als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Nė mesin e personaliteteve tona tė rezistencės kombėtare, tė arsimimit tė brezave, tė kulturės dhe diturisė, njė vend me rėndėsi zė edhe i burgosuri politik, mėsuesi e atdhetari i paharrueshėm, Destan Sejdi Bajraktari. Veprimtaria e tij nė dobi tė kombit e Atdheut ishte alfa dhe omega e interesimeve dhe tėrė pėrkushtimi i tij jetėsor. Me shembullin e tij jetėsor, nė rezistencė kundėr pushtuesit serb, punėn nė arsim dhe pėrkushtimin pėr trashėgiminė popullore, Destan Bajtaktari zė njė vend tė merituar nė historinė tonė mė tė re tė kulturės kombėtare dhe jo vetėm tė asaj....
Destan Bajraktari u lind nė Therandė (ish- Suharekė) mė 17 prill tė vitit 1930, nė njė familje me tradita tė larta atdhetare. Babai i tij, Sejdi Bajraktari dhe gjyshi e stėrgjyshėrit ishin prijatarė nė luftė pėr liri tė tokave shqiptare nga pushtues tė shumtė, si edhe kishin rėnė dėshmorė nė kėto luftėra. Destan Bajraktari ishte i pėrndjekur politik dhe i atakuar nė vazhdimėsi nga UDB-ja serbe dhe SUP-i serb nė Kosovė. Ishte edhe i burgosur politik prej viti 1959 si anėtar i NDSH-Grupi i Suharekės. Destan Bajraktari Shkollėn fillore e kreu nė vendlindje, nė Therandė, Pro-gjimnazin e Ulėt nė Prizren, Shkollėn Normale nė Gjakovė dhe Fakultetin Filologjik-Dega Gjuhė dhe Letėrsi Shqipe nė Prishtinė. Ėshtė sinonim dhe kurorėzim i traditės atdhetare tė familjes sė tij dhe ndėr intelektualėt e parė tė komunės sė Therandės.
Destan Bajraktari pas kryerjes sė Shkollės Normale nė Gjakovė nė vitin 1949-1950, kthehet nė vendlindje, nė Therandė, me ėndrrėn e madhe tė hershme qė tė bėhej mėsues i popullit tė trevės sė vet. Aso kohe nė Therandė dhe pėrgjithėsisht nė Kosovė ndihej nevojė e madhe pėr mėsues tė diplomuar shqiptarė, por pėrkundėr kėsaj Destan Bajraktari kishte pasur probleme tė shumta qė tė punėsohej si mėsues se Fronti Popullor dhe UDB-ja serbe nė Therandė i kishin thėnė se ishte i familjes nacionaliste. Megjithatė, pas shumė mundimesh, emėrohet mėsues nė Gjimnazin e Ulėt tė Therandės, mė vonė i emėruar si Shkolla Tetėvjeēare Vllaznim Bashkim, tani 7 Marsi, ku jep mėsim nė klasat e larta, me ndėrprerje, deri nė vitin 1959. Ishte mėsuesi i parė me diplomė nė komunė tė Therandės dhe ishte njė arsimtar i palodhshėm pėr edukimin e gjeneratave tė reja. Vizitonte tė gjitha lagjet e Therandės, shtėpi mė shtėpi, si edhe tė gjitha fshatrat, duke ecur tė shumtėn e rasteve edhe kėmbė, pėr ti bindur prindėrit pėr rėndėsinė e shkollės shqipe. Fjalėt e tij kudo qė kishte shkuar ishin respektuar dhe vlerėsuar si tepėr tė nevojshme dhe tė rėndėsishme. Pasi i kishte bindur prindėrit qė ti dėrgonin fėmijėt (djemtė) e tyre nė shkollė, Destan Bajraktari kishte bėrė ēmos edhe pėr hapjen e internatit nė Therandė, ku do tė strehoheshin nxėnėsit e fshatrave pėr tu shkolluar. Rėndėsi e veēantė pėr Destan Bajraktarin kishte qenė edhe pėrfshirja e vajzave shqiptare tė trevės sė Therandės nė shkollė, jo vetėm deri nė katėr klasė, por edhe nė tetėvjeēare e edhe mė lartė. Ishte angazhuar dhe kishte arritur qė ti pėrfshijė nė klasėn e pestė tė gjitha vajzat e Suharekės, qė e kishin kryer klasėn e katėrtė, si edhe ato tė fshatrave. Si njeri i ngritur ishte i vetėdijshėm se pa arsimim tė femrės shqiptare nuk do tė ketė as pėrparim tė kombit shqiptar, duke thėnė se pėrkushtimi pėr komb e atdhe ėshtė edhe shkollimi i vajzės shqiptare. Mbi bazėn e kėsaj Destani mė vonė do ta shkruajė edhe poemėn: Mos i pengoni shqipet tona, ku e porosit popullin e vet qė tė mos pėrdorė dhunė mbi dhunė, se dhuna ėshtė e keqe dhe na kthen nė kohė tė mugėta si popull.
Suksesi i tij nė zhvillimin e procesit mėsimor dhe aktiviteti i gjithmbarshėm i tij me popullatėn shqiptare kishte filluar qė ta pengojė udhėheqjen serbė nė Therandė. Nė njė rast Jova Shotra, funksionar i lartė i Kosovės sė atėhershme (krahinor) i kishte thėnė nė Komitetin Komunal tė Therandės, si nė tė ngėrmuar Destanit, se: Kush je ti bre qė po mundėsh qė tė kesh mė shumė sukses nė masė se sa komunistėt e mi?! Kur Destani i kishte thėnė se komunistėt e tu po tė shėrbejnė ty e jo popullit tė vet, Jova gati ishte ēmendur dhe pėr kėtė edhe e kishte pėrcjellė tėrė kohėn pėrmes agjentėve tė vet, qė ta njollosnin dhe ta keqtrajtonin. Pėr virtytet e vazhdueshme atdhetare, arsimore, folklorike dhe shkrimore regjimi totalitar serb nė Kosovė e shpall person tė rrezikshėm dhe pas shumė pėrgjimesh sekrete edhe e burgosin mė 1959, duke e dėnuar me 5 vjet e gjashtė muaj burg. Gjatė burgosjes, pos maltretimeve tė shumta fizike e psikike qė ia bėjnė, ia marrin edhe bibliotekėn personale shumė tė pasur, por edhe tė gjitha shėnimet folklorike prej dhjetėra fletoresh, si edhe tri fletore tė mėdha me shkrime poetike. Pas daljes nga burgu Destan Bajraktari ishte sėrish nė njė lloj burgu tjetėr, se lėvizjet e tij ishin shumė tė kufizuara dhe tė pėrcjella vazhdimisht nga UDB-ja dhe nga SUP-i serb nė Therandė. Torturimet e vazhdueshme psiko-fizike i krijojnė pengesa tė shumta nė jetė si intelektual dhe si shqiptar dhe nuk do tė pushojnė asnjėherė gjatė gjithė jetės sė tij, se:
- Nuk e pranojnė nė punė nė vendlindje dhe as kurrkund nė Kosovė dhe pėr njė kohė tė gjatė mbetet pa punė, qė ishte njė goditje shumė e rėndė pėr tė dhe pėr familjen e tij.
-Qė tė mos dorėzohej para vėshtirėsive tė shkaktuara, por edhe pėr shkak tė kushteve ekonomike, detyrohet qė tė kėrkojė punė nė Maqedoni. Atje shkon ilegalisht nė gusht tė vitit 1963, pas tėrmetit tė madh nė Maqedoni, ku do tė punojė njė vit si mėsues nė Draēevicė dhe tri vjet nė fshatin Krushopek tė rrethit tė Shkupit.
-Pas rėnies sė Rankoviqit, Destani kthehet sėrish nė vendlindje dhe mezi qė e pranojnė nė punė nė vitin 1967 si arsimtar i gjuhės shqipe nė Duhėl tė Therandės, ku punoi dy vjet.
-Nė vitin 1969, pas shumė peripecive, punėsohet nė Shk. Fill.Emin Duraku tė Prishtinės, ku edhe ishte vendosur me familje. Pranimi si mėsimdhėnės nė kėtė shkollė e ka historinė e vetė tė konsideratės dhe tė sakrificės sė madhe qė kishte bėrė kolektivi i respektueshėm i kėsaj shkolle nė krye me drejtorin e shkollės, Habib Berisha.
- Mė 1973, me Letrėn e Byros Ekzekutive dhe tė shokut Tito organet partiake nė pushtet e largojnė nga procesi mėsimor si tė papėrshtatshėm pėr edukimin dhe arsimimin e brezit tė rinjė. E caktojnė bibliotekar nė tė njėjtėn shkollė, ku do tė punojė deri nė pensionimin qėllimisht tė parakohshėm, mė 1991. Mė 28. 04. 2004, drejtoria e Shkollės Fillore Emin Duraku Destan Bajraktarit i ndanė: Mirėnjohje pėr kontributin e dhėnė nė arsim.
-Mbi 30 vjet u pėrballė edhe me sėmundjen e diabetit, shkaktuar nga torturimet e tmerruese nėpėr burgjet serbe.
Veprimtaria folklorike e Destan Bajraktarit:
-Destan Bajraktari ėshtė folkloristi i parė i anės sė Therandės dhe i pari nė trevat shqiptare nė mbledhje tė fjalėve tė urta dhe tė thėnieve popullore.
Me njė punė tė tillė ishte marrė qė nga viti 1950 dhe ka shėnuar materiale tė ndryshme tė folklorit tonė burimor, por fatkeqėsisht organet policore serbe, me rastin e burgosjes ia kanė marrė dhjetėra fletore dhe ia kanė zhdukur. E njėjta gjė i ka ndodhur edhe gjatė luftės tremujore tė vitit 1999 nė Kosovė, kur ushtria serbe e kishte bėrė shtab ushtarak shtėpinė e tij nė lagjen Taukbahqe nė Prishtinė, dhe ia ka zhdukur bibliotekėn dhe shtatė pėrmbledhje folklorike nė dorėshkrim.
-Nė shenjė nderimi pėr punėn me pėrkushtim nė folkloristikėn shqiptare Destan Bajraktari ėshtė pranuar anėtar i rregullt i Shoqatės sė Folkloristėve tė Kosovės qė nga viti 1983-1984.
-Destani i botoi me mjete tė veta financiare kėto vepra folklorike:
1. Fjalė tė urta dhe thėnie populloreShėnuar nė Podrime, 1974 (10.905 njėsi)
2. Fjalė tė urta dhe thėnie popullore shqipe, mė 1994, me 42.525 njėsi
3. Kėngė popullore vajzash, botuar mė (2001)
Kėto pėrmbledhje folklorike janė margaritar tė folklorit tonė tė pasur dhe burimor, qė nuk e kanė as popujt e mėdhenjė me tradita shumėshekullore shkrimi. Ky material, pėr kohėn kur ėshtė botuar ishte mė vuliminozi dhe mė i pasuri se e gjithė lėnda e traditės sonė folklorike qė nga koha e Frano Bardhit mė 1635.
-Ishte edhe bashkėpunėtor i jashtėm i Institutit Albanologjik qė nga themelimi i tij mė 1953, ku kishte dėrguar material tė shumtė foklorik, me dhjetėra fletore shumėfletėshe tė shkruara tė gjitha me dorėshkrim tė lexueshėm dhe tė bukur.
-Destan Bajraktari ka nė dorėshkrim anekdota, fabula, tregime dhe fjalor fjalėsh tė rralla, qė presin dorėn e mbarshtrimit dhe tė botimit tė organizuar institucional. Edhe librat e botuara tė tij presin ndonjė ribotim tė mundshėm, gjithashtu institucional, pasi tė gjitha janė tė botuara me mjete financiare vetanake tė autorit.
- Pėrmbledhja Kėngė popullore femrash - shėnuara nė Karshijak tė Maqedonisė dhe pėrmbledhja Tregime populloreshėnuar nė rrethin e Suharekės e kanė fituar shpėrblimin e dytė nė Konkursin Letrar tė Institutit pėr Folklor tė Maqedonisė.
-Destan Bajraktari ka shkruar edhe tekste shkollore, si Fletorja ime e punės pėr kl. e IV (1972), (bashkautor me Habib Berishėn).
- Ėshtė anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve tė Kosovės.
- Ėshtė anėtarė i Shoqatės Mbarkombėtare tė Shkrimtarėve pėr fėmijė, nė Tiranė,
me nėnshkrim tė Odhise Grillos.
- Destan Bajraktari ka mirėnjohje tė shumta pėr kontributin e dhėnė nė arsim, nė forklor,
dhe nė letėrsi.
Theranda e nderon postmorrtum Destan Bajraktarin
- Nė shėnim tė ditės sė ēlirimit Theranda e nderon postmorrtum me:
1.Mirėnjohje pėr kontributin e dhėnė nė folklore (20060
2. Mirėnjohje me titullin mė tė lartė: Emblema e artė pėr vepėr jetėsore (2010).
-Nė vitin 2010 Komuna e Therandės (Suharekės), njė shkollė tė re nė Therandė e emėron:
Shkolla Fillore dhe e Mesme e Ulėt Destan Bajraktari
Veprimtaria poetike e Destan Bajraktarit:
-Destan Bajraktari radhitet ndėr poetėt e parė tė Kosovės, qė shkroi volume tė tėra librash me poezi sonetike, qė janė si krijimtari e rrallė dhe e vėshtirė nė letrat shqipe. Tė gjitha vjershat e tij pėr tė rritur janė me pėrmbajtje tė kuptueshme pėr ēdo lexues dhe me stil e me fjalor tė afėrt. Shkroi edhe shumė vepra poetike pėr fėmijė
Nga veprimtaria poetike Destan Bajraktari i ka tė botuara 32 vepra pėr tė rritur dhe pėr fėmijė, me motive patriotike, shoqėrore, sociale, dashurie etj.
Veprat e botuara pėr tė rritur (sonetė) janė kėto:
1. Pėrmendore tė sė kaluares(1994)
2. Lule e gjemba (1994)
3. Pėrpjekjet tona (1995)
4. Ndodhi nė stuhi (1995)
5. Vlime e qėndrime (1995)
6. Brengat e jetės (1996) (1996)
7. Koha e bėnė tė veten (1997)
8. Ngjarje tė paharruara (1997)
9. Qėndresa ( 1998) (1998)
10. Gardhina (1998) (1996)
11. Trimat i nxjerrė koha e vet (1998)
12. Drita ka nisur tė dale (1999)
13. Shqiponjat hapėn krahėt (1999)
14. Tė pėrzėnėt (2000)
15. Trojet e rrėnuara (2000)
16. Qiell pa diell (2000),
17. Trysni e paparė mbi kombin shqiptar (2002)
18. Ardhacakėt e ikur (2003)
Veprat e botuara pėr fėmijė janė:
1. Kur piqen qershitė (1997)
2. Ecje dhe ngecje nėpėr shtigje (1999)
3. Zemrat e shqetėsuara (2000)
4. Lazdrimet fėmijėrore (2000)
5. Shfaqja e madhe nė pyje e livadhe (2000)
6. Zėrat e kėndshėm (2001)
7. Lulet e kopshtit tim-----(2003)
8. Sythat e ēelur -----------(2003)
9. Lulet e njoma ---------(2004)
10 Mali nga i cili rrjedh uji nė dy dete (2004)
11 Gjėra tė ngjara dhe tė pangjara ( 2004)
12. Kėndon bilbili (2004)
Duke iu referuar fjalėve tė ish kryetarit tė Lidhjes sė Shkrimtarėve tė Kosovės, z. Adem Gashi, me rastin e mbledhjes komemorative pėr vdekjen e Destan Bajraktarit, mė 28. 02. 2005, po citojmė: Destan Bajraktari shkroi aq vepra, sa kishte edhe vjet .
Kontribut tė theksuar Destan Bajraktari ka dhėnė edhe nė pajtimin e gjaqeve dhe tė hasmėrive tė shumta ndėr shqiptarė.
Destan Bajraktari vdiq, nė Prishtinė, nė moshėn 75 vjeēare nga njė sėmundje e rendė.
Kryetarja E KOSOVĖS ATIFETE JAHJAGA
NĖ VAZHDĖN E AKTIVITETEVE PĖR SHĖNIMIN E
GJASHTĖVJETORIT TĖ PAVARĖSISĖ SĖ KOSOVĖS ,
MĖ 17. 02. 2014 DEKOROI ATDHETARIN, PROFESORIN, FOLKLORISTIN DHE POETIN DESTAN SEJDI BAJRAKTARI
MEDALJA PRESIDENCIALE E MERITAVE.
( Naxhie B. Doēi)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn mri_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn cat_Latn swh_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn isl_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn ilo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ltz_Latn