als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Nė kohėn e komunikimit masiv pėrmes internetit, nė kohėn e larjes dhe shpėrlarjes sė vlerave, nė kohėn kur tradhtari me damkė shpallet hero i kombit, ndėrsa heroi etiketohet si terrorist, nė kohėn kur bashkėjetojnė vlera dhe antivlera, nė kohėn kur skribėt e ēdo lloji qėndisen me tituj shkencorė, nėpėr qindra fakultete private e publike, por nė shkrimet e publikuara zbulojnė para opinionit mjerimin e tyre mendor dhe intelektual, ėshtė ringjallur fushata pėr origjinėn, madje edhe hyjnore tė paraardhėsve tė shqiptarėve. Kėshtu kanė vepruar edhe shumė studiues serbė pėr shumė kohė, duke besuar fort se serbėt janė popull hyjnor.
Njė klasė e tėrė intelektualėsh, historianėsh (me apo pa tituj), gazetarėsh fodullė e mendje krisur i kanė vėnė vetes pėr detyrė ta rishkruajnė historinė, sepse sipas rezonimit tė tyre njėdimensional, ajo qenka shkruar dallash dhe pa kompetencė shkencore. Kėta "kompetentė", tani duan t i rrėzojnė tezat e njohura, tė sistemuara dhe tė konsoliduara mbi prejardhjen e gjuhės shqipe, tė kombit shqiptar, teza shkencore kėto tė cilat i ka manifestuar shkenca e albanologjisė dhe e historisė, pėr mė shumė se 150 vjet studime, jo vetėm nga gjuhėtarėt e shkencėtarėt shqiptarė, por nė radhė tė parė nga albanologė e shkencėtarė tė njohur tė Evropės e tė mbarė botės.
Tė pretendosh tė shpallėsh pa vlerė veprat e Gustav Mayerit, Johan Hahnit, Norbert Joklit. H. Pedersenit, Petar Skokut, J. Tunmanit, Henrik Bariqit, Sami Frashėrit. Eqrem Ēabejt, Androlki Kostallarit, Idriz Ajetit e shumė e shumė albanologėve tė tjerė, krejt kjo duket njė marrėzi mjerane, njė donkishotizėm naiv, meqė nuk ka asnjė bazė tė mirėfilltė shkencore.
Fushatės sė tillė, pėr ta zbuluar origjinėn e vjetėr dhe identitetin e vėrtetė tė shqiptarėve tė dikurshėm, po i kontribuojnė edhe disa mediume publike, tė cilat nė kohėn e konkurrencės sė pamėshirshme kapitaliste, bėjnė pėrpjekje tė mbijetojnė me sensacione, zbulime tė ndryshme, gėnjeshtra tė kamufluara, fabrikime, etj.
Ky taraf i skribėve, nuk lė gur pa rrokullisur, me qėllim qė duke zbuluar tė vėrtetat e tilla, gjithnjė tė paragjykuara, tė promovohet si zbulues, si intelektual i merituar, shkencėtar i pazėvendėsueshėm, i cili jo vetėm qė nuk njeh asnjė gjuhė tė huaj, por edhe gjuhėn amtare e flet dhe e shkruan duke ēaluar, dhe meqė nuk ka arritur kurrė ta zotėrojė si duhet, e shpif atė si gjuhė tė shpikur nė kohėn e regjimit tė Enver Hoxhės. Ai flet mė lehtė nė gegėrishten mushke pėrplot me sllavizma e turqizma tė kohės sė Baba Dovletit, sesa gjuhėn letrare qė e flasin shqiptarėt kudo nė trojet etnike dhe kudo ku ndodhen tė shkapėrderdhur nėpėr botė.
Pėr origjinėn e gjuhės shqipe, pėr identitetin historik dhe para historik tė popujve, e nė kėtė mes edhe tė origjinės sė popullit shqiptar, duhet tė shkruhet me kompetencė shkencore, duke u bazuar nė rezultatet e shkencės sė albanologjisė dhe tė historisė, duke mos lėnė anash as studimet interdisiplinare, tė cilat ndihmojnė shumė nė kėtė drejtim. Por tė pretendosh nė mėnyrė naive se shqiptarėt kanė prejardhje pellazge, apo trakase, apo do origjina qė qojnė deri te faraonėt ( nga fara-jonė) e mė tej, duke injoruar 150 vjet tė shkencės sė albanologjisė, kjo duket mė shumė se donkishoteske, mė shumė se karaxhozllėk naiv, i cili nuk mund tė dėshmohet vetėm pėr faktin se njė fjalė e sotme e gjuhės shqipe, paska ngjashmėri me njė fjalė greke, arabe, hebraike apo sanskrite. Nė tė gjitha gjuhėt e botės vėrehen ngjashmėri, dhe ato ngjashmėri janė tė shprehura sidomos me gjuhėt e njė trungu gjuhėsor, si indoevropian, roman, hamito-semit etj. Edhe gjuha shqipe ka mjaft ngjashmėri me disa nga gjuhėt e tilla, por kjo nuk do tė thotė se shqipja qenka gjuhė e gjuhėve, se gjuha shqipe qenka para gjuha, apo gjuha e parė e Babilonisė.
Nė raste kur hetohen dhjetėra apo qindra fjalė tė ngjashme sikur ėshtė rasti i shqipes me gjuhėn rumune, greke, sllave, turke e gjuhė tė tjera, atėherė kemi tė bėjnė me raporte tė bashkėjetesės sė popujve nė njė periudhė tė caktuar kohore, qofshin kėto edhe raporte pushtues, apo i pushtuar. Nė raste tė tilla kemi pasur tė shprehur edhe fenomenin e huazimit, por edhe tė imponimit gjuhėsor, sikur ėshtė rasti me popujt e shtypur e tė robėruar me shekuj, proces i cili nėpėr shekuj ka ndikuar thellė nė asimilimin e tyre gjuhėsor, por edhe shtrirjen e shumė fjalėve tė huaja sikur ėshtė prania e fjalėve tė gjuhės latine, sllave, turke, italiane, e tė tjera nė gjuhėn shqipe. Nuk ka pasur mundėsi, praktike, por as teorike qė fjalėt e gjuhės shqipe tė jenė huazuar nga romakėt, grekėt nė kohėn e Bizantit, turqit gjatė pushtimeve tė tyre shekullore, serbėt nė 100 vjetėt e fundit, italianėt, apo gjermanėt. Pėrkundrazi ėshtė trupi i gjuhės shqipe qė ėshtė qėndisur si mos mė keq me qindra fjalė latine, greke, turke, sllave, ndėrsa pėr 15 vjet tė protektoratit dhe pushtimit italian nė Shqipėri, gjuha italiane u bė gjuhė e dytė e shqiptarėve, ndėrsa shqipja mori qindra, pėr tė mos thėnė edhe mijėra fjalė nga kjo gjuhė, ashtu sikur mori gjuha shqipe nė Kosovė dhe nė trojet tona tė pushtuara sa e sa fjalė sllave, bullgare e serbe. Fakti se shumė shqiptarė i nėnshtrohen lehtė asimilimit gjuhėsor, ėshtė real dhe mjafton tė vėresh se nė kohėn tonė janė qindra fjalė e neologjizma shqipe qė po zėvendėsohen me fjalė italiane, angleze e franceze, nė radhė tė parė nga naiviteti arsimimi gjysmak, me qėllim pėr tu shpifur si evropian, amerikan, ashtu sikur kanė bėrė gjyshėrit nėn pushtim tanė duke folur turqishten, greqishten apo gjuhėt e lindjes.
Pa dyshim se gjuha shqipe ėshtė njė gjuhė e vjetėr, e cila ka njė sistem tė pasur fonetik, me prani tė tingujve tė tė gjitha gjuhėve indoevropiane, por ėshtė papėrgjegjėsi shkencore tė pretendohet se shqipja, duke u bazuar nė sistemin e pasur fonetik qenka para gjuha e popujve tė Evropės, apo tė botės. Tė konstatosh diēka tė tillė, nuk do tė thotė se mund tė argumentosh. Ngjashmėria e fjalėve tė njė gjuhe me njė gjuhė tjetėr duhet tė studiohet me shumė vėmendje, duke marrė pėr bazė elemente historike, kulturore, fetare, dokesore. Nė raste tė tilla kemi edhe koincidencėn si fenomen tė njė fjale, e cila shkruhet dhe shqiptohet njėjtė nė dy e mė tepėr gjuhė, qoftė me kuptim tė njėjtė apo me koincidencė.
Duke folur pėr kėtė fenomen donkishotesk te serbėt e shekullit tė 19, iluministi serb Ilarion Ruvarac, thoshte se trabantėt tanė i gjejnė serbėt edhe nė Kinė, nėse njė fjalė e kinezishtes ka njėfarė ngjashmėrie tingėllore me njė fjalė serbe.
Me pretendime tė tilla naive nuk mbulohet fakti se shqipja nė krahasim me gjuhėt e popujve tė Ballkanit e Evropės del tė jetė e shkruar shumė vonė, pavarėsisht hamendėsimeve se ajo ėshtė shkruar shumė herėt, por ne ende nuk i kemi zbuluar librat e parė, tė shkruar nė kėtė gjuhė. Tash pėr tash mbetet tė mjaftohemi me Mesharin e Buzukut, tė botuar nė vitin 1555, pėr tė cilin dr. Eqrem Ēabej ka konstatuar se kemi tė bėjmė me njė gjuhė tė njėsuar pėr kohėn. Dhe pėrderisa disa skribė zevzekė nuk pajtohen me kėtė fakt, ata dalin jashtė kėsaj kornize dhe pretendojnė tė na bindin se gjuha shqipe paska origjinė nga gjuha pellazge, meqė sllavisti Shmit, paska shkruar se shqipja nuk ka lidhje me ilirishten. Ka mjaftuar ky konstatim, pa asnjė bazė shkencore i kėtij sllavisti, qė dylberėt e gjuhės shqipe tė gėrmojnė nė minierėn e pasur tė gjuhėve, pėr tė zbuluar se shqipja qenka para gjuha e tė gjitha gjuhėve tė botės. Kėto xhevahire nuk mbulojnė dot kulturėn antike greke, e cila ka ushtruan ndikim tė fuqishėm gjuhėsor, jo vetėm te popujt e Ballkanit por edhe nė Perandorinė romake. Nuk ėshtė i rastėsishėm konstatimi se Roma e pushtoi Greqinė ushtarakisht, por Greqia e pushtoi Romėn me kulturėn e saj.
Mohimi i gjuhės dhe kulturės autentike greke, pretendimi se grekėt e sotėm nuk paskan asgjė tė pėrbashkėt me grekėt antikė, pretendime se Kosovarėt janė dardanė e trojanė, ndėrsa shqiptarėt nė Shqipėri qenkan me prejardhje ilirė e pellazgė, tregon krizė identiteti, jo tė prejardhjes, historisė, gjuhės dhe kulturės shqiptare, por krizė identiteti tė vetė kėtyre intelektualėve megalomanė, qė pretendojnė tė na bindin se shkenca e derisotme e Albanologjisė paska qenė nė lajthitje.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn