als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Problemi:
Organizata e Kombeve tė Bashkuara, bota dhe tė gjithė po e shohim PROBLEMIN - dinamikėn masive tė zbrazjes sė Kosovės. OKB-ja e pėrcjell me konstatime, Evropa dhe Bota e shumica edhe prej nesh me sy - kamera e ekrane, parlamentarėt e klasa politike me kukurisje, kurse ata qė me qindra autobusė po largohen, po e pėrjetojnė me vaje, dėnesje, lot nė sy, fėmijė tė sėmurė nė kampe, tė ndrydhur e strukur nė forma mė tė ulėta psikologjike nė kėto net tė acarit dimėror tė rrugės sė pa qėllim e pa shpresė. Dimensionet e kėtij problemi kombėtar kemi filluar ti kuptojmė qė janė historike dhe kolosale, qė mos ti quaj tė kobshme.
Lindja:
Ky problem lindi qė nė momentin kur u kthyem nga egzodusi masovik i vitit 1999. Filluan ndėrtime masovike. U dhanė ndihma dhe investime ndėrkombėtare, investime me rroga, kreditė e njerėzve nga diaspora; vėrshoi bollėku i mjeteve dhe tė mirave materiale me masė aq sa gjithėsesi pėr mė pak se 2 milionė banorė, do tė mjaftonin pėr njė jetė tė mirė vijuese, po tė menaxhoheshin ato SI DUHET. Por, tė gjitha ato mjete shkuan nė: a) xhepat (bankat edhe jashtė Kosovės) tė funksionarėve dhe tė tė tjerėve; b) nė ndėrtimin e komplekseve dhe objekteve deri nė tejkalimin e shumėfishtė tė nevojave; c) nė pompa tė benzinės (karburanteve) dhe makina tė kushtueshme tė klasės politike dhe biznesmenėve, oligarkisė ekonomike tė lidhur me atė politike. Tė gjitha ato mjete dhe ai bollėk pėrfundoi nė humnerė tė pakthyeshme. Tė gjitha kėto shkuan nė gjenerimin e njė psikologjie optike apo tė rrejshme tė pasurimit tonė, por nė fakt duke u sjellė vėrdallė nė shitblerje e shėrbime, ato mjete NUK ARRITĖN NĖ INVESTIME TĖ BUJQĖSISĖ qė siguron bukėn dhe ushqimin cilėsor, INDUSTRISĖ DHE SJELLJES SĖ RROTĖS RIPRODHUESE ZHVILLUESE EKONOMIKE, ku do tė bėhej edhe punėsimi stabil dhe afatgjatė i njerėzve.
Rritjen e papunėsisė e zbutėn me hapjen e shkollave dhe fakulteteve publiko politike dhe private ekonomike, tė cilat janė shkolla apo fakultete tė mjerimit, meqė njerėzit e papunė kėnaqen se gjoja po kualifikohen, pėr tė kuptuar tani pas qindra fakulteteve e mijėrara njerėzve "tė shkolluar", por tė papunė dhe pa dituri pėr titullin shkollor qė shkruan nė letrat e quajtura diploma.
Qindra e mijėra Bachelora dhe Magjistra por edhe PHD-a tė shkollave tona politiko-biznesore iu bashkuan armatės sė tė papunėve, tė rinjve tė tjerė qė tani, nga lufta pas gadi dy dekadash u burrėruan pėr ta rritė numrin e armatės sė tė papunėve dhe tė mjerėve. U shpenzuan edhe tė hollat e fundit tė cilat ricikloheshin me huazime e fajde pėr ti shtyrė vuajtjet psikologjike duke pirė kafe nė pijetoret e mbushura pėrplot. Numrat 60 euro, 120 euro, 380 euro e matematikat e ngjajshme tė tė ardhurave tė shumicės ishin realitet i bisedave ankuese tė njerėzve. Njerėzve qė pėrfunduan me xhepa tė thatė, edhe pse me shtėpi me mure tė forta, me Autostradė tė Kombit, me kėngė kreshike, por me ardhmėri tė pa shpresė. Panė qė tė gjtha ato ishin shminka, sikurse ato qė shihen nė internete e ekrane, ishin megalomanizėm ironik, kundėr situatės individuale e kolektive nė tė cilėn u zhytėn.
PSE NĖ KĖTO MOMENTE DHE NĖ KĖTĖ MĖNYRĖ?
Faktori tinėzak dhe perfid i shtohet realitetit tonė tė mjerueshėm.
Ėshtė e kuptueshme qė tani kemi arritur kulmin e mjerimit kronologjik tė pėrshkruar, por pėrgjigjen nė pyetjen se, pse pikėrisht tani nė kulmin e acarit dimėror, kur fėmijėt por edhe tė rriturit po vdesin nė rrugė? Pse kaq urgjentisht dhe kaq masovikisht? Pse kaq ēuditėrisht po zbrazet Kosova? Duhet ta kėrkojmė jo vetėm nė faktorėt e pėrmendur por edhe te njė dorė tinėzare tė zgjatur qė po na jep kėtė shtyrje kah humnera.
Nė kohėn e Serbisė sė Rankoviqit dhe Millosheviqit e dinim armikun e egzodusit nė mėnyrė konkrete, ndėrsa sot e kemi mė vėshtirė. Dy faktorėt: mjerimi ekonomiko - psikologjik dhe dora e pa dukshme janė bukur abstrakte.
ZGJIDHJA
Ēdo problem e ka tė paktėn njė zgjidhje tė menēur dhe fatlume, por duhet tė gjendet ajo. Problemi ynė, mendoj unė, duhet pa tjetėr tė zgjidhet nė dy faza:
a) Nė menyrė aftashkurtėr apo urgjentisht
b) Me aktivitet tė planifikuar afatgjatė.
Urgjentisht ka dy forma:
1. Klasa politike tė shoh kėtė situatė me dimensionet e saja historike dhe shumė drastike si dhe tė vendosė - PEZULLOJĖ pozitat e tyre nė dorėheqje. Tė ndalen automatikisht lėvizjet e kėtilla dhe ti thuhet popullit: I pezulluam pozitat tona politike deri nė zgjidhjen e problemit tė migrimit masiv, ndaj edhe ju ndaleni automatikisht ikjen dhe na jepni njė mundėsi qė sė bashku dhe nė mėnyrė transparente tė gjejmė zgjidhje. Ne, nga njė pjesė e rrogave tona do ti ndajmė si fonde, do tė ndajmė urgjentisht edhe fonde tjera nga buxheti dhe nga huazimet eventuale qė tju sigurojmė ekzistencėn e juaj. Nėse klasa politike, parlamenti dhe elita shtetėrore nuk e bėjnė kėtė urgjentisht, duhet tė veprohet nė mėnyrė tjetėr.
2. Tė dalė njė forcė e re politike qė do tiu prinė masave, sidomos atyre qe po marrin botėn nė sy. Mos tė dalin mė nė rrugė pėr njė punim shkencor tė rektorit apo ngjashėm. Tė dalin nė protesta tė qeta masovike tė cilat e dridhin tėrė Kosovėn, por tė pandalshme, tė pandėrprera, derisa qeveria dhe klasa politike e Kosovės tė merret seriozisht, apo tė kėrkohet dorėheqja e pa revokueshme e tė gjithėve, si dhe derisa Evropa dhe OKB-ja jo vetėm tė flasin apo tė dėrgojnė hajna tė EULEKS-it, por tė injektojnė mjete dhe organizime ekonomike. Ne kemi vėllezėrit tanė nė Evropė dhe Amerikė dhe se pėr njė organizim tė kėtillė ata mezi presin si ēdoherė mė parė, pėr ti mbushur rrugėt e Evropės dhe SHBA-ve me protesta e kėrkesat qė tė na ndihmojnė pėr tė luftuar dy faktorėt e pėrmendur. Duhet urgjentisht ti sinkronizojmė veprimet me ta.
3. Qė tė formohen fonde solidarizuese nė Kosovė dhe diasporė. Aksionet siē ishte ai i 3% tė dikurshėm, nė nivel tė Kosovės dhe diasporės tani janė urgjentisht tė domosdoshme. Por pėr momentin ky aksion duhet tė jetė me pėrqindje mė tė lartė, nga se nuk do tė jetė afatgjatė siē ishte 3% dikur.
Pra, nė njė mėnyrė, nė formėn e parė apo tė dytė, urgjentisht duhet tė ndėrpritet ky migrim masovik, me pasoja tė kobshme tė papara kombėtare.
Pas ndėrprerjes sė kėtij fenomeni tė shėmtuar historik, tė punohet nė mėnyrė urgjente por afatgjate nė investime ekonomike, nė hapjen e vendeve tė punės, nė bujqėsi, nė eliminimin e shkollave politiko - ekonomike dhe zėvendėsimin e tyre me ato profesionale pedagogjike tė kohės. Me pėrmirėsimin e shėndetėsisė, jetės sociale dhe jetės ekonomike nė pėrgjithėsi.
Ėshtė evidente qė gjendemi para njė vale turbulente tė mjerimit shekullor, sė cilės duhet ti pėrgjigjemi me njė valė apo aksion kolosal historik. Por kėtu shtrohet pyetja se a duhet tė niset ajo nga vullneti i klasės politike dhe qeveritarėve, apo nga masat popullore? Kjo duhet shumė shpejt tė evidentohet dhe tė hidhemi nė aksion.
Veprimtarinė shkencore dhe patriotike tė prof. Dr. Jahja Kokaj
(marrė nga Wikipedia nė internet)
Pos tjerash, pasi u pėrjashtua nga universiteti si shumė kuadro tė tjerė shqiptare, Dr. Jahja Kokaj vazhdoi punėn nė Pittsburgh, nė Universitetin Carnegie Mellon si hulumtues, e pastaj si profesor i Optikės lazerike. Nė tė njėjtėn kohė ka punuar nė Projektin LITTON dhe hulumtime tė inicuara nga Departamenti Shtetėror i shteteve tė bashkuara, qė kishin pėr qėllim zbulimin e metodave tė reja tė kompjutimit optik pėr identifikimin dhe njohjen e objekteve ushtarake nė tokė dhe qiell. Pas ēlirimit tė Kuvajtit nga Iraku, u emėrua si drejtor i studimeve posdiplomike tė njė universiteti amerikan nė Kuvajt ku akoma punon.
Prof. Kokaj ka publikuar mė se 80 punime shkencore nė revista eminente ndėrkombėtare. Ėshtė recensent i shumė revistave shkencore ndėrkombėtare si Phys. Rev. Letters, Optik, Applied Optics, Optics Letters, Optics and Lasers in Engineering etj. Ka botuar librin e parė nė gjuhėn shqipe pėr laserėt, me titull Laserėt, nė Universitetin e Prishtinės dhe mė vonė vazhdimin e ketij libri nė nivel mė tė avancuar me titull "Fizika e Laserėve" e botoi nė Universitetin e Tiranės. Ky ishte libri i parė pėr laserėt i botuar nė Shqipėri. Ka kontribuar nė mėnyrė materiale pėr universitetin e Tiranės dhe Universitetin e Prishtinės. Nė vitet 1993 dhe 1996 ka sjellė pajisje, laserė e detektorė modernė pėr disa ushtrime nga lėmia e fizikės moderne.
Familja
Duke vijuar traditėn patriotike familjare, axha i tij Col Koka, vdiq nė luftė kundėr serbėve nė vitin 1945, babai i tij Osman Kokaj vuajti shumė vite nė burgjet serbo-sllave (Nish, Goli Otok etj.), pėr ēėshtje politike, nipi Uran Kokaj u plagos nė UĒK. Prof. Jahja nė vitin 1999 nga Orlando, SHBA, ku ishte me aktivitete shkencore, posa dėgjoi kushtrimin e Jakup Krasniqit nė TV, niset me aeroplanin e parė dhe arrin nė Tiranė ku jep kushtrimin nė RTSH pėr luftė kundėr pushtuesit serb, para se ai vetė t'i dorėzohet Jakup Krasniqit dhe shtabit tė luftės, tė cilėt i japin detyra tė caktuara tė cilat i kreu me sukses.
Pas luftės ka botuar afėr 100 artikuj publicistikė nė gazetat e pėrditshme nė Kosovė, Shqipėri dhe Herald Tribune, si dhe nė amėzat e internetit, posaēėrisht nė Forumin Shkencor Gjithėshqiptar Alb-Shkenca. Kėta artikuj kanė tė bėjnė me strategjitė politike pėr arritjen e lirisė dhe pavarėsisė sė vėrtetė tė Kosovės.
Ka marr pjesė nė shkrimin e disa memorandumeve tė Forumit tė institutit Alb-Shkenca, pėr pavarsinė e Kosovės. Ka botuar librin me titull "Kosova nė pragun e agimit tė lirisė apo nė majen e turbulencave shekullore.
Me iniciativėn dhe investimet e tij private ka nisur ndėrtimin e njė observatori astronomik nė majen mė tė lartė tė Ēabratit[3]. Do tė jetė ky observatori apo muzeu i parė shkencor nė Kosovė.
Mirėnjohjet
Studime shkencore nga Fondi i FULTBRIGHT-it- Profesor vizitues nė Universitetin Carnegie - Mellon nė Pittsbungh, SHBA
Studime shkencore nga Fondi i IREX-it- Pjesėmarrės i Projektit tė NASA-s, Pittsburgh
Studime Shkencore- ne MGU- Institutin Lomonosov , Moskė, BRSS
( Wikipedia nė internet)
ita_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn