als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Shqiptart mes shkencs e Mitit: kujt i pengon teza ilire ?
Shqiptart mes shkences e mitit;Ti besojmi shkences apo mitit ?
Popujt e Ballkanit t vonshm n Europ...
Kronologjia parahistorike:
Nga -10 000 deri -2000 para Krishti
Periudha -8 300 Para Krishti
N Europ pasi terhiqen Akullnajat, shpalosen zona t mdhaja n ultsira e lugina t vershueshme ku flora dhe fauna gjejn nj lulzim t volitshm ku edhe banort e kan patur shum m leht qe t furnizohshin me ket begati.
-7500 Para Krishti
Ngritja e ujrave bjn ndarjen e kontinentit t Europes nga ishulli i Britanis s Madhe.
-7150 Para Krishti
Prej -13 000 para Krishti kur n kt koh Deti i Zi ishte nj Liqe i madh i cili gradualisht thahej e q ishte 100 metra nn nivelin e Mesdheut njashtu si sot q sht Deti i Vdekur mirpo kah fundi i epokes s shkrirjes s akullnajave niveli i ujit ngritet pr 120 metra dhe n vitin 5650 para Krishti deti Mesdhe u zgjrua dhe kaperceu pragun e grykes s Bosforit, kshqe mbrenda dy vite liqeni u egalizua me detin Medhe.
N Laponi, n veri t Suedis, grupe te njerzve gjuetar dalin n siperfaqe te ardhur nga Lindja, perendimi dhe Jugu.
-6500 para Krishti:
N Afrikn e Veriut dhe Sahara bhn dresimet e kafshve shtpiake nga banoret vndas.
N Milienumin e IV-t para Krishti, n Europen qendrore fillon epoka e kultures s Lepenski Vir, n te dy ant e Danubit, tek gryka e portave te hekurta, n nj fshat m nja 100 njerz n 22 shtpi.
N Kret n vendin e quajtur Knosos zhvillohet nj qender Neolitike.
-5 200 Para Krishti, agrikultort e par paraqiten n Europ dhe perhapen n drejtim t Holandes.
Ata prodhojn nj keramik karakteristike dekorative m shpulla t prera.
-4500 para Krishti n Europen lindore zhvillohet teknika e bakrit t shkrir n kalllupe qe shkrihej n nj temperatur t lart nga rrshiqi.
Paraqiten sepultura t pasura, sidomos ato n Varna n Bullgari, ku ne varreza shohim detaje tjera prestigjioze.
-4500 para Krishti ketu n Varna Bullgari, paraqitet nj civilizim misterioz, pra ky civilizim shtrihej brigjeve t liqenit afr Detit t Zi, afr Varnes, ku ky civilizim njohi n zhvillim t lart, t pa par pr epoken.
S pari gjejmi ketu qypa t mrekullueshm, idol nga ashti e guri si dhe vegla nga bakri. Pastaj nj kilometer m tej jo larg Varns, pr her t par jan punuar gjesende prej ari, m te vjetrat te zbuluara deri m sot.
Keto objekte jan punuar N mes t 4600 para krishti e 4200, n brigjet detit t Zi, shum koh para Piramidave t Egjiptasve dhe civilizimit t Mesopotamis,Shumica e ktyre varrezave jan te paisura m diademe t pasuar nga ari dhe gjesende tjera dekorative, rruza t persosura si dhe maje t shtizave nga bakri si dhe keramika mjaft bukur t dekoruara. Jan gjetur edhe guaca t detit, ka tregonse ka patur marrdhenje tregtare me onat e jugut te Mesdheut.
N regjionin e poshtm t Danubit, shtazet pr terhjekjen e pendes pr t lavruar jan gjetur n shum vende.
Poashtu n Rudna Glava sht gjetur miniera e par e bakri n bot.
-3800 para Krishti, fshatrat e par t fortifikuara n Europen perendimore,
-3650 para Kriishti, n Rusi jan gjetur n varreza funerare karrocat e para t terhequra nga kiet.
N Milienumin e II-t ngriten monumentet megalitike te Karnakut n perendim t Francs.
-3200 para krishti n Hungari hasim karrocen e bujqve.
-3500 Para Krishti,
Vala e par e Indo Europianve n Skandinavi.
-2900 Para Krishti,
Njohim Mikenen dhe Trojn.
Migracionet karriane n Qipro
Invazioni i nj populli Anatolien n kret, qe e bjn t njohur civilizimin Minoen. Ishte nje popull paqsor deh i fuqishm.
-2800 para krishti, fillon ndertimi i Stonhengjit n Angli.
N Greqi fillon qytetrimi Egjeen, Kadmeen m origjin Fenikase q installohn n Beosi.
====================================
Akullnajat q vinin me nj shpejtsi te madhe prshkak te ndryshimeve klimatike, te gjith popujt e Europs jug-lindore emigruan kah lindja n zonat m t pershtatshme pr jetes, q nga -15 000 e deri -7000 para krishti Ballkani si dhe nje pjes e Apenineve ishte nn akullnaj per nje periudh gati se 8000 jeare..duehj pritur aty rreth -6500 para krishti kur u normalizua gjendja klimatike dhe shkrirja e akullnajave ne pjesen e Ballkanit ku perseri filloj te banohej nga migracione te para, te ardhura nga perendimi, lindja dhe m vone edhe pellazgt e bardh familje Skite te veriut te Detit t Zi dhe pas tyre popuj tjere nga anatolia, kto ishin prberje te migracioneve t kohs parahistorike do thot q nga shkrirja e akullnajave e deri n Antikitet, q pr shkencn njihet kjo periudh e jo se kush ishte i pari aty n kohrat para hitorike q askush nuk i mban mend por jan t nerthurura vetem sipas miteve apo sipas librit te shenjt Bibles, nj konfuzion i pa percaktueshm dhe pa baza shkencore por vetem thnje e citate nganjhere edhe prrallore transmetuar deri tek ne permes epopeve homerike si dhe poetve tjer grek.
Emil Lafe thot se popujt n ato kohera t lashta popullsit nuk ishin t ngulura n nj territor t caktuar, po lviznin duke ndjekur burimet ushqimore, kryesisht gjahun. Ishte koha e ekonomis s egr.
S fundi, nj sqarim se si duhet kuptuar autoktonia e nj populli:
Emil Lafe mendon se, jan br hapa t mdhenj edhe n kerkimet arkeologjike n viset tona ku studiuesit shqiptar, po edhe t huaj, kur flasin pr autoktoni, kan parasysh epokn historike antike, d.m.th. at q quhet koha e qytetrimit greko-romak. Jan sjell shum dshmi gjuhsore, arkeologjike e historike n t mir t tezs ilire se, elementi shqiptar (d.m.th. popullsia q ka folur nj faz shum t hershme gjuhn shqipe) ka qen i pranishm pa ndrprerje n viset e sotme t shqiptarve q nga koha antike.
Por koncepti i autoktonis nuk mund t shtrihet n epokn e Mezolitit, periudha kalimtare nga Paleoliti n Neolit, 10 000 deri 7000 vjet para Krishti. Nuk mund t thuhet asgj e sigurt pr karakterin etnik t popullsis s vendbanimeve t Mezolitit q jan zbuluar n vendin ton, si n Konispol, n Kryegjat t Fierit a n Vlush t Skraparit.
Sipas studiuesve shqiptar ngjizja e etnosit ilir mund t ket ndodhur n Kohn e Bronzit (mijvjeari III II). Pra, autoktonia e shqiptarve nuk duhet kuptuar si nj koncept absolut, sikur se shqiptart t ishin vijuesit e njerzve m t strlasht q jan shfaqur dikur n kto vise, q nga koha kur u larguan akullnajat.
Kurse n lidhje me gjuhsin sht dika tjetr, si e pohon edhe gjuhtari yni i shquar Profesor Emil Lafe i cile e thot me kmbngulje se, gjuha shqipe nuk rrjedh nga pellazgjishtja dhe rrefuzon me kmnulje tezen prejardhjes s gjuhs shqipe nga pellazt dhe e thot se, "shkenca krkon disa pika mbshtetse t sigurta pr t ndrtuar nj hipotez si plan t puns.
Ilirishtja vshtrohet si gjuh indoeuropiane, por kjo gj nuk mund t thuhet me siguri pr pellazgjishten, pr arsye se ka fare pak dshmi prej saj." dhe vijon m tutje duke analizuar permes krahasimeve dallimet mes shqips s sotme dhe ilirishts te cilat perputhen por jo edhe me pellazgjishten, Profesor Emil Lafe thot me plot bindjet e tij se;
"Neve sot na mungon ADN-ja e pellazgjishtes q ta krahasojm me ADN-n e shqipes dhe t nxjerrim prfundime sepse , mbetjet e pellazgjishts jan aq t pakta, sa nuk t nxjerrin dot n ndonj shteg t sigurt, perfundon Emil Lafe."
====================================
Pergatitur sipas burime nga: "Prehistoire d'Europe" nga Kreksi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn