als_Latn dik_Latn sag_Latn
Ka filma që të mbajnë të gozhduar për karrige me ritmin e lartë të asaj që po ndodh në ekran. Zakonisht, pas filmash të tillë ndihesh si një pus, uji i të cilit ka shteruar gjatë minutave të aksionit filmik. Katarsisi ka ndodhur, e keqja është mposhtur. I boshatisur, kthehesh për në shtëpi…
Ka pastaj, filma të tjerë, të cilët të lënë pa frymë, të tendosur, në pritje të asaj që mund të ndodhë nga minuti në minut. Por, kur edhe pas 100 minutave nuk ndodh asgjë, kur sheh emrat e aktorëve/personazheve që mbushin dalëngadalë ekranin, ti ndjen se ke filluar të pushtohesh nga një nervozitet. Është nervoziteti i atij që ka pritur për 100 minuta të ndodhë diçka, e që kupton se shfaqjes i ka ardhur fundi dhe, megjithatë, asgjë s’ka ndodhur. Sepse, ne të gjithë shkojmë në kinema për të parë se ç’po ndodh apo ç’do të ndodhë në film. Por me filmin “Bota”, ti duhet të kuptosh se bota jote e të parit film përmbyset. Sepse, tek filmi “Bota” i Iris Elezit dhe Thomas Logorecit, ti duhet të presësh 100 minuta për të kuptuar se gjërat në atë film kanë ndodhur para se të zhvillohej filmi. Historitë e personazheve janë treguar para se të fillonte filmi. Historitë më prekëse, më (ç)njerëzore kanë ndodhur e janë jetuar vite e vite më parë.
Jetët e personazheve që shohim në film janë jetët tona të përditshme, të zakonshme deri në banalitet: Beni ka një kafene dhe ëndërron ta zgjerojë biznesin, Beni ka edhe një lidhje jashtëmartesore me Norën; Juli punon në një kafene dhe ëndërron t’i shpëtojë një ditë kësaj rutine. Me përjashtim të gjyshe Nojes, e cila jeton në një realitet të mjegulluar midis së tashmes dhe së kaluarës, banorët vegjetojnë me shpresën se fshati i tyre shkretëtirë, me ndërtimin e një autostrade, do dalë një ditë nga izolimi. Gjithçka në film mbart aromën e një normaliteti banal, gati-gati aspak të denjë për t’u stilizuar në celulozë. E në fakt, këtu qëndron gjenialiteti i “Botës”. Tek dialektika interesante e një rrëfimi që të tërheq pikërisht duke ta fshehur për 100 minuta atë që ka ndodhur. Gjithçka është e bukur në film, edhe ajo kafeneja gati rrënojë, edhe peizazhi fotografik është magjik, edhe personazhet të gjithë të bukur janë. Por është një bukuri dëshpëruese, një bukuri e trishtë që nuk të lë t’i jepesh e t’i gëzohesh. Ka një entuziazëm të sforcuar të personazheve, tek energjitë e tyre për t’u kapur fort pas jetës dhe për ta shijuar si me zor atë. Në fakt, pas 100 minutash ti kupton se jeta në film ndodh për të fshehur të kaluarën. Është gati-gati skizofrenike ajo gjendje që të krijon “Bota”: të vë para pasqyrës, të tregon skena të jetës së gjithsecilit dhe, papritmas të bën të kuptosh se deri tani ke jetuar për të fshehur të kaluarën. Edhe pas 100 minutash, filmi nuk të lëshon, sepse harresa ka shije shumë më të fortë se ndodhitë e filmit.
Paralelisht me shfaqjen e filmit “Bota”, paralelisht me historitë tona të përditshme e banale me biznese kafenesh e me dashuri të ndaluara, diku aty afër kinemasë po shfaqen histori e imazhe nga një realitet i largët, të cilin e konsideronim të kaluar. Janë kufomat e një historie të kaluar që nuk i kemi varrosur siç duhet dhe, që tani po qelbin jetët tona. Në këtë kontekst, filmi “Bota” mund të lexohet edhe si një Urdhëresë e 11-të: “Ti nuk duhet të harrosh!”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn