als_Latn uzn_Latn bos_Latn
NjĂ« prej fatkeqĂ«sive natyrore mĂ« tĂ« rĂ«nda tĂ« regjistruara nĂ« historinĂ« njerĂ«zore, shkatĂ«rrimi i Pompeit nga njĂ« vullkan thuajse 2 mijĂ« vjet mĂ« pare, shpesh ka qĂ«nĂ« edhe subjekt i filamve tĂ« Hollivudit. Por tani, siç njofton korrespondenti ynĂ« nĂ« Los Angeles, Mike O’Sullivan, Qendra Shkencore e KalifornisĂ« po paraqet historinĂ« dhe shkencĂ«n qĂ« fshihet pas tragjedisĂ«.
Mali i Vezuvit shpërtheu më 24 gusht të vitit 79. Vizitorët në Qendrën Shkencore të Kalifornisë mund të shohin tani një film të animuar që ringjall tragjedinë.
Katastrofa është rikrijuar shumë herë në ekrane, siç është ky film italian i vitit 1913 i vënë në YouTube.
Po ashtu filmi epik Pompei, i këtij viti, në Hollivud.
Arkeologu Kenneth Lapatin thotë se hiri i nxehtë ruajti format e jashtme të viktimave, si dhe shumë sende të përditshme të përdorura prej tyre.
“NĂ« RomĂ« ne shikojmĂ« pamjet e jashtme tĂ« ndĂ«rtesave madhĂ«shtore. Pompei na jep atĂ« qĂ« nuk gjendet nĂ« letĂ«rsi, na jep tĂ« pĂ«rditshmen, jetĂ«n e thjeshtĂ«, si ka qĂ«nĂ«. ”
Përfshi këtu monedha dhe punime arti, vegla pune apo enë gatimi.
Pompei ishte një qytet i vogël tregëtar larg qendrave të njohura romake dhe pranë vendpushimit mesdhetar Herculaneum. Që të dy qendrat u varrosën nga vullkani. Diane Perlov me Qendrën Shkencore të Kalifornisë thotë se ato janë shumë magjepsëse.
“Ishte jetĂ« luksi qĂ« u fshi nga faqja e dheut. ĂshtĂ« njĂ« histori shumĂ« mitologjike.”
Filmi Pompei i dalë në shkurt, solli për publikun një përzjerje faktesh dhe trukesh artistike, thotë Kenneth Lapatin.
“Filmi i fundit e tregon shumĂ« mirĂ« topografinĂ« urbane. Ajo u ndĂ«rtua me kompjuter pas fluturimeve mbi qytet. Vullkani tregohet mjaft mirĂ« si dhe gazet dhe retĂ« apo rrĂ«shqitjet e dheut, por nuk kishin shumĂ« llavĂ«. Po tĂ« kishte shumĂ« llavĂ«, viktimat dhe sendet nuk do tĂ« ishin ruajtur, por do tĂ« ishin djegur dhe shkatĂ«rruar.”
Filmi tregon anën shkencore si dhe një pamje në jetën e përditshme të këtyre romakëve të lashtë, paisjeve mjekësore, veprave të artit si dhe armët dhe mburojat e përdorura nga gladiatorët. Muzeumi Arkeologjik Kombëtar i Napolit ka huazuar 150 sende nga ajo kohë. Jeff Rudolp është president i Qendrës Shkencore të Kalifornisë.
“Forcat e natyrĂ«s kanĂ« fuqi tĂ« pabesueshme dhe kemi mĂ«suar tĂ« jetojmĂ« me to pavarĂ«sisht pasojave katastrofike.”
Pompei u rigjet në shekullin e 18 i mbuluar nga hiri. Imazhe të frikshme që depërtojnë përtej artit të vetvetes. Fytyrat nga e kaluara thonë shumë për vizitorët modernë, thotë Kenneth Lapatin.
“Shohim veten tonĂ« nĂ« tĂ« shkuarĂ«n ndaj kjo Ă«shtĂ« arsyeja se pse pas 250 vjetĂ«sh qĂ« nga rigjetja, Pompei gĂ«zon popullaritet dhe ekspozita tĂ« tilla janĂ« shumĂ« emocionuese.”
Kjo është arsyeja që drama e Pompeit ende na intrigon.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn