als_Latn dik_Latn sag_Latn
dtt-net.com - Në Kosovë, filozofia politike (nëse mund të thuhet se ka ndonjë të tillë) është shndërruar në një lloj autoritarizmi ku shteti dhe qeveria janë bashkuar e ku pushteti e ka shndërruar shtetin në pushtet, dhe, për pasojë tash e sa vite edhe çështja e furnizimit me energji elektrike po ngec, pa të cilën as që nuk mund të ëndërrohet ndonjë zhvillim ekonomik, mirëqenie sociale apo cilësi më e mirë e jetës së qytetarëve të Kosovë, shkruan kështu Ethem Çeku për dtt-net.com.
dtt-net.com - Në Kosovë, filozofia politike (nëse mund të thuhet se ka ndonjë të tillë) është shndërruar në një lloj autoritarizmi ku shteti dhe qeveria janë bashkuar e ku pushteti e ka shndërruar shtetin në pushtet, dhe, për pasojë tash e sa vite edhe çështja e furnizimit me energji elektrike po ngec, pa të cilën as që nuk mund të ëndërrohet ndonjë zhvillim ekonomik, mirëqenie sociale apo cilësi më e mirë e jetës së qytetarëve të Kosovë, shkruan kështu Ethem Çeku për dtt-net.com.
Kultura politike përfaqëson prirjet psikologjike të një populli të lidhura ngushtë me subjektet the aktorët politik si partitë e qeveritë por dhe kushtetutat e atij shteti.
Ajo shpreh qëndrimet, bindjet, simbolet dhe vlerat e tyre politike. Kultura politike dallon nga opinioni publik në atë që formësohet nga vlerat afatgjata e jo nga reagimet ndaj politikave, problemeve apo personaliteteve të veçanta.
Kështu e përkufizonte kulturën politike si vlerë të ndërtuar në kohë Andrew Heywood, autor anglez mbi politikën, ideologjinë politike dhe politikat globale.
Procesi i shtet-bërjes tek ne në Kosovë po kalon në një fazë jo të lehtë. Kultura politike është e re, ndërsa kultura qytetare është e lënduar dhe pasive dhe ajo nuk ka guxim për të ndikuar në qeverisje.
Në shtetet e zhvilluara dhe ato në zhvillim, këto dy kultura janë ndikuese në qeverisje. Kultura qytetare mund të japë një tregues të shëndetit të demokracisë. Zhvillimet e shteteve tregojnë se këto dy kategori kanë ndikuar në shoqëritë e tyre.
Shembulli i kombit gjerman pas Luftës së Dytë Botërore dhe kombeve të tjera janë treguesit më të mirë për ne.
Popujt me kulturë politike dhe qytetare, shohin politikën si një mjet i veçantë i zgjidhjes së konfliktit më shumë me kompromis, me pajtime dhe me negociata, sesa me anë të forcës dhe pushtetit.
Tek kombet me kulturë politike, politika është parë si art i qeverisjes e jo vetëm si pushtet. Ato shtetin e kuptojnë më të gjerë se sa qeveria, në të vërtetë ata e kuptojnë veten si pjesë të shtetit.
Por tek ne në Kosovë, kjo filozofi politike është shndërruar në një lloj autoritarizmi. Shteti dhe qeveria janë bashkuar, janë shndërruar në një objektiv. Pushteti është bërë i plotfuqishëm dhe e vetmja objektiv është shndërrimi i shtetit në pushtet.
Sot, kur qytetarët e shteteve të zhvilluara dhe atyre në zhvillim kanë para vetit objektiva për shekullin XXI, ne kemi probleme të mëdha për të ndërtuar institucione, të cilat do të duhej t’i shërbejnë qytetarit dhe shtetit tonë.
Do të mundohem t’i lëshoj këto teza në një rrafsh më konkret.
Kriza energjetike në Kosovë po thellohet, shteti ynë nuk mund të bëjë përparimin e duhur ekonomik, sepse jemi vend nën varësinë energjetike të vendeve tjera, gjë që për pasojë përkthehet në buxhet të varfër, sepse gjithë kohës duhet të shpenzojmë para të freskëta për të mbuluar kërkesa afatshkurta dhe jetike, siç është energjia.
Kosova është kthyer në blerës të madh të energjetik dhe ne duhet të përgatitemi për restrikcione të mëdha energjetike gjatë muajve në vijim.
Ky është një fakt i dhimbshëm tanimë, por jo i paparalajmëruar në më shumë se pesëdhjetë shkrime dhe kumtesa personale gjatë viteve të fundit. Projekti Kosova e Re, që duhej të finalizohej para disa viteve tanimë ka “vdekur”.
Ka kohë që investitorët e huaj kredibil nuk i janë afruar më tregut energjetik në Kosovë. Kapacitetet e reja nga energjia alternative të ndërtuara në Kosovë pothuajse janë zero.
Kosova humbi kohën e duhur për të ndërtuar blloqe të reja energjetike. E ndërkohë vendet e rajonit u bënë atraktive për investitorët e huaj.
Për të dalë nga kjo situatë tepër e vështirë energjetike ne duhet të kthehemi nga vetvetja. Studimet e bëra kanë treguar se blloqet e Kosovës A mund të jenë furnizues me energji deri sa të rindërtohen kapacitete e reja gjeneruese.
Debatet e zhvilluara rreth blloqeve të Kosovës A janë joprofesionale dhe të shtrembëruara në shumë drejtime. Studimet e bëra nga ekspertet vendor dhe ndërkombëtar që nga viti 2006 kanë theksuar se në Kosovën A duhet të investohet për një rivitalizim të thellë që blloqet të punojnë sipas standardeve të vendosura nga BE-ja.
Qeveria jonë duke mos pasur profesionalizimin e duhur dhe aftësinë vendimmarrëse dhe duke mos marrë parasysh këto sugjerime të ekspertëve bëri që Kosova të gjendet në një udhëkryq të madh energjetik.
Politikat që i ndoqën qeveritë e viteve të fundit, duke tentuar që përmes blerjes së energjisë dhe privatizimit e liberalizimit të tregut të zgjedhin problemin energjetik, u treguan shkurtpamëse dhe nuk dhanë rezultatet e duhura. Ato mbytën projektin Kosova C, përmes të cilit ishte dizajnuar zhvillimi ekonomik i vendit dhe furnizimi afatgjatë energjetik, krijimi i vendeve të reja të punës dhe rritja e prestigjit të Kosovës.
Rrugë e vetme për të dalë nga kjo situatë e vështirë energjetike tanimë ka mbetur kthimi në tregimet e vjetra por të domosdoshme, investimet në rivitalizimin (jo rehabilitimin) e blloqeve të Kosovës A, që sillen rreth 80-100 milionë euro për bllok dhe që mund të kenë një qëndrueshmëri 15 vjeçare, e që gjithashtu janë në harmoni të plotë me politikat mjedisore të Bashkimit Evropian.
Aty ku ka mungesë vizioni, gjithçka ka kosto më të lartë.
Në këto rrethana, rritja e vazhdueshme e tarifave të energjisë është e pashmangshme, sepse në mungesë të prodhimit vetanak detyrohemi që të blejmë energji me çmime të shtrenjta nga tregtarët rajonal, që nënkupton ose çmime më të larta për qytetarin ose subvencionim të çmimit nga qeveria që sërish është shfrytëzim i tërthortë i kontributit qytetar, por definitivisht jo zgjidhje e problemit esencial, që është mungesa e vizionit për të qenë të pavarur edhe energjitikisht.
Buxheti i Kosovës është i vogël për këtë projekt prandaj duhet të gjejmë investime të përbashkëta me investitorët vendor dhe ndërkombëtarë, mund të merren kredi të buta nga institucionet financiare ndërkombëtare apo të shihet mundësia e investimeve të përbashkëta me shtetin shqiptar.
Zgjidhje tjetër për furnizim me energji elektrike nuk mund të pritet pa u rivitalizuar blloqet e Kosovës A dhe Kosovës B. Gjithashtu duhet të përdoret bazeni i ujërave të Dukagjinit për prodhimin e hidro-energjisë.
Në të njëjtën kohë, qeveria e ardhshme duhet ta vendos ndër prioritetet kryesore zhvillimin e projektit të ri energjetik dhe të ndërtojë një koncenzus politik rreth tij.
Gjithashtu, ajo duhet t’i harmonizojë qëndrimet me institucionet ndërkombëtare dhe ne si shtet të arrijmë të përdorim resurset natyrore për zhvillimin ekonomik të vendit tonë.
Kosovës i duhet tani më shumë se kurdo, që klasa e saj politike të kultivojë vazhdueshëm kulturë politike të shtet-formimit, përtej inateve të rrethanave politike e shoqërore të ditës.
Çdo kush duhet ta kuptojë që në mungesë të burimeve të shumta, zgjidhja e krizës ekonomike në Kosovë, hapja e vendeve të reja të punës dhe reformat në shtetin tonë janë të lidhura ngushtë me kapacitetin tonë profesional dhe vendim-marrës për shfrytëzimin e burime natyrore në mënyrë ekonomike.
(Autori është ish-ministër i energjisë në qeverinë e Kosovës, tash është dekan në Universitetin e Edukimit në Prishtinë)
Lajmet e ndërlidhura
Sep 24, 2014
Aug 11, 2014
Jul 25, 2014
Jul 18, 2014
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn ltg_Latn bos_Latn bos_Latn