als_Latn dik_Latn sag_Latn
Dy fëmijë, që na afrohen të na pyesin, marrin një ulërimë dhe ikin. Ku i çon, i themi gruas me emrin Drita?Tlypin, duhet me jetu. Ngjarja është si dy pika uji me të tjerat. Shporrjet e tjera. Nuk është më shumë racizëm sesa vandalizëm. Të gjorët nuk e dinë se duhet të jenë pre e ndërtimeve të reja që po bëhen dhe që smund të durojnë gjindjen e tyre aty afër. Thjesht, të destinuar për të vuajtur.
Nga: Ben Andoni
Foto : Jutta Benzenberg
Shqipëria i është bashkuar Dekadës së përfshirjes së Romëve prej pak kohësh, por duhet thënë se strukturat e saj e zbatojnë sa për sy e faqe angazhimin e tyre. Mjaftoi bastisja e fundit ndaj romëve te Treni, që të kuptosh se në çfarë niveli janë strukturat e ndryshme të shtetit shqiptar. Ata vetë tashmë kërkojnë roleta të motorrizuara për të ekzistuar. Që të paktën të shpëtojnë fëmijët nga përdhunimi dhe më e mira...druri. UNICEF prej vitesh alarmon qeverinë...
Një vajzë, fare e re, është e vendosur buzë udhës, duke lypur me një fëmijë të vogël. Nga aty bëjmë një telefon. Romi, që marrim në telefon, ka ikur, por aty ka lënë haberet. Do flasësh rehat, na thotë,- me të shporrurit, që nga përtej telefonit. Kërkojmë Dritën dhe Ganiun, por na dalin sakaq një masë e madhe romësh, nga një vend që deri atëherë ka vetëm si pamje disa kasolle. Xhevrije Hyseni, një mesogrua rome e këndshme, vjen menjëherë pas të tjerëve. Vendos rendin. Të gjithë romët, rreth 10 familje gjithsej, janë mbledhur tek Qendra e Monumenteve, pas bastisjes së fundit, që u kanë bërë në fushën pranë Stacionit të Trenit. Vendi pranë monumentit gjigant të Stalinit duket hë për hë më i sigurt.
...
Sakaq ka ardhur në ndihmë rekuizita e tyre. Një stol i vogël mense të dikurshme, një karrige e qëmotit dhe menjëherë dy mbulesa. Për pak minuta formatohemi. Sherri ka filluar te shtëpia e Xhevrijes, që sapo ka mbyllur dasmën e djalit më 20 shkurt. Kanë rrahur djalin dhe kanë prekur dhe vajzën (e kanë ngacmuar!) dhe me ulërima e dru u kanë bërë thirrje të largohen. Nuk kanë denoncuar fillimisht se shumica sdi të shkruajë, por më shumë kanë pasur frikë për fëmijët. Janë larguar. Nga pas tym, rrëmujë e zjarr. Kanë bërë dy syresh deklarata, por askush nuk e di se çfarë ka bërë. Kanë ende frikë. Dy fëmijë, që na afrohen të na pyesin, marrin një ulërimë dhe ikin. Ku i çon, i themi gruas me emrin Drita?Tlypin, duhet me jetu. Ngjarja është si dy pika uji me të tjerat. Shporrjet e tjera. Nuk është më shumë racizëm sesa vandalizëm. Të gjorët nuk e dinë se duhet të jenë pre e ndërtimeve të reja që po bëhen dhe që smund të durojnë gjindjen e tyre aty afër. Thjesht, të destinuar për të vuajtur.
Banorët
Xhevrijes, i bashkohet Drita, Liria, Fiqireti, Fuati, Sajmiri, Ylli, Arturi. Janë me mbiemra Nuredini dhe Hyseni dhe janë pjesë e disa prej familjeve që u shporrën me forcë pak ditë më parë. Të tjerët janë shpërndarë ku të munden. Nuk kanë bërë denoncim menjëherë se policia ka ardhur po ska qenë aspak e predispozuar që ti ndihmojë, sipas tyre. Nga njoftimet zyrtare deri ditën e mërkurë askush ska bërë denoncim nga ata, paçka se shoqata e tyre me anë të Skënder Veliut ka filluar një fushatë të tërë sensibilizimi. Rezultati ka qenë dy të prangosur, të enjten e kësaj jave, nga agresorët dhe sërish sensibilizim i momentit për ta. Banorët i identifikuan agresorët si tropojanë prej të folurit dhe se policia i njeh. Ministria e Punës dhe e Çështjeve Sociale, një nga institucionet kryesore përgjegjës për fatin e tyre është mjaftuar me një deklaratë dhe një mbledhje aktorësh, por që dihet se pas detyrave asgjë nuk bëhet. E më e keqja se gishti sështë vënë te plaga. E vënë në dijeni të ngjarjes së ndodhur në Tiranë, ku 45 familje rome janë detyruar të zhvendosen nga vendqëndrimet i tyre në fushën pranë stacionit të trenit, nëpërmjet kërcënimit dhe vënies flakë të barakave ku ata banonin, ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta menjëherë ka thirrur një takim me përfaqësuese të strukturave shtetërore të shoqërisë civile për të marrë informacion mbi ngjarjen dhe gjendjen e këtyre familjeve. Fjalë, fjalë dhe shumë fjalë. Kuptohet, që javën tjetër, gjithçka do harrohet. Jo më kot, UNICEF-i ka alarmuar vazhdimisht për fëmijët. Me pak fjalë, ata që duan të ndërtojnë, ia kanë dalë ti shporrin.
Çfarë ndodhi, zyrtarisht
E vërteta është më e fortë nga të gjitha dhe ka qenë reagimi i përfaqësuesve të trupit diplomatik, që me anë të një deklarate të përbashkët, dhënë nga ambasadori Aleksandër Arvizu, kreu i misionit të OSBE- së, Eugen Wollfarth dhe ai i KE-së në Tiranë, i kanë kujtuar Shqipërisë angazhimet. Prezenca e OSBE-së dhe delegacioni i BE-së në Shqipëri, ambasada e SHBA-së në Tiranë, janë informuar se prej 20 shkurtit 2011, për disa ditë, se dhjetëra familje rome janë larguar me forcë nga vendqëndrimi i tyre nga persona të paidentifikuar, të cilët u vunë zjarrin barakave ku ata jetonin dhe i përzunë prej tyre,-thuhet në deklaratën e mësipërme. Të tre ambasadorët kanë folur për asistencën e nevojshme sociale për strehimin e atyre njerëzve që kanë mbetur të pastrehë dhe më shumë nga të gjitha për fëmijët e tyre. Këta të fundit, më fatkeqët e kësaj gjendje, bëhen pre dhe e një dhunimi tjetër që do tu hiqet me vështirësi nga koka e tyre fëminore.
Fëmijët
Vërtetë, më të çoroditurit, mbeten fëmijët romë. Por, e kanë gjetur një justifikim, që të mos ikin në shkollë, kanë thënë gojët e këqija. Që nga 20 shkurti 2011, kur ndodhi batërdia, asnjë prej tyre nuk mund të shkojë më në shkollë. I kanë rrahur, i kanë trembur, ndërsa vajzat deri edhe i kanë prekur, sipas tyre. Teksa na e thonë të gjithë ngatërrohen dhe presin se kur do të vinë ndihmat. Disa syresh, megjithatë, kanë vendosur rendin te kazanët e lagjes së re te Pallati me Shigjeta me fëmijët e tyre, kurse përreth janë përcjellë të tjerët që të lypin, ndërsa më dembelët sillen rreth nesh. Të gjithë fëmijët i njohin agresorët e tyre, por edhe kanë frikë. Nga e panjohura. Pretendojnë se janë të regjistruar por asnjë nga prindërit nuk nxjerr të paktën një dokument. Kanë për fat, disa syresh, certifikatat e përgjithshme familjare, ndërsa prindërit në masë kanë kartat e identitetit. Fëmijët janë pasojë e kësaj jetë. Të paregjistruar syresh, por edhe krejt të neglizhuar. Ata, që deri dje ishin fatlumë prej tyre, janë të gjithë jashtë këtej e tutje dhe me një vit shkollor krejt të ikur. Strukturat e shtetit i neglizhojnë edhe pse shumë prej tyre trokasin për një lloj asistence. Vetëm një grua ka asistencë këtu, nga këta që takojmë. Mbase kjo ka qenë arsyeja që UNICEF-i ka reaguar menjëherë në mbrojtje dhe më shumë akoma në sensibilizimin real të gjithë aktorëve për fatin e tyre. E dihet se në terren gjërat janë ndryshe. Askush nuk do dijë gjë se çdo bëhet me fëmijët e Fiqiretit (ka 4 fëmijë), Fuati, 3 fëmijë, Ardiani ka 6 fëmijë, Lirija më thotë se ka një, Ylli ka pesë, Stiliani ka gjashtë. Çdo bëhet me ta? Ata, që na rrethojnë, janë aq të vegjël sa nuk mund të dinë asgjë. Një i ri rom që sia përcaktojmë moshën merr aparatin dhe na pozon. Është shumë i zoti. Dikush do kërkojë makina me rrota dhe kjo do artikulohet më vonë dhe në kërkesat e tyre dhe mbrojtje për të vegjlit e tyre, që dihet se sërish do jenë në rrugë. Kjo është më afër të vërtetës. Të drejtat e njeriut janë të zbatueshme për çdo njeri. Është e papranueshme që familjet Rome janë dëbuar forcërisht nga banesat e tyre në mënyrë të paligjshme. Jam i sigurt që çdokush ndan të njëjtën indinjatë dhe qeveria, shoqëria duhet të përgatitet të parandalojë që ngjarje të tilla të mos ndodhin me. Si masë të menjëhershme për familjet e dëmtuara duhet të sigurohet që fëmijet ti rikthehen shkollës dhe menjëherë të mbulohen shërbimet shëndetësore për këto familje - shprehet përfaqësuesi i UNICEF- it në Shqipëri, z Detlef Palm.
Pamundësia
E vërteta sesa më shumë para dhe projekte për ta ka aq më shumë larg është ndihma e vërtetë ndaj tyre. Deklarata e tre ambasadorëve shton se në opinionin e tij për aplikimin e Shqipërisë për anëtarësim, Komisioni Evropian ka identifikuar luftën kundër diskriminimit dhe mbrojtjen e të drejtave të romëve si fusha parësore, ku duhet kushtuar vëmendje nga autoritetet. Në fund ata kërkuan dhënien fund të diskriminimit ndaj komunitetit rom. Por Komisioneri për Diskriminimin e ka bërë reagimin vetëm ditën e enjte. Kurse, Ministria e Çështjeve Sociale, në letargjinë e saj të zakonshme, është mjaftuar me mbledhjen e aktorëve dhe përsëritjen e vazhdueshme se duhet të punojmë. Kush? Në fakt askush sdo tia dijë. Edhe pse një pjesë e tyre janë të regjistruar shumica janë pa asistencën sociale të mjaftueshme për të jetuar. Dhe, të nëpërkëmbur. Fëmijët janë kontingjent prekje i sëmundjeve dhe e gjithë të këqijave por edhe të pambrojtur. E kjo jo vetëm para të keqes por edhe gjithë të këqijave. Duke kontrolluar nëpër kazane dhe gjëra të tjera, ata janë krejt të pambrojtur edhe nga ana e shëndetit dhe sigurisë. Kronikat kanë qenë mbushur me fjalët se Shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 3 në Tiranë, me marrjen e dijeni të konfliktit pranë stacionit të trenit, mbërritën duke i ndihmuar. Fabula mbetet qesharake. Kurse e vërteta është e bardhë. Aty duhet të ndërtohet dhe ata sduhet të jenë ku po vjen qytetërimi i bardhë.
Vazhdimi i Historisë
Xhevrija më tregon një histori të gjatë hakmarrje. I shoqi ka vrarë dhe e kanë vrarë dhe kështu ka ardhur në Tiranë. Nuk di, madje, as ku e ka varrin e të shoqit. Jeton fal një pensioni invaliditeti të të birit. Nuk ka para dhe skemi të veshura as të brendshme na thotë. Njësoj Drita që është divorcuar prej tre vjetësh dhe ajo vajza që e kemi hasur në fillim, vajza e saj. Dhe, djali i vogël është djali i saj. Sepse romët janë subjekt i një jete të lirë dhe pa shumë andralla dhe për këtë mund të justifikohen shumë gjëra. Fëmijët skanë ku të ikin më në shkollë dhe shumë prej 40 vjeçarët aty, janë po ashtu pa shkollë. Në të njëjtën ditë, hasemi nëpër instanca sërish me Skënder Veliun, Shoqata Rome e të cilit po përpiqet dhe ia arriti të realizojë denoncimin.
Në fakt është fare e thjeshtë. Dhe romët i quajmë sërish të humbur dhe gati për drurin e radhës. Kur 1 orë më vonë, afër mesditës, do jemi tek vendi i shporrjes, gjithçka merr kuptimin. Vendi që tani i ngjan një fund beteje të madhe dhe ku kasollet e rrënuar krejt, kanë lënë gjurmët kudo, është përgatitur për ndërtime. Bashkim Basra, një i fundit, që është strehuar aty afër, më sqaron skemën në fushën e zbrazët. Sesi erdhën në tre shtëpitë në cepa dhe si ikën pastaj. Ai më shpjegon në terren sesi ka ndodhur e gjitha. Erdhën nga dy drejtime. Ishte pas një dasme dhe i morën pas. Që nga aty, ku sytë të mbesin te pallatet që janë shumë afër dhe po i afrohen vendit të tyre. Gjithçka është e thjeshtë. Ndërtuesit e kanë planin që të shtyhen dhe më tej dhe pengesa ishin këta qyqarë. Pengesa e vërtetë e zhvillimit të shqiptarëve në kaosin urban.
...
Ikim Drita më ka thënë në fund se djalin e ka me një të dashur, që sia tregon emrin. Një nënë tjetër më thotë se aq shkollë gjithsesi i mjafton djalit. Ato dy tre klasë mjaft i ka. Tani i duhet të merret me kanaçet më thotë. Është pranvera. Një pranverë e hidhur për romët e Tiranës. (Revista Mapo)
als_Latn als_Latn ayr_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn