als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Toka
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
ėshtė planeti ku jetojmė ne njerėzit.
Shkenca na ka mėsuar shumė gjėra rreth planetit
Tokė.
Por, se kohėt e fundit shkencėtarėt kanė nxjerrė nė pah edhe disa fakte tė reja interesante lidhur me Tokėn.
Ja 9 fakte interesante qė nuk i keni ditur pėr Tokėn
1. Toka
nuk ėshtė e rrumbullakėt!
Nėse Toka
ėshtė sferike, pėrpos kėsaj, pėr shkak tė fuqive gravitacionale tė saj, nuk pėrbėn njė cikėl perfekt. Nė realitet ekziston njė gungė rreth meridianit pėr shkak tė saj. Rrezja polare e Tokės ėshtė 3.949.99 milje, ndėrsa rrezja e meridianit ėshtė 3.963.34 milje.
2. Emėrtimi Earth vjen nga Anglosaksonėt me fjalėn Erda.
Tė gjithė plantėt e tjerė tė universit, e kanė marrė emrin e tyre nga perėnditė e lashta, veē Tokės, planetit
tonė. Fjala Angleze, Earth buron nga fjala anglosaksone Erda, qė do tė thotė tokė, arė etj. dhe besohet se ka moshė 1.000 vjeēare. Por, si pėr ironi tė fatit, planeti ynė mbulohet nga 71% e sipėrfaqes sė tij me ujė dhe ėshtė i vetmi planet nė gjithė universin qė njihet deri mė sot qė ka kėtė elementė tė ēmuar.
3. Dita nuk ka 24 orė!
Njerėzit vazhdojnė tė thonė se nuk kemi orė tė mjaftueshme nė dispozicion gjatė ditės dhe kanė tė drejtė! Nuk janė 24 orė. Po, po, ėshtė e vėrtet. Koha reale qė i nevojitet planetit
tonė pėr tė kryer njė rrotullim tė plotė rreth boshtit tė tij, ėshtė 23 orė 56 minuta dhe 4 sekonda. Kjo ėshtė ajo qė ne e quajmė ditė yjore. Ditė diellore, koha qė i duhet diellit qė tė kthehet nė tė njėjtėn pikė nė meridian, ndryshon shumė, thuajse 16 minuta gjatė gjithė vitit, pėr shkak tė vendndodhjes sė tij nė orbitė.
4. Toka
ėshtė planeti i vetėm me pllaka tektonike!
Shkencėtarėt besojnė se Toka
pėrbėhet nga 7 pllaka tektonike tė cilat transferohen nė drejtime tė ndryshme, deri nė 4 inē pėr vit. Kur pėrplaset njėra pllakė tektonike me tjetrėn, sipas teorisė, krijohen male, ndėrsa kur largohen nga njėra-tjetra, krijohen lugina.
5. Toka
ka njė planet binjak qė quhet Hyjnor!
Shkencėtarėt besojnė tashmė se dikur nuk kishim vetėm nė orbitė rreth diellit. Toka
kishte njė planet binjak me madhėsinė e Marsit, qė quhej Hyjnor dhe ishte 60 gradė, qoftė para apo pas planetit
tonė. Por, para 4.533 miliardė vite dritė, ky planet u pėrplas me Tokėn. Pjesa mė e madhe e kėtij planeti u bashkua me Tokėn, ndėrsa pjesa e mbetur krijoi Hėnėn.
6. Misteri i orbitės perfekte tė Hėnės!
Duhet theksuar se ekzistojnė disa gjėra tė cilėt nuk njihen, si pėr shembull, qendra e Hėnės ėshtė 6.000 kėmbė mė pranė Tokės, gjė qė do i shkaktonte mė shumė paqėndrueshmėri, por orbita e saj ėshtė thuajse perfekte.
Hėna mbulohet nga njė pluhur i cili mban erė baruti, edhe pse pėrbėhet nga materiale tė ndryshme. Gjithashtu, ndėrsa nuk ekziston anė e errėt e Hėnės, forca e gravitetit tė Tokės, e bėn hėnėn tė ngadalėsojė nė mėnyrė tė atillė saqė Hėna tė rrotullohet vetėm njė herė gjatė gjithė muajit, ndaj dhe ne shikojmė gjithnjė vetėm njėrėn anė tė Hėnės. Madje ekziston njė koiēidencė, qė Dielli ėshtė 400 herė mė i madh se Hėna, por 400 herė ėshtė Hėna mė e vogėl se Toka
, dhe tė duket nė hapėsirė si tė kenė tė njėjtėn madhėsi.
7. Mė shumė se 90% e oqeaneve vijon tė mbetet e paeksploruar!
Ndoshta mund tė dimė shumė rreth Hėnės dhe Marsit, por e vėrteta ėshtė se sapo kemi filluar tė hulumtojmė dhe tė eksplorojmė oqeanet e pafund. Deri mė sot ėshtė hulumtuar vetėm 10% e oqeaneve tė pafund. Oqeanet disponojnė 97% tė ujit tė globit dhe 99% tė botės sė kafshėve. Janė zbuluar vetėm 212.906 specie tė ndryshme detare, kurse parashikohet qė tė ekzistojnė 25 milionė akoma specie tė cilat nuk janė zbuluar ende.
8. Temperatura mė e ulėt qė ėshtė regjistruar ndonjėherė nė Tokė ishte -89.2 °C
Antarktida ėshtė rajoni mė i ftohtė i planetit
tonė. Temperatura mė e ulėt natyrale qė ėshtė regjistruar ndonjėherė arriti -89.2 °C, u shėnua nga stacioni i Vostokut nė Antarktidė mė 21 qershor 1983. Pėrkundėr, temperatura mė e lartė u regjistrua nė 13 shtator 1922 nė El Azizia tė Libisė, ku termometri shėnoi 57 °C.
9. Lartėsia me e madhe e Tokės nuk ėshtė Everesti!
Ėshtė e vėrtet se ėshtė njėri prej maleve (alpeve) mė tė njohura nė botė dhe ėshtė 8.848 m mbi nivelin e detit, konsiderohet si Maja e Tokės. Megjithatė, duke marrė parasysh se Toka
nuk ėshtė tėrėsisht e rrumbullakėt nė formė perfekte, ēdo gjė qė ėshtė pranė meridianit ėshtė shumė mė pranė yjeve. Kjo do tė thotė se edhe pse malet Chimborazo nė Ekuador janė vetėm 6.268 m mbi nivelin e detit, por pikėrisht ngaqė ndodhen sipėr njė fryrje janė shumė mė larg qendrės sė Tokės, pra shumė mė pranė yjeve dhe shumė mė lartė se Everesti./albeu.com/
Shtuar më 31/10/2014,
ora 17:10
Mrs. Arch
e Premte 31 Tetor 2014, Ora 21:54
"Madje ekziston një koiçidencë, që Dielli është 400 herë më i madh se Hëna, por 400 herë është Hëna më e vogël se Toka..."
Ne kete rast Toka paska madhesine e njejte me Diellin...?!
soni.soni
e Shtunë 1 Nëntor 2014, Ora 00:02
dielli eshte 1 milion here me i madh se toka dhe 400 MILION here me i madh se hena
invisible
e Shtunë 1 Nëntor 2014, Ora 00:50
Dielli gjendet larg Tokes 400 here me larg se largesia ne mes Tokes dhe Henes, kurse gjithashtu diametri i Diellit eshte 400 here me i madh se i Henes.
Ornela Shehu
e Shtunë 1 Nëntor 2014, Ora 20:41
Forma e Tokes quhet ,gjeoid.
Ornela Shehu
e Shtunë 1 Nëntor 2014, Ora 20:47
Toka ze nje pjese shume te vogel te sistemit tone diellor.Sistemi yne ne qender ka Diellin.Dielli ze 99,86% te sistemit tone diellor.Ky sistem eshte vetem nje pjese shume e vogel e nje prej miliarda gaktikave.Ja sa mikroskopik jemi.Ehhhhhhh.Vetja ne banoreve te Tokes na duket gjikand.Zoti na falte!
Shkruani komentin tuaj!
fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn fij_Latn als_Latn fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn cat_Latn als_Latn als_Latn hau_Latn als_Latn als_Latn hau_Latn als_Latn als_Latn als_Latn