als_Latn dik_Latn sag_Latn
Hz. Ali është një personalitet i madh dhe i pashoq, i cili gjatë gjithë historisë është admiruar nga njerëzit e mëdhenj, madje edhe ata që nuk janë pasues të fesë islame e kanë konsideruar atë një njeri të veçantë e të pashoq. Xhobran Halil Xhobran, artist dhe poet i krishterë nga Libani, ka një krijimtari të gjerë artistike dhe poetike, mbi temat kushtuar çështjeve humane dhe morale. Ai në një nga veprat e tij shpreh admirimin për Aliun (as) dhe thekson: "Për mendimin tim, Ali ben Abu Taleb (pas Profetit), është njeriu i parë nga raca arabe, tek i cili ishin mpleksur të gjitha virtytet më të larta humane e morale dhe fjalët e tij ishin fjalë të cilat njerëzit nuk i kishin dëgjuar kurrë më parë. Pra, ai që pranoi rrugën e Aliut, është kthyer në rrugën e lumturisë së vërtetë dhe ai që ushqeu armiqësinë ndaj Aliut, zgjodhi rrugën e injorancës". Xhobran ishte i mendimit se dy lloje njerëzish janë të dashuruar pas rrugës së Aliut: Së pari, të mençurit me zemër të pastër dhe së dyti, vepërmirët e sinqertë. Nëse i hedhim një vështrim historisë së artit dhe letërsisë, do të hasim vepra dhe shkrime të shumta letrare dhe artistike, ku shprehet admirimi për virtytet njerëzore dhe morale të Imam Aliut (as) dhe ku shprehet dashuria e artistëve dhe shkrimtarëve për këtë njeri të madh të botës.
Arti islamik përfshinë tema të ndryshëm fetare, humane, morale dhe artistike dhe artistët myslimanë përpiqen që edhe nga përmbajtja tematike edhe nga forma e interpretimit, të ruajnë devotshmërinë e tre ndaj fesë. Të tillë kanë qenë edhe artistët iranianë, të cilët janë përpjekur që krijimtarinë e tyre artistike ta përputhin me principet dhe bazat e fesë islame. Përveç pikave të përbashkëta që kanë artistët e botës islame, mes tyre vërejmë edhe disa ndryshime. Një nga ndryshimet më të rëndësishme që ekzistojnë mes artit islamik iranian dhe artit në vendet e tjera islamike, është vëmendja e madhe që artistët iranianë i kushtojnë personalitetit dhe rolit të hz. Ali në historinë e Islamit dhe prezantimi dhe shprehja e saj në veprat artistike. Në thesarin artistik të Iranit, ekzistojnë vepra të shumta e të panumërta të frymëzuara nga ajetet Kur'anore, monoteizmi dhe nga dashuria për Profetin e nderuar të Islamit hz. Muhammed (s.a.v.s.). Nëse vërejmë me vëmendje këtë thesar artistik, një pjesë e konsiderueshme e veprave artistike iraniane ka të bëjë me trajtimin e personalitetit të Imam Aliut (as) dhe të bijve të tij. Sigurisht duhet theksuar fakti i rëndësishëm se kjo rëndësi dhe ky këndvështrim në veprat artistike e ka shkakun tek besimi shi'itë i popullit iranian, ku Ehli Bejti i Profetit ka një pozitë të rëndësishme dhe që është bërë shkak që arti shi'itë në arenën e gjerë artistike të botës islame, të kthehet në një art të veçantë.
Jeta e Imam ALiut (as) si sahabi më i afërt i Profetit dhe simbol i besimit dhe trimërisë, ka qenë një nga temat më të gjëra të veprave artistike të shekujve të kaluar. Trimëritë e tij në periudhat e rëndësishme në fillim të Islamit si, në luftën e Bedrit dhe Hejber, si dhe sakrificat e tij për ruajtjen e jetës së profetit të Islamit, ka qenë një nga temat e trajtuara nga shkrimtarët, poetët si dhe piktorët iranianë. Dashuria dhe respekti që Profeti i islamit kishte për hz. Ali, është shprehur nëpër shkrime kaligrafike, si dhe në shkrimet e objekteve historike. Ndërtesat e ndryshme në mbarë Iranin nëpër qytete dhe fshatra, secila prej tyre përmban të përsëritur emrin e bekuar të imam Aliut (as). Ndërtesat historike të Iranit, e sidomos vendet fetare si xhamitë, janë vende ku janë derdhur arte të ndryshme dhe në format më të bukura, pas emrit të All-llahut xh.sh dhe të Profetit Muhammed (s.a.v.s.), është shkruar edhe emri i hz. Ali (as). Madje edhe në qytetet Samarkand dhe Herat, ekzistojnë xhami, ku në muret, minderet dhe minaret e tyre, përsëritet emri Ali, çka dëshmon për ekzistencën e artistëve të dashuruar pas Aliut në këto territore.
Dashuria për Aliun, për personalitetin, besimin, fjalët dhe veprat e tij, janë trajtuar gjerësisht në të kaluarën dhe jo vetëm në hulumtimet historike. Aliu vazhdon madje më shumë se në të kaluarën, të fitojë zemrat e njerëzve nga të gjitha fetë dhe kombet. Edhe artistët e sotëm, vazhdojnë të flasin për Aliun dhe nëpërmjet mediave moderne dhe me gjuhën artistike, përpiqen të dëshmojnë dashurinë e tyre për këtë personalitet të lartë. Shahin Ferhat, kompozitor dhe dirigjent i orkestrës simfonike të Iranit, ka krijuar mbi 85 vepra artistike muzikore dhe është nga ata artistë të cilët vazhdimisht përpiqen për zgjerimin e veprave artistike me përmbajtje fetare dhe islamik. Ai i cili vitin e kaluar kompozoi veprën "Simfonia e Kadirit", që ka në qendër të saj personalitetin e hz. Ali, në lidhje me atë thotë: "Prijësi i besimtarëve Aliu, është Imami i parë i myslimanëve shi'itë, i cili për të ruajtur unitetin e myslimanëve dhe për të evituar përçarjen e shoqërisë islame, u detyrua të qëndrojë në shtëpi dhe këtij imami të madh ia shkelën të drejtën dhe i bën shumë padrejtësi. Këtë simfoni e kompozova për të njohur më shumë këtë imam si dhe për të bërë të qartë për të gjithë të vërtetën e Gadir Khomit". Ai në vazhdim shprehet se kjo simfoni ka për qëllim që me gjuhën e muzikës, të shprehë dashurinë për këtë simbol të drejtësisë, mirësisë, humanizmit dhe nderit. Kjo simfoni është krijuar në katër kapituj, ku në mënyrë të përgjithshme janë shprehur personaliteti i Imam Aliut (as), udhëzimet e atij hazreti në librin Nahxhul Belagha, luftërat e prijësit të besimtarëve dhe fitoret e Imam Aliut dhe mbetja gjallë e emrit të tij deri në ditët e sotme.
Muzeu i arteve fetare Imam Ali, që ndodhet në Teheran, gjatë muajit Ramazan të këtij viti, organizoi një Panair tepër të veçantë. Në këtë panair u prezantua thesari i tablove të piktorëve modern iranianë, me temë qendrore hz. Ali, që tërhoqi vizitorë të shumtë. Në këtë Panair u prezantuan tablo nga Ajdin Agdashlu, Abdulmexhid Huseini Rad, Ahne Muhamed Tatari, Habibullah Sadiki, Mehdi Huseini, Ali Vezirian, Xhamshid Hakikatshenas dhe Abdulmexhid Kadirian. Një nga veprat që tërhoqi vëmendjen e madhe të publikut, ishte një tablo nga Ajdin Agdashlu. Ky artist dhe piktor veteran, si dhe analist artistik, në lidhje me veprën e tij thotë: "Si çdo vepër tjetër që kam krijuar, jam përpjekur të shpreh në pikturë botëkuptimin tim personal në lidhje me jetën dhe personalitetin e Imam Aliut. Sidoqoftë, askush nuk pret që të gjitha karakteristikat e një burri të madh si prijësi i besimtarëve të zënë vend brenda kornizës së një pikture, sepse jeta e tij është karakterizuar nga ngjarje të shumta e të rëndësishme". Në tablonë e z. Agdashlu, vërejmë imazhin e një burri të vetmuar, i cili është duke ecur në një shkretëtirë dhe në pjesën e sipërme të tablosë, është shkruajtur një thënie e famshme. Në shkrimet historike, si në librat Historia Tabari dhe vepra e Ibni Hishamit, thuhet se pas trimërive të hz. Ali në luftën e Uhudit, u dëgjua një zë qiellorë që thoshte: "La Fat-ul Ali, La Sejf-ul Dhulfekar", që do të thotë, "S'ka trim si Aliu dhe s'ka shpatë si Zylifqari". Kur e pyetën Profetin në lidhje me këtë thënie ai tha: "Ky është zëri i Xhebrailit, që i thur lavde Aliut". Ajdin Agdashlu, autori i kësaj tabloje, këtë fjali e ka shkruar me shkrimin Kufi, që ishte shkrimi që përdorej në atë kohë dhe me bojë floriri. Ai bazuar në traditën e pikturës iraniane, nuk ka pikturuar figurën e ndritur të Imam Aliut dhe është përpjekur të shpalosë pozitën e këtij imami të madh pas vdekjes së Profetit (s.a.v.s.) e deri në kohën e martirizimit të tij. Ai është i mendimit se ideja kryesore e kësaj vepre është vetmia e Imam Aliut (as).
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn