als_Latn bos_Latn ron_Latn
Mund ta vonojme vdekjen?
Pavaresisht se jetojme ne nje univers ku ndryshimi eshte e vetmja gje konstante, siç thote edhe fjala e urte, ne, njerezit jemi thelbesisht te dhene pas idese se perjetesise. Filozofi Rilke besonte se, vdekja jone, por edhe e te dashurve tane, mbetet tmerresisht e pakuptueshme, edhe pertej konceptualizimit me abstrakt.
Shkrimtari Randall Hayes dhe animatori Anton Bogaty, me ane te nje filmi te shkurter (videoja e animuar) ndjekin gjurmet historike te besimeve e mosbesimeve tona rreth vdekjes, realitetit biologjik te saj dhe perparimeve te ardhshme qe mund te na sjelle shkenca per te siguruar pavdekesine.
Permbledhja e leksionit te Hayes dhe Bogaty
Njerezit jane mahnitur nga vdekja dhe ringjallja. Thuajse çdo besim ne bote ka interpretime per ato. Po a eshte e mundur ringjallja? Dhe cili eshte dallimi mes nje njeriu te gjalle e nje trupi te vdekur? Nje teori antike, e quajtur vitalizem, pretendonte se njerezit ishin unike, pasi perbeheshin nga nje substance ose energji e veçante, qe perbente thelbin e jetes. E quajtur si “chi”, humor, gjaku i jetes, besimi te kjo esence ishte e zakonshme ne bote dhe ende vijon te jete prezent te disa njerez.
Vitalizmi filloi te zbehej ne boten perendimore, pas Revolucionit Shkencor ne shekullin XVII. Rene Dekard shpiku krijoi se trupi i njeriut nuk ishte i ndryshem nga çdo makine tjeter dhe vinte ne jete nga nje shpirt i krijuar nga hyjnite, qe gjendej te gjendra pineale. Ne 1907, Dr. Duncan McDugall pohoi se shpirti kishte mase dhe beri eksperimente per ta provuar ate, edhe pse ato deshtuan.
Ku na çojne keto teori te veçanta? Deri tani dime se jeta nuk perbehet ne nje substance magjike, por nga proceset biologjike. Per t’i kuptuar ato, duhet te hyjme ne brendesi te qelizave individuale, ku ndodhin reaksione kimike te vazhdueshme, qe furnizohen nga oksigjeni dhe glukoza. Qelizat e perdorin energjine per rritje dhe riprodhim.
Trupat tane e konvertojne ne molekulen qe permban energji qe quhet ATP. Qelizat e perdorin kete energji per riparim, rritje dhe riprodhim. Fenomeni universal i entropise shpjegon se molekulat shperndahen ne menyre rastesore nga perqenrimi i larte te ai i ulet, madje edhe duke u ndare ne molekula me te vogla. Ndaj, qelizat duhet ta kontrollojne entropine dhe ta perdorin energjine, ne menyre qe te sigurojne funksionet biologjike. Prishja e ketyre “rregullave” shkakton vdekjen. Kjo eshte arsyeja pse organizmat nuk mund te kthehen ne jete, pasi vdesin. As frymemarrja artificiale, as elektroshoku nuk mund ta rikthejne ate ne jete. Edhe mrekullite mjekesore mund ta vonojne ose parandalojne vdekjen, por s’mund ta eleminojne ate.
Mirepo, ne te ardhmen, pika e moskthimit mund te shtyhet edhe me. Dihet se disa kafshe mund te zgjasin jetegjatesine e tyre apo t’u mbijetojne kushteve ekstreme te motit, duke ngadalesuar proceset biologjike derisa virtualisht te “ndalen”. kerkimet ne krioniks shpresojne te arrijne te njejten gje, duke i ngrire njerezit per t’i ringjallur me vone, kur te jete shpikur nje teknologji me e perparuar. Nese qelizat ngrihen, ka shume pak levizje dhe difuzioni ndalon. Levizja e tyre mund te rikthehet ne pozicionet origjinale me nanorobote. Kjo nuk eshte gje tjeter veçse nje rishperndarje e entropise qelizore.
Burimi: Gazeta Shekulli
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn