als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
Shqiptarėt ishin kombi i tretė pėr nga numri nė ish-Jugosllavi dhe numri i fundit pėr nga tė drejtat politike, ekonomike dhe kombėtare. Dukej se farsa e katrahurės nuk u lokalizua vetėm nė kėtė fushė numėrore tė mallkimit. Atė e vazhdoi, madje edhe mė vrazhdė njė shtet me pėrplot konteste, qė njihet me dy emra, Maqedoni dhe IRJM FYROM. Ky shtet pa asnjė gjemb nė kėmbė u shkėputė prej RSFJ-sė, ndonėse ishte caktuar kujdestare pėr maltretimin, privimin dhe dėbimin e shqiptarėve. Shqiptarėt qė gjeografikisht duhej tė jetonin nė kėtė vend, fillimisht pėrmes aktit mė tė lartė tė njė shteti nė vitin 1991 i humbėn tė drejtat tė cilat, formalisht, i gėzonin me kushtetutėn e vitit 1974. Edhe pse kushtetuta e vitit 1991 u miratua pa votat e deputetėve shqiptarė, rrjedha diskriminues shumėdimensional vazhdoi edhe mė tutje.
Nė bazė tė praktikės sendėrtuese tė cilėn e trasonte Maqedonia, shihej se kėtij shteti nuk i bėhej vonė pėr asgjė, pavarėsisht vėrejtjeve qė vinin prej spektatorėve tė brendshėm dhe prej aktorėve tė jashtėm. Si rrjedhojė e kėsaj mendjemadhėsie dhe kėtij llastimi tė tepruar, gradualisht shkopi magjik filloi ti venitet, duke i humbė njė ditė prore, pėrmes sė cilit, fare pa bėrė zhurmė e zgjidhte lehtas ēdo problem.
Humbjen dhe tretjen e kėtij shkopi magjik e ndihmuan pluralizmi i partive politike maqedonase qė karakterizoheshin me karakter tė fortė nacionalist. Pėrcjellėsit e kėtij shkopi pėr nė amshueshmėri ishin: papunėsia, varfėria e skajshme, korrupsioni, krimi ekonomik dhe krizat e njėpasnjėshme ekonomike, qė kishin marrė pėrmasa tė mėdha. Kjo ekonomi e shkatėrruar, aferat dhe skandalet tendencioze politike, korrupsioni dhe marrėdhėniet e keqėsuara ndėretnike edhe mė shumė e ndihmuan pėrkeqėsimin e paqes, edhe ashtu nė thelb dhe nė themel tė prishur. Ndėrmjet viteve 2000-2001 kishte njė papunėsi tė papėrballueshme pėr kohezionin e shtetit, ku 400.000 persona tė aftė pėr punė ishin tė papunėsuar, kurse 80.000 familje merrnin ndihma simbolike sociale dhe me procesin e papėrfunduar dhe joparimor tė rrjedhave tė privatizimit, ku gjatė kėtij procesi tė privatizimit tė kapitalit shoqėror, autoritetet pėr ēėshtje tė privatizimit, vetėm maqedonasve u mundėsonin qė me kushte tejet tė volitshme ti blejnė fabrikat dhe kapacitetet tjera ekonomike nė vend. Pėrgjithėsisht vėrehej njė rėnie e standardi jetėsor, si dhe kundėrmimi i erės diskriminuese kundrejt shqiptarėve, kishte filluar dukshėm tė zbėrthehet dhe tė bėhet i padurueshėm pėr shqiptarėt e shkėrmoqur nė palcė.
Si rrjedhojė e lodhjes dhe mosbesimit qė ndonjėherė mund tė jetojnė bashkėrisht shqiptarėt dhe maqedonasit, Ushtria Ēlirimtare Kombėtare vendosi qė ēėshtjen ta ēojė deri nė fund. Edhe pse nė komunikatėn e gjashtė, vėrejmė se qėllimi i kėsaj ushtrie ishte ruajtja e sovranitetit tė Maqedonisė, me porosi pėr tė drejta dhe pėrfaqėsim shtetėror adekuat dhe tė drejtė pėr tė gjitha komunitetet qė jetojnė nė kėtė shtet.
Populli i mllefosur prej skenarėve dhe padrejtėsive tė pėrgjithshme, burrėrisht dhe me entuziazėm ia hapi derėn kėsaj pėrbėrje ushtarake. Lufta nė Maqedoni filloi me datėn 3 mars tė vitit 2001, ku kryengritėsit shqiptar vranė 3 policė maqedonas, veprim qė njėherėsh tregonte se edhe kupa shpėrthyese e llavės pėrvėluese tė vullkanit ishte stėrmbushur, mbase kryengritėsit shqiptar ishin lodhur duke humbur bij dhe bija nė emėr tė ruajtjes sė paqes dhe me (mos)investimet kapitale nė zonat shqiptare nė emėr tė ekonomisė liberale, ndaj njėmend vendosė qė kėmbėzėn tia tėrheqin automatikut, duke aluduar nė atė qė tashmė edhe armiku do tė ketė kujdes nė aventurat me kėmbėzėn qė me aq gjakftohtėsi e tėrhiqte kundrejt shqiptarėve tė pafajshėm.
Gjatė kėsaj lufte, qeveria maqedonase nė bashkėpunim tė ngushtė me Ministrinė e Financave, duke mos kursyer asgjė, jepnin me bollėk para tė qytetarėve tė kėtij shteti, para qė ishin edhe tė qytetarėve shqiptar, pra paratė e shqiptarėve pėrdoreshin pėr ta vrarė vetveten. Ministria e Financės zyrtarisht nė kėtė luftė harxhoi 0.5 miliardė DM.
Lufta e armatosur ndėrmjet kryengritėsve shqiptar dhe forcave tė sigurisė maqedonase zgjati rreth shtatė muaj. Pėrmes zhurmės sė kėsaj lufte u sensibilizua dhe mobilizua edhe faktori ndėrkombėtare (pėrskaj atij politik shqiptar), i cili pėrmes pėrpjekjeve tė ngjeshura diplomatike ndėrmjet faktorit politik nė pushtet, krahut ushtarak dhe atij ndėrkombėtar, arritėn qė kėsaj lufte ti japin fund, pėrfundimin e tė cilės e rrumbullakuan nė tavolinėn e bisedimeve me negociata ndėrmjet palėve tė infiltruar nė vorbullėn e kėsaj lufte. Kjo luftė mbolli njė marrėveshje ndėrmjet shqiptarėve dhe maqedonasve, e njohur si Marrėveshja e Ohrit. Kjo marrėveshje mbiu lulėzat e para qė i mbolli gjaku dhe djersa e pjesėmarrėsve nė luftė. Ndėrsa frutat e kėsaj marrėveshje nuk i korri asnjėra palė, madje edhe faktori ndėrkombėtar nė kėtė aspekt bėri lėshime.
Se me tė vėrtet shqiptarėt patėn nevojė pėr njė sqarim jo tė zakonshėm tė pozicioneve tė tyre nė tė gjitha segmentet e shtetit, kėtė mė sė miri e vėrteton regjistrimi i vitit 2002, ku pėrqindja strukturore e popullit shqiptar zyrtarisht ishte 25.17 %, ndėrsa pėrqindja strukturore e punėsimit ishte 8.93 %, qė shihen zyrtarisht gjendja e mjerueshme e shqiptarėve, mbase kjo ėshtė pasqyra zyrtare, qė rėndomė gjėrat nuk paraqiten edhe aq hollėsisht, sepse realiteti ėshtė edhe mė i dhembshėm!
Pas asaj kėshille tė vitit 2001, tashmė tė lėnė nė sirtarėt e harresės, ministri i atėhershėm i financave, vazhdon qė paratė e tatimpaguesve tė pėrbashkėt, ti kanalizojė nė projekte qė renditeshin nė faktorėt e ndezjes sė luftės, siē ėshtė rasti me projektin ekonomiko-antik Shkupi 2014.
Duket se shumė shpejt pushteti maqedonas harroi burimin e luftės sė 2001-shin, duke e imituar kėshtu nxėnėsin qė ishte tėrėsisht i padėgjueshėm ndaj mėsuesit nė orėn mėsimore, qė mė vonė u pa se kjo kokėfortėsi e kėtij nxėnėsi u shoqėrua me pėrsėritje tė vitit, si dhe me injorim tė skajshėm tė shoqėrisė. Pushteti maqedonas me kėsi lloj veprimesh rrėnuese, nuk ėshtė duke bėrė gjė tjetėr, pos qė vullnetarisht ėshtė duke e hapur greminėn e turpshme, ku njė ditė sigurisht qė do tė bėhet banore e kėtij turpi.
Se ky shtet kėshillėn burimore tė luftės sė 2001-shit nuk e ka ndėrmend tė kuptojė siē duhet, dėshmoi eksodi i dhembshėm qė ndodhi nė rajonin e Likovės, qė pėr shkaqe tė kushteve tė rėnda ekonomiko-sociale u detyrua tė blejė biletė njėdrejtimėshe pėr nė vendet e zhvilluara ekonomikisht.
Kur dėgjuam pėr herė tė parė pėr eksodin e dhembshėm shqiptar, pėrpos dhimbjeve dhe dėshpėrimit qė e ndjenim, e pyesnim vetėn se vallė kėta qė shkojnė i pėrkasin kombit shqiptar ose tashmė nuk kanė kohė tė dėgjojnė pėr kombin dhe e kanė nė plan qė tė asimilohen atje, si dhe do tė kthehen si vizitorė ndonjė herė kėtu ose nė atė kohė tė lirė do tė ikin larg e mė larg, vetėm mos tė dėgjojnė fare pėr neve kėtu, ne qė dikur i dėshpėruam! Pas pėrfundimit tė kėsaj drame tragjike, pamė se kėta njerėz qė kishin braktisur vendin prej hallit tė madh, kishin luajtur rolin e ambasadorit tė ndershėm, ku nė mėnyrė praktike e paqėsore prej nė Belgjikė e gjetiu i kishin kumtuar ndėrgjegjes sė botės, se nė vendin prej nga vijmė, kemi njerėz shumė tė pasur dhe shumė tė varfėr, pėr tė qenė tmerri dhe kundėrthėnia edhe mė e madhe, shtresa e shumė tė pasurve janė tė zgjedhurit tanė me karvanin e tyre prej biznesmenėve, qė shumica e tyre ishin shumė tė pandershėm dhe fare skishin mėshirė pėr punonjėsit dhe pėrkrahėsit e vet.
Kėshtu qė, ky moskuptim i drejtė i kėshillės sė vitit 2001, nuk doli sheshit vetėm me rastin e rajonit tė Likovės, tė pjesės shqiptare nė Kumanovė, tė pjesės shqiptare nė Shkup, tė Shkupit 2014, por edhe me atė tė Tetovės, ku fshatrat e kėtij rajoni qė u zhvillua luftė e armatosur, sot i ke nė gjendje tė mjeruar, me infrastrukturė tė rastėsishme antike, si dhe pėrgjithėsisht me njė investim shumė tė dobėt shtetėror. Tė kujtojmė se lėnia pas dore e kėshillės, gjithmonė ėshtė pėrsėritur me njė kėshillė tė sė njėjtės natyre, edhe pse hera vijuese mund tė karakterizohej me njė nivel tė rritur tė vrazhdėsisė!
Shtuar më 10/10/2011,
ora 10:02
Tage:
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn dan_Latn