als_Latn dik_Latn sag_Latn
Deti ishte i qetë e vezullonte ndonse ishte i turbulluar nga zbatica dhe që nga diga, gjithë qyteti i Harveit mund të shihte hyrjen e anijeve.
Nga larg dukeshin shumë anije, vaporë të mëdhenj me shtëllungat e tyre të tymit, anije me vela te tërhequra nga rimorkiatorë gati të pa dukshëm që ngrinin drejt qiellit direkun e tyre të madh e që dukej si një pemë e xhveshur. Shpejtonin nga të gjitha pikat e horizontit drejt grykës së ngushtë të digës që i gëlltiste këto lubi, që rënkonin, ulërinin e fërshëllenin duke lënë nga pas rrjedhën e shkaktuar prej tyre, si balenat gullçimën
Dy oficerë, dy djem të rinj, shëtisnin në molo, salutoheshin e u përgjigjeshin salutimeve të shëtitorëve dhe herë pas herë ndaleshin për të biseduar. Në një moment, njeri prej tyre, ai më i gjati, – Paolo Henrikel- , i shtrëngoi dorën shokut Xhiovani Renoldi si për t’i tërhequr vemëndjen dhe i tha me zë të ulët:
-Ou!Ja zonja Puançot. Shikoje me kujdes, të siguroj se do të të shohë me një shikim të ngrohtë.
Ajo mbështetej pas krahut të të shoqit, që ish një qiradhënës anijesh, i pasur. Ishte një grua rrotull te dyzetave, ende shumë e bukur, pak e shëndoshe, por që kish mbetur e freskët si një njezetvjeçare në lulëzim. Miqtë e saj e kishin mbiqojtur Dea, për shkak te sjelljes së saj krenare, të syve të saj të mëdhenj e të zinj, të gjithë fisnikërisë së personit të saj. Për të thoshin se nuk kishte asnjë të metë. Asnjë here ndonjë dyshim nuk kishte ulur fisnikërine e saj gjatë gjithë jetës. Citohej si një shëmbëll i gruas së nderuar e të thjeshtë, dinjitoze që asnjë burrë nuk kishte guxuar kurrë t’ i bënte lajka. Dhe ja, për rreth një muaj rresht, Paolo Henrikel, i pohonte mikut Renoldi se zonja Puançot vazhdonte ta shihte atë me një farë dashurie. Dhe vazhdimisht insistonte:
- Po, sigurisht që nuk gaboi. E shoh qartë, ajo ty të do e apasionuar si një grua kasteje që nuk ka dashuruar ndonjë herë tjetër. Dyzet vjet, është një moshë e rezikëshme për gratë e ndershme, kur bien në dashuri, marrosen e bëjnë budallallëqe. Ajo aty, ështe goditur miku im dhe tamam si një zog i plagosur, ajo bie, ose më mirë ka për të rënë në krahët e tua. Ja, vëre re.
Zonja, paraprihej nga dy vajzat e saj të moshës dymbëdhjetë e pesëmbedhjetë vjeçe. Befas, duke parë oficerin u zbeh në fytyrë. Ajo e shihte me një shikim të ngrohtë e të fiksuar që dukej sikur nuk shihte asgjë tjetër përqark, as vajzat, as burrin e as turmën e shëtitorëve. Ajo u ktheu përshëndetjen dy të rinjve pa e ulur shikimin që ishte një vështrim i tëri i ndezur flakë, që më së fundi krijoi një dyshim që penetroi në mendjen e nëntogerit Renoldi. Ndërsa miku i murmuriti :
- Isha i sigurt. E vure re kësaj here? Ta marë djalli, ajo është një kafshatë shumë e shijëshme.
Por Xhiovani Renoldi nuk i donte intrigat mondane. Jo shumë i flakët në dashuri, dëshëronte mbi të gjitha një jetë të qetë dhe atë e kënaqnin relacionet e rastit që një i ri mund t’i gjente kudo dhe kurdoherë. Gjithë vargu i sentimentalizmit e i kujdesit që kërkonte një grua e shoqërisë së lartë, për të ishin mërzi. Lidhja, për sa më e lehtë të ishte që një aventurë e kësaj gjinie të fillohej, i shkaktonte frikë. Ai thosh:
“ Në krye të një muaji i kam pas ngulur sytë tek njera dhe për t’i larguar e riedukuar jam detyruar për më se gjashtë muaj.”
Mandej, prishjet e këtyre rasteve e acaronin me skandalet, aluzionet, sulmet dëshpëruese të gruas së abandonuar. Prandaj shmangej të takonte zonjën Puançot.
Por, një mbrëmje, në një darkë, u ndodh fare pranë saj, në një tavolinë. Pa nevojën e nisiativës së vet, pati mbi lëkurën e tij, mbi sytë e deri në brëndësi të shpirtit, shikimin zhuritës e nga afër të saj, duart e të cilëve herë pas here u takuan e u shtrënguan pothuajse rastësisht apo dhe me dashje. Ishte tashmë fillimi i një relacioni. E shihte herë pas here ndonse kundër dëshirës së tij. Ndjehej i dashuruar, i turbuluar, i pllakosur nga një lloj mallëngjimi sqimëtar prej pasionit të dhunshëm të kësaj gruaje. E la pas dore atëhere ndjenjën dhe mundohej të sillej thjesht vetëm si një zotni i sjellshëm duke shpresuar se do të mund të ndalonte kështu ndjenjën e sentimentalizmit.
Por ajo ditë u krijoi mundësine « për t’u ripare» e « për të folur lirisht”, i kish thënë ajo.
Më pas ajo do të binte pa ndjenja në krahët e tij dhe ai do të detyrohej të bëhej dashnor i saj.
Ishte një dashuri që zgjati gjashtë muaj. Ajo e donte me një ndjenjë të shfrenuar, të marrë. E mbyllur në këtë pasion fanatik nuk mendonte më për asgjë. I a kishte dhënë të gjitha: trupin e saj, shpirtin e saj, reputacionin dhe pozicionin e saj, lumtërinë e saj. I kishte hedhur të gjitha në atë flakë të zemrës siç hidheshin për një sakrificë të gjitha sendet e çmuara mbi alltar. Ai, ishte ngopur tashmë prej kohësh dhe e qante me lot fitoren e lehtë të një oficeri të mirë, por ishte i lidhur, i ngujuar, i burgosur. Çdo moment ajo i thosh:
- T’i kam dhënë të gjitha, çfarë do më?
Ai me dashamirësi i përgjigjej:
- Po unë nuk të kërkova asgjë dhe të lutem t’i rimarësh ato që më ke dhënë.
Pa u thelluar në këtë që i thoshte ai, ndonse e prekur dhe e humbur, ajo largohej prej tij çdo mbrëmje gjithënjë e më e zjarrtë. Kur përsëri kthehej, lëshohej në krahët e tij, e shtrëngonte po thuajse e alivanosur me puthjet e nxehta të saj që atij tashmë i shkaktonin bezdi. Dhe me një zë të lodhur i thosh:
- Shiko, ji me e arsyshme.
Ndërsa ajo i përgjigjej:
- Të dua, – e ulej në gjunjët e tij për ta soditur gjatë e me një poze adhurimi. Nga ky shikim i ngulur ai ndjehej i pezmatuar dhe kërkonte ta çonte më këmbë.
- Dëgjo, ulu të bisedojmë.
Ndërsa ajo murmuriste:
- Jo, më lerë këtu, – dhe vazhdonte të rrinte ashtu me shpirt në ekstazë.
Mikut te tij Henrikel një ditë ai i tha:
- Ej! Unë do ta rrah. Nuk dua më ta di, nuk dua më. Ështe ë nevojëshme që e gjithë kjo histori të mbarojë sa më shpejt.
Mandej shtoi:
- Ç’ farë më këshillon ti të bëj?
Ndërsa tjetri i u përgjegj.
- Prishu.
Po Renoldi duke ngritur shpatullat shtoi:
- Ti e thua me lehtësi këtë. Ti beson se është e lehte të prishesh me nje grua që të cfilit me këmbënguljen e përkujdesjen e saj, që të torturon me qëndrimin e të ndjek me mallëngjimin e saj, që ishin e vetmja gjë nga të cilat je nisur për ta pëlqyer dhe njëkohësisht i vetmi gabim nga i cili i je dhënë kundër dëshirës sate.
Kur ja që një mëngjez mbriti lajmi se regjimenti do të ndrronte vend-qëndrimin e shërbimit. Renoldi kërceu nga gëzimi. Kishte shpëtuar, i shpëtuar pa ngjarje të pa pritura e pa britma. Nuk bëhej fjalë në se do t’i duhej të duronte jo më shumë se dy muaj, mandej do të shpëtonte.
Në mbrëmjen e asaj dite, ajo u kthye tek ai akoma më e ekzaltuar se zakonisht. E dinte lajmin e tmershëm dhe pa e hequr kapelën, i hodhi duart dhe e shtrëngoi me nervozitet duke e parë drejt në sy. Me një zë që i dridhej i tha:
- Ti je për të ikur, e di. Fillimisht zemra mu coptua, më pas kuptova atë që më mbetej për të bërë. Nuk rezistoj më. Erdha për të të dhënë provën më të madhe të dashurisë që mund të jap; do të të ndjek. Për ty do të braktis burrin tim, fëmijet e mij, familjen time. . Më fal, por jam e lumtur, mendoj të të jepem akoma ty rishtas. Është sakrifica më e fundit dhe më e madhe e imja. Jam e jotja për gjithënjë.
Ai ndjeu një djersë të ftohtë t’i shkonte gjatë shpinës.E pushtoi një mërzi që i zjente brënda dhe e tërbonte, një zëmërim i brishtë. Por, megjithatë qëndroi i qetë dhe me një ton të kthjellët, me ëmbëlsinë e zërit të tij, i refuzoi sakrificën, kërkoi ta qetësonte, ta bënte të merrte vesh arësyen e të kuptonte se çfarë marrëzie kërkonte të ndërmerrte. Ajo e dëgjoi duke e parë me rrotullimin e syve të saj të zes e buzët e zëmëruara pa e ndërprerë. Kur ai kishte mbaruar së foluri, i tha vetëm:
- Mbase je një i poshtër? Je një nga ata që ndjekin një grua pastaj e braktisin për një kapriço?
Ai u zbeh dhe rifilloi t’i arsyetonte, t’i demostronte pasojat e pa evitushme të një veprimi të njëjtë të tillë, të një jetë të thyer e në një shoqëri të mbyllur.
Ajo insistonte me këmbëngulje:
- E ç’rëndësi ka kur dashurohesh?
Atëhere ai në një mënyrë shpërthyese i tha:
- Mirë atehëre, po të them se nuk dua. Kuptove? Nuk dua. Nuk ta lejoj.
Kështu, mbas mbartjes së inateve prej kaqë kohësh, më në fund e zbrazi zemrën.
- Eh, Zot! U bë tanimë shumë kohe që ti më do jashtë dëshirës sime. Dhe kjo më mungonte, të të marr me vehte. Ah! Falemnderit! Jo, jo.
Ajo nuk u përgjigj, por fytyra e saj u nxi e u rudh dalngadalë, me dhimbje, sikur të gjithë nervat dhe gjithë muskujt t’i ishin kontrakruar.
U largua pa e salutuar.
Po atë natë ajo piu një dozë helmi. Besonte se për tetë ditë do të vdiste. Në qytet filloi te flitej shumë për të, i qanin hallin, e shfajësonin për veprimin e saj falë forcës së pasionit, sepse ndjenjat ekstreme bëhen së tepërmi vepruese dhe duhet falur, se ato e kanë në vetvete fajin. Një grua që vetëflijohet nuk duhet konsideruar shkelëse e kurorës bashkëshortore. Njëherësh e konsideronin dhe si një goditje totale kundrejt nëntogerit Renoldi, që refuzoi të rishihte dënimin e ndjenjës unike. Tregonin se ai e kish abadonuar, tradhëtuar e goditur.
Koloneli, i pushtuar nga ndjenja e mëshirës, i foli si një oficer, me një aluzion të arsyshëm. Paolo Henrikel- i shkoi ta kërkonte mikun:
- Hej! Ta marrë dreqi, miku im, nuk lihet të vdesë një grua, ky nuk është një veprim korrekt.
Tjetri, i acaruar i imponoi heshtjen mikut që i shqiptoi fjalën «turp». U grindën e u rrahën të dy. Renoldi ishte plagosur me shpagimin e madh të të gjithave dhe ndenji gjatë shtrirë në krevat.
Ajo, e mësoi këtë gjë dhe e deshi akoma më shumë duke menduar se ishte rrahur për të. Ai nuk pranonte të delte nga dhoma, nuk u ripa më para se regjimenti të nisej.
Pas tre muajsh ai ishte në Lilla, kur një mëngjez e vizitoi një zonje e re, motra e të dashurës së tij të dikurshme. Mbas shumë vuajtjesh dhe një dëshpërimi që nuk kish mundur ta largonte, e dashura e tij ishte bërë gati për vdekje. Ishte e dënuar pa shpresë. Dëshëronte vetëm ta shihte për një minutë jo më shumë se një momenti para se të mbyllte sytë për gjithënjë. Mos paraqitja dhe koha që kërkonte i a fashitën inatin dhe zëmërimin të riut; u trondit shumë, qau dhe u nis pa humbur kohë për në Harve.
Ajo dukej se ish në agoni.
I lanë vetëm. Ai u ul në krevatin e asaj që mos dashja e tij e kishte vrarë me një krizë te lemerishme dhimbjesh. Qau me ngashërim, e puthi me puthje te ngrohta e me pasion si nuk e kish puthur kurrë. Belbëzoi:
- Jo, jo ti nuk do të vdesish, ti do të shërohesh, ne duhemi. . . . . . . . . duhemi. . . . . përgjithënjë.
Ajo murmuriti:
- A është e vërtete? Ti më do?
Dhe ai në pikëllimin e tij betohej, premtonte se do ta priste deri sa të shërohej, mallëngjehej shumë duke i puthur duart, ato duar të dobësuara të gruas së mjerë, zemra e së cilës trokiste me rrahje të çrregullta. Të nesërmen u gjend në regjiment.
Gjashtë javë me von, ajo i vajti aty, gati e plakur sa që mezi njihej se ishte ajo por, më e dashuruar se kurrë. Ai e mbajti. Me të jetonin së bashku si të ishin burrë e grua. Vetë koloneli, që ishte i indinjuar më parë për braktisjen e tij prej saj, u revoltua përball kësaj lidhje të re të pa ligjëshme e të papajtushme me shëmbullin e mirë që duhet të jepnin oficerët në një regjiment, e vuri përpara përgjegjësisë vartësin e tij, e dënoi dhe Renoldi dha dorëheqjen. Atëhere ai u vendos për të jetuar në një vilë në brigjet e Mesdheut, detit klasik për të dashuruarit. Aty ata kaluan tre vjet. Renoldi, i përkulur e nën zgjedhë tashmë ishte ambjentuar në këtë dhëmshuri ngulmuse. Ajo tanimë i kishtë flokët e bardha, ndërsa ai konsiderohej si një burrë i mbaruar, që kish humbur çdo shpresë, çdo karierë e që ishte i privuar nga çdo kënaqësi apo gëzim.
Por, një mëngjez i dhanë një kart-vizitë me mbishkrimin: “Xhuzeppe Puançot, pronar anijesh”.
Ishte i shoqi! I shoqi që nuk kish thënë asgjë më parë duke pas kuptuar se nuk luftohet kundër këmbënguljes së dëshpëruar të grave. Çfarë kërkonte ai tani? Ai priste në kopësht duke mos pranuar të hynte brenda në vilë. Përshëndeti njerëzisht e duke mos dashur të ulej as në stolin e gjatë në një nga shëtitoret e kopështit, nisi të fiste ngadalë e qartë.
- Zotëri, unë nuk kam ardhur për të bërë qortime; e di shumë mirë si kanë shkuar punët. Kam pa pritur. . . . . . . ne kemi pa pritur. . . . . . . . . . një farë. . . . . . . prapësie. Nuk do ju kisha shqetësuar në vendndodhjen tuaj në se situata nuk do të kishte ndryshuar. Kam dy vajza, zotëri. Njera, ajo më e madhja, dashuron një djalosh dhe ai i është përgjigjur dashurisë së saj. Por, familja e tij kundërshton për shkak. . . . . . . . të gjendjes së nënës së vajzës sime. Unë nuk kam mllefe por nuk kam vërejtje. . . . . . . . ., i adhuroj vajzat e mija zotëri. . . . . . . vij të pyes gruan time duke shpresuar se në këtë rast ajo do të pranoje të rihyje në shtëpinë time. . . . . . . në shtëpinë e saj. Sa për mua, do të shtirem se kam harruar gjithëçka ka ndodhur. . . . . . . . . . . për hir të vajzave të mija.
Renoldi, ndjeu në zemër një goditje të fuqishme dhe ndërkohë u mbush me një farë kllapie prej gëzimit, tamam si një i dënuar me vdekje kur i thonë se ka fituar pafajësinë. Belbëzoi:
- Po. . . . . sigurisht, zotëri. . . . . . . unë vetë. . . . . . . . . besomëni. . . . . . pa dyshim. . . . . . . është e drejtë, . . . . . . . shumë e drejtë
Pati nje dëshirë të marrë që t’i merrte duart këtij burri, ta shtrëngonte në krahë e ta puthte në faqe.
- Po hyni zotëri, qëndroni më mirë në sallon. Po shkoj ta thërras.
Kësaj here zoti Puançot nuk kundërshtoi më, por pranoi të hynte e të ulej.
Renoldi, i ngjiti shkallët me nxitim dhe kur arriti para derës së të dashurës, u ndal, pastaj hyri rëndë –rëndë.
- Te kërkojnë të zbresësh poshtë për një komunikim që lidhet me vajzat e tua.
- Vajzat e mija? Si? Nuk kanë vdekur?
Ai i u përgjigj.
- Jo. Por gjenden në një situatë që vetëm ti mund t’i japësh rrugë zgjidhje.
Ajo nuk priti por zbriti me të shpejtë.
I shoqi ndërkohë ishte si i ndukur në një ndenjëse, i përmalluar dhe priste. Gjatë pritjes kishte mundur të dëgjonte bisedën meqënëse zërat irituëse i vinin nëpërmjet tavanit. Zonja Puançot, kur pa të shoqin qëndroi pak më këmbë e paskëtaj e acaruar u bë gati për të ikur, ndërsa i shoqi e kapi dhe e mbante për fustani duke i përsëritur:
- Po nuk e kupton që je shkatërruese e vajzave tona, e vajzave të tua, e krijesave tona?
Ajo ju përgjigj me kokëfortësi
- Jo, jo. Nuk kthehem më në shtëpinë tuaj.
Renoldi, i ndryshuar, i u afrua i tronditur dhe i belbëzoi:
- Si? Nuk pranon?
Ajo u kthye përball tij me fytyrë për të mos e parë më të shoqin legjitim dhe i tha:
- E di se çfarë më kërkon? Ai do që unë të kthehem në shtëpinë e tij, – dhe u zgërdhi me një përbuzje të madhe për këtë burrë që po i lutej gati i gjunjëzuar. .
Atëhere Renoldi me vendosmërinë e një të dëshpëruari që luan kartën e fundit, u përpoq ta bindte të dashurën e tij, për të mbrojtur çeshtjën e të dy vajzave të mjera, çështjen e të shoqit dhe vete çështjen e saj.
Zoti Puaçot, pa pasur argumentime të tjera, i foli duke i u drejtuar me ” ti ” në njëjës për t’u rikthyer në banesën e vjetër dhe insistonte:
- Te arsyetojmë, Delfina, mendo për vajzat e tua.
Ajo më në fund, u hodhi që të dyve një shikim me një përbuzje të madhe, mbasandaj duke vrapuar me vrrull drejt shkallëve iu drejtua duke u thënë:
- Jeni që të dy të poshtër!
Të mbetur vetëm, ata u panë një moment sy ndër sy, krejt të zverdhur e shumë të cfilitur, njeri më shumë se tjetri. Zoti Puançot, ngriti kapelën që i kishtë rënë përtokë, pastroi me dorë pantalonën e ndotur tek gjuri nga pluhuri i dyshemesë, pastaj me një gjest të dëshpëruar, -ndërsa Renoldi po e shoqëronte drejt portës për të dalë-, i tha duke e salutuar:
- Ne jemi dy fatkeqë, zotëri! – dhe u largua me hapa të rënduara nga dëshpërimi.
Botuar për herë të parë në “Galua”më 15 korrik 1883.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn