als_Latn bos_Latn ron_Latn
Nishani: Presidenti duhet te realizoje dhe te zbatoje ate, cka Kushtetuta parashikon
Presidenti i Republikes, Bujar Nishani dha nje interviste per emisionin “Fakt” te televizionit “UTV NEWS” me gazetarin Clirim Peka dhe me pjesemarrjen e kater analisteve te njohur: Artur Zheji, Ylli Rakipi, Artan Hoxha dhe Andi Bushati.
Gazetari Clirim Peka: Zoti President, edhe njehere ju falenderoj! Mire se erdhet ne “Fakt”, ne kete studio te improvizuar ne Pallatin e Brigadave, ne kete panel analistesh! Po e ritheksoj, ne 22 vjet asnje Kryetar shteti nuk ka pasur nje perballje me analistet me te njohur ne vend. Edhe njehere faleminderit! Po e filloj menjehere me pyetjen e pare. Keni rreth gjashte muaj President, keni marre kryesisht vendimet qe konsideroheshin me te veshtirat, vendime qe ne fakt sillnin dhe debatin rreth Presidentit. Cilin prej vendimeve deri me sot e keni marre pa pelqimin e shefit te mazhorances?
Presidenti Nishani: Varet se cili eshte kendveshtrimi juaj qe thoni “pelqimin e Shefit te mazhorances”. Ne fakt, disa nga vendimet e Presidentit lidhen drejtpersedrejti me bashkepunimin me Kuvendin e Shqiperise, ku, mazhoranca e opozita, kane te drejten e tyre te parashikuar ne Kushtetute dhe ne ligje, te cilet duhet te miratojne dekretet e Presidentit. Nese e keni fjalen ne kete sens, atehere mund t’ju them qe metoda ime e punes padyshim eshte qe te ofroje kontributet e mia per shoqerine, permes te drejtave te mia kushtetuese, duke ecur ne bashkepunim me institucionet e tjera, por gjithmone duke ruajtur integritetin, duke ruajtur te drejten dhe tagrin kushtetues te Institucionit te Presidentit te Republikes. Ajo qe une ndiej sot pas disa vendimesh, me qe ju i referoheni disa vendimeve te Presidentit te Republikes, te cilat kane qene objekt diskutimi i jetes publike dhe te aktoreve politike, mund te them qe ndihem mire per faktin se ne gjykimin tim, ne perceptimin tim, opinioni publik ka konstatuar ate cka une kam premtuar qe diten e pare te hyrjes ne zyren e Presidentit te Republikes. Pra, ne kete kontekst mund te them qe veprimet e Presidentit te Republikes duhet te jene ne radhe te pare ne perputhje me Kushtetuten, duhet te jene ne respekt te plote te integritetit te Institucionit te Presidentit te Republikes dhe duhet te shkojne ne harmoni me pritshmerite e opinionit publik, padyshim ne bashkepunim me aktoret e tjere, per sa kohe proceset jane te tilla qe realizohen apo konkludohen permes akteve, ku disa aktore jane te perfshire.
Zoti Artur Zheji: Zoti President, ne nje republike parlamentare Presidenti eshte personi garant per te gjitha palet dhe praktikisht, pavaresisht procedures se zgjedhjes, pavaresisht konsensualitetit qe parashikonte Kushtetuta e pandryshuar, megjithate funksioni ne raport me Kushtetuten aktuale eshte mbi palet. Pyetja ime eshte fare e thjeshte, ne keto gjashte muaj keni pasur ndonje takim me liderin e opozites? Dhe nese nuk na rezulton nga takimet qe keni pasur, mund te duket dhe retorike, por, a ka nje agjende per te takuar palet, per t’u konsultuar me palet? Te pakten, ne perceptojme te qenit mbi pale, po s’takove palet, ndoshta ngelet retorike e Presidentit mbi pale?
Presidenti Nishani: Plotesisht e ndaj pikepamjen tuaj, me gjykimin tim, se Presidenti i Republikes duhet te kete kontakte normale dhe frekuente me perfaqesuesit e paleve apo aktoreve politike, ashtu sic ka ne nje kendveshtrim tjeter, kontakte te vazhdueshme me drejtues te institucioneve kushtetuese te vendit. Ka pasur momente kur Presidenti ka organizuar takim me perfaqesues te paleve. Meqe ju iu referuat opozites, natyrisht ne castet e takimit me opoziten, opozita eshte perfaqesuar jo me Kryetarin e Partise Socialiste, eshte perfaqesuar me Kryetarin e pakices ne Kuvend, pra, te Grupit Parlamentar, me zotin Ruci. Absolutisht jam i hapur, jam i gatshem dhe nuk ka asnje kompleks apo dyzim per t’u takuar me zotin Rama. Ndoshta nga pikepamja e menyres se organizimit, kjo i takon ne fakt Presidentit per te ofruar dhe drejtuar nje ftese per t’u takuar, por ne rastet kur ka nje objekt per te realizuar takimin, dhe ne rastet kur ka pasur nje objekt per te bere nje takim, Partia Socialiste, meqe po i referohemi partise, qe eshte partia me e madhe e opozites, eshte perfaqesuar me Kryetarin e Grupit Parlamentar te saj.
Zoti Artur Zheji: Nje ftese e posacme nuk ka ndodhur dhe nuk eshte ne agjende. Meqe jemi perpara nje fushate elektorale, garantizmi presidencial eshte nje koeficient i domosdoshem demokratik.
Presidenti Nishani: Une e shoh te ardhmen e afert padyshim si nje mundesi shume te mire per te pasur nje takim edhe me Kryetarin e Partise Socialiste. Por edhe njehere, ftesat jane adresuar per objekte te caktuara dhe ceshtje te caktuara, le te themi, sic kane pasur te bejne me infrastrukturen zgjedhore, me daten e zgjedhjeve apo me ceshtje te tjera. Ftesa natyrisht ka qene e konceptuar per palet politike. Ajo qe eshte kryesore ne gjykimin tim, eshte se nuk shoh te kete ndonje ngurrim, ndonje dyzim apo ndonje ngerc qe mund te pengoje nje takim te tille. Absolutisht nuk ka. Dhe nga ana tjeter, ajo qe une konstatoj dhe qe evidentoj, eshte qe Presidenti duhet te jete inicues i ketij takimi.
Zoti Artur Zheji: Ju?
Presidenti Nishani: Po, pikerisht.
Gazetari: Megjithate, meqenese jemi tek kjo pyetje e zotit Zheji, zoti President u shpreh, se duhet te jete inicues i ketij takimi. Ne mos gabohem, pavaresisht se paraardhesi juaj, zoti Topi eshte zgjedhur ne menyre shume me te kontestuar per shkak te njefare trafikimi votash ne 2007-en nga opozita, pa deshiren dhe me nje kundershtim te forte te Kreut te opozites, vetem pak dite apo pak jave pasi Kreu i Shtetit, zoti Topi u ul ne zyren e Presidentit, ka ftuar ne nje takim dhe kemi pare nje takim Topi-Rama.
Presidenti Nishani: Nuk ka ndonje gje te keqe. Eshte krejt normale, e thashe, edhe une po te kisha pasur nje objekt te caktuar, ku duhet te ishte me cdo kusht zoti Rama, nese do te gjykohej nga zoti Rama qe ne momentin e perfaqesimit te subjektit te tij politik, duhej te ishte vete ai, do te ishte realizuar edhe takimi me zotin Rama, sic eshte realizuar takimi me zotin Ruci. Nuk shoh ndonje ceshtje te vecante ne takimin midis Presidentit te Republikes dhe kryetareve te partive politike.
Gazetari: Ndryshe nga rasti i zotit Topi, qe zoti Rama menjehere u shpreh, tridhjete minuta pas zgjedhjes se zotit Topi President: “Fjala e pare qe mund te them per zotin Topi tani per tani eshte, le t’i vije turp per menyren se si u zgjodh per te tjerat flasim me vone”. Ne raport me ju, nuk eshte perdorur kjo shprehje, pasi realisht nuk jane trafikuar vota, jeni zgjedhur jo me shumice te cilesuar, me shumice te thjeshte, por gjithsesi, nuk ka pasur atakime nga asnjera pale, per sa i perket formes se zgjedhjes. Nuk keni marre epitete “duhet t’i vije turp Presidentit” nga opozita, por akoma ne njefare forme, qofte dhe me nje takim formal, nuk jeni certifikuar nga Kreu i opozites, ndryshe nga c’ndodhi me zotin Topi, vetem nje jave pasi u zgjodh President. A mendoni se do te duhej nje takim me Kreun e opozites dhe me ftesen tuaj ne njefare forme, dhe per t’u certifikuar dhe per te dhene njefare klime besimi nga ana juaj ne drejtim te opozites?
Presidenti Nishani: Per te qene me i drejtperdrejte ndoshta ne konceptin tim, nese flasim per certifikim politik, une nuk besoj qe Presidenti i Republikes ka nevoje per nje certifikim politik te paleve. Nese flasim per nje ceshtje te bashkepunimit dhe te bashkerendimit per ceshtje te rendesishme qe jane ne sherbim te vendit, padyshim qe jane te domosdoshme takimet, konsultat, ndarja e mendimeve, pse jo edhe adresimi i perbashket ne ceshtje qe vertet mund te jene te rendesishme per vendin dhe per shtetin. Ajo qe eshte e qarte ne perceptimin tim, qe, une asnjehere s’jam perpjekur as ta zbus as ta ndryshoj, eshte fakti qe menyra e zgjedhjes se Presidentit ka ardhur ashtu sic e ka parashikuar Kushtetuta ne raundin e caktuar nga shumica. Kjo nuk me ka kompleksuar dhe nuk me komplekson ne asnje cast. Bindja ime me e thelle eshte qe, per Kreun e Shtetit, eshte shume me e rendesishme menyra se si sillet ne ushtrimin e detyres se tij kushtetuese, se sa menyra si zgjidhet. Natyrisht edhe forma ka rendesine e saj, nuk mund te mohoj ne menyre kategorike menyren dhe formen e zgjedhjes, por ne Shqiperi per hir te se vertetes, kemi pasur eksperienca te ndryshme te zgjedhjes dhe te sjelljes. Keshtu qe ne bindjen time personale, te cilen mundohem ta perkthej ne veprimtari institucionale, predominon koncepti i menyres se si sillesh me teper se si je zgjedhur ne postin e Presidentit te Republikes.
Zoti Artan Hoxha: Meqe jemi ne marredheniet e Presidentit me opoziten, eshte nje nevoje qe Presidenti te shprehe unitetin e kombit. Kujtoj qe Edi Rama ne nje emision televiziv tek Sokol Balla u shpreh qe “Presidenti duhet te na jape proven e pare qe eshte i paanshem, i pavarur nga Kryeministri”. Ne daten 28 nentor, Edi Rama ka marre pjese ne pritjen qe ju shtruat ne darke, ne Pallatin e Brigadave. Paksa nervoz, e shfaqi dhe te nesermen. Por fillimisht te nesermen ju shkuat tek Varrezat e Deshmoreve per te nderuar te renet e Luftes se Dyte Boterore dhe ne daten 29 nentor, gje qe nuk e keni bere kur keni qene minister, qe i keni nderuar ata ne date 28, sic e ka dhe qendrimin Partia Demokratike. Edi Rama del me tezen qe ju shkelet ne tre raste protokollin e festes, ne pasditen e 29-es ju bete kete levizje qe une do ta gjykoja edhe si levizje politike, mesazh i respektimit te ligjit per daten 29. A shihni ndonje kunderveprim te Edi Rames per te sfumuar nje veprim tuajin politik apo te dy ngjarjet jane te palidhura? Dhe Edi Rama ende nuk ju ka dhene kredencialet, bile ne nje moment te levizjes suaj si mesazh per te respektuar diten qe dhe te tjeret festojne nje feste, ai ju kunderpergjigjet me nje akuze per shkeljen e protokollit.
Presidenti Nishani: Ju siguroj qe gjate pese viteve te mia si President i Republikes, nuk do te tentoj asnjehere te komentoj politikisht komentet apo deklaratat e drejtuesve politike te vendit. Natyrisht do te mbetem gjithmone strikt i sjelljes institucionale dhe i bindjes sime te brendshme. Interpretimi apo gjykimi i arsyeve, une besoj qe behet ne menyre me te drejtperdrejte nga qytetaret, nga opinionistet dhe nga analistet e jetes politike te vendit. Per t’u kthyer pak ne fillimin e pyetjes suaj, zoti Rama ka qene i pranishem dhe ne ceremonine e inaugurimit si President i Republikes, jo vetem ne ceremonine e 28 nentorit qe eshte pritja qe jep Presidenti i Republikes, qe eshte feste kombetare, feste e te gjitheve dhe ajo ceremoni i takon per ta ndare te gjithe me njeri-tjetrin. Ceshtja e vajtjes sime ne Varrezat e Deshmoreve ne kujtim te 29 nentorit, si dita e perkujtimit te Luftes Antifashiste te shqiptareve, ka qene ne bindjen time me te plote, ne respekt te ligjit pa diskutim, por dhe ne respekt te sensibiliteteve te nje pjese te madhe te shoqerise sone. Natyrisht kjo ka qene teresisht ne pozicionin e Presidentit te Republikes, pavaresisht qendrimit qe kane palet politike ndaj dites se 28 e 29 nentorit per ta festuar si feste te clirimit te tyre. Nese ka pasur nje reagim te tille per te sfumuar, le te themi, nje akt te Presidentit te Republikes, duke e konsideruar ate si akt politik, ju garantoj qe nuk ka qene aspak nje akt politik. Ka qene nje akt institucional, nje veprim i pergjegjesise shtetare, por dhe i respektit ndaj nje pjese te konsiderueshme te qytetareve shqiptare, pavaresisht se ne cfare afilacioni politik jane te pozicionuar apo e adresojne voten e tyre diten e zgjedhjeve. Gjithsesi, kjo do te mbetet nje sjellje e pandryshueshme institucionale e Presidentit te Republikes deri sa te perfundoje mandati.
Zoti Ylli Rakipi: Zoti President, une nuk do ta shihja kete problemin e takimit te Kryetarit te Shtetit me liderin e opozites, si nje moment qe duhet te ndodhe patjeter dhe duhet te krijohet apo duhet te sajohet. Takimi juaj me opoziten sigurisht do te jete institucional, do te ndodhe. Ne jemi nje vend qe kemi momente, kur dalim nga shinat e institucioneve dhe Presidenti mund dhe duhet te jete figura qe perpiqet qe t’i rifuse palet ne shinat qe duhen. Une do t’i rikthehem pyetjes se zotit Peka ne fillim te ketij emisioni, por me konkretisht. Nuk jam as te ky formalizmi, qe ne ceremonine tuaj te 28-nentorit, te festes kombetare, ishte dhe 100-vjetor, dhe mua nuk me erdhi mire qe nga te gjithe qe ishin aty, fjalen me te rendesishme e mbajti, qofte dhe nje njeri shume i rendesishem, sic ishte Kryetari i Partive Popullore, qe vinte nga Evropa. Miku respektohet, por jo deri atje sa protokolli te na tregoje dhe jo fort serioze ne pikepamje te …, aq me teper kur dhe kishim vitin e 100-te te shtetit, idese se shtetit. Por une dua te ndalem ne disa gjera qe me duken me te rendesishme se protokolli apo formaliteti i protokollit. Zoti Peka ju tha se cilin mund te vecojme nje nga vendimet tuaja ose nga qendrimet tuaja qe bien ndesh me qendrimin e mazhorances, me thelle akoma thate Kryeministri. Realisht nuk kemi. Eshte nje e drejta juaj mbase, jo substanciale, vendimi per Kryetarin e Sherbimit Informativ, kerkesa e Kryeministrit dhe pastaj dekretimi juaj. Kemi nje te drejte tjeter qe eshte substanciale, Prokurori i Pergjithshem, qe eshte e drejta juaj, kane qene dy pika keto mjaft te nxehta, sidomos e dyta, mjaft e diskutuar jo vetem tek politika shqiptare, por edhe tek nderkombetaret. Te themi te drejten ishin dy pika te nxehta, te cilat u zgjidhen ashtu sic ishin projektuar dhe u zgjidhen ne menyre te menjehershme. Duhet te shtojme ketu edhe nje moment tjeter qe edhe ai duket i rendesishem, ai eshte qendrim, qe ju duhet te na e thoni qe pse duhej patjeter qe ju te shpreheshit per greven e te perndjekurve politike, qe “ajo eshte politike”, ne nje kohe kur ata nuk e kishin institucionalisht si kerkese? Prapavija ne politiken shqiptare ka plot. Sigurisht qe politika shpesh eshte mbrapa. Mund te ishte Partia Socialiste, mund te ishin partite e tjera qe e ngrinin kete opinion, por gjithsesi, ju u shprehet dhe thate qe une nuk do te merrem, ne mos gaboj, nuk do te merrem me nje gje qe ka kerkesa politike, kur ato nuk ishin institucionale, dhe ne nje plan te pergjithshem, sic ndodh rendom ne bote, ne demokracite institucionale. Domethene nga Kryetari i Shtetit duhet te degjojme qe c’eshte realisht kerkese, jo cfare fshihet mbrapa. Ju u shprehet domethene, u duk sikur ishit pale ne kete rast dhe keto jane tejet te renda.
Gazetari: Pra, le t’i marrim me radhe, ceshtja e pare eshte shqetesimi i zotit Rakipi per fjalen e zotit Martinez.
Zoti Ylli Rakipi: Ajo eshte tek formaliteti…
Presidenti Nishani: I regjistrova pyetjet.
Gazetari: Dhe eshte reagimi i pare i Kryetarit te opozites kunder jush pas ketij protokolli.
Presidenti Nishani: Se pari, une besoj qe fjalimin me te rendesishem e mbajta une ate dite, besoj une. Zoti Martinez ka qene i ftuar zyrtarisht nga autoritetet e shtetit shqiptar, si President i nje grupimi, ku jane te perfaqesuar shumica e kryeministrave, vende anetare te Bashkimit Evropian, si President i nje grupimi, i cili ka influencen me te madhe ne Komisionin Evropian; si President i nje grupimi ku eshte i perfaqesuar zyrtarisht Presidenti i Keshillit Evropian; si President i nje grupimi ku eshte i perfaqesuar zyrtarisht Presidenti i Komisionit Evropian, dhe ka pranuar ftesen e ka ardhur ne emer te kesaj perfaqesie te gjere ne Shqiperi, per te marre pjese ne festimet e 28 nentorit. Dhe une gjykova qe, ne cilesine e Presidentit te Republikes ta ftonim ne pritjen zyrtare qe Presidenti i Republikes organizon, ashtu sic do te ishte i pranishem cdo person, te cilit i eshte adresuar kjo ftese, pavaresisht perkatesise partiake qe ai ka ne vendin e tij apo ne familjen e tij politike. Nuk kishte rendesi ne gjykimin tim perkatesia partiake, sepse ne kemi derguar ftesa per shume personalitete, pa marre parasysh se ciles parti politike i takon personaliteti. Dhe si President i ketij grupimi kaq te fuqishem, gjykova qe te kishte mundesine qe t’i adresohej qytetareve shqiptare dhe vendit ne kete dite te madhe. Dhe ne fjalen e tij, une konstatova pikerisht adresime dhe komente per perparimin e Shqiperise si vend, si komb, si shtet, dhe absolutisht komente qe behen zakonisht ne takimet e partive politike. Duke qene se Presidentja e Kosoves ishte e pranishme gjithashtu atje, dhe edhe me sugjerimin e Protokollit te Shtetit, mendova qe fjalen permbyllese ne kete ceremoni ta kishte Presidenti Republikes. Dhe zakonisht ndiqen keto rregulla protokollare ne aktivitete te tilla ku ka disa foles, Presidenti i Republikes zakonisht ben konkluzionin e takimit.
Per sa u takon vendimeve qe Presidenti ka marre ne lidhje me Drejtorin e Sherbimit Informativ apo me Prokurorin e Pergjithshem, se pari ne te gjitha rastet, Presidenti i Republikes ne menyre strikte ka permbushur detyrimin kushtetues. Nuk ka pasur ne asnje rast cenim te integritetit te pozicionit te Institucionit te Presidentit te Republikes; nuk ka pasur as dalje pertej te drejtes kushtetuese qe ka Presidenti i Republikes dhe nuk ka pasur asnje rast lejimi te cenimit te te drejtave kushtetuese te Presidentit te Republikes. Ne rastin e Drejtorit te Sherbimit Informativ, eshte e drejte kushtetuese dhe ligjore e Kryeministrit te vendit, i cili percakton kush do te jete drejtuesi i ketij institucioni qe eshte ne menyre te drejtperdrejte ne varesi te Kryeministrit te vendit. Nuk gjeta asnje arsye per te hedhur poshte propozimin e Kryeministrit per ndryshimin e Kreut dhe per kandidaturen perkatese qe u emerua. Nese do te kisha gjetur arsye kushtetuese per ta rrezuar, per te mos pranuar kerkesen e Kryeministrit, padyshim qe do ta kisha mbajtur nje qendrim te tille. Per sa kohe kerkesa ishte teresisht kushtetuese, ligjore dhe bazuar ne argumente, teresisht e drejte e Kreut te qeverise, kam permbushur nje detyrim dhe detyre timen kushtetuese.
Gazetari: Me falni, perpara se te kalojme tek Prokurori i Pergjithshem, meqenese jemi tek Shefi i Sherbimit Informativ, u shprehet se eshte kompetence e Kryeministrit dhe ka varesi te drejtperdrejte nga Kryeministri.
Presidenti Nishani: Po.
Gazetari: Nuk eshte se kemi ndryshime kushtetuese, pasi ju jeni zgjedhur President i Republikes. Kjo kompetence e Kryeministrit ka qene edhe perpara se ju te zgjidheshit President i Republikes. A keni menduar pse Kryeministri nuk e ka bere kete kerkese ligjore kushtetuese?
Presidenti Nishani: Nuk e kam menduar asnjehere se s’ka qene e nevojshme te them ndonje gje te tille.
Gazetari: Perpara se ju te shkonit President, pyetja eshte fare konkrete, zoti Berisha me ish-Shefin e Sherbimit, Kryeministri nuk ka pasur thuajse asnje komunikim, pra, per aq kohe sa ka qene Shef Sherbimi zoti Bahri Shaqiri. Pse Kryeministri menjehere pas zgjedhjes se Bujar Nishanit, President i Republikes, ushtroi kete te drejte kushtetuese per te zgjedhur nje Kryetar te Sherbimit, me te cilin ai mund te punoje? Dhe a ka pasur nje marreveshje paraprake ndermjet jush, zotit Berisha apo zotit Meta, per keto ndryshime te drejtuesve te institucioneve kushtetuese?
Presidenti Nishani: Perse e ka zgjedhur Kryeministri, kete pyetje duhet t’ia adresoni Kryeministrit. Ndersa per pjesen e dyte te pyetjes suaj, ju garantoj ju dhe opinionin publik qe nuk ka pasur jo marreveshje, por asnje bisede paraprake per ceshtje te tilla, absolutisht. Per me teper qe une kam nje eksperience te gjate dhe ne qenien si pjese e kabinetit qeveritar, si minister i nje qeverie te caktuar, i nje mazhorance te caktuar, nuk kam pasur kurre ne pervojen time kushte apo parakushte paraprake ne menyren e ushtrimit te detyres se institucionit.
Gazetari: … Ishim tek Drejtori i Sherbimit Informativ Kombetar.
Zoti Artan Hoxha: U fol ne media qe emerimi i Drejtorit te ri eshte bere pa konsultim me aleatin tone me te madh, amerikanet. A eshte ky nje burim pakenaqesie pra, a ka pasur ndonje pakenaqesi ne kete moment nga amerikanet? Nese po, a eshte rishendoshur raporti me partnerin strategjik, me Drejtorin e ri, pas ketyre muajve?
Presidenti Nishani: Pyetja juaj ka disa momente. Momenti i pare, procedura dhe menyra e ndryshimit jane percaktuar ne Kushtetute dhe ne ligj. Presidenti i Republikes, besoj dhe Kryeministri perpiqen pikerisht ne keto percaktime dhe sipas ketyre procedurave te percaktuara nga ligjet e shtetit shqiptar, te realizojne vendimet e tyre. Se dyti, ne lidhje me qendrimin e partnereve tane dhe miqve amerikane, ka pasur nje deklarate zyrtare te Ambasades per te percjelle qendrimin e Departamentit te Shtetit. Keshtu qe une nuk mund te shtoj, nuk mund te pakesoj apo te bej komente mbi kete deklarate. Dhe e treta, nuk ka pasur asnje pakenaqesi dhe ju garantoj qe marredheniet vijojne te jene po aq te mira, madje jam i sigurt qe, edhe per shkak te angazhimeve me te fundit qe ka pasur drejtuesi i Sherbimit Informativ ne keto marredhenie, ato po shkojne drejt nje rritjeje dhe nje forcimi akoma me te madh te ketij bashkepunimi.
Por nese do me lejoni, do te kthehem tek pyetjet qe beri zoti Rakipi, qe t’i pergjigjem deri ne fund. Ne ceshtjen e Prokurorit te Pergjithshem, une besoj qe pertej debateve qe u zhvilluan ne ambientin publik dhe politik shqiptar, menyra se si rrodhen ngjarjet dhe votimi ne Parlament, tregoi qe jo vetem mazhoranca nuk kishte kundershti ndaj propozimit te Presidentit, pasi ka qene teresisht nje propozim i Presidentit, por dhe opozita nuk pati kundershti ndaj propozimit te Presidentit.
Zoti Ylli Rakipi: Eshte nje procedure.
Presidenti Nishani: Procedura ka nje menyre per ta ankimuar, cdo njeri ka te drejten per t’u adresuar ne Gjykate Kushtetuese, nese ka vertet pretendime per te, por duhet te them qe nuk ishte ceshtje per te cilen mbeti e kenaqur vetem mazhoranca, por besoj qe duke mos pasur nje kundershti nga opozita, besoj qe kemi pasur nje vendim te bazuar ne Kushtetute, por dhe nje vendim racional te Presidentit te Republikes. Ne lidhje me artikulimin per greven e grupit te ish-te perndjekurve politike, nese do te me lejoni ne menyre shume miqesore, jo vetem nje korrigjim, por nje rregullim, nuk ka pasur nje deklarate timen qe kjo eshte nje greve politike, por ka qene nje pergjigje per te nderhyre ne te, dhe kjo ka qene e vertetuar me prononcimet zyrtare te perfaqesuesve te greves se urise, te cilet deklaruan perpara se Presidenti te prononcohej “qe ceshtjet qe ne kemi shtruar, zgjidhen vetem ne rruge politike…”
Zoti Ylli Rakipi: …dhe mund te kene zoti President. Normale.
Presidenti Nishani: … Une kam konstatuar deklarata te pastra politike, dhe perderisa ka deklarata te pastra politike qe i kundervihen ne nje beteje perballjeje politike njeres pales politike, Presidenti i Republikes nuk ka se si te mos e identifikoje kete fakt. Megjithate, kjo nuk e pengoi Presidentin e Republikes qe te deklaronte qe ka qendrim politik, por nga ana tjeter, t’i prese, te bisedoje me ta, dhe natyrisht t’u ofroje dhe ai propozimet e veta qe natyrisht nuk rezultuan te pranueshme nga nje pjese e tyre, dhe me pas pati nje zgjidhje qe te gjithe ne e kemi pare.
Zoti Artur Zheji: Sipas thenieve te korridoreve ka pasur shume nervozizem ne Ekzekutiv per kete pergjigje qe ju keni bere zoti President. Ju ka ardhur ndonje jehone?
Presidenti Nishani: Jo, absolutisht jo! Absolutisht jo!
Gazetari: Megjithate, duke perjashtuar opoziten, eshte i vetmi institucion, i cili pranoi te kontaktonte me grevistet, zoti Nishani. Ekzekutivi e injoroi kerkesen e tyre per takim kategorikisht.
Presidenti Nishani: Une mund te mbaj qendrime per sjelljet e mia institucionale.
Zoti Andi Bushati: Zoti Nishani, une ju degjova me vemendje deri tani tek keto pika qe jane dhe pikat kryesore te ketyre koheve qe juve keni qene ne krye te Shtetit, por mendoj qe ka dy optika. Duke folur pak me pare, thate qe jeni kenaqur nga zgjidhjet qe keni bere, pasi jane zgjidhje kushtetuese dhe ketu nuk besoj se ka njeri ndonje debat. Por une e shoh rolin e Presidentit jo vetem ne nje zbatues skrupuloz te Kushtetutes, por edhe si Kreu i Shtetit qe mundohet qe me frymen e aksioneve te veta, te tregoje qe eshte mbi palet dhe mbi te gjithe shqiptaret. Para se te zgjidheshit ju, madje pa dale emri juaj ne treg, cfare thuhej ne ambientin tone publik qe do bente Presidenti i ardhshem i zgjedhur nga kjo mazhorance, qe do nderronte Kreun e SHIK-ut, u diskutua ketu, do nderronte Prokurorin e Pergjithshem, edhe kjo u diskutua. Prandaj, une ceshtjen nuk e shtroj qe a ishin te ligjshme apo s’ishin keto akte, por a jane keto aktet e nje njeriu qe do te shkeputet nga partia, te ciles i ka perkitur? Eshte stampa me e madhe ose klisheja me e madhe qe do godiste cdo President te zgjedhur vetem me votat e mazhorances. Do te ishte kjo qe diskutuam ketu pra, qe ky President do vazhdoje te jete i bindur ndaj kesaj mazhorance. Mendoni qe ne keto pak muaj qe ju keni ne krye te Shtetit, keni arritur te ngrini nje profil, nje karakter qe shkoi kundra kesaj klisheje? Se mua me duket se me veprimet qe keni bere, vecse keni vertetuar klishene qe ju ka paragjykuar qe para se ta merrni kete funksion.
Presidenti Nishani: Kjo eshte nje ceshtje qe mua me intereson me shume, bindja qe krijon opinioni publik. Ajo qe eshte pergjegjesi e imja eshte qe te sillem ne menyre kushtetuese dhe ne menyre te tille jashtepartizane, sic e profilizuat ju. Te dy vendimet kane qene vendime, per te cilat Kushtetuta dhe ligji e detyronte Presidentin e Republikes te ushtronte detyren e tij. Ajo qe une e kam perceptuar si ikje nga ndikimi partizan, ka qene pikerisht jo thjesht respektimi i detyres si President i Republikes, por portretizimi dhe ofrimi i individeve, te cilet nuk kane pasur asnje ngarkese politike dhe nuk kane manifestuar asnje sjellje partizane ne ushtrimin e detyres se tyre. Nese ne mendojme qe do te mbetemi peng i taktikave elektorale te paleve dhe nuk do te ushtrojme kompetencat tona, e nuk do te permbushim detyren kushtetuese, atehere ne biem ne nje gabim te rende, sepse nuk cojme perpara detyrat tona kushtetuese dhe institucionale. Nga ana tjeter, qendrimi i distancimit nga partia politike dhe nga palet politike, une besoj qe vjen jo tek permbushja e detyres, por tek perzgjedhja dhe profilizimi i individeve, te cilet kane nje rendesi shume te madhe, ne menyren se si sillet institucioni qe ata do te drejtojne. Pra, ne momentin qe ne kemi shkuar dhe i kemi ofruar shoqerise, shtetit, institucionit, njerez te cilet jane teresisht te ftohte nga ndikimi partizan, te paperfshire ne asnje aktivitet partizan, une besoj qe ne kemi dhene nje kontribut pozitiv. Dhe nese kjo analize do te behet nga qytetaret, e nese krijohet bindja tek qytetaret qe, sjellja institucionale ka ecur paralelisht me pergjegjesine qytetare qe duhet te karakterizoje Presidentin e Republikes ne raste te tilla, pra per te qendruar jashte ndikimit, afilacionit partizan, une besoj qe e kemi realizuar misionin tone ne cilesi te mire, ne cilesine e deshiruar. Nese pastaj, njera pale mendon qe per te krijuar pengesa, per te krijuar ngerce institucionale, do te beje interpretime gjithmone te karakterit politik, kjo mbetet per t’u ndare ne opinion.
Zoti Andi Bushati: Zoti Nishani, eshte i drejte problemi i jopartizanizmit apo jo, por mua me duket sikur te dekretosh pa asnje lloj medyshje nje ish personazh te SHIK-ut te para vitit ’97 te Gazidedes, ne Sherbimin e sotem, mund te jete nje akt i ligjshem, por vetem akt jopartizan nuk me duket nga kendveshtrimi im, ne qofte se flasim jo gjithmone per ligje dhe per Kushtetute, por dhe per nje fryme shtensionimi dhe per ngritje te nje karakteri mbi pale.
Presidenti Nishani: Une besoj se nese do te perdorim si nje mase vleresimi per individin, per nje person te caktuar, institucionin ne te cilin ka punuar ne nje periudhe te caktuar, une besoj qe ne jemi se pari ne dhunim te se drejtes se tij. Drejtori aktual, i cili eshte dekretuar nuk ka pasur asnje veprimtari te tij antikushtetuese, pro partizane te artikuluar, te gjetur, apo te evidentuar. Ka qene nje nepunes i nderuar i shtetit, ka punuar ne nje sektor shume te vleresuar, ashtu sic ka pasur tere karrieren e tij si profesionale, por dhe qytetare me nje nivel shume te larte integriteti. Per sa kohe nuk ka pasur te evidentuar, apo dhe te atakuar qendrime te tilla, une mendoj se nuk kemi pse te paragjykojme individe ne menyren se ku kane punuar ne nje periudhe te caktuar.
Zoti Andi Bushati: Per t’i paragjykuar jo, por ju jeni i bindur qe keto qendrime shprehin fryme jo partizane.
Presidenti Nishani: Absolutisht shprehin bindje, qendrime jo partizane, sepse per sa kohe nje individ i tille ne te gjithe veprimtarine e tij nuk ka pasur te evidentuar asnje qendrim partizan, edhe ne ate periudhe te ciles ju i referoheni, atehere askush nuk ka te drejten, aq me teper Presidenti i Republikes te beje paragjykime per individin.
Zoti Andi Bushati: Duhet te ndajme dy gjera, se ka partizane shume te ndershem, jo partizane qe kane luftuar ne ate kohe, por domethene …
Presidenti Nishani: Partiake.
Zoti Andi Bushati: Po, partiake shume te ndershem qe te gjithe jeten e tyre mund te kene qene korrekt me ligjin, korrekt me detyren e tyre, por kjo nuk i ben te preferueshem nga nje njeri qe do te jete mbi palet.
Presidenti Nishani: Une nuk e profilizova kryetarin aktual tek njerezit partizane, por te ndershem. E profilizova, ashtu sic evidenton fakti, tek njerezit jo partizan. Nuk ka pasur asnje lidhje dhe veprimtari partizane te tij.
Zoti Artan Hoxha: Duket me shume interes ky eksplorimi i mundesive per pranimin e Presidentit si uniteti i kombit edhe nga opozita. Te njejtat gjera qe tha zoti Bushati une po i radhis ne kete menyre. Ju pranuat nje propozim per nje Drejtor te Sherbimit Informativ Kombetar, dike, i cili pelqehet nga aleatet tane strategjike sot. Zoti Peka ju kujtoi se ishit i vetmi qe takuat perfaqesuesit e te perndjekurve politike qe ishin ne greve urie. Propozuat nje kandidature per Prokuror te Pergjithshem, i cili u pelqye 359 grade dhe vetem nje grade nuk u pelqye. Megjithate, edhe pse shkuat edhe ne 29 nentor ne Varrezat e Deshmoreve, ndryshe nga zakoni juaj, i partise nga ju erdhet, kjo nuk mjaftoi per opoziten qe t’jua njohe si kredite. Mos jemi ne nje situate pa zgjidhje, se qe Presidenti te fitoje simpatine e opozites duhet te beje nje sherr me Kryeministrin?
Presidenti Nishani: Kjo mbetet ne masen e vleresimit, apo ne kriteret qe kane palet per Presidentin e Republikes. Edhe nje here, une i kthehem asaj pergjigjeje per pyetjen qe me beri zoti Peka. Une gjykoj dhe besoj, si dhe sillem ne menyre te tille qe, Presidenti i Republikes nuk ka nevoje per nje certifikim politik te partive te caktuara politike. Presidenti i Republikes duhet me cdo kusht te realizoje dhe te zbatoje ate, cka Kushtetuta parashikon dhe i kerkon Presidentit te Republikes, te ruaje integritetin e larte dhe profilin e larte te perfaqesimit, qe i kerkohet Kreut te Shtetit dhe, natyrisht, bie dakord dhe me ate adresim qe beri zoti Bushati, qe me aktet e tij, me veprimet e tij duhet te percjelle nje fryme, e cila i perfshin dhe i respekton te gjithe qytetaret, te gjithe grupet politike, te gjitha palet politike. Pra, duke qene brenda ketyre standardeve dhe kritereve, natyrisht, duke ruajtur nje profil shume te larte dhe shume te forte te seriozitetit dhe te integritetit personal, sepse eshte Kreu i Shtetit, une besoj qe kjo do te jete nje mase qe do te vleresohet realisht nga qytetaret shqiptare. Per mua, keto jane sfidat dhe keto jane kriteret mbi te cilat duhet matur dhe duhet gjykuar Presidenti i Republikes.
Zoti Artan Hoxha: Nuk jeni demoralizuar, megjithese keni dhene disa sinjale, ende nga mospranimi i opozites per pozicionin tuaj si President dhe do te vazhdoni ne kete qasje.
Presidenti Nishani: Absolutisht jo, madje, perkundrazi, ajo qe une e kam shprehur dhe me perpara, vleresimi im per opoziten si nje nga aktoret kryesore te jetes publike, te jetes politike ne Shqiperi, eshte nje element, qe Presidenti i Republikes jo vetem e vlereson, por eshte shume i kujdesshem per te qene kontribues dhe bashkepunues ne cdo rast.
Zoti Artur Zheji: Une dua te bej disa pyetje konkrete, meqenese ceshtja e pelqimit dhe e mos pelqimit nuk do te zgjidhet deri ne fund te mandatit tuaj, cdo hap do te shihet me optiken qe nje grupimi politik i intereson, megjithate, personalisht mendoj qe veprimet konkrete ne terren te Presidentit te Republikes do e bejne ate qe ne fund te mandatit te dashur, apo… . Une dua t’ju bej disa pyetje konkrete. Une e ndoqa me shume vemendje fjalen tuaj ne 28 Nentor, qe ishte dhe rasti i 100-vjetorit dhe, ndoshta edhe per ceshtje sensibiliteti, ndaluat tek nje vleresim shume konkret qe ju bete per gjuhen shqipe dhe ndjeva qe kishit formen albanologjike shume pasionante, nderkohe qe ne kemi nje Akademi, qe nuk funksionon, kemi nje Akademi dhe nje albanologji, qe pothuajse nuk ekziston ne kete 100 – vjetor.
Eshte nje drame. Nga ana tjeter, ne Parlamentin shqiptar eshte paraqitur nje rezolute, qe eshte quajtur Rezoluta e Ceshtjes Came, e zotit Idrizi, qe une e perceptoj qe do te krijoje nje debat shume te madh sa i takon rizgjimit te identitetit kombetar te shqiptareve ne lidhje me te drejten e tyre nderkombetare per te rivendikuar akte pronesie, rivendikuar sekuestro te pasurive te palevizshme te shqiptareve, te marra ne ato territore ne menyre abuzive ne baze te nje ligji lufte, qe mbahet artificialisht ne kembe akoma dhe sot. Keto jane detyra shume fisnike, jane momente shume fisnike. Nuk ka rendesi, por kjo rezolute me ne fund mberriti. Eshte nje moment shume i rendesishem kombetar, pavaresisht se kush e solli dhe si e solli. Nga ana tjeter, kam informacion qe, Ambasadori i ardhshem i Republikes se Greqise, qe do te jete ne Shqiperi dhe qe ju dorezoi kredencialet, ka qene rreth tri vite Drejtor i Sherbimeve Sekrete greke.
Kjo tregon nje lloj vemendjeje te vecante, qe tregon diplomacie helene ne raport me Shqiperine. Bera disa pyetje bashke, thjesht ne terrenin konkret, per te ditur a do te jete Presidenti ne rezonance me kombin te tij ne keto momente, qe une i konsideroj te rendesishme, sic eshte momenti tjeter, premtimi publik qe beri Kryeministri sa u perket pasaportave per te gjithe shqiptaret. Ne fund te fundit e drejta per shtetesi eshte e njohur zoti President. Jane keto gjera, jane keto akte qe mbeten. Sigurisht, nuk mund te kete politikan, ju jeni politikan, pavaresisht se sot jeni President, te padiskutuar dhe te pa interpretuar. Ne keto akte si e ndjeni veten? Keni vullnetin per te qene figure aktive dhe e rendesishme, apo mund ta perdorni Kushtetuten si nje lloj perdeje per t’u fshehur ndonjehere?
Presidenti Nishani: Perkundrazi. Kushtetuta e rrit obligimin ne kete sens qe ju e thate dhe per Presidentin e Republikes dhe per cdo qytetar shqiptar, cdo institucion. Ceshtja kombetare eshte ceshtje prioritare per shqiptaret, eshte nje ceshtje, e cila kerkon angazhime shume serioze, kerkon kontribute reale. Ceshtja kombetare eshte e lidhur pazgjidhshmerisht me prosperitetin, me perparimin ekonomik, me perparimin e demokracise per shqiptaret ne Shqiperi, ne Kosove, apo kudo qe ata jetojne. Ceshtja e nenshtetesise: Presidenti i Republikes do te mbeshtese cdo kerkese te vullnetshme qe do te vije per marrjen e nenshtetesise se Republikes se Shqiperise nga te gjithe shqiptaret, ne momentin qe hapesira ligjore krijohet. Pa dyshim, kjo eshte nje e drejte universale dhe nuk ka asnje lloj ndikimi, apo ndryshimi te territoreve, apo te kufijve, nuk ka nje ndikim te tille. Per sa u takon te gjitha ceshtjeve, qe ju cituat, une besoj qe festimet qe ne patem ne 100-vjetor te Pavaresise, perpos harese, gezimit, nje lloj sensibilieti shume te madh, paten ne gjykimin tim nje evidence shume interesante per sa i takon pjeses studimore te historise, analizes dhe evidentimit te ngjarjeve, studimit te arkivave dhe une shpresoj qe ky do te jete vetem nje moment fillimi. Dhe do te desha, si President i Republikes, por edhe ju permes zerit tuaj si analiste, opinioniste, njerez te hapur me opinionin publik, qe krijoni perceptime, opinione, te nxisni shume me teper studiuesit tane, qe t’i adresohen me shume historise, qe ne kemi dhe njohim deri me tani, por me se shumti arkivave, pasi ne kemi ne Shqiperi dhe jo vetem, nje pasuri te madhe arkivore te paprekur, te pacenuar, e cila lidhet drejtperdrejt me historine tone reale. Ne kete kontekst … .
Zoti Artur Zheji: Nuk behet me pune vullnetare.
Presidenti Nishani: Absolutisht qe nuk behet me pune vullnetare.
Gazetari: Zoti President, edhe ne kete rast duket se nuk u le radhe, jo vetem historianeve, por asnjerit, Kryeministri. Dje, ne Komitetin e 100-vjetorit te Pavaresise, per 90-te minuta ka bere leksion mbi historine Kryeministri i vendit. Po i shtojme dhe deklaratave te zotit Zheji dhe ato per bashkim kombetar …
Presidenti Nishani: Por cfare duhet te bejme? Nuk duhet te flasim ne qe jemi te angazhuar ne politike?! Secili ka nevoje te thote mendimin e tij. Ndersa, puna studimore, puna arkivore patjeter eshte detyre dhe duhet lene ne dore te studiuesve.
Gazetari: Zoti President, ju kerkoj ndjese, por edhe Kryeministri, ne 90-te minuta live, i transmetuar nga te gjitha televizionet, t’u flase shqiptareve dhe ministrat qe e shikonin ne kokerr te syrit sikur cfare po thoshte mbi historine e Shqiperise dhe kjo eshte pak e cuditshme dhe jo fort normale.
Zoti Artur Zheji: Te degjojme dhe Presidentin pese minuta.
Gazetari: Kemi deklaraten e bashkimit kombetar. A ka nje koherence ne ato cka thote Kryeministri dhe Presidenti i Republikes, qe eshte Kryetari i Shtetit, kur behet fjale te pakten per politiken e jashtme. Kemi deklaraten e Kryeministrit per bashkim kombetar. Kemi deklaraten e Kryeministrit per pajisjen me pasaporta te shqiptareve kudo qe jane. Jane deklarata elektorale, apo ka dhe nje konsulte ndermjet Kreut te Qeverise me Kreun e Shtetit?
Presidenti Nishani: Konsulte ne cfare drejtimi? Ketu nuk po percaktohen strategji te caktuara, apo udherrefyes mbi te cilet do te ecin institucionet e shtetit. Une besoj qe askush nuk mund te thote sot se eshte e parendesishme qe ne te diskutojme per ceshtjen kombetare, aq me teper, pikerisht sot kur shqiptaret jane kthyer ne kontribues shume te rendesishem te paqes, stabilitetit ne rajonin ku jetojme. Shpeshhere thuhet bashkimi kombetar dhe, ne fakt, une kam krijuar nje bindje qe, ne teresi, ne analizat qe behen, ka nje lloj deshire per te ndryshuar pak sensin e deklaratave. Megjithate, ajo qe eshte e padiskutueshme dhe une kam bindje me te thelle dhe besoj qe cdo shqiptar bashkohet sot me mua qe, ceshtja kombetare sot eshte nje prioritet shume i madh, sepse ceshtja kombetare, lidhet me perparimin, me zhvillimin, me te gjitha dimensionet e shtetit, ku jetojne shqiptaret. Por, le te kthehemi tek pyetjet e zotit Zheji. Une e nisa me ceshtjen e studimeve dhe une personalisht jam i angazhuar te vleresoj maksimalisht, per aq kompetenca sa ka Presidenti i Republikes, dhe te inkurajoj cdo iniciative qe do te behet nga studiues te ndryshem ne lidhje me historine, ne lidhje me gjuhesine, sepse, ne fund te fundit, eshte e vertete ajo qe thate ju se, gjuhesia eshte baza dhe shtylla kurrizore e tere momenteve tona historike. Kjo eshte evidentuar ne fakt edhe nga studiues te huaj, jo vetem shqiptare. Ne duhet ta kemi per krenari dhe duhet te bazohemi fort tek elementi gjuhe, sepse studimi i gjuhes do te na jape fakte te forta te historise sone shume te lashte si komb.
Gazetari: Jo kur e ben zonja Topalli kete gje.
Presidenti Nishani: Edhe nje here, askush prej nesh nuk eshte i ndaluar te shprehe qendrimet dhe gjykimet e tij personale.
Gazetari: Per ta ndryshuar them gjuhen.
Presidenti Nishani: Per sa i takon ceshtjes se rezolutes came, eshte absolutisht e drejta me fondamentale e ketij komuniteti per te kerkuar sensibilitetin e ceshtjes se tyre. Une jam i bindur qe, ceshtja e pronave te komunitetit cam eshte nje ceshtje qe meriton nje zgjidhje te padiskutueshme, eshte nje ceshtje qe do te ktheje nje te drejte themelore te individit tek ta. Permbajtja e rezolutes eshte nje ceshtje qe ne ende presim te trajtohet ne Kuvendin e Shqiperise dhe produkti perfundimtar i saj, padyshim, qe do te jete pjese e analizes dhe e gjykimit publik.
Zoti Andi Bushati: Edhe nje here tek ky debati qe eshte hapur per nacionalizmin, per parullat per bashkim kombetar etj., etj. Une zoti Nishani jam gjithmone ne te njejten linje, ne ate qe i mundon besoj shume shqiptare qe, a po arrini ju te krijoni nje profil te Presidences te shkeputur nga prejardhja juaj politike qe rrjedh nga Partia Demokratike. Me thate per politiken, per politiken e brendshme qe po mundoheni te jeni mbi palet. Mbi nacionalizmin ka pasur nje debat, sidomos pas deklaratave te fundit te Kryeministrit. Nga njera ane eshte Kryeministri i mbeshtetur nga kjo mazhorance. Ne anen tjeter jane aleatet tane, qe nga Uashingtoni deri ne Bruksel, qe e kane fshikulluar ashper kete rritje te dozave te nacionalizmit. Prape ne kete dileme, mendoni se ka pasur teprime te retorikes nacionaliste, te shtimit te saj per qellime elektorale, apo ndoshta po na gjykojne me nje sy me te ashper se c’duhet, Uashingtoni dhe Brukseli?
Presidenti Nishani: Vetem per arsyen, per te qene me i qarte ne pergjigjen time, une do te deshiroja te me ndihmonit, te me citonit se cila deklarate e Kryeministrit ka qene nacionaliste.
Zoti Andi Bushati: Ka disa. Eshte fjalimi ne Shkup, ku, ne qofte se marrim te plote fjalimin, ka pasur nje teme mbizoteruese ne politiken shqiptare, bashkimi i shqiptareve ne Bruksel. Nese e shohim kete, Brukseli, nese permendej ne cdo rast, tani permendet nje ne dhjete here. Nuk eshte hequr dore, por eshte shumuar ideja e nje bashkimi te perbashket ne Bruksel dhe gjithmone qe shqiptaret duhet te punojne per bashkimin e tyre.
Gazetari: Nga Kryeministri, Brukseli ka rene. Ne asnje rast nga data 25 nentor, zoti President, ne nje gje per te cilen besoj se jam korrekt, sepse po e ndjek absolutisht me vemendje per shkak te kesaj teme, Kryeministri i Shqiperise shprehet qartesisht “bashkim kombetar” dhe mundohet te cilesoje albanofobet sipas tij, qe kjo gje nuk do e destabilizoje rajonin dhe kjo eshte nje e drejte e shqiptareve. Nuk ekziston ne asnje rast fjala Bruksel. Kjo deklarate eshte bere per here te pare ne Shkup. Si eshte ndjere Presidenti i Republikes, ju si Kryetar Shteti qe Kryeministri shprehet per bashkim kombetar dhe u ben thirrje vendeve te rajonit te heqin dore nga albanofobia, pasi kjo eshte nje e drejte e shqiptareve, e cila nuk mund te mohohet.
Zoti Andi Bushati: Se ma korrigjove pak pyetjen. Mundet qe te gjitha keto te jene hipoteza te paqendrueshme, por fakti ka bere qe te reagoje dhe Uashingtoni dhe Brukseli. Pra, dicka ekziston.
Presidenti Nishani: Dicka ka pasur, pasi, ne radhe te pare dua te them se, kur flasim per nacionalizem, duhet te kemi parasysh qe nacionalizmi ne koncept, me korrigjoni nese nuk jam i sakte, ne teori dhe ne praktike presupozon urrejtjen ndaj nje pale tjeter. Kjo eshte te pakten ne histori, por edhe ne gjuhesi.
Zoti Artur Zheji: Dhe rivendikim territorial.
Presidenti Nishani: Po, dhe rivendikim territorial ne menyre agresive. Ne asnje rast, jo vetem deklarata qe nuk ka pasur, perkundrazi, te gjitha institucionet shqiptare kane qene shume te kujdesshme per ta fokusuar rendesine e ceshtjes shqiptare si nje prioritet, por pa pasur asnje tendence te rivendikimit territorial, sic e permendi zoti Zheji, per ndryshime kufijsh, apo duke ngjallur urrejtje ndaj fqinjeve, apo te tjereve. Mund te kete pasur zera ne shkretetire, te izoluar qe leshojne deklarata me permbajtje urrejtjeje ndaj te tjereve, por qe keto nuk jane institucionale, nuk jane zyrtare dhe ndoshta keto mund te kene qene arsyet qe dhe disa partnere tanet mund te kene kerkuar qe, deklarata te tilla te behen te paqena. Por, per t’u kthyer tek thelbi i ceshtjes, jo vetem Presidenti ne raport me mazhorancen dhe qeverine, por edhe me opoziten, dhe ne kemi nje fat, qe, ne politiken e jashtme nuk ka qendrime te diferencuara mes paleve politike ne Shqiperi. Shikoni zoti Peka fjalimet e Presidentit te Republikes ne Parlamentin e Kosoves, ne viziten time te pare jashte vendit, ne Bruksel, ne Asamblene e Pergjithshme te Kombeve te Bashkuara, ne Asamblene Parlamentare te Keshillit te Evropes, jane qendrimet zyrtare te Kreut te Shtetit, qe jane qe te gjitha te akorduara me Ministrine e Jashtme, me qeverine shqiptare. Jane te gjitha te nje vije, te nje linje, te nje qendrimi me ate qe ka pasur qeveria ne te shkuaren, qe ka qeveria aktualisht. Prandaj, nese flasim per albanofobi, absolutisht qe, kush thote se nuk ka albanofobi ne rajon e ka gabim. Nuk jane zyrtare nga vendet fqinje, jane te izoluara, jane te individeve te vecante, jane te organizatave te vecanta, por qe ekzistojne dhe, natyrisht, ne do te themi gjithmone qe, forcimi i faktorit shqiptar, i cili eshte nje realitet, eshte nje ane shume pozitive dhe eshte nje kontribut per stabilitetin dhe paqen ne rajon. Nese ne themi qe, faktori shqiptar eshte nje faktor real dhe nje faktor i fuqishem, kjo nuk do te thote qe eshte i rrezikshem, sepse, kurre shqiptaret nuk kane qene provokatore, nuk kane qene agresore, nuk kane qene pushtues dhe nuk e kane ndertuar te ardhmen e tyre mbi fatkeqesine e te tjereve, mbi dhunen ndaj te tjereve, mbi urrejtjen ndaj te tjereve. Perkundrazi, vijme tek ajo qe thate ju, tek shmangia e termit te bashkimit drejt Brukselit, kjo nuk eshte ne fakt korrekte. Gjithmone, dhe procesi ku jemi perfshire dhe procesi ku jane perfshire te gjithe shqiptaret eshte nje proces drejt integrimit evropian. Shqiptaret ne Shqiperi, shqiptaret ne Kosove, shqiptaret ne Maqedoni, shqiptaret ne Mal te Zi jane qe te gjithe brenda nje procesi te vetem, procesit te integrimit evropian. Nuk mund te kete procese paralele, procese jashte ketij, qe eshte nje proces gjitheperfshires. Keshtu qe, domosdoshmerisht ne do te shkojme ne nje proces te perbashket, secili brenda vendit dhe shtetit ku jeton dhe kjo do te realizohet pa diskutim ne ate, qe ne e mendojme si bashkimin perfundimtar te shqiptareve ne hapesiren evropiane, ne baze te menyres se si funksionon sot Bashkimi Evropian, ne koncept, ne mentalitet, ne institucione dhe ne komunikim.
Zoti Andi Bushati: Vetem nje gje zoti Nishani, se m’u duk sikur nuk mora pergjigje per pyetjen time, sepse une e di qe, per gjithcka nga keto mund te gjendet nje justifikim dhe prandaj e ndertova pyetjen ne nje menyre te tille qe, partneret tane nderkombetare reaguan pas deklaratave te Kryeministrit. Per ju, kane gabuar ata, apo i kane shtuar vertet ne nje mase te rrezikshme, Kryeministri i vendit, se kontradikta kjo eshte: kemi deklarata te forta dhe deklaratat e partnereve tane. Kush ka te drejte?
Presidenti Nishani: Ne ndajme gjykimin bazik te ceshtjes, sepse nuk ka pasur ndonje reagim te partnereve ndaj deklaratave te Kryeministrit.
Zoti Andi Bushati: Po, te forte. Pas shtimit te gjuhes se zotit Berisha, atehere kane ardhur te gjithe deklarimet.
Presidenti Nishani: Une nuk dua te hyj ne citime konkrete, por ka pasur citime te partnereve tane per raste konkrete dhe adresuar qendrimeve konkrete te grupeve te caktuara me emertim. Megjithate, edhe nje here, une nuk ndaj asnje ndryshim te qendrimit te Kryeministrit, me qendrimet, qe jane mbajtur deri me tani nga institucionet shqiptare. Shikoni edhe nje here, ndaj ju them, fjala dhe adresimi qe kam mbajtur une, si President i Republikes, kane qene gjithmone te akorduara dhe duhet te jene te akorduara me Ministrine e Jashtme, qe perfaqeson qeverine shqiptare ne politiken e jashtme dhe ne kemi fatin e madh se edhe pse kemi divergjenca dhe ndarje te medha per politiken e brendshme, per ceshtje te ndryshme te brendshme, ne shqiptaret nuk kemi diferenca ne politiken e jashtme dhe, ne ka pasur nje arritje te padiskutueshme, te konsoliduar dhe qe do te vijoje, jam i bindur per kete, te kontributit te Shqiperise dhe shqiptareve ne politiken e jashtme, ka qene ajo e fqinjesise se mire, e stabilitetit, e paqes. Dhe eshte deklaruar disa here, ne menyre te perseritur nga drejtuesit e shtetit shqiptar qe, Shqiperia nuk ka asnje problem te hapur me fqinjet e saj.
Zoti Artan Hoxha: Mbi temen patriotike. Kemi nje diskutim te PDIU-se per nje rezolute parlamentare lidhur me ceshtjen came. Besoj qe jeni njohur me draftin e kesaj rezolute dhe pyetja ime eshte: e konsideroni kete nisme te gabuar, e konsideroni te drejte, por ne momentin e gabuar, apo e konsideroni edhe te drejte, edhe ne momentin e duhur?
Presidenti Nishani: Absolutisht eshte nje nisme ne te drejten e plote e ketij komuniteti. Eshte nje nisme e derguar ne momentin qe ata e kane gjykuar me te mundshem per ta ndermarre. Nuk mundemi ne te gjykojme per nje iniciative, qe eshte e drejte e individit apo e grupeve, si dhe nese kane gjetur momentin e pershtatshem apo momentin e gabuar. Ajo qe per mua eshte e rendesishme ka te beje me faktin qe ceshtja e pronave te komunitetit cam eshte nje ceshtje qe do zgjidhje. Eshte nje ceshtje, e cila duhet adresuar. Persa i takon permbajtjes se rezolutes une jam njohur permes mediave, nuk kam pasur rastin ta shoh, por natyrisht eshte ajo qe media ka, sepse media e ka percjelle ne menyre shume serioze. Persa i takon permbajtjes natyrisht qe si President i Republikes do te shoh me kujdes zhvillimet ne Kuvendin e Shqiperise.
Zoti Artan Hoxha: Gjithesesi ju e inkurajoni kete ide.
Presidenti Nishani: Pa diskutim.
Zoti Ylli Rakipi: Une them qe mjaft i diskutuar eshte ky momenti i ketij nacionalizmi te diteve te fundit, sic i bejme shume gjera me fushata ne zoti President. Ne fakt kjo qe tha zoti Hoxha eshte nje gje normale, ne menyre institucionale Parlamenti shqiptar mbase duhet neser patjeter te beje nje rezolute per pronat e cameve dhe te gjithe kerkesat qe ata kane, d.m.th. ne te kemi dhe gjera institucionale realisht te verteta dhe jo deklarata elektorale, fishekzjarre, te cilet leshohen dhe harrohen pas 5 ditesh. Ideja jone mesa vura re dhe nga drejtuesi i emisionit eshte qe, te pakten Kryetari i Shtetit duhet te jete larg ketyre deklaratave elektorale.
Gazetari: Patriotizmi folklorik.
Zoti Ylli Rakipi: Patriotizem folklorik qe nuk na jep ndonje gje te rendesishme, se gjerat qe kemi fituar realisht, shqiptaret i kane fituar keto kohet e fundit, si ‘Kosoven’ eshte nje produkt qe ne jemi te qarte nga vjen. Vite me pare ishte e ndaluar te flitej per Kosoven. Gjithesesi une them qe te kalojme tek nje moment qe eshte me i rendesishem per shkak te kompetencave tuaja. Zyra e Presidentit te Republikes eshte nje zyre e ngushtuar, sipas mendimit dhe opinionit tim, se tepermi keto 20 vjet…
Gazetari: Kemi dhe dy pyetje dhe pastaj kalojme tek kjo teme, tek nacionalizmi, pastaj kalojme tek pyetja tjeter.
Zoti Artan Hoxha: Zoti President, ju keni qene minister i qeverise para nje viti kur u zhvillua ne terren censusi, dhe Ministria e Brendshme ne mos gaboj, ne ate kohe, para nje viti ka pasur nje fare roli te rendesishem besoj nepermjet mbeshtetjes se kesaj nisme kaq gjigande. Kemi perfaqesues te partise qe perfaqeson minoritetin grek kryesisht qe para nje viti i beri thirrje elektoratit te vet bashke me organizaten Omonia ta bojkotonin regjistrimin, dhe pas nje viti deklarojne qe ne ate rregjistrim moren pjese vetem 5 deri ne 7% te atyre qe jane prezent, minoritare greke dhe neqoftese dalin 24 mije sipas censusit shumezuar per 20, sipas ketij kryetari partie, zotit Dule pretendohet qe ka 480 mije greke ne Shqiperi. Si ju duken keto deklarata?
Presidenti Nishani: Me shume mirekuptim besoj do te pranoni faktin qe nuk hyj ne komentet e deklaratave te kujtdoqofte. Ajo qe une mund t’ju them si President i Republikes, e cila eshte serioze, ka te beje me faktin qe metodika e ketij censusi eshte nje metodike teresisht korrekte dhe europiane. Eshte nje proces krejt transparent dhe i drejteperdrejte qe eshte perdorur dhe qe eshte aplikuar ne terren. Natyrisht jo te gjithe nenshtetasit shqiptare jane ne territorin aktualisht te Republikes se Shqiperise. Nese ne kemi 4.2 milion shtetas te regjistruar ne regjistrin kombetar te gjendjes civile, censusi gjeti dhe identifikoi ne territorin rreth 2.8 milione, ndersa menyren sesi interpretohen apo transpozohen perqindje te ndryshme keto padyshim jane ceshtje te emocioneve politike, partiake, qe besoj nuk i takon as Presidentit, as kerkujt tjeter qe t’i elaboroje ne fund te fundit. Ajo qe eshte e rendesishme, eshte se ky census ne gjykimin tim, ne konkluzionin tim, eshte nje procedure teresisht korrekte ne metodike, ne zbatim dhe ne paraqitje.
Gazetari: Zoti President dhe dy momente. Po e ritheksoj, po e ndjek me vemendje se keto deklarata te Kryeminsitrit lidhur s’po them me nacionalizimin, por me patriotizmin, i cili ne cdo rast po kujdeset te mos permende termin Bruksel dhe te lere te kuptoje shume gjera. Pak me pare u shpreh dhe e perforcoi dhe zoti Zheji, ne kontekstin tuaj te nacionalizmit eshte dhuna ndaj te tjereve dhe ndryshimi i kufijve ne menyre te dhunshme. Sipas jush, ne rast se nuk ka ndryshim kufijsh ne menyre te dhunshme por me mirekuptim nuk kemi te bejme me me nacionalizem, megjithate termi ‘bashkim kombetar’ po perdoret fort nga kreu i ekzekutivit. A do te ishte Presidenti i Republikes kunder nje bashkimi te vullnetshem ndermjet Shqiperise dhe Kosoves, meqe bashkimi i dhunshem perben nacionalizem?
Presidenti Nishani: Ne fakt bete komentin tuaj. Une absolutisht nuk do te desha te bej evidentuesin e deklaratave te Kryeministrit, por meqe jemi ne nje ceshtje qe ka rendesi shume te madhe dhe une nuk i iki aspak asaj qe ceshtja kombetare eshte ceshtje prioritare per ne. Po risjell ne vemendjen tuaj dhe nje deklarate te perseritur te Kryeministrit, qe lidhet drejteperdrejte me ceshtjen e kufijve, i cili ka thene ‘ndryshimi i kufijve eshte ne demin e shqiptareve’ dhe une besoj qe kjo deklarate i jep pergjigje te gjitha spekulimeve te tjera, qe mund te behen me qendrimet….
Gazetari: Deklarate shume kohe para 25 nentorit.
Presidenti Nishani: Absolutisht jo, e keni deklarate shume me te fundit…
Zoti Artan Hoxha: Para nje jave.
Gazetari: Megjithate pyetja eshte fare konkrete. A do te ishte Presidenti i Republikes kunder nje ndryshimi kufijsh ne menyre te vullnetshme ndermjet Shqiperise dhe Kosoves?
Presidenti Nishani: Ndryshimi i kufijve nuk eshte ceshtje deshire individesh apo dy vendeve te ndryshme. Ceshtjet e kufijve jane ceshtje te se drejtes nderkombetare dhe shikohen ne nje kontekst shume me te gjere. Historia tregon sesi jane vendosur kufijte, si jane trajtuar kufijte, si kane funksionuar kufijte, keshtu qe ne nuk mund te shkojme ne nje menyre kaq te ngushte e kaq te ngurte ne menyren e interpretimit te ndryshimit te kufijve. Kjo eshte nje ceshtje e se drejtes nderkombetare, funksionon brenda nje rajoni, brenda nje konteksti te caktuar. Jemi perfshire, te mos harrojme, ne procese integruese, ku ndryshon koncepti dhe i sovranitetit nga ai qe ka nje shtet i izoluar dhe i vetmuar. Sot Shqiperia eshte nje vend anetar i NATO-s. Pretendojme te jemi anetare te Bashkimit Evropian, i cili do te na orientoje dhe do te na krijoje menyren e funksionimit te shoqerise ne mentalitete te tjera, por edhe me menyren e organizimit dhe funksionimit te ndryshem nga ajo e nje shteti te izoluar brenda ketij koncepti vendimtar. Pra duhet t’i shikojme gjerat me nje perspektive afatgjate dhe une besoj brenda kesaj perspektive afatgjate ne kete rruge qe neve ecim. Besoj qe prioritetet tona me te aferta jane ato qe lidhen kryesisht me nje bashkerendim me te mire te shqiptareve kudo qe jane, ne fushen ekonomike te tregut, pasi une besoj qe edhe sot ka nje ndryshim shume te madh te konceptit te kufijve. Shikoni se cfare lirie kane shqiptaret ne Kosove, Shqiperi apo dhe ne Maqedoni dhe ne Mal te Zi, te levizin dhe te shkojne tek njeri-tjetri pa me te voglin problem, po ashtu dhe mallrat. Nese ne i hyjme analizes, ngulmojme fort, percaktojme stategji dhe plane veprimi ne unifikimin e tregut, ne forcimin e tregut dhe lidhjeve ekonomike, une besoj qe kemi bere nje pune shume te mire.
Gazetari: A ka pasur nje shqetesim ne zyren e Kreut te Shtetit, ne zyren tuaj perpara se te behej publik shqetesimi i qeverise amerikane nepermjet Ambasadorit amerikan lidhur mbi retoriken nacionaliste meqenese sipas tij ishte shume e rezikshme per rajonin?
Presidenti Nishani: Nuk ka pasur asnje rast te tille, jo.
Gazetari: Zoti Hoxha.
Zoti Artan Hoxha: Nuk e di nese mund te hapim dhe temen e integrimit evropian?
Zoti Ylli Rakipi: Une besoj se brenda integrimit jane te gjitha keto qe po themi ne. Une besoj qe te drejtat aq sa i kane lene Kryetarit te Shtetit jane zvogeluar si zyre keto 20 vjet. Une kam idene, politika e ka bere qellimisht besoj, qe zyra e Kryetarit te Shtetit te jete e vogel, por Kryetari i Shtetit ka disa te drejta mjaft te rendesishme qe une them jane jetike per sistemin qe ne duam te bejme. Drejtesia eshte nje kapitull. Te gjitha mund te vdesin, drejtesia nese nuk vdes, drejtesia mundet qe te rekuperohet demokracia, te rikthehet fort, te kete mundesi per institucionet. E verteta eshte zoti President qe ne keto 22 vjet politika e ka marre zvarre sistemin e drejtesise, gjykatat edhe institucionin e Prokurorise, e ka perdorur ate sic ka dashur, e ka kthyer ate me se shumti ne nje vegel dhe ajo pastaj, vete institucionet e drejtesise kane ndertuar vetveten ne menyre tjeter. Jane bere totalisht korruptive, aq sa keto 22 vjet thuhet ne formen e thashethemeve por nuk jane te tilla, jane gati-gati te verteta, se kryetaret e gjykatave te niveleve te rendesishme kane marre para nga te dy palet dhe i kane dorezuar pales qe ka humbur, e i kane kthyer mbrapsht para. Kryetari u ka thene ‘ju do gjykoni drejte, drejtesia mbi te gjitha dhe pales qe ka humbur u ka kthyer leket’. Pra deri ketu tregohet. Eshte shfrytezuar drejtesia deri ne ato masa, eshte korruptuar ne menyre te tille sa ky sistem eshte mjaft i rrezikuar dhe ne mund te themi sot qe ne nuk e pranojme per shkak te rrenimit te sistemit te drejtesise, ne nuk e kemi pranuar ende kete sistem, demokracine. Ju cfare mendoni se duhet bere ndryshe?
Presidenti Nishani: Nuk ndaj te gjithe pikepamjen me ju, por kryesoren e ndaj me ju. E para fillon tek ajo qe, sistemi i drejtesise eshte baza dhe themeli i nje shteti. E dyta, eshte nje shqetesim i madh dhe nje sfide shume e madhe. Cfare nuk ndaj me ju dhe qe gjykoj une si nje ceshtje per te cilen do te ftoja edhe ju, te gjithe opinionistet qe te benim nje analize pak me te thelle, pak me dashamirese, por me reale. Cfare dua te them me kete, une per aq sa mund te them ne menyre modeste, qofte si Minister i Brendshem, qofte si Minister i Drejtesise, por dhe si qytetar, ne fund te fundit ne Shqiperi mendoj se nuk ka nevoje te kesh eksperience shume te madhe shtetare qe te shikosh sidomos problemet e drejtesise. Une jam i bindur qe ne aspektin e ndikimit nga politika ne kete dhjetevjecarin e fundit drejtesia ka ecur ne nje drejtim shume me pozitiv nga c’e kemi menduar dhe e mendojme; eshte bere me e pavarur. Se cilat jane arsyet nuk mund t’i identifikoj, por realisht eshte bere ne menyre te dallueshme me pak e ndikuar dhe influencuar nga politika.
Zoti Ylli Rakipi: Prokuroria, jo gjykatat.
Presidenti Nishani: Flas per sistemin e drejtesise. Une po fokusohem tek gjykatat.
Zoti Ylli Rakipi: Kemi shembuj shume qesharake.
Presidenti Nishani: Drejtesine ne fund te fundit nuk e jep Prokuroria. Kemi krijuar nje koncept te padrejte ne, ose ndoshta e ka krijuar edhe vete Prokuroria. Prokuroria nuk ben drejtesine, drejtesine e jep gjykata. Gjykata thote je i fajshem apo je i pafajshem. Por ka nje cenim te madh te pavaresise te gjyqesorit qe ka te beje me interesat e paleve qe jane ne gjyq. Si mund te korrigjohet kjo. Une jam i bindur qe korrigjimin mund ta bejne vetem ata qe jane pjese e sistemit. Pjesa tjeter qe eshte jashte sistemit duke filluar nga Presidenti i Republikes, tek Parlamenti, shoqeria civile, media, mund te krijojne infrastrukturen dhe te ndihmojne, te krijojne ambientin qe ata qe jane pjese e sistemit ta bejne kete korrigjim. Cfare dua te them me kete, ka nje mungese te madhe te besimit midis gjyqtareve per sistemin e tyre. Kjo do te thote qe nje gjyqtar, i cili e ka pasion profesionin, e dashuron kete profesion, ka nivel, ka eksperience e do te jape kontribut profesional, kur sheh qe jo ai apo nje koleg i tij qe eshte po i ketyre permasave, i ketij niveli profesional dhe integriteti, por nje koleg tjeter i nje shembulli dhe dimensioni tjeter i korruptuar, me lidhje te ndryshme promovohet ne karriere, behet Kryetar gjykate, apo shkon ne Gjykaten e Apelit, ne Gjykaten e Larte apo ne Gjykaten Kushtetuese, ne menyre te drejteperdrejte tronditet i gjithe sistemi dhe humbet cdo lloj ndjesie minimale apo kuraje qe mund te ekzistoje ne individe te ndryshem e qe nuk jane te paket brenda sistemit, per te qene ata qe jane dhe per te mbetur ata qe jane. Ketu vijme tek pjesa e pergjegjesive qe ka Presidenti, Parlamenti, te gjithe aktoret e tjere, te cilet jane pjese e nje vendimmarrje te caktuar per te inkurajuar ato personazhe dhe personalitete, te cilet e kane ruajtur dhe mbrojtur ende kete lloj niveli dhe profesionalizmi apo te integritetit. Jam i bindur qe nese gjyqtaret do ta shohin ne nje, ne dy, ne pese, ne dhjete, ne njezete dhe ne pesedhjete raste, kete gje do te beje Presidenti, kete gje do te beje Keshilli i Larte i Drejtesise, kete gje do te beje Parlamenti, dhe jam i sigurte qe do te filloje te ndryshoje ambienti brenda komunitetit te gjyqtareve. Natyrisht une nuk pretendoj qe ata qe jane te prirur dhe kane sensin e te qenit i korruptuar, sepse kerkon luks, jane dhe ceshtje te karakterit here-here, ata nuk mund te shmangen njeqind per qind, por, nga ana tjeter, ai grup njerezish, te cilet vertet duan qe, me problematikat qe ka sistemi, te funksionojne ne menyre tjeter, te pakten ne ate menyren qe ne duam qe te shohim te funksionoje sistemi, do te gjeje nje lloj perkrahjeje e inkurajimi. Nese ne arrijme te ndezim kete lloj ambienti, nese ne arrijme te orientojme kete lloj praktike, une besoj qe kemi filluar ta sherojme nga pak sistemin e drejtesise.
Zoti Ylli Rakipi: Vetem nje cast, te them nje gje konkrete zoti President. Disa dite me pare, ne ishim ne nje emision per dhunen ndaj grave. Raste te panumerta vit pas viti, tragjike per kete vend, por gjeja me tragjike, qe ne e degjuam ne ate emision nga konkluzionet e NGO-ve, ishte se njerezit, kriminelet, ata qe vrasin dhe kane vrare grate ne vitet 2007-2008-2009-2010 e me tej, nuk kishte asnje rast te denuar mbi 5 vjet. Nuk eshte e mundur te vrasesh dhe te denohesh sikur shtype nje njeri pa dashje. Kjo ndodh rendom dhe duke mos pasur asnje njeri te denuar per raste te tilla, do te thote qe gjykatat nuk funksionojne.
Presidenti Nishani: Jo vetem gjykatat.
Zoti Ylli Rakipi: Sidomos gjykatat jane totalisht te korruptuara dhe kjo ishte vertet tragjike. Une e degjoja per here te pare nje gje te tille, por nuk e mendoja qe do ta degjoja nje gje te tille. Kush i denon gjyqtaret qe gabojne ne Shqiperi? Nuk po marrim rastin ekstrem, kur gjyqtari vret, se gjyqtari e ka vrare, nuk e ka vrare krimineli, vrases eshte gjyqtari kur vret nje kryepolic, por ne rastet e tjera, kur vriten qindra gra.
Presidenti Nishani: Absolutisht, kjo situate qe thoni ju eshte totalisht e papranueshme, dhe une po jap nje mendim timin si mund te rregullohet. Ka disa menyra per te nderhyre, ka disa kontribues, ka strategji qe shkojne vit pas viti, por ne gjykimin tim, dy jane menyrat me te shpejta per te adresuar kete ceshtje qe thate ju. Se pari eshte qendrimi i Prokurorise. Une ne takimin qe pata me komunitetin e prokuroreve, nje nga ceshtjet qe trajtova me shume shqetesim, ishte menyra e aplikimit te politikes penale ne raste te tilla te dhunes ne familje, kryesisht te dhunes ndaj gruas. Politika penale me e ashper e mundshme duhet aplikuar nga ana e Prokurorise ne raste te tilla, sepse kemi raste, kur, per hir te se vertetes, shkohet perpara gjykates ne radhe te pare me prova te deformuara edhe per raste te tilla, me gjysem prova dhe me kerkesa minimale, e kam fjalen kerkesa ne konceptin e politikes penale. Pra, e para eshte nje reflektim i menjehershem i nje ashpersie maksimale te politikes penale nga prokuroria, sepse, ne fund te fundit eshte nje detyre e prokurorise ta beje kete. E dyta, nuk mund te gjykohet asnje gjyqtar …
Zoti Ylli Rakipi: Gjyqtaret bejne gjykim te shkurtuar …
Presidenti Nishani: Po, do te vij tek gjykimi i shkurtuar. E dyta, askush nga gjyqtaret nuk mund te kritikohet dhe nuk mund te kontrollohet per vendimin qe merr, vecse prej nje gjykate me te larte. Dhe, kete e rregullon Gjykata e Larte permes unifikimit te praktikes gjyqesore. Une ia kam kerkuar kete gje Gjykates se Larte, jo vetem per kete ceshtje te caktuar te dhunes ne familje dhe dhunes ndaj grave, por ne teresi. Nese ne do t’i japim nje mundesi nje korrigjimi te madh dhe orientimi te veprimtarise se gjyqesorit, kjo nis nga Gjykata e Larte. Nese Gjykata e Larte do te aplikoje ne menyre te zgjeruar metodiken e unifikimit te praktikes gjyqesore, qofte per ceshtjet penale, qofte per ato civile, te jeni te sigurte qe nuk do te kete mundesine asnje gjyqtar, qofte i Shkalles se Pare, qofte i Apelit te levize nga kjo praktike e unifikuar gjyqesore, qe ka percaktuar kolegji i bashkuar me Gjykaten e Larte.
Zoti Andi Bushati: Zoti President, ju keni qene per nje kohe te gjate anetar i kabinetit qeveritar, madje Minister i Drejtesise. Gjate kesaj kohe qe ju keni milituar ne Partine Demokratike keni pasur funksione te larta ne qeveri. Kredoja, ose fjala kryesore e kesaj force politike ndaj paraardhesit tuaj ka qene: emertimet ne gjyqesor jane bere duke dhene 200 mije euro, ka qene e percaktuar dhe shifra, per te caktuar gjyqtare, kryetare gjykatash ne rrethe. Nuk ju kemi pare qe ju ta keni kundershtuar edhe si Minister i Drejtesise, mund te kishit thene ndonje fjale nese nuk beson. Pra, mua me lind e drejta te mendoj se ju keni ndare te njejtin besim me forcen tuaj politike, me Kryeministrin. Po t’i besoj kesaj, sot ju jeni ne krye te nje sistemi te kalbur, te korruptuar ku shumica e pikave kyce te gjyqesorit jane vene me keto para, rryshfetesh marramendese. Sot, ju jeni ketu ku jeni, me kete kredo. Cfare mund te beni ju per te kthyer permbys kete sistem, qe na e keni vizatuar si totalisht te korruptuar? Nuk ka me sot alibi qe i ben dikush tjeter?
Presidenti Nishani: E para. Nuk kam bere dhe nuk do te bej asnjehere komente te deklaratave te partive politike.
Zoti Andi Bushati: Jo, ka qene qendrim politik.
Presidenti Nishani: Pikerisht, cdo pale ka te drejte per te mbajtur qendrime dhe ky eshte qendrimi i saj. Nuk kam nderhyre dhe nuk do te nderhyj kurre te bej interpretime, mbeshtetje, apo kundershti te qendrimeve politike te paleve politike. Se dyti, nuk pretendoj dhe nuk mund ta mendoj kurre qe nje President, apo ndonje institucion tjeter te beje permbysjen e madhe. Qe ekziston nje problematike e tille ne kriteret, le te themi te emerimit dhe karrieres se gjyqtareve, kjo eshte evidente. Pse e them kete. E them se deri para pak kohesh nuk ka pasur nje sistem vleresimi, ne te cilin te percaktohej ecuria e karrieres, ngjitja ne karriere e nje gjyqtari. Vetem para pak kohesh ka filluar te aplikohet nje sistem vleresimi. Pra, me e pakta qe mund te themi eshte se ka qene e bazuar ne subjektivizmin e anetareve te Keshillit te Larte te Drejtesise. Subjektivizmi njerezor, qe mbetet i tille, eshte shume larg nje sistemi vleresimi te percaktuar, te miratuar, transparent dhe publik. Pra, nuk pretendoj qe te behet, por une besoj qe Keshilli i Larte i Drejtesise ka nisur me se fundi nje praktike tjeter te vleresimit dhe te mbeshtetjes se gjyqtareve per karrieren e tyre, qe do te thote, fillimi i aplikimit te nje sistemi vleresimi, per te cilin une pretendoj t’i shkojme akoma me thelle, te shkojme drejt nje sistemi pikezimi te punes se gjyqtareve. Vetem drejt nje sistemi te tille ne do te heqim, apo do te ngushtojme maksimalisht qe emerimet ne krye te gjykatave, transferimet nga nje rreth me i veshtire ne nje rreth me te mire, nga nje gjykate me e vogel ne nje gjykate me te madhe, nga Gjykata e Shkalles se Pare ne ate te Apelit te mos behen vetem bazuar mbi gjykimin subjektiv te Presidentit te Republikes, si Kreu i Keshillit te Larte te Drejtesise, apo te humori i anetareve te Keshillit te Larte te Drejtesise, por te behen teresisht mbi bazen e ketij sistemi vleresimi dhe pikezimi, si dhe nje renditjeje te gjyqtareve tane. Kjo do te jete transparente, do te jete publike. Prandaj dhe si Kreu i Keshillit te Larte te Drejtesise kam vendosur qe edhe mbledhjet e Keshillit te Larte te Drejtesise te behen te hapura per mediat ne menyre qe te shihet qendrimi i cdo anetari te Keshillit te Larte te Drejtesise dhe, te mos harrojme qe, Presidenti i Republikes eshte Kreu i Keshillit te Larte te Drejtesise. Nga 15 anetare te Keshillit te Larte te Drejtesise, 10 vijne nga gjyqesori dhe nuk jane te emeruar nga Presidenti. Ndaj ka dy gjera qe lidhen jo me pushtetin e pakufizuar te Presidentit, por edhe me nje pergjegjesi te drejtperdrejte dhe nje mundesi shume te madhe te Presidentit te Republikes, i cili ka te drejten e vetos per vendimet e Keshillit te Larte te Drejtesise.
Zoti Ylli Rakipi: Kjo do te thote qe partite nuk do i marrin me perqindje zoti President, kaq perqind Partia Demokratike, kaq LSI, kaq camet?
Presidenti Nishani: Une po tregoj nje praktike qe sapo eshte nisur, qe kemi nisur ne Keshillin e Larte te Drejtesise dhe e kam deklaruar publikisht si sfiden me te madhe te punes sime si President i Republikes.
Zoti Artan Hoxha: Do te doja ta benim biseden konceptuale, por njekohesisht dhe te thjeshte. Ju thate qe 10 anetare ne Keshillin e Larte te Drejtesise vijne nga gjyqesori. Ne fakt, 9 zgjidhen nga Konferenca Gjyqesore dhe nje nga Kryetari i Gjykates se Larte. Kjo trupe ne Kushtetute eshte menduar te jete mbrojtja nga sulmi politik. Pra, vete gjyqtaret dhe perfaqesuesit e tyre vetembrohen, nese ka ndonje agresivitet nga politika. Nga ana tjeter mund te mendohet se kjo eshte mbrojtja e tarafit te gjyqtareve, ne nje fare menyre gjyqtaret menaxhojne interesat e nje koorporate. Ju si po i gjeni keta 10 perfaqesues te vete gjyqtareve, aleate ne nismat tuaja te ketyre muajve, apo rezistente ndaj nismave tuaja?
Presidenti Nishani: Aleate dhe mbeshtetes shume te rendesishem dhe te plote.
Zoti Artan Hoxha: Pse mendoni qe ka ndodhur kjo, sepse kujtoj se, qe nga 1998-a kur u krijua ky sistem me Kushtetuten e re, sistematikisht kemi pasur trupen e ketyre gjyqtareve ne KLD rezistente ndaj iniciativave ndeshkuese, qe vinin nga Ministria e Drejtesise, pjese e kesaj deshmie keni qene edhe ju, apo koleget tuaj nga Partia Demokratike dhe, ne momentin qe zgjidheni ju President, keta shfaqen aleate te nismave rregulluese te gjyqesorit. Qendron merita se ka ndryshuar perberja e kesaj trupe, apo se eshte metoda e Presidentit, pra e juaja, ndryshe nga e paraardhesve?
Presidenti Nishani: Ndoshta do te ishte pak e veshtire qe une te bej analiza krahasimore, por une mund te konfirmoj faktin qe, kam ofruar ne radhe te pare nje ambient bashkepunimi dhe fokusimi tek problematikat qe realisht ka gjyqesori, duke u dhene mesazhin qe, ata qe e percjellin me mire se cdokush cfare problematikash ka gjyqesori, jane vete ata qe vijne si perfaqesues te gjyqesorit. Se dyti, do te konsolidojme, dhe u kam dhene te kuptojne dhe te besojne te gjithe anetareve te Keshillit te Larte te Drejtesise se Kryetari i Keshillit te Larte te Drejtesise ne radhe te pare e konsideron pergjegjesine e ketij Keshilli si mbrojtes te pavaresise dhe integritetit te gjyqtareve, pra, jo si lincues i gjyqtareve per interesat e askujt. Kete qe po e diskutojme se bashku, e kam diskutuar me te gjithe anetaret e Keshillit te Larte te Drejtesise dhe ata kane qene plotesisht te motivuar qe, vleresimet ne karrieren e gjyqtareve te behen mbi bazat e ketij vleresimi dhe te merites se kolegeve te tyre dhe jo te ndarjes se afilacionit, te ndjeshmerise, apo te humorit te nje anetari te Keshillit te Larte te Drejtesise, qe mund te kundershtohet nga nje anetar tjeter, e keshtu me radhe duke krijuar keshtu konflikte te panevojshme midis vete Keshillit te Larte te Drejtesise. Pra, ceshtja e standardit te besimit vjen shkalle-shkalle, vjen brenda Keshillit te Larte te Drejtesise, me pas zbret tek trupa gjyqesore. Se treti, per te qendruar fort ndaj te gjithe atyre individeve, per te cilet me shume se Presidenti i Republikes, jane te interesuar vete gjyqtaret per t’i penalizuar, pasi krijojne te gjithe perceptimin negativ dhe balten mbi te gjithe trupen gjyqesore. Te jeni te sigurte qe, shumica e gjyqtareve jane njerez te cilet duan te vleresohen per punen e tyre dhe per integritetin e tyre. Por, rasti me i fundit, kur ne menyre unanime, te gjithe anetaret e Keshillit te Larte te Drejtesise votuan per perjashtimin nga gjyqesori te gjyqtarit te Durresit, u bazua pikerisht mbi bazen e provave dhe fakteve dhe nuk ekzistonte askush qe te mos i ishte i bindur qe, ai gjyqtar, me shume dem se sa Presidentit te Republikes dhe nje force te caktuar politike, i kishte sjelle trupes se gjyqtareve, me imazhin qe ai kishte percjelle tek opinioni publik per gjyqtaret. Pra, duke krijuar kete lloj ambienti, une besoj qe ndihmojme njeri-tjetrin dhe vijme drejt nje lloj vendimmarrjeje dhe nje funksionimi me normal te Keshillit te Larte te Drejtesise.
Zoti Ylli Rakipi: Atehere zoti President, zgjedhjet ne Shqiperi mberrijne pas gjashte muajsh. Qe nga viti 1994 e deri me sot keto zgjedhje jane kontestuar, jane konsideruar te parregullta, te padrejta, jo te ndershme, jo vetem nga politika shqiptare, por edhe nga institucionet nderkombetare qe i kane monitoruar ato. A jeni ju i te njejtit mendim? Sot ju jeni Kryetar i Shtetit. Dje ju ishit pale dhe sigurisht qe nuk mund te thonit qe pala juaj nuk i ka bere drejt zgjedhjet, por sot ju jeni Kryetar i Shtetit? A jeni ju dakord qe nga ajo kohe e deri me sot keto zgjedhje kane pasur kete fytyre dhe c’mendoni se do te ndryshoje dhe a do te ndryshoje kjo fytyre gjashte muaj me pas?
Presidenti Nishani: Une besoj qe pertej komenteve qe behen nga palet politike, nga individe, nga grupe, pjese e vleresimit me real mbeten raportet zyrtare te institucioneve monitoruese dhe te specializuara per zgjedhjet. Keshtu qe cdo njeri, perfshire edhe Presidentin e Republikes e deri te palet, duhet t’u referohen raporteve te OSBE-se dhe ODIHR-it, te Keshillit te Evropes, te Parlamentit Evropian, ku jane te gjitha vleresimet dhe verejtjet.
Persa i takon ceshtjes se zgjedhjeve te ardhshme, une besoj plotesisht ne nje standard akoma me te mire nga ai qe kemi pasur, sepse jane evidente faktet e permiresimit rrenjesisht te infrastruktures sone zgjedhore, duke filluar nga legjislacioni, tek listat e zgjedhesve, tek dokumentet e identifikimit, tek menyra e numerimit te votave, tek transparenca. Por une besoj qe ne kemi nevoje per te marre nje pergjegjesi shume te madhe. Kur them ne, e kam fjalen ketu per palet politike ne drejtim te kultures politike per te pranuar rezultatin e zgjedhjeve. Ne ende mbetemi problem ne kulture dhe ne mendesi per te pranuar rezultatin e zgjedhjeve. Ne fund te fundit nga nje pale zgjedhje nuk do te kemi dy fitues ne kuptimin numerik te fjales. Do te kemi nje fitues, por jam i bindur qe nuk ka humbes, ne kuptimin konceptual dhe te kontribuesit per jeten politike…
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn