als_Latn dik_Latn tur_Latn
Menaxhimi i qëndrueshëm i tokës dhe plehërimit potasik si një kusht paraprak në efektivitetin e përdorimit të lëndëve ushqyese në tokë dhe rritjes së prodhimit në disa kulturash bujqësore.
Financuar nga:Programit Kombëtar për Kërkim e Zhvillim (PKKZH)
-
Institucionet e përfshira:
· Universiteti Bujqesor I Tiranes – Departamenti I Agromjedisit & Ekologjise
· Qendra e Transferimit te Teknologjive Bujqesore Fushe – Kruje (QTTB Fushe – Kruje)
-
Koordinatori: Prof. Dr. Ilir KRISTO UBT
-
Anëtarët e projektit:Dr Ardian Doko QTTB Fushe – Kruje
Prof. As. Dr. Foto Kashta UBT
Msc. Dritan Sadikaj UBT
Pëllumb Roshi QTTB Fushe – Kruje
Julita Sula UBT – Doktorante
-
Kohëzgjatja: Tre Vjet (2010 – 2014)1
-
Informacion i përgjithshëm
Sistemi baze i plehërimit që përdoret sot në kulturat bujqesore bazohet në përdorimin e plehrave azotike, më pak të plehrave fosforike dhe pothuajse aspak të plehrave potasike. Kjo mënyrë plehërimi ka çuar në disa pasoja të cilat mund të përmblidhen si më poshtë:
Së pari:si pasojë e një furnizimi jo të balancuar të bimëve me elementë ushqyes rezulton një mosshfrytëzim i kapaciteteve prodhuese të varieteteve apo hibrideve që mbjellim, dhe për këtë dëshmojnë rendimentet shumë të ulta që merren në kulturat e arave.
Së dyti:mospërdorimi i një plehërimi të balancuar çon në një mospërdorimin me efektivitet edhe të atyre plehrave që përdoren të cilat si pasojë, veçanërisht kur bëhet fjalë për azotin, shpëlahen dhe depozitohen duke ndotur ujërat nëntokësore.
Së treti:si rezultat i mospërdorimit të potasit po vërehet një rënie e ndjeshme e rezervave të potasit në tokë që do të shkaktojë në një të ardhme jo të largët një rënie të ndjeshme të pjellorisë në një masë të madhe të tokave. Eksperienca nga vende të ndryshme tregojnë për pasoja shumë të rënda në raste të ngjashme. Studime paraprake kanë vërtetuar një domosdoshmëri të përdorimit të potasit si një nga elementët që merret në sasi më të mëdha nga bimët dhe që po bëhet gjithmonë e më deficitar në tokat tona.
Studimi qe po ndermarim si pjese e nje projekti te madh ne fushen e perdorimit te plehrave ne bujqesi do te fokusohet ne kontributin e plehrimit potasik ne pjellorine e tokes, ne prodhimin e Jonxhes dhe ne ushqimin e jonxhes me azot.
Studimi eshte konceptuar qe te vlera si ne aspekte te mirfillta shkencore ashtu dhe ne ato aplikative.
Ndikimi i studimit në fushat fondamentale ka lidhje me sasitë e potasit që mund të depozitohen ndërmjet shtresave të mineraleve argjilorë. Tokat e pjesës ultësirës perëndimore të Shqipërisë janë të pasur me minerale të tillë dhe veçanërisht me ato të tipit 2+1 të cilët sigurojnë këtë depozitim. Në vendin tonë studime të tillë kanë qenë shumë të rralla, dhe mendojmë që janë me rëndësi teorike për të kuptuar edhe dinamikën e këtyre joneve gjatë kultivimit të bimëve të ndryshme.
Kontributet e aplikuara kanë të bëjnë me marrjen në konsideratë të këtij burimi të elementëve ushqyes në llogaritjet e dozave të plehërimit. Kjo ka si pasojë uljen e sasisë së plehrave kimike të përdorura.
6. Objektivat
Objektivi 1: Rritja e efektivitetit të plehrave kimike të përdorura
-
Vleresimi cilesor dhe sasior I vegjetacionit ndaj kombinimit te dozave te plehrave
-
Dinamika e NPK ne toke
Objektivi 2: Ndalimi i rënies së pjellorisë së tokës dhe rritja e saj graduale dhe afatgjatë..
-
Dinamika e Potasit te kembyeshem e ndershtresor.
-
Kontributi i plehrimit ne kete dinamike.
Objektivi 3: Nxitja e aktivitetit te bakteret azotofiksuese.
-
Dinamik e formimit te gunzave bakteriale ne bimet e jonxhes.
-
Kontributi e plehrimit azotik e potasik ne kete dinamike.
Objektivi 4:Ulja e ndotjes së tokës dhe ujërave nëntokësore si pasojë e kufizimit te përdorimit pa kriter të plehrave kimike
1. Dinamika e Nitrateve ne ujrat nentokesore.
2. Kontributi e plehrimit azotik ne kete dinamike.
7. Rezultate Paraprake2
Eksperimenti u ngrit në vitin 2011 fshatin Murqine në Fushe-Kruje. U përzgjodhën toka me parabimë miser dhe me karakteristika si kimike edhe mekanike:
Tabela 1.Karakteristikat kimike të tokave ku u ngrit eksperimenti.
Prodhimi i Jonxhes eshte si me poshte:
Tabela 3.Prodhimi i Jonxhes sipas varianteve (viti 2013)
Permbajtja e Elementeve Minerale NPK ne Skemen Eksperimentaleeshte si me poshte:
Tabela 4.Permbajtja e Elementeve Minerale ne Skemen Eksperimentale
Shenim:
1)Projekti ne vitin 2011 u nderpre per mungese financimesh dhe u rinis ne vitin 2012
2)Keto jane rezultate paraprake qe jane ne proces perpunimi dhe analizimi te cilat nuk mund te publikohen ne kete forme.
Rezultatet do te prezantohen ne formen e tyre perfundimtare ne janar 2015, kur te jete mbyllur gjithe cikli i analizave ne laborator
als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn unk swh_Latn unk als_Latn eng_Latn bjn_Latn hau_Latn luo_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ssw_Latn als_Latn als_Latn als_Latn