als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Njė ēerekshekulli mė parė, pikėrisht mė 2 nėntor 1989, ranė heroikisht nė Prishtinė nė luftė me policinė serbe Fahri Fazliu dhe Afrim Zhitia.
Pas 11 marsit tė vitit 1981 kur rinia studentore dhe masat e gjera popullore u hodhėn nė revoltė tė hapur kundėr politikave diskriminuese dhe shkombėtarizuese serbe, Lėvizja Kombėtare pėr Clirim qė nė gjirin e saj tubonte formacione tė ndryshme politike ilegale, shpeshherė pa kontakte tė mirėfillta organizative mes veti pėr shkak tė rrethanave tė vėshtira tė veprimit nė ilegalitet tė thellė, gjithnjė e mė tepėr po e shqyrtonte mundėsinė e organizimit tė njė qėndrese tė armatosur kundėr represionit policoro-ushtarak tė Serbisė. Shumė organizata ilegale kishin filluar tė mendonin edhe pėr armėt qė nuk gjindeshin leht, gjė qė tregon se ideja e luftės sė armatosur, ende nė embrion, po rrekej tė kalonte nė njė stadium tjetėr. Njė mundėsi tjetėr clirimi, duke e njohur natyrėn dhe synimet historike tė politikės serbe, nuk mund tė merrej seriozisht nė konsiderim, sepse njė zgjidhje paqėsore e konfliktit serbo-shqiptar, e provuar mė herėt pa sukses nga komunistėt shqiptarė, ishte thjesht njė iluzion politik nė konstelacionet e atėhershme. Edhe sot kur statusi ndėrkombėtar i kombit shqiptar ka ndryshuar esencialisht pėr tė mirė, nė Serbinė e dobėsuar nė cdo drejtim nuk ka ndryshuar asgjė nė kėtė pikė. Racizmi antishqiptar ėshtė ai qė e njihnim dikur: tepėr primitiv. Sigurisht nė ato vite tė flisje hapur pėr njė rezistencė tė armatosur nė stil tė gjerė jo vetėm ishte njė punė me rrezik tė madh nga ata qė ishin nė pėrgjim tė farkatores historike tek shqiptarėt, por edhe tek njerėzit e tu rrezikoje tė quheshe njė lloj don Kishoti, pėrfshirė kėtu edhe skeptizicmin shpėrfillės nė qarqet ilegale. Kjo mundėsi e dėbimit tė Serbisė nga Kosova konsiderohej e parakohshme pėr shkak tė konjunkturave ndėrkombėtare qė nuk e favorizonin ndryshimin e strategjisė sė Lėvizjes tonė Kombėtare pėr Clirim. Dhe kėto konjunktura pėr pesimistėt qė atėherė nuk ishin tė pakėt, ishin tė pėrjetshme. Sidomos fakti qė aleatja mė e madhe e serbėve, Rusia sovjetike, ishte ende njė faktor determinues i politikės botėrore e bėnte njė shestim tė tillė pėr shumė shqiptarė mė tepėr njė dėshirė mendjelehtė sesa njė mundėsi reale. Megithatė kėta skeptikė harronin dicka krejt tė thjeshtė dhe nuk mund ta merrnin me mend se konjunktura ekzistuese, padyshim disfavorizuese pėr ide tė tilla, mund tė ndryshonin shumė shpejtė, madje edhe brenda njė nate sic do tė tregojė mė sė miri shembja e Murit tė Berlinit saktėsisht njė javė pas rėnjes se Fahriut dhe Afrimit. Sidoqoftė shembujt e qėndresės sė armatosur nuk kanė munguar edhe nė mesin e atyre qė ishin tė organizuar politikisht nė ilegalitet dhe qė i pėrmbaheshin relativisht nė mėnyrė tė rreptė linjės sė veprimit tė politik pa iu pėrgjigjur dhunės shtetėrore serbe me tė njejtėn monedhė. Qėndresa e armatosur e Tahir Mehajt nė maj tė vitit 1981 ishte njė shenjė e qartė se shqiptarėt nuk do ta duronin dhunėn e shtetit jugosllav pa njė reagim tė vendosur, mirėpo ajo ishte, nė anėn tjetėr, e njė natyre tjetėr, njė instinkt spontan vetėmbrojtės shqiptar kundėr sundimit tė huaj qė nė rrjedhėn e shekujve kurrė nuk ishte shuar ndėr shqiptarė dhe kishte bėrė qė shqiptarėt tė mbeteshin shqiptarė. Rezistenca e armatosur e Bajram Bahtirit, Rexhep Malajt dhe Nuhi Berishės nė vitin 1984, pėrfaqėsuesit mė promimentė tė organizatave ilegale politike qė vepronin atėbotė nė Kosovė, tregonte ndėrkaq se koha e njė lufte tė armatosur kundėr pushtuesit nuk do tė vononte shumė. Por nė atė kohė ende ishte vėshtirė tė jepej ndonjė parashikim se kurdo tė fillonte dhe sesa e gjatė dhe e mundimshme do tė ishte kjo luftė. Dhe cilėt konkretisht do tė ishin aleatėt tanė, pėr tė cilėt nuk dyshonim se i kishim nė Perėndim, edhepse sot nuk mungojnė segmente shoqėrore qė pėrpiqen tė na bindin pėr tė kundėrtėn.
Si shok i jetės ilegale i Fahri Fazliut mund tė them pa hezitim se ai dhe Afrim Zhitia pėrfaqėsonin atė fraksion nė Lėvizjen Ilegale Shqiptare qė cėshtjen e rezistencės sė armatosur nuk e shihnin vetėm si njė mundėsi teorike nė njė tė ardhme tė papėrcaktuar, por si dicka shumė praktike, pėr tė cilėn duhej menduar seriozisht dhe me urgjencė qysh tani, d.m.th. qysh nė vitet 1980 deri nė momentin e rėnjes sė tyre, kur themelet e rendit botėror qė dolėn nga Lufta e Dytė Botėrore ishin tronditur dhe kur Muri i Berlinit pak mė vonė sa hap e mbyll sytė po kthehej nė njė fantazmė tė njė kohe tjetėr tė frikshme tė ndarjes sė botės nė blloqe armiqėsore, kur Jugosllavia kishte hyrė nė njė fazė dekompozimi politik dhe shtetėror tė pėrshpejtuar, cėshtja e ndeshjes finale me serbėt mė shumė se teori ishte kthyer nė njė cėshtje imediate praktike. Rėnja e tyre pas njė lufte burrnore me serbėt e dėshmon mė sė miri kėtė qė them. Bashkė me Afrim Zhitinė, Fahri Fazliu do duhej tė konsiderohej njėri nga ushtarėt e parė pararendės tė UCK-sė, e cila tashmė e kishte hedhur hijen e saj nė Prishtinė. Gjashtė vite mė vonė bashkėluftėtarėt tė mėvonshėm tė armėve tė Fahriut dhe Afrimit do ta arrinin me aksionet e tyre tė armatosura edhe kryeqytetin e Kosovės dhe tre vite mė vonė sė bashku me NATO-n do tė hynin si fitimtarė nė kryeqendrėn e dikurshme tė organizimit ilegal.
Kush ishte Fahri Fazliu?
Fahri Fazliu lind mė 24.02.1963 nė Llaushė nė njė familje me tradita atdhetare. Ende pa shkuar nė shkollė ai e kishte mėsuar nė oda faktet themelore tė historisė sė popullit tė tij, nė rrėfimet e tė rriturėve qė e kishin pėrjetuar dhunėn dhe terrorin serb, i cili mė shumė se nė kudo tjetėr i kishte gjurmėt e tij ende tė freskėta nė kėtė kraninė kufitare, nė Llap. Jeta mė vonė do tia bėjė njė gjė mėse tė qartė: liria kombėtare nuk do tė bėhej realitet kurrė pėrderisa njerėzit nuk do tė mendonin pėr tė si pėr cėshtjen e bukės sė pėrditshme. Tė mendonin kėshtu dhe tė ishin tė gatshėm pėr sakrifica supreme.
Me kėto mendime dhe qėndrime ai do tė bėhet pastaj njė protagonist i shquar i veprimit tė pakompromis kundėr pushtuesit serb. Shpejt do tė kycet nė strukturat ilegale dhe do tė shquhet si njė njeri tepėr i vendosur. Spektri i veprimtarisė sė tij ishte i gjerė. Nuk do tė kishte asnjė lloj veprimi sado i rrezikshėm tė ishte qė ai nuk do ta ndermerrte, nėse shokėt do tia ngarkonin. Shpėrndarje traktesh, literature ilegale, ndihmonte shokėt ilegalė dhe familjet e tė burgosurėve politikė, etj. gjithė jeta e tij nė thelb kishte vetėm atė pėrmbajtje qė mishėronte rezistencėn. Ai ishte njė organizator me talent tė madh, gjė qė do tė tregohej nė demonstratat studentore dhe popullore ku ai ishte organizator dhe pjesėmarrės aktiv. Ishte njė njeri jo vetėm i guximshėm, por edhe shumė i zgjuar dhe i palodhshėm. Qė nė momentin kur e njoha mė ra nė sy karakteri i tij i jashtėzakonshėm i arketipit tė luftėtarit kombėtar, njė lloj kreshniku modern qė kishte zbritur nga eposi I lashtėsisė shqiptare nė realitetin tonė tė trishtė tė pushtimit pėr tė na dhėnė zemėr, pėr tė na thėnė dhe treguar me shembullin e tij se robėria nuk ėshtė fat i pėrjetshėm pėr ata qė nuk e pranojnė atė si fatalitet. Kjo ndjenjė mė shoqėroi vazhdimisht saherė e takoja, saherė e shihja kėtė gjigand tė atdhetarisė. Si bashkėveprimtar politik tė bėnte tė entuziazmoheshe dhe tė besoje se edhe pėrkundėr represionit tė pashembullt shtetėror dhe peshės sė rėndė tė robėrisė qė po rritej nga dita nė ditė agimi i lirisė nuk do tė ishte i largėt. Ai ishte ėndrrimtar dhe realist nė tė njejtėn kohė. Ai e ėndrronte atė qė do tė vinte dhe megjthatė nuk mbetej brenda ėndrrės, por si realist qė ishte luftonte atė qė kishte pėrpara dhe qė ishte barriera e madhe drejt tė ardhmes pa prangat e robėrisė. Fahri Fazliu e dinte dhe nuk trembej aspak faktit se liria rrugėn e ka tė shtruar me gjak. Ai ishte i gatshėm pėr tė gjitha flijimet e mundshme. 2 nėntori i vitit 1989 e tregoi se ai i kishte hyrė luftės pėr clirim pas asnjė iluzion, pa asnjė lloj frike, me vendosmėrinė e kreshnikėve tė eposit qė e bėnin luftėn me krajla nė mėnyrėn e tyre qė nė shekuj u nderua si shkėlqim i racės sonė. Shpallja e tij hero i kombit nga ana e presidentes Jahjaga para disa vitesh ėshtė njė nder qė i bėhet atij qė nė jetė vėrtet kishte qenė i tillė. Kėshtu ai nga njė vdekatar i zakonshėm u shndėrrua nė njė yll tė pėrjetshėm qė ndricon nė qiellin e ndėrgjegjes dhe kujtesės sonė kombėtare. Unė e kam ndjerė atėherė, nė kohėn e veprimit ilegal, dhe e kam ndjerė pastaj edhe mė intenzivisht veten tė privilegjuar qė pata rastin tė njihem me tė, tė veprojė pėr shumė vjet bashkė, tė kujtoj pastaj gjatė gjithė kėtyre viteve se pa njerėz tė tillė si Fahri Fazliu kombi ynė do tė ishte zhdukur prej kohėsh nė terrin e shekujve.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn