als_Latn dik_Latn tur_Latn
Selma Lagerlöf
Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (Östra Ämtervik, 20 nëntor 1858 - Mårbacka, 16 mars 1940), shkrimtare suedeze.
Është fituese e Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 1909, njëherit femra e parë që fiton këtë çmim për punën e vet letrare. Në vitin 1914 bëhet anëtarja e parë e akademisë Suedeze, trupë e cila e ndanë shpërblimin e përmendur.
Biografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Motivet qendrore dhe përsonazhet e veprave të saj janë pasqyrim i Suedisë, kryesisht krahina e lindjes Värmlandi, a është inspiruar edhe nga jeta në Italinë jugore, Palestina, socijalizmi modern, legjendat e vjetra të veriut. Bota e ngjarjeve dhe personazhet sillen rreth dashurisë, vdekjes, të keqes dhe të mirës. Arriti ti harmonizojë krishtenizmin dhe socijalizmin. Stili i saj është lirik, i thjeshtë dhe i kuptueshëm.
Vepra e parë është Gösta Berling (Gösta Berlings saga) e botuar më 1891. Në te, me elemente fantastike, përshkruhet jeta në krahinën Värmland në shekullin 19-të.
Romani Qudia e antikristit (Antikrists mirakler) nga 1897 me të cilin mundohet ti pajtojë krishtenizmin dhe socializmin i solli pranueshmëri të plotë. Me udhëtimin në Palestinë inspirohet për krijimin e romanit voluminoz Jerusalemi, I, II (1901-02). Në te përshkruan sektin fetar të krahinës suedeze Dalarna e cila udhëton në Jeruzalem për të formuar zanafillën.
Krshtenizmi është temë edhe në tregimet për fëmijë në Legjenda për Krishtin (Kristus legender).
Në atdheun e vet edhe sot, kryesisht është e njohur si autore e librave për fëmijë "Udhëtimi i çuditshëm i Nilsa Holgersonit nëpë Suedi", I, II (Nils Holgersons underbara resa genom Sverige, 1906-07). Veprën e ka shkruar me porosi, me qëllim për rritjen e vetëdijes për mësim në gjeografi në shkollën fillore. Gjenerata të suedezëve janë ndikuar nga njohja e parë për atdheun e vetë, me djaloshin Nils, i cili shëtiti atdheun me shotën fluturuese.
Jashtë Suedisë është pak e njohur me angazhimin për të drejtat gjinore; e posaçërisht për të drejtat e grave.
Me fillimin e Luftës së dytë botërore, kur Bashkimi Sovjetik pretendoi në Finlandë e cila historikisht ishte më e afërt me Suedinë se sa me Rusinë, Qeverisë finlandeze i dërgoi medaljen e vet të Nobelit, që financiarisht ti ndihmojë. Nga ky gjest i prekshëm, anëtarët e Qeverisë shumën e parave e siguruan në tjetër mënyrë, por në shenjë falënderimi, ia kthyen pronares së vetë.
Vdiq në në mars 1940, në pronën e saj në Mårbacka, në krahinën Värmland.
Pesëdhjetë vite më vonë, më 1991 Suedia lëshon në qarkullim bankotën 20 kruna, me portretin e saj.
Bibliografia[redakto | redakto tekstin burimor]
- Gösta Berling (Gösta Berlings saga), 1891
- Osynliga länkar, 1894
- Antikrists mirakler, 1897
- En herrgårdssägen, 1899
- Jerusalim (Jerusalem), 1901-02
- Herr Arnes penningar, 1904
- Legende o Kristu (Kristuslegender), 1904
- Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige, 1906-07
- Liljecronas hem, 1911
- Körkarlen, 1912
- Kejsarn av Portugallien, 1914
- Troll och människor, 1915.-21
- Bannlyst, 1918
- Mårbacka, 1922
- Löwensköldska ringen, 1925
- Charlotte Löwensköld, 1925
- Anna Svärd, 1928
- Ett barns memoarer, 1930
- Dagbok för Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf, 1932
- Höst, 1933
- Från skilda tider, 1943
Në gjuhën shqipe[redakto | redakto tekstin burimor]
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf nga Nobelprize.org
- Selma Ottiliana Lovisa Lagerlöf (1858-1940), biografia nga Books and Writers
- The background to the writing of The Wonderful Adventures of Nils
- Article (in Swedish and based on documents in the Nobel Archive) about the harsh debate in the Swedish Academy during the years preceding Lagerlöf's award in 1909
nno_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn azj_Latn swe_Latn nob_Latn nob_Latn tpi_Latn deu_Latn kmb_Latn swe_Latn tuk_Latn cat_Latn swe_Latn swe_Latn eng_Latn swe_Latn fao_Latn isl_Latn nno_Latn swe_Latn swe_Latn deu_Latn swe_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn ilo_Latn eng_Latn eng_Latn