als_Latn bos_Latn ron_Latn
Rritja e nivelit te dioksidit te karbonit, ndikim ne ngrohjen globale
Nje studim i publikuar ne revisten “Nature” jep prova bindese qe dioksidi i karbonit ishte element teper ndikues qe shenoi fundin e Epokes se Akullnajave. Metoda krahasuese ka shfaqur perpara shkencetareve te dhena se dioksidi i karbonit po luan nje rol te madh edhe ne ngrohjen globale ne ditet tona.
Nje studim i ri ka analizuar akullin dhe pjeseza te mbetjeve nga dhjetra lokalitete ne cdo kontinent per te rindertuar temperaturat globale qe kane qene mes 10 mije deri 20 mije viteve me pare -periudhe e cila shenoi fundin e Epokes se Akullnajave.
Studiuesi i Harvardit Jeremy Shakun, nje nga autoret e studimit, thote se skeptiket gjithmone kane treguar te dhenat e marra nga shtresat e Antarktites se rritja e nivelit te dioksidit te karbonit ne atmosfere ka qene shkaku i ngrohjes globale e cila shenoi dhe fundin e periudhes se Akullnajave. Por shkencetari Shakun thote se studimi i ri hedh poshte kete argument, duke bashkerenduar nivelet e dioksidit te karbonit dhe temperaturat ne te gjithe planetin gjate periudhes parahistorke.
Por edhe ngjarje te tjera ndihmuan qe planeti te dilte nga Epoka e Akullnajave. Nje lekundje e rralle ne boshtin e Tokes ka sjelle si rrjedhim ngrohjen me te madhe diellore te hemisferes se veriut. Ererat nderruan kahet dhe blloqet e akullit nisen te shkrijne, duke shtuar sasira tejet te medha ujore ne Atlantikun e Veriut. Shkencetari thote se rrjedhja e ujrave nderpreu qarkullimin global oqeanik.
“Kjo solli ndryshime te rrymave te ngrohta te ajrit mes hemisferave. Me ndodhjen e kesaj zhvendosje te boshtit te Tokes, Antartika ishte e para qe u prek prej saj dhe e para qe u perball me kete vale te nxehti, cka e ngrohu ate perpara se te niste rritja e nivelit te dioksidit te karbonit. Kjo ngrohje u pasqyrua anembane botes pasi ndryshoi edhe ne rrymat e ftohta ne veri, edhe ne ndryshimin e qarkullimit te tyre ne planet”.
Faktikisht, dioksidi i karbonit i cliruar nga thellesia e oqeanit pershpejtoi ngrohjen e atmosferes. Shkencetari i Harvardit thote se historia e lashte shfaqet nga fluskat e ajrit tek shtresat e akujve, ne guackat e gjetura ne mbetjet oqeanike e madje edhe ne polenin qe qarkullon .
” Gjate fundit te periudhes se Akullnajave, me ngrohjen e klimes, niveli i dioksidit te karbonit ne atmosfere u rrit nga 180 njesi per 1 milion ne rreth 260. Sot, perqendrimi i dioksidit te karbonit eshte rritur ne 392 njesi per 1 milion- dhe ende po rritet.
Zoti Shakun thote se kjo prirje nuk do te perfundoje shpejt nese ndotja permes gazeve nuk do te pakesohet ne burimin e saj: diega e karburanteve ne termocentrale, clirimi i gazeve nga makinat etj.. Ai thote se ndersa studiuesit perforcojne lidhjen mes dioksidit te karbonit dhe epokes se Akullnajave, eshte e rendesishme te perforcohet edhe roli qe luan dioksidi i karbonit ne ndryshimet klimatike te diteve tona. (B.L/Voa)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn