als_Latn lit_Latn slv_Latn
Marsi, nje enderr per eksplorim
Faqja 2 e 1 • Share •
Marsi, nje enderr per eksplorim
A mund te ndermerret nje mision ne Mars..?
Esencė
Rreziqet qė lidhen me njė mision tė drejtuar nė Mars janė tė frikshėm.Rrezatimi hapėsirės, micrograviteti dhe implikimet psikologjike mund tė shtyjnė pėrtej mundesive,arritjen ne planetin e kuq tė njerėzimt sot per sot.
Por shkenca eshte ne gjetje te mėnyrave tė reja pėr tė pakėsuar ndikimin e hapėsirės nė fiziologjinė tonė delikate.
Kolonizimi i Marsit
Njė mision i drejtuar ne te ardhmen pėr nė Mars do tė shtyjė zgjuarsine e njeriut nė kufirin e eksplorimit tė hapėsirės, ??por a ja vlen tė ndermarresh keto misione pa rreziqe shėndetėsore ?
NASA
Pas 30-vjetesh te Programit Space Shuttle, ai pėrfundoi ketė te enjte mbasi Atlantis preku token pėr herė tė fundit,e NASA do tė jetė nė kėrkime te reja tė ardhshėme drejt hapėsirės.
Ne tashmė e kemi 'bėrė' Henen tonen, por ende Marsin jo,ate ne e shohim pak, me sytė e 'zgjuar' te aparaturave, por jemi larg mundėsive per tė lene gjurmėt njerėzore mbi te -thone shkencetaret e NASA-s.
Pavarėsisht nga disa dekada tė kėrkimit dhe zhvillimit te teknologjise,udhėtimi per nė Mars ėshtė ende nė fazėn pėrgatitore. Pėrvec kostove te medha financiare te njė misioni ndėrplanetar, ka ende pengesa tė mėdha inxhinierike dhe fiziologjike pėr tė tejkaluar.
Mars Eksplorimi
Rrezatimi
Efektet e kombinuara te rrezeve kozmike nga burime extragalaktike dhe ngjarjet ekstreme nga rrezatimi diellor,gjate nje udhėtimi 12 mujor,gjashte muaj vajtje e gjashte kthim ne hapėsirė,jane shumė tė rrezikshme.
"Ne se ne do te nisim nje ekip sot per ne Mars,atehere rrezatimi do tė kalojė nivelet e pranueshme tė kancerit,pra jemi drejt nje fataliteti", thote Francis Cucinotta, shkencėtari kryesor pėr programin e rrezatimit te hapėsirės ne NASA,nė Qendrėn e Hapėsirės Johnson nė Hjuston.
"Ky ėshtė vetėm rreziku ndaj kancerit. Ne gjithashtu jemi te shqetėsuar pėr efektet e rrezatimit nė zemer dhe ne sistemin nervor qendror."
Cucinotta thotė se kėto vlerėsime nuk marrin nė konsideratė as aftesine e mjeteve pėr mbrojtjen e ekuipazhit. Mburoja nė fakt ben qe rrezatimi dytėsor nga rrezet kozmike te behet sa me pak i demshem., ndėr ta mbetet uji, ndoshta forma mė e mirė e mbrojtjes,e cila do tė duhet tė jetė disa metra e trashė pėr tė kryer funksionin e plote mbrojtjes.
Balloni dhe uji, nė ēdo rast, janė shumė tė rėnda pėr sasitė qė do tė jenė te nevojshme, duke i bėrė ato njė mjet mbrojtjeje tė shtrenjtė pėr tė nisur.
Zgjidhja: Do te zgjidhen astronautėt qė kurrė nuk kanė pirė alkoohol, kurrė nuk kane qenė duhanpirės, dhe ata qe kanė ndėrtuar njė rezistencė gjenetike pėr tė mos u dėmtuar nga rrezatimi. "Ne nuk e dimė se sa kohe do na duhet pėr kėtė (aftėsi) por, ne duhet tė kemi njė pėrgjigje nė dhjetė apo 15 vjet e ardheshem," tha Cucinotta.
Mbrojtjen gjenetike plus njė strehė tė posaēme tė mbrojtur mire, mund tė bėjnė udhetimin pa probleme..
Video: koncepte tė reja pėr explorimin e Marsit, do tė pėrdorė erėn marsiane pėr tė lėvizur rreth planetit.
Organe pa ndikim nga forca e gravitetit
Si arrihet qe trupi i njeriut tė mesohet pa gravitet:
1) humbjen e mases se eshtrave njė pėr qind nė muaj.
2) Dobėsim (mė shumė femra se meshkuj) pas ri-hyrjes nė njė fushė gravitacionale.
3) Problemet njohėse te semundjeve pėrfshirė Alzheimer's,apo simptoma tė ngjashme.
4)Mungesa e palestrės dhe dobėsi kardiovaskulare.
5) atrofi tė muskujve.
Tė gjitha kėto kushte mjekėsore do ta bėjnė tė vėshtirė jetėn e ekuipazhit ne toke pėr tė ndėrtuar njė strehė, para se ata tė jene nė planetin e kuq.Po ne planetin e kuq ka probleme te tjera p.sh
"Ēfarė ndodh nė qoftė se ekuipazhi ne tokėn e Marsit do tė pėrpiqet pėr tė levizur njė objekt qė ėshtė i rėndė, ata mund tė demtojne disqet e tyre", thote Alan Hargens, njė kirurg ortopedik nė Universitetin e Kalifornisė nė San Diego qė studion efektet e gravitetit tek astronautėt.
"Njė nga ēėshtjet kryesore ėshtė se kur ata arrijnė nė Mars,askush atje s'ka pėr t'u marrė me kujdesin e tyre. Nė qoftė se ata kanė disa ēėshtje pėr shkaqe tė kondicionuara, nė atė periudhė gjashtė mujore, ata patjetėr do tė kenė probleme te medha."
Zgjidhja: Shumė kohė nė njė cikel rutine nė kushte microgravity dhe disa lloji te gravitetit artificiale,mund tė ndihmojnė, por jo tė eliminojne rrezikun.
Ekuipazhi ka nevojė per nje njėsi tė vogėl nė brendėsi tė anijes ose per njė makinė qė rrotullohet rreth njė pikė qendrore strumbullare (mendoj 2001: A Space Odyssey). Hargens thote se njė krah me njė kilometėr diametėr do tė prodhojė ekuivalentin e gravitetit qe ndjen njeriu nė Tokė nė nivelin e detit.
Njė mundėsi tjetėr ėshtė njė kostum i veēantė i compressuar qe ndihmon ruajtjen e forcave te lėngjeve tė trupit nė kėmbė,ku sherben si nje palestėr.
Ethet Cabin
Vendos gjashtė ose shtatė njerėz nė njė hapėsirė tė mbyllur pėr 18 muaj, dėrgoji ata nė njė vend ku askush nuk ka qenė mė parė, me asnjė mėnyrė pėr tė shpėtuar, ka tė ngjarė tė prodhojnė tension stresi dhe ndoshta probleme edhe tė rėnda psikiatrike, sipas studimeve tė Njeriut nga Program Raport i NASA-s ne 2009
Bazuar nė studime nė Antarktidė dhe mjedise tė tjera tė izoluara nėnujore, raporti pėrmendi rrezikun e " rritjes se gabimeve te njeriut pėr shkak tė humbjes se gjumit, lodhjes, mbingarkesės sė punės, dhe desynchronization circadian,si dhe gabimet e shtuara pėr shkak tė kohezionit tė dobėt te ekipit,shkaktojne ulje te performancės, pėrzgjedhje jo adekuate ne zgjidhjen e problemeve,si dhe nje pėrshtatje te varfėr psikosociale."
Keto konkluzione te nxjerra nga studimet jane afirmuar dhe ne ekuipazhet e stacionit Mir ne orbite.
Grindjet e kozmonauteve nė bordin e stacionit tė hapėsirės ruse Mir ben qe te ktheheshin nė shtėpi tė misionit,para kohe, ndėrkohė qė NASA ka raportuar edhe mosmarrėveshjet nė mes tė ekuipazhit tė astronautėve tė saj.
Zgjidhja: marrja e astronautėve me shumė kujdes pėrpara kohe. NASA gjithashtu ėshtė duke kėrkuar nė zėra tė veēantė duke monitoruar levizjet e fytyrės,pėr tė diagnostikuar shenjat e para tė stresit para se ai tė kthehet nė njėproblem tė madh.
Crew 'Mission Mars' tė kalojnė 520 ditė nė izolim
Ushqim
Vetem vegjetarianet do tė lejohen nė njė udhėtim ne Mars, pasi mishi nuk mund tė ruhet nė hapėsirė.
Food ofron njė shtytje te natyrshme per moralin e ekuipazhit,duke lejuar menyrat e duhura tė ushqyerit,pa dėme oxidative tek organet e astronautėve '.
Megjithatė, studimet tregojnė se rrezatimi mund tė dėmtojė vitaminat nė rrezervat ushqimore, dhe humbja edhe e njė vitamine te vetme nė zinxhirin e ushqimit mund tė shkaktojnė efekte tė rėnda shėndetėsore pėr njė udhėtim tė gjatė.
Pak dihet pėr efektet afatgjata tė rrezatimit pėr furnizimin me ushqim, sepse ekipet e International Space Station (ISS)janė strehuar pjesėrisht nga magnetospheren Toksore.
Ėshtė e pritshme qė ekuipazhi do tė duhet tė mesohet me ushqimin e vet,para se ndonjė lloj rrezatini tė shkaktojnė efektin serė, diēka qė shkencėtarėt tashmė kane provuar nė Polin e Jugut gjatė mbi dimrit.
Propulsioni
Nė nje perllogaritje tė afėrt, Marsi ėshtė rreth 35 milionė kilometra nga Toka, por kjo shifėr rritet gjashtė-fish nė varėsi tė shtrirjes e orbitave tė dy planetet ". Disa ekspertė thonė se pėrgjigje pėr tė gjitha ēėshtjet mjekėsore,rrezatimi ushqimit dhe problemet psikologjike,ėshtė e nevojshme pėr tė arritur atje sa me shpejtė.
Ish astronauti Franklin Chang-Diaz ėshtė duke zhvilluar njė rakete me fuqi plazme elektrik-bėrthamore,i quajtur ndryshe Rocket specifike Impulsi Magnetoplasma, ose "VASIMR")qe tė shkurtojė udhėtimin pėr 39 ditė. Presidenti Obama e ka pėrmendur sistemin e ri shtytėse,gjatė njė udhėtimi tė fundit nė Cape Canaveral.
Por, themelues i Shoqėrisė Marsiane-sė, Robert Zubrin, ėshtė shumė kritik ndaj kėtij plani, duke thėnė se ne tashmė kemi teknologjinė e nevojshme pėr tė montuar raketa ne njė ekspeditė Marsiane. Zubrin gjithashtu vazhdoi tė denoncoi te dhėnat,duke e quajtur VASIMR njė "mashtrim".
"Insistimi qė ne kemi,eshte nevoja pėr njė sistem tė shpejtė shtytės nga politikanėt qe tė mos shtyjnė ende njė mision Marsian", tha Zubrin, autor i librit te ri sė fundi tė hedhur ne qarkullim "Rasti pėr Mars".
Zubrin propozon njė fazė tė re, 18-mujor vajtje-ardhje,te nje ekspeditė Marsiane qė do tė dėrgojė atje njė vendbanim tė ekuipazhit para kohe, si dhe pajisje pėr tė prodhuar lėndė djegėse pėr udhėtimin e kthimit.
"Sfidat teknike janė shumė mė pak sot se sa ishin planifikuar ne dėrgimin e njerėzve nė Hėnė nė vitin 1961 dhe ne e bėmė atė 8 vjet mė vonė," tha Zubrin. "Kjo do tė kėrkojė punė te vėshtira, por nuk ėshtė pėrtej teknologjisė tonė, por ėshtė vetėm njė ēėshtje e fokusuar dhe ne do tė mund ta realizojmė atė nga fundi i dekadės.."
Estilen
- 1022
-
A mund te ndermerret nje mision ne Mars..?
Pyetja e madhe dhe e rėndėsishme ėshtė: a ka ardhur koha qė tė rrokim qiejt dhe si do tė ishin udhėtime tė tilla? Specia jonė ka evoluar dhe jeton nė sipėrfaqen e planetit tonė tė vogėl qė ndodhet rreth 93 milionė kilometra larg diellit.
Fatkeqėsisht, me sa dihet, pjesa mė e madhe e planetėve tė sistemit tonė diellor janė nė formė gazi tė ngrirė dhe vetėm disa syresh janė shkėmborė e tė ngjashėm me Tokėn tonė. Planeti mė pranė diellit ėshtė Mėrkuri, njė planet i vogėl dhe tepėr i ftohtė. Nė fakt, ideja e kolonizimit tė Mėrkurit pėr shkak tė kushteve tė tij aspak tė pėrshtatshme ėshtė shumė mė utopike se tė themi ideja e kolonizimit tė Venusit.
Krijimi i njė ambienti jete nė Venus do tė pėrbėnte njė sfidė kolosale dhe pjesa mė e madhe e shkencėtarėve e kanė pėrjashtuar edhe mundėsinė e njė kolonizimi tė mundshėm tė kėtij planeti. Kjo na lė me njė vendim shumė tė vėshtirė pėr tu marrė. A duhet tė vazhdojmė pėrpjekjen pėr tė kolonizuar Hėnėn tonė, apo Marsin?
Para se tė pėrfshihemi nga entuziazmi duhet tė kemi tė qartė se Hėna ka njė sipėrfaqe tokėsore sa kontinenti afrikan, ndėrsa Marsi ėshtė thuajse sa Toka jonė. Edhe nėse do tė supozonim kolonizimin e Hėnės, ajo brenda njė periudhe 10-vjeēare do tė ezaurohej dhe tė do tė mbipopullohej.
. Ekspedita e parė me njerėz nė Mars zgjat rreth 6 muaj dhe kthimi gjithashtu do tė zgjasė po kaq pėr tė mos folur pėr javėt, tė cilat ekuipazhi do tė duhet tė kalojė patjetėr nė sipėrfaqen e Marsit pėr tė bėrė logjistikėn e duhur.
Dita dhe nata kanė thuajse tė njėjtėn kohėzgjatje si edhe Toka, por ndėrkaq ka edhe njė sėrė problemesh tė tjera duke filluar nga energjia e deri tek ushqimi e pėrballimi i streseve. Nuk duket se nė sipėrfaqe tė planetit ka sasi tė mėdha uji, por nė pole ka sasi shumė tė mėdha akulli.
Aktualisht, ėndrrat pėr kolonizimin e planetėve, por edhe planet konkrete tė kėsaj ndėrmarrjeje tė jashtėzakonshme janė tė mėdha, megjithatė bėhet fjalė pėr ndėrmarrje jo shumė tė afėrta dhe ndėrkaq, nga hulumtimet e deritanishme vetėm njė gjė ėshtė e qartė: se nėse njė ditė do tė niseshim nė kėrkim tė "Amerikės" sė hapėsirės, vendi mė i mirė pėr tė kėrkuar shpėrnguljen ėshtė pa dyshim Marsi.
Fatkeqėsisht, me sa dihet, pjesa mė e madhe e planetėve tė sistemit tonė diellor janė nė formė gazi tė ngrirė dhe vetėm disa syresh janė shkėmborė e tė ngjashėm me Tokėn tonė. Planeti mė pranė diellit ėshtė Mėrkuri, njė planet i vogėl dhe tepėr i ftohtė. Nė fakt, ideja e kolonizimit tė Mėrkurit pėr shkak tė kushteve tė tij aspak tė pėrshtatshme ėshtė shumė mė utopike se tė themi ideja e kolonizimit tė Venusit.
Krijimi i njė ambienti jete nė Venus do tė pėrbėnte njė sfidė kolosale dhe pjesa mė e madhe e shkencėtarėve e kanė pėrjashtuar edhe mundėsinė e njė kolonizimi tė mundshėm tė kėtij planeti. Kjo na lė me njė vendim shumė tė vėshtirė pėr tu marrė. A duhet tė vazhdojmė pėrpjekjen pėr tė kolonizuar Hėnėn tonė, apo Marsin?
Para se tė pėrfshihemi nga entuziazmi duhet tė kemi tė qartė se Hėna ka njė sipėrfaqe tokėsore sa kontinenti afrikan, ndėrsa Marsi ėshtė thuajse sa Toka jonė. Edhe nėse do tė supozonim kolonizimin e Hėnės, ajo brenda njė periudhe 10-vjeēare do tė ezaurohej dhe tė do tė mbipopullohej.
. Ekspedita e parė me njerėz nė Mars zgjat rreth 6 muaj dhe kthimi gjithashtu do tė zgjasė po kaq pėr tė mos folur pėr javėt, tė cilat ekuipazhi do tė duhet tė kalojė patjetėr nė sipėrfaqen e Marsit pėr tė bėrė logjistikėn e duhur.
Dita dhe nata kanė thuajse tė njėjtėn kohėzgjatje si edhe Toka, por ndėrkaq ka edhe njė sėrė problemesh tė tjera duke filluar nga energjia e deri tek ushqimi e pėrballimi i streseve. Nuk duket se nė sipėrfaqe tė planetit ka sasi tė mėdha uji, por nė pole ka sasi shumė tė mėdha akulli.
Aktualisht, ėndrrat pėr kolonizimin e planetėve, por edhe planet konkrete tė kėsaj ndėrmarrjeje tė jashtėzakonshme janė tė mėdha, megjithatė bėhet fjalė pėr ndėrmarrje jo shumė tė afėrta dhe ndėrkaq, nga hulumtimet e deritanishme vetėm njė gjė ėshtė e qartė: se nėse njė ditė do tė niseshim nė kėrkim tė "Amerikės" sė hapėsirės, vendi mė i mirė pėr tė kėrkuar shpėrnguljen ėshtė pa dyshim Marsi.
Ufo
- 203
-
Re: Marsi, nje enderr per eksplorim
Sot per sot endrra marsiane ngelet prioritare per gjithe njerzimin,por per shkencetaret Marsi ngelet nje vije demarkacioni,midis arritjes dhe deshtimit,midis endrres dhe realitetit.
Me perparimin teknologjik sidomos ne elektronike dhe ne inxhinierine hapsinore,''dishepujt po rrezohen nje e nga nje nga maja e Olimpit''.
Besojme te gjithe se explorimi i metejshem i planeteve te sistemit tone Diellor dhe me tej hapsirat ne univers,brenda disa brezave do te njohi zhvillime te reja...
Me perparimin teknologjik sidomos ne elektronike dhe ne inxhinierine hapsinore,''dishepujt po rrezohen nje e nga nje nga maja e Olimpit''.
Besojme te gjithe se explorimi i metejshem i planeteve te sistemit tone Diellor dhe me tej hapsirat ne univers,brenda disa brezave do te njohi zhvillime te reja...
Estilen
- 1022
-
Re: Marsi, nje enderr per eksplorim
Se si esht duke u zhvilluar teknologjia ne pergjithsi e ne veqanti ajo astronomike Simbas disa burimeve thuhet Se nisja per ne mars do jet e mundur brenda 15 viteve te ardhshme Lusi qe sa me par te shkel kemba njeriut ne ket planet Dihet qe jet ne Mars nuk ka por se paku shpresojm te gjejm forma primitive jetsore Per disa shkenctar shpellat jan ato te cilat mund te fshehin diqka te veqant ne ket planet Shpresojm qe kjo info mos te jet genjeshter siq ishte ajo e 2010
Uliks
- 62
-
Luli
- "Duhet bredhur shumė nė errėsirė derisa tė preket drita"
907
-
Faqja 2 e 1
Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn spa_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tgl_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn xho_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sag_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kor_Hang unk unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn nno_Latn unk unk als_Latn als_Latn nno_Latn unk unk lug_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn