave t hapura t qeveritarve grek mbi Epirin e Veriut, qeveria e Athins kishte pyetur qeverin austriake se cili do t ishte reagimi i saj n rast se Greqia sulmonte ushtarakisht Shqiprin pr t aneksuar Shqiprin e Jugut (po aty, f.169-170).
S teti, me daljen n pah t acarimit t marrdhnieve t Shqipris me Kinn, shovinizmi grekomadh u hodh prsri n veprime agresive kundr vendit ton. Qeveria grekedha nj sinjal tjetr se planet e saj kundrejt Shqipris s Jugut nuk ishin arshivuar. N vitin 1976, n parlamentin grek u aprovua nj ligj i ri mbi emigracionin. Ai ishte shtojc e ligjit t vjetr t Venizellosit, i cili ndalonte dhnien e shtetsis greke emigrantve me origjin nga Shqipria e Jugut, me synimin q, n rastin e zhvillimit t ndonj referendumi t mundshm, ata t votonin pro aneksimit t saj nga Greqia (po aty, f.300).
S nnti, n vitin 1990, kriza e regjimit komunist, q ishte n kulmin e saj, ashtu edhe periudha e gjat e tranzicionit t vshtir, e nxitn m tej aktivizimin e lobit grek, sepse ai pa hapsira t reja pr t realizuar objektivat e tij t vjetra. Vazhduan prpjekjet e qeveris dhe t shtetit grek pr t mobilizuar dhe nxitur diasporn si nj vegl pr zbatimin e politiks s saj ndaj Shqipris. Madje ajo ka krijuar nj prvoj t madhe dhe mekanizma shum efektive pr t realizuar nj politik t till (po aty, f.326).
Prve organizimit t t gjitha strukturave shtetrore kundr Shqipris, shovinizmi grekomadh, n kto kushte, prve lobit shovinist greko-amerikan, si gjithmon n historin e tij, nxiti pr veprime t shpejta kishn shoviniste greke pr helenizimin e Shqipris s Jugut. Gjenerali Grilakis kujton: m ftoi Kryepeshkopi i Greqis, Serafimi, pr t shkmbyer pikpamje rreth shtjeve t helenizimit t Vorio-Epirit pas rnies s komunizmit. E pranova me knaqsi (Shekulli, 9 maj 2004, f.3). Pikrisht n kohn e amullis politike dhe t varfris s skajshme q kishte pllakosur vendin ton, shovinizmi grekomadh, si gjithmon me pabesin q e ka karakterizuar, harton Planin Lotos, n themel t strategjis s t cilit qndronte lirimi i Epirit t Veriut nga sundimi shqiptar. Me hollsit e ktij Plani lexuesi sht njohur n fjaln e Kryetarit t SHIK-ut, zotit Bashkim Gazidede, t mbajtur n Kuvendin popullor n pranvern e vitit 1997 dhe t botuar n gazetn Albania m 4 mars 2004.
S dhjeti, rnien e firmave piramidale dhe tragjedin q shkaktuan neokomunistt socialist n Shqiprin e Jugut, t prkrahur trsisht nga shteti shovinist grek, n bashkpunim m tradhtar shqiptar, q sot ndodhen n pushtet dhe n opozit, shovinizmi grekomadh u mundua ta shfrytzonte pabesisht pr t futur trupat e veta pushtuese n Shqiprin e jugut. N emisionin Shqip t gazetares Rudina Xhunga, t transmetuar n TV Top channel m 18 mars 2004, Prof.Sherif Delvina deklaroi: M 1997 Greqia, prmes zonjs Ollbrait (Allbright), u krkoi SHBA q t fuste trupat e veta n Shqiprin e Jugut, por zonja Ollbrait u tha: Po do t bj Turqia? Do tju bjer nga pas. Dhe greqia nuk u fut n Shqipri.
Ja, kjo ka qen fytyra e vrtet e shtetit shovinist grek , cili e ka treguar me fakte armiqsin e egr ndaj Shqipris, sa her q ksaj i sht dashur t prjetoj aste kthesash vendimtare dhe situata t rrezikshme n historin e saj t vshtir q prej shpalljes s pavarsis.
N vllimin e par Prof.Meta na njeh edhe me nj fakt tjetr interesant. Gjat periudhs s Mbretris s Ahmet Zogut, kur vendi kishte zot, Greqia spat guxuar kurr t paraqiste hapur synime aneksioniste ndaj Shqipris. Arsyet m kryesore t mbajtjes n prapasken t aspiratave territoriale greke ishin stabilizimi i shtetit shqiptar dhe situata e pafavorshme ndrkombtare (f.43). Por, kur Greqia e ka ndier veten t fuqishme ekonomikisht e politikisht, kur i jan krijuar kushte e rrethana t favorshme ndrkombtare dhe kur ka par se shteti shqiptar sht ndodhur n vshtirsi dhe nuk ka mundur t kontrolloje efektivisht kt territor, ka fuqizuar politikn dhe veprimtarin e saj aneksioniste, e cila ka kaluar prmes rritjes s ndikimit dhe t ndrhyrjes politike dhe ekonomike n rajonKjo prvoj historike mund t shrbej edhe si nj msim pr t ardhmen (po aty, f.23).
Popull vlla grek, popull mik grek, popull i mir grek, apo popull shovinist grek
Shprehjet popull vlla dhe popull mik na jan br boz n fjalimet e shplara t Enver Hoxhs dhe t udhheqsve t tjer t periudhs s komunizmit. Vetm Enver Hoxha dhe klika rreth tij, q kishin tradhtuar interesat kombtare dhe ishin lidhur kok e kmb me sllavt, mund t prdornin shprehje t tilla q nuk kishin asnj taban historik. M 1 shkurt 1948 Enver Hoxha deklaronte: kush cnon territorin ton, ka cnuar pavarsin e sovranitetin e tre popujve t Shqipris, Bullgaris e Jugosllavis, tre shtete, t lidhura me aleanca gjer n vdekje (Tensioni greko-shqiptar, f.565).
Vall nuk e dinte Enver Hoxha q Traktati i Miqsis dhe i Bashkpunimit Reciprok midis Shqipris dhe Jugosllavis (i nnshkruar m 9 korrik 1946) nuk ishte gj tjetr vese nj paraprgatitje pr gllabrimin trsor t vendit ton ng Federata Jugosllave, se aleanca gjer n vdekje me sllavt dhe bashkjetesa e tyre me shqiptart ka qen, sht dhe do t mbetet e pamundur, si e ka vrtetuar dhe po e vrteton historia do dit e m shum? Etja pr pushtet personal Enver Hoxhs ia kishte turbulluar vetdijen deri n at shkall, saq ai arrinte t bnte t tilla deklarata bajate, t cilat koha i zhvlersoi shum shpejt. Pr t tilla miqsi ka shkruar Enver Hoxha edhe kur ka qen fjala pr popullin grek. Madje ai shkroi edhe nj libr t tr pr kt tem me titull Dy popuj miq. Por marrdhniet miqsore ose vllazrore nuk ekzistojn dhe nuk zyrtarizohen dot kurr midis popujve. Marrdhniet miqsore apo vllazrore ekzistojn vetm mes shteteve, t prfaqsuar nga qeverit prkatse. N themel t tyre, domosdoshmrisht, qndrojn interesat ekonomike dhe politike dhe n disa rrethana t caktuara mund t marrin siprin her t parat, her t dytat. Kur nuk ka prputhje sidomos t interesave ekonomike, marrdhniet mund t vendosen, por ato jan formale. Nuk ka asnj arsye q marrdhniet me nj shtet tjetr t quhen vllazrore, miqsore, aq m tepr pr ne, shqiptart, q ua kemi par sherrin miqsive dhe vllazrive t tilla, t cilat na kan ln n balt n astet m kritike. Marrdhniet mes shteteve mund t jen t afrta, t rregullta, korrekte, dashamirse, gjykuar vetm nga kndvshtrimi i mbrojtjes s interesave kombtare. Duhet theksuar se Enver Hoxha, si e pam m lart, sla gur pa lvizur pr vendosjen e marrdhnieve diplomatike me Greqin. Madje ai, si del nga faqet e vllimit t dyt t Prof.Mets, e zbriti vetveten dhe diplomacin shqiptare deri n nivele t tilla servilizmi, saq kjo e fundit, me 49 nismat diplomatike q ndrmori vetm nga viti 1954 deri m 6 maj 1971, pa u udhhequr aspak nga mbrojtja e interesave kombtare, si jan shtja ame dhe shtja e minoritetit shqiptar n Greqi, arriti t trhiqej zvarr para shovinizmit grekomadh. Sot, pas 60 vjetsh, diplomacia shqiptare, n rojtinat e saj, nuk ka t dokumentuar kurrfar tradite n lmin e nismave diplomatike n mbrojtje t shtjes ame dhe t minoritetit shqiptar n Greqi. Prandaj presidenti grek, Stefanopulosi, gjat konferences s shtypit t dats 18 tetor, me nj gjakftohtsi revoltuese, e quajti t mbyllur shtjen ame! Kishte shum t drejt nj dgjues nga Durrsi, i cili, n emisionin e mngjesit t kanalit TV Teuta t dats 19 tetor, vizitn e Stefanopulosit e krahasoi me vizitn e Viktor Emanuelit dhe politikant tan t tanishm i krahasoi me kolaboracionistt e athershm!
Shmbullin m kuptimplot t marrdhnieve miqsor dhe vllazrore mes popujve e dhan popujt sllav. Kur ngrehina e perandoris komuniste sovjetike po shembej, t part q u larguan prej saj ishin ukrainasit dhe bjellorust, paka se q t dy jan pjestar t t njjtit grup popujsh sllavolindor! Madje nj grup gazetarsh ukrainas, kur po i shoqroja si prkthyes n Kosov n korrik t vitit 1999, m than: sht fatkeqsi pr ne q Rusin e kemi n kufi!
Skaloi shum koh pas prmbysjes s komunizmit n Lindjen Evropiane, kur ekt dhe sllovakt, t velur nga miqsia vllazrore gjat disa dhjetvjearve, i ndan lakrat me njri- tjetrin, i vun kufij shoqi-shoqit dhe formuan gjithsekush shtetin e vet t pavarur, paka se q t dy jan pjestar t t njjtit grup popujsh sllavoperndimor!
E njjta gj ndodhi me popujt sllav t ish-mikroperandoris jugosllave, t cilt, megjithse qen pompuar gjat m shum se 70 vjetve me dogmat e miqsis vllazrore, sdonin tia shikonin m bojn njri-tjetrit n t njjtn vath t bashkim-vllazrimit, paka se prbjn t njjtin grup popujsh sllavojugor!
N nj artikull n Zrin e Popullit t dats 19 shtator 1957 Enver Hoxha e vinte theksin te miqsia historike, tradicionale shqiptaro-greke. Madje ai thoshte se populli shqiptar dhe populli grek, me gjith ppjekjet e atyre elementve q prpiqen t thellojn artificialisht prarjen me pretendimet absurde, kan qen kurdoher miq dhe kan luftuar kurdoher s bashku kundr t njjtve armiq (Shqipria dhe Greqia, f.132).
Enver Hoxha ktu prdor terma t prgjithme, t cilat prbjn stereotipa t propagands komuniste. Nuk njihet ndonj rast kur grekt dhe shqiptart t ken luftuar s bashku kundr t njjtve armiq. Kur shqiptart shprehn dshirn t luftonin bashkrisht kundr pushtuesve italian dhe gjerman gjat Lufts II Botrore, klasa politike greke bri gjithka q ishte e mundur pr t mos lejuar koordinimin e veprimeve t prbashkta, ka sqarohet me fakte n faqet e vllimit t par t Prof.Mets, sepse asaj i rrihte mendja te pushtimi i Shqipris s Jugut. N qoft se Enver Hoxha e kishte fjaln pr luftn e grekve, prkrah kapedanve shqiptar, kundr armikut t prbashkt Perandoris Otomane, ather ai zbulonte cektsin e gjykimit t tij. Kapedant shqiptar q morn pjes n revolucionin grek luftuan jo pr t mirn, por pr t zezn e tyre. Ngjarjet q rrodhn pas shpalljes s pavarsis s Greqis vrtetuan n praktik se armiku m i egr i kombit shqiptar nuk ishte aspak Perandoria Otomane, por shovinizmi grekomadh, q e gjeti mishrimin e tij n t gjitha strukturat e shtetit shovinist grek, bmat e t cilit kunder Lvizjes Kombtare Shqiptare jan t dokumentuara mir npr faqet e historis s popullit shqiptar. Ata kapedant shqiptar, q luftuan pr grekt, vrtet q ishin shum trima, por ishin edhe shum pak t zgjuar, ishin shum dritshkurtr. Dhe dritshkurtsia e tyre do t na kushtonte shtrenjt!
N nj deklarat t qeveris shqiptare t vitit 1973, n prputhje me retorikn enveriane, thuhej se nga territori i Shqipris nuk do ti vinte asnj e keqe popullit vlla grek (Shqipria dhe Greqia, f.254). Ku e kishte gjetur kt popullin grek qeveria shqiptare q na e quante vlla? Skemi dgjuar as edhe nj her t vetme q qeveria greke ta quante popullin shqiptar popull vlla. Pse mbante nj qndrim kaq t prulur qeveria shqiptare? Vrtet q nga territori yn sdo ti vinte ndonj e keqe popullit vlla grek, por sht halli se nga territori i atij popullit vlla grek popullit shqiptar i kan ardhur dhe po i vijn prher gjma t rnda!
N nj artikull t zotit Kastriot Demi, t botuar para disa muajsh me titull: Greqia, fqinja jon jugore, thuhet: Populli shqiptar sht i ndrgjegjshm se ato q ndodhn me bijt e tij nuk jan vepr e popullit grek, pr t cilin ne kemi respekt, por vepr e atyre qarqeve, t cilat e njollosin qytetrimin grek (Gazeta amria, mars 2004, f.11). Personalisht nuk e di q n Greqi t ekzistokan qarqe, q veprokan kundr shqiptarve pa dijenin e shtetit grek dhe t strukturave t tij. Edhe organizatat terroriste greke kan vepruar me dijenin dhe nn mbrojtjen e shtetit grek kur n vitet 80-t filluan t vrisnin anglez dhe amerikan q ndodheshin me shrbim n Greqi. Le t prmendim vetm grupin terrorist 17 nntori. Kur Papandreu erdhi n fuqi, ai e shkriu njsin e posame t policis q merrej me hetimin e grupit terrorist 17 nntori. Grupi 17 nntori do t mbetej gjat gjith periudhs s fillimit t viteve 1990 skuadra m enigmatike terroriste dhe m e pamundura pr tu penetruar, n krejt Evropn dhe n Lindjen e Mesme (Robert D.Kaplan. Greqia: Dashnorja e Perndimit, Gruaja e Lindjes, f.68). Nuk e di pse nuk e kuptoka zoti Demi, q n Greqi mbizotron nj histeri antishqiptare, e frymzuar nga shteti shovinist grek, gj q nuk e shpton nga prgjegjsia edhe mbar popullin grek, ashtu si nuk e kan shptuar nga prgjegjsia popullin gjerman krimet q kreu nazizmi n mbar Evropn. Ndrsa pr at qytetrimin grek ska nevoj t merakosemi shum ne, shqiptart, kur pr t se ajn fare kokn vet grekt, para se t kryejn krime kundr shqiptarve!
N artikullin e zotit Baleta me titull Gzimi dhe dhimbja e fitores s prgjakur lexojm: gjat emisionit t Xhungs me ambasadort Karkabasis e Zeneli dgjuam dshmit e nj shqiptari nga Patosi, t rrahur pr vdekje nga polict grek n rrugt e Athins, i cili kmbnguli t kuptohet mir se dhunn kundr shqiptarve nuk e bri populli i mir grek, as huligant e kqinj grek, por e bri policia greke (Rimkmbja, 21 shtator 2004, f.6). Jo, ore zotria nga Patosi, ne ty nuk t keqkuptojm. Ne ve e kuptojm q ty t rrahu shteti grek dhe t rrahu padrejtsisht thjesht pse gzoje pr fitoren e prfaqsueses son t futbollit. Por, uditrisht, ti nuk e kupton q shteti grek t lejon t gzosh vetm pr fitore greke, jo pr fitore shqiptare. Ti nuk e kupton q mes atij popullit t mir grek shqiptart nuk kan t drejt t gzohen pr veten e tyre, nuk kan t drejt t krenohen me veten e tyre, me historin e tyre, me traditat e tyre, me heronjt e tyre, me artistt e tyre, me talentet e tyre, me bukurin e tyre, me fisnikrin e tyre, me zakonet e tyre, me kodin moral t tyre, se shteti shovinist grek i ndshkon, i prbuz, i poshtron, i bn objekt shpifjesh t ulta. Dhe populli i mire grek hesht. Skemi par dhe as kemi dgjuar q n Greqi t shprthej ndonj demonstrat e fuqishme e ndonj grupi qytetarsh grek n prkrahje t emigrantve shqiptar. Heshtja e qytetarve grek para krimeve q kryhen kundr emigrantve shqiptar sht prkrahje e plot pr dhunn dhe terrorin policor q shteti shovinist grek ushtron koh pas kohe kundr tyre.
Po cilat jan faktet q na ofrohen n t dy vllimet e Prof.Mets pr kt popullin vlla grek, pr kt popullin mik grek, pr kt popullin e mir grek, nga gjiri i t cilit vjen e krijohet ai q quhet opinion publik grek. Paraprakisht u krkoj ndjes lexuesve pr ndonj prsritje t detyrueshme pr efekt ilustrimi.
1. N notn e qeveris greke drejtuar Edenit m 14 dhjetor 1942 thuhej se n qoft se deklarata britanike nuk do t njihte n mnyr eksplicite t drejtat e Greqis n Epirin e Veriut, do krijohej nj prshtypje e hidhur n popullin grek dhe do t dobsohej rezistenca greke (Tensioni greko-shqiptarf.96). Madje n fund t nots nnvizohej se qeveria greke e cilsonte aq jetik problemin e Epirit t Veriut, saq ajo deklaronte botrisht se kombi grek nuk do t pranonte asnj zgjidhje t ktij problemi, e cila do t injoronte t drejtat e ligjshme t Greqis (po aty).Pra, qeveria greke e pranonte vet ne nj not zyrtare se populli grek dhe kombi grek ishte popull dhe komb shovinist!
2. N nj takim t Mehmet Konics n Rom n vern e vitit 1944 me prfaqsuesin grek, ky i fundit tha se asnj grek nuk ishte i dispozuar pr t ln mnjan t drejtat e pakontestueshme t Greqis n kt territor (po aty, f.127). Kshtu, diplomati grek e pranonte me gojn e tij se t gjith grekt ishin shovinist!
3. M 1946, n Konferencn e Paqes n Paris, Caldarisi kmbnguli n krkesn pr aneksimin e Shqipris s Jugut se midis t gjith grekve ekziston nj harmoni e plot pr kt shtje (po aty, f.272). Domethn, edhe vet kryeministri grek e pranonte se t gjith grekt ishin shovinist!
4. Pretendimet territoriale kryeministri grek ia parashtroi edhe delegacionit britanik Sipas tij, opinioni publik grek sdo t ishte n gjendje t qndronte indiferent, n qoft se Konferenca do t prforconte pozitat e Shqipris nprmjet Traktatit t Paqes me Italin녔 (f.273). Sipas kryeministrit grek, del se opinioni publik grek ishte shovinist!
5. Meqnse Konferenca e Paqes n Paris nuk pranoi t diskutonte pr pretendimet territoriale greke ndaj Shqipris s Jugut, kryeministri grek, Caldaris, deklaroi m 2 tetor se ngjarjet n Paris kishin shkaktuar nj zemrim q kuptohej qart n popullin grek pr arsye t padrejtsis q iu b atij. Themistokles Sofulis, njri nga krert e opozits, e vlersoi dshtimin n Paris si nj zi t rnd, ndrsa lideri tjetr opozitar, ish kryeministri George Papandreu, n mnyr solemne, deklaroi se zia e kombit kishte arritur n infinit (po aty, f.281). Skemi bjm! Udhheqsit e t dy krahve t politiks greke e kan deklaruar vet, me gojn e tyre, q populli dhe kombi grek ishin shovinist, se i kishte pllakosur zija e rnd q kishte arritur n infinit, pr t vetmen arsye se nuk u qenkshin plotsuar tekat shoviniste n Paris!
6. N prill t vitit 1946, Ndihmsatasheu Ushtarak i SHBA n Athin, illiam McNeill, i shkruante Departamentit t Shtetit: Pavarsisht nga fakti se pretendime t tilla duken qart se e dmtojn, m tepr se sa e ndihmojn, sigurimin e Greqis, pavarsisht se realitetet ndrkombtare jan n kundrshtim me plotsimin e ktyre pretendimeve dhe pavarsisht nga karakteri i dyshimt i shum argumenteve t paraqitura, shum, dhe ndoshta shumica e grekve, besojn fort dhe n mnyr entuziaste se sakrificat e tyre gjat lufts duhet dhe do t shprblehen me prfitime substanciale territoriale n kurriz te vendeve fqinj N qoft se qeverit britanike dhe ajo amerikane nuk do t mbajn qndrim t ngroht dhe nuk do t mbshtesin n mnyr efikase pretendimet territoriale greke, shum, dhe ndoshta t gjith grekt, do t ndiejn se ata jan tradhtuar nga Aleatt Perndimor (f.501). Kurse i ngarkuari me pun i SHBA n Athine, Karl Rankin, paralajmronte se do t ket nj shprthim t ndjenjave kundr Fuqive Perndimore (f.501-502). Pra, edhe diplomatt amerikan dshmonin se shum dhe ndoshta shumica, apo t gjith grekt ishin shovinist!
7. Ambasadori amerikan n Athin, McVeagh u udhzua, ti transmetonte kryeministrit Caldaris nj mesazh, n t cilin thuhej se ishte jashtzakonisht e vshtir pr qeverin amerikane q t mbshteste pretendimet territoriale greke n Kshillin e MPJ, pasi shum arsye t prgjithshme diktonin q kufijt e Greqis t mbeteshin ato q kishin qen para lufts. Jo vetm qeveria, por edhe opinioni publik grek duhej ta kuptonte kt pozicion Ambasadori amerikan u krkoi politikanve grek t ushtronin t gjith influencn e tyre q kto vendime (pr mospranimin e pretendimeve territoriale greke ndaj Shqipris E.Y.) t pranoheshin n Greqi me minimumin e paknaqsis dhe t zemrimit kundr Kombeve t Bashkuara. Me kt rast qeveria amerikane shfaqi paknaqsin se, n vend q t prgatiste opinionin publik pr dshtimin n kto shtje, shtypi dhe radioja greke, gjat javve t fundit, po nxisnin sistematikisht, n shum mnyra, opinionin publik kundr Britanis dhe SHBA, pr arsye se kto pretendime nuk ishin realizuar (f.514-515). Si del edhe nga kto porosi t Departamentit t Shtetit pr ambasadorin amerikan n Athin, qeveria amerikane kishte krijuar bindjen se n Greqi ekzistonte nj opinion publik grek shovinist!
8. m 8-9 korrik (1956 E.Y.) ishte mbajtur n Athin Kongresi Ndrkombtar Panepirot, i cili doli me thirrjen pr lirimin e Vorio-Epirit duke prdorur forcn. Kongresi kishte hedhur parulln e krijimit t Frontit Nacional pr lirimin e Vorio-Epirit, me pjesmarrjen e t gjith grekve dhe kishte vendosur krijimin e nj organi ekzekutiv kombtar pr zbatimin e vendimeve t tij (Shqipria dhe Greqia f.124). Sipas parulls s ktij Kongresi, t gjith grekt ishin shovinist!
9. N fund t nntorit (1956 E.Y.) B.Shtylla takoi Kasimatin n Nju-Jork dhe i propozoi vendosjen e marrdhnieve diplomatike, me an t nj komunikate fare t thjesht. Prfaqsuesi grek dha nj prgjigje t rezervuar dhe deklaroi se qeveria greke dshironte normalizimin e marrdhnieve por m par duhej prgatitur psikologjikisht opinioni (po aty, f.126). Diplomati grek e pranonte se n Greqi ekzistonte nj opinion antishqiptar, shovinist!
10. Pas stabilizimit t Junts, aty nga fundi i vitit 1968, udhheqja shqiptare po konstatonte disa nuanca t reja t nj qndrimi armiqsor dhe provokues ndaj Shqipris. T tilla vlersoheshin fjalimet armiqsore dhe mbshtetja e pretendimeve pr aneksimin e Shqipris s Jugut n ceremonin e varrimit t peshkopit Kotokos, n t ciln morn pjes edhe qeveritar grek. Prshtypje negative la n Tiran edhe deklarata e zvendskryeministrit grek D.Patilis mbi vendosmrin e grekve pr t mos hequr dor nga aneksimi i Epirit t Veriut. (po aty, f.219-220). Edhe sipas fjalv t ktij politikani t lart grek, del se grekt jan shovinist, t gjith, pa prjashtim!
11. M 8 dhjetor 1963 ministri i jashtm dhe zvendskryeministri Venizelos bri publik nj propozim q grekve t Epirit t Veriut tu jepej vetqeverisja n kuadrin e shtetit shqiptar. Nga ana tjetr, m 6 dhjetor ai i kishte deklaruar agjencis Rojter se marrdhniet e Greqis me Shqiprin jan n gjendje negative, pr arsye t shqetsimit q ka i gjith kombi grek lidhur me t ardhmen e vllezrve tan q jetojn n kt vend (po aty, f.191). Po a shfaqi vall ndonj shqetsim ky kombi grek edhe pr vllezrit tan am, ish-shtetas grek, t cilt i masakroi aq barbarisht shteti shovinist grek, apo synimet shoviniste ndaj Shqipris krkon t na i shes pr shqetsime pr bashkkombasit e tij minoritar n vendin ton?
12. Studiues grek, me t drejt, kan konstatuar se politika e Karamanlisit kundrejt Shqipris dallonte nga politika q ndoqi ai ndaj fqinjve t tjer verior. Ata kan veuar tri arsye t ktyre diferencave (po aty, f.281). Ktu do t mjaftohem me prmendjen e arsyes s par, e cila ka qen mungesa e mbshtetjes publike pr nj afrim me Shqiprin n nivelin q Greqia ishte afruar n at koh me shtetet e tjera ballkanike (po aty). Rrjedhimisht, edhe vet studiuesit grek e paskan pranuar se n Greqi paska munguar nj mbshtetje publike pr vendosjen e marrdhnieve diplomatike me Greqin pr arsye t ngarkesave t forta shoviniste n mesin e saj!
13. N nj informacion t ambasads son n Athin pr MPJ, t dats 23 prill 1975, thuhej: qeveria greke do t vazhdoj t mbaj kt qndrim edhe n t ardhmen. Ajo, sikurse grekt n prgjithsi, e ka t ngulitur thell n shpirt Vorio-Epirin (po aty, f.283). M n fund, edhe ambasada jon n Greqi qenksh bindur se jo vetm qeveria greke, por edhe grekt n prgjirhsi ishin shovinist! Nuk e di nse arriti ta krijonte kt bindje edhe vet udhheqja e lart shqiptare, ktu, n Tiran!
14. Diplomatt shqiptar n Athin raportonin edhe pr disa shenja t tjera negative. Kshtu, n Muzeun e Lufts t Greqis ishte vendosur nj stend pr luftn n Vorio-Epir dhe pr Qeverin Autonome t Vorio-Epirit. N tekstet shkollore ishin futur msime t reja pr Vorio-Epirin, t cilat kishin prmbajtje shoviniste (po aty, f.286). Tani lind pyetja: kto tekste shkollore me prmbajtje shoviniste shrbenin pr edukimin me shovinizm t bijve t popullit grek, apo t popullit t Zullulandit?
15. Ligji i lufts me Shqiprin nuk u hoq nga parlamenti grek, i cili ishte i vetmi institucion kushtetues q mund ta bnte at. Vendimi i qeveris s Papandreut ishte nj akt, q i mungonte baza kushtetuese. Ai u shpall pa aprovimin e presidentit Kristos Saretaqis dhe nuk u miratua n parlament,pasi atje, me sa duket, ekzistonte nj shumic q e kundrshtonte kt vendim. Gjithashtu, edhe kisha greke, e cila kishte ndikim t madh n politikn dhe n opinionin grek, ishte kundrshtare e fort e heqjes s gjendjes s lufts (po aty, f.312). Prandaj, besoj se kam pasur t drejt kur n kt material pr t respektuarn Rimkmbja kam prdorur shpesh her shprehjen kisha shoviniste greke, e cila, po t mos ishte e till, do t merrej me punt e Zotit dhe qetsimin e shpirtrave t njerzve. Por ajo, duke u marr me edukimin e ndjenjave shoviniste n shpirtrat e grekve, ka dshmuar se ushtron nj politik t pastr shoviniste kundr popullit shqiptar dhe, si mbshtetse e fuqishme e shovinizmit grekomadh, farkton urrejtjen kombtare greke kundr kombit shqiptar. Pr dijenin e lexuesve, Prof.Meta jep nj informacion interesant. Kshtu, sipas ligjit 1566, t miratuar n vitin 1985, synohet fuzioni i helenizmit dhe i kristianizmit nprmjet ortodoksis. Pr her t par n historin e arsimit grek, u miratua nj ligj pr zhvillimin e ndrgjegjes fetare n prputhje me teologjin e Kishs Lindore Ortodokse. Pavarsisht se ka nj tendenc pr fuqizimin e shekullarizmit, prezenca e kishs ortodokse sht reale, duke e br Greqin nj auror teokratike (f.315).
Duke edukuar n opinionin publik grek dhe n mbar kombin grek urrejtjen dhe armiqsin ndaj nj kombi tjetr, si sht kombi shqiptar, kisha greke sht marr me punt e djallit dhe vet sht shndrruar n nj strehimore t djallit!
16. Pr ngjarjet e pranvers s vitit 1981 n Prishtin, ndonse Athina zyrtare heshti kur tanket serbe shtypnin shqiptart, dy komponent t fuqishm t politiks dhe t shoqris greke, kisha dhe shtypi grek, manifestuan fuqimisht prkrahjen e tyre pr shovinizmin serb (f.314). Pra, dy leva t fuqishme t mbjelljes dhe t ngulitjes s urrejtjes kombtare greke pr kombin shqiptar, kisha dhe shtypi grek, funksionojn me ngarkes t plot pikrisht ather kur opinionit publik grek i duhet thn e vrteta. Ather ky opinion publik grek, ky popull grek, ky komb grek nuk mund t mos edukohet me ndjenja shoviniste dhe nuk mund t mos shndrrohet n opinion shovinist grek, n popull shovinist grek, n komb shovinist grek n qndrimin ndaj kombit shqiptar, kur ushqimin e tij shpirtror e helmatisin dy komponent t fuqishm t formimit botkuptimor t tij feja dhe shtypi, ndrsa politika shtetrore, n rastin konkret, bn sikur nuk di gj, bn sikur hiqet mnjan!
Mu desh ti qmtoja gjat kto fakte, t shprndara npr m shum se 1 000 faqe t veprs n dy vllime t Prof.Mets, pr tiu krijuar mundsin lexuesve t nderuar t prsiasin pr deklaratn e Enver Hoxhs t vitit 1957, t qeveris shqiptare t vitit 1973, pr fjalt e zotit Kastriot Demi dhe t atij shqiptarit nga Patosi, q u rrah aq barbarisht npr rrugt e Athins nga policia e shtetit shovinist grek.
Nga sa u citua m sipr rezulton se ekzistoka me t vrtet nj opinion publik grek, nj popull grek, nj komb grek, nj kish greke, nj shtyp grek q shrbyekan si taban i fuqishm i shovinizmit grekomadh n synimet e tij pr aneksimin e Shqipris s Jugut dhe, n prgjithsi, n urrejtjen e tij kundr kombit shqiptar! Si u argumentua m lart, me fakte, vet politikant kryesor grek dhe diplomat t huaj e kan pranuar me gojn e tyre se opinioni publik grek, se populli grek, se kombi grek qenka shovinist n qndrimin ndaj kombit shqiptar! A thua t jet i mendur ky opinion publik grek, ky popull grek, ky komb grek, ky shtyp grek? A thua t jet e mendur kjo kish greke? Nuk e di! Vese duhet t kujtojm fjalt e njrit nga politikant m kryesor grek, si Kostandin Karamanlisi, ish-kryeministr dhe president i Greqis, i cili e prshkruante vendin e vet si nj azil i madh t mendurish (Robert D.Kaplan.Vepr e cituar, f.40). Natyrshm lind pyetja: po a ka vall njerz n radht ktij opinioni publik grek, e ktij populli grek, e ktij kombi grek, t cilt i kundrvihen shovinizmit grekomadh n qndrimin ndaj kombit shqiptar? Sigurisht q ka dhe duhet t ket. Por ata, besoj, duhet t jen aq t pakt, saq, me sa duket, kan humbur si gjilpra n kashtn e shovinizmit grekomadh! M shum se nj vit m par u njoha rastsisht n Tiran me nj profesor grek t filozofis. N bised e sipr m shkoi gjuha atje ku m dhemb dhmbi: te qndrimi q mbahet n Greqi ndaj emigrantve shqiptar. Profesori m tha: M vjen turp pr pronart grek q sillen keq me shqiptart!
N emisionin kryesor t lajmeve t TV Top Channel t dats 8 shtator 2004, gjat nj demonstrate, t organizuar n qytetin e Selanikut (ku morn pjes rreth 2 000 vet) n prkrahje t emigrantve shqiptar, q u masakruan nga shteti shovinist grek pas prfundimit t ndeshjes s futbollit t 4 shtatorit, nj qytetar grek deklaroi para kamers: Qndrimi arrogant i shtetit dhe i policis greke nuk sht qndrimi yn!!! Vini re! Demonstrata organizohej katr dit pas gjakosjes s rrugve t qyteteve greke me gjak emigrantsh shqiptar t pafajshm! Shteti shovinist grek at dit kishte nxjerr n rrugt e qytetit ca turma q kishte marr me qira (si i quante me t drejt Robert D.Kaplan turmat q nxirrte n rrug Andreas Papandreu n prkrahje t martess s tij t re me ish-stjuardesn Lian), pr t lar sadopak turpin q e mbuloi, kur, faqe bots, lshoi policin e ndrkryer kundr emigrantve paqsor shqiptar, q i gzoheshin fitores npr rrugt e qyteteve greke. Komedi t tilla shteti shovinist grek le tua shes, prsri, atyre grekve q vuajn nga trashtina e trurit, jo shqiptarve!
Nga gjith sa u tha dhe u argumentua m sipr me fakte, lexuesit t respektuar t Rimkmbjes mund ti lind vetvetiu nj tjetr pyetje: po cila do t jet perspektiva e marrdhnieve greko-shqiptare?
Kam prshtypjen se nuk duhet t jemi pesimist, pavarsisht nga gjendja ku e ka katandisur Shqiprin klasa politike shqiptare n marrdhniet e saj servile me shovinizmin grekomadh. Mnyra e daljes nga kjo situat e vshtir gjendet n bashkimin e trojeve etnike shqiptare n nj shtet t unifikuar kombtar. Pa krijuar shtetin e unifikuar kombtar sht e kot t diskutosh pr integrim evropian, si bjn politikant tan pa orientim kombtar. Pasktaj, kur ky shtet i unifikuar kombtar t jet pranuar n Bashkimin Evropian (pavarsisht se Greqin do ta kemi kundrshare t rrept), ather shqiptart, m n fund, do t fillojn t lvizin lirshm npr Evrop. Ather Kakavija dhe Kapshtica do t prfundojn n muze, si relike t racizmit dhe t urrejtjes s shovinizmit grekomadh ndaj shqiptarve: tani e tutje shqiptart do t dynden lirshm drejt Greqis, do t lvizin lirshm npr territorin e saj. Do t shtohen edhe m shum lidhjet me emigrantt e larguar me koh, do t fillojn t dalin nga harresa kontaktet me shqiptart arvanitas. Shqiptart jan t bindur se grekt kan nevoj pr nj lavaggio t trurit me fisnikri shqiptare, n mnyr q t vetpastrohen nga myku i mendsis bizantine q ua ka pushtuar trurin cep m cep. Prandaj do ti shtojn lidhjet me ta dhe, ca nga ca, me qndrime dashamirse ndaj tyre, do t ndikojn drejtprdrejt q t lirohen nga vese t tilla, si pabesia, mashtrimi, gnjeshtra djallzia, shpifja dhe urrejtja pr shqiptart. Me kalimin e kohs, do t filloj t rizgjohet vetdija kombtare e arvanitasve, t cilt, nga ana e tyre, pr forc t gjenit shqiptar q kan n gjak, do t fillojn t ushtrojn ndikimin e tyre n pastrimin e shoqris greke nga atavizmat e dmshme t Perandoris Bizantine. Kshtu, kur t jet realizuar shqiptarizimi i Greqis, ather grekt do t binden prfundimisht pr kotsin e prpjekjeve t mundimshme q kan br breznit e tyre t mparshme pr greqizimin e shqiptarve, ather ata do t binden se me shqiptart duheshin ndrtuar me koh marrdhnie korrekte, duke jetuar gjithsekush n trojet e veta, ather ata do tu besojn me t vrtet fjalve q ka thn Xhorxh Finlej historian i kryengritjes greke, i cili shkruante se shqiptart kishin disa virtyte t shklqyera dhe dalloheshin prej grekve sepse e donin t vrtetn dhe ishin t ndershm kur plotsonin at q merrnin prsipr (citohet sipas: Faik Konica. Vll. 2, f.230).
Vepra e Prof.Mets dhe mjerimi i Akademis s Shkencave
Vepra n dy vllime e Prof.Mets sht rezultat i nj pune t gjat hulumtuese dhjetvjeare. Vllimin e par e ka nxjerr nga shtypi Shtpia Botuese GEER n vitin 2002. Botimin e tij e sponsorizuan biznesmeni shqiptaro-amerikan, zoti Zef Balaj, dhe vllezrit e tij Gjeloshi dhe Pjetri. Kurse vllimin e dyt e ka nxjerr nga shtypi Shtpia Botuese Koi n vitin 2004, me sponsorizimin e inxhinierit kimist shqiptaro-amerikan, zotit Hysen Blloshmi.
Pr prgatitjen e ksaj vepre dyvllimshe autori ka shfrytzuar materjale shum t rndsishme, t xjerra nga Arkivi i Ministris s Jashtme t Republiks s Shqipris, i Komitetit Qndror t Partis s Puns t Shqipris, nga Arkivi Qendror Shtetror i Republiks s Shqipris, nga Arkivi i Institutit t Historis, nga arkivat angleze dhe amerikane, si dhe nga Arkivi i Zyrs Historike t Shtabit Madhor t Ushtris Italiane. Ai sht mbshtetur, gjithashtu, n shum botime dokumentare n shqip dhe n gjuh t huaja (n italisht, n anglisht dhe n rusisht), n 114 botime historiografike n shqip dhe n gjuh t huaja (kryesisht n anglisht) dhe n disa organe shtypi. N mnyr q lexuesi t krijoj nj ide m t hollsishme pr punn e gjat dhe shum t lodhshme q ka prballuar autori gjat dhjet vjetve pr krijimin e ksaj vepre, po prmend ca t dhna n shifra: n t dy vllimet jepen 2135 citime, nga t cilat 1271 n vllimim e par dhe 864 n vllimin e dyt.
Si vepr e mirfillt shkencore, me vlera akademike t jashtzakonshme, ajo prshkohet nga nj frym e lart objektiviteti, nga nj gjykim i ftoht, pa kurrfar prapamendimi. Ndrhyrjet e autorit gjat analizs s dokumenteve arkivore, t botimeve dhe t burimeve t ndryshme historiografike jan t zhveshura nga pasioni, paragjykimi, hamendjet, pandehmat, keqdashjet, dshirat e pabazuara dhe subjektivizmi. Shkenctari Meta flet vetm me gjuhn e fakteve dhe vetm ktyre iu referohet, sa her q i duhet ta bind lexuesin pr vlern e tyre t padiskutueshme. Sikur n Shqipri t ishin prgatitur me koh vepra me nivel kaq t lart shkencor dhe t ishin prkthyer edhe n gjuh t huaja, n mnyr q kancelarit evropianoperndimore ti kishin pasur n tryezat e tyre n astet m kritike t kombit ton, ku ta dish, shtja jon kombtare (duke pasur edhe mbshtetjen e fuqishme t armve t veta dhe t SHBA), ndoshta mund t kishte ar npr t tjera shtigje t historis.
Prof.Meta shfaqet para lexuesit si nje humanist me vlera t admirueshme. Zemra ma donte, - shkruan ai, - q n t (n vprn n fjal E.Y.) t zinte sa m shum vend miqsia, bashkpunimi, marrdhniet tregtare, ekonomike, kulturore dhe lidhjet shpirtrore midis dy popujve fqinj. Por e kaluara ishte fatkeqe dhe nuk ofroi asgj t till. Prkundrazi, tensioni ishte veori sunduese e marrdhnieve t ksaj periudhe. Shkaku themelor i ksaj klime t acart ishte nj i vetm: miti dhe pretendimi absurd grek mbi Vorio-Epirin, i cili, ndonse nuk ishte i bazuar n asnj t vrtet etnike apo historike, pati nj ndikim aq t fuqishm n marrdhniet greko-shqiptare, saq i helmoi ato n mnyr t pandrprer pr nj shekull (Tensioni greko shqiptar, f.9-10).
Kto marrdhnie vrtet u helmuan gjat nj shekulli vetm pr faj t shtetit shovinist grek, por, me kalimin e kohs, ato vazhdojn t helmohen edhe m shum. Megjithat, nisur nga humanizmi i thell q e karakterizon formimin e tij si shkenctar, Prof.Meta nnvizon: Duke besuar thellsisht n aksiomn universale se miqsia ndrtohet vetm mbi t vrtetn, do t kisha dshir q ky botim ti shrbej realisht bashkpunimit, mirkuptimit dhe miqsis shqiptaro-greke. Duke njohur dhe analizuar me objektivitet dhe gjakftohtsi gabimet dhe ngjarjet e hidhura t s kaluars, politikant, inteligjencia dhe qytetart e t dy vendeve kan mundsi t marrin masat e duhura q t zhduken ato hije t s kaluars, t cilat ende shfaqen dhe kan tendencn ti dmtojn marrdhniet dypalshe (po aty, f.10).
Ka plotsisht t drejt Prof.Meta dhe un i ndaj trsisht pikpamjet e tij n kt pik. Po si tia bjm pikrisht nj kryepolitikani grek, si puna e presidentit Stefanopulos, i cili nuk i l t zhduken hijet e s kaluars? Si tia bjm ktij Stefanopulosit, i cili gjat vizits s tij n Tiran m 18-20 tetor, n konferencn e shtypit, e prezantoi veten armik t hapur t shtjes son kombtar, kur preku shtjen ame dhe shtjen e Kosovs! Po si tia bjm ktij Stefanopulosit, i cili, kur ndodhej pr vizit n fshatin Dervian, na krcnoi se nuk do t hyjm kurr n Evrop me pretekstin se nuk respektuakemi t drejtat e minoritetit (neve na ka mbetur tani q kt minoritetin grek ta ngrejm ve n krah!). Si tia bjm ktij Stefanopulosit, cili, kur shkoi n Dhrovjan, n tokn shqiptare, nga ka origjinn, bri nj provokim t rnd, kur deklaroi se ktu e ndiej veten m shum grek, duke na dhn t kuptojm se ktu ndodhem n Vorio-Epir? Po si tia bjm shtypit shovinist grek, i cili reagoi n mnyrn m t egr kundr fjalve t presidentit Moisiu pr shtjen ame? Si tia bjm q mbar gazetat greke, q nga Tanea e deri te fletushkza m e fundit, ende pa mbaruar vizita e Stefanopulosit n Shqipri, rindezn me ngarkes t plot histerin e trbuar antishqiptare, duke arritur deri aty, saq ta rendisin Shqiprin n radhn e t mundurve nazifashist, pikrisht ashtu si ka shpifur pr 60 vjet rresht diplomacia shoviniste greke dhe mbar shovinizmi grekomadh? Si tia bjm kur shtypi shovinist grek, n kor me ortekun e gazetarve t kanaleve televizive greke, me n krye gazetarin shovinist Vasilis Hitos, filloi t ulrij trbimthi, duke mohuar luftn dhe sakrificat e popullit ton gjat Lufts II Botrore, duke na mohuar gjakun e t rnve! Duhet t jesh grek detyrimisht, q t arrish t zbressh deri n t tilla nivele poshtrsie! Kta, ore Profesor Meta, nuk do t lejojn kurr q t zhduken hijet e s kaluars!
Vepra e Prof.Mets prbn nj kontribut t jashtzakonshm pr zbulimin me fakte t s vrtets historike rreth marrdhnieve greko-shqiptare vetm gjat nj periudhe gjysmshekullore (1939-1990). Ajo prbn nj enciklopedi t vrtet t ktyre marrdhnieve dhe nj pasuri t pamuar n duart e nacionalistve shqiptar, t cilt kan t drejt t krenohen me bashkatdhetarin e tyre, shkenctarin-historian, Prof.dr.Beqir Metn, q ka ar npr shtigje t pashkelura gjer m sot pr t shpalosur me t dhna t pakundrshtueshme natyrn e vrtet t shovinizmit grekomadh, t shtetit shovinist grek dhe t kishs shoviniste greke n qndrimin q kan mbajtur kundr Shqipris dhe mbar kombit shqiptar. Trajtimi i marrdhnieve greko-shqiptare duhet t jet objekt i analizave shkencore pr periudha edhe m t hershme, ndoshta q prej kohs kur Greqia fitoi pavarsin, por sidomos q prej shpalljes se platforms politike t qarqeve shoviniste greke, t quajtur Megali Idea, e cila n themel t saj kishte aneksimin e trojeve etnike shqiptare. Veanrisht me interes sht t bhen t njohura lexuesit, me fakte, krimet e shovinizmit grekomadh dhe t kishs shoviniste greke kundr Lvizjes Kombtare Shqiptare.
Kjo vepr e Prof.Mets, pr mendimin tim, duhet t prbj edhe themelin, mbi t cilin mund t hartohet edhe programi i nj lnde t posame n degn e historis t Fakultetit t Historis dhe t Filologjis. Ajo duhet prkthyer patjetr edhe n anglisht, n mnyr q tu vihet n dispozicion Departamentit t Shtetit, t gjitha Ministrive t Punve t Jashtme t shteteve evropiane, Bashkimit Evropian, Kshillit t Evrops, Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s dhe Kryetarit t lobit shqiptaro-amerikan, zotit Zhozef Dioguardi.
Por ajo q t udit sht fakti se pr prgatitjen e ksaj vepre t vllimshme autori nuk ka pasur kurrfar prkrahjeje as nga Instituti i Historis, as nga Akademia e Shkencave! Madje Instituti i Historis nuk ka pranuar tia prfshinte as n planin e puns s tij shkencore!
Ky botim me vlera t pamueshme shkencore, domosdo, duhej prgatitur nn kujdesin e drejtprdrejt t Akademis s Shkencave dhe do t ishte n nderin e saj q nj gj e till t vihej n dukje n krye t ballins s tij. Asaj Akademie i takonte nderi t bnte edhe prezantimin e tij publikisht. Sigurisht, kur nj Akademi Shkencash sidozot kjo jona, e cila n tetor t vitit 1998 nxori nga shtypi nj promemorje antikombtare pr moszgjidhjen e shtjes kombtare, kur nj Kryetar Akademie sidozot ky yni deklaron fare gjakftoht se gjendja e shqiptarve, t hallakatur npr pes shtete ballkanike, nuk mund t zgjidhet duke i bashkuar t gjith kta n nj shtet t vetm q t jet i pastr etnikisht (citohet sipas: Rimkmbja, 13 korrik 2004, f.5), kuptohet vetvetiu q as mund t bhet fjal pr sponsorizim nga ana e saj t nj botimi t till shkencor, i cili i heq petkun frymzimit janullatist t asaj Akademie dhe t kryetarit t saj, autor t prgatitjes s promemorjes s lartprmendur. Me sa duket, t tjera shqetsime duhet t ket Kryetari i Akademis son t nderuar! Qarkullojn fjal se qenka zgjedhur edhe Kryetar i Shoqats s Intelektualve Ortodoks! Nuk e di se sa sht e vrtet nj gj e till. Por po t jet kshtu, ather duhet besuar detyrimisht se Kryetari yn tani paska prpara me t vrtet nj qerre pun!
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn