als_Latn dik_Latn sag_Latn
Gjaku është unik ndërmjet të gjitha indeve të trupit. Me anë të rrjetit të enëve të gjakut të trupit, gjaku transporton çdo gjë që duhet të kalojë nga një vend në tjetrin, të tilla si:
- Oksigjen në të gjitha indet në trup;
- Mbeturinat e produkteve në organ-et nxjerrëse, siç janë veshkat dhe mushkëritë;
- Antitrup-at dhe qelizat e bardha të gjakut në vendet ku janë të nevojshme për të luftuar infeksionin; dhe
- Nxehtësinë nga pjesët e brendshme të trupit për të mbajtur temperaturën e trupit të qëndrueshme.
Gjaku përbën rreth 8% të peshës trupore të trupit, ai është rreth 5 herë më i trashë sesa uji. Ajo që ne kuptojmë me “gjak” është që ai nuk është një substancë e vetme, por i përbërë nga disa komponentë, të cilët kanë funksione të ndryshme.
Komponentët
- Qelizat e kuqe të gjakut: Ato prodhohen në palcën e eshtrave dhe përmbajnë hemoglobinë.
- Qelizat e bardha të gjakut (leukocite): Këto janë pjesë të sistemit të mbrojtjes së trupit.
- Trombocitet: Trombocitet prodhohen edhe në palcën e eshtrave. Ka rreth 250 milionë trombocite në një mililitër gjak.
- Plazma: Plazma është një lëng i verdhë, i qartë. Ai përbëhet nga rreth 70% ujë, plus minerale të tilla si natrium, kalcium dhe kalium, dhe një varg proteinash vital-e, faktorë të koagulim-it, dhe albuminë. Ajo transporton karbohidratet, yndyrat, hormonet dhe antitrupat, dhe gjithashtu transporton produktet e mbeturinave në veshka.
Zemra zakonisht pompon gjak rreth trupit në rreth një minutë.
Gjakderdhja
Normalisht, gjaku rrjedh përmes enëve të gjakut, por në qoftë se një enë gjaku është dëmtuar ose prishet, atëherë gjaku rrjedh jashtë, duke shkaktuar gjakderdhje. Kur kjo ndodh, një sërë reaksionesh kimike vihen në lojë për të ndaluar gjakderdhjen dhe për të parandaluar dëmtimin e mëtejshëm. Në thelb, ky proces ndodh si vijon:
- Trombocitet rrinë në vendin e lëndimit. Trombocitet ndalojnë humbjen e gjakut nga enët e vogla të tij;
- Kimikatet e njohura si aktivizues të koagulimit lëshohen nga qelizat e indeve të dëmtuara dhe nga vetë trombocitet;
- Nëpërmjet një seri reaksionesh kimike në gjak, formohet një proteinë e njohur si fibrinë;
Faqja: 1 2
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn