als_Latn dik_Latn sna_Latn
Historia e industrisë
Industria është shuma e aktiviteteve njerëzore e cila ka si qellim prodhimin në seri për shërbime cilësore ose më të mira. Me fjalën industri nënkuptojmë ndarjen e procesit së punës, pra e kundërta e artizanatit në të cilin i njëjti njeri siguronte (në mënyre teorike) të gjitha proceset e realizimit të një pune duke filluar nga studimi, fabrikimi, tregtimi dhe menaxhimi. Industri gjithashtu njihet si një nocion apo shkallë (krahesim), kur sasia e prodhimit arrin një numër të konsiderueshëm pjesësh të prodhuara. Termi industri, fillon të përdoret pas rendit feudal me futjen e sistemit të prodhimit serik, me të cilën mundësohej edhe prodhimi masovik. Zhvillimi e teknologjive dhe energjive të zbuluara dhe të disponueshme për një periudhe të caktuar të historisë u shoqëruan me shndërrime të vazhdueshme të industrisë përgjatë revolucioneve industriale. Këto revolucione industriale janë etapat vendimtare në të gjithë historinë e industrisë botërore.
Industria në kohën e para historisë
Para-historia është momenti i zhvillimit të aktiviteteve njerëzore që mund ti quajmë aktivitete industriale. Në këto aktivitete nuk përfshihet agrikultura dhe te gjitha aktivitetet të lidhura me te. Njeriu para-historik kishte nevoje (ashtu si sot) të ushqente familjen të tij, të mbrohej nga moti, kafshët e egra dhe nga rivalet e tij : ishin këto pra motivimet e para që çuan në specializimin për të kryer një detyrë të caktuar nga grupi shoqëror i asaj kohë. Këto specializime ndaheshin në bazë të seksit ose aftësive të veçanta të një individi. Termi para-histori nuk ka të njëjtin kuptimin po të bazohemi në kronologjinë e një kulturë të një populli. Një karakteristikë njerëzore është kur njeriu pasi i ka kënaqur nevojat e tija bazikë (ushqim, banim) fillon e i dedikohet aktiviteteve intelektuale dhe abstrakte. Disa prej dëshmive më të vjetra të aktiviteteve njerëzore janë mjetet e punës ose armët prej guri që kanë një jetëgjatësi të pabesueshme. Është shumë e mundshme që mjetet punë ose armë prej materialeve vegjetale u zhvilluan shumë shpejt në kohë, por dëshmitë e sotme janë thuajse zero. Zbulimi i zjarrit (pra se si mund të krijohej flaka artificialisht) ka qënë burimi kryesor që çoj në zhvillimin e metalurgjisë (bronzi, hekuri), vazot, etj.
Industria në kohën e antikitetit
Vazhot prej balte ose qeramika ishte një prej industrive më të rëndësishme të kohës Antike. Përgjatë kësaj periudhe të gjitha grupet e popujve sidomos në Azi, Evropë, Afrikë kjo industri ishte mjaft e zhvilluar. Prodhimet industriale të kësaj epokë mund ti gjejmë edhe sot. Muzet, kolleksionerët janë ndër grupet shoqërore që kanë vazo prej qeramike të cilat kanë vlera të mëdha, qoftë kjo nga pikëpamja financiare por për më tepër nga ajo kulturore. Filatura u zhvillua po ashtu përgjatë kësaj epoke. Lënda e parë që përdorej ishin fibrat vegjetale (Genista hispanica) dhe fibrat e kafshëve (leshi i deleve). Fibrat vegjetale të “Genista hispanica” shërbenin për prodhimin e velave të anijeve po ashtu dhe për prodhimin e rrobave. Ndër prodhuesit kryesor kanë qënë Romakët dhe Kartagjenasit. Këta te fundit kishin koloni në gadishullin Iberik çka i krijonte mundësi të kishin një lehtësi në gjetjen e lëndës së parë.
Industria në kohën Mesjetare
Në Evropë një ndër përmirësimet më të dukshme ishte përdorimi i mullirit, i cili ishte zbuluar që në antkitet por pak i përdorur me pas. Duke përfituar nga forca e erës dhe e ujit mullinjtë do të shërbenin për bluajtjen e grurit. Forca e mullirit në Evropë përdorej edhe për fabrikimin e letrës. Përdorimi i qymyrgurit për përpunimin e mjeteve metalike shtoj mundësitë e prodhimit në seri të armëve të tipeve të ndryshme.
Industria në periudhën moderne gjegjësishtë shekullin e XVII-të
Në pjesën më të madhe të vendeve të sipër përmendura (Anglia, Gjermania, Holanda, Franca etj) industria mori një hov të ri. Qendra të mëdha prodhuese u zhvilluan në këtë kohë. Mund të përmendim prodhimin e stofit të letrës, kristali dhe xhami.
Industria në mes shekullit XVII-XIX
Era zhvillimit industrial është po aq e rëndësishme sa lindja e Erës së agrikultures në kohën Neolitike. Era e industrializimit është një hap që e shkëput njerëzimin nga e kaluara. Zhvillimi i agrikulturës iu dha mundësi njerëzimit në kohën Neolitike të kishin ushqim në mënyre të vazhdueshme dhe me bollëk. Ata nuk do të jetonin më me gjah dhe me mbledhje frutash apo bimësh. Njerëzimi në atë kohë filloj të vendosej në mënyrë të qëndrueshme në një zonë të caktuar gjeografike. Lëvizjet që kishin qellim kërkimin e ushqimit bëheshin më të rralla. Pra agrikultura i dha njerëzimit mundësi prodhimi në masë të ushqimit dhe sigurinë për të ardhmen. Një paralele e tillë mund të bëhet edhe me Erën e industrializimit. Njerëzimi me industrializëm i dha mundësi vetvetes prodhimin në masë të të mirave dhe shërbimeve. Era industriale përfaqësohet me një rritje të vazhdueshme dhe të pakthyeshme të prodhimit industrial. Kjo erë u shoqërua me transformimin dhe organizimin e prodhimit dhe të shoqërisë. Pra në këtë kohë marrëdhëniet shoqërore hynë në një fazë të re mutacioni. Krijimi i manifakturave vazhdoj edhe në shekullin e XVIII. Pavarësisht nga krizat e vështira të përjetuara prej popujve që jetonin në ato kohëra. Tendenca e asaj kohë ishte e karakterizuar nga ekspansioni ekonomik, kultural e shoqërorë etj. Revolucioni i parë industrial filloj aty nga vitet 1790, dhe mbaroj nga fillimet e revolucionit të dytë industrial. Shpikjet të lidhura me fuqinë motorike ishin të lidhura me avullin dhe me qymyrin; qendra kryesore ishte Mbretëria e Bashkuar (GB), pas disa dhjetëra vitesh, revolucioni preku Gjermaninë, Francën dhe disa zona në Belgjikën e sotme. Këtë e karakterizojnë dy arsye kryesore: 1- Qendra të reja industriale u hapen aty ku kishte miniera qymyri, 2- Këto qendra të reja industriale ndodheshin pranë por jashtë Mbretërisë së Bashkuar. Revolucioni i dytë industrial filloj rreth vitit 1850 dhe konsiderohet i përfunduar aty nga fundi i luftës së dytë botërore. Shpikjet kryesore të kësaj ere janë të lidhura direkt me zbulimin dhe përdorimin e elektricitetit.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn