als_Latn uzn_Latn slv_Latn
A po e humb Shqipëria luftëtarin e saj më të vyer? - BENJAMIN W.COVINGTON III
BENJAMIN W.COVINGTON III*
Pr nj periudh t jashtzakonshme prej 4 vitesh, nga 2008 e deri m 2012, isha kshilltari ushtarak i ministrit t Mbrojtjes. Detyra ime ishte q gjersisht t “reformoja” Forcat e Armatosura Shqiptare. Disa gjra kan nevoj t qartsohen q n fillim prsa i prket titullit tim dhe zinxhirit tim t komandimit. Un nuk isha kshilltari ushtarak amerikan te ministri i Mbrojtjes n Shqipri, por thjesht kshilltari ushtarak te ministri i Mbrojtjes (dhe kam punuar me tre ministra Mbrojtjeje ndrkoh, Mediun, Oketn dhe Imamin). Kjo do t thoshte q n takime me prfaqsuesit e NATO-s apo ata amerikan, un gjithnj qndroja n ann shqiptare t tavolins.
Me vetm shum pak dit para se t prfundoj koha n dispozicion, dhe ai mund t hiqet totalisht nga rolet ushtarake, kolonel Dritan Demiraj, ish-komandant i Forcave Speciale Shqiptare dhe komandant garnizoni, gjithashtu edhe pr Batalionin Komando, mund t jet duke u nxjerr n mnyr t pavullnetshme n pension.
Kolonel Dritan Demiraj, pa dyshim komandanti dhe strvitsi/edukuesi/trajnuesi m i mir n radht e Forcave t Armatosura, sht tashm pran sakrifikimit nga nj sistem personeli ushtarak, i cili dshton srish n vlersimin e profesionalizmit si nj prioritet ky. Ai shum drejt mund t quhet “babai” i Forcave Speciale Shqiptare, t cilat ai i organizoi, strviti, pajisi si dhe udhhoqi n misionin e tyre t par luftarak n Afganistan, aty ku ai personalisht drejtoi n do mision t rrezikshm, ashtu si ai bnte gjithmon gjat strvitjeve t rrezikshme e t vshtira.
Un besoj n parimin e “situats m t vshtir”. Pra t jesh i prgatitur pr skenarin m t keq. Periudhat e tranzicionit gjithnj ngjyrosen me optimizm. N t njjtn koh ne marrim prsipr prgjegjsi t jashtzakonshme pr rezultatet. Nj gj e till krkon vmendje t veant n t gjitha nivelet te Forcat e Armatosura. Sigurisht q qllimi duhet t jet t mos hedhim jasht gjithka nga e kaluara, thjesht sepse sht e lidhur me t kaluarn, por t studiojm parametrat dhe realitetet e mbrojtjes dhe siguris dhe t aplikojm kto masa, t cilat jan m t mirprshtatura pr kushtet e Shqipris. sht gjithashtu nj lloj e rndsishme q kuadrot dhe i tr personeli t jen t integruar n kt proces dhe t lejohen q t marrin pjes n debate q kan lidhje me sigurin kombtare. Ka shum eksperienc n radht e Forcave t Armatosura q do t ishte e gabuar t shmangej apo mnjanohej.
Qeveria shqiptare ka br shum pak pr t mbshtetur Forcat e Armatosura t Republiks s Shqipris (FARSH) ose pjestart n t n vitin 2014. Perspektiva buxhetore pr vitin 2015 sht edhe m keq se ishte n fillim t vitit 2014. Buxheti pr 2015 u ul nga nj tashm teorik 2% e PBB (GDP) n nj 0.87% t deklaruar.
Morali n FARSH sht i ult dhe n rnie. Kombinimi i pagave t ulta, mbshtetja e pamjaftueshme pr ushtarakt (uniformat dhe pajimet baz t ushtarakut) dhe mungesa e koherencs n programet e mbshtetjes ka uar gjithnj e m shum n humbjen e vazhdueshme t personelit ky me aftsi t larta dhe nj qllim tashm t qart nga ana e oficerve t gradave t ulta dhe nnoficerve, t largohen nga radht e FARSH sapo t’u paraqitet mundsia e par. Vetm Batalioni i Forcave Speciale humbi shum personel ky dhe me eksperienc gjat vitit 2014 dhe Forca Ajrore humbi shumicn e pilotve m me eksperienc dhe personelit t mirmbajtjes drejt sektorit civil apo ministrive t cilat paguajn m shum.
N prgjithsi FARSH jan duke kryer nj progres t ngadalt dhe t dhimbshm drejt nj force profesioniste moderne, por shum sht akoma pr t’u prmbushur q kjo forc t arrij nj gjendje normale gatishmrie operacionale dhe t ndrmarr rolin e saj t plot si nj Forc totalisht e aft dhe partnere n NATO. Viti 2015 tashm sht destinuar t jet nj vit i vshtir pr FARSH, gjat t cilit shum pak progres do t bhet pr t modernizuar dhe pajisur njsit operacionale.
Edhe pse jan hedhur disa hapa prpara, ushtria vazhdon t veproj n nj mjedis shum t kufizuar, i cili rrit inefikasitetin, mbyt iniciativn, shprdoron burimet, dekurajon koordinimin profesional dhe bashkpunimin, si dhe nnvleftson sjelljen etike.
Rrnjt e ktij mjedisi negativ qndrojn si n mentalitetin dhe n ligjet shum kufizuese. Prapambetjet e sistemeve totalitare jan mbi t gjitha nj mbledhje pushteti n maj, dhe kjo mbetet ende n efekt me Qeverin shqiptare dhe Ministrin e Mbrojtjes, ku n mnyr virtuale t gjitha vendimet merren nga ministri dhe n nj shkall m t vogl nga shefi i Shtabit t Prgjithshm. Miratimet me goj dhe urdhrat tip misioni (apo udhzimet) jan gati joekzistente dhe komandantt e shtabet jan gjithnj t ngurruar n marrjen e veprimeve vetm nse kto jan me shkrim dhe t vulosur nga nj autoritet m i lart. Koncepti i delegimit t autoritetit n prgjithsi kuptohet, por shum rrall i prqafuar. M shpesh refuzohet n baza t nj besimi t prgjithshm q do ligj e bn individin t prgjegjshm pr at dhe kshtu q ai/ajo duhet t menaxhoj prgjegjsin n detaje dhe n kt mnyr t ndrmarr do vendim q lidhet me t. Ajo ka rrjedh sht q nse agjenti i prgjegjshm delegon, ai do t ket prgjegjsin e gabimeve. Fajsia n t till rast sjell ndr mend imazhet e gjobave apo burgimit – nj imazh i cili u prforcua pas shprthimeve n Grdec.
FARSH nuk kan nj sistem personeli gjithprfshirs dhe ndrveprues. N munges t nj t tilli, sistemi, n mnyrn si ekziston, prbhet nga nj seri funksionesh shum leht t thyeshme, t cilat nuk jan nn menaxhimin qendror dhe nuk aplikohen n mnyr uniforme. Kjo sht nj form e shprehur paknaqsie n t tr forcn. Nn kto rrethana, tri fenomene madhore nnvleftsojn efikasitetin e forcave operacionale. E para, przgjedhja n baz t meritave pr detyra, shkollim dhe rritjen n grad nnvlersohet. E dyta, rotacioni i arsyeshm i personelit ndrmjet shkollave dhe personelit n njsit operacionale as inkurajohet dhe as implementohet n mnyr rutin. E Treta, menaxhimi i funksioneve t forcs pengohen nga mangsia e informacionit t duhur dhe n koh.
Nj rezultat i aftsive t centralizuara t menaxhimit ishte q procesi i prcaktimit t personelit tek organizmat e sapokrijuar zgjati pr muaj t tr prtej do kufiri dhe u implementua kryesisht nga komandantt, t cilt przgjidhnin, dhe n disa raste q grindeshin me njri-tjetrin pr individ t caktuar. Shum oficer, nnoficer dhe ushtar u lan pa detyra pr periudha t gjata kohe dhe nj pjese t tyre iu tha q ta krkonin vet nj pun pr t kryer. Ndrsa ky jo-sistem i menaxhimit t personelit mund t kishte eliminuar t dobtit nga t fortt n disa vende, vetm ka shrbyer pr t rritur tendencn e prkujdesjes ndaj miqve dhe farefisit, q sht metoda kryesore e przgjedhjes n t gjith Shqiprin.
Aftsia e prgjithshme e zonave strvitore pr t mbshtetur strvitjen u prmirsua mjaft gjat vitit 2010 fal prfundimit t nj fshati ose MOUT (Military Operations in Urban Terrain), si dhe nj poligoni t sponsorizuar nga danezt prej 300 metrash n Zall-Herr. Kto projekte t dhuruara u shtuan gjithashtu edhe nga nj seri prmirsimesh inovative t drejtuara nga komandanti i BOS, kolonel Demiraj, q prfshinin nj kompleks tunelesh pr luftn n shpella dhe pozicione hapje zjarri me plumba prej vrteti (Shoot House), nj kull strvitore pr sulmet vertikale, nj avion pr strvitje pengjesh dhe nj anije t vendosur n fundin e nj pishine olimpike pr sulme nga uji etj.
Ky ushtar i ushtarve, ky kolonel q shum shpejt mund t nxirret n pension, sht nj prej lufttarve m t zellshm pr prmirsimin e shkaqeve t msiprme t regresit q vrehen n Forcat e Armatosura Shqiptare dhe pr kt arsye ai po luftohet me mish e me shpirt nga t prapambeturit e sistemit t lidhjeve t vjetra, t cilat jan t gjith kundr meritokracis. Batalioni i Forcave Speciale, pr arsye t statusit t tij t veant si njsia prioritare operacionale, ishte n at koh veantia e rregullit. Njsia kreu strvitje shum t vshtira nn mbshtetjen e nj grupi shum t talentuar nga General Dynamics (GD) i prbr nga Forca Speciale Amerikane tashm n lirim t kontraktuar nga Zyra e Bashkpunimit t Mbrojtjes (Office of Defense Cooperation-ODC), si dhe nga grupe aktive t Forcave Speciale Amerikane – A team dhe t tjer. Strvitja pr m tepr ishte e fokusuar, dhe njsia ka kryer kurse baz t Forcave Speciale shum intensive, t cilat gjeneronin mesatarisht 57 t certifikuar nga mbi 300 kandidat fillestar.
Ky sht kolonel Dritan Demiraj, nj profesionist i pashembullt, i cili sht i barabarti i drejtuesve m t mir n do komb. Humbja nga radht e Forcave t Armatosura e kolonel Demirajt do t ishte nj goditje jo vetm pr Forcat e Armatosura, por edhe pr kombin q ai kaq mir i ka shrbyer.
*Ekipi i Ekipit t Modernizmit t Mbrojtjes n Shqipri (2008-2012) n Ministrin e Mbrojtjes.
Analist i vjetr strvitjeje.
Kolonel (r) Ushtria Amerikane.
als_Latn szl_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn