als_Latn dik_Latn sag_Latn
Aktorja Luli Bitri: Përpiqem të mos bëhem pis nga realitetiKulture e Enjte, 12 Mars, 2015 | 14:56 pm
Luli Bitri nuk do kishte dashur asnjëherë të gjendej në një situatë të tillë.
Aktorja që ka qenë vazhdimisht në qendër të vëmendjes për profesionalizmin, për paraqitjen dinjitoze, për çmimet ndërkombëtare, është bërë objekt i një thashethemnaje për mënyrën se si regjisori Arben Kumbaro i ka besuar asaj rolin e Sharlotë Kordeit në dramën “Vrasja e Maratit”, e cila ka premierën mbrëmjen e së shtunës.
Përtej gjendjes së ngarkuar emocionale që krijon interpretimi i rolit të Sharlotës, që i vendosur brenda një tjetër teatri interpretohet nga një e sëmurë depresive, Bitri duhet të përballet edhe me dyshimin në profesionalizmin e saj.
Ndihet jo pak e zhgënjyer. Sytë i ka të mbushur në lot, mjekra i dridhet në mënyrë të pavetëdijshme, edhe pse përpiqet që ta fshehë tronditjen. “Përpiqem që të mos bëhem pis dhe të vazhdoj të dashuroj profesionin”, thotë ajo. Për të gjithë ata që flasin se ajo është përzgjedhur pa audicion, ajo thotë se po, e ka bërë audicionin, por pranon se e ka bërë atë para të tjerëve. Për audicionin dhe për rolin, Luli Bitri shpjegon më gjatë për gazetën “Panorama”.
I keni sytë e rrëmbushur me lot, çfarë ju prek roli, thashethemnaja, emocioni…?
Është një lloj fisnikërie që unë përpiqem me forcë ta mbaj përtej tensioneve që krijon vetë realiteti, vetë jeta, dhe të mos bëhem pis, ta dashuroj dhe të ruaj fort pasionin për këtë profesion. Sepse është shumë e thjeshtë ta banalizojmë profesionin. Unë kam fatin që dashuroj akoma, që nuk ndodh shpesh, sepse vjen një moment dhe thua: sa më shpërblen. Të them të vërtetën, ajo që mendoj, është se nuk shpërblehem ekonomikisht, absolutisht. Një aktor i teatrit, fatkeqësisht nuk shpërblehet për mundin dhe energjinë që harxhon në skenë. Përballë një roli dramatik, psikanalitik, me një vështirësi të tillë, me një vepër kaq të madhe, një aktor filmi është shumë i privilegjuar si në kohë, si në vizibilitet, si në harxhimin e energjive. Aktori i tetarit është më pak i shpërblyer, por shpresojmë që duartrokitjet të jenë me gjithë zemër dhe këto janë një kompensim shumë i mirë dhe për lodhjen. Ndoshta këta sy dhe këtë gjendje e kam nga roli.
Çfarë ka te Sharlota, që ju shtyu ta pranonit këtë rol e të vinit nga Italia në Tiranë?
Sharlota është personi inekzistent, është idealistja… Ekziston, por ndoshta jo deri në krim. Ajo është një vajzë që vjen nga Kaeni, një besimtare katolike që përkrah zhirondistët. Sharlota mendon se do shpëtojë njerëzimin, do shpëtojë Revolucionin Francez, do shpëtojë kokat që shkojnë drejt gijotinës, duke vrarë Maratin, atë që urdhëron vrasjen e këtyre personave. Ajo është quajtur “engjëlli vrasës”, sepse ajo vret në emër të së mirës. Idealizimi i saj është ky. Në mendjen e saj ky është një akt tepër madhështor.
Pjesa në fjalë luhet në një psikiatri, sa e çmendur është Sharlota?
Në këtë pjesë ka një dualizëm, sepse ka teatër brenda teatrit, dhe unë si aktore do të luaj dy personazhe, do luaj Sharlotë Kordein që është heroina që do të vrasë Maratin, mirëpo realisht jam një e sëmurë psikike që vuaj nga depresioni dhe që kurohem në spital. Ajo është gjithnjë nën efektin e qetësuesve, nuk qëndron dot në këmbë, përgjumet tërë kohën, duart e saj janë të lidhura me fasha, pasi ajo tenton të vrasë veten. Por brenda kësaj përgjumjeje ajo përpiqet të gjejë forca, të jetë heroina dhe të flasë në emër të së drejtës.
Çfarë ju trondit te ky personazh?
Kur kam lexuar pjesën, më kanë tronditur së tepërmi monologët e shkruar nga Peter Weiss. Kam mbetur pa frymë, i përsërisja me vete duke ecur në rrugë nëpër Tiranë dhe thosha pse ndodh kjo, ç’është ky qytet, ç’është kjo botë, pse po ndodhin gjërat kaq rrëmujë… Një reflektim që shkon përtej Shqipërisë, shkon te ajo që ndodh në Francë, në Pranverën arabe etj. Besoj se brenda çdonjërit prej nesh ka një reflektim, ka një dhimbje të brendshme që do e njësojë me monologun e Sharlotës. Jo më kot Peter Weiss e ka bërë këtë dualizëm. A ka pak “çmenduri” edhe në të kërkuarit e së drejtës? Po, ke të drejtë, marrëzia është brenda dhe këtij idealisti. Idealja dhe marrëzia janë bashkë, ka një lloj magjie që e vesh Sharlotën. Sepse një i sëmurë psikik është gati si fëmijë. Nuk arrin të ndajë realitetin nga ajo që bën në të vërtetë. Kjo është e bukura. Nuk e di se sa kam arritur ta bëj, por jam përpjekur. Ajo shpesh humbet, pra zhbëhet nga ajo e çmendura dhe përzien jetën e vet me heroinën, aty është magjia dhe çmenduria, aty është kriza e saj, por edhe e të gjithë personazheve, sepse pak e shumë kanë të njëjtën përpëlitje. Edhe personazhi i Maratit, një i sëmurë paranojak dhe ndërkohë edhe diktatori. Ky dualizëm, ky shtresëzim i këtyre dy roleve përbën të bukurën, magjinë. Është dhe fati im të jem këtu, ndaj është edhe një nga arsyet që e prisja më gëzim këtë rol.
Një nga pikëpyetjet e mëdha që ngre vepra, është nëse veprimet radikale e shpëtojnë botën. A mund ta shpëtojë Sharlota Revolucionin, ta shpëtojë botën?
Nuk e di, në këtë shfaqje nuk ndahen gjërat me thikë dhe nuk di se kush e ka të drejtën, kush është fajtori, kush është viktima. Pak a shumë ne jemi fajtori dhe viktima në të njëjtën kohë. E bardha dhe e zeza bashkë. Janë gjëra kaq të miksuara, kaq proces zinxhir shkak-pasojë, sa nuk dimë të dalim në një konkluzion.
Sharlota vret për një arsye madhore, po a mund të vrasë qoftë dhe në anën metaforike një grua?
Ndoshta një femër me bindjen e vet, ashtu si vrasin dhe femrat arabe, kamikazet. Nuk e di. Duhet të ketë idealizëm. Të gjithë kanë ideale besoj, por nuk e di sa ia vlen. Vrasja nuk besoj se është zgjidhja.
Ç’është ideali për një aktor?
Që të flasë edhe në emër të atyre që nuk kanë mundësi të thonë ato që ata munden.
Së fundmi është folur shumë për mënyrën se si ju e morët rolin e Sharlotës, cila është e vërteta, a keni marrë ju pjesë në audicion?
Janë përhapur zëra dhe më vjen shumë keq, sepse nuk është e bukur për një artiste të flasë për këto gjëra, në një kohë kur merr vendimin të shkëputet nga jeta e saj në Itali, të vijë këtu, të jetojë me qira, të bëjë një kontratë me TK për këtë rol, të harxhojë kohën 24 orë në 24 orë, të investojë me shumë dashuri e pasion. Unë nuk kam komplekse ndaj audicioneve, sepse jetoj në Itali, Francë, ku audicionet janë pa fund. Kam qenë në Shqipëri në periudhën kur Arben Kumbaro po përgatitej për të bërë audicionet dhe më kishte shkruar një e-mail: “Luli, do filloj audicionet dhe dua që të kontaktojmë, sepse jam i interesuar të paraqes rolin e Sharlotës dhe dua të të shoh. Meqenëse ky është një muzikal, unë dua të të provoj edhe nga ana muzikale”. Unë nuk besoj se jam një aktore që kam dalë nga bankat e shkollës dhe kam nevojë të bëj audicion, me profesor Kumbaron kam punuar edhe më parë, në vitin 2004, e megjithatë unë e respektoj dëshirën e një regjisori për të më dëgjuar. Fundja, unë kam pak kohë që jam shkëputur nga teatri dhe nuk e mora fare me kompleks faktin e audicionit. Për shkak të biletës së kthimit që e kisha prerë për 4 ditë, i kërkova ta zhvillonim audicionin më parë. Në audicion ishte edhe Mario Deda që po kujdeset për muzikën, këndova “Luleborë” dhe në sallën e madhe të provave kam bërë monologun e Sharlotës. Pra, bëra audicionin dhe u nisa, ndërkohë që pas 1 apo 2 javësh është bërë audicioni. Më pas më thonë se kisha fituar. Nuk është e vërtetë që kam ardhur dhjetë ditë pas provave etj., sepse unë kam qenë ndër të parat që kam filluar provat me personazhin.
Jeni shkëputur pak nga teatri. Ka qenë çështje kohe, roli apo edhe për faktin se një rol në teatër kërkon shumë investim?
Nuk ka qenë kjo arsyeja. Kanë rrjedhur gjërat vetvetiu në mënyrë të tillë, por në të njëjtën kohë ka qenë dhe një farë menaxhimi, një përpjekje e imja për të bërë dhe ngulur disa piketa përtej, në Itali apo Francë. Unë kam punuar në teatër edhe dy vjet më parë me Michele Placido dhe Izabela Ferrarin. Nuk jam shkëputur nga teatri, por kanë qenë më të shpeshtë filmat në atë periudhë, por nuk do t’i ndaja, janë dy dashuri të ndryshme, por njëlloj.
Ndonjë projekt në kinematografi?
Kam një projekt në Itali me një regjisor italian.
Alma Mile
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn gla_Latn