als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Dy tė moshuarit, ndėrsa gjerbnin dalėngadalė gllėnjkat e kafesė, bashkė me to mundoheshin tė pėrtypnin edhe realitetin qė i kishte kapur keqazi pėr fyti, ashtu si gjithė kosovarėt e tjerė. Edhe po tė donin, nuk mund tė arratiseshin mė prej tij. S’ishin as tė rinj, as idealistė, e as poetė. Ishin vetėm dy tė moshuar, tė cilėt edhe pse kishin mbėrritur realizimin e ėndrrės mė tė madhe tė tyre: lirisė- sėrish nuk po mundnin ta shijonin atė.
Liria si realitet nuk ishte e njėjtė me Lirinė si ėndėrr! Ishin aq tė vjetėr, sa pėr ta ditur se ėndrra dhe zhgjėndrra ndryshojnė shumė, as pėr sė largėti nuk janė tė njėjta. E megjithatė zemra ua kishte dashtė qė lirinė ta shijonin njėjtė si nė ėndėrr si nė zhgjėndėrr. Sepse Liria tash e mė shumė se njė dekadė nuk ėshtė mė ėndėrr…
“Eh more Zot, atij i qofshim falė, si shkun edhe kėto punė kėshtu…,- po i thoshte shokut njėri prej tyre.Tjetri, ia priti me njė ofshamė miratuese qė fliste mė shumė se qindra fjalė. Pasi mori miratimin e shokut, pari vijoi duke e elabouar edhe mė tej mendimin:- eh more shoq, si e morėn udhėn kėsisoj punėt tona. Paj s’kemi qenė edhe aq tė vjetėr para 14 vjetėsh. A e mban mend gėzimin e kthimit nė Kosovė, elanin pėr me jetu pas luftės?.. Entuziazmin e madh tė lirisė?!.. Shihe tash, qysh na ka plakė e keqavė liria... Ma zi se shteti jemi ba, mezi ku po mbahemi nė kambė...”.
Biseda e dy tė moshuarve po mė tėrhiqte ēuditėrisht shumė. Jo se gjėrat qė ata thonin e konstatonin, ishin tė reja. Konstatime e opinione tė tilla me shumicė enden e tirren kafeneve, tė cilat janė shndėrruar nė cak tė artikulimit tė pakėnaqėsive pėr gjendjen dhe realitetin tonė.
Ai realitet, qė tė gjithėve na ka zėnė prej fyti duke tentuar qė tė miqėsohemi me tė. Dhe ne, me gjasė jemi miqėsuar. Nė mos qofshim miqėsuar tamam, mė sė paku jemi mėsuar me tė, jemi pėrshtatur ashtu si me ēdo lloj tjetėr realiteti....
Nė vend tė pėrpjekjes pėr ta ndryshuar, kemi zgjedhur rrugėn mė tė lehtė: atė tė pėrshtatjes, tė cilėn me gjasė si shqiptarė e kemi refleks historik. Pėr mė tepėr e kemi mjet mbijetese: pėrmes pėrshtatjes kemi mbijetuar...
E teksa unė endesha nė labirintin e mendimeve tė mia tė ngatėrruara, dy tė moshuarit, nė tavolinėn ngjitur me mua vijonin bisedėn pa drojė e qeder. Paj me e shfry mllefin dhe pakėnaqėsinė nė kafe s’mundet t’ua ndalojė kush.
“Krizė e madhe shoq. Krizė e gjithēkaje: ekonomisė, vlerave, dinjitetit, moralit... A mundet me i ra kush nė fije ēka na ka gjetė e kaplue kaq keq si shoqni qė s’po mundim me ec pėrpara?- nė bisedė e sipėr njėri prej tė moshuarve e pyeti tjetrin, i cili kėtė herė pėrpos ofshamės miratuese e pa tė udhės qė miratimin ta shprehte edhe me fjalė: - paj as dreqi s’mundet me i ra nė fije shoq. As dreqi... Edhe dreqin e ka kapė kriza, e s’po e len me na ra nė fije”...
Pasi porositėn kafetė e dyta me njė shishe ujė qė e ndanė pėrgjysėm, dy tė moshuarit vijuan bisedėn e tyre duke u thelluar edhe mė tej nė vargun e pakėnaqėsive tė tyre pėr realitetin. Atė realitet qė i kishte kapur fort pėr gryke, aq fort sikur donte tua merrte frymėn. Atė frymė qė dikur nuk u kishte mjaftuar pėr t’u arratisur nga realiteti...
E tash pėr ta ishte vonė. Tepėr vonė...
Ishin mishėruar me realitetin, ishin bėrė pjesė e tij. E mbi tė gjitha ishin tepėr tė vjetėr pėr ta ndryshuar. E ndoshta edhe tepėr tė vjetėr pėr ta pėrballur...
Realiteti nė pikėshikimin e tyre kishte fytyrėn e dreqit: krizė ekonomike, politike, shoqėrore, morale, papunėsi, shprishje morale, hajni e plaēkitje tė shtetit, maskarallėk e pėrēudnim shoqėror, stėrkeqje e gjithkujt dhe e gjithēkaje.
Kjo sipas tyre ishte tabloja e Lirisė, e lirisė reale, e jo asaj lirisė sė idealizuar nė ėndrrat shekullore. E lirisė qė ata pėrjetojnė qė 14 vjet dhe jo e lirisė idilike tė vizatuar poetikisht nga poetėt.
Nė muzgun e jetės, dy pleqtė vetmitarė i ngrysin ditėt duke ndarė mes shokėsh hallet dhe dertet e veta dhe tė shoqėrisė. Nė habi totale pėr atė ēka po ndodh rreth e rrotull tyre. Tė pazotė pėr tė kuptuar se ēka i ka ndodhur Lirisė kur u shndėrrua nė realitet dhe duke u lutur qė punėt tė shkojnė si duhet. Liria tė ketė aromėn e ėndrrės dhe shteti t’i ngjajė shtetit...
Tėrė sy e vesh mundohem tė mos lė tė mė kalojė asnjė fjalė e bisedės sė tyre. Mė duket fisnik ky preokupimi i tyre dhe shqetėsimi i sinqertė pėr atė qė po ndodh nė shoqėrinė tonė. Tė zhytur kokė e kėmbė nė realitetin qė po pėrjetojmė tė gjithė, ata ndoshta nuk e dinė se realiteti i ka kapur fort pėr fyti.
Mė vjen tė futem nė bisedė me ta dhe t’ua recitoj vargjet e Boskes: “Unė doja tė arratisesha nga realiteti, por fryma s'mė mjaftoi. Realiteti mė kapi dhe ne u bėmė miq”. T’u them se pavarėsisht nėse e njohin ose jo Boskenė, kanė dėgjuar apo jo ndonjėherė pėr tė, ato vargje duket sikur janė shkruar pėr ta dhe pėr krejt shoqėrinė tonė...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn