als_Latn dik_Latn sag_Latn
SHQIPONJA AXHAMI
(cikël poetik)
KRAH I THYER ZOGU
Cikël poetik nga vëllimi “Udha e Zogjve” të poetës Shqiponja Axhami, botuar nga Shtëpia Botuese “Klubi i Poezisë”, në Tiranë, 2015.
Nga Rexhep Shahu
Poetja Shqiponja Axhami është një zë i rrallë në poezinë shqipe, i panjohur apo i mbuluar deri më tani nga poezia tallava dhe e shpikur. Korit të zogjve të qiellit i shkon mrekullisht kënga dhe zëri i saj, pasi nuk ngjan me asnjë nga zërat e shumtë dhe i shton ngjyrë qiellit të poetëve të vërtetë, i shton timbër të ri, drithërimë të re, vibrim të ri.
Poezia e saj është metaforë e beftë, ngazëllyese, origjinale. Kjo poezi jeton e fluturon larg në krahë zogjsh që mezi mbajnë dhimbjen në krahët e tyre ndërsa udhëtojnë drejt mallit për të ardhë a për të ikë drejt paqes së mbytur në ankth, drejt paqes që i kanë vu litarin në qafë e thikën në shpinë, loton në petale lulesh në mëngjese dielli, shkilet dhunshëm me këmbë vërbimi që rendin nëpër eshtra ëndrrash, drithëron zemrën nga mungesa e dashurisë, krijon statuja të gjalla malli për dashurinë, dhemb deri në asht të shpirtit ikjen e të dashurve…
Ndjeshmëria është tejet e lartë. Vargu i saj është tel i tendosur. Ajo nuk e njeh poezinë e mendjes pasi të gjitha i ka poezi zemre dhe zemra nuk i mban vetëm për vete të rrahurat e saj.
Poezia e Shqiponja Axhamit mund të duket e ngjashme me çdo poezi të bukur të poetëve më të njohur, por ajo është krejt krejt vetja e saj, është poezia e tokës së saj, e malit të saj Gjallicë në prehër të të cilit përkundet e rritet, mal që mban gjallë rrënjët e ëndrrave, është poezia e dy Drinave të saj, të bardhit e të ziut, bekimit e mallkimit.
Gjithë librat që shkruhen në poezi a prozë magazinohen në biblioteka dhe përfundojnë në rafte ku rrallë ndonjëra ka fatin të rimerret në dorë.
Poezia e Shqiponja Axhamit besoj nuk do të ketë fatin e librave që s’u hapen kapakët dy herë. Jo. Kjo poezi do të pranohet me deshirë nga lexuesi, nëse do të njihet me të, nëse nuk do ta pengojnë librat e paduhur që rendin pa turp drejt lexuesit që ta neverisin domosdoshmërit atë e ta bëjnë, siç po ndodh, të mos prekë libër me dorë.
Është ndër rastet e rralla kur e kam të vështirë të zgjedh një cikël nga një libër 240 faqësh me poezi, sepse sejcila më duket më e bukur se e bukura. Si mbledhësi i perlave, që ia kthente të gjitha detit, unë do të doja që gjithë poezitë e librit “Udha e Zogjve” të poetës Shqiponja Axhami, t’ia hidhja në dorë çdo lexuesi që di të mrekullohet.
***
Ku di vdekja ç’është dashuria
që të dashka më shumë se unë…
***
Mos fol,
por mësohu të duash sa unë.
BUKË TË VOGLA DËSHIRE
Jam skllav i shitur lirë
më blatoni pak liri
qoftë qefini im liria.
Atë ditë do t’ua kthej devenë e humbur
që kthen shkretëtirat në trëndafila
pemë blu do bëj krahët
të mbaj pa vdekur mijra gojë zogjsh
që ju të zgjoheni me këngë.
Skllavëritë po kthehen në sy fëmijësh
e në përrenjtë e shterrur
hëna do të bjerë mbi supe të dashuruarish
duke bërë bukë të vogla dëshire.
SHPIA JONË
Shpia jonë ashtë n’lulnajën që fle butë n'zemër t'malit
n’at lulnajë që mban ngrohtë qengjin e porsalindun.
Shkilet vetëm nga shputat e zbathuna
t’kambve t’vashave,
që vijnë netve si ylbere e kërcejnë
për hanën që nusnohet me vetin në ftyrën e liqenit
që na mban her’ mbuluem, her’ shpluem
sa vashat qeshin me ne duke na mbulue me lule.
Shpia jonë
Ka kohë na thrret nëpër tinguj të ujshëm,
me shkue me pshtue, qingjin e rradhës
mbetun vetëm.
GOJËT E ZOGJVE
Një ditë kanë me u lutë gojët e zogjve
me fjalë njerëzish
për nusen që mbet përroit
te kërkue duvakun për bariun e humbur.
Atëherë trungjet do bëhen fyej
gjethet lundra.
Oh deti i lumnisë
do t’përqafojë hapat e tij
ardhur mbi vesë.
KA RA MBRAMJA
Tani ka ra mbramja i largëti im
kam me të dashtë shumë më tepër.
Që je kështu i largët
ti vjen duke më kujtue pyllin
që ulëron lindjen e të gjitha guximeve.
Vjen butë duke më kujtue të gjitha detet
duke më lëshue si floknajë prej ajri nëpër gjinj
të gjitha udhët që s’i shkela.
Kam me të dashtë shumë ma tepër i largëti im!
Ti je bindja për të besuar n’zgjimin e t’nesërmes
se ndoshta në tehun tim t’dritares
ka me lëshue një klithmë kange
BABËS
Tash po më dalin para sysh
dy gishta t'zverdhuem nga cigarja
si dy gjethe të fundit të asaj vjeshte që ike
s’di se ku, në luginën e gënjeshtrave
të quajtur vdekje.
E tash po duhet me zbritë qindra herë
me m’i numrue fajet si tespije t‘këputuna
me e bind Zotin me më falë dhe një herë.
Babë, ne s’e premë arrën e madhe
as kullën e vjetër s’e shembëm.
Por unë e di, t’asht’ mërzit’ kutia e duhanit
mbet pa çelë në odën e miqve
ku filxhanet çohen si ksula e knojnë kangë dasmash.
Babë,
tash sofra jonë me gozhdë të hekuna
ka ra përmys.
Mbi të ulet noj cigane e mashtron nuset
te ua lexue dorën
edhe tepsia me gërmat e tua asht ngul në lule
duke dëshmue ernat e ftohta.
Teshat tona të grisuna
janë veshë plisave të arës
e ngjajmë si t'jemi t’kthyer.
Babë,
ti prapë shkon e vjen
nga lugina e vdekjes
me na pajtue idhnimet
me na thanë se e teprum me pije.
Lodhesh te na mbledhë
e ti prapë qesh me buzën t’nxime nikotine.
A s’ke pak ma shumë kohë me nejt,
ta marojm lojën e filxhanve
të kësaj jete të etshme.
Në luginën e rrejshme t’vdekjes
po çojmë ciganen mashtrueshëm
t’ua lexoje dorën djajve.
Babë
t'thirri shpesh netëve.
GJITHË JETËN
Unë kam me marrë gjithmonë
udhën e kthimit
edhe pse në mes të saj
kam me mbetë hutueshëm
si zog i rënë foleje.
Aty kam me pritë muzgun
si plakun e moçëm
me ma tregue se n'cilën derë
fle andrra e plakun
te tjerrë gërshetat e kujtimeve.
E më pas do t’iki
te trazue pluhnat e idhnimit
e te i kthye n’trëndafila malli.
Unë kam me marrë gjithë jetën udhën e kthimit.
NË BREG TË LANËS
Një plak thatim peshon njerzinë
cigania i lexon dorën një kusari
kali i një karroce të vjetër
kërcënuese e një epoke
lëshon bajgën
nëpër të cilën ecën.
Gjithsesi, një brumbull
kërkon dritën.
Dhe pse tymnaja e makinave
vdes fytyra lulesh,
nëpër petale tërfili
dridhen instikte evolucioni.
ZOGJTË I DUAN NISJET
Asgjë nuk është si më parë
qyteti ka veshur rrobat prej dëbore.
Në stacione si këpucë të hedhura
pështyhen takimet e turpshme.
Fundja, çdo herë do ketë një herë tjetër.
Gjethja bie jo se mbaron një stinë
por se fillon një stinë tjetër.
Zogjtë ngarkohen me frymë
jo se i kanë frikë shirat
por se i duan nisjet.
Diku është prapë dielli.
Bleta e vesh lisin me xhaketa mjalte
kështu që dhe në pyll gjendet e ëmbla.
Unë jam edhe pse ti s’mund të jesh
asgjë dhe asnjë çast.
LIRIA VETVARET NË GOJË TË PISTA
Qyteti im
dëgjoji këmbanat e ndryshkura
është ora e lutjes
është kohë e paqes.
Dëgjoji
sesi trazohen kocka pëllumbash,
liria vetvaret në gojë të pista.
ZOG I VOGËL
Zog i vogël, shko, mos m’i lër lotët në pëllmbë
ti ke uri, të gjithë jemi të uritur
kumbulla ka ngrirë
pret këngën tënde.
Zog i vogël, shko, mos ma lër lotin në pëllëmbë
shko qaj bashkë me udhëtarin e vetmuar
mlidhini ato lotë, vërjani në buzë erërave
askush nuk e vrau frikën e pyllit
por të gjithë i duam udhët.
Shko zog, mos ma lër lotin në pëllëmbë
aty kam të mbledhura gjithë brengat
i ruaj t’i bëj flutura.
Shko zogu im, të pret pylli
dhe unë pres këngën tënde.
EDHE KËTË RADHË
Duhet me të lëshue diku,
atje ku shpatet bahen ura
duhet me të lëshu.
Ka shumë mote që të mbaj mbërthyem mbas brinjëve
ndërsa kali i pikëllimit endet mbi lamë.
Duhet me të lëshue
ose duhet me vdekë edhe këtë radhë.
als_Latn hau_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sna_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lmo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kin_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kin_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn quy_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn smo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn