als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Edi Rama ka treguar se sht katolik. Gjyshin e kishte pasur ortodoks, baban katolik, gruan e ka myslimane, fmijt e par ortodoks kurse djalin vogl katolik.
“Un jam katolik se gjyshja ime donte t isha katolik edhe pse burri i saj, gjyshi im ishte ortodoks, dhe kisha nuk e miratonte martesn. Ajo i shkroi Selis s Shenjt pr t marr leje pr tu martuar me kt burr q ajo e prshkroi si ateist, megjithse ai ishte ortodoks dhe u zotua para kishs se fmijt e saj do t ishin katolik. Kshtu ndodhi. Babai im dhe fmijt e tjer ishin katolike. Kurse gruaja ime sht myslimane. Dy fmijt e mi te pare jan ortodoks kurse djali i vogl katolik. Kjo sht harmonia fetare n Shqipri”, ka treguar Rama.
Pr her t par n televizionin italian “La 7”Edi Rama, Kryeministri i Shqipris, nj vend shum afr tonit q pr 46 vjet, deri para 25 vjetsh, ishte nj vend komunist dhe tepr i izoluar. Nj vend q po ndryshon shum shpejt. sht shum interesante t ndjeksh kt ndryshim. Kurse Kryeministri, n pjesn e par t jets s tij ka nj histori shum t veant, ka qen piktor, artist, opozitar i regjimit komunist, madje sht rrahur pr vdekje pr shkak t opozitarizmit t tij. Kurse n pjesn e dyt t jets ka nj histori t ngjashme me kryeministrin ton, s pari Kryetar Bashkie i Tirans, pastaj kryetar i partis s tij dhe tani kryeministr. Ta njohim: Edi Rama.
Mirse erdht kryeministr, ju falnderoj shum q pranuat ftesn ton. Besoj se sht hera e par q merrnin pjes n programin ton. Mirmbrma (shqip). Si e thash?
Rama: Mjaftueshmrisht mir.
Pr fat t mir, ju flisni shklqyeshm italisht. Si e keni msuar italishten?
Rama: Kam pasur fatin t kem nj gjyshe q kishte rrnj italiane dhe kam qen fmij dygjuhsh.
Po n Shqipri e flasin gati t gjith italishten.
Rama: Po sepse kemi qen t izoluar pr shum vite dhe dritarja e vetme drejt bots ishte televizioni italian. Nuk dua t them RAI sepse nuk dua t t nxeh.
Po, ju keni shkruar n Twitter se do t jeni n “Invasioni barbariche” n RAI3. Nuk u fyeva.
Rama: sht m e fort se ne. Jemi rritur duke par fshehurazi RAI-n dhe prandaj pr ne t dalsh n televizionin italian sht t dalsh n RAI-n.
Po nis tani nj filmim t shkurtr q tregon se cili jeni ju, po jo aq mir sa do t na e tregoni ju, se kt do t na e tregoni ju. Por tregon cili sht stili juaj, q nuk sht stili i nj kryeministri klasik si ne e imagjinojm, madje ju kemi par edhe duke knduar “Rap”. sht vetm nj minut.
Nga kjo kuptohet se nuk sht nj stil institucional. Po ju lexoj far ka shkruar pr ju Valerio Bianchini, ylli i basketbollit italian pr t cilin ju keni br prkthyesin n vitin 1988. Shkruan pr ju: “Ishte student i arteve dhe m shoqroi te muzeu i Sknderbeut, heroit shqiptar. M bnte njmij pyetje dhe ndrronte t fluturonte prtej Adriatikut, larg diktaturs s Enver Hoxhs, i cili e mbante Shqiprin n nj lloj mesjete komuniste. Kur erdhi asti i nisjes son, Edi Rama na shoqroi dhe n sy kishte nj trishtim t madh, nj dshir t madhe pr t ardhur me ne”. A ju kujtohet ky rrfim?
Rama: Po, n mnyr t prsosur. Ishte nj ast lumturie t madhe se ishte nj periudh kur Shqipria ishte plotsisht e mbyllur. Ishim vend komunist po jo si vendet e tjera komuniste. Ata komunikonin mes tyre kurse ne ishim plotsisht t mbyllur, sepse Enver Hoxha thoshte se ishim feneri i vetm ndriues i komunizmit n bot. Kontaktet me t huajt ishin t pakta dhe t ndaluara. Kisha pr detyr t prktheja pr kampiont tuaj t Italis dhe u afrova shum me Valerio Bianchini me t cilin mbaj kontakte.
Po ju ishit lojtar basketbolli…
Rama: Po , kam qen. Sepse isha aq i gjat sa isha i detyruar t luaja basketboll n Shqiprin e asaj kohe. Jam 1,98.
1,98. far mban mend nga diktatura komuniste? Ju pyes pr kujtime personale se ather ishit djalosh.
Rama: Pr t dhn nj ide se cili ka qen regjimi komunist n Shqipri mjafton t thuash se ishte vendi i vetm ku feja ishte e ndaluar. N vitet 60 hodhn n er me dinamit 2400 kisha dhe futn priftrinjt n burg, pastaj erdhi vala tjetr kundr artit dhe kulturs bashkkohore. I gjith arti, kultura dhe letrsia e shekullit t 20 u ndalua. Pr t dgjuar Celentanon duhej t bje kujdes se mund t futeshe n burg po ta kndoje me z t lart. Ka pasur njerz q u futn n burg sepse kishin shkruar shnime t teksteve italiane. Ka njerz q tani jetojn n Itali po ather kan br vite burg. Mbaj mend nj djal q u fut n burg dhe mes akuzave ishte teksti i asaj kngs s famshme italiane “Vagabondo” t Nicola di Bari dhe n gjyq u tha se ky ishte nj mesazh i koduar pr t br vagabondazh dhe pr ta braktisur Shqiprin komuniste e pr t shkuar jasht. Ishte tradhti e lart dhe nse kapeshe n kufi n prpjekje pr t’u larguar pushkatoheshe.
Doja t’ju pyesja n ka dika q ju ka mbetur n mendje nga ajo periudh, nga ai regjim.
Rama: Nuk e di, ndoshta do t veoja mbrmjet e bukura kur lexonim libra t ndaluar ose dgjonim kng e muzik t ndaluar.
N 97-n ishit n Tiran viktim e nj agresioni q gati ju kushtoi jetn. far ndodhi dhe prse?
Rama: sht episod q bn pjes n nj koh mjaft dramatike t vendit ton pas rnies s regjimit sepse patm nj tranzicion shum traumatik. Besoj pr faktin q kishim nj regjim tepr brutal. N at koh ndodhn ato firmat piramidale q bn gjith vendin t shprthente dhe un isha pjes e nj grupi intelektualsh t pavarur q prpiqeshim t bindnim regjimin e athershm t arsyetonte, duke shkruar artikuj dhe po prgatisnim nj peticion pr t mbledhur firma pr t krkuar dorheqjen e kryeministrit t athershm, sepse ishim n mes t nj krize, q m pas erdhi dhe rrzoi..
Po kush ju sulmoi?
Rama: Nuk u mor vesh kurr kush saktsisht po ishin shrbimet sekrete t asaj kohe.
Po ju lexoj nj pjes t nj artikulli nga Roberto Saviano nga shtypi i ksaj jave. Titulli: Shqiptart n sulm. Duhet t heqim dor nga t parit e Shqipris si nj motr e vogl, t pafat e t varfr. N Shqipri sot investohet se sht nj vend q ofron mundsi t cilat nuk t’i jep dot Italia dhe q nuk do t mund t’i jap as m von. Kshtu shkruan Roberto Saviano.
Rama: Para dy vjetsh, para se t shkonim n zgjedhje e t fitonim…
Ju jeni kryeministr prej nj viti e gjysm…
Rama: Po, por para dy vjetsh erdhi n Shqipri Gianni Amelio, t cilin kam pasur fatin ta njoh n fillim t viteve 90 kur ai bri at filmin e famshm “L’America” kur shqiptart mbrrinin ktu me anije. Ai erdhi dhe kishte kt iden e filmit q nuk vinin m shqiptar n Itali, po vinte nj italian n Shqipri pr t krkuar pun. Dhe sot ka m tepr se 20 mij italian q punojn n Shqipri dhe do t thot se dika ka ndryshuar. Si ka rreth 38 mij subjekte ekonomike t themeluara e drejtuara nga shqiptart n Itali q paguajn kontribute n vendin tuaj.
Kur erdhi Matteo Renzi n dhjetor n Shqipri, ju that: Ndrmarrjet italiane duhet t vijn e t investojn n Shqipri sepse taksat tona jan 15% dhe ktu nuk ka sindikata. A ua ndjeni mungesn sindikatave?
Rama: Nuk ua ndjejm mungesn pr t qen t sinqert. Pastaj…
E thn nga kryetari i nj partie socialiste, t bn nj far prshtypjeje…
Rama: Un besoj se nuk kemi pr t’i dhn msime askujt sepse ktu ka nj tradit tjetr dhe histori ndryshe nga e jona.
Nuk ia ndjeni mungesn?
Rama: Mateo ndoshta nxehet nse m dgjon por un them PO, t gjith q duan t hapin nj siprmarrje le t vijn n Shqipri sepse kan gjithka nuk e kan ktu.
Jo t gjith t gjith, na lini ndonj..
Rama: Jo se kemi vend pr t gjith, po duhet t nxitojn pr t’i zn ato vende q kemi. Sepse mund t ken gjithka nuk e kan ktu: nj regjim fiskal minimal, pra nj taks 15% pr fitimin dhe vetm at, pastaj kontributet sociale jan t paguara nga shteti dhe kshtu me radh.
Lidhur me vitet 90 t zbarkimeve qarkullonin shum fjal stereotip pr shqiptart.
Rama: Jan po ato q qarkullonin n Amerik pr gjyshrit tuaj, apo jo? Si pr shembull, italiant, picat dhe mafia ishin disa stereotipa q nuk prkonin me realitetin po pr fat t keq kshtu vazhdoi pr vite t tra. Ndrsa sot, si e thash, ka 38 mij shqiptar q kan themeluar ndrmarrje t vogla apo t mesme n Itali dhe ka qindra mijra t tjer q punojn, jan integruar, dhe kam knaqsin t’ju them se, prej vitesh, studentt shqiptar n Itali jan studentt e huaj m t mir n Itali.
Si ka ndryshuar mnyra e t parit t Italis te ju? Si na shihni? Thuajeni pa diplomaci.
Rama: Jo se Italia na bn t ndrrojm si na bnte t ndrronim 25 vjet m par, por mbetet gjithnj nj vend q shqiptart e kan n zemr dhe pr shum arsye ndjehemi italian, edhe pse nuk jemi t veshur me Versae.
Mund t themi se ju jeni Mateo Renzi shqiptar, apo sht Renzi Rama italian?
Rama: Kam pasur fatin t bhesha kryetar bashkie para tij, edhe kryeministr para tij, por jemi njohur kur ai ishte kryetar bashkie dhe qeshim shpesh me faktin kush sht i pari apo i dyti. Kur krijova qeverin, ishte qeveria shqiptare me m tepr gra nga t gjitha qeverit e mparshme, por ai pastaj bri at qeverin q kishte 50% gra dhe kshtu ma kaloi.
far shikoni nga televizioni italian? E ndiqni ende? E ndoqt festivalin e Sanremos?
Rama: Jo, at jo. Shoh Invasioni Barbariche, pr shembull.
Po sigurisht!
Pr ta kuptuar m mir si e sheh Shqipria e sotme Italin e sotme, n finalen e Sanremos e pam nga Tirana t shtunn mbrma. Xhiruam disa komente me shikues shqiptar gjat finales. Ndiqeni se sht interesant dhe flet shum pr Shqiprin e sotme.
Jeni snob t mendur. Tani Tirana sht kshtu?!
Rama: T shihje Sanremon gjat viteve t errta ishte si t kishe para vetes zbulesn e Zotit. Tani sht kshtu.
Si ne e shikoni do t thosha se nuk ka shum ndryshim. Lidhur me ikjen e dritave q ndodhi at nat. Kemi msuar se keni vendosur ndshkime t rnda pr ata q thyejn rregullat, pr shembull, ata q nuk paguajn faturat e dritave rrezikon t futet n burg.
Rama: Jo! Ne kemi pasur nj problem shum t rnd q sht rnduar me vite, sepse shum njerz vidhnin energji, pr ta thn hapur. Kshtu i dham fund ksaj historie t gjat t shmtuar, q secili t paguaj detyrimet e tij. Nse dikush nuk paguan, ather nuk ka drita. Kaq sht e gjitha.
Ather nuk shkon ne burg.
Rama: Jo!
Kisha dgjuar kshtu. Meq folm pr anijet kemi edhe at fjaln e presidentit egjiptian q thot se n brigjet italiane mund t mbrrijn terrorist nga brigjet libiane. Si e mendoni ju kt emergjenc?
Rama: Dua thjesht t them se duke par n TV ato qe ndodhin n vendet ku ndodh ajo barbari kundr njerzimit bie ne gabimin se sht nj gj q ndodh larg e nuk t prket, po n fakt sht nj gj qe mund t’ju ndodh t gjithve edhe brenda shtpis. sht nj gj q u tregua n Paris.
Ju ishit atje, ju pam kur parakaluat.
Rama: Po, isha, pra sht e qart q ka nevoj pr nj strategji evropiane dhe pr nj projekt t vrtet. Pr shembull, kur ndodhi lufta pr t liruar shqiptart e Kosovs pati nj plan europian pr refugjatt q erdhn n Shqipri, n Itali, kudo nga pak. Kurse kta q arrijn ktu n Adriatik nuk mund t lihen aty po as t priten nga nj vend i vetm, duhet nj plan evropian. N gjith kt histori ka nj munges t fort t nj Europe strategjike.
M falni, kemi edhe pak sekonda, po dua t’ju pyes pr Europn. Kur do t hyj Shqipria n Europn q prve t tjerave sot sht e trazuar?
Rama: Dua t them vetm se m duket e pa prshtatshme q n Itali e n vende t tjera t Evropes jan kta anti-europianist, komik q flasin kundr Europs sepse Europa e Bashkuar sht zgjidhja e vetme e madhe kundr gjith ktyre krizave q riciklojn veten n forma t ndryshme. Prandaj dalja nga Europa, mbyllja n vetvete nuk t bn m t sigurt, nuk bn dobi pr brezat e reja. Kjo vetm shkon n dobi t atyre politikave q duan t friksojn njerzit pr t marr vota. E far japin si zgjidhje? T mbyllemi, t’i lem emigrantet n det, t dalim nga Euroja. Nuk besoj se problemi sht Europa e bashkuar po paplotshmria e saj. Duhet vrapuar pr ta br Europn nj vend t madh qytetrimi dhe bashkjetese mes feve.
Ju jeni shembull pr kt sepse keni bashkjetes mes feve.
Rama: Jemi shembull sepse edhe Papa Franesku zgjodhi t vinte n Shqipri pr vizitn e tij zyrtare t par n nj vend europian.
Pash nj fotografi t Papa Franeskut me djalin tuaj t sapolindur.
Rama: Po, tani im bir sht detyrimisht katolik. Po ju shpjegoj si e shohim ne fen n Shqipri, q Papa Franesku e quajti jo harmoni fetare po vllazri fetare. Un jam katolik se gjyshja ime donte t isha katolik edhe pse burri i saj, gjyshi im ishte ortodoks, dhe kisha nuk e miratonte martesn. Ajo i shkroi Selis s Shenjt pr t marr leje pr tu martuar me kt burr q ajo e prshkroi si ateist, megjithse ai ishte ortodoks dhe u zotua para kishs se fmijt e saj do t ishin katolik. Kshtu ndodhi. Babai im dhe fmijt e tjer ishin katolike. Kurse gruaja ime sht myslimane. Dy fmijt e mi te pare jan ortodoks kurse djali i vogl katolik. Kjo sht harmonia fetare n Shqipri.
Duhet ta mbyllim por do t doja edhe ndonj batut t fundit. N Itali flitet shum pr Agon Channel, ju e shihni?
Rama: Jo nuk e shoh, por sht nj fakt tjetr se nuk jan vetm italiant q duan t investojn n Shqipri n prodhim, po ka edhe artist q duan t vijn n Shqipri. Nse Simone Ventura ka ardhur ne Shqipri q do t thot se ishulli i t famshmve tani sht Shqipria jo Italia, apo jo?
Faleminderit Kryeministr dhe fat t mbar.
(gazetatema)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn deu_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn min_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn crh_Latn