als_Latn dik_Latn sag_Latn
“Jemi të pambrojtur nga abuzimi me çmimet e ushqimeve” (Burimi: Shekulli, www.shekulli.com.al)
“Jemi të pambrojtur nga abuzimi me çmimet e ushqimeve”
Çmimet e produkteve të ndryshme për konsum janë një ndër aspektet më të rëndësishme në jetën e çdo familjeje. Në varësi të këtyre çmimeve, çdokush përcakton se sa nga të ardhurat mujore do t’i shpenzojë për ushqim dhe sa për nevojat e tjera të familjes. Mirëpo në realitetin shqiptar çmimet gjithmonë kanë qenë një problem. Ato nuk monitorohen nga një institucion i veçantë dhe në rastet e një kërkese të madhe rriten në mënyrë abuzive. Edhe në ditë normale çmimet kanë luhatje. Ndodh që tek i njëjti dyqan paradite çmimet të jenë më të larta se pasdite. Megjithëse është i njëjti produkt në treg, ai shitet me çmime të ndryshme. Nga vëzhgimi ynë po japim si shembull dy produkte, farcoletat dhe bananet. Një farcolet në market mund ta blesh nga 5- deri në 10 lekë, në varësi të cilësisë. Ndërsa në dyqane lagjeje apo te shitësit ambulant në rrugë e gjen nga 10 deri 20 lekë. Po kështu mund të themi edhe për bananet. Në treg ato i gjen nga 120 deri në 150 lekë kilogrami, ndërsa në markete ato shiten nga 230 deri 250 lekë kilogrami. I njëjti fenomen ndodh edhe me produkte të tjera. Kryesisht, frutat dhe perimet i gjen me një çmim më të ulët në tregjet e mëdha publike sesa në markete apo dyqane.
Për momentin në treg më të kërkuara janë frutat e stinës. Portokalli në treg shitej me çmimin 70- 80 lekë, në dyqanet e lagjeve shitej me 100 lekë, ndërsa në markete me 130- 140 lekë. Ndërsa me produktet e ambalazhuara dhe ato të importuara ndodh e kundërta. Në markete të mëdha çmimi i tyre është më i lirë sesa në tregje apo në ambulantë të ndryshëm. Konsumatorja Lindita Velo ishte duke bërë pazarin e shtëpisë te “Pazari i Ri”, kur e takoi “Shekulli”. “Çmimet janë bërë objekt bisede çdo ditë për ne. Jo vetëm që ndryshojnë nga dita në ditë, por edhe nga ora në orë. Si i gjen tani nuk i gjen pastaj. Na është bërë mendja shifra. Brenda tregut të njëjtin produkt e shikon të tregtohet me dy-tre çmime të ndryshme. Nuk po flas pastaj për supermarketin. Megjithëse nuk është as 10 hapa larg nga tregu, çmimet e fruta- perimeve janë 50 lekë më shtrenjtë.
Paguajmë më shumë vetëm për të ecur mbi pllakat e tyre të bardha, se produkti është i njëjtë. Nuk ka një institucion që të na mbrojë nga abuzimet e tregtarëve, të cilët janë kthyer në gobseck. Për xhepin e shumë familjeve diferenca edhe me 10 lekë e çmimeve do të thotë shumë”, tha ajo. Pranvera Gjana është një tjetër qytetare, e cila e bënte pazarin pranë këtij tregu. Megjithëse është nëna e një djali të vogël dhe shtëpinë e ka larg “Pazarit të Ri”, ajo tregon se, vjen gati çdo ditë në këtë treg për të blerë produktet ushqimore, që i nevojiten shtëpisë. Ndonjëherë e merr me vete edhe djalin e vogël. “Të gjithë duam të blejmë aty ku është më lirë, prandaj edhe unë vij në këtë treg për të blerë produktet që më nevojiten. Normal që për ushqimin e fëmijëve ne nuk kursejmë dhe do të blejmë atë që është më e shëndetshme për ata. Mirëpo shumë produkte, sidomos frutat dhe perimet në treg janë më të freskëta dhe më ekonomike, se sa në dyqane apo markete. Për shembull domatja këtu kushton 180 lekë kilogrami, ndërsa në market kushton 200 lekë dhe nuk është kaq e freskët sa këtu”, tregon ajo. Shpresa Vushtina është një pensioniste, e cila po ashtu kishte dalë në treg për të bërë pazar. “Dikur ne mbanim radhë në dyqane për të blerë një kile mollë, ndërsa tani ka me shumicë çdo gjë që të duhet. Në çdo pallat e në çdo rrugë ka dyqane, markete dhe shitës në rrugë. Problemi është vetëm te lekët. Ne si pensionistë duhet t’i menaxhojmë ato pak të ardhura që kemi dhe megjithëse jemi të sëmurë dalim në treg për të gjetur një produkt të mirë dhe të lirë. Por, duhet që edhe institucionet ta mbrojnë konsumatorin dhe të vendosin një çmim tavan, që dhe tregtarët të mos abuzojnë me çmimet e rritura në mënyrë abuzive, duke rënduar në xhepat tanë”, shprehet ajo.
Duke zhvilluar aktivitetin nën një ekonomi tregu, asnjë institucion shtetëror nuk mund t’iu diktojë çmimet tregtarëve të ndryshëm. Asnjë institucion nuk i monitoron tregtarët në qoftë se ata bëjnë një rritje abuzive çmimi. Agjencia e Mbrojtjes së Konsumatorit, institucion varësie pranë Bashkisë së Tiranës, ka monitoruar çmimet në treg vetëm në muajin dhjetor, kur edhe abuzimet janë më të mëdha. Ky monitorim ka ndodhur në bashkëpunim dhe mbështetje të Drejtorisë së Tatimeve. Gjatë muajve të tjerë të vitit tregu mbetet i pa monitoruar.
Në bazë të portofolit, njerëzit vendosin për sasinë dhe për cilësinë e produkteve që do të blejnë. Në varësi të lekëve që duan të shpenzojnë konsumatorët zgjedhin edhe vendin ku duan t’i blejnë produktet. Për shumë njerëz cilësia dhe siguria e produktit është shumë e rëndësishme, prandaj ata zgjedhin që të blejnë në markete dhe dyqane. Këto ambiente tregtimi janë të kontrolluara nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit dhe konsumatorët kanë siguri në atë që blejnë. Këto subjekte kanë edhe një licencë tregtimi, që në rast se ndodh ndonjë incident me produktet, klienti e di se kë person duhet të bëjë përgjegjës. Olsi Hani është një konsumator, i cili preferon të blejë në market. Sipas tij, është më e leverdishme të kursesh kohë sesa të kursesh lekët. “Të ardhurat e mia familjare, e përballojnë çmimin 10-20 lekë më shtrenjtë të produkteve në market. Unë preferoj të blej në markete, sepse i kam më afër shtëpisë dhe kursej kohë. Mendoj se pensionistët dhe personat e papunë frekuentojnë më shumë tregjet. Të rinjtë apo të punësuarit diku nuk kanë durim dhe kohë të ecim shumë në këmbë për të kursyer 10 apo 20 lekë. Unë personalisht preferoj të blej ushqimet afër shtëpisë, në një vend të pastër ku më shërbejnë mirë , megjithëse aty paguaj më shumë”, shprehet ai. Hatixhe Shehu është një konsumatore, e cila preferon të bëjë pazar aty ku i duket e përshtatshme, duke frekuentuar, si tregun ashtu edhe marketin. “Shtëpinë nuk e kam shumë larg tregut dhe shpesh dal dhe blej kryesisht zarzavate. Marr karrocën dhe shoh gjithë tregun, ku më mbushet mendja blej. Unë nuk kam paragjykime, sepse edhe këtu mund të gjesh zarzavate shumë të freskëta dhe të shëndetshme. Nuk blej kurrë tek ambulantët, pasi produktet e tyre më duken shumë të pasigurta. Shpeshherë blej edhe në marketet afër shtëpisë. Në pak minuta mund të blesh shumë produkte, pasi të gjitha mund t’i gjesh në një market të vetëm. Kryesisht produktet e paketuara dhe ushqimet e fëmijëve i blej vetëm në markete, pasi aty ndihem më e sigurt. Edhe produktet shtazore, si bulmetrat dhe mishin i blej në market, pasi tregtohen në ambiente të përshtatshme higjienike, edhe besoj se janë më të kontrolluara se ato që shiten në treg.
27.01.2015
Burimi: Shekulli
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn