als_Latn dik_Latn sag_Latn
Nuk habitem që kryeministri shqiptar është i shokuar nga të dhëna që thonë se shqiptarët po shpenzojnë nga 500 deri 700 milionë dollarë në vit në bixhoz nëpërmjet internetit.
Shumica e këtyre uebsajteve sigurisht menaxhohen nga jashtë vendit, madje aty ku janë taksat më të ulëta për përfitime maksimale.
Është një çmenduri kolektive që të kujton se përse ndonëse skemat piramidale u përhapën në gjithë Europën Lindore pas rënies së komunizmit ato patën sukses maksimal vetëm në Shqipëri. Politika ka fajet e saj, por korrupsioni politik nuk do të kishte ndihmuar dot piramidat pa besimin shqiptar te mitologjia e të pasuruarit brenda natës.
Shqiptarët e kanë humbur besimin se puna e ndershme jep rezultate, e kanë humbur durimin që të përveshin mëngët dhe të fillojnë pak e nga pak të ndajnë diçka mënjanë. Arsyet janë të shumta. Mbi të gjitha, gjysëm shekulli punë të drejtpërdrejtë të pashpërblyer në komunizëm, suksesi i menjëhershëm dhe i pakuptueshëm pas vitit 1990 i disa njerëzve, një traditë pastaj shekullore e besimit në mite. Mund të numërohen shumë faktorë, po më shqetësues është padyshim rrënimi moral e shpirtëror.
Në këtë kontekst është e lavdërueshme që kryeministri i ri i Shqipërisë kërkon të bëjë diçka. Por ndalimi me ligj i marrëzisë kolektive të bixhozit nuk do ta ndalojë hedhjen në kosh të plehrave të parave nga ata që janë të obsesionuar me këtë.
Liria në shoqëri vjen edhe me të drejtën për të prishur pasurinë tënde dhe të familjes tënde. Ndonëse Rama është nisur në dukje me qëllim të mirë, kjo ndërhyrje e tij është e padrejtë. Qeveria mund të fillojë një program edukimi për të këqiat e bixhozit. Mund të ndërgjegjësojë publikun për përqindjen e ulët të mundësisë për të fituar në këto uebsajte. Mund të fillojë programe për të ndihmuar bixhozxhinjtë që duan të reformohen e të ndalojnë veten përpara se të shkatërrojnë jetën e dhe familje ne tyre. Por qeveria nuk mund të pengojë ata të bëjnë çfarë të duan me paratë e tyre.
Është natyra e njeriut që nëse ia ndalon këtë liri, ai thjesht do të gjejë mënyra alternative për të djegur paratë e veta.
Kjo nuk do të thotë se qeveria nuk mund apo nuk duhet të bëjë diçka për këtë situatë. Ajo që është më e drejtpërdrejta është taksimi i të gjitha këtyre transaksioneve. Sipas një parimi të thjeshtë, nëse shuma mund të llogaritet, ajo edhe mund të taksohet. Qeveria nuk ka të drejtë të ndërhyjë në jetën private të njerëzve, po ajo ka të drejtën nëse ia jep legjislativi të që të taksojë çdo para që del në forma të caktuara nga territori i Shqipërisë.
Rama dhe qeveritarët e rinj shqiptarë nuk kanë faj që janë të paorientuar në këtë aspekt. Bixhozi në internet dhe taksimi i tij është debate i ditës edhe për vendet më të zhvilluara perëndimore. Është një debat teknollogjik, legal dhe moral. Përfshi këtu edhe aspektet e qarta financiare dhe ato të tërthorta politike, nuk është e vështirë të kuptohet se sa e ndërlikuar është çështja. Për fat të mirë, ashtu si për shumë zhvillime të tjera, Shqipëria mund të përfitojë nga përvoja e vendeve të tjera edhe në këtë drejtim.
Ka shumë argumente kulturore, morale e fetare që bixhozi të ndalohet. Në komunizëm ishte 100% i ndaluar, po çdo kush që ka jetuar në Shqipëri e di se bixhozi nuk është ndaluar kurrë. Duheshin vite për të marrë një televizor apo frigorifer në Shqipërinë komuniste dhe rastet nuk mungonin që kjo orendi e mezipritur nga familja humbej me një bast idiot, pak minuta pas mbërritjes në shtëpi.
Bixhozi, pavarësisht se çfarë mendojmë për të, do të vazhdojë. Qeveria duhet ta mbajë nën kontroll dhe jo ta lejojë të rrëshqasë në tregun e zi. Ai duhet lejuar me kushte që të veprojë. Nismat e biznesit vendas duhen përkrahur dhe jo eliminuar. Ata që duan t’i hedhin në kosh, të paktën t’i hedhin në “koshat tanë”. Veprimtaria e basteve duhet taksuar për të mirën e ekonomisë shqiptare dhe duhet taksuar fort.
Paralelisht është detyra e qeverisë që të rrisë ndërgjegjësimin e publikut për rrezikun e bixhozit. Të shpëtojë viktimat e tërthorta, të nxisë dhe financojë këshillimin për ndihmë në kuadrin e shëndett mendor për ata që duan të shpëtojnë prej obsesionit. Ashtu si në shumë vende perëndimore, qendrat e bixhozit duhet të jenë jashtë qyteteve. Duhet të jenë jashtë syrit dhe mundësisë për të hyrë të të rinjve nën moshë.
Qeveria e re ka bërë shumë mirë pra që ka ndalur veprimtarinë e atyre që nuk paguajnë taksa dhe që po mendon të merret me çështjen e bixhozit, por po gabon rëndë duke kaluar në veprime ekstreme që cënojnë lirinë e individit, shtyjnë biznesin drejt ilegalitetit dhe i humbasin shtetit dhe ekonomisë shqiptare para të domosdoshme në këtë periudhë shtrëngice.
Le të bëhemi praktikë e të ngrihemi në këmbë. Pastaj le të flasim për moral.
Mos e ndalo çmendurinë; kontrolloje dhe taksoje!
Nuk habitem që kryeministri shqiptar është i shokuar nga të dhëna që thonë se shqiptarët po shpenzojnë nga 500 deri 700 milionë dollarë në vit në bixhoz nëpërmjet internetit.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn