als_Latn dik_Latn sag_Latn
Toni Bler i ka shkruar kolonelit Muamar Gedafi për ta falenderuar për “bashkëpunimin e shkëlqyer” ndërmjet agjensive të kundër-terrorizmit të dy vendeve pas periudhës gjatë së cilës Britania e Madhe dhe Libia kanë ndërvepruar lidhur me menaxhimin e disidentëve libianë, të cilët duhet të rrembeheshin dhe të ridërgoheshin në Tripoli, sëbashku me familjet e tyre. Letra e shkruar në vitin 2007, pasoi periudhën kur zyrtarët e inteligjencës së diktatorit u lejuan që të vepronin lirshëm në Britaninë e Madhe, duke tërhequr dhe frikësuar refugjatët libianë në përpjekje për t’i bindur ata që të shërbenin si spiunë të agjensive të të dy vendeve.
E nisur me frazën “I dashur Muamar” dhe e firmosur “Urimet më të përzermërta nga i yti, Toni”, letra ka qenë një pjesë e qindra faqeve të tjera të dokumenteve të zbuluara në zyrat e qeverisë libiane pas revolucionit të vitit 2011 dhe që më pas u bashkuan dhe ruajtur nga një skuadër avokatësh në Londër.
Avokatët kanë përfaqësuar ankesat e një dyzine kundërshtarësh të Gedafit, të cilët janë vënë nën shënjestër nga agjensitë sekrete të të dy shteteve gjatë operacioneve të tyre të fshehta. Paditësit janë burgosur dhe keqtrajtuar në Arabinë Saudite, janë dërguar sa në Mali e sa në Libi ose janë janë burgosur dhe detyruar të bashkëpunojnë në Britaninë e Madhe.
Gjashtë burra nga Libia, vejusha e një të shteti si dhe pesë qytetarë britanikë me origjinë libiane apo somaleze kanë ngritur padi kundër qeverisë britanike në bazë të dokumentacionit të zbuluar në Libi, duke pretenduar se janë burgosur në mënyrë të jashtëligjshme, se janë shantazhuar, keqtrajtuar në zyrat publike dhe detyruar të bashkëpunojnë kundër vullnetit të tyre.
Letra ka dalë në dritë në një kohë, kur politika e jashtme e qeverisë së kaluar laburiste është vënë në pikëpyetje të madhe, në fund të muajit janar, Toni Bler, refuzoi katagorikisht të fajësohej për publikimin e vonuar të raportit të hetimit Chilcot, lidhur me vendimin e marrë nga Britania e Madhe për tju bashkuar luftës në Irak. Bler është natyrisht personi kryesor që pritej të kritikohej ashpër nga ky raport. Ndërkohë Libia është përfshirë nga një kaos dhe dhunë akoma më të ashpër pas revolucionit, me milicitë rivale janë duke shkatërruar aeroporte dhe duke djegur rafineritë e naftës si pjesë e luftës së tyre për supermaci dhe pasuri.
Dokumentet e zbuluara vetëm kohët e fundit tregojnë se MI5 dhe MI6 kanë përpiluar një listë me më shumë se 1.600 pyetje, të cilat do të duhet t’i bëheshin dy liderëve të opozitës libiane, pasi të ishin rrëmbyer nëpërmjet asistencës së Britanisë dhe të dëboheshin drejt burgjeve të Gedafit. Të dy burrat kanë dëshmur se kanë qenë viktima të torturave të jashtëzakonshme.
Informacionet që përçoheshin përsëri në Londër dhe që ishin rezultat i marrjes në pyetje të të rrëmbyerve duket se janë përdorur për të justifikuar urdhrat për bashkëpunimin e detyruar të katër disidentëve libianë, të cilët ishin rezidentë të Britanisë së Madhe. Avokatët e qeverisë e kanë mohuar fuqimisht faktin, se kanë përdorur informacionet e marra nga të burgosurit libianë.
Letra e Blerit e dërguar nga Downing Street të Londrës, është shkruar më 26 prill të vitit 2007 për të informuar Gedafin se Britania e Madhe ishte në prag të dështimit të përpjekjeve të saj për të dëbuar dy libianë që akuzoheshin se kishin lidhje me opozitën islamiste të quajtur Grupi Luftëtar Islamik Libian (GLIL). Një ditë më pas, Gjykata e Apelit shpalli vendimin se anëtarët e GLIL-së nuk mund të dëboheshin për në Libi, pasi mund të bëheshin viktima të torturave nga qeveria libiane, pavarësisht sigurive të ofruara nga Gedafi.
Avokatët që përfaqësuan këta dy burra nuk ishin në dijeni atë kohë se deklaratat e inteligjencës të bëra kundër klientëve të tyre bazoheshin pjesërisht në informacionet e përftuara nga viktimat e operacionit të bashkëpunimit ndërmjet Britanisë dhe Libisë.
Toni Bler i hap letrën e tij drejtuar Gedafit, duke thënë: “Shpresoj që ti dhe familja jote të jeni mirë”, ai më pas informon dikatatorin se ishte i bindur që vendimi i Gjykatës nuk duhet të lejonte kurrsesi që të dëmtohej bashkëpunimi i frytshëm bilateral, i cili ishte i zhvilluar ndërmjet Britanisë së Madhe dhe Libisë gjatë viteve të fundit, të paktën jo në fushën thelbësore të kundër-terrorizmit.
“Do të doja të shtoja disa fjalë personale falënderimi për asistencën tuaj në lidhje me operacionin e deportimit. Kjo mbështetje dhe bashkëpunimi i shkëlqyer i zyrtarëve tuaj me kolegët e tyre britanikë, është fryti i fuqisë dhe marrëdhënies reciproke që ka lindur ndërmjet Britanisë së Madhe dhe Libisë. Siç e dini, unë jam i vendosur që partneritetin tonë ta zhvilloj edhe në të ardhmen”.
Në të njëjtën ditë, këshilltari i Blerit për politikën e jashtme, Nigel Sheinwald, i shkroi ministrit të Jashtëm libian, Abdul Ati al-Obeidi, duke e paralajmëruar se në gjyq kishte patur referenca nga deklaratat publike të bëra nga lideri i opozitës dhe kjo kishte shkaktuar disa debate lidhur me Gedafin gjatë procesit. Al- Obeidi u përgjigj se vendimi ishte tepër zhgënjyes, pasi Libia kishte bërë gjithçka që ishte kërkuar nga ana e saj, mbi të gjitha u ishte përgjigjur të gjitha pyetjeve të parashtruara nga britanikët.
Gazeta britanike “The Guardian” i ka parashtruar Toni Blerit disa pyetje si: a ka autorizuar ai përfshirjen e MI6-ës në rrëmbimin e dy figurave të opozitës libiane dhe familjeve të tyre; përse zyrtarët e inteligjencës së Gedafit ishin lejuar të operonin pa asnjë kufizim në Britaninë e Madhe; dhe përse ai kishte falenderuar diktatorin për “asistencën e tij në lidhje me çështjen e deportimit”, kur kjo asistencë tashmë ka rezultuar se përfshinte nxjerrjen e informacioneve nga të burgosurit nëpërmjet përdorimit të torturës?
Zyra e Toni Blerit, duke lëshuar të njëjtën deklaratë për shtyp që ka nxjerrë muajin e kaluar pas publikimit të raportit të Komitetiti të Inteligjencës së Senatit amerikan lidhur me përdorimin e torturës nga ana e CIA-s pas sulmeve të 11 shatorit, atëherë kur ish-kryeministri britanik përballej me akuzat se qeveria e tij ishte bashkëpërgjegjëse në të njëjtat abuzimeve të të drejtave të njeriut.
Në këtë deklaratë shkruhej: “Për të shmangur çdo dyshim, Toni Bler gjithmonë ka qenë kundër përdorimit të torturës dhe këtë e ka thënë gjithmonë publikisht dhe privatisht. Ai nuk e ka justifikuar kurrë përdorimin e saj madje mendon se është tërësisht e papranueshme, siç tregohet edhe nga dokumentacioni i brendshëm qeveritar të bërë publik. Ai beson se, sulmi kundër islamizmit radikal është një luftë vlerash dhe veprimtaria në kundërshtim me këto vlera, siç është edhe përdorimi i torturës, nuk është vetëm e gabuar, por edhe jo e frytshme”.
Letra e Blerit është shkruar pas një sërë vitesh, që Britania e Madhe dhe Libia kishin nisur riafrimin e tyre, një proces që mori zhvillim të madh pas sulmeve të 11 shtatorit të kryera nga al-Kaeda. Britania e Madhe mund të përmendë disa arritje që kanë buruar nga kjo marrëdhënie, përfshirë këtu vendimin e Gedafit në vitin 2003, për të braktisur përpjekjet e tij për të ndërtuar armë të shkatërrimit në masë.
Natyrisht, kjo marrëdhënie është përballur edhe me shumë kritika. Këto kritika kanë ardhur nga të gjitha anët, jo vetëm nga qytetarët libianë, të cilët kanë vuajtur nga diktatura e Gedafit apo nga grupet e të drejtave të njeriut, që kanë dokumentuar të gjitha abuzimet e kryera nga regjimi i tij gjatë katër dekatave të pushtetit.
Gjatë një fjalimi në vitin 2011, Eliza Manningham-Buller, e cila ka qenë në krye të MI5-ës gjatë pjesës më të madhe të periudhës, kur agjensitë e inteligjencës britanike bashkëpunonin ngushtë me diktaturën e Libisë, e justifikoi vendimin për të bashkëpunuar me Gedafin, duke thënë se kjo e ka penguar planin e regjimit për të ndërtuar armë të shkatërrimit në masë. Megjithatë, ajo tha se kishte pyetje që duhen përgjigjur për një sërë marrëdhëniesh që u zhvilluan më pas dhe nëse duhej zgjatur aq shumë bashkëpunimi i dy vendeve.
Dokumentet u zbuluan të braktisura në zyrat qeveritare në Tripoli pas revolucionit që rrëzoi Gedafin dhe çoi në vrasjen e tij në tetor të vitit 2011. Këtu përfshihet korrespondenca sekrete nga agjensitë e Inteligjencës MI5 dhe MI5 të titulluara “Britani-Libi - Sekrete”, si dhe procesverbalet e Libisë për mbledhjet ndërmjeta agjensive të të dy vendeve.
Dokumentet tregojnë se si agjensitë britanike janë angazhuar me një sërë operacionesh të përbashkëta sekrete me diktaturën e Libisë dhe se informacionet e përftuara nga viktimat e rrëmbimeve janë paraqitur si prova gjatë procesit pjesërisht sekrete në fillim, i cili është zhvilluar në Londër.
Pesë burra kanë qenë viktima të bashkëpunimit të forcuar në bazë të informacioneve të inteligjencës që tani mendohet se janë përftuar falë marrjes në pyetje në Libi të dy liderëve të opozitës, Sami al-Saadi dhe Abdel Hakim Belhaj, si pasojë e operacionit të rrëmbimit nga Britania dhe Libia.
Avokatët që kanë përfaqësuar viktimat thonë se si Gjykata e Lartë, ashtu edhe Komisioni Special i Emigracionit nuk janë informuar për rolin e luajtur nga Britania e Madhe në rrëmbimin e dy burrave, të cilët kanë dhënë informacione për te klientët e tyre.
Dokumentet tregojnë se në vitin 2006, disa agjentë të inteligjencës libiane janë ftuar të operojnë në tokën britanike, ku kanë bashkëpunuar me agjentët e MI5-ës dhe kanë frikësuar shumë kundërshtarë të Gedafit, të cilëve u ishte dhënë azil politik në Britani. Ato tregojnë gjithashtu se, oficerët e inteligjencës britanike u kanë dhënë informacione homologëve të tyre libianë për një burrë me shtetësi angleze dhe origjinë libiane, i cili jetonte në Angli që prej vitit 1981 dhe e kishte fituar nënshtetësinë në vitin 1994.
Në shtator të vitit 2003, agjensitë britanike kanë dorëzuar një dosje, e cila e përshkruante këtë burrë si “një figurë të njohur të komunitetit ekstremist të Libisë në Manchester, i cili më parë kishte drejtuar një grup të vogël individësh të lidhur me GLIL-në dhe që ishin konfliktuar në një xhami të vogël lidhur me predikimet e imamit”. Adresa e banimit si dhe numri i telefonit të këtij burri gjendeshin gjithashtu në brendësi të dosjes. Ai ka dëshmuar se zyrtarët e qeverisë libiane e kishin telefonuar vazhdimisht, duke e nxitur që të kthehej në Libi, përndryshe anëtarët e familjes së tij do të arrestoheshin.
Dokumentet e zbuluara tregojnë se, agjentët e MI5-ës i kanë dhënë homologëve libianë një sërë pyetjesh lidhur me këtë burrë që t’u bëheshin dy personave të rrëmbyer që merreshin në pyetje në Libi. Pas shumë kërcënimesh, burri vendosi të udhëtonte drejt Libisë ku, sipas dëshmisë së tij, është arrestuar dhe torturuar. Ai pretendon se është rrahur në mënyrë ç’njerëzore, e kanë lënë të varur, torturuar me rrymë elektrike, kërcënuar, shurdhuar me muzikë shumë të lartë dhe detyruar, që të shikonte torturat që u bëheshin të tjerëve. Ky shtetas anglez u akuzua se ishte antëtar i GLIL-së dhe se kishte ndihmuar organizatën në Britani. Për këto akuza, ai është mbajtur i burgosur deri në mars të vitit 2010.
Çështja që po gjykohet është e 12 kundërshtarëve të Gedafit kundër MI5-ës dhe MI-ës, si dhe kundër Zyrës së Jashtme. Departamentet qeveritare kanë refuzuar të komentojnë teksa çështja nuk është finalizuar ende. Në fund të muajit janar, avokatëve të qeverisë iu mohua kërkesa për mosshqyrtim të provave për shkak se Gjykata e Lartë vendosi që akuzat përbënin një shqetësim publik dhe duhet të shqyrtohen nga Gjykata.
Ian Cobain, The Guardian
Teksti i plotë i letrës së Toni Blerit drejtuar diktatorit Gedafi:
I dashur Muamar,
Shpresoj që ti dhe familja jote të jeni mirë.
Me keqardhje më duhet të të njoftoj se qeveria britanike nuk ka patur sukses në çështjen gjyqësore që lidhet me deportimet në Libi. Jam shumë i zhgënjyer me vendimin e Gjykatës. I kam kërkuar avokatëve të mi dhe zyrtarëve, që të përcaktojnë nëse vendimi mund të ankimohet. Natyrisht ne do të vazhdojmë t’ju mbajmë të informuar nëpërmjet ambasadorit Abdulati Obidi. Nigel Sheinwald i ka shkruar atij, duke i dhënë detaje të mëtejshme në lidhje me zhvillimet e fundit.
Mendoj se është thelbësore që ky vendim të mos dëmtojë frytshmërinë e marrëdhënies bilaterale që Britania e Madhe dhe Libia kanë zhvilluar gjatë viteve të fundit. Kemi bërë një progres të madh. Është e rëndësishme, për të mirë popullit të të dy vendeve, që ne të vazhdojmë në këtë rrugë, veçanërisht në fushën thelbësore të kundër-terrorizmit.
Së fundmi, do të doja të shtoja disa fjalë personale falenderimi për asistencën tuaj lidhur me çështjen e deportimit. Kjo mbështetje dhe bashkëpunimi i shkëlqyer i zyrtarëve tuaj me kolegët e tyre britanikë, është fryt i fuqisë së marrëdhënies bilaterale që ka lindur ndërmjet Britanisë së Madhe dhe Libisë. Siç e dini, unë jam i vendosur që ta zhvilloj më tej partneritetin tonë.
Urimet më të përzemërta, i yti, Toni.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn