als_Latn dik_Latn sag_Latn
-
-
-
Maj 19, 2014 - Izeir Mustafa tregon se me shumë vështirësi ka ndërtuar dy shtatore në emër të dashurisë së përjetshme për Amerikën derisa ato vazhdojnë të kritikohen. Dy profesorë amerikanë çuditen me adhurimin kosovar të shtetit të tyre, teksa Agim Rexhepi i Shoqatës “Miqtë e Amerikës...” thotë se është shumë më mirë që ekzistojnë shtatoret Në maj të vitit 1999 një helikopter “Apache” i Ushtrisë Amerikane, u rrëzua në malet e Shqipërisë Veriore, teksa kryente një fluturim jo shumë larg kufirit me Kosovën. Atëherë humbën jetën pilotët David Gibbs dhe Kevin Reichert, ndërsa arsyet e rrëzimit mbetën të paqarta. Ishte koha kur ndodhnin bombardimet e NATO-s, ndërsa forcat e UÇK-së kryenin operacionin “Shigjeta”, kurse kishte edhe opsione që “Apache-t” amerikanë t’u prinin nga ajri guerilasve kosovarë në betejat përfundimtare të çlirimit. Pak përpara përvjetorit të 15 të vdekjes së dy pilotëve, pushteti lokal i Prizrenit, i shtyrë nga ai qendror, ka vendosur t’i zbresë ushtarët amerikanë në trajtë memoriali, brenda në qytetin e dytë për nga madhësia në Kosovë. Projekti i memorialit është në fazën fillestare, ndërsa nuk dihet ende se si do të duket. Zëdhënësi i Komunës së Prizrenit Ymer Berisha tregon tokën komunale ku ai do të zërë vend. “Meqë dy pilotë amerikanë kanë humbur jetën gjatë bombardimeve, ne kemi ndarë një lokacion në afërsi të kompleksit tregtar ‘Ben- Af’, afër ndërtesës ‘Miri’ dhe do të jetë një hapësirë e mjaftueshme për ngritjen e këtij monumenti i cili do të komunikojë me të gjithë qytetarët e Kosovës, por edhe ata të huaj”, shpjegon Berisha. Sipas tij “monumenti mund të jetë një simbolikë, por mund të jenë edhe figurat e dy pilotëve të vrarë. Për momentin gjithçka është e hapur”. Agim Rexhepi, kryetar i Shoqatës “Miqtë e Amerikës dhe Bill Clintonit”, dëshiron tender ndërkombëtar për këtë projekt. “Duhet të shpallet një konkurs ndërkombëtar dhe të mos kursehen mjete për këtë qëllim. Në projekt duhet të pasqyrohen vlerat e theksuara artistike, të jetë sa më i madh dhe të jetë në një pikë që vërehet nga larg. Po ashtu mendoj që duhet të jetë shumë i ndriçuar”, thotë Rexhepi. Por memoriali që do të ndërtohet nuk është e vetmja vepër falënderuese e shqiptarëve të Kosovës për ndihmën e Amerikës në momentet e vështira. Nga “Veterniku”, njëra nga portat hyrëse të Prishtinës, mund të shihen konturat e imitimit kosovar të “Shtatores së Lirisë”, të vendosur mbi hotelin “Victory”, teksa kur i afrohesh qendrës së kryeqytetit nga aeroporti nëpër “Dardani”, të del përpara shtatorja e Bill Clintonit, presidentit amerikan të kohës së luftës së Kosovës. Të dy shtatoret i ka ndërtuar skulptori nga Podujeva Izeir Mustafa në shenjë respekti për shtetin e fuqishëm. Të parën me porosi të pronarit të hotelit “Victory” dhe të dytën me ndihmën e Shoqatës “Miqtë e Amerikës dhe Bill Clintonit”, kur ky projekt i nisur nga Banka Private e Biznesit ishte para dështimit. Shtatorja e tij e lirisë është e lartë gjashtë metra, ndërsa monumenti origjinal i vendosur në “Manhattan” të New Yorkut, pa bazament është gati tetë herë më i lartë. Edhe Franca që ia dhuroi “Shtatoren e Lirisë” Amerikës në vitin 1886, në dhjetëvjetorin e pavarësisë së ShBA-ve, është shumë më e madhe se Kosova. Leutrim Fishekqiu, skulptori dhe organizatori i “Skulpfest-it”, një festivali të ndërtimit të skulpturave nga akulli në Prizren, mendon se kjo nuk është mënyra se si duhet falënderuar Amerika. “Sipas mendimit tim, kopijimi i një statuje si ajo e lirisë e vendosur në kulm te hotel ‘Victory-së’, nuk është mënyrë e duhur për ta shfaqur respektin ndaj ShBA-ve (pa dashur të hyj në vendin se ku është vendosur dhe mënyrën se si është punuar)”, thotë Fishekqiu. Por Mustafa e mbron punën e tij. “Është një shtatore me të cilën jam shumë i kënaqur. Është shumë e vështirë për t’u realizuar. 90 për qind e punës në të është ‘draperie’ (një skalitje e veshjes femërore në statuja)”, thotë Mustafa. Gazeta Jeta në Kosovë ka tentuar që të marrë përgjigje nga pronari i hotelit Victory, Bedri Selmani, por ai nuk ai ende nuk është përgjigjur. Sociologu Artan Muhaxhiri dhe skulptori Leutrim Fishekqiu kanë vërejtje edhe për shtatoren e Bill Clintonit. “Realizimi i saj artistik dhe niveli estetik janë ofendues edhe për kosovarët, edhe për presidentin Clinton. Ajo ka defekte elementare në kompozicion dhe në proporcione”, kritikon Muhaxhiri. “Respekti ndaj tyre mund të tregohet permes demonstrimit të veprave të tyre në mënyrë artistike.. do te duhej te ekzistonte një zonë e veçantë ku do të ekspozoheshin të gjitha këto buste dhe aty do të mund të bëheshin homazhe”, jep zgjidhje Fishekqiu. Por ndihmuesi i vendosjes së shtatores së Bill Clintonit mbron skulptorin Mustafa. “Kur nesër Bill Clinton-i do të vijë në Prishtinë, atje do ta presë Bill Clintoni, pra shtatorja e madhe që shqiptarët ia kanë ngritur Clinton-it. Shtatorja e lirisë në Prishtinë po ashtu do ta presë secilin amerikan. Bota e sotme është botë e simboleve”, thotë Agim Rexhepi nga Shoqata “Miqtë e Amerikës dhe Bill Clintonit”. Me shtatoren e Clintonit nuk është i kënaqur as vetë autori. “Por më e rëndësishmja është që shtatorja e mikut të madh të Kosovës është vendosur aty”, thotë ai. Kosova si Franca për Amerikën Adhurimi për Amerikën në Kosovë nuk shprehet vetëm me shtatore. Edhe këngëtarja e njohur e muzikës popullore Shkurte Fejza “ndërroi karakter” kur i këndoi edhe anglisht shtetit që na ndihmoi. “USA, USA, for Albanians light of day, ...side by side, today Kosova is alright(ShBA, ShBA, për shqiptarët dritë e diellit(ditës),..., krah për krah, sot Kosova është si duhet)”, këndoi me zemër Fejza, teksa kanali publik RTK mban koncert të përvitshëm për 4 Korrikun-Ditën e Pavarësisë së Amerikës. Sociologu Muhaxhiri përveç shtatoreve nuk i vlerëson as format tjera të proamerikanizmit kosovar. “Format tjera si ... koncerti tradicional për nder të 4 Korrikut- Ditës së Pavarësisë së Amerikës, janë shndërruar në kiç dhe klishe”, thotë Muhaxhiri. Në ditën e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, të dielën e 17 shkurtit 2008, pas flamujve kuq e zi më së shumti në festë u përdorën flamuj amerikanë. Më 10 qershor të vitit 2007, teksa vizitonte Tiranën në ditën e shënuar kur festohet përvjetori i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, organizatës që u mundua t’i bëjë bashkë shqiptarët në një shtet në vitin 1878, kryetari i atëhershëm amerikan George W. Bush tha fjalinë: “Mjaft është mjaft. Kosova do të jetë e pavarur”. Tetë muaj më vonë Kosova ishte e tillë, ndërsa katër vjet më pas, në vitin 2011 në Fushë-Krujë iu ngrit një shtatore presidentit Bush. Sociologu Muhaxhiri mendon se e vetmja gjë e mirë që e kanë bërë kosovarët në raport me Amerikën, është pritja madhështore që u është bërë zyrtarëve të këtij shteti kur ata kanë ardhur në Kosovë. “Deri më tash, falënderimin kemi arritur ta shfaqim vetëm me anë të emocioneve të drejtpërdrejta - siç janë pritjet masive dhe entuziaste me rastet e vizitave të përfaqësuesve aktualë dhe atyre të dikurshëm të Amerikës, si Bill dhe Hillary Clinton, Joe Biden, Madeleine Albright”, thotë Muhaxhiri. Profesoresha Alicia English që jep mësim në Universitetin Amerikan të Kosovës (AUK) dhe jeton në vendin tonë, tregon se në fillim është çuditur me proamerikanizmin kosovar. “Është mirë sepse shumë njerëz nuk e duan Amerikën. Por kur kam ardhur për herë të parë këtu ishte disi e çuditshme,” thotë ajo. Kolegu i saj Michael Waschak, gjithashtu profesor në AUK, e kishte të njëjtën ndjenjë kur erdhi së pari, por tash mendon se proamerikanizmi kosovar po zbehet. “Njerëzit normalë janë pro-amerikanë, kurse të tjerët janë arrogantë ndaj teje, kërkojnë që të largohemi. Kosova është duke u kthyer në një Francë”, thotë Waschak. Franca e pushtuar nga Gjermania e Hitlerit gjatë Luftës së Dytë Botërore u çlirua edhe nga forcat amerikane, ndërsa ishte shumë falënderuese ndaj tyre, për ta zëvendësuar më vonë këtë ndjenjë ndonjëherë edhe me kundërshtime të hapura ndaj politikave globale të ShBA-ve. Por Agim Rexhepi, drejtues i Shoqatës “Miqtë e Amerikës dhe Bill Clintonit” nuk lejon që ndjenja antiamerikane të zënë vend në Kosovë. Ai falënderimin për Amerikën e konsideron mision dhe e lidh me patriotizmin. Shqiptarët e Kosovës edhe e idealizojnë Amerikën, sidomos ish-presidentin Bill Clinton. Elda Morina e ka një lokal ku shet rroba shumë afër statujës së Bill Clintonit në “Dardani”. Ajo e ka emërtuar atë me emrin e gruas së tij, Hillary. Këtë vendimin nuk e ka marrë vetën në shenjë falënderimi për Amerikën. “Arsyeja ka qenë se ne të gjithë e dimë çfarë Amerika ka bërë për ne. Por kur e kemi parë se aty është edhe Billi, atëherë vendosëm me i bë bashkë ata”, sqaron ajo. Te lokali i saj kishte hyrë papritur Hillary Clinton gjatë një vizite në Kosovë në vitin 2010, në cilësinë e sekretares amerikane të shtetit, teksa ishte ndalur për ta shikuar nga afër shtatoren e burrit të saj. Kjo i ka ndihmuar biznesit të Morinës. “Pas asaj vizitës kemi pasur më shumë vizita nga klientët, por edhe ka pasur shumë të huaj që kanë ardhur këtu dhe janë fotografuar. Atyre u është dukur mjaft interesant kjo gjë”, tregon Morina. E bija e Bill Clintonit Chelsea, e vetmja që mungon nga kjo familje në Prishtinë, rishpërndau në fillim të majit një postim në Twitter, ku shihet nëna e saj Hillary teksa pozon pranë shtatores së Bill Clintonit. “Fotografi e mahnitshme e dy prindërve të mi në Kosovë”, komentoi Chelsea në këtë rrjet social. Shqiptarët e Kosovës u lanë edhe fëmijëve të tyre emra Billklinton e Tonibler dhe të figurave tjera amerikane e evropiane që ndihmuan çlirimin e Kosovës. Gazeta Jeta në Kosovë shkroi në vitin 2012 pë emra të tilë. Profesori i AUK-ut Michael Waschak nuk pajtohet me emra të tillë. “Mendoj se ata [prindërit] janë të çmendur nëse i pagëzojnë fëmijët e tyre ashtu”, çuditet Waschak.
komento përmes
unk unk unk als_Latn als_Latn