als_Latn dik_Latn sag_Latn
HOMAZHE Shuhet në moshën 85-vjeçare kryemjeshtri i përkthimit Petro Zheji
- 8679 Lexime
- (15:08 , 15/03/2015)
- 15 Komente
TIRANE- Shuhet në moshën 85-vjeçare një ndër personalitetet më të shquara në fushën e letrave, përkthyesi dhe filozofi Petro Zheji. Zemra e tij pushoi së rrahuri mëngjesin e kësaj të diele.
Kryemjeshtri i përkthimit dhe figura e njohur e linguistikës shqiptare u nda nga jeta pas një sëmundje të rëndë.
Ai ishte një ndër figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare duke qenjë një përkthyes, studiues dhe gjuhëtar mjaft i njohur. Poliglot që e njihte me themel shqipen dhe filozofinë e saj, njihte e zotëronte deri në rrënjë edhe gjuhën italiane, frënge, angleze, spanjolle, gjermane, ruse, hebraishten, sanskritishten e vjetër, greqishtën e vjetër dhe latinishten.
Ringjalla ” Tolstoit,”, ”Obllomovin ” i Goncarovit, (nga rusishtja), ”Vitet e zemërimt” të Shtajnbekut, (nga anglishtja), ”Zoti President “ dhe “Papën jeshil” të Asturiasit (nga spanjishtja), janë disa nga veprat e përkthyera prej filozofit dhe eruditit Petro Zheji, por pa harruar vëllimin e dytë të “Don Kishotit”, nga spanjishtja. Një vit më parë në Panairin e Librit, Petro Zheji është vlerësuar me çmimin e mirënjohjes, çmim që u tërhoq nga djali i tij, publiçisti Artur Zheji.
Petro Zheji realizoi pas një pune të thellë dhe të pandërprerë studimin e tij me dy vëllime “ Shqipja dhe Sanskritishtja”.
Homazhet
Homazhet për Zhejin u mbajtën në Muzeun Kombëtar, për rreth 1 orë, nga 14:00 deri në 15:00, ku miq, të afër, bashkëpunëtorë e politikanë i dhanë lamtumirën e fundit
Meta
Në homazhe ishte i pranishëm edhe kryeparlamentari Ilir Meta, i cili e krahasoi Zhejin me një krijues të niveleve evropiane.
“Ditë e trishtë për të gjithë, i japim lamtumirën një mendimtari dhe krijuesi të niveleve evropiane që nga koha kur Shqipëria ishte një ishull i izoluar në mes të Europës por edhe një ditë mirënjohje për trashëgiminë që ai la pas”.
Basha
Në homazhe ishte i pranishëm edhe kreu i PD-së, Lulzim Basha, i cili shprehu ngushëlimet duke e cilësuar ndarjen nga jeta të Zhejit si një humbje të parikuperueshme.
“Ndarja nga jeta e Petro Zhejit është një humbje e parikuperueshme për familjen, por është edhe një humbje e parikuperueshme për letrat shqipe, për miqtë dhe apostujt e tij të elitës shqiptare të letrave, intelektualët shqiptarë. Ngushëllimet e mia për familjen Zheji, uroj që Zoti t’i japë Petro Zhejit paqen e merituar, ndërsa të gjithë admiruesve, bashkëpunëtorëve, kolegëve, nxënësve të tij të sotëm dhe të nesërm, t’u japë forcën e vullnetin për të çuar përpara mendimin, studimet e papërsëritshme dhe me vlerë që na ka lënë si amanet dhe trashëgimi e çmuar”, tha Basha.
Rama
Kryeministri i vendit, Edi Rama ka qënë ndër personalitetet e para që ka shprehur ngushëllimet për ndarjen nga jeta të Petro Zhejit. “Trishtim i thellë për humbjen e Petro Zhejit, ustai i pashoq i gjuhës që e bëri Don Kishotin të fliste në shqip si të ishte lindur anëve tona”, shkruan ai në rrejtin social Facebook.
Kush ishte Petro Zheji
I lindur në Gjirokastër më 16 tetor 1929, Petro Zheji ka qenë arsimtar, përkthyes i sprovuar dhe gjuhëtar me erudicion. Vëllai i tij, Gjergj Zheji ka qenë një personalitet me peshën e vet në fushën e letrave.
Jeta
I biri i Spiro Ballos, i lindur më 1903 në Gjirokastër (me origjinë nga Zheji i Zagorisë) dhe i Theodorës së Niko Petridhit. I ati ka qenë oficer i shkolluar në Itali gjatë kohës së Mbretnisë, i graduar më vonë si major-kolonel. Në një bibliografi që pasqyron një libër që ka qenë i të atit të Petros, jepet grada dhe banesa, Ajutanti i Kumandës fuqisë Armate Tiranë. Ndë rrugë të Durrësit. I ati u grish nga Spiro Moisiu për me marrë pjesë në rezistencën kundër gjermanëve. Përndiqet në fund të viteve ’40 nga regjimi i rishtë komunist dhe i sekuestrohen pronat në Tiranë.
Petrua studion matematikë në Tiranë, jep mësim në gjimnazin “Qemal Stafa” dhe vajti me dhanë mësim në gjimnazin e Gjirokastrës, më tej studion për gjuhë shqipe në Universitetin e Tiranës. Punon pranë ndërmarrjes së botimit “8 nëntori”, ku botoheshin libra politiko-shoqërorë dhe si përkthyes me normë pranë shtëpisë botuese “Naim Frashëri” në kryeqytet. Martohet me aktoren gjakovare Besa Imami, martesë nga e cila më 1961, u lind djali i vetëm, Arturi. Pas 15 vjetësh martesë u ndanë dhe Petrua mbas viteve ’90 largohet drejt ShBA-së.
Me kthimin e tij vendoset në Tiranë. Me mbështetje të nenit 100 të Kushtetutës dhe të nenit 5 të ligjit nr.7703, datë 11.5.1993, “Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar, me propozimin e Kryeministrit, Këshilli i Ministrave vendosi dhënien e një shtese pensioni të posaçëm shtetëror 14 personaliteteve, ndër ‘to edhe Petro Zheji.
Përkthime
I përfolur si një nga përkthyesit më elitarë, cilësia e tij është në përpjestim të drejtë me vëllimin e punës së bërë. Në një artikull kulturor më 2008, botuesi i përkthimit më të mbramë të tij (“Jeta e Galileit” e Bertolt Brehtit) Mehmet Gëzhilli kumton se Zheji mund të ketë 13 mijë faqe përkthim të botuara. Përkthimi i tij i parë daton më 1958, dhe ka qenë vëllimi i parë i romanit “Bruski” të Fedor Panferov; përkthyer së bashku me të vëllanë, Gjergjin. Titujt më të shquar nga lista e gjatë e përkthimeve janë “Vuajtjet e djaloshit Verter” të Gëtes, “Sojliu mendjemprehtë – Don Kishoti i Mançës” nga Servantes, “Nipi i Ramonit” nga Didero, “Vilet e zemërimit” të Shtajnbek, “Njeriu i padukshëm” i Herbert Uells; si dhe shumë e shumë tituj tjerë nga letërsia gjermane, spanjole, australiane, estoneze, rumune, ruse, kineze, nordike. Duke u radhitur me emrat e tjerë elitarë të përkthimit si Dhimitër Pasko, Klio Evangjeli, Jusuf Vrioni, Vedat Kokona, Gjon Shllaku, Pashk Gjeçi, etj.
Përkthyesja amerikane e veprës “Rrno vetëm për me tregue”, Kathleen Schank, e ka falënderuar për ndihmën që i ka dhënë për prurjen në anglisht të dëshmisë së Át Zef Pllumit. Përpjekje kjo që Zheji e kishte ndërmarrë qysh në të gjallë të fratit.
Vepra
Atij nuk iu dha kurrë mundësia e botimit për krijimet e veta të përshkuara nga fryma e simbolizmit. Punimet e Petros “Kristologjia”, “Hyrja në Algoritëm”, “Paraqitja e Algoritmit” përcaktojnë në raportin botkuptimor dhe fizik të njeriut me natyrën, që është filluar e vazhduar nga Etërit e Kishës që nga Shën Pali e deri më sot, e që pasqyron në sferën racionale dhe shoqërore, atë përmbysje, plotësim e sintezë që bëri Krishti në anën shpirtërore dhe individuale. Bëhet i mundshëm logjikisht tërëkuptimi rivlerësues i trashëgimisë së qytetërimit, nëpërmjet trashendimit të epokës teknologjike, që del si relika e fundit e idolatrisë antike. Aty ndihet mrekullia e fillimit të realizimit të ëndrrës së herojve të tillë të mendimit si Niçja dhe Frojdi, Ainshtajni, Hajzenbergu, etj. Për gjuhën shqipe dhe për kombin shqiptar dhe rilindësit e tij, punime si “Shqipja dhe Sanskritishtja” (1996, 2001, 2011), “Gjuhët e vjetra dhe shqipja”, “ Gjuhët moderne dhe shqipja”, “Universaliteti i gjuhës shqipe”, “Libri i Aforizmave” (2012) shënojnë një ringjallje dhe rivlerësim të Rilindjes Kombëtare. Me punën e tyre rilindasit tanë, bënë çvarrosjen e kombit tonë dhe rilindjen e kristalizimin e gjuhës shqipe. Punime si të mësipërmet, tej çvarrosjes, fillojnë të ngjallin realisht kombin shqiptar në përmasat e tij primordiale e pellazgjike dhe realizojnë ëndrrën e rilindësve tanë De Rada, S. Frashëri, Fan Noli, Át Sh. Gjeçovi, Át Gjergj Fishta, etj, e madje e ndërkombëtarizojnë dhe e racionalizojnë tërësisht atë. Këto punime janë në botim e sipër. Figura si Martin Camaj, Robert Elsie, etj., kanë vlerësuar lart përmbajtjen e këtyre punimeve.
(ma.ar/BalkanWeb)
Komente ( 15 )
-
Ngushellim e nderim per te madhin e te ndritshmin PETRO ZHEI.
Per breza te pa fundem SHQIPTARESH do jeni ylli I krenaris se tyre. Vetem erudicioni juaj arriti te analizoj me plot shkenc e filozofi gjuhen qe komunikojen kombet me te civilizuar sot.
-
U prefte ne paqe I madhi Petro Zhej.
-
DRITË të pastë shpirti dhe i lehtë të qoftë dheu, MIKU im!
Librat që më ke dhuruar, tani e tutje do kenë vlerë të dyfishtë dhe sa herë t’i shoh, do them me vete: kapakët e tyre janë prekur nga gishtat e duarve të atij që i shkroi dhe i përktheu.
Për NJERËZ TË MËDHENJ SI TI, ka kuptim dëshira njerëzore për të pasur një jetë tjetër, përveç kësaj tokësores.
Për të qënë i mundur ritakimi me ta.
-
Ngushellime.ka qen i madh por ka len nje djale nder me intelektualet nje nder njeshat e letrave.opinionist njesh
-
Nderim te pakufishem per perkthyesin e talentuar Petro Zheji!
Doni te shikoni se sa bukur munt te perkthehen ne gjuhen shqipe kryevepra te letersise boterore? Doni te shikoni nje mjeshter te paaritshem ne perdorimin e frazeollogjise mahnitese te popullit tone? Doni te ndjen I kenaqesi te vecante duke lexuar? Lexoni jo njehere por dy here Don Kishotin(vo l. 2) te perkthyer nga P. Zheji!
-
Ngushellime familjes dhe kombit;
Keqardhje qe hijenat e politikes u versulen te parat si gjithmone ne keto raste te perfitojne nga ndricimi vezullues i nje shqiptari GJIGAND;
-
Sot humba mikun që ndonjëherë kam pasë!
Sot vërtetë është Ditëlindja ime; Sot është edhe Ditëlindja e fundit e Petros. Sot jam tepër I mjeruar, I trishtuar; s’kam shumë për të thënë. Dëshira e tij më e madhe ka qenë që Shqipja të ketë qenë Ghuhë e Parë, që Ajo është. I premtova se do t’a konfirmojë.
Ngushllime Arturit, farefisnisë dhe mbarë Shqipërisë Ethnike për humbjen e Shqiptarit të Madh Caupcian të Zagorisë.
Q. Rrushaj
-
Petro Zheji nje historian gjuhetar dhe perlthyes i talentuar shqiptar
Orthodoks i klasit te pare.
I perjetshem qofte kujtimi i tij.
-
nje akoma Vorio epirot
si shume e shume te vtjere,
qe kontriboi per shqiperine
Nje akoma Ortodoks i denje,
Kush lexoi artikullin kupton fort mire nga emrat qe kane.
Propaganta e zeze fatkeqesisht gegezon villain e te ndierit
ortodoks dhe vorio epirot shqiptar
TURP !
-
Vorio l**** te befsha m****ne! Ka nderruar jete nje shqiptar i madh! Fe m****
-
hahahaha vorio-epirio thote ky po normal qe ishte epiriot,ishte shqiptar e vepra e tij demaskon mongolet ortodoks te jugut qe skane lene gja pa vjedhe nga historia e rraces shqiptare e paraardhesve te tyre.
-
-
O Piktor, a di se fjala “usta” eshte turqisht, na lodhe me narcizizmin tend feminor.
-
Respekt, trishtim dhe ngushellime per kete njeri te madh, poliglot, krenari kombetare dhe shqiptar i vertete.
Zoti ti kete dhene uraten.
-
PIKTORI,BOJAXHI A JA DI KUPTIMIN FJALES TRISHTIM.
-
Ngushllime familjes.Nngushllime BOAXHIUT SE PASKA QENE I RI.
als_Latn glg_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn als_Latn tsn_Latn als_Latn als_Latn lus_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kab_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn swh_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lij_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk unk als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn