als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Magjia
Faqja 2 e 1 • Share •
Magjia
Magjia ėshtė dukuri e cila e tejkalon horizontin e dijenisė sė shoqėrisė nė tė cilėn shumica e njerėzve jeton.
Magjistari i pėrdor aftėsitė e tij pėr qėllime tė mira ose tė kėqija, pėr kėtė arsye ka dy magji, e bardhė dhe e zezė. Shkenca e magjisė vepron pėrmes simboleve, qofshin kėto fjalė, mendime, figura, gjeste, kėrcime apo tinguj. Teknikat e magjisė mund tė ndahen nė 4 kategori :
1) Magjia omeopatike, e cila kryhet nėpėrmjet pėrdorimit tė imazheve ose objekteve tė ndryshme si personifikim i personit, mbi tė cilin do tė bjer magjia (afėrsisht siē ndodh nė ritet Voodoo).
2) Magjia me kontakt, qė kryhet nėpėrmjet pėrdorimit tė substancave tė ndryshme tė pėrgatitura me pėrbėrės natyror.
3) Hipnotizimi me anė tė formulave magjike.
4) Parashikimet si astrologjia, leximi i letrave, leximi i fatit nė dorė etj.
Gjatė riteve magjike kėto ndarje edhe mund tė kombinohen me njėra tjetrėn. Nė rastet kur magjistari kėrkon ndihmėn e shpirtrave dhe forcave tė errėta atėherė kemi tė bėjmė me spirtitualizėm dhe demonologji.
| Historia e magjisė nė kulturėn perėndimore |
Nė shumicėn e kulturave antike, besimet dhe praktikat magjike kane ekzistuar qė nė lindjen e qytetėrimeve. Karakteristika janė tė ngjashme ndėrsa mėnyra e zbatimi ndryshon. Njerėzi ishin shumė supersticioze ndaj magjive por edhe fenomeneve natyrore te cilat nuk arrinin ti shpjegonin.
Nė Francė janė gjetur disa piktura tė periudhės sė paleolitit tė cilat provojnė pėrdorimin e magjisė pėr ndihme ne aktivitete tė ndryshme si gjuetia ose pėr mėnjanimin e reshjeve.
| Magjia nė Egjipt |
Nė shoqėrinė e Egjiptit antik besohej shumė nė magji. Nė panteonin egjiptian pėrveē Veret-Hekau, perėndesha e magjisė, dhe shumė njerėz tė tjerė qė kanė qeverisur vendin zotėronin tė tilla aftėsi. Kėtė e tregojnė dokumentet dhe papiruset e shumta qė janė gjetur, tė cilat pėrmbajnė formula magjike nė gjendje pėr tė zgjatur jetėn, tė zgjidhin ēėshtje dashurie dhe pėr tė luftuar tė kėqijat.
| Magjia nė Lindjen e Mesme |
Nė Mesopotami, nė tė ashtuquajturėn toka e Magjistareve, janė gjetur shumė dokumente qė faktojnė jo vetėm ekzistencėn e magjisė por edhe praktikimin e saj masiv, deri tė kryerja e ritualeve nė grup. Kėto burime japin shembuj tė llojeve tė ndryshme tė praktikave gjatė magjisė, ku mund tė pėrmendim :
Pėrdorimi "fjalėve magjike" tė cilat
Pėrdorimi i shkopit magjik ose medaljoneve te ndryshėm
Krijimi i njė rrethi njerėzish pėr tė mbrojtur magjistarin nga shpirtrat.
Pėrdorimi i simboleve misterioze pėr tė kėrkuar ndihmen e fuqive tė mbinatyrshme
Megjithatė nė Lindjen e Mesme magjia lidhej ngushte me astrologjinė e cila shpjegonte ēdo lloj fenomeni natyror ose jo.
| Magjia ne botėn Greko-Romake |
I pari qė futi termin "magjistar" nė fjalorin e Greqisė ishte Euriditi, i cili e pėrdori kėtė fjale pėr tė treguar njė prift tė Persisė Antike. Qė nga shekulli VI p.e.s. termi "mageia" pėrdorej pėr tė pėrkufizuar praktika ose rituale tė trashėguara nga Persia. Pikėrisht kultura helene shkriu elementet magjike me ato astrologjike e alkimike, pėr ti dhėne shkas lindjes sė shume spekulimeve nė shekujt qė do pasonin.
Nė letėrsinė latine janė gjetur shume dėshmi nė lidhje me magjinė. Vrasje tė mistershme, kafshe qė flasin, statuja qė ecin, metamorfoza, medaljone qė kurojnė janė vetėm disa nga elementet qė citohen nė veprat e Oracit, Porfirit, Plinit apo Virgjilit. Nė panoramėn letrare tė magjisė latine, vendin e parė e zėne pa dyshim "Metamorfozat. Apuleio ėshtė njė nga shkrimtaret e pare tė asaj epoke qė ka folur pėr magji nė librin e tij Gomari i Arte. Nė fakt vete Apulieo ėshtė gjykuar pėr ushtrim magjie pasi u pėrpoq qė me anė tė disa formulave tė bindte njė vejushe qė tė martohej me tė nė mėnyre qė tė pėrfitonte nga pasuria e saj. Sipas ligjeve tė Romės ēdokush qė pėrdorte magjinė pėr qėllime pėrfitimi ndėshkohej rėndė deri me vdekje.
| Rėnia e Magjisė |
Ne shekullin XVII kur magjia ishte nė kulmin e saj dhe pritej tė merrte njė zhvillim akoma mė tė madh ndodhi krej e kundėrta. Shkenca pėrparonte dhe vazhdonte tė jepte shpjegime tė fenomeneve qė deri nė atė moment ishin abstrakte. Njė nga emrat qė u dallua pėr sulmin e ashpėr ndaj doktrinės sė magjisė ishte Francis Baconi. Rėnia e magjisė u pėrshpejtua edhe nga mendimtarė tė shquar si Dekarti dhe Hobbes. Gjithashtu nė shekullin XVII Iluminizmi e mundi magjinė por pa arritur ta zhdukte pėrfundimisht atė.
| Magjia ne shekullin e XIX |
Nė historinė e njerėzimit, gjate gjysmės sė dyte e viteve 1800 pati njė rilindje tė interesit ndaj magjisė. Njė nga emrat mė tė spikatur tė kohės nė kėtė fushe ishte pa dyshim Eliphas Lévi. Veprat e shumta letrare qė ky njeri shkroi patėn njė ndikim tė rėndėsishėm nė brezat pasardhės. Nė dekadėn e fundit tė 1800-es u themeluan dhe disa organizatė ose grupime me prirje magjie. Nder mė tė njohurat mund tė pėrmendim Hermetic Order of the Golden Dawn apo Teosofic Society.
| Magjia Sot |
Imazhi i magjisė nė ditėt e sotme nuk ėshtė fort i qartė, kjo fale dhe e kaosit qė ekziston mbi doktrinėn magjike. Teorikisht gjėrat janė si nė lashtėsi, kushtet pėr tė bėrė magji janė pak a shume tė njėjtat por gjithnjė tė varuara nga yjet, formulat, shpirtrat dhe sendet magjike. Tematikat qė hasen gjatė studimit tė magjisė kryesisht kanė tė bėjnė me lidhjet e saj me shkencėn dhe fenė, por dhe funksionin e saj shoqėror. Magjia ėshtė njė fenomen qė ka lindur njėherėsh me qytetėrimet mė tė lashta, ndėrsa sot ėshtė kthyer dhe nė objekt studimi, antropologjia kulturore, etnologia dhe psikologjia.
HORIZON
- 4
-
Faqja 2 e 1
Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn nld_Latn unk unk als_Latn als_Latn