als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Edawrd Snowden, ish-kontraktori i Agjencisė Kombėtare tė Agjencisė (NSA), pėrveē dy gazetarėve Glenn Greenwald dhe Laura Poitras tė cilėt publikuan disa artikuj nė The Guardian duke filluar nė muajin qershor, nė tė njėjtėn kohė i kishte ofruar dokumente edhe gazetės prestigjioze amerikane The Washington Post.
Snowden kėrkohet nga Shtetet e Bashkuara tė Amerikės pėr spiunazh pasi kishte lėshuar nė publik tė dhėna konfidenciale. Atij nė muajin gusht iu dha azil nė Rusi. Informatori i kishte thėnė The Guardian-it nė qershor se kishte vendosur tė fliste pasi mendonte qė opinioni amerikan duhet tė vendoste nėse NSA duhej tė lejonte veprimet pėr tė cilat tani kritikohet. Greenwaldt dhe Poitras kanė thėnė se posedojnė dokumente tjera qė ende nuk i kanė publikuar.
The Washigton Post raportoi se Agjencia Kombėtare e Sigurisė ka shkelur rregulla tė privatėsisė ose ka tejkaluar autoritetin e vetė mijėra herė ēdo vit qė kur kongresi i kishte dhėnė asaj pushtet mė tė zgjeruar mė 2008, sipas njė auditimi tė brendshėm dhe dokumenteve tjera top-sekrete tė dhėna nga Snowden.
“Mund ta shikoni atė si pėrqindje tė aktivitetit tonė tė pėrgjithshėm qė ndodhė ēdo ditė”. The Post.
Shumica e ndėrhyrjeve kanė tė bėjnė me pėrgjim tė paautorizuar tė amerikanėve ose trageteve tė inteligjencės sė saj nė SHBA.
Nė njė rast, sipas saj, operacioni pėr tė marrė atė qė agjencioni e quante “transakcionet e shumėfishta tė komunikimit” mblodhi dhe pėrzjeu emaila amerikanė e tė huaj. Avokatėt e NSA-sė thanė se agjencia nuk mundi tė filtronte mė praktikisht komunikimet e amerikanėve.
Gjithashtu, mė 2008, njė pėrgjim i njė “numri tė madh” tė telefonatave nga Washingtoni ishte pasojė e njė gabimi nė programim qė pėrzjeu kodin e zonės 202 me 20 -- kodin ndėrkombėtar tė Egjiptit -- sipas njė rishikimi qė i ėshtė shpėrndarė stafit mbikėqyrės sė NSA-sė.
Nė tetor 2011, Gjykata e Mbikėqyrjes sė Inteligjencės sė Jashtme (FISA) vendosi se masat e grumbullimit ishin kundėrkushtetuese.
Gjykata tha se metodat e pėrdorura kishin “mangėsi nė bazėn e tyre statutore dhe kushtetuese”. Ajo urdhėroi NSA-nė qė tė mbėshtesė mbrojtjen standarde tė privatėsisė ose tė ndalojė programin.
Kėto raporte dhe vendimet e gjykatės nuk ishin publikuar. Anėtarėt e Kongresit mund tė lexojnė vendimet e kėtilla vetėm nė njė dhomė tė sigurt dhe nuk lejon tė shkruajnė. Pjesėt e kufizuara qė mund tė lexohen nga publiku pranojnė “njė numėr tė vogėl tė incidenteve tė rregullsisė”.
Gjithashtu, The Post raporti se NSA mbajti paligjshėm 3,032 dosje qė gjykata e mbikėqyrjes kishte vendosur qė agjencia e sigurisė duhej t’i shkatėrronte. Secila dosje kishte njė numėr tė pasaktėsuar tė pėrgjimeve telefonike.
“Ndonjėherė, mund tė ketė gabim.
Tė dhėnat zbulonin njė anė tjetėr prej asaj qė drejtori i NSA-sė Keith B. Alexander kishte deklaruar vitin kaluar: “Ne nuk mbajmė tė dhėna pėr qytetarėt amerikanė”.
Administrate Obama gati nuk kishte dhėnė asnjė informatė publike pėr tė gjeturat rreth NSA-sė nė qershor, edhe kishte premtuar se do tė sqarojė tė dhėnat rreth NSA-sė “nė njė mėnyrė sa mė transparente tė mundshme”, derisa zėvendėskryeprokurori James Cole ka thėnė nė njė dėgjim nė kongres: “Ndonjėherė, mund tė ketė gabim”.
“Ne jemi njė agjenci qė drejtohet na njerėzit dhe qė vepron nė njė ambient kompleks me njė numėr tė rregullatorėve, kėshtu qė ndonjėherė ne e gjejmė vetėn nė anėn e gabuar”, ka thėnė ndėrkohė njė zyrtar i lartė i NSA-sė, duke folur me leje tė Shtėpisė sė Bardhė nė kushte anonimiteti.
“Mund ta shikoni atė si pėrqindje tė aktivitetit tonė tė pėrgjithshėm qė ndodhė ēdo ditė”, tha ai pėr The Post. “E shikoni njė numėr qė duket i madh nga persketiva absolute, por nga ajo relative duket mė ndryshe”.
Pas publikimit tė artikullit, agjencia e spiunazhit mbajti njė konferencė pėr shtyp duke thėnė se shkeljet “nuk ishin bėrė me paramendim” dhe “nuk ishin qėllimkėqija”.
“Raportimet e shtypit se NASA shkeli rregullat e privatėsisė mijėra herė pėr vit…janė zakonisht shqetėsuese. Nancy Pelosi
Por Nancy Pelosi, liderja e demokratėve nė Kongres, ka thėnė se ky institucion duhet tė marrė masa pėr tė siguruar se kėto incidente nuk do tė pėrsėriten. “Raportimet e shtypit se NASA shkeli rregullat e privatėsisė mijėra herė pėr vit…janė zakonisht shqetėsuese”, ka thėnė ajo.
Edhe dy senatorėt mė kritikė tė programeve tė mbikėqyrjes, Ron Wyden dhe Mark Udall, kanė thėnė nė njė deklaratė se administrata ka nėnvlerėsuar ndikimin e programeve nė privatėsi. “Ne besojmė se amerikanėt duhet ta dinė se (raportimi i shkeljeve) ėshtė vetėm maja e njė ajsbergu shumė mė tė madh”.
Shtėpia e Bardhė ka thėnė nė njė deklaratė se “dokumentet e NSA qė raportohen nė media...tregojnė se agjencia po monitoron, zbulon dhe adreson incidentet e rregullsisė”.
Drejtori i rregullsisė nė NSA, John DeLong, ka thėnė se gabimet ndodhin shumė rrallė. “Askush nė NSA nuk mendon se ato janė nė rregull”, ka thėnė ai. “Dhe ne vėrtet merremi me to qė t’i zbulojmė dhe korrektojmė”.
Publikohet vendimi i gjykatės
Mė 21 gusht, qeveria amerikane bėri publik aktgjykimin gjykatės sė Mbikėqyrjes sė Inteligjencės sė Jashtme (FISA), tė vitit 2011, qė e pėrmendi The Post. Veprimi i qeverisė erdhi pas njė kėrkese pėr qasje nė informacion nga Electronic Frontier Foundation.
Sipas The New York Times, aktgjykimi 85 faqesh i gjyqtarit John D. Bates, atėherė kryetar i gjykatės mbikėqyrėse, pėrfshinte njė program tė NSA-sė qė nė mėnyrė sistematike kėrkonte nė pėrmbajtjen e komunikimeve nė internet tė amerikanėve, pa urdhėr hetimi, nė kėrkim tė diskutimeve rreth tė huajve qė ishin objekt i vėzhgimit tė saj.
Gjyqtari Bates kishte gjetur se agjencia kishte shkelur kushtetutėn dhe kishte kritikuar NSA-n pėr njė seri keqinterpretimesh gjatė raportimeve nė gjykatė.
Mbledhja e informative ishte pjesė e njė programi mė tė gjerė qė qysh nga viti 2008 lejonte vėzhgim pa urdhėr hetimi tė rrjeteve tė brendshme pėrderisa kishin pėr objektiv qytetarėt jo-amerikanė dhe jashtė vendit. Nė komunikime sė paku njėra anė ishte e huaj.
Departamenti i Drejtėsisė tha se vetėm rreth 10 pėr qind e komunikimeve ishin mbledhur nė SHBA.
Gjykimi thotė se bėhej fjalė pėr 250 milionė komunikime tė pėrgjuara e tė mbledhura ēdo vit dhe se pjesa e mesazheve tė brendshme ishte relativisht pėrqindje e vogėl.
Megjithatė, gjykatėsi Bates ka thėnė se NSA nuk ka bėrė sa duhet pėr tė minimizuar mesazhet e brendshme dhe pėr tė mbrojtur privatėsinė e amerikanėve. Nė pėrgjigje, NSA ėshtė pajtuar qė t’i ndajė komunikimet dhe t’i fshijė ato brenda dy vitesh nė vend tė pesė viteve.
Aktgjykimi gjithashtu ngrehte njė shqetėsim tjetėr. “Gjykata ėshtė e shqetėsuar me tė dhėnat e qeverisė pėr mbledhjen e komunikimeve nė internet nga NSA qė pėrbėjnė rastin e tretė nė mė pak se tri vite qė qeveria ka dhėnė keqinformim substancial nė lidhje me shtrirjen e njė programi tė madh tė grumbullimit”.
Departamenti i Drejtėsisė tha se vetėm rreth 10 pėr qind e komunikimeve ishin mbledhur nė SHBA.
Gjithashtu administrata ka publikuar njė raport qė bėhet pėr ēdo gjysmė viti rreth “rregullsisė” nė NSA i cili, sipas Thew New York Times, nuk ka gjetur shkelje tė qėllimshme dhe qė thotė se gabime tė analistėve ishin bėrė nė mė pak se njė pėr qind tė rasteve.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn