als_Latn dik_Latn ron_Latn
Kristaq Rama
Kristaq Rama (1932-1998) ishte skulptor, profesor dhe politikan shqiptar. Për meritat e tij artistike u dekorua me titullin Skulptor i Popullit.
Përmbajtja
Jeta[redakto | redakto tekstin burimor]
Kristaq Rama lindi në Durrës në vitin 1932. Mbaroi Liceun Artistik "Jordan Misja" në degën e arteve figurative. Prej vitit 1951 deri 1954 ndoqi studimet e larta në Leningrad të Bashkimit Sovjetik dhe prej 1954 deri 1960 ka qenë student në Akademinë e Arteve të Bukura të qytetit rus.
Pas diplomimit u kthye në Shqipëri ku punoi fillimisht si inspektor i arteve figurative në Ministrinë e Kulturës duke dhënë njëkohësisht mësim si pedagog i jashtëm në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë. Në vitet më pas Kristaq Rama përgatiti brezat e ardhshëm të skulptorëve në Akademinë e Arteve në Tiranë. Vdiq në Tiranë më 11 Prill 1998. Ai është i ati i kryetarit të Partisë Socialiste dhe ish-kryetarit të Bashkisë së Tiranës Edi Rama.[1]
Veprat[redakto | redakto tekstin burimor]
Veprat e Skulptorit të Popullit Kristaq Rama gjenden kryesisht në Muzeun Historik Kombëtar, në Muzeun e Skënderbeut në Krujë, si dhe në shumë vende të tjera në Shqipëri.
Një nga më të njohurat është "Monumenti Nëna Shqipëri" i realizuar në bashkëpunim me skulptorët Muntaz Dhramin e Shaban Hadërin në vitin 1971. Monumenti ndodhet në Varrezat Dëshmorët e Kombit [2] në Tiranë. Krijime të tjera janë dhe veprat monumentale "Monumenti i Pavarësisë" dhe "Përkujtimorja e 1920-tës" në Vlorë. Po këta tre skulptorë janë dhe autorët e Monumentit të Pavarësisë me figurën e themeluesit të shtetit shqiptar Ismail Qemalit. Monumenti që është i derdhur i tëri në bronx qëndron qysh prej vitit 1972 në mes të qytetit të Vlorës, tek sheshi i flamurit. Ai ka një lartësi prej 17 metrash. Figura e Ismail Qemalit që ndodhet ne mes rrethohet nga disa luftëtarë me armë në duar, e mbi të gjithë qëndron një djalosh që shpalos krenar flamurin e pavarësisë.
Ndër to radhiten edhe veprat e tjera si "Shote Galica" në Kukës, "Kushtrimtari" në varrezat e dëshmorëve në Bajram Curri, përmendorja e "Baba Faja Martaneshit" në Mat, monumenti e "Ndrecës" në Mirditë, në Durrës ajo e dëshmorit të parë të Luftës Nacional-Çlirimtare Mujo Ulqinakut, në Vlorë përmendorja e atentatorit të Esat Pashë Toptanit, Avni Rustemit, përmendorja Bijtë e saj në Korçë, monumenti i Kostandin Kristoforidhit në Elbasan, disa prej të cilave janë realizuar në bashkëautorësi.
Të karakterit intim janë disa buste luftëtarësh[3], portete individësh[4], skulptura aktesh trupash femërorë[5] si dhe dekorime veprash të tjera profane dhe sakrale.
Akuzat pas vdekjes për përfshirje në krimet e komunizmit[redakto | redakto tekstin burimor]
Në vitin 2009, Partia Demokratike e Shqipërisë përmes kryetarit te saj Sali Berisha dhe ish-ministrit te drejtësisë Aldo Bumçi ka hedhur akuza se Kristaq Rama si anëtar i Presidiumit të Kuvendit Popullor, ka firmosur, së bashku me Ramiz Alinë e anëtarët e tjerë, dënimin me varje në litar të poetit Havzi Nela në vitin 1988.[6] Më herët Gazeta 55 pati publikuar një artikull ku e akuzonte Kristaq Ramën si firmëtar në varjen e poetit[7] si dhe për dënimin me vdekje të Enver Osmanit një të riu nga Dibra.[8]
Literatura[redakto | redakto tekstin burimor]
Kristaq Rama, Suzana Varvarica, Zenit (Sh.B.): Kristaq Rama: Monografi. Zenit, 2004, ISBN 9789992794838, Fq. 256.
Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]
- ^ Lidershipi i Partisë Socialiste
- ^ Monumenti Nënë Shqipëri - Vepër e autorëve Kristaq Rama, Muntaz Dhrami dhe Shaban Hadëri
- ^ Skulptura të Kristaq Ramës: Buste të luftëtarëve
- ^ Skulptura të Kristaq Ramës: Portrete
- ^ Skulptura të Kristaq Ramës: Femra të zhveshura
- ^ Gazeta Standard(nga Infoarkiv) - Varja e Havzi Nelës, PD zbardh vendimin dhe firmën e Kristaq Ramës
- ^ 1988-Kristaq Rama firmosi vendimin me vdekje në litar për Havzi Nelën
- ^ Kristaq Rama, firmë për ekzekutimin e të riut nga Dibra
Lidhje te jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Artisti i Popullit Kristaq Rama - Monumente (Fotoalbum)
- Dokumenti i dënimit me vdekje të poetit Havzi Nela - Wikipedia File
Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]
-
Commons: Kristaq Rama – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
- Lista e skulptorëve shqiptarë
lus_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lus_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn