als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Kaltrina Krasniqi e ka parė Prishtinėn nė ditė tė mira e nė ditė tė kėqija. Kjo regjisore e re lindi nė vitin 1981, atė vit qė shėnoi rrėnimin e epokės sė shkurtėr tė artė pėr shqiptarėt nė Kosovė.
Protestat e Universitetit tė Prishtinės u shndėrruan nė demonstrata mbarėshqiptare, nėpėrmjet tė cilave kėrkohej mė shumė nga rilindja e vogėl politike, ekonomike dhe kulturore e cila kishte nisur nė gjysmėn e dytė tė viteve tė 70-ta, kur Titoja vendosi t'i japė Kosovės njė autonomi tė zgjeruar.
Si foshnjė qė banonte nė qendėr tė Prishtinės, fare afėr “Grand Hotelit”, Krasniqi nuk i kuptonte efektet e trazirave qė po zhvilloheshin pranė saj.
Ajo fėmijėrinė e saj e kujton si tė bukur e plot hare.
"Ka pasur tensione politike, por unė jam kėnaqur gjatė fėmijėrisė sime kėtu, mbase pėr shkak se Prishtina ka qenė njė qytet mė i vogėl qė kurrė nuk ėshtė ideuar qė tė jetė ndonjė qytet i madh", thotė Krasniqi.
"Ne fėmijėt nga qendra kurrė nuk kemi pasur parqe, por e kemi pasur qendrėn e qytetit ama. Tė gjithė fėmijėt qė kanė jetuar nė qendėr kanė luajtur bashkė, serbė, shqiptarė e tė tjerė, por ka pasur siguri".
Nė vitet ‘90 gjėrat filluan tė pėrkeqėsoheshin. Nė vitin 1989 Kosova humbi tėrė autonominė e saj, si rezultat i veprimeve tė presidentit tė Serbisė Sllobodan Millosheviq, ndėrsa tensionet mes serbėve dhe shqiptarėve qė po margjinalizoheshin, ēdo herė e mė shumė filluan tė pėrkeqėsohen.
Kur ajo ishte 13-vjeēare, diku nga mesi i viteve ‘90, Krasniqi kuptoi se ndjenja e sigurisė qė mė parė e kishte tani ishte zhdukur.
Situata eskaloi nė luftė, e cila u ndal tek falė fushatės sė bombardimit nga NATO-ja nė vitin 1999. Edhe pse lufta mė sė shumti shkatėrroi viset rurale tė Kosovės, edhe nė Prishtinė kishte rrezik, posaēėrisht gjatė bombardimit. Krasniqi sė bashku me vėllanė dhe motrėn e vet kishin qėndruar nė kryeqytet tri javėt e para tė bombardimit, para se nėna e tyre tė gjente njė mėnyrė pėr t'i dėrguar nė Shkup.
Filmi i saj i fundit, "The Canaries Know", njė tregim fiktiv mbi njė familje qė qėndroi nė Prishtinė gjatė bombardimit ėshtė i vendosur pikėrisht nė kėtė periudhė. Nė kėtė film ndėrthuren pėrvoja e saj me emocione tė pėrziera gjatė asaj kohe, duke qenė se nisja e bombardimit paralajmėronte fundin e njė periudhe traumatike, ndėrsa vetė bombardimi solli shumė trauma.
"Kur ra bomba e parė ne ishim shumė tė lumtur, por menjėherė pasi qė ajo ra ne e dinim se gjėrat kurrė mė nuk do tė jenė si mė parė. Ajo na ndryshoi tė gjithė neve", thotė Krasniqi.
Ndėrsa bombat i dhanė fund njė periudhe tė represionit mbi shqiptarėt dhe ua sollėn atyre lirinė politike qė e kishin kėrkuar vite me radhė, ato gjithashtu shėnuan fillimin e njė periudhe tė ndėrlikuar pėr Prishtinėn. Qyteti i vogėl i dikurshėm u popullua tejmase nga njerėz dhe ndėrtesa tė reja, gjė qė rezultoi me kaos dhe shėmti, nė veēanti tė krijuar nga ndėrtimi ilegal dhe i pakontrolluar.
Krasniqit i mungojnė disa gjėra nga Prishtina e vjetėr, por ajo ka kontribuuar nė sjelljen e njė jete tė re nė Prishtinėn e re. Bashkė me partnerin e saj-muzikantin Genc Salihun dhe shkrimtarin e ri Baton Domin ajo hapi librarinė dhe kafenė “Dit' e Nat'”, e cila i ka sjellė diēka tė bukur qytetit kaotik nė tranzicion. Nė njė qytet ku kafenetė hapen e mbyllen pėrditė, “Dit' e Nat'” ka mbijetuar si vend i frekuentuar nga tė gjitha shtresat, nga studentėt e shkollave tė mesme, akademikėt e vjetėr, artistėt, muzikantėt, e deri te punonjėsit e organizatave ndėrkombėtare, nė njė mjedis tė ngrohtė e tė pėrshkuar me libra dhe gumėzhimė klientėsh e muzike.
"Magjia e Prishtinės qėndron te njerėzit dhe energjia e tyre e pashtershme, njė energji qė e mban qytetin dhe vetė njerėzit qė jetojnė nė tė. Disa herė kishim bindjen se e tėra kjo do tė shpėrbėhet, por gjithmonė ka njerėz qė punojnė dhe pėrpiqen qė ta mbajnė qytetin nė binarė," thotė Krasniqi.
Ajo tregon se ēfarė do ta bėnte njė tė shtunė tė pėrkryer nė Prishtinė.
“Do tė shkoja nė ‘Dit' e Nat'’ pėr kafe - njė espreso tė shkurtėr, e mė pas t'i hipi taksisė e tė shkoj nė parkun e Gėrmisė pėr njė shėtitje dhe ēaj. Mė pas do tė kthehesha nė qytet, do drekoja nė ‘Pjatė’ dhe do vizitoja Galerinė Kombėtare."
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn