als_Latn dik_Latn sag_Latn
Jahjaga: Gjykata Speciale do të bëhet, është obligimIntervistë e Presidentes Atifete Jahjaga në gazetën Koha ditoreE martë, 03 mars 2015
KD: Zonja presidente, tash bëhen katër vite prej se keni marrë postin në krye të vendit. Si do ta kishit përshkruar Kosovën në këto katër vite dhe si do ta përshkruani sot katër vite pas, nëse e krahasojmë Kosovën me pranverën e vitit 2011?
Jahjaga: Brenda këtyre katër viteve, kam përmbushur detyrën time dhe rolin tim kushtetues dhe ligjor si faktor i unitetit të popullit dhe për këto katër vite me radhë, kam ruajtur stabilitetin politik dhe kam garantuar funksionimin demokratik të institucioneve të vendit. Kushtetuta e Republikës së Kosovës parasheh ndarjen e pushteteve dhe autonominë në tri sfera dhe që njëkohësisht, ta themi, e mbikëqyrin njëra-tjetrën, dhe është krijuar një sistem i kontrollit dhe i baraspeshës. Për këto vite, më kanëi paragjykuar si presidente apartiake, si femër, por unë kam qenë shumë e qartë dhe rehat me të gjitha ato çfarë kam përfaqësuar, sepse dy milionë qytetarë të Republikës së Kosovës, kanë pasur dhe kanë synimin që të ndërtojnë një shtet të qëndrueshëm, një shtet që synon në mënyrë të vazhdueshme të ndërtojë një jetë më të mirë për qytetarët e tij dhe të ndërtojë standardin e jetës më të mirë, shumë më të mirë se sa e kanë pasur deri më tani.
Unë si presidente e Republikës së Kosovës, mendoj se kam qenë një model i mirë i një institucioni të pakorruptuar, i një institucioni që është i vëmendshëm për shpenzimin e parasë publike, i një institucioni që respekton Ligjet dhe Kushtetutën e vendit, dhe i një institucioni që është i hapur për qytetarët e tij
Është shumë e vërtetë se në kohën kur kam marrë detyrën në krye të vendit, Kosova kalonte nëpër një periudhë goxha të rëndë, si brenda, po ashtu edhe jashtë vendit, dhe si një rrëfim i suksesit të politikës së jashtme e të aleatëve të Republikës së Kosovës, rrezikonte të cilësohej si një dështim. Por, natyrisht unë nuk jam pajtuar asnjëherë me këtë mendim që ekzistonte në atë kohë meqë i shihnim gjithë proceset e zhvillimit që ishin bërë këto pesëmbëdhjetë vitet e fundit të pasluftës. Megjithëkëtë, secili prej nesh ka edhe momente të dëshpërimit. Të gjithë kemi qenë dëshmitarë të të arriturave dhe progresit pas përfundimit të luftës. Unë, në çdo paraqitje time jashtë vendit dhe në çdo udhëtim, sidomos me audiencën ndërkombëtare që kam pasur, kam treguar se ku ka qenë Kosova në vitin 1999, se ka qenë një shtet në rrënoja të plota, dhe pesëmbëdhjetë vite pas, u shndërrua në një shtet që ishte simbol i paqes dhe i stabilitetit, ku të gjithë qytetarët e tij jetonin në paqe.
Ishte një shtet dhe është një shtet ku të gjithë qytetarët kanë një perspektivë shumë të qartë. E kemi të kristalizuar vizionin dhe qëllimin tonë, ta themi, se ku dëshirojnë të arrijmë. Nuk kemi kohë për pesimizëm. Neve na duhet një kthjellje e klasës politike, një elan i fuqishëm shoqëror sepse askush nuk ka një storie suksesi dhe storie më inspiruese shtetndërtimi, sesa e ka vendi ynë, e kanë qytetarët tanë. Dhe ne duhet ta kapitalizojmë në drejtim të zhvillimit të gjithmbarshëm të shtetit tonë. Kosova katër vite pas, në presidencën time, pesëmbëdhjetë vite pas luftës, ka një perspektivë të qartë të integrimeve euroatlantike dhe është një faktor i qëndrueshëm i paqes dhe stabilitetit në rajon dhe gjithnjë e më shumë po bëhet, ta themi, një lojtar i rëndësishëm jo vetëm në rajon, por edhe më gjerë.
KD: Ju shpreheni të kënaqur me punën tuaj për këto katër vite, por ndërkohë bëni thirrje për një kthjellje të klasës politike, që të shfrytëzojmë sukseset, por edhe të orientohemi dhe të adresojmë problemet që kemi. A do të thotë kjo se ju në këto katër vite nuk jeni të kënaqur me mënyrën sesi klasa politike ka vepruar, sidomos institucionet tjera?
Jahjaga: Unë nuk e them në atë aspekt. Disa procese janë të nevojshme, në disa periudha të caktuara kohore. E thashë edhe më herët se janë pesëmbëdhjetë vite pas përfundimit të luftës. Ne si shtet kemi kaluar në këto dekadat e fundit nëpër tri periudha: nga lufta në paqe, nga diktatura në demokraci dhe nga prona e dominuar nga shteti në ekonominë e tregut të lirë.
Kemi kaluar nëpër faza të ndryshme të tranzicionit dhe transformimit. Të gjitha këto, nuk janë procese të lehta. Janë procese të mundimshme, të cilat kërkojnë një angazhim jashtëzakonisht të madh të të gjitha institucioneve të vendit. Kërkojmë durim të qytetarëve të tanë. Kosova ka pasur kapacitete të domosdoshme vendore. Ne kemi pasur edhe një prezencë të konsiderueshme ndërkombëtare, dhe një përkrahje dhe një mbështetje të fuqishme ndërkombëtare. Por momenti se ku gjendemi ne pesëmbëdhjetë vite pasluftës, ne duhet të kemi një patriotizëm tjetër. Duhet ta kemi patriotizmin ekonomik, patriotizmin e zhvillimit të vendit, patriotizmin e mirëqenies së qytetarit, patriotizmin e gjenerimit të vendeve të reja të punës, patriotizmin e tërheqjes së investimeve të huaja. Pra, thjesht ne duhet të vëmë bazat e qëndrueshme. Qëndrueshmëria garantohet vetëm përmes zhvillimit ekonomik.
KD: Po flasim në një moment kur ju si presidente përfaqësoni përveç unitetit kushtetues, unitetit të popullit, e përfaqësoni edhe politikën e jashtme, e përfaqësoni Kosovën jashtë shtetit, mirëpo imazhi i Kosovës jashtë vendit, këto vite së paku, nëse bazohemi në shkrimet e raporteve të ndryshme ndërkombëtare, nuk është imazhi të cilin e dëshirojmë. Ka shumë kritika, ka shumë raporte negative, kemi problem edhe me investimet e jashtme të cilat nuk vijnë nëse një vend nuk tregohet i sigurt ose i gatshëm që ti absorbojë ato. Kush është përgjegjës për atë imazh që e kemi tash? Pse ndodh që Kosova të shihet me atë sy të keq? Vetëm sot, për shembull, kemi pasur një deklaratë të një deputeti francez, i cili kundërshtron madje edhe njohjen e Kosovës. Thotë se ka qenë gabim prej anës së Francës që e ka njohur Kosovën...
Jahjaga: Thashë edhe më herët imazhi i Kosovës nuk ka qenë edhe në nivelin e duhur kur unë e kam marrë detyrën katër vite më herët, në bazë të deklaratave, në bazë të raporteve të ndryshme. Por fokusi im kryesor ka qenë që të gjithë ato zhvillime, të gjithë këtë progres që është arritur në Kosovë, të plasohet si brenda vendit, ashtu edhe jashtë vendit, dhe të njihet ai sukses i përbashkët, le ta themi. Është i institucioneve të vendit, i bashkësisë ndërkombtare dhe i qytetarëve të Kosovës, sepse unë them se ky është një partneritet i fuqishëm dhe kjo është një punë e përbashkët që e kemi arritur për këto pesëmbëdhjetë vite me radhë. A kemi bërë gabime? Absolutisht mund të them se po. E kam thënë këtë edhe gjatë adresimeve të mia të fundit me qytetarë, por këto janë gabime të cilat janë gabime që janë pjesë ta themi të transicionit dhe transformimit që kemi pasur gjatë këtyre pesëmbëdhjetë viteve të fundit të pasluftës në Kosovë. Dhe unë qëllimisht thashë se tash kemi një momemtum të ri, një momentum krejtësisht të ri të zhvillimit ekonomik, të garantojmë investime të huaja, të tërheqim investime të huaja. Por nuk duhet të harrojmë, se paralelisht me ndërtimin nga rrënojat, nga shkatërrimi, qoftë nga shkalla e shkatërrimit, qoftë me numër në njerëz, prej dhimbjeve që kemi përjetuar gjithsecili secili prej nesh, qofshin brenda në familje, apo në rreth më të gjerë, nuk duhet të harrojmë se kemi mbi njëzetë mijë gra që janë viktima të dhunës seksuale, të gjithë këto janë në njëfarë mënyre ato që ndoshta nuk na kanë lënë që ne të fokusohemi aq sa kemi dashur...
KD: Mirëpo, me gjithë respektin zonja Presidente, ne këtu në Kosovë jemi të vetëdijshëm për viktimat dhe pasojat e luftës, mirëpo imazhi i Kosovës jashtë nuk është i një vendi që para pesëmbëdhjetë vjetësh kishte mbi njëzetë mijë gra viktima të dhunës seksuale gjatë luftës, por është i një vendi të korruptuar, ku disa prej krerëve të shtetit, ka mundësi se edhe janë nën hetim për krime të luftës. Për këtë arsye e kemi edhe këtë presionin e madh që të krijohet Gjykata Speciale. Dhe pyetja ime ishte kush është përgejgjës, apo si mund të nxjerrim mësim nga ky dështim në përmirësimin e imazhit të vendit? Nuk flas vetëm për Presidencën, por po flas për të gjitha institucionet...
Jahjaga: Unë them se tani nuk duhet të humbim kohë që të gjejmë fajtorin ose se kush ka qenë fajtor se kjo çështje do të vërtetohet në fazat në vijim. Ne duhet të orientohemi që pikë së pari të adresojmë sundimin e rendit dhe ligjit; nuk më lejuat pak më herët të vazhdoja sepse aty desha ta nisja dhe të vazhdoj tutje....
KD: Është detyrë e gazetarëve të ndërhyjnë...
Jahjaga: Duhet të kemi sundim të rendit dhe ligjit dhe ende pesëmbëdhjetë vjet pas luftës, ne kemi probleme serioze në luftimin e krimit të organizuar dhe të korrupsionit. Është e kuptueshme se një pjesë e konsiderueshme e përpjekjeve ka pasur të bëjë edhe me pjesën veriore të vendit që, ta themi është një pikë e zezë, dhe ne është dashur të merremi këto pesëmbëdhjetë vite, me procesin e dialogut, me procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë. Ne kemi filluar të vendosim bazat e sundimit të rendit dhe ligjit në atë pjesë të vendit. Por në të gjitha udhëtimet që kam pasur jashtë vendit, në të gjitha kërkesat për investime të huaja, të tërheqjes së investitorëve të huaj, njëra prej pyetjeve kryesore që më është bërë, përveç aspektit politik, gjithëherë ka qeë sundimi i rendit dhe ligjit.
Ne nuk kemi bërë aq sa duhet në sundimin e rendit dhe ligjit. Ne nuk kemi bërë aq sa duhet në luftimin efikas të krimit të organizuar, dhe veçanërisht korrupsionit. Ka ardhur momenti i fundit që duhet, ta themi, që të kthjellemi që deklarimet tona të fundit, filluar nga ajo e zero tolerancës e deri te deklarimet e mia të fundit, duhet ti bëjmë realitet, veçanërisht institucionet e drejtësisë.
KD: Kur thoni ne, kush saktë?
Jahjaga: Në përgjithësi institucionet. Unë kur them ne, flas për institucionet e Republikës së Kosovës. Gjyqësori, Prokuroria duhet të jenë institucione të pavarura, duhet të jenë institucione profesionale. Duhet të kryejnë punën e tyre pa asnjë ndikim të jashtëm, sepse e vetmja çështje që ata duhet të bazohen është Kushtetuta dhe ligjet e vendit. Dhe ne duhet të orientohemi....
KD: Por, si të kenë qytetarët besim te të njëjtat institucione, të cilat deri tash nuk kanë arritur ta adresojnë si duhet këtë çështje? Si të kemi besim se tash do ta bëjnë, kur të njëjtit njerëz janë duke i udhëhequr edhe institucionet politike, por edhe këto që do të duhej të pavarura? Pse të kenë besim se tash do të ndodhë një gjë e tillë, çfarë e kërkoni ju?
Jahjaga: Unë them se nuk duhet të ndalemi në politika ditore. Ne duhet që ti inkurajojmë edhe qytetarët tanë që të kërkojnë, sepse është e drejtë legjitime edhe e qytetarëve tanë, të cilët janë sovrani i këtij vendi, duhet të kërkojnë nga institucionet që ti përmbushin të gjitha detyrat dhe obligimet e tyre.
Lufta kundër kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar është ndër sfidat jo vetëm të Kosovës, por edhe e të gjitha shteteve të tjera të Ballkanit, mos ta themi edhe të atyre që e kanë arritur zenitin e demokracisë. Për Kosovën ka qenë, në një anë edhe më e lehtë dhe më e vështirë. Pse them më lehtë: sepse që nga fillimi, kemi pasur një prezencë të madhe dhe të fuqishme ndërkombëtare. Ju e dini fort mirë, veçanërisht pas përfundimit të luftës, disa vepra, duke përfshirë, edhe luftën kundër korrupsionit, kanë qenë kompetencë e rezervuar e UNMIK-ut, pastaj EULEX-i dhe pastaj kanë kaluar tek institucionet vendore. Në të njëjtën kohë e them më lehtë sepse kemi pasur një përkrahje të madhe dhe të fuqishme ndërkombëtare - që ndoshta disa vende të tjera të rajonit, nuk e kanë pasur. Në këtë drejtim është dashur të jemi një hap para në luftimin e këtyre dukurive. Kur e them më të vështirë është sepse Kosova, për disa shkaqe politike, ka qenë e përjashtuar dhe mosprezenca e saj në të gjitha mekanizmat rajonal dhe ndërkombëtarë të luftimit efektiv të krimit të organizuar dhe të korrupsionit.
Ju e dini, Kosova ende nuk është anëtare e Interpolit, nuk është në Eurpol dhe në qendrat rajonale, dhe për një luftë efikase kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit, krimeve transkufitare, pa bashkëpunim, pa koordinim të mirëfilltë, është e vështirë të jemi të suksesshëm. Përkundër kësaj, nuk duhet të dorëzohemi përpara kësaj dukurie, ndaj këtij kërcënimi që po e mban peng jetën e qytetarëve tanë.
KD: Nuk them se dorëzohemi, por them se qytetarët e kanë humbur besimin në sistemin e drejtësisë dhe nuk shohin, ose së paku mua më duket se nuk shohin, arsye pse ta kenë besimin në to tani, sidomos në rrethana kur për shembull kemi akuza shumë serioze për korrupsioni edhe brenda vetë EULEX-it, kemi akuza shumë serioze prej Ombudspersonit për Gjykatën Kushtetuese si falsifikatore, kemi një situatë kur gati një vit jemi pa kryeprokuror, jemi në një situatë kur kemi kryetarë komunash të dënuar prej gjykatave tona, por që vazhdojnë ta ushtrojnë funksionin e tyre në krye të komunave. Dhe në këto rrethana është shumë vështirë që të biden qytetarët se ë duhet të kenë besim në institucionet për një reformë çfarë ju e kërkoni...
Jahjaga: Puna solo, vetëm e insitutcioneve, nuk mundet të japë rezultate. Pse? Sepse, edhe qytetarët tanë kanë përgjegjësi dhe obligimet e tyre që të bashkëpunojnë fuqishëm me institucionet e vendit. Ju më keni dëgjuar, disa herë kam thënë, për një luftë efikase, veçanërisht në fushën e drejtësisë dhe kundër korrupsionit, nevojitet një punë e fuqishme dhe një bashkëpunim i vazhdueshëm i institucioneve të vendit, i prokurorisë, i gjyqësorit, pastaj i qytetarëve të vendit, sepse ata janë që sjellin dëshmit e tyre dhe është edhe një përgejgjësi përbrenda shoqërisë sonë e qytetarëve tanë.
Kurse të gjitha ato që ju i përmendët, në aspektin e korrupsionit në EULEX, të emërimeve dhe riemërimeve, këto janë çështje të procedurave dhe proceseve. Në rastin e EULEX-it, ju e keni parë se kanë filluar procedurat si në anën e Brukselit, po ashtu edhe në prokurorinë e Kosovës paralelisht me këtë. Tjetra është çështja e emërimit të kryeprokurorit të vendit, procedura është duke vazhduar dhe tash nuk mund të them asgjë, sepse çfarëdo që them është ndërhyrje. Unë do të respektoj Kushtetutën dhe ligjin në çdo hap të këtij procesi.
KD: Në çfarë kuptimi, sepse çështja e kryeprokurorit është edhe lajm i ditës? Ekzistojnë bindje apo interpretime, apo pretendime se ky është një proces i ndarë nga ai procesi i parë, i cili është i kontestuar dhe se ky proces (i dytë) nuk është i kontestuar. Pse nuk e dekretoni?
Jahjaga: Unë thashë edhe më herët është një proces. Javën e kaluar kam marrë njoftimin nga ana e ushtruesit të detyrës së kryeprokurorit të vendit dhe siç e dini janë afatet kohore të përcaktuara. Do të respektoj në përpikëri ligjet dhe Kushtetutën, dhe do të veproj konform tyre.
KD: Do të thotë do ta dekretoni brenda afatit?
Jahjaga: Unë nuk them as që do ta dekretoj, as që nuk do ta dekretoj. Them se do të veproj....
KD: Apo po e prisni Gjykatën Kushtetuese?
Jahjaga: Unë them se do ta veproj konform afateve kushtetuese dhe obligimeve të mia kushtetuese.
KD: Problemet me gjyqësorin, ose me sistemin juridik thuhet të jenë ose janë ndër arsyet kryesore pse tash duhet të kemi edhe një Gjykatë Speciale për të adresuar krimet e supozuara të përmendura në raportin e Dick Martyt. Ka një debat të madh tani rreth kësaj: të bëhet, si të bëhet? Ekziston dhe një proces ndërmjet Kosovës dhe BE-së dhe ekzistojnë edhe disa pretendimet se ndoshta Gjykata nuk duhet të themelohet, sepse do të ishte shkelje e sovranitetit të vendit. Si e shihni ju këtë?
Jahjaga: Këtë pyetje, ju e ndatë në dy pjesë. E para, që ka të bëjë me sistemin e gjyqësisë dhe drejtësisë në Kosovë. Ky është një sistem i pavarur dhe ju e dini se që nga fillimi i vitit 2014 kanë nisur reforma të caktuara në kuadër të sistemit të drejtësisë. Dhe ky është një proces i vazhdueshëm dhe ka qenë një parakusht i proceseve të integrimeve evropiane.
Kurse e dyta sa i përket Gjykatës Speciale, Kosova njëherë e përgjithmonë duhet të përmbyllë një kapitull të së kaluarës së saj dhe krijimi i Gjykatës Speciale është një proces që do të vazhdojë, do të përmbyllet. Ne kemi marrë një obligim tonin ndërkombëtar me kalimin e Marrëveshjes në Kuvendin e Kosovës, vitin e kaluar, me votat e dy të tretave të deputetëve. Dhe Kosova do ti përmbahet parimit të përgjithshëm drejtësi për të gjithë dhe kjo ka të bëjë me përgjegjësi individuale me individë të caktuar, dhe në asnjë moment, në asnjë rast, nuk do ta vendos (para gjyqit), luftën e shenjtë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Edhe njëherë them, edhe njëherë e përsëris, që Kosova do ti përmbushë të gjitha detyrimet e saj karshi bashkësisë ndërkombëtare, sepse kjo tanimë ka kaluar në Kuvendin e Kosovës me dy të tretat dhe ne jemi vetëm në proces e sipër të përmbylljes së kësaj përgjegjësie dhe këtij obligimi ndërkombëtar që kemi marrë.
KD: Ndërkohë, e kemi pasur një deklarim që nuk ndërlidhet ndoshta drejtpërdrejt me Gjykatën Speciale por ndërlidhet me trajtimin e krimeve të luftës. E kemi pasur një deklarim të ministrit të Jashtëm, z. Hashim Thaçi, i cili paralajmëron se Kosova do të bëjë një padi për gjenocid kundër Serbisë. E ndani ju këtë mendim? Mendoni se është një proces që duhet patjetër të ndodhë, që Kosova të ngre padi për gjenocid kundër Serbisë?
Jahjaga: Së pari, deklaratat dhe deklarimet e askujt nuk i komentoj sepse këtë e kam një parim timin të përgjithshëm si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Them se Kosova duhet që së pari të analizojë të gjithë situatën në të cilën gjendet dhe duhet që të gjitha argumentet tona ti ndërtojmë në atë mënyrë që do ta fuqizojë pozitën e Kosovës karshi jo vetëm pozitës tonë në rajon por edhe asaj ndërkombëtare. Cdo iniciativë dhe çdo veprim yni duhet ta ketë bazën e fuqishme si në ligjet dhe konventat ndërkombëtare, po ashtu edhe në ato vendore.
KD: Po mirë, ju si përfaqësuese e popullit, mendoni se do të ishte e drejtë që njerëzit të cilët kanë vuajtur të kërkojnë një satisfaksion përmes rrugëve ligjore ndaj Serbisë?
Jahjaga: Është një rregull i përgjithshëm që nuk ka mbetur asnjë krim i pandëshkuar dhe asnjë kryerës nuk ka mbetur pa u dënuar...
KD: Nuk po flas vetëm për krimet dhe dënimin e kryerësve, por edhe për dëmshpërblime të luftës që duhet kërkuar prej shtetit të Serbisë
Jahjaga: Unë them se këto janë procese, të cilat do të vazhdojnë dhe janë procese në të cilat Kosova do të veprojë sikurse të gjitha shtetet e tjera që kanë qenë në rrethana të njëjta sikurse Kosova.
KD: E kemi një proces me Serbinë, dialogun. E përmendët më herët veriun si një pikë e zezë, si një njollë për 15 vite, e cila, siç e thatë ju, tash ka nisur të adresohet, ndoshta falë dialogut. Mendoni se është i suksesshëm dialogu me Beogradin?
Jahjaga: Edhe më herët e kam thënë se dialogu ka qenë alternative e vetme që do të çojë drejt normalizimit të marrëdhënieve në mes të Republikës së Kosovës dhe Republikës së Serbisë. Gjatë këtyre kohëve të fundit kemi parë vazhdimësi të këtij procesi të dialogu, i cili ka vazhduar në mes të dy kryeministrave të rinj dhe ka sjellë një marrëveshje që ka të bëjë me vendosjen e rendit dhe ligjit të domosdoshëm dhe të pritshëm për kaq vite me radhë në veri të Republikës së Kosovës. Procesi i dialogut jo vetëm që do të normalizojë marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve tona por gjithsesi se do të kontribuojë edhe në avancimin e agjendës evropiane të dy vendeve dhe rrugës së integrimit evropian. Edhe pse procesi i integrimit është një proces individual i secilit shtet, ka ende goxha punë për tu bërë në implementimin e marrëveshjeve të arritura dhe kërkesë e imja e vazhdueshme veçanërisht ndaj partnerëve tanë ndërkombëtarë është që Serbia duhet të kushtëzohet në rrugën e saj të integrimeve evropiane me respektimin e këtyre marrëveshjeve, implementimin e këtyre marrëveshjeve duke parë rezultate konkrete në terren të implementimit të këtyre marrëveshjeve. Ky dialog duhet të jetë i kufizuar në kohë, duhet që të jetë i konkretizuar dhe duhet që të tregojë rezultate konkrete. Vetëm atëherë do të ketë sukses një proces i mirëfilltë i tillë.
KD: Pjesë e marrëveshjes në dialog, të arritur para dy vitesh, është edhe Asociacioni i Komunave Serbe, por edhe aty kemi këndvështrime të ndryshme se çka në të vërtetë do të thotë ajo. Keni besimin se mund të zbatohet kjo pjesë e Marrëveshjes?
Jahjaga: Qëndrim i qartë i imi dhe i të gjitha institucioneve ndërkombëtare është që nuk do të ketë asgjë jashtë Kushtetutës dhe ligjeve të Kosovës. Në këtë jemi të përcaktuar dhe shumë të qartë.
KD: Do të thotë se nuk do të shohim ndryshim të Kushtetutës për të akomoduar marrëveshjet e arritura në Bruksel?
Jahjaga: Absolutisht jo. Sa i përket Asociacionit të Komunave them se nuk do të ketë asnjë kompetencë më shumë se sa është paraparë me Kushtetutën dhe ligjet e vendit. Ne kemi paraparë dy nivele të pushtetit: atë qendror dhe lokal dhe nuk kemi nevojë për nivele të tjera.
KD: Meqenëse i përmendëm ndryshimet e Kushtetutës, në këtë rast mosndryshimin, të flasim edhe për përpjekjet, apo nevojën, që të bëhen ndryshime të caktuara për arsye të tjera. Njëra është Gjykata Speciale, tjetra është krijimi i Forcave të Armatosura të Kosovës, dhe ndoshta edhe për reformën e mundshme zgjedhore, të cilën njerëzit e presin qe katër vite por që nuk ka ndodhë. Do të shohim ndryshime të mëdha kushtetuese, apo si e shihni ju këtë proces?
Jahjaga: Oh, three in one! Ke bërë tri pyetje në një E para, ju e dini se shtatë vite më parë ne kemi adoptuar Kushtetutën e vendit me shpalljen e pavarësisë së Kosovës dhe deri në ditët e sotme kemi trashëguar një kushtetutë të patestuar mire. Kjo është parë edhe gjatë krizës së fundit politike që e patëm. Procesi i amandementimit të Kushtetutës nuk duhet të shihet si një process që, ta them kushtimisht, nuk duhet të ndodhë. Proceset e amandementimit të kushtetutave janë procese normale, të cilat i diktojnë kushtet dhe rrjedhat në të cilat ndodhemi. Sa i përkët reformës zgjedhore , unë i kam inkurajuar të gjithë spektrin dhe partitë politike se duhet ta gjejnë guximin dhe kurajën që të vazhdojnë me këtë proces. Ju e dini se para disa viteve, para katër vitesh më saktësisht, ne e kemi filluar procesin e reformës zgjedhore. Mirëpo reforma zgjedhore duhet të jetë përmbajtësore dhe nuk duhet të jetë kozmetike. Ne kemi pasur procesin e fundit të zgjedhjeve, të cilat ishin zgjedhjet më të mira që i kemi pasur deri më tani, por përkundër kësaj ato kanë vendosur në sipërfaqe defektet në sistemin tonë zgjedhor dhe të cilat duhet të adresohen. Ne duhet të kemi një sistem demoratik që do të avancojë procesin e zgjedhjeve dhe ai duhet ti përrjashtojë të gjitha mundësitë e keqpërdorimit apo të manipulimit të sistemit të zgjedhjeve. Ju e dini shumë mirë se ne kemi pasur edhe një parakusht themelor të procesit apo të avancimit në agjendën evropiane që ndërlidhet me reformën zgjedhore. Sa i përket gjykatës special: ju e dini, të kthehemi prapë një vit më herët, se është dakorduar që procesi i themelimit të gjykatës speciale do të kërkojë edhe disa amendamentime të Kushtetutës dhe kjo është një gjë në të cilën ekipi teknik është duke punuar. E them përsëri, është obligim të cilin ne e kemi kaluar në Kuvend me dy të tretat e votave. Te çështja e Forcave të Armatosura të Kosovës, ju e dini se ne tanimë e kemi përmbyllur një proces të rishqyrtimit të sektorit të sigurisë, i cili i ka analizuar të gjitha nevojat e brendshme por edhe të jashtme të transformimit të Forcës së Sigurisë të Kosovës. Ky është një proces normal i transformimit të Forcës së Sigurisë të Kosovës, sepse ju e dini që qysh nga viti 1999 e deri më tash kjo forcë ka kaluar nëpër disa faza të transformimit. E ardhmja e Forcës së Sigurisë së Kosovës është drejt partneritetit për paqe dhe drejt integrimit në NATO dhe ne si institucione dhe si shoqëri duhet ti përmbushim të gjitha ato kushte të nevojshme qoftë me reformat e brendshme, me ristrukturimin dhe pajisjen e saj, që ti plotësojë nevojat dhe të adresojë sfidat e sigurisë. Ne tanimë jemi duke dalë nga ai koncept i krijimit të forcave për adresimin e kërcënimit të brendshëm vetëm dhe duhet të krijojmë institucion -Forcë të Sigurisë që do ti përgjigjet sfidës së sigurisë globale.
KD: A jeni e bindur, a e keni besimin se Kuvendi do të jetë në gjendje të prodhojë atë dy të tretën e nevojshme, që nuk është vetëm dy e treta e thjeshtë por është edhe dy e treta e votave të deputetëve minoritarë, për të arritur këto ndryshime?
Jahjaga: Unë besoj se kjo duhet të arrihet dhe kjo është një domosdoshmëri. Kjo është në interesin e Kosovës dhe jo vetëm në interesin e Kosovës por që shkon përtej kufive të saj. Forca e sigurisë e Kosovës është Forcë e Kosovës dhe është forcë multietnike, e cila reflekton edhe përqindjen e të gjithë qytetarëve të Kosovës, qofshin ata shqiptarë, serbë, turq, boshnjak apo të çfarëdo komuniteti tjetër. Pra kemi të bëjmë me Forcën e Sigurisë së Kosovës si një forcë multietnike që është në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe me ato perëndimore.
KD: Të flasim në fund për problemin më të fundit apo të themi ashtu, krizën, nëse pajtoheni, rreth çështjes së migrimit. Ju keni dalë në disa qytete të Kosovës dhe keni parë së afërmi njerëzit, të cilët i takojnë atij grupi që mbase e mendon largimin nga Kosova për arsye të ndryshme. A jeni befasuar nga reagimet e njerëzve dhe me gjithë këtë që ndodhi këto muajt e fundit?
Jahjaga: Është e vërtetë se gjatë këtyre muajve të fundit ne kemi pasur një vështirësi të ikjes në masë të qytetarëve të Republikës së Kosovës. Problemi i migrimit nuk është vetëm problem i këtyre muajve të fundit por ju e dini se me vite me radhë ne kemi pasur një përqindje të qytetarëve që kanë dalë jashtë. Nuk është ky problem me të cilin vetëm Kosova po ballafaqohet, kemi të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor që kanë probleme me emigrimin. Ndoshta një pjesë e problemit lidhet me zhvillimin ekonomik të vendit, i cili ka sjellë një shkallë të lartë të papunësisë. Kjo pjesërisht mund të ndërlidhet me mungesën e sundimit të rendit dhe të ligjit, ku qytetarët tanë kanë rënë si viktimë e grupeve ilegale. Pastaj një pjesë ndërlidhet me mungesën e një perspektive të qartë të integrimeve evropiane, pastaj edhe me mungesën e institucioneve për disa muaj me radhë. Pra, të gjitha këto kanë qenë të ndërlidhura dhe kanë shkaktuar një pakënaqësi dhe dëshpërim te qytetarët. Është shumë e vërtetë, e thatë edhe ju, se kam qenë dhe kam vizituar disa komuna dhe qytete të Kosovës. Thjeshtë, jo vetëm se jam faktor i unitetit të popullit por ka qenë edhe një obligim i imi moral dhe institucional dhe njerëzor që të shkoj dhe të bisedoj me secilin qytetar, ti dëgjoj të gjitha brengat, hallet dhe shqetësimet e tyre. Unë e kam vlerësuar hapjen e tyre ndaj një përfaqësuesi të institucioneve të Kosovës, qoftë për të mirë e qoftë edhe për të keq. Kemi pasur edhe disa komente jo aq të mira. Por unë e thash edhe më herët se janë gabimet të cilat janë bërë dhe duhet që të shohim në një kontekst krejt tjetër se si duhet të përmirësojmë punën dhe aktivitetet tona. Por unë kam qenë shumë e qartë ndaj qytetarëve të Kosovës se zgjidhja nuk është në ikje. Ne kemi vetëm shtatë vjet shtet. Dy javë më parë kremtuam shtatë vjet të pavarësisë së Republikës së Kosovës. E dimë se Kosova nuk është ai shtet të cilin të gjithë e kemi dëshiruar. Megjithatë procesi i shtetndërtimit është një proces i vazhdueshëm, është një proces i dhimbshëm, është një proces që kërkon punë të vazhdueshme nga të gjithë, qoftë nga qytetarët, qoftë nga përfaqësuesit e institucioneve. Thash edhe më herët që Kosova ka një potencial të jashtëzakonshëm, sepse ne kemi edhe resurse natyrore por edhe potencialin më të madh me të cilin unë krenohem kudo që shkoj jashtë vendit por edhe brenda, e ai është potenciali i rinisë, të rinjve dhe të rejave që përbën 60 përqindëshin e popullatës tonë, e ky është një kapacitet njerëzor, të cilin ne duhet ta kthejmë në drejtim të zhvillimit të vendit. Njëkohësisht duhet të punojmë sa më shumë që të jetë e mundur në tërheqjen e investimeve të huaja. E ardhmja e qytetarëve tanë është në Kosovë dhe përmes zhvillimit të vendit tonë duhet të krijojmë një bazë të qëndrueshme. Dhe e përmenda edhe me herët aspektin e patriotizmit. Duhet të jemi tani sa më patriot që të jetë e mundur edhe në aspektin e zhvillimit ekonomik dhe të zhvillimit të vendit, sepse vetëm ashtu garantohet qëndrueshmëria jonë dhe garantohet rruga jonë e integrimeve evropiane dhe euroatlantike.
KD: Ju e thatë, zonja Presidente, se e keni ndjerë edhe obligim moral personal që ti shihni njerëzit në terren. Pse mendoni se këtë obligim nuk e kanë ndjerë edhe disa prej krerëve të tjerë që nuk u dukën nëpër qytete. Nuk e di nëse i keni ftuar edhe takuar kryeministrin (Mustafa) apo kryetarin e partisë më të madhe (Thaçi) që tju shoqërojnë? Ju kanë shoqëruar madje diplomatë të huaj në disa raste, por kryeministri dhe ministri i Jashtëm nuk u dukën me ju?
Jahjaga: Unë kam pasur takime të shumta këtu në zyrën time edhe me përfaqësues diplomatik në Kosovë, edhe me përfaqësues të institucioneve, me të cilët menjëherë kam marrë masat e nevojshme në parandalimin dhe luftimin e kësaj dukurie, konform kornizave tona ekzistuese ligjore. Unë kam thënë edhe më herët se ai ishte një obligim imi moral dhe njerëzor që të jem së bashku me qytetarët e Kosovës, sepse qytetarët nuk duhet ti dëgjojmë vetëm kur është mirë dhe për gjëra të mira, por edhe në raste të tjera. Ne duhet të jemi afër qytetarëve tanë, duhet ti dëgjojmë të gjitha brengat dhe duhet të dëgjojmë hallet e tyre, sepse ai është brumi i vetëm që neve na fuqizon dhe na jep argumente në punën tonë të përditshme. Unë i kam inkurajuar të gjithë përfaqësuesit, si ata ndërkombëtarë dhe ata të institucioneve, që të jenë në terren sa më shumë që të jetë e mundur, të jenë pranë qytetarëve tanë dhe nga aty të marrin atë që na nevojitet dhe ta kemi informatën e dorës së parë.
KD: Do të vazhdoni të bëni të tilla vizita?
Jahjaga: Patjetër, që po. Ju e dini se jo vetëm në këtë rast, por edhe më herët, unë kam qenë gjatë tërë kohës me qytetarët. Unë shumë rrallë përdori veturë përbrenda Prishtinës. Dal, eci, takohem me qytetarë, ulem në vende të frekuentuara prej qytetarëve. Jam e qasshme në çdo moment, qoftë këtu në zyrë, qoftë jashtë, për qytetarët tanë. Do ti vazhdojë këto aktivitete, në mënyrë që ta përmbush një obligim timin që të jem afër qytetarëve tanë që të dëgjojë të gjitha hallet e tyre.
KD: Si do tju përgjigjeni qytetarëve, në rast se ata do tju pyesin tani, pas këtyre deklaratave të fundit nga qeveria, në të cilat fajësohen në njëfarë forme apo tjetër prindërit se kanë shumë fëmijë apo se i kanë marrë fëmijët me vete në Perëndim. Është një situatë mjaft problematike e krijuar ndërmjet qytetarëve dhe qeverisë për shkak të deklarimeve për planifikim familjar dhe për përgjegjësinë e njerëzve në ikje?
Jahjaga: Edhe njëherë them se nuk i komentoj deklarimet individuale sepse kjo është përgjegjësi e secilit njeri që e thotë këtë. Por unë them se aspekti i planifikimit familjar është zgjidhje e secilit qytetari. Kjo gjë nuk rregullohet me asnjë normë ligjore. Ka disa praktika jo të mira prej vendeve të tjera, ku këto gjëra janë të rregulluara, por kjo nuk është zgjidhje gjithsesi. Unë them se në rast se është zgjidhje e secilit baba dhe nënë që ta kenë familjen një, dy apo më shumë anëtarëshe unë dëshiroj që ajo të jetë e shëndoshë. Kjo është një çështje që është në zgjedhjen e secilit njeri në Republikën tonë.
KD: Për fund, po ju pyes edhe diçka që ndërlidhet me temën e reformës së mundshme zgjedhore dhe që në zanafillën e saj e kishte edhe një dakordim prej partive politike që reforma të përfshijë edhe mënyrën e zgjedhjes së presidentit. Që kjo gjë të bëhet në mënyrë të drejtpërdrejt nga populli. Nëse do të miratohej një reformë e tillë dhe në zgjedhjet e ardhshme do të shihnit zgjedhjen e një presidenti nga vetë populli, a do të kandidonit ju?
Jahjaga: Çështja e reformës dhe e asaj se cila duhet të jetë forma e zgjedhjes së presidentit të ardhshëm kërkon një debat pak më të gjerë dhe me një elaborim më të theksuar qoftë nga shoqëria civile, qoftë nga publiku i përgjithshëm apo nga akademikët. Kjo gjë kërkon një analizë pak më të thukët dhe ta shohim si do të zhvillohet në të ardhmen. Sa i përket pjesës së dytë të pyetjes, unë them se mandati i presidentit është deri në prill të vitit 2016.
KD: Pastaj?
Jahjaga: Dhe flasim atëherë.
KD: Do të thotë e leni të hapur mundësinë që të kandidoni edhe nëse nuk miratohet reforma?
Jahjaga: Unë as se lë të hapur, as se lë të mbyllur.
KD: Por nëse Kuvendi do të kërkonte prej jush që të insistoni edhe për një mandat të dytë, siç po insistoj unë në pyetje?
Jahjaga: Unë them se mandati im kushtetues është deri në prill të vitit 2016.
KD: Do të thotë tash një viti duhet të vijmë përsëri në intervistë që të marrim vesh se çka do të ndodhë, apo?
Jahjaga: Jeni të mirëseardhur gjithmonë.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn