als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
Deflacioni nė eurozonė nuk ka tė bėjė aspak me ēmimin e naftės. Shkaku i tij gjendet realisht nė njė seri gabimesh tė politikės ekonomike pėrgjatė disa viteve mė rradhė, ku mund tė pėrmendim rritjen e normave tė interesit nė vitin 2011, dėshtimin pėr tė vepruar nė kohė, kur norma e inflacionit
ra nė mėnyrė drastike nė vitin 2013, apo edhe marrjen e masave shtrėnguese nė njė periudhė reēesioni.
Nė rast se Banka Qėndrore Evropiane, do tė kishte pėrmbushur objektivin e saj pėr njė inflacionafro por nėn 2 pėr qind, rėnia e ēmimit tė naftės do tė ishte e padėmshme. Inflacioni
do tė kishte rėnė e shumta nga 2 nė 1 pėr qind dhe bankierėt qėndrorė, do tė kishin luksin ta injoronin njė dukuri tė tillė.
Por kur kjo rėnie fillon qė ti afrohet zero pėrqindėshit, ekonomia hyn nė deflacion.
Njė vit mė parė, u tha se eurozona ishte vetėm njė hap larg nga deflacioni. Prej atėhere, ne kemi patur dy ngjarje tronditėse: agresionin e Rusisė ndaj Ukrainės dhe rėnien e ēmimit tė naftės. Tronditjet nė ekonomi edhe mund tė ndodhin. Rėnia e ēmimit tė naftės sė papėrpunuar, zakonisht ėshtė nė tė mirė tė njė importuesi neto naftės, sikurse edhe ėshtė eurozona.
Por duhet tė kihet mjaft kujdes mbi efektet e raundit tė dytė, qė zakonisht vijnė me vonesė. Ka qė tani shenja tė qarta qė negociatorėt gjermanė tė pagesave, nė formulat e tyre tė pagave
, po e ulin nivelin e inflacionit
nėn qė ėshtė objektivi zyrtar i BQE-sė.
Ata kėrkojnė tė llogarisin rritjet, duke mbledhur sė bashku objektivin e BQE-sė pėr inflacionin prej 2 pėrqind dhe disa pjesė tė rritjes sė produktivitetit gjerman. Por, me inflacionin e mbėrthyer nė nivelin zero, njė formulė e tillė lejon vetėm produktivitetin qė gjithashtu nuk ėshtė rritur dhe aq shumė. Nėse pritshmėritė pėr inflacionin bien, kėshtu do tė ndodhė edhe me rrijen e pagave
.
Elison Mandra nga Brygel, njė think-tank me qendėr tė Bruksel, llogarit se pagat nominale nė Gjermani u rritėn me 2.4 pėr qind nė vitin 2014. Fatkeqėsisht, kjo ėshtė aq e mirė vetėm pėrsa kohė qė e merrni. Sinjalet e para nė fillim tė kėtij viti, tregojnė se rritja e pagave
po pasohet sėrish nga njė ulje e tyre.
Kompanitė gjermane po sillen nė mėnyrė racionale. Inflacioni
nė zonėn euro kohėt e fundit u kthye nė terma negativė. Vlera negative pėr dy vite me rradhė e bonove gjermane zero pėr 5 vite dėshmon se investitorėt parashikojnė qė inflacioni
tė jetė afėr zeros pėr njė kohė shumė tė gjatė. Atėherė pėrse negociatorėt e pagave
tė kompanive, duhet tė presin diēka ndryshe?
Inflacioni
i ulėt ēon drejt pagave
mė tė moderuara, qė nga ana e tyre bien nė rastin e rritjes sė inflacionit
nė tė ardhmen. Nga momenti kur ēmimi i naftės bie poshtė indeksit tė inflacionit
pėr rreth 12 muaj rresht, pagat mesatare nė vitin 2015 do tė kenė tendencėn qė tė zvarriten poshtė normės sė inflacionit
.
Po ēfarė ndikimi do tė ketė ky skenar tek politikat ekonomike ? Mė shumė gjasa, kur krerėt e BQE-sė tė mblidhen nė datėn 22 janar, do tė aprovojė njė program tė lehtėsimit sasior, qė me fjalė tė tjera do tė thotė blerja e borxheve publike tė shteteve anėtare tė BE-sė.
Shpresa ime ėshtė qė lehtėsitė sasiore do tė zgjasin pak dhe kjo pėr njė numėr arsyesh. Mbi tė gjitha, pėr shkak se shkalla e blerjeve nuk mund tė jetė shumė e madhe. Thjesht mund tė mos fuksionojė aq mirė, sa edhe nė njė ekonomi me njė treg tė vogėl kapitalesh apo njė sistem i ndryshėm i financimin tė ndėrtimit tė shtėpive tė banimit nė krahasim me SHBA-nė apo Britaninė e Madhe, ku lehtėsimi sasior ishte efektiv, pėr shkak se zgjidhi ēėshtjen e mprehtė sociale tė strehimit.
Varianti absolutisht mė i keq i QE-sė, aktualisht nė diskutim, ėshtė ai ku ēdo bankė qendrore kombėtare blen borxhin e qeverive tė veta, ēka do tė shėnonte fundin e njė politike tė vetme monetare. Nėse kjo ndodh, ju do tė dėshironit qė tė mos kishit vendosur kurrė QE-nė si mjet parėsor veprimi.
Ēfarė mbetet tjetėr? Mjeti mė i skajshėm qė politika monetare ka nė dispozicion do tė jetė skena klasike e njė helikopteri qė hedh nga lart shuma tė mėdha parash, nje teori kjo qė mbrohet nga ekonomistėt Xhon Mjuelbauer dhe Uilliam Buiter. Profesor Mjuelbauer propozon konkretisht njė pagesė modeste prej 500 eurosh nga BQE, pėr ēdo qytetar apo banor tė eurozonės. Megjithatė unė them se nuk ka asnjė arsye pėr tė mos shkuar nė shifra mė tė larta, nėse ju me tė vėrtetė kėrkoni tė krijoni inflacion.
Njė pagesė prej 10 mijė eurosh pėr ēdo qytetar do tė pėrkthehet nė 3 trilionė euro, shumė qė do tė ishte e njė madhėsie tė njėjtė me programin e lehtėsimit sasior nė Britaninė e Madhe.
Njė ulje e tillė helikopteri mund tė funksiononte, por druaj se nė mėnyrė tė trishtueshme dhe pėr mė tepėr do tė ishte shumė e pazakontė pėr mendėsinė kontinentale evropiane. Njė mundėsi pak mė realiste do tė ishte njė kombinim i QE, njė stimuli tė jashtėm nga nafta dhe njė nxitjeje fiskale
. Rregullat fiskale
nė eurozonė, lėnė nė fakt pak hapėsirė pėr njė rritje tė jashtėzakonshme tė shpenzimeve, ose njė ulje nė taksa.
Por nga ana tjetėr, rregullat fiskale
janė mjaftueshėm fleksibėl pėr ti lejuar vendet qė tė merren me emergjencat. Pas sulmeve terroriste tė javės sė shkuar nė Paris, do tė ishte e pėrshtatshme dhe e realizueshme si pėr presidentin francez Fransua Holond, ashtu edhe udhėheqės tė tjerė evropianė, qė nė kėto rrethana tė jashtėzakonshme tė miratojmė progame pėr nxitje fiskale
, e lidhur ngushtėsisht me shpenzimet pėr sigurinė kombėtare, pa kompensuar kursimet apo rritur taksat.
Por nėse terrorizmi nuk ėshtė arsye e mjaftueshme, ēfarė ka tjetėr? Hėpėrhė, shpresa mė e mirė pėr eurozonėn mbetet njė program ambicioz QE, njė efekt pozitiv mbi konsumin dhe investimet nga ēmimi i naftės, si dhe njė rritje e shpenzimeve.
Kjo mund tė funksionojė. Ndonėse, duke patur parasysh pėrvojat e mėparshme, me nivelin e koordinimit tė politikave dhe mungesėn e urgjencės nė mesin e politikėbėrėsve, shanset e suksesit nuk janė shumė tė mėdha. Skenari im kryesor, vazhdon tė jetė njė stanjacion shekullor.
Mjerisht, ne kemi pėrsėritur ēdo gabim qė Japonia bėri nė vitet 90 dhe pastaj i kemi shtuar edhe disa nga gabimet tona. Ėshtė vėrtet tragjike, qė historia ekonomike nuk ka ndikimin e pritur tek hartuesit e politikave evropiane. Kjo ėshtė arsyeja e vėrtetė, se pėrse deflacioni ėshtė rikthyer. /albeu.com/
Shtuar më 14/01/2015,
ora 22:19
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn