als_Latn dik_Latn sag_Latn
Ndërsa supermiliarderët amerikanë i bëjnë komplimente njëri-tjetrit për zemrën e artë që kanë pas vendimit për të dhuruar miliarda dollarë për bamirësi, amerikani i thjeshtë ndodhet në një situatë më të keqe se kurrë. Një pjesë e madhe e tyre po luftojnë për mbijetesë. hendeku mes të pasurve dhe të varfërve po thellohet me shpejtësi, ndërkohë që shtresa e mesme po zhduket
Ventura është një qytet i vogël në bregdetit e Paqësorit, rreth një orë larg me makinë nga Los Anxhelosi. Shtëpitë luksoze me pamje nga oqeani i ngjiten kodrës përpjetë dhe brigjet janë të mbushura me pushues dhe lundrues. Ventura është një qytet tipik kalifornian, por përtej pamjes së bukur fsheh një tjetër realitet. Rreth 20% e banorëve të qytetit janë në rrezik që të mbeten të pastrehë.
Verën e kaluar, Ventura ndërmori një program pilot, i cili u mundësonte njerëzve që të flinin në makinat e tyre brenda hapësirave të qytetit. Një gjë e tillë është e jashtëligjshme si në Ventura, ashtu edhe në pjesën tjetër të qytetit, ku banorët janë mësuar që të shohin kamionët dhe furgonët me meksikanë që ndalojnë nëpër rrugë dhe njerëzit brenda tyre kalojnë aty një ose edhe më shumë net në pamundësi të gjetjes së vendeve të tjera për të fjetur.
Por diku nga fillimi i vitit të kaluar, banorët e Venturës e kuptuan se makinat e parkuara nëpër rrugët e qytetit të tyre nuk ishin më vetëm makina emigrantësh dhe refugjatësh, por makina në të cilat kishin filluar që ta kalonin natën banorë të qytetit, fqinjët e tyre. Po cilët janë këta njerëz që dikur banonin në shtëpi dhe tani mund tia lejonin vetes vetëm të fusnin kokën në makina për të kaluar natën? Ata janë të varfrit e rinj. Janë njerëz që as në makthet e tyre më të çmendura nuk e kanë çuar ndër mend që një ditë do të ndodhte ajo që po përjetojnë, pra që do të mbesnin pa shtëpi dhe do ta kalonin natën nëpër makina. Janë njerëz që jo shumë kohë më parë kishin shumë para, por që sot janë të pastrehë.
Bëhet fjalë për një kategori njerëzish gjithnjë e më të madhe, jeta e të cilëve u rrënua nga kriza financiare, një kategori njerëzish që veç të tjerash e kanë shumë të vështirë të gëlltisin krenarinë e dikurshme. Për pak kohë u duk se Amerika po dilte sërish e paprekur nga kriza më e rëndë ekonomike pas viteve 30 që përjetoi vendi me fillimin e vitit 2008. U duk se energjitë e munguara po riktheheshin, siç kishte ndodhur edhe me krizat e mëparshme. Qeveria po njoftonte shifra optimiste të rimarrjes së vetes, madje duke filluar që me fillimin e vjeshtës së kaluar, shumë më shpejt nga sa pritej. Bankat, në kaos deri në atë moment, po i riktheheshin fitimit të miliarda dollarëve, kompanitë dhe korporatat po raportonin një rritje të ndjeshme të të ardhurave dhe të eksporteve dhe tregu i aksioneve ishte rikthyer thuajse në nivelet e para krizës. Edhe numri i miliarderëve u rrit me 17% në vitin 2009.
Dy javë më parë, themeluesi i Microsoft, Bill Gates, dhe 40 miliarderë të tjerë u zotuan se do të dhuronin të paktën gjysmën e pasurive të tyre për bamirësi. Disa do ta bëjnë këtë në të gjallë, ndërsa të tjerë e kanë lënë këtë akt bujar për pas vdekjes. Po a mund tia lejojë vetes Amerika në këto kushte largimin e miliarda dollarëve me një të rënë të lapsit?
Gates mund të shihet edhe nga një këndvështrim tjetër, përveçse atij bamirës. Për shembull, mund të mendohet se ai është duke e bërë gjithë këtë zhurmë thjesht për përfitime reklamimi. Dhe kjo në një vend si Amerika, ku super të pasurit e kanë ndjerë se ata kanë qenë të vetmit që kanë përfituar nga kriza, por nga ana tjetër ata e ndjejnë edhe se pakënaqësia e njerëzve ndaj një situatë të tillë është shumë më e madhe nga sa mendonin. Dhe mbi të gjitha, gjithnjë e më tepër amerikani i thjeshtë po kthehet kundër atyre që janë në krye të vendit. Por ndërsa shifrat kanë folur për rimëkëmbje të vendit, e vërteta reale është ndryshe. Për ata që prekin realitetin përditë, vendi po e rimerr veten shumë ngadalë nga kriza. Sipas disa ekspertësh, ekonomia amerikane do të mbetet e dobët për shumë vjet akoma dhe pavarësisht programeve qeveritare të ndihmës, ditët e mira janë larg e mbi të gjitha ajo që vërtet ka nisur të mungojë është shpresa.
Por për disa të tjerë as kjo nuk është situata reale. Sipas tyre, gjërat po përkeqësohen me një ritëm shumë të shpejtë. Sipas një sondazhi të fundit, 70% e amerikanëve besojnë se recesioni është ende në kulmin e tij dhe nuk ka asnjë shenjë përmirësimi. Dhe këtë herë nuk janë vetëm të varfrit ata që janë në shënjestër të sulmit, siç ndodh zakonisht në periudha recesioni. Këtë herë recesioni po prek edhe njerëzit e shkolluar dhe të arsimuar, që deri para krizës kishin një pagë të mirë dhe një standard jetese mesatar. Janë njerëz që kanë bërë pjesë në atë që quhej si shtresa e mesme dhe që aktualisht ndihen më të kërcënuar se kurrë dhe kjo për herë të parë në të gjithë historinë e vendit. Katër në dhjetë amerikanë që e konsiderojnë veten pjesë të kësaj shtrese kanë frikë se herët apo vonë do ta humbasin statusin që kanë.
Në një artikull të fundit, në një gazetë të përditshme amerikane, lexuesit iu paraqitën 25 statistika që provojnë se shtresa e mesme është goditur për vdekje në Amerikë. Një tjetër gazetare e famshme amerikane, Ariana Huffington, paralajmëroi se Shtetet e Bashkuara rrezikojnë që të shndërrohen në një vend të botës së tretë. Në fakt, Shtetet e Bashkuara të përfshira nga një sërë krizash të rënda, duke filluar nga ajo e pasurive të patundshme e deri tek ajo financiare, të cilat ende nuk kanë përfunduar, kërcënohen nga një Epokë e Akullit social, madje e formës ndër më të ashpër e paprovuar në ndonjë vend të botës që pas periudhës së Depresionit të Madh.
Shtetet e Bashkuara po përjetojnë një problem të madh me papunësinë, një nga plagët më të rënda të vendit që është në fazën më të rëndë që pas Luftës së Dytë Botërore. Numri i të papunëve afatgjatë është 3 herë më i madh se gjatë krizave të së shkuarës. Thuajse një vit pas përfundimit zyrtar të krizës dhe recesionit, në Shtetet e Bashkuara ka 9.5% të papunë. Por kjo është thjesht një shifër zyrtare, sepse në fakt realiteti është shumë më i keq.
Shumë njerëz kanë humbur punëtorët që i kanë pasur me kohë të plotë dhe jetojnë vetëm me qindra dollarët e fituar me punët me kohë të pjesshme. Edhe në vetë raportin e Departamentit Amerikan të Bujqësisë shënohet se pasiguria e amerikanëve për çështjet e ushqimit është duke u rritur dhe se 50 milionë amerikanë nuk arrijnë që të blejnë dot mjaftueshëm ushqim për të pasur një jetë të shëndetshme. Një në tetë amerikanë të rritur dhe një në katër fëmijë jetojnë aktualisht me ndihma qeveritare. Për hir të së vërtetës, këto janë shifra jashtëzakonisht të pabesueshme për një vend që konsiderohet si vendi më i pasur në botë.
Ajo çka është më e keqja, është humbja e ëndrrës dhe e shpresës, mbi të gjitha asaj që konsiderohej si ëndrra amerikane, pra ideja që në këtë vend çdo gjë është e mundur dhe plotësisht e realizueshme. Sipas shifrave të fundit, qytetarët amerikanë që vazhdojnë të jenë optimistë janë gjithnjë e më të pakët dhe pjesa më e madhe mendojnë se e ardhmja e fëmijëve të tyre do të jetë më e vështirë se ajo e tyrja.
Shumë amerikanë po kuptojnë se për ta ëndrra amerikane ka qenë në fakt së fundmi më tepër një makth amerikan. Ata përballen me një realitet të egër dhe të hidhur përditë dhe me një mundësi që zvogëlohet pa reshtur për tu punësuar.
Muajt e fundit ka pasur sipas shifrave zyrtare një përmirësim shumë të vogël të parametrave ekonomikë, por për sa i takon shtimit të vendeve të punës, as që bëhet fjalë. Bumi i madh në aksione dhe në pasuri të patundshme, mania e madhe që kishin të gjithë për të marrë borxhe dhe hua pa kriter dhe shpenzimet e stërmëdha e konsumi i shfrenuar kanë fshehur për një kohë të gjatë në Shtetet e Bashkuara faktin se pjesa më e madhe e amerikanëve nuk kanë përfituar në fakt asnjë benefit nga rritja ekonomike e 30 viteve të fundit. Në vitin 1978, mesatarja e të ardhurave për frymë në Shtetet e Bashkuara ka qenë 45.879 dollarë. E njëjta shifër vlen edhe për vitin 2007. Në këto rrethana lind pyetja: Ku ka shkuar gjithë paraja e madhe që ka qarkulluar? Ku kanë shkuar të gjitha fitimet gjigande të korporatave, kompanive financiare dhe 110% e rritjes së prodhimit kombëtar bruto të përftuara këto 30 vitet fundit? Përgjigjja është e thjeshtë: në duart e një pakice njerëzish, atyre që kanë pasur gjithmonë paranë e madhe.
Ndërsa 90% e amerikanëve kanë parë vetëm një rritje modeste të të ardhurave të tyre. Që nga viti 1973, të ardhurat thuajse janë trefishuar për ata që mund të konsiderohen amerikanë të shtresës së lartë. Në vitin 1979, një e treta e pasurive të vendit shkoi në xhepat e 1% të shoqërisë amerikane, pra të super të pasurve. Në vitin 1950 mesatarja e shefave ekzekutivë të korporatave amerikane fitonin 30 herë më shumë se punëtori i thjeshtë. Ndërsa sot një shef fiton 300 herë më shumë sesa një punëtor, pra një shifër shumë më e madhe. Sot në duart e 1% të amerikanëve ndodhet 37% e pasurisë së vendit. Pabarazia e të ardhurave në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është shumë më e madhe sot sesa në vitin 1920, por ndryshimi është se askujt nuk i ka shkuar ndër mend që të bëjë krahasime, sepse krahasimi është vërtet i frikshëm. Në Amerikë, tregu i lirë është mbreti dhe njerëzit me të ardhura të pakta, deri më tani, kanë fajësuar veten për situatën ekonomike.
Ata që bëjnë para të madhe duartrokiten dhe bëhen shembuj për të gjithë. I vetmi problem është se në Amerikë janë të pakët ata që kanë qenë të ndërgjegjshëm për faktin se ëndrra amerikane vlen vetëm për 1% të ekonomisë, jo për pjesën tjetër të popullsisë. Deri më tani politikanët kanë dështuar në gjetjen e zgjidhjeve për krizën sociale. Uashingtoni është ende në pritje të vendeve të punës, të cilat nuk duken as në horizont. Presidenti Obama dhe administrata e tij duket se i kanë bazuar shpresat e tyre në nocionin se Amerika vetiu do të vijë sërish në binarë të mbarë, madje duke vazhduar të njëjtën linjë si më parë, atë të shpenzimit të parave, pra konsumimit. Por edhe pse shefi i Rezervës Federale, Bernake, vazhdon që të pompojë dollarë në treg, deficiti buxhetor tani ka arritur shifrën e frikshme të 1.4 trilionë dollarëve dhe përpjekja e tij nuk mund të quhet veçse një dështim i radhës për Bankën Qendrore Amerikane.
Problemi është se amerikanët nuk shpenzojnë më sepse nuk kanë kursime dhe rroga të sigurta. Në disa raste, shtëpitë e tyre kanë humbur gjysmën e vlerave dhe ata nuk kualifikohen për të përftuar kredi me interesa të ulëta. Amerikanët po bëjnë gjithnjë e më pak para dhe kjo ka reduktuar edhe aftësinë e pagesës së taksave. Për shkak të mungesë gjithnjë e më të madhe të kursimeve, amerikanët kanë filluar që të marrin borxh për të mbuluar gjithë morinë e shpenzimeve që kanë, përfshi shkollimin, kujdesin shëndetësor dhe konsumin e përditshëm. Shumë njerëz po mbyten nga pesha e borxheve. 61% e amerikanëve nuk kanë më rezerva financiare dhe mbi të gjitha nuk kanë më shpresë. Dhe kjo është humbja më e madhe. (shqip)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn