als_Latn dik_Latn sag_Latn
7 Nëntor 2013 - 18:43 - Agron Bajrami
Të hënën e kaluar Kosova edhe zyrtarisht ka nisur negociatat me Bashkimin Evropian për Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit (MSA). Sikur që rëndom ndodh, Qeveria e Kosovës atë ditë e shpalli historike për vendin, derisa edhe për Komisionin Evropian nisja e këtij procesi ishte një lëvizje shumë pozitive që hap perspektivën evropiane për Kosovën dhe qytetarët e saj.
Nga ana tjetër, për qytetarët e Kosovës hapja e rrugës drejt Evropës është më shumë se një lajm i mirë, por shumica prej tyre tashmë janë lodhur nga ditët dhe proceset historike të cilat në jetët e tyre sjellin tepër pak ndryshime konkrete pozitive.
Për këtë arsye dhe për shkak të premtimeve të panumërta, të papërmbushura, të Qeverisë së Kosovës, të liderëve politikë po edhe të bashkësisë ndërkombëtare, njerëzit në Kosovë kanë më shumë prirje për të qenë dyshues nëse hapja e negociatave për MSA-në është diç më shumë sesa një shkallë e vogël prej shumë sosh që duhet ngjitur për tiu afruar vetëm pak Evropës politike.
Dhe nëse do ti shikojmë gjërat si duhet, qytetarët kanë plotësisht të drejtë.
Sepse, sikur që e pranojnë edhe diplomatët e huaj në Prishtinë, negociatat do të jenë të ndërlikuara dhe të rënda, dhe për këtë ka disa arsye që duhet pasur parasysh.
Marrëdhëniet me Serbinë dhe me serbët
E para, vendet anëtare të Bashkimit Evropian e kanë përkrahur nisjen e negociatave për MSA-në me Kosovën vetëm pasi është arritur përparim i mjaftueshëm në procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë. Që do të thotë se e ardhmja evropiane e Kosovës pakthyeshëm është e ndërlidhur me marrëdhëniet që Kosova do ti ketë me Serbinë, sikur që e ardhmja evropiane e Serbisë pashkëputshëm është lidhur me marrëdhëniet që Serbia do ti ketë me Kosovën.
Kjo në praktikë do të thotë që Serbia nuk është e thënë se duhet ta njohë Kosovën si shtet të pavarur së paku jo, deri një ditë para se të bëhet anëtare e BE-së! Ndërsa për Kosovën kjo do të thotë se derisa të vijë dita kur Serbia duhet të deklarohet rreth pavarësisë së Kosovës, Prishtina do të duhej të negocionte për gjithçka me Beogradin, por edhe me serbët në Kosovë, nën syrin e vëmendshëm të Bashkimit Evropian!
Një qasje e tillë e BE-së në afat të shkurtër tashmë ka sjellë rezultate, ndërsa njëri prej tyre është fakti që Beogradi duhet ti detyrojë serbët e veriut të Kosovës që të integrohen në sistemin politik dhe juridik të Kosovës.
Por njëkohësisht kjo qasje u jep mundësi dhe instrumente serbëve që të bllokojnë punën dhe funksionalitetin e shtetit kosovar në territorin e katër komunave në veri të lumit Ibër, të cilat prej fundit të luftës, e posaçërisht prej shpalljes së Pavarësisë, ishin territor pa qasje për autoritetet kosovare, e shpeshherë edhe për misionet ndërkombëtare.
Si qëndrojnë punët, me këtë proces çështja e veriut të Kosovës do të konsiderohej e zgjidhur për bashkësinë ndërkombëtare, ndërsa për Serbinë e mbyllur tash për tash. Derisa Kosovës do ti duhej ta durojë veriun si një problem që duhet menaxhuar, dhe madje jo vetëm si çështje të brendshme, por edhe si pjesë e obligimeve brenda integrimeve evropiane, që do të thotë edhe si pjesë e MSA-së.
Që gjërat të jenë edhe më të ndërlikuara, me marrëveshjen e Brukselit mes kryeministrit të Kosovës, Hashim Thaçi, dhe kryeministrit të Serbisë, Ivica Daçiq, komunat me shumicë serbe në Kosovë, posaçërisht ato në veri, pas zgjedhjeve lokale të 3 nëntorit do të mund të krijonin Bashkësinë e Komunave Serbe, e cila edhe pse zyrtarisht nuk do të jetë autoritet i një entiteti autonom serb, do të ketë fuqinë e përfaqësimit politik të serbëve në Kosovë përmes kryetarit të Bashkësisë dhe do të ketë Kuvendin e vet. Edhe pse në letër nuk është e njëjta gjë, për shumëkënd në Kosovë e tëra i ngjan së tepërmi Republika Sërpskas në Bosnjë- Hercegovinë.
Ndërlikimet me Evropën
Gjëja e dytë që duhet pasur parasysh kur flitet për negociatat për MSA-në mes Kosovës dhe BE-së është se Prishtina përveç përmbushjes së kritereve tashmë ekzistuese evropiane, do të duhej të luftonte edhe me faktin se prej 28 vendeve anëtare të BE-së, pesë ende nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur, gjë që e bën vetë BE-në të ketë një qasje ambivalente ndaj shtetësisë së Kosovës.
Njëkohësisht disa prej vendeve që nuk e njohin Kosovën, sikur që janë për shembull Spanja apo Qiproja, pa vullnet janë pajtuar që me Kosovën të nisin negociatat për MSA-në, dhe ka shumë mundësi që Madridi apo Nikozia të bllokojnë marrëveshjen Kosovë-BE në fazën e mëvonshme të negociatave.
Ndërlikimi më së miri shpjegohet me fjalët e një diplomati të huaj në Prishtinë, i cili ka thënë se nuk dëshiron të besojë se këto pesë vende do të pengojnë Kosovën në rrugën e integrimeve evropiane, por ka shtuar se një gjë e tillë mund të ndodhë dhe i mbetet Kosovës që të bindë këto vende se e meriton integrimin në BE.
Por, arsyet pse këto pesë vende janë kundër Kosovës nuk lidhen me kapacitetet kosovare për integrimet evropiane. Pesë vendet e BE-së që nuk e njohin Kosovën kanë arsyet e veta pse nuk duan ta shohin Kosovën si shtet disa për shkak të frikës nga tendencat separatiste në vendet e veta, e disa për shkak të afrisë me Serbinë, e madje edhe me Rusinë, andaj edhe insistojnë që pavarësia e Kosovës paraqet një precedent të rrezikshëm.
Nga ana tjetër, edhe ato shtete që e njohin Kosovën si shtet të pavarur, nuk duan të integrojnë në BE një konflikt të pazgjidhur, dhe insistojnë që integrimet evropiane nuk mund të arrihen plotësisht nëse nuk arrihet edhe një marrëveshje afatgjate me Serbinë. Shtetet e tilla madje e përmendin vetë Qipron si shembull, duke thënë se Bashkimi Evropian ka gabuar kur e ka pranuar për anëtar një shtet që ka kontest të pazgjidhur territorial, që sërish nënkupton se procesi i integrimeve të Kosovës me BE-në është i kushtëzuar me procesin e negociatave me Serbinë.
Njëkohësisht kosovarët tashmë janë lodhur edhe nga pritja shumëvjeçare që edhe ata të fitojnë liberalizimin e regjimit të vizave me vendet e Schengenit, dhe të mund të lëvizin më lirshëm në Evropë. Atyre para disa vjetësh u është premtuar liberalizimi i vizave, por me kohë u kuptua se as kjo nuk mund të kalojë lehtë, edhe pse në Evropën Juglindore praktikisht vetëm qytetarët e Kosovës duhet të kërkojnë viza për të udhëtuar në shtetet evropiane. Për më tepër, këto ditë po tregohet se ky proces mund zgjasë edhe më tepër nëse do të ndodhë fare - që kontribuon që procesi i integrimeve evropiane të shihet edhe me më shumë skepticizëm.
E gjithë kjo jep një pamje të paqartë për perspektivën reale evropiane për Kosovën, posaçërisht në kohën kur edhe vetë Evropa nuk i jeton ditët më të mira si ekonomikisht ashtu edhe politikisht!
Problemet e brendshme
Por, edhe po ti kishte Kosova marrëdhëniet normale me Serbinë, dhe të mos kishte asnjë problem me vendet anëtare të BE-së, ekzistojnë problemet e brendshme që duhet të merren parasysh, kur flitet për rrugën kosovare drejt Evropës.
Raportet e vetë BE-së flasin për korrupsion të përhapur, për shkallë të lartë të papunësisë, për krim të organizuar, gjyqësi të politizuar, ekonomi të pazhvilluar, nivel të dobët të demokracisë, dhe për shumë gjëra të tjera që japin një pamje të turbullt të shoqërisë në Kosovë. Për këtë arsye qytetarët me të drejtë pyesin se sa mund të shpresojnë që e njëjta elitë politike, e cila tash 14 vjet prejse ka përfunduar lufta nuk ka arritur të zgjidhë këto probleme të mëdha, tani me shpejtësi mund të evropianizojë shoqërinë kosovare?
Njëkohësisht kosovarët janë dëshmitarë edhe se si integrimet evropiane për çdo ditë përdoren për qëllime politike nga liderët lokalë, të cilët përpiqen ta shfrytëzojnë tërë procesin për mbledhje votash. Kështu e tërë puna rreth nisjes së negociatave Kosovë-BE ndodhi pikërisht në kohën e fushatës parazgjedhore për zgjedhjet lokale, andaj për qytetarët e Kosovës lajmi për perspektivën evropiane u servua në sandviç mes superpremtimeve parazgjedhore, të cilave më askush nuk u beson.
Për shkak të gjithë kësaj, nisja e negociatave për MSA-në mes Kosovës dhe BE-së është përcjellë me shumë më shumë skepticizëm dhe dyshime sesa kjo ndoshta e meriton.
Por si do të dalin punët në fund do ta tregojë e ardhmja, ndërsa ajo që tani mbetet e qartë është se Kosova, vërtet disi në heshtje dhe me vonesë të madhe, megjithatë është nisur në drejtim të Evropës, por me shumë skepticizëm dhe dyshime. Por, kush ka të drejtë të fajësojë njerëzit që e humbën besimin nëse tepër gjatë dhe tepër shpesh ishin viktima të gënjeshtrave?
(Ky koment i kryeredaktorit të Kohës Ditore u botua në ueb faqen ballkanike të Al Jazeeras)
...apo rrëfimi për pesë nuanca të së zezës dhe një të së përhirtës...
Në shtatë vjetët e shkuar, që nga Shpallja e Pavarësisë, ekonomia kosovare ka qenë e trajtuar si temë e dorës së dytë. Dhe në ...
Nëse nuk ka dinjitet në një vend ku gruaja bëhet nënë dhe ku shtohet një kosovar i ri, atëherë dinjitet nuk mund të ketë në asnj...
Si ndodhi që për tri masakrat më të tmerrshme të forcave serbe në Kosovë ende askush të mos japë llogari...
ec me kohën...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn