als_Latn dik_Latn sag_Latn
Skandali, si u zhdukën 150 mijë armë trofe në vitet 1992 – 1996
Specialistët: Grumbullimi me urdhër të Ministrit të Brendshëm, humbën vlera të konsiderueshme historike e monetare
Kujtim Boriçi
Ndër mëkatet e shumta të qeverisjes Berisha të mandatit të parë që parapriu shkatërrimin e shtetit dhe trazirat e vitit 1997, është dhe skandali i ‘zhdukjes’ së armëve trofe, të cilat me një urdhër të veçantë të Ministrit të Brendshëm, iu hoqën veteranëve apo u morën nga muzetë dhe u magazinuan në një mjedis të veçantë të ministrisë.
Sipas statistikave të përafërta nga Ministria e Brendshme, bëhet fjalë për rreth 150 mijë armë trofe. “Skandali që nisi në me urdhër të veçantë të titullarit të Ministrisë së Brendshme në vitin 1992, është një skandal jo vetëm me dëm të konsiderueshëm ekonomik, por me shitjen e trafikimin e armëve trofe, shumica, unikale e të prodhuar dekada apo shekuj më parë, u zhdukën vlera të rëndësishme të kulturës e traditës kombëtare” -pohon për ‘Dita’ një ish-ushtarak i Ministrisë së Brendshme, dëshmitar i këtij skandali që nuk pati e nuk ka të ndëshkuar. Ndërsa për Zyhdi Krojin, kolonel në rezervë dhe President i Shoqatës së Ushtarakëve të Liruar e në Rezervë, për këtë skandal që ka dokumente në dikaster, ka ‘gjurmë’ që nuk mund të fshihen, duhet të dalin përgjegjësitë. “Jam dëshmitar i faktit të grumbullimit të shumë armëve relikeve atë kohë, pothuaj dhe me dhunë, dhe e di vlerën e tyre të pa llogaritshme. Nga shitja e tyre si relike, kryesisht jashtë vendit, ku u boshatisën muze në gjithë vendin, magazina të reparteve e njësive ushtarake, persona me pushtet përfituan miliona. Duhen kërkuar përgjegjësit, e në këtë mënyrë, të bëhet aq sa mund të bëhet, të shikohet mundësia e gjetjes e ri grumbullimit me çdo kusht të disa prej këtyre relikeve”- shton Kroj.
URDHËRI
Në vitin 1992, me urdhër të veçantë të Ministrisë së Brendshme, u bë grumbullimi i të gjitha armëve trofe që ishin të shpërndara e të evidentuara në popull. Njëkohësisht, në bazë të këtij urdhri, u tërhoqën nga magazinat e ushtrisë e policisë të gjitha armët e këtij lloj dhe u grumbulluan ën qendër, në Tiranë. Pjesa dërmuese e tyre, sipas statistikave, ishin në pronësi të ish-luftëtarëve të Luftës së Dytë Botërore, që më tepër shërbenin si relike se sa për funksionin normal të armëve. Specialistë të armatim-municioneve pohojnë se u grumbulluan 15 mijë armë trofe. Ato kryesisht ishin pistoleta të prodhuara në mënyrë artizanale dhe të markave të shteteve të ndryshme të Europës. Grumbullimi i tyre, në të shumtën e rasteve i konceptuar si hakmarrje ndaj “partizanëve”, “komunistëve”, solli dhe reagim nga mbajtësit e armëve trofe. Jo pak prej tyre, duke këmbëngulur ti mbanin këto armë që i kishin me lejë, përfunduan në polici. Por, armët me dorëzim vullnetar dhe me detyrim u mblodhën.
KOLONELI ZVICERAN
Duke qenë armë trofe, interesi për to qe i menjëhershëm si nga “gjahtarë” vendas të relikeve, ashtu dhe nga të huaj që vinin në Shqipëri dhe e mësuan këtë fakt. Sot, është e pamundur të gjenden gjurmët se ku përfunduan këto armë, ndërkohë që thuhet se armët relike kërkoheshin nga disa qindra, deri në disa mijëra dollarë copa. Një specialist i armatimit që u mor me administrimin e armëve trofe, thotë një detaj interesant që lidhet me kohën kur këto armë magazinoheshin: “Kishte mësuar faktin se armët trofe po grumbulloheshin në shkallë vendi dhe midis të tjerëve, vjen dhe interesohet dhe një Kolonel nga Zvicra. Ai kishte ardhur në Shqipëri në kuadër të misioneve Ndërkombëtare për trajnimin kuadrove ushtarak e policorë. Dukej që ishte një njohës i mirë i armatimit, pasi me shikimin e parë i vajti syri tek një pistoletë me një dorezë të bukur sermi. E morri në duar dhe e vëzhgoi gjatë. Pistoleta trofe ishte e markës italiane, prodhim i vitit 1826 dhe mbi të ishte shkruar ´Dhuratë e Viktor Emanuelit për oficerin e xhandarmërisë shqiptare…..`. U befasua. Si mjeshtër i armatimit që ishte, mori pistoletën në duar, mori një leckë të cilën e lagu në vajguri dhe nisi ta pastrojë. Kur konstatoi se ajo kishte një vrimë në tytë, u habit dhe u drejtua: – Po pse ja keni shpuar këtë vrimë pistoletës? – Është luftarake, e meqë ishte në muze, ja kemi shpura që të mos e marrin e ta përdorin- i thamë. –Po pse nuk keni roje ju në muze!!- vazhdoi ai. Përtej habisë për këtë fakt, ai qëndroi gjatë dhe u mahnit nga arti i të punuarit të saj si dhe viti i prodhimit. – A e dini sa kushton një pistoletë relike me këtë vit prodhimi?- na u drejtua pas pak. Shikuam njeri-tjetrin (ishim tre shqiptarë aty), pa ditur se çfarë ti thonim. – Një e tillë është blerë në Afrikë 140 mijë dollarë- na tha Koloneli zviceran”- tregon specialisti jonë i armatimit.
FATI I ARMËVE
Pas grumbullimit të armëve trofe, specialisti i armatimit që na tregon këtë ngjarje, u largua në një detyrë tjetër në Ministrinë e Mbrojtjes, pasi vetëm grumbullimi i tyre qe misioni i tij. Kolonel Kroi, njohës i faktit të mësipërm, na tregon brengën që ndjeu nga ushtaraku i huaj kur vuri re skandalin ‘në dritë me diell’ me armët trofe të shqiptarëve. “Koloneli mik, teksa u njoh me këtë realitet të dhimbshëm shqiptar, na tha se një gjë e tillë është krim, është e pa falshme për brezat, veçanërisht për historinë dhe kulturën e kombit. Ato armë mbartin në vetvete historinë. U ndjeva ngushtë, u brengosa, por isha i pa fuqishëm”-shton Kolonel Zyhdi Kroj.
Po ku janë sot mijëra armë trofe që ju morën veteranëve të luftës? Ku janë qindra e mijëra armë relike që u zhdukën nga muzetë e shumë rretheve të vendit? Gjersa për ´to nuk gjenden gjurmë, së paku ato janë shitur diku apo janë dhuruar të tjerëve!!!
DETAJ 1 (ME FOTO)
URDHËRI
Urdhri i veçantë për grumbullimin e armëve të vjetra nga magazinat e ushtrisë e policisë si dhe dorëzimin e tyre nga veteranët e luftës që i kishin si kujtim, u dha në fillim të vitit 1942. Njëkohësisht, nga këto armë, u boshatisën dhe pjesa më e madhe e muzeve historike në vend. Ky urdhër u zbatua në një kohë shumë të shpejtë dhe armët trofe, u magazinuan në mjediset e Ministrisë së Brendshme në Tiranë. Sipas statistikave, në këtë operacion, u grumbulluan (magazinuan) rreth 15 mijë armë trofe. Po në një kohë të shkurtër, këto relike të rralla të historisë, u zhdukën. Shumë prej tyre u shitën brenda e jashtë vendit kundrejt shumave të konsiderueshme në të holla, ndërsa një pjesë e tyre u dhuruan.
DETAJ
TREGU
Sipas specialistëve të armatim-municioneve, vlera e armëve të vjetra relike (përfshi ato artizanalet), janë shumë të kërkuara nga koleksionistët. Tradicionalisht, këto lloj armësh, kanë qenë të shumta në Shqipëri. Kryesisht, këto relike, janë më të kërkuara nga koleksionistë të huaj. Vlera e armëve të tilla shkon nga dhjetëra deri në rreth 100 mijë dollarë.
SOM 1
“Jam dëshmitar i shumë armëve relikeve të grumbulluar atë kohë pothuaj me dhunë, dhe e di vlerën e tyre të pa llogaritshme. Nga shitja e tyre si relike, kryesisht jashtë vendit, persona me pushtet përfituan miliona. Duhen kërkuar përgjegjësit, e në këtë mënyrë, të bëhet aq sa mund të bëhet, të shikohet mundësia e gjetjes e ri grumbullimit me çdo kusht të disa prej këtyre relikeve”
SOM 2
“Në vitin 1992, me urdhër të veçantë të Ministrisë së Brendshme, u bë grumbullimi i të gjitha armëve trofe që ishin të shpërndara e të evidentuara në popull. Pjesa dërmuese e tyre, ishin në pronësi të ish-luftëtarëve të Luftës së Dytë Botërore, e më tepër shërbenin si relike se sa për funksionin si armëve…”
SOM 3
“Përtej habisë për këtë fakt, ai qëndroi gjatë dhe u mahnit nga arti i të punuarit të saj si dhe viti i prodhimit. – A e dini sa kushton një pistoletë relike me këtë vit prodhimi?- na u drejtua pas pak. Shikuam njeri-tjetrin (ishim tre shqiptarë aty), pa ditur se çfarë ti thonim. – Një e tillë është blerë në Afrikë 140 mijë dollarë- na tha Koloneli zviceran”
SOM 4
“Kolonel Kroi, njohës i faktit të mësipërm, na tregon brengën që ndjeu nga ushtaraku i huaj kur vuri re skandalin ‘në dritë me diell’ me armët trofe të shqiptarëve. ‘Koloneli mik, teksa u njoh me këtë realitet të dhimbshëm shqiptar, na tha se një gjë e tillë është krim, është e pa falshme për brezat, veçanërisht për historinë dhe kulturën e kombit. Ato armë mbartin në vetvete historinë. U ndjeva ngushtë, u brengosa, por isha i pa fuqishëm’-pohoi Kroj”
Dokumentet: Armët edhe municionet
Që u shitën apo trafikuan më 1997
Trazirat e marsit 1997, ku shteti i Berishës u bë ineksistent e vendin e pushtoi kaosi, ku ligjin e bënin bandat e rrugës, ku u rregjistruan mbi 3000 viktima të pafajshme, është një nga ngjarjet më të rënda të kombit shqiptar, e pa precedent në kontinentin Evropian. Fakti që për këtë tragjedi, ende nuk ka përgjegjës ligjorë, (edhe pse ata dihen në opinioni vendas e ndërkombëtar), e bën më të dhimbshme dhe të rëndë këtë ngjarje të rëndë. Në trazirat e marsit 1997, ku u “shkri” policia e ushtria, objektet e para që u bastisën, ishin depot me armatime dhe municione luftarake. Ky arsenal, u bë objekt i vrasjeve masive, hakmarrjeve, por dhe i trafikimit ndërkombëtar. Referuar dokumenteve zyrtare, konfirmimeve të funksionarëve shtetërorë të kohës por dhe më vonë, nga ky i fundit, krahas trafikimit ordiner, u përfshinë dhe persona apo struktura të veçanta shtetërore që u majmën financiarisht me pasurinë kombëtare.
RRËMBYER APO TRAFIKUAR
ARMË
– Pistoleta, 38000 copë
– Automatikë, 226000 copë
– Pushkë, 351000 copë
– Mitralozë, 25000 copë
– Granathedhës KT, 2450 copë
– Mortaja, 770 copë
Totali: 650000 armë
MUNICIONE
– Fishekë 7.62 mm, 1.460.000.000 copë
– Municione Kundër Ajrorë, 24.000.000 copë
– Granata dore, 3.500.000 copë
– Predha mortaje, 84.000 copë
– Predha artilerie, 270.000 copë
– Lëndë plasëse, 3600 ton
– Kapsolla detonatore, 24.000.000 copë
– Mina kundër këmsorisë, 215.000 copë
-
asnje ndjesi
-
I kenaqur
-
i shqetesuar
-
i trishtuar
-
i indinjuar
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn mlt_Latn oci_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn slv_Latn slv_Latn wol_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk knc_Latn