als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Se di cili shkrimtar shqiptar e pate cekur qe Dukagjinasit kan qene pjesmarse ne luften e Trojes,a din kushe me shume per kete?
http://www.google.se/url?sa=t&source...-xfYPlWyFZtRbQ
Nje vende fushe varrezash me tri varresh te kontrolluar nga arkeologet bullgar afer qyteti jugor Yambol.
Ky vende shtrihet ne nje rrethine qe thiret "Baalar Kayryak"ne afersi te fshatit Bujanova.
Ne nje bregoret atje jane germuar afere me nje perbledhje ku arkkeologet kan zbuluar 4 varre nga koha e bronzite rrethe kohes se Luftese se Trojes te vitit 1300 pes.Nga keto 8 varre tjera edhe me shume te vjetra?Rrethe vitit 2500 p.e.sone.
Ne grumbullin tjeter vende tjeter i gjajne kohese romake,keshtu thojne ekspertet.
Keto tri bregore shtrihen 150?300 metra jane large njera me tjetren dhe pasqyrojne te njejtinne nekropolin,ecila ka qene nje varre i shejte mbi 1500 vjete.
Ata kane zbuluar dhe deshmojn qarte se populli ka besuar ne ringjallje pasi qe te vdekurit ikane vedosur ne toke ne pozicionin e embrionit,qe perbane si kan ardhur ne toke
Arkeolget kan gjetur gjithashtu nje shume te keramikes.
Ndryshuar pėr herė tė fundit nga fegi : 29-08-2010 mė 06:56
Dy libra shume me rendesi pėr kėtė ēeshtje, nga Roberto Salinas Price:
"Atlas of Homeric Geography"
http://www.scribd.com/doc/6207264/At...ection=2646357
dhe
"Homer's Blind Audience"
http://www.scribd.com/doc/6207285/Ho...ection=2646357
Lufta e Trojės, a ka ndodhur vėrtet?
Vetėm pak milje larg Dardaneleve, nė pjesėn aziatike tė gjirit tė ngushtė qė ndan Greqinė nga Turqia, ndodhet nė kodėr e vogėl e njohur si Hisarlik. Kjo, sipas Herodotit, Ksenofonit, Plutarkut dhe tė tjerė shkrimtarė klasikė grekė e romakė, ishte vendndodhja e Trojės, pikėrisht Trojės sė Iliadės dhe Odisesė, qė kish shkruar Homeri. Grekėt e lashtė nuk ishin tė sigurtė, nėse Homeri e kish parė vėrtetė ndonjėherė Trojėn, por ata nuk kishin dyshim se betejat qė ai pėrshkruante kishin ndodhur. Ata nuk kishin dyshim as pėr faktin qė kishin ndodhur nė dhe pėrreth Hisarlikit. Nė njė botė ku njerėzit ishin si perėndi (dhe perėnditė ishin shumėnjerėzorė), kėtu ndodhi pėrplasja mė e madhe mes tė dyve. Pikėrisht nė Trojė, Paridi, biri i Mbretit Priam solli Helenėn, gruan mė tė bukur nė botė, pasi e rrėmbeu nga shtėpia e saj. Pikėrisht drejt Trojės i drejtoi Mbreti Agamemnon trupat e tij pėr t u hakmarrė. Dhe pikėrisht nė Trojė, Akili, luftėtari mė i madh grek, vrau Hektorin, vėllanė e Paridit. Nė skenėn e fundit tė Iliadės, Priami u takua me Akilin pėr tė negociuar kthimin e trupit tė tė birit, si dhe njė marrėveshje mes grekėve dhe trojanėve. Siē e dinė mirė lexuesit e Odisesė, historia nuk mori fund kėtu.
Besimi dhe mosbesimi
Besimi se e gjithė kjo kish ndodhur vėrtetė - dhe pikėrisht nė Hirsalik - tėrhoqi mė vonė shumė pushtues. Nė vitin 480 para Krishtit, mbreti pers, Kserksi, flijoi njė mijė dema pranė Hirsalikut, pak pėrpara se tė kalonte Dardanelet drejt Greqisė. Njė shekull e gjysmė mė vonė, kur Aleksandri i madh udhėhoqi trupat e tij nė drejtimin e kundėrt, ai nderoi Akilin me fli pranė tė njėjtit vend. Pėrgjatė Mesjetės dhe Rilindjes, udhėtarėt vijuan tė vizitojnė Hirsalikun, tė binudr se kėtu qe Troja. Nga shekulli 18, studiuesit nisėn tė kenė njė qaje mė skeptike. Shumė vinin nė dyshim faktin nė kish patur njė luftė nė Trojė, e jo mė pėrplasjet monumentale tė epikės sė Homerit. Disa madje hidhnin dyshime nė kish patur njė Homer, apo mė saktė njė njeri i vetėm nė vend tė njė serie poetėsh. Nė fund tė fundit, sipas tyre, qindra vite ndanin Herodotin nga Homeri, dhe qindra tė tjerė janė mes poetit dhe epokės sė artė.
Deri nė gjysmėn e dytė tė shekullit 19, vetėm njė pakicė studiuesish besonin se, Iliada dhe Odisea flisnin pėr ngjarje qė kishin ndodhur vėrtetė. Edhe mė pak besonin se Troja, nėse kjo kish ekzistuar, ndodhej nė Hisarlik. Pėr shumėkėnd, Iliada dhe Odiseja ishin letėrsi e madhe, jo histori. Njė njeri qė mbeti i bindur se Troja kish ekzistuar ishte Frank Calvert, konsulli i SHBA nė rajon dhe njė arkeolog amator. Nė mesin e viteve 1860, Calvert bėri disa gėrmime paraprakė nė Hisarlik, duke zbuluar mbetjet e njė tempulli nga koha klasike dhe njė mur nga koha e Aleksandrit tė Madh. Ishte inkurajuese, por njėkohėsisht bindi Calvertin se ka shumė shtresa historie poshtė Hisarlikut dhe se gėrmimi i nevojshėm do tė kėrkonte mė shumė para nga sa kishte ai. Mė pas, nė vitin 1868, Calvert thirri pėr darkė Heinrich Schliemannin, njė milioner gjerman i apasionuar pas Homerit. Edhe Schliemann u bind se, Hisarlik ishte nė fakt Troja. Dhe, ndryshe nga Calvert, s i kish paratė pėr tė bėrė diēka. Nė 1870, ai dhe ekipi i tij nisėn tė gėrmojnė. Schliemann besonte se Troja e Homerit ishte kaq e lashtė, saqė mund tė gjendej vetėm po tė gėrmohej thellė nė Hisarlik. Kėshtu qė ai hapi njė sipėrfaqe shumė tė madhe tė kodrės, duke mbėrritur deri nė themelin. Teksa gėrmonte, u shqetėsua kur gjeti shumė objekte tė Epokės sė Gurit, pasi kėta logjikisht duhej tė ndodheshin poshtė Epokės sė Bronzit apo Hekurit qė kish pėrshkruar Homeri. Nė maj tė 1872, Schliemann pranoi nė ditarin e tij se ishte i "shastisur". Megjithatė, vazhdoi tė gėrmojė.
Thesare nga Troja?
Mė pas, nė maj 1873, ai gjeti flori. Siē e ka rrėfyer mė vonė historinė ai vetė, Schliemann druhej se si mund tė reagonin punėtorėt e tij po tė shihnin arin. Duke u thėnė se sapo ish kujtuar qė kish ditėlindjen, ai u tha qė tė bėnin pak pushim. Mė pas thirri bashkėshorten, Sophia, e cila e mori fshehtėsisht floririn nė shallin e saj. Vetėm mė vonė ēifti ekzaminoi thesarin, i cili tejkalonte edhe ėndrrat mė tė bukura tė Schliemann. Kishte vepra tė mrekullueshme nė ar dhe nė bakėr, duke pėrfshirė 2 kurora tė bėra me mijėra copėra floriri, 60 vathė floriri dhe 8750 unaza floriri. Schliemann konkludoi se ky duhej tė ishte thesari i Mbretit Priam, pėrfshirė xhevahirėt e Helenės. Mė vonė, ai spekuloi se njė pjesėtar i familjes kishte fshehur thesarin teksa grekėt po shkatėrronin qytetin. Mė pas, trojani i pafat ishte varrosur nėn rrėnoja teksa sėnduku dhe qyteti u pushtuan nga flakėt. Njė ēelės bakri qė ish gjendur pranė xhevahirėve duhej tė kish shėrbyer pėr tė hapur sėndukun, hamendėsonte Schliemann.Ende i shqetėsuar pėr sigurinė e thesarit, Schliemann e kaloi fshehtas drejt Greqisė. Kjo gjė nuk u pėlqeu aspak autoriteteve turke, qė e ēuan para gjyqit. Nė 1875, Schliemann pranoi t i paguajė pesėdhjetė mijė franga qeverisė turke. Nė kėmbim, turqit pranuan qė ai ishte tashmė pronar i njė thesari unik e shumė tė vyer. Por, a ishte thesari i Priamit?
Ideja pėr gėrmimet
Nė biseda private, Schliemann shprehej se kish dyshime. Sado i madh qė ishte thesari, ai nuk shpjegonte mungesėn e shenjave tė tjera qė tė tregonin se Hisarlik ishte Troja e Homerit. Schliemann kish gjetur mbetje tė njė vendbanimi prehistorik, por asnjė prej rrugėve tė tjera apo portave tė mėdha qė kish pritur, pasi kish lexuar poemėn. Ai qe i vendosur tė gėrmonte mė tej, por turqit, ende tė zemėruar nga fakti qė ai kish kaluar fshehtas thesarin jashtė vendit, refuzuan ti japin lejė. Por Schliemann, njė njeri qė nuk mund tė rrinte duarkryq, vendosi ta vazhdojė diku tjetėr kėrkimin e tij pėr Trojėn. Ai vendosi qė, nėse nuk mund tė arrinte nė mbretėrinė e Priamit, tė paktėn mund tė kėrkonte nė atė tė Agamemnonit. Edhe kėtu, shkrimtarėt klasikė ofronin udhėzime, kėtė herė nė Mikenė, qė ndodhet poshtė Korinthit nė Gadishullin Argolik tė Greqisė. Ky mendohej prej kohėsh tė ishte vendi i varrimit tė mbretėrve tė lashtė grekė, dhe ndryshe nga Hisarliku, kėtu kish disa rrėnoja tė dukshme dhe mbresėlėnėse. Ideja e Schliemann ishte tė gėrmonte jashtė mureve tė Mikenės, aty ku askush nuk kish parė. Rezultatet ishin edhe mė spektakolarė se sa nė Hisarlik. Ai gjeti pesė varre me eshtrat e 19 burrave dhe grave dhe dy fėmijėve, tė gjithė tė mbuluar me flori. Varret kishin gjithashtu shpata bronzi dhe kama floriri, kupa argjendi e floriri si dhe dhjetėra xhevahirė e dekoracione me flori. Fytyrat e burrave ishin mbuluar me maska floriri qė dukeshin tė ishin portrete. Schliemann, me prirjen e tij tė natyrshme drejt dramatikes, shpalli se kish parė fytyrėn e vetė Agamemnonit. Tani ai ishte mė i bindur se kurrė qė Homeri kish pėrshkruar njerėz dhe beteja reale. Por, varreza e kushtueshme nė Mikenė e bėri qytetin e vogėl tė Hisarlik tė dukej edhe mė pak madhėshtor, dhe kontrasti e bezdiste Schliemannin. Mė nė fund, nė vitn 1890, nė kėmbim tė njė pagese tė madhe, turqit i dhanė Schliemannit njė lejė pėr tė vazhduar gėrmimet nė Hisarlik. Kėtė herė, ai gėrmoi nė kufirin perėndimor tė kodrės, shumė pak larg qytetit ku kish gjetur thesarn e Priamit. Aty gjeti rrėnojat e njė ndėrtese shumė tė madhe. Kjo ishte mė nė fund njė strukturė e denjė pėr heronjtė e Homerit; ndoshta, mendoi Schliemann, ky ishte pallati i Priamit. Brenda mureve tė kėsaj ndėrtese punėtorėt gjetėn mbetje poēesh si dhe forma e dekorime mikenase. Kjo i dha Schliemannit lidhjen qė ai kish kėrkuar mes Mikenės dhe Trojės. Nėse nuk kishin luftuar me njėra-tjetrėn, atėherė tė paktėn kishin bėrė tregti me njėra-tjetrėn. Ironikisht, zbulimet e 1890 konfirmuan edhe frikėn mė tė madhe tė Schliemann, pasi zbulimet e reja ishin gjetur shumė mė pranė sipėrfaqes se sa qyteti qė ai kish gėrmuar nė 1870.
Shenja pėr Trojėn
Kjo tregonte se, Troja e Homerit ishte ndėruar shumė shekuj mė vonė se sa vendbanimi i vogėl ku Schliemann kish gjetur thesarin, kėshtu qė ky i fundit nuk mund tė kish qenė i Priamit, apo ndonjė figure tjetėr tė Iliadės. Mė keq akoma, kjo do tė thonte se Schliemann, me kėrshėrinė e tij pėr tė mbėrritur shpejt nė fund tė kodrės, kish kaluar mu nė mbetjet e Trojės sė Homerit. Duke bėrė kėtė, ai me siguri kish shkatėrruar disa prej mbetjeve tė qytetit qė kaq shumė donte ta gjente. Schliemann vdiq nė 1890, kėshtu qė i mbeti asistentit tė tij tė dikurshėm, Ėilhelm Dorpfeld qė tė vazhdonte gėrmimet. Ky supozoi qė shtėpia e madhe e zbuluar nė fillim tė atij viti ishte pjesė e qytetit tė Epokės sė Bronzit qė Schliemann kish kėrkuar dhe vazhdoi tė gėrmojė nė Perėndim dhe nė Jug tė qytetit. Nė 1893 dhe 1894, ai gjeti mė shumė shtėpi tė mėdha, njė kullė vrojtimi dhe treqind metra mur qyteti. Ai gjeti edhe shumė poēe tė tjera mikenase. Dorpfeld konkludoi se kjo ishte Troja e Homerit. Nė tė vėrtetė, kulla, shtėpitė e mėdha dhe rrugėt e gjera ishin shumė mė pranė pėrshkrimeve tė poetit se sa ēdo ndėrtesė qė kish zbuluar Schliemann. Analiza qė Dorpfeld i bėri shtresave nė Hirsalik e bėri tė konkludojė se vendbanimi i vogėl i Schliemann ishte i dyti i ndėrtuar nė Hirsalik, dhe qė ish ndėrtuar nė 2500 Para Krishtit. Troja e Dorpfeld ishte qyteti i gjashtė i ndėrtuar nė tė njėjtin vend, dhe ishte ndėrtuar mes viteve 1500 dhe 1000 para Krishtit. Kjo e afroi atė shumė me datėn tradicionale tė Luftės sė Trojės - afėrsisht nė 1200 para Krishtit. Ai u bind edhe mė shumė se kish zbuluar Trojėn e Homerit.
Pikėpamja tjetėr
Pikėpamjet e Dorpfeld mbizotėruan pėr 40 vjet, deri kur njė ekspeditė amerikane nėn drejtimin e Carl Blegen mbėrriti nė Hirsalik. Gėrmimet e Blegen qė zgjatėn nga 1932 deri nė 1938 nxorrėn disa probleme serioze nė hipotezėn e Dorpfeld. Sipas Blegen, shkatėrrimi i Trojės sė gjashtė nuk mund tė kish qenė rezultat i njė pushtimi grek. Nė njėrėn anė tė murit themeli ishte zhvendosur, ndėrsa pjesė tė tjera ishin shembur krejtėsisht. Blegen besonte se ai lloj dėmi nuk mund tė shkaktohej nga njeriu - edhe nga njerėz me aftėsi Zotash. Ai bėri shkaktar njė tėrmet. Sipas Blegen, ishte vendbanimi i radhės nė Hisarlik - dhe i shtati - qė ishte Troja e Homerit. Pas tėrmetit, trojanėt rindėrtuan qytetin e tyre, por nė mėnyra shumė tė ndryshme. Shtėpitė e mėdha tė Trojės sė gjashtė u ndanė tani nė dhoma tė vogla dhe rrugėt e gjera u mbushėn me shtėpi tė vogla, secila me poēe tė mėdha nė dysheme. Sipas Blegen, kjo tregonte pėr njė qytet nė rrethim: me grekėt jashtė portave tė Trojės, ēdo hapėsirė e disponueshme duhej tė mbushej me refugjatė dhe mallra. Blegen konkludoi se, qyteti i shtatė ra shumė shpejt pas tė gjashtit, kėshtu qė sėrish ai pėrputhej me datėn tradicionale tė Luftės sė Trojės.
Tre arkeologėt besojnė se kanė gjetur Trojėn
Nė fillim Schliemann, mė pas Dorpfeld, mė pas Blegen: tė tre arkeologėt besuan se kishin gjetur Trojėn e Homerit nė Hisarlik, ndonėse nė nivele tė ndryshėm. Tė tre do tė ishin ngazėllyer nga puna e studiuesve tė mėvonshėm dhe arkeologėve. Disa prej provave mė munduese erdhėn nga mbetjet e qytetėrimit Hitit, qė lulėzoi nė Turqi deri pak kohė pas vitit 1200 Para Krishtit. Gjatė viteve 1970 dhe 1980, studiuesit deshifruan blloqe balte tė gjetur aty, disa prej tė cilave rendisnin emrat e mbretėrve tė huaj dhe diplomatėve, me tė cilėt kishin marrėdhėnie hititėt. Disa prej kėtyre studiuesve kanė sugjeruar se mes emrave ishin edhe ata tė Priamit dhe Paridit. Duke u kthyer nė Hisarlik, nė mesin e viteve 1990, arkeologu gjerman Manfred, Korfmann pėrdori tekologji tė reja pėr tė gjetur muret e qytetit tė Dorpfeld-Blegen pėrtej limiteve tė mėparshėm. Troja e Korfmannit ishte, edhe mė shumė se e paraardhėsve tė tij, njė qytezė e denjė pėr heronjtė e Homerit. Analiza e Korfmann tregonte gjithashtu, qė muret trojanė mund tė kishin qenė tė dukshėm nė shekullin e tetė kur Homeri mund tė ketė vizituar vendin. Megjithatė, shumica e studiuesve tė kohėve tė sotme kanė qenė tė kujdesshėm pėr tė mos kaluar nė konkluzione
Shumica e studiuesve thonė se nuk mund tė shprehen me siguri nėse ka ndodhur Lufta e Trojės. Iliada dhe Odiseja ishin produkte tė njė deshirimi pėr njė Epokė tė Artė tė humbur prej kohėsh, si dhe e imagjinatės shumė tė ndezur tė poetit, dhe si tė tilla nuk mund tė konsiderohen prova tė besueshme historike. Por ashtu si dyshonte Schliemann, nuk mund tė ketė mė dyshime qė kodra nė Hisarlik ka qenė dikur njė qytet i madh, ashtu si qyteza e Mikenės. Dhe ndonėse historianėt nuk mund tė jenė tė sigurtė pėr emrat apo bėmat e atyre qė jetuan aty, ata mendojnė se ka shumė gjasa qė secili dinte shumė gjėra pėr tė tjerėt. Populli i Trojės dhe ai i Mikenės flisnin me njėri-tjetrin, tregtonin me njėri-tjetrin dhe, luftonin me njėri-tjetrin. Tė paktėn deri kėtu Schliemanni - dhe Homeri - kishin tė drejtė.
Na ishte njėherė Troja me nėntė shpirta !
Jeta e njė arkeologu, kėshtu titullohet libri shkencor autobiografik i Henrik Shliemanit me nėnshtetėsi amerikane, por i lindur nė Gjermani i cili ishte i pari qė filloi gjurrmimet nė kodrėn e vogėl tė Hisarlikut nė Turqi nė vitin 1871 me lejen e administratės Otomane pėr te kerkuar Trojėn legjendare. Ai nė faktė gjurmimet i kishte nisur disa kilometra mė perendim nė njė koder te quajtur Bunarbashi afer gjirit te Beshikė ku punimet i kishin nderprerė disa vite mė parė ekipi anglez por Shlimani e heton pas disa ditesh se aty nuk mundet te ishte tzrreni i pershtatshem per njė qytet antikė si Troja sepse pika e parė vrejti qė lumi Skamander ku sipas Homerit duhej ta ndante fushen e trojės ne dy pjes dhe se Troja duhej te ishte ne anen e majtė te ketij lumi nese i veshtrojmi me vemendje lufterat mes trojanve e akejve...Menjėhere pas ca ditesh Shlimani ndrron mendimin dhe shkon instalohet ne njė koder tjeter pertej lumit Skamander ne kodrene quajtur Hisarllik.Deri ketu vrejmi njė se diēka nuk ėshtĖ nė rregull sipas interpretimit te historianve e arkeologve tė cilet e teprojnė mė thenjet se gjoja Shlimani zbuloi rrnojat e Trojės mė "Iliaden" nder sjetull dhe direkt shkoi ne ate vend ku kishte cituar gati 28 shekuj mė parė edhe Homeri !Mirėpo kur e vrejmi se Shlimani beri edhe kerkime tjera ne kete fushė poshtė e lartė me shpres per te gjetur ndonjė gjurmė apo themele te vjetra te trojes qe sipas ketyre indikimeve do te gjeje ndoshta trojen e vertetė.Ditė pas ditesh ai instalohet afer germadhave te njė fshati tė vogėl prej rreth 17 shtėpijesh banorė me origjinė shqiptare qe ndoshta kishin lenė vendin e tyre (nga rrethi i Kumanoves si duket) dhe ishin instaluar mu afėr ketyre germadhave. Shlimani njoftohet aty edhe mė njė shqiptar tjeter qe sherbente si percjellės drejtues qė dinte tė fliste greqisht dhe e njihte mirė kėtė rrethinė.
ketu pra nė ketė fshatė te vogėl me disa shtepi te banuara mė shqiptar Shliemani fillon te eksploroje terrenin mirė nė njė paragraf nga biografia e tij ai pa kurrėfarė talenti te njė autori as te njė gjentlėmenti nė mėnyrė mė neqmuese perbuz varfėrinė dhe mikpritjen shqiptare gjoja se "e kishte veshtirė tė ushqehej nė ato kushte kur shikonte duart e atyre njerzve qe gatuanin bukė me ato duar fhstaresh..etj qe nuk po hy ne detaje ....Vetėm se ky paragraf nuk e meriton te ishte shkruar fare....
Por t'i kthehemi tani Trojės !
Dihet se Shliemani ishte i pasionuar pėr Trojen Homerike sipas tė thėnave tė tij gjoja se qysh nga mosha e re. Por ėshtė interesant se si i ra ndermend tė kerkoje Trojen njė tregtari qe mirrej me tregtine e barotit gjatė luftes sė Sesionistėve (shkėputjes) nga Unioni amerikan i vitit 1862-1864 ku mė kėtė rast tė volitshem ai bėri pasuri tė madhe duke u marrur mė blerjen e duhanit dhe shitjen e barutit te dy palve nė kėtė konflikt qe terboi tere Ameriken e asaj kohe dhe si ia arriti Shlimani si tregtar i barutit dhe municioneve e armatimit luftarakė t'i kthehet gjurmeve arkeologjike deri nė kerkim tė trojes legjendare !Duke e studiuar mirė biografin e tij pėr disa shkenctar ai kishte humbur besimin dhe sot autoret modernė mendojnė se Shliemani ishte njė sharlatan i pa shoq dhe se nė tregti dilte fitimtar dhe mashtrues i pa shoqė.
Pas kthimit nga Amerika mėnjėhere pasi u nderpre lufta e Sesesionit prapė Shlimanin e gjejmi nė njė konflikt tjeter mu afer frontit ku behej lufta Ruso-Turke ! Filloj edhe ketu te mirrej njėsoj mė biznes por kėtė herė me indigo qe vinte nga india. Posa perfundon lufta ruso-turke doli fitues me njė pasuri te madhe pėr atė kohė. Ideja tani i kishte ardhur te mirrej me diēka krejte tjeter...Nė vitin 1871 fillon pra te gėrmojė nė Bunar- Bashi aty ku mė parė ishin disa germadha dhe njė kanal i gjėrė qe percillte ujėrat e njė dege te Skamandres drejte tek gjiri i Beshikes nė perendim kah deti Egje. Mos te harrojmi t'ju permendim se germadhat e Trojes nė Hisarlik aty ku pastaj hulumton edhe Shlimani dikur ishte njė qytet i zhvilluar nga romakėt por njihej me emrin Ilion dhe t'ju kujtojmi se Troja ka ndėrruar disa herė nė histori kete emer.
Duke u nisur nga kronologjia e enciklopedive botrore thuhet se i pari i trojanėve Dardanosi (diskutohet ende se ka ardhur nga dardania ilire) u vendos nė mbretėrinė e Frigjisė si spahi ne tokat e mbretit Teuker mu buzė ngushtices sė sotme te Dardaneleve dhe aty ai kishte ndertuar njė kala sigurisht pėr tė kontrolluar tregtinė detare nė mes dy detnave detit tė Zi dhe Egje pra ky vend njihet me emrin Dardanum si qyteti i parė i kesaj dinastije e jo nuk ishte troja sipas disave qe mendojnė gabimishtė. Mirėpo pas vdekjes se Teukerit mbretit frigjian e bija e tij Bateje martohet mė Dardanosin pasi qe teukrosi nuk kishte lene trashigimtar tjeter dhe kėshtu fillon dinastia e dardanidėve nė Frigji gati pėr gjashtė gjenerata me radh qė nga -1450 para krishti e deri afėr vitit -1250 me ramjen e Trojes si mbret i fundit ishte Priami.
Dardanosi dhe Bateja kishin lėnė trashigimtar Eriktonin pastaj ky le mbrapa tij Trosin nga edhe sipas tij merr emrin Troja. Mirėpo Trosi kishte dy djem, Iliusi dhe Azarakun. Nė fron pėr mbret hyp Iliusi kurse Azarakusi per trashigimtar kishte Kapizin qe pas tij vjen edhe Ankizi i famshėm rėne ne dashuri me Afėrditen dhe lind Aneas/Eneu dhe dihet pastaj se nga kjo degė qė ishte pak mė larg Priamit e shmangur nga tragjedia trojane Virgjili dhe Augusti kishin konspirua se bashku planin e tyre; duhej patjeter kurdisur origjinen trojane tė romakėve !Ndersa nga dega tjeter e Iliusit vjen tirani famėkeq Laomedoni, qe ishte i ati i Priamit. Sipas Virgjilit dhe Augustit dega famėkeqe e Iliusit duhej zhdukur se ishin degjeneruar dhe humbur te gjitha virtytet e tė parėve tė tyre si Dardanosi e Trosi Iliusi Laomedoni e deri te Priami.
Tė shofim ketu vijen trashigimtare tėfamiljes mbretnore trojane:
Dardanosi
Eriktoni
Trosi
IIliusi ================================ Azarraku
Laomedon =============================Kapis
Priam ================================Ankiz
Parisi- Hektori- Kasandra- Polidori================ Eneu
Qe pra si na shfaqet familja mbretėrore trojane qė nga shekulli XIV deri ne shekullin e XIII-tė para Krishti. Ėshtė e vertete kjo se nė njė faqe Shlimani i permend familjen trojane duke thėnė se kjo dinasti dhe ky popull ka ardhur diku nga Ballkani....
Pas njė pune intensive, tri vjet me radhė, Shlimani zbulon jo njė por nėntė shtresa te Trojes tė ngritura njera mbi germadhat e tjetres. Njė civilizim i vjeter prej mė sė 4000 vitesh. Mirėpo vetem ne Trojen numer VI tė Shlimani gjen disa prova tė zjarrit ku dhe bindet se aty ka gjetur Trojen Homerike. Njė mbremje derisa puntorėt kishin nderprerė punen ai bėn njė shetitje mbi muret e Trojes siper germadhave te posa zbuluara dhe papritmas "gjoja" se paska hasur nė njė arkė prej druri ku nė te gjen thesarin e njohur qe ai menjehere e pagėzon "Thesari i Priamit" !
Aty mbrenda nė kete ark druri gjen njė diadem tė mrekullueshėm prej ari tė gershetuar me fletė dushku, jo ma pak se "dymbėdhjetėmijė" (si nė shifren mitike-fetishe qe permendet shpeshehere nė kėnget kreshnike shqiptare numri 12 000)...
Mbetej tani veshtirsija mė e madhe se si ta largonte kėtė thesar largė syve te puntorve...E fton te shoqen e tij Sofien njė greke me origjinė thuhet se ishte arvanite me te cilen posa ishte martuar, dhe kur ia tregon tėrė atė thesar ajo mbetet pa mend !
"-Ē'ka do t'iu themi nesėr puntorėve?" - e pyet ajo.
"-Ti neser do t'iu dalesh perpara dhe thuaju se -burri im e ka sot ditlindjen...
Mirėpo sot dihet fare mirė pėr aventurat e ketij thesari i cili fshehurazi kalon nga Turqia, pra nė mėnyrė ilegale dhe pa e vrejtur askush ku mė parė ai kishte paguar ca lira ari njė zaptie qe duhej ta mbikqyrte Shlimanin dhe shumė lehtė e kalon perandorin osmane. Mbi kėtė zbulim te rensishėm merret vesh disa ditė mė vonė nga njė artikull i njė gazete greke ku thuhej se Shlimani paska gjetur Trojen dhe thesarin e Priamit !
Nga Greqia Shlimani ikėn mėnjėhere nė Gjermani tek kaizeri Bizmark, se tani autoritetet turke i kerkonin llogari se ua ka vjedhur thesarin nė token e tyre. Turqit s'kishin kurrfarė prova shkencore se ai thesar ėshtė gjetur nė territorin turk por ishin tė bindur vetem sipas deklarates qe kishte dhėnė vetė Shlimani nė gazeten greke. Tani ishin acaruar marrdhenjet edhe ne mes Turqis dhe Prusis.
Shlimani rrefuzonte t'ia kthejė thesarin Turqisė. Pas njė procesi gjyqėsor Shlimani denohet dhe detyrohet t'i pagujė asaj disa mijėra flori dhe procedura mbyllet njėherė pėr njėherė. Deri para vitit 1993 askush nuk e ka ditur se ē'u bė me "Thesarin e famshėm tė Priamit".... Me t'u rrezuar Muri i Berlinit, gjermanet filluan t'i kerkojnė relikat e tyre neper muzetė e ndryshėm te Rusisė ku rastėsisht njė ekip has nė thesarin e famshėm tė Priamit.
Mėsohet pastaj se pas bombardimeve dhe renjes sė Berlinit mė 1945 nga ruset kėta e rrembejn kėtė thesar gjoja si plaēkė lufte edhe mė shumė gjesende tjera e vepra arti dhe e strehojn nė muzeun "Hermitazhė" ku gjindet edhe sot nė shėn Petersburg. Prapė edhe pas 120 vitesh posa u perhap lajmi permes medjave AFP se u gjet "thesari i famshem i Priamit" turqit ngrenė zėrin dhe revendikuan menjėhere vazhdimisht kėtė trashigimsi kulturore qe sipas ligjit iu takon atyre. Mirėpo nga ana tjeter ruset iu pergjigjen "neve nuk do t'ia kthejmė askujt as gjermanve e as turqve". Derimė sot kjo procedur ėshtė mbyllur keshtu ky thesar ngelet nė rusi per gjithėmon si plaēkė e luftes se dyte botrore.
Pėr tė vertetuar se a ėshtė ai thesar me tė vertet i kohes sė Priamit apo jo disa shkencėtarė gjermanė kanė marrė leje per ta analizuar me mjete te persosura si rreze rdioaktive etj... dhe rezultati del pėr habinė e tė gjithė shkencėtarve tė botės se ai thesar i perket periudhes sė vjeter, nja 1000 vjet para luftes sė Trojes!!!
Pra pa ditur fare se nga cila periudh rridhte ky thesar zbulimi i Shlimanit del gėnjeshtėr, ndoshta nga mos dija e tij apo ishte pėrgatitur i teri ky plan nga njė rrjet grek per tė ēuar hi ne syt e botes se edhe e tėrė Azia e Egjeu ishin greke
Sipas njohjes sė ketyre rrethanave te asaj kohe dihej fare mirė se Sofia qė ishte edhe grua edhe komplicė i Shlimanit se edhe maskėn e gjetur dy vite mė heret nė Mikenė nga Shlimani, greket menjėhere e hapen lajmin se u gjtė maska e famshme e Agamemnonit, bashkėkohės i Priamit. Mirėpo sot mė zhvillimin e shkences dhe teknikes veshtirė ėshtė ti iket se vertetes. Po pėr ēudin greke ata ende deri me sot nuk kan pranuar tė analizohet maska e Agamemnonit para shkenctarve te huaj !
A thua Pse?
E treguam me siper se "thesari i Priamit" i quajtur keshtu nga Shlimani paska njė origjinė mė tė vjeter pėr 1000 vite se sa lufta e Trojes aty rrethė vitit 2250 para krishti e jo 1250 siē mendohet se lufta e Trojes ėshtė zhvilluar nė ketė periudh. Nese e analizojmi mirė pra as figura prej ari e te famshmit Agamemnon nuk i takon periudhes se luftes sė Trojes por mė heret dhe per atė greket nuk do pranojn kurrė te shpaloset kjo e vertetė.
Ėshtė pėr tu habitur se si u gjeten nė te njejten kohė edeh maska e Agamemnonit dhe "thesari i Priamit" dy protagonisteve kryesor te kesaj lufte dhe se me e keqja na del qė "thesari i Priamit" qenka me i vjeter per 1000 vite atehere edhe maska e Agamemnonit duhet te jete e njejtes epokė edhepse nuk jan gjetur ne te njejtin vend mund te dyshohet diēka tjeter; njė plan ne mes Shqlimanit dhe autoriteteve greke qe te perhapin kėtė zbulim senzacinel nė dobi te grekve edhe me mashtrime.
Njė specialist i biografis sė Shlimanit nė njė revist pariziene shkon aq larg sa qe thotė se ka mundėsi qe ky thesar tė jetė blerė diku nė Ballkan nga ndonjė tregtar. Ndersa gjatė njė bisede me njė artist turk, ai mė bindi se Shlimani paska kaluar edhe nepėr Ballkan e ndoshta edhe nė Kosovė !
Sipas kesaj deshmie thuhet nė njė liber ku pershkruhet udhėtimi i Shlimanit nėper Kosovė dhe se ai libėr mban titullin "Njerėzit, mbretėrit dhe perenditė"
Mė pra nuk ėshtė ne pytje se a ėshtė apo nuk eshtė ky thesar i kohes Homerike por nė pytje ėshtė se nga rrjedh ky thesar i famshėm dhe cilit civilizim i ka takuar me keto stolisje te rafinuara prej fletesh dushku prej ari e te lidhura njėra pas tjetres me 12 000 kapce prej ari prodhuar diku afėr 1000 vite para luftes sė Trojes !
Pėrgatiti pėr Renesancen ilire: kreksi
Ndryshuar pėr herė tė fundit nga Kreksi : 13-12-2010 mė 04:42
Askush nuk te pyt: ē'ka bere atedheu per ty, por ē'ke bere ti per Atedheun ! - JFK
Sipase Nje shkrimi
Mikena ne Kvarneru(kroaci)
Homerilios ne Liqenin Skamandar,Historialiret ne Shkoder
Homeri ne Iliad tregon qe banoret e pare ne Ballkan-Dardanet te cilet e kan ndertuar Ilios, ne liqen Skamandar.
Dardanet te cilet kan jetuar ne Kosve,male te zi dhe veri te shqiperise.
Me Gjersisht Linku .http://apolon.me/page2.htm
Ndryshuar pėr herė tė fundit nga fegi : 13-07-2011 mė 15:51
TROJA - ZHGĖNJIMI I MADHĖSHTISĖ SĖ HOMERIT
Nga: Ben Andoni
Njė hapėsirė arkeologjike, qė duhet thėnė se nuk e kalon shumė Butrintin, pak turistė dhe varfėri ekspozuese, ky ėshtė pak a shumė sfondi arkeologjik i Trojės. I mbajtur aspak mirė; njė muze i varfėr, qė paraqet historinė e gėrmimeve; dhe zėrat patetikė tė zvargur tė guidave turke, qė pėrsėrisin tė njėjtat gjėra, nė tė vėrtetė nuk tė grishin pėr asgjė. Gjithsesi, po ti harrosh tė gjitha kėto, je nė vendin mė historik tė botės dhe nė njė atraksion, qė nuk duhet mbetur pa u parė sa tė jesh gjallė...
As 10% nuk ėshtė e zbuluar sot e kėsaj dite nga Troja, na thotė guida turke, qė kur futet nė hollėsitė e shpjeguara nė anglisht, humbet krejt. I shkurtėr, i veshur si zakonisht guidat turke qė mund ti ngatėrrosh me zyrtarėt e provincave, bėn udhė pėrpara duke u lėkundur. Grupi ynė laraman, qė stratigrafisht fillon nė moshė nga mė pleqtė deri mė tė rinjtė, e ndjekim tė bindur nga pas. Duket se pėr australianėt, neozelandezėt, dhe pėr njė ēift nga Afrika e Jugut, qė historinė e kanė ndjekur vetėm nga filmi Troja i Wolfgang Petersen mė 2004 dhe qė mezi ēapiten, kjo sduhet tė thotė ndonjė gjė tė madhe. Sikur sishte kėshtu kali. Kėtu duket si vagon treni, i thotė djali i ri tė shoqes afrikano-jugore, tejet tė hajthshme, e cila vazhdimisht tėrheq vėmendjen. Pėr hir tė sė vėrtetės, interesi mė i madh i tė gjithė turqve ėshtė tė pėrcjellin turistėt e pafundmė anglezė, neozelandezė dhe australianė drejt Galipolit. Po, kėtu ata kanė se ēfarė tė thonė sepse i treguan vendin armatės sė pėrbashkėt anglo-franke dhe kuptohet legjionarėve tė tyre tė ANZAC (Armatės sė pėrbashkėt australianė dhe neozelandezė).
Drejt Ēanakalasė
Njė ditė mė parė, ne tė gjithė, nė orė dhe nga drejtime tė ndryshme, jemi pėrplasur nė derėn e tė njėjtės shoqėrie turistike afėr Xhamisė Blu nė Stamboll. Pėr 100 Euro dhe pak mė shumė nėse do tė rrish jashtė qytetit, kemi kėrkuar njė tur tė organizuar nė Galipoli, Ēanakala dhe Trojė. Udhėtimi dhe gjithė gjėrat e tjera zgjasin 15 orė dhe gjithēka duket se ėshtė e organizuar mirė. Nėse ke hotelin afėr Sulltanahmet, pika turistike tė merr nė mėngjes herėt dhe premton tė kthejė drejt aty nė darkėn e vonėt. Deri sa tė bėhet e gjithė ngarkesa, ne dy shqiptarėt, tė parėt nė minibusin e vogėl drejt Trojės, mbledhim pasagjerė. Shkojmė hotel pas hoteli ku britanikėt kanė lėnė adresat. Mė tė ngatėrruar janė neozelandezėt dhe australianėt. Vinė si tė shushatur. Pasi mbushet ngarkesa, marrim udhėtimin drejt veriut, qė pėrkon me jashtė-murin bizantin tė Stambollit. Ky i fundit, shumė i zhurmshėm nė gati 18 orė tė ditės, e fillon jetėn ngadalė dhe i ngjan njė bishe tė madhe qė mezi zgjohet. Zgjohet pak nga pak, kur makina pafund dhe targat e tė gjithė Turqisė, mėsyjnė qytetin. 2 milionė njerėz vinė mesatarisht pėr ēdo ditė, ndėrsa korsitė e daljes nė mėngjes janė pothuaj tė lira, pėrveē segmentit tė aeroportit. Askush nuk pitėtin nė minibus, por as edhe ka ndonjė entuziazėm. Nga dremitja kolektive, qė i ngjan fundit tė njė seance spiritizmi, na zgjon guida turke me kėmishė tė bardhė dhe me flokėt e gjata. Po shkojmė nė Galipoli, thotė- dhe disa miq do ti lėmė drejt Trojės nė Ēanakala. Askush sdo tia dijė. Ne, dy shqiptarėt, me sa duket jemi tė vetmit qė duam tė ikim nė Trojė. Si pėr ta ēdramatizuar ngjarjen i them bashkatdhetarit nėse ėshtė penduar. Duhet tė jetė pak i tillė. Largimi nga programi i mikpritėsve turq, na ka kushtuar paratė e kėtij udhėtimi dhe hotelin. Jo mė thotė gjysmė-zėri, dhe ia rifut gjumit i qetė. Guida pėrmend dhe njėherė diēka por mė shumė monologun me njė zė qė kthehet disi lėbyrės, teksa minibusi i vogėl pėrshkon fushat e pafundme tė Turqisė. Peizazhi i saj urban ka ndryshuar plotėsisht dhe tashti dhe vendet dikur aq tė varfra janė sistemuar. Dreka ėshtė falas, pėrveē pijeve. Pėr fėmijėt e vegjėl ėshtė free dhe biletat e hyrjes nė muze janė free. Kush merr tre ujė tek frigoriferi i autobuzit duhet tė paguajė 2,5 Euro, thotė pas njė ore. Sėrish sia vėnė veshin. Ndalojmė nė dy vende sepse Ēanakale, destinacioni ynė, ėshtė 320 km nga Stambolli dhe po njėsoj si ai ka territor nė Evrope dhe nė Azi. Pikėrisht, aty ndalojmė dhe ndjekim njė drejtim tjetėr nga Ēanakalaja, pika mė e afėrt urbane me qytetin antik tė Trojės, ose Truva si i thonė vendasit. Brad Pitt, Akili nė film, i ka dhuruar Wooden horse tė filmit Troja qytetit. Ndalojmė fillimisht nė Eceabat dhe pėr 20 minuta duhet tė jemi matanė nė Ēanakala. Lemė neozelandezėt dhe australianėt qė tė shkojnė nė Galipoli, ndėrsa ne lundrojmė.
Intermexo Galipoli
Fushata e Galipolit, e njohur po ashtu edhe si fushata e Dardaneleve apo Beteja e Galipolit, ndodhi nė gadishullin me tė njėjtin emėr nė fund tė grahmave tė Perandorisė Otomane mes 25 prillit 1915 dhe 9 janarit 1916 gjatė Luftės sė Parė Botėrore. Njė trupė e pėrbashkėt franko-britanike u pėrgatitėn tia kthenin Krishtėrimit kryeqytetin otoman dhe Konstadinopoja tė ishte sėrish nė Evropė. Nė fakt mė shumė donin tė siguronin udhė pėr nė Rusi. Pėrpjekja ishte fatale, por pėr turqit, qė arritėn tė mbajnė vendin e tyre, u konsiderua si njė moment themeltar nė historinė e popullit pėr identitetin modern dhe krijimin tetė vjet mė vonė tė Republikės. Pak vetė e njihnin atėherė Mustafa Kemal, Ataturkun, komandantin e Galipolit, qė pas kėsaj do kthehej nė legjendė. Viktimat mė tė mėdha tė kėsaj lufte ishin forca e bashkuar ushtarake e Australisė dhe Zelandės sė Re dhe kjo ngjarje shėnon ditėn e ndėrgjegjes kombėtare nė kėtė vende. Pikėrisht, njerėzit e autobusit tonė, nisen nė kėtė pelegrinazh. Ataturku mė 1934, shumė vite pas ngjarjes, do linte njė nga epigramet mė tė bukura funerale pėr armiqtė e tij: Atyre heronjve qė dergjėn gjakun e tyre dhe humbėn jetėt e tyre...ju tani shtriheni nė tokėn e njė vendi mik. Kėshtu qė prehuni nė paqe. Nuk ka ndonjė diferencė mes Xhonave dhe Mehmetėve pėr ne, kur ata prehen krah njėri-tjetrit nė kėtė vendin tonė...Ju, nėna, qė dėrguat bijtė tuaj nga vendet e largėta fshini lotėt tuaja; bijtė tuaj dergjen tani nė gjirin tonė dhe janė nė paqe. Pasi humbėn jetėn e tyre nė vendin tonė ata do tė bėhen bijtė tonė po aq. Historia smbaron kėtu ngaqė mė 1922 ndodhi Kriza e Ēanakalasė, ku forcat britanike dhe franceze, tentuan edhe njėherė ti sfidonin turqit. Republika e re Turke kėrkoi tėrheqjen e tyre dhe Lloyd George do mbahet mėnd se donte tė thyente arrogancėn e liderit turk nė Ēanak, Kemal Atatürk, qė e sfidoi hapur. Smundi sėrish. Epilogu sėrish viktima dhe si ndodh rėndom njė marrėveshje.
Nė Trojė
Marrėveshja jonė ėshtė qė pasi tė kalojmė matanė do tė na presė dikush tjetėr pėr tė na pėrcjellė nė Trojė. Pesė orė mė vonė jemi ndarė krejt me grupin qė pėrfundon nė Galipoli dhe marrim udhėn drejt Trojės. Njė burrė, qė na pret nė Ēanak, fillon historinė dhe na tregon ēfarė di pėr Arnautistanin. Sa pėr Trojėn, mjaftohet me njė ėshtė pjesė e UNESCO World Heritage Site, qė nga 1998. Troja, ku mbėrrijmė pas njė udhe vape, ėshtė e lokalizuar nė cepin veriperėndimor tė Turqisė rreth 6,5 kilometra nga deti Egje. Ngandonjėherė si sinonim pėr Trojėn (apo Ilium) shėrben emri i Hisarlik. Qė nė fakt njihet si Tepe, njė pirg artificial, qė ėshtė rritur me kalimin e shekujve, kur njerėzit jetonin aty. Lartėsia e Hisarlik ka shkuar deri 30 metra dhe nė gjysmėn e parė tė shekullit tė XIX , shumė arkeologė amatorė, sugjeruan se aty ishte Troja. Zbulimin mė tė famshėm e bėri nė fund tė shekullit tė XIX, Shliman, qė u nis mė shumė nga instinkti dhe nga puna e mėparshme e njė arkeologu tjetėr. Pasi marrim dhe turistėt, qė janė pjesė e tė njėjtės agjenci, por qė kanė udhėtuar njė ditė mė parė, drejtohemi aty nė kėtė cep tė Anatolisė nė juglindje tė Dardaneleve dhe pranė malit Ida. Rruga, qė tė kujton disi fshatrat e bregdetit tonė (po tė kalonte udha nė fushėn poshtė), dhe ku pena e Homerit ka skicuar Ciklin Epik grek, ėshtė grishėse. Ndaj nuk do ti mungojnė kurrė turistėt. Edhe pse, nė tė vėrtetė, nė kėto ditė tė parė korriku, ska shumė njerėz. Pėr fat, zyrtarėt vendas kanė kuptuar se gjėja mė e mirė atraktive pėr turistėt ishte Kali dhe vėrtetė njė vendas ka bėrė Kalin e lartė tė Trojės rreth 15 metra, ku fotografohen tė gjithė. Kali ėshtė qė nė fillim tė Trojės dhe bėn kokė mbi gjithė bimėsinė e harlisur. Ngjitem pas njė japoneze dhe sipėr njė myslimane, qė shamia e pengon disi tė ngjitet te shkallėt me pjerrėsi gati 60%, qė tė fusin direkt nė barkun e kalit. Pėrreth turqit kanė bėrė njė vend modern biletash, ku kontrollohesh edhe me masat e sigurisė; njė muze i cili ėshtė tejet zhgėnjyes pėr historikun e gėrmimeve; dhe kuptohet sitin arkeologjik, qė mezi presim ta shohim. Nė sfond ėshtė deti. E habitshme mė mbetet sepse tė gjithė guidat turke dhe agjencitė e tyre, skanė ndonjė interes dhe duket sikur e fshehin Trojėn. Sikur ska lidhje me ta. Sikter! Mendimin ma vrasin aziatikėt, qė e shkrepin pafund dhe bėjnė lloj-lloj pozash qesharake para kalit, qė ėshtė me fytyrė nga qyteti antik. Janė shumė aziatikė qė i besojnė njė guide tė tyre turke qė flet japonisht.
Historianėt antikė grekė e vendosin Luftėn e Trojės nė shekullin e XII-XIII-XIV p. K., Eratosteni mė 1184 p. K., Herodoti mė 1250 p. K. Arkeologėt modernė e shikojnė Trojėn e Homerit mė shumė te Troja VII, i thotė njė amerikan sė shoqes, pa hequr sytė nga njė libėr i vogėl...Tė gjithė vazhdojnė te gėrmimet. Me tabela, ku janė tė shkuara shkronjat romake, janė tė pėrcaktuara identifikimet e gėrmimeve tė qyteteve: VII, VI, II...
Gėrmime
Ja vlen tė dėgjosh kėtu dhe ndaj futem nė mes tė dy grupeve qė tė ndjek gjithēka. Ja aty, tregon guida- mė 1865 ishte arkeologu anglez Frank Calvert qė gėrmoi hendeqe eksperimentale nė fushėn, qė ai e kish blerė nga njė bujk nė Hisarlık, ndėrsa mė 1868 do ishte Hainrih Shlimann, njė biznesmen dhe arkeolog i pasur gjerman qė gėrmoi sapo ishte njohur rastėsisht me Calvert nė Ēanakale. Kėto gėrmime zbuluan nė varg qytetet, ku Troja e VII u identifikua me qytetin hitit Wilusa, me atė qė grekėt e quanin Ἴλιov, dhe qė ende flitet se ėshtė Troja e Homerit. Sot kodra e Hisarlik, ėshtė vendi ku njerėzit vinė pėr Trojėn. Gjetjet e Shlimanit nė Hisarlik u njohėn edhe si thesari i Priamit dhe u pėrcollėn prej tij nė muzeumin e Berlinit por ende ka shumė dyshime pėr to. Plot 60 vjet shpenzoi diplomati britanik Franc Calvert, ndėrsa pas tij erdhėn Wilhelm Dörpfeld (1893-4) dhe mė vonė nga Carl Blegen (1932-8). Ata provuan nėntė qytete njėra pas tjetrit dhe Blegen arriti nė pėrfundimin se Troja e nėntė mund tė ndahej deri nė 46 nėnnivele. Pėr dekada tė tėra ky vend rreshti nga gėrmimet dhe vetėm mė 1988 gėrmimet rifilluan nga njė ekip i Universitetit tė Tübingen dhe Universitetit tė Ēinēinatit nėn drejtimin e Profesor Manfred Korfmanit nė bashkėpunimin me Profesor Brian Rose. Nga njė bisedė, sėrish afėr amerikani i shpjegon tė shoqes se te Iliada- Akenjtė e ngritėn kampin afėr gojės sė lumit Skamander (ka tė ngjarė tė jetė moderni Karamenderes), ku ata vendosėn anijet e tyre. Qyteti i Trojės, vetė, qėndron nė kodėr pėrmes fushės sė Skamander, ku ndodhi beteja e Trojės, e kthen nga ana tjetėr guida jonė. Sot vendi arkeologjik ėshtė pesė kilometra nga bregu, por gryka antike e Skamender 3000 vjet tė shkuara ishte nė njė distancė mė tė afėrt dhe vendi ėshtė mbushur qė atėherė me shumė aluvione. Gjeologėt me arkeologėt nė bashkėpunimin e tyre arritėn tė krahasojnė gjeologjinė e sotme me peizazhet dhe karakteristikat bregdetare nė Iliadė dhe burime tė tjera klasike, veēanėrisht gjeografisė sė Strabo dhe panė njė lidhje tė Trojės sė Shlimanit dhe pozicioneve tė tjera si pėr shembull vendi ku ishte kampi grek, evidencat gjeologjike, pėrshkrime e topografisė dhe llogaritė e luftės sė Iliadės. Mė 2010, qartėsohet se njė ekip kėrkuesish kanė zbuluar dhe studiuan pjesė tė sistemit mbrojtės tė periudhės sė Vonėt tė Bronxit, qė shtrihej nė jug tė kalasė sė Trojės. Ata gjetėn fragmente tė ndryshme mbetjesh deri nė njė hendek tė gurtė qė shtrihej deri njė kilometėr. Gjetjet provuan se hapėsira ėshtė e banuar qė nga periudha nga 1700 (Troja VII) deri mė 1100 (Troja VI) para Krishtit.
Nė ditėt e sotme
Gjermanėt dhe britanikėt mbahen si mė tė devotshmit nė gėrmime, por neve na mjaftojnė mė pak se dy orė qė tė shėtisim Trojėn e tyre. Ėshtė zhgėnjim i madh, qė guida e kupton. Na drejton diku afėr detit vėshtrimin. E shikoni atė pirgun, mendohet se ėshtė varri i njė tė madhi. Se Akili se Hektori, na thotė. E braktisim zhgėnjimin, ndėrsa kujtoj se legjenda e Trojės ka qenė po kaq e madhe dhe njėmijė vjet mė vonė mė 334 p.K. kur Aleksandri i Madh erdhi kėtu dhe theri kurbanė pėr heroin e tij tė zemrės Akilin. Mundohem tė bisedoj pak me amerikanin qė ėshtė i interesuar, pak pasi e ka braktisur e shoqja, qė shikon kuturu. Ēfarė gjuhe kanė folur, i them. Ngre supet. Se ku gjen diēka nė libėr dhe vjen afėr. Kanė folur njė gjuhė qė quhet Luėėian dhe njė profesor i Universitetit tė Tübingen Frank Starke, nga njė vulė e gjetur ka identifikuar emri Priam lidhet me fjalėn e pėrbėrė Luėian Priimuua, qė do tė thotė veēanėrisht kurajoz, mė sqaron. Siti i Trojės tė lodh pak me pėrshkrimet e thata edhe pse vende-vende tabela ēeliku kanė pėrshkrime tė qytetit. Kush ishte Troja e Homerit, me zbulimet e reja, e pyes guidėn: tashmė pjesa mė e madhe e arkeologėve besojnė se ka tė ngjarė qė ajo qė i pėrket Trojės VII,-pėrgjigjet,- ka tė ngjarė tė jetė ajo homerike, ngaqė sipas kėrkuesve, nė kėtė shtresė ka gjurmė zjarri dhe lufte, qė do tė thotė se qyteti ėshtė dėmtuar shumė. Troja e VII daton qė nga shekujt XIII-X p. K. Nuk ka shumė roje tip rangers nė qytet, por disa zona janė tė bllokuara, pėr efekt gėrmimesh. Nė fakt, arkeologėt kanė prishur shumė. P.sh thuhet pėr Shlimanin, nėse nuk gaboj, se ai u fut nė Trojė, si njė elefant nė dyqan qelqurinash. Kėrkimet mė tė fundit tė projektit tė Trojės u drejtuan mė 2010 nga Profesori Ernst Pernik (Ernst Pernicka) nga Instituti i Historisė Antike nė Universitetin e Tübingen, dhe kėrkuesit vendosėn qė tė analizonin tė gjithė tė gjithė radhėn e kėrkimeve dhe botimeve tė gjetjeve arkeologjike tė bėra deri mė atėherė. Saktėsia dhe serioziteti i tyre bėri qė kėto gėrmime, vėzhgime gjeofizike dhe eksperimente, tu jepnin arkeologėve tė kuptonin mė mirė Trojėn nė Periudhėn e Bronzit.
...
Dalim pak orė mė vonė. Nuk ka mė shumė histori vetėm histori gėrmimesh dhe pak zhgėnjim. Duhet ta kenė tė gjithė kėtė. Shkojmė tė blejmė disa suvenire nė njė vend lokale, sepse nė dyqanin nė Trojė kanė ardhur shumė njerėz. Njė plakė, qė di shumė mirė numrat nė anglisht, tė thotė vetėm ēmimin kur afrohet rrėzė qafės...Nė orėn 11,30 tė natės, njė zė nė vesh mė thotė se arritėm nė Stamboll. Qyteti ėshtė shfryrė pak. Mė duket se kam qenė nė ėndėrr. Jo, kujtoj se Troja ishte zhgėnjim. Butrinti mė duket mė tėrheqės. Kontrolloj ēantėn me suveniret. Janė. Verė 2011.
*1 Korrik 2011. Tė dhėnat pėr Trojėn janė konsultuar nga njoftimi i shtypit qė ka bėrė ekspedita e fundit e Institutit tė Historisė Antike nė Universitetin e Tübingen, pak muaj mė parė
Troja ne Shqiperi ?? Sma merr mendja .
Troja ne Iliri ?? Po ma merr mendja
Pėr kuriozitet, po tė them se nga Mali i Gjerė dalin 18 burime uji tė pijshėm (shiko me kujdes shtambėn e ujit nė dorėn e majtė tė Kadmit) dhe Syri i Kaltėr ėshtė mė i madhi prej tyre.
Kadmi i Finiqit vrau Kuēedrėn e Malit tė Gjerė duke disiplinuar regjimin e ujėrave tė kėtyre burimeve.
Ndoshta mbjellja e dhėmbėve tė Kuēedrės na thotė pėr ngritjen e vendbanimeve tė reja nė rrethinat e Finiqit nga Kadmi, ndoshta edhe vetė Finiqin.
Tė paktėn sipas traditės sonė, Dragoi lufton Kuēedrėn jo e kundėrta, por shumė herė kėto figura ngatėrrohen me njėra tjetrėn pėr shkak tė ngjyrimit tė pozicionit tė tyre.
P.sh., Gjergj Kastriotin e quanin ndryshe edhe Kuēedra e Arbrit, por me ngjyrim pozitiv, dhe mė saktė ėshtė Dragoi i Epirit. Pėr kėtė pikė lexoni mė tepėr punimin Skėnderbeu, "Shqiponja dhe Dragoi i Epirit nė ekspeditėn italiane dhe e fshehta e madhe e saj" 2009 nga studiuesi Agron Luka.
Edhe vetė e emri i tij Gjergj, lidhet me figurėn e Dragoit nėse heqim njė paralele me mitin e Shėn Gjergjit i cili vret Kuēedrėn dhe jo Dragoin.
Njė zbėrthim etimologjik i saktė i fjalės Kuēedra/Kulshedra do tė na ndihmonte mė tepėr pėr tė kuptuar sesi rrinė kėto dy figura nė raport me ujėrat.
Mė lejo tė bėj njė hamendėsim, Kadmi mund tė ketė bėrė njė zhvendosje tė sė drejtės sė mbajtjes sė kurorės hyjnore nga Butrinti i Eskulapit nė territorin e vendlindjes sė Pirros.
Before the sack of Troy, the city looked east towards the powerful Hittite Empire. But this political powerhouse collapsed around the time that Troy was destroyed. Grave says the post-war pottery is Balkan in style because the Trojans were keen to align themselves with the people there, who had become the new political elite in the region
http://dx.doi.org/10.1016/j.jas.2012.10.027
Marmaray Project. Now, a new kurgan discovered in Pendik. A Byzantine building with roman water pipes and 6400 years old skeletons
-.http://video.ntvmsnbc.com/***-yagisi...aki-tarih.html
.http://video.ntvmsnbc.com/raylar-altindaki-tarih.html
Ndryshuar pėr herė tė fundit nga Bajraku : 28-12-2012 mė 06:20
Troja eshte ne Turqi,afer ngushtices se Kersonezit dhe kete e di gjithe bota.Edhe alienet kete thone,vetem se bota per ta eshte universi,domethene e thenka gjithe universi.
I pafajshmi qe pa Djallin,u mahnit.Fajtori qe pa Zotin,u zhgenjye.
E verteta rrethe Trojes
A kishte homeri kontrolle ne te gjitha faktet?
Vendi trojan menjiher ne jugun e Dardanelleve ne Turqi pershkruhen ne mitet ne iliaden e homerit
Emrat e heronjeve sipas homerit pasqyrohen ne rrafshinat e vjetra te perpunuara,si keto ne fotografi,qe jane te mertuar sipase luftatarit greke Ajakse.
Si eshte ndertuar eposi i Homerit megjithat ne ngjarjet e verteta.
Ndemjetesimi i homerit ne nje Tregim per nje lufte te gjate 10 vjeqare e cila kishte ndodhur ne vitin 1200 pes.-plote 500 vjete para kohes se Homerit.
gjermani Henerik Schlieman.
Qe kishte qellimin e kthyer nga vendi trojes.ne vitin 1870 kur ai kishte germuar jasht Hissarlikut kishte mashturuar boten se e ka zbuluar qytetin e homerit.
Ket troje qe ai e kishte gjetur ishin vende banimi gjat vitive 4300 -3000 pes.dhe mbrenda viteve 1300 te rese sone.dy prej tyre ishin fortifikata qytete te kohes se bronzite,qe ishin pershtatur shkrimeve te homerit.
Zbulim dot thot me e vjetra troja e VI esht shkatruar prej termeteve, nderkohe me reja Troja e VII ishte perfshir nga nje zjarri i madhe. ende Askushe nuk ka gjetur argument per invazionin greke-p.sh.varreze ose arme te grekve.Ekspertet kane gjetur ne Troje pllake argjilli nga HITITET,qe kishte dominuar ne ato vende ne ate kohe.
-Mitet dhe verteta
Thesari i Priamit-thesari i arit te cilen Schlimanit e ka gjetur e ka emertuar sipase mbretit trojan Priam esht treguar se eshte i vjeter 1000 vjete i vjeter se tregimi i homerit.
Schlimani.e ka sjellur thesarin gjeri ne Gjermani,ku dhe u zhduke gjate luftes se dyte botrore.
Ne vitin 1993 u zbulua ne Rusi.
-Kali Trojan
KALI DRURIT figuron ne amfore greke prej vitit 600 .dhe esht pershkruar prej Homerit, se ndoshta nuke isht arme.nje pjes paraqet se greket kete e ndertuan per Posedonin-
-dridhje toksoredhe perendia i detit-
-si falenderim per mbrojtje e mureve te trojes qe u shkatruan nga dridhjet toksore,qe greket kan mundur te hyjne mbreda
marre nga National Geographic e vitit 2004 nr.7
als_Latn srd_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn shn_Mymr zho_Hant als_Latn eng_Latn zho_Hant als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eus_Latn dyu_Latn tum_Latn eus_Latn jav_Latn slk_Latn ace_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tum_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lua_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sot_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn bod_Tibt als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn fur_Latn eng_Latn tur_Latn crh_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn deu_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn