als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Sherif Adem Bajraktari lindi nė vitin 1881 nė fshatin Kizharekė tė Drenicės.
Edhe pse pjesėtar i njė familjeje tė varfėr, babai i tij, Ademi e dėrgon nė Shkup, nė medrese. Ishte mė i moshuar, por edhe mė i gjatė ne trup nga medresistėt e gjeneratės. Pasi kryen medresenė kthehet nė fshat. Meqė ishte kohė e vlimeve dhe e kryengritjeve, babai nuk i preferon tė vazhdojė mė tej shkollimin fetar. Mjaftonte qė tradita familjare e pėrkushtimit pėr fe po ruhej. Ademi kishte hoxhė edhe vėllanė, mulla Ismajlin.
Mulla Sherifi, kishte prirje dhe talent tė lindur pėr humor.
Duke qenė se kishte inteligjencė shumė mė tė ngritur se mjedisi nė tė cilin jetonte, ai do tė ballafaqohet me injorancėn, varfėrinė e njerėzve dhe me hallet e tyre tė pėrditshme. Qysh nė moshė tė re e kupton se populli po vuante nga uria, nga sėmundjet shfaronjėse dhe nga padituria, ishte nė gjendje kaotike, nė gjendje tė njė mjerimi tė paskajshėm.
E vetmja rrugėdalje pėr tė mos pėlcitur nga mllefi, marazi, nga ajo gjendje e trishtueshme, ishte humori. Kishte hetuar se njerėzit edhe nė krizėn mė tė madhe, edhe nė dhembjen e padurueshme, kanė nevojė pėr fjalė, pėr komunikim, e sidomos pėr humor. Sepse njė moment i tė qeshurės e liron pėrkohėsisht barrėn e dhembjes e tė urrejtjes dhe gjendjen e tensionuar tė individit.
Ata qė e kanė njohur pėr sė afėrmi mulla Sherifin pėrshkruajnė tiparet e njeriut tė thjeshtė nė dukje, por shumė tė thellė ne mendime. Nė fotografinė e tij tė vetme qė ėshtė ruajtur, hetojmė mprehtėsinė, qėndrimin dinjitoz, seriozitetin e brendshėm shpirtėror, karakterin e tij tė baraspeshuar dhe tė pathyeshėm.
Tėrė jeta e tij ishte rrugė e veēantė misionare. Ishte hoxhė nė njė midis krejtėsisht tė paarsimuar, pa institucione arsimore edukative fetare e kombėtare. E kishte kuptuar se besimi islam te shqiptarėt e Drenicės ishte sipėrfaqėsor. Vetėm pak prej njerėzve dinin pėrmendsh shahadetin ndonjė kulhuvallah apo elhamdulilah. Ishin tė rrallė ata qė i dinin shartet e imanit dhe tė islamit.
Nė njė mes tė tillė ai ishte hoxhė, mjek, hajmali-shkronjės dhe njė njeri tė cilit i drejtoheshin si shpėtimtar. Nė anėn tjetėr, sėmundjet, kolla e keqe, lia, fruthi, tuberkulozi, varfėria, dhuna sistematike e pushtetit turk dhe serb kundėr shqiptarėve, kishin katandisur popullin buzė shfarosjes kolektive. Njerėzit nga vuajtjet dhe fatkeqėsitė kishin humbur edhe besimin nė fe madje dhe nė zot. Madje, varfėria e mizorishme krijonte edhe tipa tė tillė qė blasfemonin dhe qesėndiseshin nė llogari tė fesė.
Mulla Sherifi, nė saje tė rrėfimeve qė ende ruhen tė freskėta pėr rrugėn e tij vullnetare misionare, fjalėt dhe vepra e tij ishin njėlloj ilaēi shėrues dhe qetėsues pėr popullin halleshumė, me fjalėt e tij, me humorin e lehtė por nė raste tė veēanta edhe me satirėn fshikulluese, ai u bė subjekt dhe objekt rrėfimesh me pėrmbajtje filozofike. Vetėm fjala, asokohe iu kishte mbetur shqiptarėve, dhe ajo ishte burimi kryesor i shėrimit shpirtėror por edhe fatkeqėsive tė shumta, sepse nė raste kur fjala denoncohej, apo keqinterpretohej, sidomos ajo qė ishte thėnė nė mėnyrė lakonike si shpoti kundėr ndonjė partiaku apo kundėr pushtetit, bėhej shkaktare e burgosjes dhe ndėshkimit.
Mulla Sherifi, kishte qenė njė hoxhė popullor, qė e kishte kuptuar thellė esencėn e jetės nė vendin e vet, nė mesin e popullit fukara mbi kurrizin e tė cilit derdhej mllefi i djallit edhe i pushtetit tė huaj e shpeshherė edhe zemėrimi i Perėndisė. Tė gjitha fenomenet i shpjegonte sipas filozofisė dhe bindjes sė tij, qė e kishte fituar me pėrvojė dhe kundrim realist tė aspekteve tė ndryshme jetėsore. Ai ka disponuar qasje autentike pėr jetėn, kombin, fenė, fjalėn dhe rrethin shoqėror, tė cilit i takonte, dhe me tė cilin dashur pa dashur zihej nė tė njėjtin kazan.
Si vrojtues i thellė i fenomeneve shoqėrore, bėn pėrpjekje pėr tė ndikuar pozitivisht te njerėzit me mjetet qė dispononte.
Dhe, krejt ajo qė dispononte ishte nė radhė tė parė fjala, dhe profesioni i hoxhės sė popullit, jo edhe aq i ēmueshėm dhe i nderuar, asokohe, nė Drenicė. Ai duhej tė pėrkujdesej pėr tė vdekurit, duhej t`i lante gjenazet sipas ritit islam, duhej tė kryente ceremoninė e varrimit. Ishte njeriu i parė, tė cilit njerėzia i drejtoheshin nė rast tė ndonjė zėnke apo vrasje tė kobshme. Nė raste tė tilla ishte mes dy zjarreve dhe binte nė derte, pa i pasur borxh askujt. Sepse duhej bėrė pėrpjekje pėr t`i ulur gjakrat dhe pėr tė shpėtuar aq sa mund tė shpėtohej. Dhe pėr krejt misionin e tij, si hoxhė dhe njeri i parė i popullit. ai nuk realizonte dot tė ardhura, pėr tė siguruar as edhe ekzistencėn normale tė familjes. Pėr tė siguruar bukėn e fėmijėve, duhej tė bėnte edhe punė fizike nė ara, nė male e nė livadhe.
Nė njė mes tė tillė, intelekti i gjeniut, tė vetmin shpėtim e gjen nė humor, nė stigmatizimin e shkaktarėve tė mjerimit dhe nė pėrpjekje pėr tė shėruar sadopak shpirtin e lėnduar, pėrmes sė qeshurės. Kjo ishte katarza e vetme shpirtėrore, ishte ajo shpėrlarja e domosdoshme e shpirtit tė traumatizuar nga dhuna, skamja, padituria dhe shumė tė liga tė tjera qė e kishin pllakosur popullin helleshumė. Nė njė situatė tė tillė, pasi e kishin pėrjashtuar nga Medreseja e Shkupit, Fetah Jashari i Sedllarit, kishte luajtur rolin e tė ēmendurit, pėr tė shpėtuar nga babėzia e turmave tė paarsimuara.
Mulla Sherifi, kishte zotėruar vetveten, andaj edhe kishte kryer me shumė sukses misionin e tij jetėsor, misionin mė tė shenjtė dhe mė tė drejtė tė mundshėm pėr kohėn, tė cilės i ka takuar. Shpotitė e tij, humori, satira, gjuha ezopike, tregimtaria filozofike popullore janė margaritarė tė vėrtetė tė rrėfimtarisė sonė tradicionale.
Mulla Sherifi ka qenė hoxhė i zakonshėm i fshatit. Njeri i thjeshtė i popullit, i cili rronte me hallet dhe dertet e tė gjithėve tok, e krejt pak me hallet dhe dertet e veta.
Ka qenė hoxhė i lėnė jashtė kujdesit tė Vakufit dhe tė Bashkėsisė Islame tė asaj kohe, ashtu sikurse kanė qenė edhe Mulla Sinani i Dukės, Mulla Emin Miftari i Krojmirit e shumė tė tjerė.
Ishte vrojtues i thellė i fenomeneve shoqėrore, fetare e politike. Satira e tij fshikulluese drejtohej kundėr tė gjithėve pa dallim, e sidomos kundėr atyre shqiptarėve qė mundoheshin me ēdo kusht ta instalonin pushtetin komunist tė kolhozeve socialiste, nė vendin tonė.
Me satirėn e tij tė mprehtė fshikullonte edhe hoxhallarėt qė iu kishin nėnshtruar regjimit, atyre qė Kiblėn e kishin kthyer drejt Beogradit, shpotiste kreun e Myftidares, e sidomos ata, qė ishin pajisur edhe me triska tė partisė.
Pėrgjithėsisht ishte i pamėshirshėm ndaj tė gjithėve, por nė tė njėjtėn kohė ishte shumė komunikues, i dashur, i ēiltėr, i hareshėm, ishte njė Diogjen i ripėrsėritur i kohės sonė.
(Mulla Sherifi ka lėnė dy djem, Habibin i cili ka vdekur nė vitit 2003, nė fshatin Kizharekė dhe Brahimin, i cili jeton me familjen e tij nė Arbanė tė Prizrenit. Nipi i mulla Sherifit, Dauti ėshtė arsimtar nė shkollėn e Kizharekės. Gjatė kohės sė luftės tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, prej fillimit e deri nė mbarim tė saj ka qenė luftėtar i lirisė, komandant toge nė Batalionin Imer Alushani tė Brigadės 121 Ismet Jashari-Kumanova).
Ju lexues tė nderuar, po qe se shkoni nė Kizharekė, mos u zhgėnjeni nėse nuk gjeni monument tė ngritur pėr mulla Sherifin, madje asnjė pllakė nė kujtim tė jetės dhe veprės sė tij. Mos u habitni nėse nuk iu tregojnė qoftė edhe nė anekdotė tė tij, apo pėr tė, mos u bezdisni, nė rast se pyesni pėr tė, nėse ndokush i rrudh kriht kur pėrmendni emrin e tij. Kėshtu ka qenė gjithmonė ndėr shqiptarė dhe kėshtu do tė jetė. Njeriut tė vet, nė vendin tonė nuk ia dinė kimetin, ka thėnė mulla Sherifi. Ky konstatim i tij duket tė ketė qenė dhe jetė realiteti faktik, metafizik, qė ka mbretėruar dhe duket sikur gjithmonė do tė mbretėrojė te njerėzit tanė, jo vetėm nė Kizharekė dhe jo vetėm nė Drenicė
Mulla Sherifi, nė kohėn e tij, kėtė realitet e kishte kuptuar mė mirė sesa e kuptojmė ne sot, dhe iu kishte qasur me humor sipas motos: Zor me buj e nė hall me kie, -thoshte hoxha i popullit dhe shtonte: buajt janė aq tė ngadalshėm sa ta plasin shpirtin, ndėrsa kiet i thumbon xekrri dhe ta thyejnė kerrin
Shpoti, anekdota dhe rrėfime
Rrėfimi pėr Drenicėn e Pashės
Njė fshatar i Nekocit njėherė e pyet hoxhėn:
Mulla Sherif, kah e mori emrin Drenica e Pashės?
Hoxha, i cili nuk i zvarriste fare fjalėt, fillon rrėfimin.
-Po a s` po e sheh, mor bir, qė na nefuzėt e kėsaj pjese tė Drenicės jemi tamam si pashallarė. Shikoje kėtė Sadikun kėtu, me atė llullė tė gatė kah nxjerrė tym shllunga shllunga, shikoja mustaqet, mitanin pak me harrna po tė pastėr, shikoja jemenitė e llastikut, taman pashė, si Sadik Pasha.
-Nuk po qejnitem hoxhė, insiston fshatari dhe vazhdon, po tė pyes pa hajgare, sepse ata tė Drenicės andej poshtė, neve na trajtojmė pak me pėrbuzje, si njerėz qė iu kemi bindur Pashės.
Hoxha, nė insistimin e fshatarit fillon rrėfimin.
-Qohen njiherė musharati nė Drenicėn e Poshtme kundėr Pashė Gjinollit. Ia rrahin zaptinė, ia vrasin qaushėt, ia plaēkisin karavanet dhe i ēojnė fjalė Pashė Gjinollit nė Prishtinė. Po qe se edhe njėherė i ēon sejmentė e tagrambėledhėsit nė Drenicė, ata do ta sulmojnė Prishtinėn dhe do t`ua japin zjarrin sarajeve.
Pasha i shkretė, e thėrret parinė e vendit nga ēdo fshat i Drenicės, pėr ta ba dert atė punė.
Popullata e Drenicės andej, kah i themi Drenica e Poshtme, nuk e lejojnė parinė me shkue nė Prishtinė, ndėrsa paria e kėsaj pjese tė Drenicės shkojnė, pa e pyetur miletin.
Pasha ishte shqiptar me orgjinė, mandej, pėr hatėr tė Baba Dovletit paria jonė i tha:
-Mos u bėj merak pasha, na shqiptarėt e Drenicės sė Epėrme nuk kemi marrė pjesė nė muharebe kundėr teje. Ti je pasha ynė dhe ne vetė t`i mbledhim tė dhetat, veē caktimin pėr tė dhjetat me caktue na, e jo qaushat tu.
Pasha i pranon kushtet e parisė tonė dhe pėr njė dy tri vjet puna shkoi mbarė. Mirėpo u hidhėruan paria e Drenicės dhe i i shtinė pykat. Nė fillim i quan fjalė Januz Ēupit tė Vukocit, dhe ky sė bashku me ēetėn e tij u zu pritėn sejmenėve tė Pashės nė Bellaqevc, i vrau dhe ua mori tėrė plaēkėn qė e kishin praēkitur nėpėr katunde tė Rrafshit. Mė vonė edhe do komitė tė tjerė si Miftar Shema, Shaban Sinani, e tė tjerė u bashkuan me parinė e Drenicės sė Poshtme, kėshtuqė u prish sulli i parisė sonė. Prej asaj kohe na mbeti nofka e keqe, Drenica e Pashės.
-Valla hoxhė, po m` vjen keq me tė thanė por nuk po m` doket e vėrtetė, ka diēka tjetėr qė ti nuk po don me kallxue,- ia kthu fshatari pasi e kishte dėgjue me kujdes rrėfimin, nė odėn plot burra.
Mulla Sherifi duke e parė se kishte tė bėnte me njė prej atyre fare qė nuk e ha lima, i thotė shkurt:
Pasha hoxhėn, mor bir, atje s jam kanė, por kshtu e kam nie, e ti n` mos besofsh, shko nė Prishtinė dhe pyete Pashė Gjinollin.
Kush e ka yllin e Stalinit, treqind qese bira minit
Njė hafije e kishte denoncuar mulla Sherifin se, nė njė kuvend burrash nė Kizharekė kishte thėnė: Kush e ka yllin e Stalinit, tre qind qese bira minit.
E thėrrasin hoxhėn nė UDB tė Prishtinės dhe fillojnė ta marrin nė hetime
-Ke thanė, i thotė hetuesi,
-Nuk kam thanė, mohon hoxha.
-Ke thanė madje nė prani tė kėtij e atij burri!
-Nuk kam thanė!- mohon Mulla Sherifi me vendosmėri.
-A po ban be n` Kur`an pra, - i thotė hetuesi!
-Jo, thotė hoxha.
-Atėherė po rren!
-Nuk po rrej, shton Mulla Sherifi.
-Si nuk po rren, kur nuk don me ba be n` Kur`an?
-Pėr Stalinin dhe pėr kryqalitė nuk bahet beja nė Kur`an. Pėr ta mundem me ba be nė Ungjill.
-Ti je hoxhė. I beson Kur`anit apo ungjillit?
-I besoj edhe Kur`anit edhe ungjillit, secilit pėr fe tė vet.
Hetuesi ishte zėnė ngushtė. S` dinte si tė vepronte me hoxhėn.
E kishin dėnuar pėr propagandė verbale.
Ndėrkohė Titua kishte prishur marrėdhėniet me Stalinin. Mulla Sherifin sėrish e marrin nė hetime.
-Ku e dite ti punėn e Stalinit? - i drejtohet inspektori serb.
-Kam pa andėrr, ia kthen hoxha.
Dhe tash po e pranon se ke thanė: Kush e ka yllin e Stalinit treqind qese bira minit.
- Nuk kam thanė treqind qese bira minit, po njėqind qese bira minit! Dyqind qese tė tjera m`i kanė shtue shpiunat, tė cilėve po u besoni mė shumė se ėndrrave tė mia.
Gatitu!
Derisa Mulla Sherifi po e thėrriste ezanin, para hyrjes sė odės sė vogėl e cila shėrbebte si faltore, disa burra nga mesi i xhematit vendosin qė nė kohėn kur duhej tė ngriheshin nė kėmbė pėr t u falur, tė mos ngrihej askush, pėr tė parė kundėrveprimet e hoxhės.
Pasi hyri nė odė, hoxha, nė vendin e caktuar para xhematit u drejtua kah kibleja dhe filloi pėrgatitjet pėr t u lidhur nė namaz. Nė momentin kur bėn ikamet edhe xhemati duhej tė lidhej pas tij, asnjeri nuk kishte lėvizur nga vendi.
Pėr njė moment kthehet, paksa i habitur, por duke e kuptuar me kohė hilenė kthehet nga xhemati, qė vazhdonte tė rrinte ulur, duke pritur me befasi veprimet e hoxhės. Merr pozitė gatitu, e ngrit dorėn ushtarakisht dhe bėrtet me krejt fuqinė e zėrit nė gjuhėn serbe:
Mi-rno!
Tėrė xhemati pėrnjėherėsh ngritėn nė kėmbė.
-Hė dinsuza! Pėr ezanin e Muhamedit as kush nuk e luajti bythen e pėr komandėn e Titės menjėherė nė kėmbė, a!
Nuk e shti nė dhe
Ishte njė femėr e pėrdalė qė kėndonte nė kafene dhe bėnte punė tė liga.
Hoxha, gjatė ligjėrimit me pėrmbajtje fetare nė xhami kishte kėrkuar nga xhemati, qė tė kujdeseshin pėr vajzat dhe pėr edukatėn e tyre. Si shembull tė sė ligės dhe amoralitetit, e kishte identifikuar gruan e pėrdalė.
Njė besimtar nga mesi i xhematit pyet hoxhen, se kur tė vdes ajo grue, a duhet t`i falet xhenazja, pasi qė me rastin e ceremonisė sė varrimit hoxha gjithnjė pyeste xhematin, se e njihnin pėr tė mirė apo pėr tė keq akėcilin grua apo burrė qė kishte vdekur.
Mulla Sherifi i mllefosur pėr rastin nė fjalė, kishte thėnė se gruas sė tillė tė pėrdalė, nuk mund t i falet xhenazja, ajo duhet tė futet nė dhe pa ia thirrė tallkinin dhe pa ia falė xhenazėn.
E pėrdalura, kishte dėgjuar dhe e kishte paditur hoxhėn nė polici.
Pasi e kishin arrestuar, hetuesit e kishin pyetur Mulla Sherifin.
-A ėshtė e vėrtetė qė ke thanė se Filan Fistekes nuk ia lanė xhenazen dhe nuk e shtin nė dhe?
-Jo, kishte thėnė prerė hoxha.
-Ti ke thėnė, ne kemi dėshmi pėr kėtė!
-Nuk kam thėnė,- kishte mohuar sėrish Mulla Sherifi.
-Ke thėnė, kishte insistuar hetuesi!
-Unė nuk i laj xhenazėt e grave, kishte mohuar sėrish hoxha.
-Po a e shtin nė dhe? - insiston hetuesi
-Unė nuk kam pėr detyrė me shti nė dhe, kėtė e bėjnė xhemati.
-Po me ba me vdekė kjo grue, ēka ban ti? I drejtohet hetusi me zė ters.
-Nuk i varrosim tė gjallėt, vrajeni ju, sillmani kėtu dhe do tė bindeni se e shti apo nuk e shti nė dhe, thotė hoxha, gjithnjė i pėrgatitur pėr t i pėrballuar situatat.
Nuk ėshtė haram, por meqruh
Takohen nė njė dasėm Mulla Sherifi dhe Velė Keqa.
Xhemati pyet, hoxha pėrgjigjet dhe nuk del asnjė qė ta zė ngushtė hoxhėn.
Velės i kujtohet ta pyes hoxhėn pėr njė punė dhe i drejtohet,
-Hoxhė efendi!
-Byjrum, ia kthen ky.
-Me tė pyet diēka a idhnohesh!
-Paj pyet njėherė se s` bahet nami!
-Jo nėse nuk ma jep fjalėn qė nuk idhnohesh, insiston Vela.
-Ta paēa dhėnė, ia kthen Mulla Sherifi.
-A ėshtė haram me hangėr bukė nė qenef, pyet Vela, i sigurt se njė pyetje tė tillė nuk ia kishte bėrė askush hoxhės.
Xhemati kishte ngritur veshtė pėr tė dėgjuar pėrgjigjen e hoxhės.
- Haram nuk asht, por hallku mund tė mendojnė mos po ha tjetėrsend..
Bane aminin hoxhė
Njė natė Mulla Sherifin e zė nata nė Baicė dhe hyn pėr tė buajtur te njė mik. Miku ishte i varfėr. Pėr darkė kishte shtruar bukė misri, lėng rasoji dhe lakra turshi.
Hoxha han buk dhe e falėnderon tė zotin e shtėpisė, sipas zakonit.
Pasi e kryen ushqimin i zoti i shtėpisė i drejtohet hoxhės.
-Hoxhe efendi, pėrse kur ka hallvė, apo ravani, ti pa njė pa dy dhe ia bėn aminin ushqimit, ndėrsa kur ka rasoj sikur sonte, ti s ban kurrėfarė duaje?
-Druaj, i thotė hoxha, se ēfarė nimeti i bekuem ėshtė ky rasoji, nėse i lutem Zotit tė na shtojė, na shtohet dhe na zė, jo vetėm kacat por edhe bunarėt.
Njėherė tjetėr te po i njėjti mik, meqė ishte natė e madhe pėr darkė kishin ēitur hallvė.
Sapo mbaroi darka, Mulla Sherifi, tha: Amin!
Tė gjithė i kthyen duart dhe dėgjuan bekimin e hoxhės pėr ushqimin.
-Lutju Zotit tė na shtojė hallvėn ashtu sikur rasojin o hoxhė, i tha miku me qesendi.
E luta or mik, me gjithė mend e luta, po Zoti i din punėt e veta. Po e shtoi kėtė bereqet si rasojin, tė gjithė plasim tuj hangėr si lopėt kur i zė bari i njomė apo detelina,- ia kthen hoxha.
Mbane nė brina
Njė ditė Bajrami, meqė xhamia nuk i zinte tėrė xhematin, sepse atė ditė vinin pėr ta falė namazin edhe besimtarė nga fshatra pėrreth Kizharekės, hoxha propozon qė namazin e Bajramit ta falin jashtė oborrit tė xhamisė, nė njė pllajė.
Dikush propozon njė kodėr, dikush tjetėr rrahun, dikush livadhin. E sheh hoxha se ka gabuar qė ia ka lėnė pėrzgjedhjen e vendit xhamatit dhe pėr tė mos u vonuar shumė, thotė:
-Kėtu do tė falemi.
Vendi ishte paksa i pjerrėt dhe kur besimtarėt ranė nė gjunj disi u pėrmbajtėn por kur ranė nė sexhde, me kokė pėr dhe, disa filluan tė rrėshqasin dhe tė rrokullisen. Hoxha duke e parė se po prishej namazi iu drejtua xhematit.
-Mbane nė brina kush tė mundet!
Ramazani nė Krojmir
Shkon Mulla Sherifi pėr Ramazan nė Krojmir.
Kur kthehet nė Kizharekė, bashkėfshatarėt e pyesin.
Si e kalove ramazanin te dajtė , hoxhė,
Fort mirė, ia kthen ai.
Kur e fillojsha elhamdulilahin, daja Haxhė Halili ma merrte prej goje dhe s kisha ma nevojė me pėrcjellė me zė asnjė dua, veē i ndėrroniom reēatet nė rend.
Kur e fillojsha dersin, daja Ajet mė prijke pėrpara dhe s` lente kėnd me folė. Fjalė e bisedė e hajgare deri nė syfyr, e prej syfyri gjumė deri n` iftar. Ramazan ma tė lehtė s mbaj mend, kishte pėrfunduar Mulla Sherifi.
Mulla Sherifi dhe Rizah Bllaca
E thirrin Mulla Sherifin nė dasmė nė Krojmir tė Drenicės sė Pashės.
I zoti i dasmės pėrveē qė kishte ftuar shumė krushq, e kishte ftuar edhe Rizah Bllacėn, njė kėngėtar i njohur asokohe nė Llapushė e nė Drenicė. Rizah Bllaca kishte dėgjuar pėr Mulla Sherifin. Pasi kėndon disa kėngė, fillon biseda, nė orėn pėrplot krushq, zhurmė dhe tym duhani.
- Baba hoxhė, i drejtohet thėrret Rizah Bllaca, Mulla Sherifit.
- Fol, i thotė hoxha.
-A ban me tė pyet diēka.
-Ban, si nuk ban, ia kthen Mulla Sherifi.
Kam pyet edhe shumė hoxhallarė tė tjerė pėr njė punė dhe, mė duket se askush nuk m`ka kallxue drejt.
-Fol de, nxiton Mulla Sherifi, i sigurtė nė pėrgjigjen e shpejtė
-Ku e kemi vendin, na kėngėtarėt nė atė dynjanė tjetėr, pyet Rizah Bllaca dhe shton, -na po bajmė gjymysh, po e kėnaqim popullin me kangė, namaz nuk po mund tė bajmė, nganjiherė besa edhe raki po pimė..
-A ke ma?- i rri nė pritė hoxha.
-Jo veē e due me mė tregue drejt, i thotė Rizah Bllaca.
-Drejt dhe shpejt, si pėr grykė tė pushkės, ia kthen Mulla Sherifi.
Krushqit ishin bėrė sy e vesh nga vėmendja pėr tė dėgjuar pėrgjigjen e hoxhės.
-Kam ndigjue prej ylemave, se kėngėtarėt nė atė dynjanė tjetėr e kanė vendin te dyert e xhenetit, po mbrendė nuk i lanė me hye.
-Kjo domethanė si qentė nė kėtė dynja, te dera odės, ia kthen Rizah Bllaca, po ashtu hokatar i fortė dhe i gatshėm pėr humor.
Krushqit gajasen sė qeshuri, ndėrsa Mulla Sherifi, vazhdon.
-Nuk e di a si qentė a si sejmentė, veē e di se tepėr vėshtirė asht me mbėrrie nė atė derexhe sa mu afrue te dera e xhenetit. Mendoj se me mujtė me mbėrri edhe te dera e xhenetit duhet me kanė t` kėnaqun!
-Qe besa mor hoxhė, ia kthen Rizah Bllaca, n`u baftė ēashtu ēysh po thue, nė koftė se nė atė dynje unė bahem roje, domethanė qen i xhenetit, nuk kam me lanė hoxhė me hi n` xhenet, ia kthen Rizah Bllaca.
Hoxha, pasi u mendua pak tha:
-Mos u ba fort marak pėr kėt punė, se tybe, qysh po e shoh unė, dhe qysh e kemi humbė rrugėn e Zotit, as unė n` xhenet, as ti te dera e xhenetit, kishte pėrfunduar Mulla Sherifi.
Me ra Bajrami n` Ramazan
-Hoxhė, mor, e pyet njė fshatar Mulla Sherifin, derisa po udhėtonin sė bashku.
-Ēka duhet me ba nė koftė se bjen Bajrami n` Ramazan.
-Nuk bjen kurrė Bjarami n` Ramazan,- ia kthen hoxha.
-E pse Ramazani pra po luen pėr vjet, herė nė vjeshtė, herė nė dimėn herė nė pranverė, kurrė nuk po bjen nė tė njajtėn kohė, insiston fshatari.
-Luen Ramazani luen edhe Bajrami, - i thotė hoxha.
Fshatari kishte qėlluar nga ata qė nuk marrin vesh dhe nuk i shkoqet hoxhės.
-Po de, po luejnė, e bash pėr qata po tham, ēka bahet nese fillojnė mu sjellė mothas, e nė fillim bjen Bajrami e mandej Ramazani?
Hoxha duke e parė se fshatari nuk angllatisej iu pėrgjigj.
-Nigjo ti, nė koftė me ra Bajrami nė Ramazan, bjen edhe Ramazani nė Bajram.
Fshatari nuk e kishte kuptuar pėrgjigjjen shpotitėse tė hoxhės.
-E nė koftė ashtu ēka me ba pra, insiston ai.
-Duhet, ditėt e ramazanit m`i ba bajram e ditėt e Bajramit, Ramazan.
Qebesa tash ke folė drejt, baba hoxhė, ia kthen fshatari. Unė pėr veten teme du me pritė me ja nisė agjinimi tė Ramazanit kur t` fillon mu sjellė mothas, kah Bajrami.
Mulla Sherifi e kishte kuptuar se fshatari nuk ishte aq i pagėdhendur por sherrexhi .
Pasi bėjnė edhe disa hapa tutje i drejtohet:
-Ndigjo mor bir, provo me ecė nė duer pėr tokė e kambėt pėrpjetė, krejt insani kanė me t u dukė qė po ecin me krye.
Ju hangshin partizanėt
Njė ditė Mulla Sherifi kalon nėpėr katund dhe e sheh njė fshatar duke i rrahur dhe duke i mallkuar qetė qė nuk i braziteshin..
-Ptėhu ju hangėrt dreqi, ju marrtė mortja ju hangshin shtatė qind mijė dreqen,- mallkon ai.
-Kadalė mor Mujė, kadalė e me tė mirė, ia pret Mulla Sherifi.
-Mor s ka kadalė hoxhė, kėta nuk janė kie po dreqen, thotė fshatari i mllefosun duke i rrahur nė thupėr thane qetė, qė herė i dilnin nė njė anė tė rrugės, herė nė tjetrėn.
Merr hoxha me i ndihmue fshatarit por e sheh qi s bėn punė dhe i thotė.
-Pėrzo mor Mujė boll telashe paske me kėta kie, por mbasi po i mallkon, mos thuej ju hangshin shtatėqind dreqėn, se shtatė qind dreqen i hanė edhe malet e Kizharekės, mjafton me i mallkue e me ju thanė -ju hangshin dy partizanė
Mulla Sherifi dhe mevludi
E thėrrasin hoxhėn pėr me kėndue mevludin nė Kleēkė. Nė fund tė mevludit, hoxha i kėndon edhe vargjet bekuese : Atij qė e kėndon mevludin nė atė sene nuk i bahet as njė e keqe, as njė qeder, por i shtohet bereqeti.
I zoti i konakut i kishte mbajtė mend sidomos fjalėt e fundit.
Tė nesėrmėn pasi e pėrcjellė Mulla Sherifin kthehet nė stane dhe ēka me pa, ujku kishte hyrė nė ahur dhe ia kishte pre kiet dhe njė lopė barsė.
Malėsori i shkretė bėhet helm e vrerė.
I kujtohet fjala e Mulla Sherifit qė gjatė kėndimit tė mevludit kishte thanė, ai qė kėndon mevlyud pėr njė vit nuk i bahet asnjė dam. i mllefosun nė fjalėt e hoxhės niset me vrap dhe e zė nė rrugė.
-O Mulla Sherf! thėrret nga larg.
Mulla Sherifi e kthen kokėn dhe ndalet, pa e ditur pėrse e thėrriste malėsori
Ishte bėrė tėrė djersė, fytyra iu kishte mpirė nga dhembja
-Fol i thotė Mulla Sherifi, duke e parė ashtu tė shqetėsuar.
-Ēka me folė mor hoxhė, ti mbramė thae ai qė kėndon mevlud njė vjet nuk i bahet kurrėfarė dami, e mua mbramė ujku m`i kish pre dy kiet e zgedhes dhe lopėn barsė. Dam ma tė madh ku po don me ēue.
-E mor lum miku, paj ujkut nuk i zihet besė m` sa shkaut, mandej ku i ndigjon ujku fjalėt e mevludit, mor i uruem.
-Po, po hoxhė veē me m` ndigjue mue ēato fjalė hiqja mevludit, se nuk kokan tė vėrteta.
-Mor mik lee punė e fjalėve tė mevludit, po tjetėr herė futja mirė shulin derės sė ahrit, se pasha hoxhėn ujku nuk i merr vesh as fjalėt e mia as mevludin, ia kthen Mulla Sherifi.
Me m` frye hoxhė
Njė fshatari nuk po i ndalej dhembja e kokės. Njė ditė shkon te mulla sherifi dhe i drejtohet.
-O baba hoxhė, a po fryn pak bre se mu ēa ky kry i shkretė dhe e s`po i gjej ēare veti.
Mulla sherifi pa vonuar fillon ta kėndojė pa zė njė lutje dhe pas ēdo fjalie i frynte nė kokė fshatarit. Pasi fryn njė copė herė, fshatari i drejtohet.
-Valla mor hoxhė hiq s ia ke lanė, veē ishalla duaja ban memfatė ma vonė.
-Ashtu asht!-ia kthen Mulla Sherifi, duke u ndarė nga fshatari.
Fshatarit, meqė nuk i kishte pushuar dhembja e kokės, tė nesėrmen sėrish shkon te mulla Sherifi.
-Mor baba hoxhė, le ē`i nuk mu ndal dhimta e kresė, por po m` doket prej se m` ke frye dhimta mu ka shtue, thotė ai.
-Qebesa, mor bir, e kishe njė krye t fortė ti, qi nuk e kish kush. Kah t` fryjsha fryma m teptiske si me frye nė gur
Mblodhi, sistemoi dhe editoi: Ahmet Qeriqi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn crh_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hau_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn pol_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn lit_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn