als_Latn tur_Latn ron_Latn
Urbanistika
Urbanistika (trajta e pashquar urbanistikë) është studimi dhe teoria e ndërtimit dhe pajisjes me shërbime të qyteteve ose kulturave kryesisht urbane. Termi Planifikim Urban është sinonim me termin Urbanistike. Në Shqipëri, historikisht, me termin Urbanistike, është nënkuptuar Projektim Urban.
Përmbajtja
Historik i Shkurtër[redakto | redakto tekstin burimor]
Ndonëse urbanistika ka ekzistuar si profesion që ne themelimin e qyteteve te para, urbanistika moderne lindi si profesion në dekadat e para të shek. XX, kryesisht në përgjigje te kushteve të këqija higjeniko-sanitare dhe social-ekonomike të qyteteve industriale që po rriteshin me shpejtësi. Fillimisht me këto çështje u morën profesionistet me te ndërgjegjshëm nga fusha si arkitektura dhe inxhinieria e ndërtimit. Më pas, në këtë grup u shtuan edhe specialiste te shëndetit publik, ekonomiste, sociologe, juriste, dhe gjeografë, pasi kompleksiteti i menaxhimit te qyteteve nisi te kuptohej me qarte. Teknikat bashkëkohore te planifikimit urban e rajonal për analizimin, projektimin, dhe krijimin e zonave urbane u zhvilluan prej sintezës nder-disiplinore të këtyre fushave. Sot urbanistika mund të përshkruhet si procesi teknik e politik që ka të bëjë me mirëqenien e popullsisë, kontrollin e përdorimeve të tokës, projektimin e mjedisit urban, përfshire rrjetet e transportit dhe komunikacionit, dhe mbrojtjen e mjedisit natyror.
Nenkategorite e Profesionit te Urbanistikes[redakto | redakto tekstin burimor]
- Planifikim Fizik
- Sistemet e Strehimit
- Planifikim Transporti
- Planifikim Mjedisor
- Planifikim Ekonomik
- Planifikim Ndërkombëtar
- Projektim Urban
Arsimimi ne Profesionin e Urbanistit[redakto | redakto tekstin burimor]
Në Evropë, përfshire në Shqipëri, hyrja në profesionin e urbanistit arrihet me marrjen e një diplome universitare. Në Amerikën e Veriut, hyrja ne profesionin e urbanistit arrihet me marrjen e një diplome pasuniversitare Master. Aktualisht në Shqipëri ka tre universitete që ofrojnë diplome në urbanistikë ose në arkitekturë me nën-specialitet urbanistikë:
Urbanistë të famshëm në botë[redakto | redakto tekstin burimor]
Renditje kronologjike:
Projektues të njohur[redakto | redakto tekstin burimor]
- c. 332 p.e.s Dinocrates - Aleksandria, Egjipt
- c. 408 p.e.s Hippodamus - Pireu, Thuri, Rodi
- 1682 William Penn - Philadelphia, Pennsylvania
- 1791 Peter Charles L'Enfant, - Washington, DC, SHBA
- 1853 Baron Haussmann - projektuesi i shëtitoreve te gjera në Paris
- 1859 Ildefons Cerdà - projektuesi i lagjes Eixample ne Barcelonë
- 1882 Arturo Soria y Mata - Ciudad Lineal, Madrid
- 1898 Ebenezer Howard - Qyteti-Kopsht
- 1909 Daniel Burnham - Chicago, Illinois
- 1912 Walter Burley Griffin - Canberra
- 1925 Ernst May - njesite e banimit ne Frankfurt, Gjermani, perfshire Römerstadt
- 1927 Bruno Taut - projektet Hufeisensiedlung, Berlin
- 1928 Henry Wright - Radburn, New Jersey
- 1930 Robert Moses, pergjegjesi per urban renewal ne New York
- 1930 Ernst May - Magnitogorsk dhe 20 projekte te tjera urbane në Bashkimin Sovietik
- 1935 Frank Lloyd Wright - Broadacre City (koncept)
- 1950 Le Corbusier - Chandigarh, India
- 1957 Lucio Costa - Brasília, Brazil
- 1960 Konstantinos Doxiadis - Islamabad, Pakistan
- 1964 Jaime Lerner - Curitiba, Brazil (transportation and land use combination)
- 1966 Walt Disney - Experimental Prototype Community of Tomorrow EPCOT (Koncept)
- 1970 Paolo Soleri - Arcosanti, Arizona, si dhe koncepti i arkologjise.
- 1973 Moshe Safdie - Coldspring New Town, Baltimore, Maryland
- 1984 Andres Duany, Elizabeth Plater-Zyberk - Seaside, Florida
- 1990 Peter Calthorpe - Laguna West, California
mlt_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bug_Latn vec_Latn knc_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn ast_Latn als_Latn nno_Latn knc_Latn als_Latn ltz_Latn eng_Latn knc_Latn als_Latn zho_Hant srd_Latn vec_Latn jav_Latn eng_Latn eng_Latn als_Latn eng_Latn nob_Latn srd_Latn