als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Qė nga viti 1913 kombi shqiptar jeton i copėtuar dhe lėvizja kombėtare shqiptare ende nuk e ka pėrfunduar misionin e saj. Njė platformė e mirėfilltė kombėtare duhet tė ketė si objektiv strategjik bashkimin fizik nė njė subjekt tė vetėm tė sė drejtės ndėrkombėtare tė Shqipėrisė me trojet shqiptare nė Mal tė Zi, Kosovė, Serbi, Maqedoni e Greqi. Njė Shqipėri e sė ardhmes, me njė trung tė plotė e tė pėrcaktuar pėrafėrsisht nė pesėkėndėshin Ulqin, Podujevė, Preshevė, Strugė e Prevezė, do tė kishte kushte tė mjaftueshme pėr begati ekonomike, pėrparim shoqėror e qėndrueshmėri politike. Trungut kombėtar shqiptar ju ndėrprenė arteriet themelore, qė e bėjnė tė funksionueshėm njė komb.
Statistikat dhe hartat etno - gjeografike tregojnė se Shqipėria, qoftė nga numri i popullsisė apo madhėsia e territorit, ėshtė mė e madhe se popullsia dhe territori i Serbisė dhe Greqisė. Por historia do tė jetė e pamėshirshme ndaj shqiptarėve. Hapėsira e tyre gjeografike do tė vijė duke u zvogėluar, ndėrsa hapėsira e fqinjėve tė tyre duke u zmadhuar. Nga viti 1847, deri nė vitin 1913, janė hartuar dhe botuar 17 harta etno-gjeografike pėr Ballkanin dhe shtrirjen etnike tė shqiptarėve.
Ngjarjet historike qė u zhvilluan nė gjysmėn e dytė tė shekullit XIX u shoqėruan me shpalljen e pavarėsisė tė disa shteteve tė Ballkanit dhe me pėrpjekjet e tyre shoviniste pėr tė vėnė nė jetė programet politike, si Naēertania dhe Megali-Idheja. Nė kėtė periudhė personalitete tė shquara shkencore nė Europė pėrgatitėn dhe publikuan njė seri hartash etnogjeografike, tė cilat kanė luajtur njė rol tė rėndėsishėm si dokumente shkencore pėr njohjen e kancelarive perėndimore me shtrirjen etnike tė shqiptarėve nė Ballkanin Perėndimor.
Studimet etnogjeografike tė autorėve shqiptarė dhe tė huaj kanė dhėnė njė ndihmesė me vlerė tė madhe nė Rilindjen Kulturore shqiptare e nė luftėn pėr ēlirimin e vendit dhe krijimit tė shtetit tė pavarur shqiptar. Fuqitė e Mėdha e pranuan mė nė fund krijimin e shtetit tė ri shqiptar, por me vendimet qė mori Konferenca e Ambasadorėve nė Londėr, mė 29 Korrik 1913, territori etnik shqiptar u copėtua nė katėr pjesė, nga tė cilat mė pak se gjysma u pėrfshi nė kufijtė politikė tė shtetit shqiptar. Tri pjesėt e tjera, ndonėse me popullsi krejtėsisht myslimane, u aneksuan nga monarkitė e krishtera: nga Serbia, Greqia dhe Mali i Zi. Me kėtė vendim parimi i tė drejtave kombėtare, tė trumbetuar prej tyre gjatė shekullit tė XIX, u shkel.
Megjithėse ekzistonin studime dhe raporte historike dhe etnogjeografike nga personalitete tė paanshėm botėror, tė cilėt argumentonin shkencėrisht pėrbėrjen kompakte etnike dhe origjinėn historike tė pandėrprerė tė popullit shqiptar, trungut kombėtar shqiptar ju ndėrprenė arteriet themelore, qė e bėjnė tė funksionueshėm njė komb, lidhshmėria politike, ajo ekonomike e komunikimi i brendshėm njerėzor.
Nė memorandumin e dėrguar nga misionari amerikan Telfond Ericson, kryetarit tė Konferencės sė Ambasadorėve nė Londėr, Sir Edward Grei-t, ku sillen fakte e dokumente historike mbi lashtėsinė iliro-arbėrore tė shqiptarėve, shkruhet: Si mund tė ndahet nė mes kjo tokė antike dhe ky popull antik nė mes aleatėve si plaēkė lufte
Mė pas misionari amerikan shton: Ne zotėrinj kemi pas mėsuar se drejtėsia duhet tė jetė guri themelor i ēdo rendi jetėgjatė nė shoqėrinė njerėzore.
A mund tė merret me mend qė Shqipėria e kufizuar nga Konferenca e Ambasadorėve tė Londrės mė 1913, tė jetė njė Shqipėri e shėndoshė dhe solide? - shtron pyetjen retorike studiuesi Mithat Frashėri.
Asaj i janė privuar tokat mė tė mira qė kishte, fushat mė tė bukura, mė tė rėndėsishme dhe i janė shkėputur dy tė tretat e popullsisė. Tokat pjellore tė Janinės dhe tė Prevezės, kullotat e famshme tė Ēamėrisė iu dhanė Greqisė; ndėrsa rrafshi i bukur i Kosovės ishte ndarė ndėrmjet serbėve dhe malazezėve, pėr ti lėnė Shqipėrisė njė zonė malore gati tė shkretė, tė privuar nga mjetet e komunikacionit dhe tė bllokuara nga bora gjashtė muajt e vitit. Nga ana tjetėr ėshtė treguar kujdes qė tė lihen jashtė kufijve shqiptarė qytetet, qendrat e natyrshme tė furnizimit tė kėtyre maleve.
Personalitetet shqiptare pavarėsisht nga trauma qė pėsuan me cungimin e trojeve tė tyre, e pėrshėndetėn vendimin e Konferencės sė Ambasadorėve pėr faktin se tashmė u krijua njė shtet i pavarur shqiptar dhe se ky shtet do tė shėrbente si pikė mbėshtetje pėr tė realizuar nė tė ardhmen programin madhor tė Rilindjes Kombėtare.
Qė nga viti 1913 kombi shqiptar jeton i copėtuar dhe lėvizja kombėtare shqiptare ende nuk e ka pėrfunduar misionin e saj. Njė platformė e mirėfilltė kombėtare duhet tė ketė si objektiv strategjik bashkimin fizik nė njė subjekt tė vetėm tė sė drejtės ndėrkombėtare tė Shqipėrisė me trojet shqiptare nė Mal tė Zi, Kosovė, Serbi, Maqedoni e Greqi. Njė Shqipėri e sė ardhmes, me njė trung tė plotė e tė pėrcaktuar pėrafėrsisht nė pesėkėndėshin Ulqin, Podujevė, Preshevė, Strugė e Prevezė, do tė kishte kushte tė mjaftueshme pėr begati ekonomike, pėrparim shoqėror e qėndrueshmėri politike.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn