als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Mblidhet Kshilli i Gjuhs: Ja ndryshimet n standard
Afrimi sa m shum i gjuhs s folur me at t shkruar, lehtsimi i saj pr prdoruesit. Ky sht qllimi i Kshillit Ndrakademik pr gjuhn shqipe, i cili n mbledhjen e radhs t zhvilluar para pak ditsh n Prishtin, n mjediset e Qendrs Leksikografike- Enciklopedike t Akademis s Shkencave dhe t Arteve t Kosovs, ka dal n disa prfundime t tjera n kt drejtim. Ndryshimet e mundshme n standardin e gjuhs shqipe prbjn nj nga temat m t ndjeshme ndr shqiptar.
Ndarjet n pro dhe kundr ndryshimeve n standard kan gjeneruar vazhdimisht debate, ndonjher edhe shterpe. Me debate jan shoqruar edhe mbledhjet e fundit t Kshillit Ndrakademik, edhe pse ky i fundit mundet vetm t bj propozime n lidhje me ndryshime apo saktsime, por jo t vendos. Gjat mbledhjes s fundit t zhvilluar n Prishtin, sht diskutuar mbi shumsin dhe kallzoren e disa emrave, prdorimi i disa premrave pronor, disa forma foljore, etj., por jan theksuar edhe disa prdorime t gabuara, t cilat ndeshen rndom n t folur e n t shkruar.
Sipas nj njoftimi t drguar nga Akademia e Shkencave t Shqipris, mbledhja u mbajt nn drejtimin e akademik Rexhep Ismajlit dhe akademik Jani Thomait (bashkkryetar) me pjesmarrjen e akademikve Besim Bokshi, Ethem Likaj, Gjovalin Shkurtaj, Kolec Topalli, prof. dr. Tomor Osmani, prof. dr. Seit Mansaku, prof dr. Imri Badallaj, prof. dr. Enver Hysa, prof. dr. Bardh Rugova, prof. dr. Shefkije Islamaj, prof. dr. Abdullah Zymberi.
N pamundsi pr t marr pjes n kt mbledhje, prof. dr. Franko Altimari dhe prof. dr. Mehmet eliku i kishin drguar me shkrim diskutimet lidhur me materialet e drguara paraprakisht. Mbledhja u mbajt sipas rendit t dits t parashtruar m hert, ku pik qendrore ishte diskutimi i materialeve t prgatitura nga komisionet pr shtje t morfologjis n Tiran dhe n Prishtin.
Komisionet kishin prmbledhur n dy materiale t ndara me detaje dhe lnd ilustrimi pikat n rregullat ekzistuese t drejtshkrimit, pr t cilat ka pasur diskutime n opinion ose ato pr t cilat antart e komisioneve e kan gjykuar t nevojshme t diskutohet. Pasi u dgjuan t gjitha diskutimet, kshilli arriti n disa prfundime, ndrkoh q pr disa shtje u la t diskutohet n mbledhjen e radhs. ALMA MILE/PANORAMA
VENDIMET E KSHILLIT NDRAKADEMIK
1. Pas diskutimeve pr format e shumsit t disa emrave t gjinis
mashkullore q mbarojn me -i t theksuar t sanksionuar si shumsa me
- nj, u arrit prfundimi t propozohet q kta shumsa t prfundojn me
-j. Ktu prfshihen rrjedhojat q n tem kan nj shums t till;
psh. bari-nj duhet t bhet barij
2. U miratua propozimi q te foljet q psojn ndryshimin -t/-s t mbetet
normative vetm forma me -s;
3. U miratua propozimi q forma e rass kallzore t shquar tek emrat
q mbarojn me -ua: krua, kroi t rrafshohet sipas tipit t prgjithshm t
ndrtimit t ktyre formave t emrave mashkullor, pra krua-kroi-kroin,
ashtu si dhe trajta e kallzores s shquar t emrave mashkullor q dalin
me -a ose -e t theksuar (again, babain, jubileun, atdheun);
4. U konsideruan si gabime prirjet n prdorim t formave t zhdrejta
t premrave pronor t gjinis femrore ime, jon, jote dhe juaj si vajzs
time, vajzs ton, vajzs tnde, vajzs tuaj dhe krkohet respektimi i norms
ekzistuese, pra vajzs sime, vajzs sate, vajzs son, vajzs suaj;
5. Prdorimi i trajtave t lidhores pa formantin t (p.sh. do laj) konsiderohet
shkelje e norms; form e vetme e drejt konsiderohet forma me
t: do t laj;
6. Tek urdhrorja joveprore e foljeve t tipit kruaj, ruaj duhet t mbetet
normative forma me -j (ruaju, kruaju), dhe jo me -h (kruhu, ruhu);
7. Rastet e tjera t sistemit emror dhe foljor, t cilat mund t dalin me
zgjidhje t veanta mbetet t studiohen dhe t diskutohen n mbledhjen e
radhs t Kshillit, bashk me shtjen e prdorimit t shkronjs s madhe;
8. U arrit prfundimi q t mos mbshtetet prirja pr respektimin e
ambigjinis tek emrat shums m -ra (fshatra t elektrizuara, ujra t
ftohta) dhe t konsiderohet si normative vetm forma e gjinis mashkullore
(fshatra t elektrizuar, ujra t ftoht).
9. U vendos q n mbledhjen e radhs t kshillit t merren n shqyrtim
shtjet e mbetura nga kjo mbledhje dhe nga mbledhja e kaluar, e q
lidhen me drejtshkrimin dhe me morfologjin, si dhe ato q do t propozojn
grupet e puns pr shtje sintaksore.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn swe_Latn wol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hat_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn