als_Latn dik_Latn sag_Latn
Balada e famshme e Goethe-s, (Der Zauberlehrling, 1797) apo në shqip: Nxënësi i Magjistarit, ofron alegorinë më të mirë për atë se si Marksi e konceptonte kapitalizmin, për të cilin ai në mënyrë të paharrueshme përshkroi se si karakterizohet nga një lloj magjie — “Magjinë që i rrethon produktet e punës kur ato marrin formën e mallrave.”
Nën mënyrën kapitaliste të prodhimit, prodhuesi sundohet nga produkti i punës së tij dhe jo anasjelltas. Puna e gjallë e së tashmes i shërben punës së vdekur, të akumuluar nga e kaluara. “Ne nuk vuajmë vetëm nga të gjallët, por edhe nga të vdekurit. Le mort saisit le vif! [të vdekurit i mbajnë të gjallët në zotërim!]”
Tek Manifesti, Marksi dhe Engelsi në mënyrë implicite aludojnë tek poema e Goethe-s, duke e krahasuar marrëdhënien që ka shoqëria me kapitalin me “magjistarin që nuk është më në gjendje të kontrolloj fuqitë e botës që ka thirrur përmes magjisë së tij.” Marshall Breman – kritiku marksist reflekton mbi këtë linjë në kryeveprën e tij “All that is Solid: The experience of Modernity” :
“Ky imazh ngjallë shpirtrat e të kaluarës së errët mesjetare, që borgjezia moderne është menduar t’i ketë varrosur. Anëtarët e saj e paraqesin vetveten si racional, dhe jo magjistarë; si fëmijë të Iluminizmit dhe jo të errësirës. Kur Marksi i përshkruan borgjezët si magjistarë – kujtoni, gjithashtu se ndërmarrja e tyre ka nxjerrë popullsi të tëra jashta tokës,” pa përmendur “spektrin e komunizmit” – ai është duke theksuar thellësinë që ata mohojnë. Projektet e imazheve të Marksit, këtu si gjithmonë, japin një ndjenjë të çudisë për botën moderne: Fuqia e saj vitale është e verbër, e madhe, përtej çdo gjëje që borgjezia mund ta ketë imagjinuar, lëre më llogaritur apo planifikuar. Por, imazhet e Marksit poashtu shprehin atë se çfarë duhet të shoqërojë çudinë tonë: një ndjenjë tmerri. Për atë se kjo botë e mrekullueshme dhe magjike gjithashtu është edhe demonike dhe tmerruese, duke u lëkundur jashta kontrollit, duke kërcënuar të shkatërrojë verbërisht përgjatë kohës që lëvizjes. Anëtarët e borgjezisë shtypin edhe çudinë edhe tmerrin për atë që kanë krijuar: këta posedues nuk duan ta dinë se sa thellë janë të poseduar.”
E gjithë kjo mund të duket krejtësisht e njohur për lexuesit e vëmendshëm të Marksit. Duke theksuar këtë aspekt të veçantë dhe të dyfishtë, nga e cila të gjitha gjërat duket se sjellin mohimin e tyre, Marksi vërejti: “Në ditët tona, gjithçka duket e zënë me të kundërtën e saj: Edhe pse kemi makinerinë e talentuar me fuqi të mrekullueshme për të shkurtuar shfrytëzimin e punës e njerëzore, ne jemi ende dëshmitarë të urisë. Burimet e reja të pasurisë, sikur të vinin nga një magji e çuditshme shndërrohen në burime të dëshirës për më shumë. Fitoret e artit duket se blihen nga humbja e karakterit.”
Për ta ilustruar këtë, në vegzën lart mund ta gjeni filmin e animuar nga Walt Disney Fantasia, që fillon me Mickey Mouse-in, këtë figurë që edhe Walter Benjamini, por edhe Sergei Eisenstein e panë si figurë revolucionare në fillimvitet e 30’ta. Kapitali këtu shfaqet si një magji për të lehtësuar punën e nevojshme dhe fshesat e zënë nga magjia si imituese të makinerinë moderne. Gjithçka punon në mënyrën më të mirë. Prodhimi e pushton pronarin, duke rezultuar me një mbiprodhim që mbushë pellgjet e ujit.
Në vegzën poshtë mund ta shkarkoni edhe poemën e Goethe-s “The Sorcerer’s Apprentice” në PDF.
The Sorcerer’s Apprentice – Johann Wolfgang von Goethe
Marrë nga: Ross Wolfe
Përktheu: Glauk Tahiri
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn