als_Latn uzn_Latn slv_Latn
A ka qen kuisling E. Hoxha?
(27.07.2008)
Pr ti dhn prgjigje ksaj pyetjeje duhet t dim kuptimin e kuislingut si emr konkret, sinonim t kolaboracionizmit. Tani na ndajn pak dit nga 1-2 gushti, kur do t prkujtojm Marrveshjen e Mukjes. Nuk mund t mohohet se diktatori yn ka qen sejmen i armiqve shekullor t kombit ton, me n krye mareshalin Tito. Ka qen edhe stalinist i trbuar, pavarsisht se Stalini ka qen antishqiptar dhe e ka trajtuar Shqiprin si plak tregu. Ka qen, si n nj vepr komediografike, shrbetori i dy zotrinjve. U prish me njrin, u mbeshtet te tjetri, veanrisht pr terrorin q ngjall panik dhe t bn t sundosh i patrazuar dhe pa merakun se ta tundin karrigen. Dedier, n Marrdhniet jugosllavo-shqiptare (Beograd, 1949), ia bn mir portretin E.H.-s si jesmen i devotshm pr t qen nn urdhrat e t drguarve t Titos, gjer n pranimin e skllavris nn rrogoz. Kur gazeta bullgare Isgrev shkruante: Gjendemi prpara bashkimit t Shqipris me Jugosllavin, Enveri thoshte: - Mendoni, shok e shoqe, se far fati do ta gjente popullin ton pa Jugosllavin e Titos (F. 166 e veprs s Didierit). Pr servilizmin ndaj Stalinit, nuk kan shkruar vetm Numri dy dhe numri tre i hierarkis jugosllave, Milovan Gilasi dhe Eduard Kardelji, por edhe vet kameleoni yn, Ramiz Alia. Ja far shkruan ai n librin e kujtimeve Dshmoj pr historin (Tiran, 1995): Koncepti q Shqipria t bhet nj Republik e shtat jugosllave, domethn q jo t bashkohet Kosova me Shqiprin por, anasjellas, t bashkohet Shqipria me Kosovn e me Jugosllavin, m duket se ka qen nj projekt i prpunuar nga Stalini e nga Titoja. Por ather prse u mbajtn statujat e Stalinit gjersa populli i hoqi zvarr n vitin 1990?
Pa e zgjatur m tej, le t prkthejm nj shkrim pr Kuislingun nga Enciklopedia e lir, Wikipedia - Vidkun Kuisling (Qvisling) - Nga Wikipedia.
Vidkun Abraham Lauritz Jonssn Quisling (Lindur n Fyresdal, m 18 korrik 1887, n Oslo, vdekur m 24 tetor 1945), ishte nj ushtarak dhe politikan norvegjez. Oficer i ushtris dhe politikan i prfolur, ishte njri ndr kolaboracionistt m t famshm, duke u vn n shrbim t Hitlerit dhe t ushtris gjermane, q pushtoi Norvegjin n fillim t Lufts II Botrore. Gjat zaptimit, kryesoi nj qeveri fantazm, q kishte detyrn t zbatonte urdhrat e pushtuesve. Gjat konfliktit termi kuisling u prdor pr t prcaktuar kryetart e qeverive q bashkpunonin me nazistt. Ky emrtim prdoret end pr t teguar qeverit q vihen n shrbim t pushtuesve t huaj. Ishte president i Norvegjis nga shkurti i vitit 1942 gjer n fund t Lufts II Botrore, kur qeveria e ligjshme socialdemokratike e Johan Nygaardsvoldit gjendej n mrgim, n Londr. N mbarim t Lufts, Kuislingu u zu rob nga Fronti patriotik norvegjez. Pas nj procesi pr tradhti t lart, u dnua me vdekje dhe u ekzekutua, m 24 tetor 1945.
Biografia/Kuislingu ishti biri i gjenealogjistit dhe priftit t Kishs s Norvegjis, Zhon Laurik Kvislingut nga Fyresdali. T dy prindt e tij u prkisnin familjeve nga m t vjetrat e Telemarkut (Kvisling ishte mbiemri q prdorte i ati, por familja kujtohej koh m par si Quislinus dhe Quislin). Vitet e para t fmijris dhe t rinis s tij ishin pak a shum t suksesshm; n vitin 1911, kur mori diplomn, ishte nxnsi m i mir ushtarak i Akademis s lufts dhe e filloi karriern ushtarake norvegjeze me gradn major. Punoi me Fridtjof Nansenin n Bashkimin Sovjetik, gjat zis s buks t viteve 20 dhe shrbeu si ministr i mbrojtjes n qeverit agrare t viteve 1931-1933. N ditn e Kushtetuts norvegjeze, m 17 maj 1933, Kuislingu dhe avokati Johan Bernhard Hjort themeluan Nasional Samlingun (Bashkimin Kombtar), partin fashiste norvegjeze. Nasional Samlingu kishte nj pamje antidemokratike, Fhrerprinzip, dhe Kuislingu ishte gati pr tu br Frer (q n norvegjisht ka kuptimin e liderit, term q sht i njvlefshm me Fhrer, n gjermanisht.). N disa raste ishte quajtur Hitleri i Norvegjis. Por partia nuk kishte nj sukses kushedi far; n zgjedhjet e vitit 1933, pas katr muajsh q partia ishte themeluar, kishte marr 27.850 vota (afrsisht 2 %), me mbshtetjen e Shoqats pr ndihm fashatarve norvegjez, me t cilt Kuislingu kishte marrdhnie q n kohn kur ishte antar i Lvizjes agrare. Megjithat, kur vija politike e partis u zhvendos nga nj frymzim fetar n nj mbshtetje m t madhe ndaj gjermanve, q ishin antisemit t deklaruar, n vitin 1935 Kisha nuk ia dha m mbshtetjen dhe, n zgjedhjet e vitit 1936, partia mori m pak vota se n vitin 1933.
Kur Gjermania pushtoi Norvegjin m 9 prill 1940, Kuislingu u b njeriu i par n histori q shpalli grushtin e shtetit, prmes nj programi radiofonik, ke shpallur nj qeveri t posame n at pshtjellim q shkaktoi pushtimi, me shpres se do t kishte mbshtetjen e gjermanve. Si pasoj e ksaj gjendjeje t rnd, mbreti dhe qeveria u arratisn me aeroplan dhe Kuislingut i hyri frika se mos i gjith pushteti do t binte n duart gjermane, n dm t popullsis norvegjeze. Kuislingu i kishte br nj vizit Adolf Hitlerit n Gjermani, nj vit m par; por Hitleri e priti si nj person nga i cili nuk do t kishte ndonj prfitim. Kislingu nuk kishte ndonj mbshtetje pr t qen n popull dhe qeveria e tij pati nj jetgjatsi prej vetm pes ditsh, pas t cilave Jozef Terboveni u emrua Reichskommissar, nj detyr kjo m e larta n Norvegji, nn urdhrat e Hitlerit.
Marrdhniet e Kuislingut me Terbovenin ishin t ndera, ndonse Terboveni, duke menduar, mbase, leverdin q do t kishte me nj norvegjez n nj pozit shum t lart n dukje, q do t mund t fashiste mllefin e popullsis, e emroi Kryetar t Kshillit t Ministrave n vitin 1942, nj post q e bri t vetquhej Fyhrer m 1 shkurt t vitit 1943.
Vidkun Kuislingu e mbajti kt detyr gjer n ditn kur u arrestua, m 9 maj 1945, n nj vendbanim n Bygdoi t Oslos, seli s cils i kishte dhn emrin Zhiml, si nj vend ku, n mitologjin e vendit, u vendosn t mbijetuarit e Ranjaekut. Shtpia, e cila tani quhej Vila e Madhe, sot sht nj muz q u kushtohet viktimave t Holokaustit. N proceset q u bn gjat lufts, Kuislingu, s bashku me dy udhheqs t tjer t Nasional Samlingut, Albert Viliam Hagelinin dhe Ragnar Skancken, u shpall fajtor pr tradhti t lart dhe u ekzekutua nga nj ploton ekzekutimi n Kshtjelln e Akershusit. Akuzat u mbshtetn, sidomos, n qndrimin e tij gjat lufts: n grushtin e shtetit t prillit t 1940-s, n heqjen e mobilizimit, n bashkpunimin pr internimin e hebrenjve 1), n prgjegjsin e tij pr ekzekutimet ndaj patriotve norvegjez 2) dhe n prgjegjsi t tjera. Ky vendim u b objekt kontestimesh, meq vendimi me vdekje ishte rivendosur n kodin penal norvegjez nga qeveria n emigrim, n mbarim t lufts, para se t zhvilloheshin proceset. Gjykata e Lart i prcaktoi dnimet me vdekje si jokushtetuese, n baz t artikullit 97 (Efektet prapavepruese). E veja me origjin ruse e Kuislingut, Maria Vasilievna, jetoi n Oslo 3) gjersa vdiq, n vitin 1980. ifti nuk kishte fmij. Termi kuisling u b sinonim i tradhtarit n shum gjuh europiane, ndr t cilat gjuht angleze, italiane, norvegjeze, daneze, suedeze, holandeze, greke, kroate dhe serbe, me domethnien e bashkpuntorit me pushtuesin. Ky term u sajua nga e prditshmja angleze The Times, m 15 prill 1940, n shprehjet si kuislingt e do vendi . Kjo fjal gjen zbatim edhe n shprehjen si do vend europian ka kuislingt e tij.
1)Historiant tan t indoktrinuar nuk din (m saktsisht: nuk duan) ta bjn dallimin ndrmjet Regjencs, kur misat e ksaj qeverisjeje sipas nj marrveshjeje me gjermant - n t ciln kta t fundit nuk e quajtn veten pushtues, por kalimtar vetm n kushtet e lufts. Sipas ktij akti, Regjenca nuk kolaboroi me gjermant, q t siglonte listat e sakta t kyre pr t gjith hebrenjt e strehuar n Shqipri. Madje i pajisi ifutt me letrnjoftimi shqiptar. N debatin televiziv pr mbrojtjen e hebrenjve n vendin ton, Apostol Kotani nxori variantin se ifutt u mbrojtn, nga strehimi dhe fshehja q u bri ktyre populli! (ǒabuzime jan br n emr t popullit!). Por Elsa Zallari dhe Tanush Mulleti ia dhan prgjigjen e merituar ktij roboti t historiografis s shfytyruar. Prse populli nuk i mbrojti desantt q u flijuan pr shptimin e popullit nga totalitarizmi i kuq stalinist? Apo Apostolit i duhet dhn nj mori dokumentesh q dshmojn se strehuesit, qoft edhe pr nj dit t vetme, t ktyre t hedhurve nga aeroplant amerikan (Apostoli nuk guxon sot t prdor shprehjen nga imperialistt amerikan, si demokrat majtist proamerikan q sht, tani!), e kishin psuar me internime mizore dhe me shfarosje familjare! - humanizmin e tyre... 2) Kuislingu norvegjez u dha dor t lir gjermanve q t zbatonin ligjin e tyre t lufts: pr nj gjerman t vrar, 10 norvegjez do t pushkatoheshin. Kjo rregullore ushtarake nuk u zbatua dot n Shqipri, me prjashtim t Borovs, pr arsye t veanta q ngjan n Barmash. Ka dokumente t shumta q dshmojn se Regjenca sht ndeshur me gjermant pr moszbatimin e ksaj rregulloreje ushtarake. Pra, edhe kuislingt kan shkallzimet e tyre. Cilt jan m kuisling, kolaboracionistt e Norvegjis, apo ata t Shqipris, n kohn e Regjencs? Historiografia enveriste duhet br qilizm, paka se u dhmb atyre q skishin profesion tjetr, prve mashtrimit! 3) Gruaja e Kuislingut vdiq n kryeqytetin norvegjez, 35 vjet pas ekzekutimit t t shoqit, n vitin 1980. Mbase ka vdekur afrsisht n moshn 90-vjeare. (E njjta gj mund t thuhet edhe pr gruan e Li Osvaldit, atentatorit t presidentit Kenedi). Ku kan vdekur n vendin ton grat q kan pasur burrat vetm t arratisur, q t mos prmendim ata t protagonistve t kolaboracionizmit. Ku kan vdekur fmijt e tyre? Faktet jan nj piramid keopsiane me dshmi t pambarueshme. Vetn historiant nostalgjik nuk kan sy ti shohin! (Dhe krkojn t jen ata, dhe vetm ata, q u dashka ta shkruajn historin e vrtet shqiptare!). A mundet ta kuptojn kta se E. Hoxha u rrinte sus Mildanin Popoviit, Vukmanovi Tempos, Velimir Stoiniit, Dushan Mugoshs dhe emisarve t tjer t Josif Broz Titos? Ky antishqiptar arriti t bj q shqiptart t shkatrrohen n nj luft civile, kur ishte gati mirkuptimi i firmosur mes shqiptarsh, pr luft kundr okupatorit dhe pr bashkpunim vallazror midis tyre pr kt mision fisnik t lirimit! (Pr Mukjen duhet t sqarohen edhe shum e shum gjra t tjera, edhe pr pak dit, n 1-2 gusht 2007!). Dhe do t sqarohet, pr ata q nuk i kan trut t robotizuar, pyetja: A ka qen kuisling Enver Hoxha? (Kjo merr nj prgjigje konkrete, nse do t qartsohet se Shqipria ka qen nn nj pushtim t dyfisht, gjat Lufts II Botrore, e m tej!).
Nga Kostaq Xoxa
als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ilo_Latn