als_Latn dik_Latn sag_Latn
8 Mars 2014 - 08:09 - Halil Matoshi
Një eveniment i përmasave ndërkombëtare, si loja e Kosovës me Haitin, do të duhej t'i mobilizonte shtetasit për t'i dhënë më shumë dashuri e lojalitet shtetit. Por për habi, disa grupe tifozësh, të lajthitur nga manipulues me historinë, e refuzojnë shtetin e tyre, simbolet e tij dhe mbi të gjitha ngrihen kundër një ëndrre të kosovarëve që po bëhet realitet: Të jesh i lirë mes kombesh të lira!
Porse qytetaria nuk i përfilli parullat e marra refuzuese të këtyre grupeve dhe individëve qoftë nga padija e manipulimet, qoftë nga zilia apo dashakeqësia bënin thirrje publike për ta bojkotuar një lojë ndërkombëtare, ngjyrat e një kombi të ri si pronar të shtetit të ri - Kosovës. Pra, kosovarët "zhbinë" për një ditë rreth 16 mijë biletat për evenimentin në "Adem Jashari" të Mitrovicës.
Marrëveshja e 19 prillit 2012 mes Prishtinës dhe Beogradit nxiti FIFA-n që t'ia mundësonte Kombëtares kosovare në futboll fillimin e lojërave ndërkombëtare, (tash për tash vetëm në kompeticionet miqësore.) Pra, dialogu shtetëror me Serbinë dhe ndeshja e futbollit me Haitin shfaq hyrjen e një kombi të ri (një komb i lindur nga konflikti) në hartën gjeopolitike të botës!? Po në këtë ditë ka lindur përfaqësuesi i BE-së në Kosovë, Samuel Zbogar. Janë këto fije të padukshme shprese e bese, që na lidhin me Europën dhe me kulturën oksidentale. Forewer!
Shumë lot e gjak, shumë vuajtje e shkundullima gjatë një shekulli e kanë llahtarisur Kosovën, e cila më 17 Shkurt 2008 shpalli Pavarësinë e saj kombëtare dhe sot (5 mars) prek ëndrrën e saj, mes kombeve të botës. Këso ngjarjesh ndodhin rrallë dhe kanë ndikim në historitë e kombeve dhe shteteve. Prandaj, u themi “ngjarje historike”. Disa sociologë sugjerojnë se emocionet kolektive, në veçanti shfaqjet emocionale si ndjenja e harmonisë afektive me të tjerët, gjatë ritualeve sportive, mund të rrisin identifikimin me një grup shoqëror.
Për më tepër, këto shfaqje emocionale që kanë të përbashkët simbolet e grupit - si pjesë e praktikave rituale - ndikojnë në gërshetimin e qëndrimeve dhe solidaritetit mes grupit (solidarësinë qytetare). Futbolli si ritual i përqendruar ndikon tek anëtarët e grupit (jo vetëm te tifozët) në identifikimin me grupin dhe perceptimin e simboleve kombëtare me fuqi ikone të shtuar. Porse, ngjarjet aq popullore si futbolli, janë thelbësore në lehtësimin e tensioneve ndërkombëtare, sepse ato transmetojnë emocione patriotike në mënyrë të sigurt. Ndonëse e preferoj lojën e "Real Madridit", duke qenë tifoz i këtij ekipi në 30 vjetët e fundit, kjo ndjesi më afron jo vetëm me tifozët e kësaj skuadre, por edhe me popullin spanjoll, me simbolet e tij, me Madridin, me ëndrrat, këngët dhe dëshpërimet e tyre.
Sot, natyrisht, do të jem një tifoz i Kombëtares kosovare dhe nga ky këndvështrim, ngjarjet sportive mund të jenë të nevojshme për marrëdhëniet ndërkombëtare, mirëpo futbolli ndikon fuqishëm edhe në bashkimin e kombit. Gjithnjë flas për një unitet brenda shtetit-komb. Atij të Kosovës.
Po çka e lidh marsin me misteret e luftës dhe paqes, lirisë kombëtare dhe shtetit? Idetë e marsit (latinisht: Idus Martii ose Idus Martiae) janë një ditë në kalendarin romak që u shënua nga disa rite fetare, duke u bërë e njohur si datë e vrasjes së Jul Cezarit në vitin 44 para Krishtit. Vdekja e Cezarit e ka bërë idenë e marsit një pikë kthese në historinë romake, si një nga ngjarjet që shënuan kalimin nga periudha historike e njohur si Republika Romake në Perandorinë Romake. Ndërsa loja mes Kombëtares kosovare dhe asaj haitiane shënon kthesën në historinë e shtetit të Kosovës: Nga një kolektivitet historik dhe protektorat në një komb modern!?
Emërtimin “Mars” e hasim në dy kuptime: te grekët, që e identifikuan me perëndinë e tyre të luftës - Ares, dhe tek romakët, të cilët në fillim e njihnin si perëndi të vegjetimit të tokës e të maleve, e më vonë si perëndi lufte. Kurse tek dardanët (ndoshta edhe nën ndikimin e latinicitetit të hershëm - arealit vlleh) perëndia e luftës njihet si Armat, që buron nga emnesa “armë”. Emërtimi i Marsit me emra zotash lufte (Ares, Mars, Armat), ka të bëjë me ngjyrën e kuqe të këtij planeti.
E kuqja e tij lidhej me forca të panjohura e misterioze që zakonisht kanë fuqi të mëdha mbinatyrore. Pasi ngjyrë të kuqe ka edhe zjarri dhe gjaku, ky planet merrej si simbol i luftërave, i shkatërrimeve, i djegieve etj. Marsin e bën edhe më misterioz fakti se në kronologjitë botërore të krizave të luftës, pra edhe në Kosovë, dallohet qartë se shumë kryengritje e akte të dhunshme kanë ndodhur pikërisht në muajin mars! Me të aguar dita e 5 marsit 1998, në Prekaz u sulmua familja Jashari nga forcat serbe të sigurisë. Granatimet kanë vazhduar për rreth tridhjetë e gjashtë orë.
Organizata "Amnesty International", në raportin e vet tha se sulmi kishte për qëllim eliminimin e të gjithë dëshmitarëve. Adem Jashari së bashku me pesëdhjetë e gjashtë anëtarët e familjes së tij u vranë. Gjithsej pesëdhjetë e tetë persona janë vrarë, në mesin e tyre tetëmbëdhjetë ishin gra dhe dhjetë fëmijë nën moshën gjashtëmbëdhjetëvjeçare. Adem Jashari u bë një simbol i pavarësisë për shqiptarët e Kosovës, të cilët sot, shumë nga ta, veshin bluza me fotografinë e tij, me mbishkrimin "Bac, u kry!" 5, 6 dhe 7 marsi në Kosovë njihen si ditët e manifestimit tradicional "Epopeja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës" dhe Prekazi vizitohet si një "Mur lotësh" nga mijëra kosovarë. Sulmi i përbashkët i SHBA-së dhe i britanikëve kundër Sadam Hyseinit në Irak ka filluar më 20 mars të vitit 2003. Po ashtu sulmi terrorist në kryeqytetin e Spanjës, Madrid, ku vdiqën e u plagosën qindra mijëra veta ndodhi më 11 mars 2004. Por, vërtet cilat janë ngjarjet më të mëdha që kanë ndodhur ndër shqiptarët më 5 mars gjatë historisë.
* 2 mars 1444: Nis mbledhja e Kuvendit të Princave të Arbrit në Lezhë. Kuvendi i drejtuar nga Venediku u mblodh në këtë qytet të vogël, në mënyrë që të shmangeshin konfliktet mes princave dhe të arrihej bashkimi i arbërve kundër otomanëve. Lidhja zgjodhi prijës Gjergj Kastriotin, i cili qysh atë ditë mori komandën e plotë të luftës kundër osmanëve.
* 20 mars 1554: Prifti shqiptar Dom Gjon Buzuku nisi veprën e vet "Meshari" që vazhdon të jetë vepra e parë e shkruar shqip.
* Më 18 mars 1908 forcat turke, pas vrasjes së komandantit turk të xhandarmerisë në Gjirokastër, nisën ekspeditën ushtarake kundër luftëtarit të lirisë, Çerçiz Topulli, që njihet si Lufta e Mashkullores.
* Më 24 mars 1911 filloi kryengritja e madhe e udhëhequr nga Dedë Gjo Luli që shumë shpejt u shtri në gjithë Malësinë e Shkodrës. Pas dy javë luftimesh të suksesshme, ata arritën që më 6 prill ta ngrenë flamurin shqiptar në majën e Bratilës së Hotit.
* Më 22 mars 1913 Konferenca e Ambasadorëve në Londër vendosi të copëtojë rëndë trojet shqiptare, duke shkëputur nga Shqipëria gjithë Kosovën dhe Çamërinë si dhe viset tjera shqiptare, si: Tetovën, Dibrën, Gostivarin etj., që pati si pasojë kryengritje të shumta të armatosura.
* Më 7 mars 1914 arriti në Durrës, si princ i Shqipërisë, gjermani Vilhelm Vid, i zgjedhur nga fuqitë e mëdha në Konferencën e Ambasadorëve në Londër.
* Më 7 mars 1919 delegacioni i Qeverisë shqiptare që shkoi në Konferencën e Paqes, që u mbajt në Paris (1919-1920), ia paraqiti kësaj konference propozimin që në krahinat shqiptare që kishin mbetur jashtë kufijve të vitit 1913, të vendoseshin forcat e SHBA-së për t'i administruar ato (90 vjet më vonë forcat e NATO-s, të udhëhequra nga SHBA-ja u vendosën në Kosovë).
* Në mars 1920 u krijuan disa komitete të "Mbrojtjes kombëtare" për çlirimin e krahinave të pushtuara nga Italia dhe Mbretëria Serbo-Kroate-Sllovene. Disa muaj më vonë filloi sulmi i kryengritësve shqiptarë në krahinën e Vlorës që së shpejti u shndërrua në një kryengritje të të gjithë popullit shqiptar.
* Më 25 mars 1939 Qeveria italiane ia paraqiti Ahmet Zogut një traktat për nënshtrimin e Shqipërisë. Dy javë më vonë trupat fashiste italiane sulmuan Shqipërinë.
* Më 11 mars 1981, në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë, filluan demonstratat e studentëve për lirinë e popullit shqiptar të Kosovës dhe të viseve tjera shqiptare në Jugosllavi e që u përhapën në shumë qendra të tjera të Kosovës, si më 26 mars në Prizren etj.
* Më 23 mars 1989, Kuvendi i Kosovës, me direktiva nga Serbia, miratoi amendamentet kushtetuese nëpërmjet të cilave u hoq plotësisht subjektiviteti politik dhe ekonomik i Kosovës. Popullata shqiptare e revoltuar (nga 136 delegatë shqiptarë në këtë Kuvend vetëm dhjetë prej tyre refuzuan këtë miratim) vërshoi rrugët me demonstrata masive që u shuan me gjak nga forcat serbe të sigurisë.
* Më 26 mars 1990, populli i Kavajës, për herë të parë, guxoi të ngrihej në një demonstratë të fuqishme antikomuniste, që u shtyp me dhunë, por që ndikoi në ndryshimet pluraliste në Shqipëri.
* 18 mars 1999: Vazhdoi Konferenca e Rambouillet në Paris që solli "Po"-në e delegacionit të Kosovës për planin e paqes të bashkësisë ndërkombëtare dhe "Jo"-ja e palës serbe.
* 22 mars 1999: I dërguari i posaçëm amerikan, Riçard Hollbruk, nuk arriti ta bindte Milosheviqin për ta pranuar një marrëveshje për Kosovën dhe vendosjen e trupave ushtarake ndërkombëtare dhe kjo i hapi rrugë fillimit të bombardimeve të NATO-s kundër caqeve ushtarake dhe policore të Serbisë, të cilat pas 78 bombardimesh rezultuan me tërheqjen e forcave ushtarake dhe policore serbe nga Kosova dhe vendosjen e administratës së përkohshme të OKB-së (UNMIK) dhe të trupave ushtarake të NATO-s (KFOR).
* Më 17 mars 2004 shpërthyen trazirat në Kosovë, ku humbën jetën me dhjetëra dhe u plagosën me mijëra protestues. Shkaktar i këtyre trazirave ishte mbytja e tre fëmijëve shqiptarë nga fshati Çabër në lumin Ibër, si pasojë e kërcënimit dhe ndjekjes nga ekstremistët serbë, si dhe bllokimi i aksit rrugor Prishtinë - Shkup në Çagllavicë, po ashtu nga ekstremistët serbë.
* Më 8 mars 2005 Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, bashkë me dy bashkëluftëtarë të tij, akuzohet nga Tribunali i Hagës për krime lufte, dhe me 9 mars 2005 ai shkon vullnetarisht në Hagë.
* 5 mars 2008 - Sllovenia njohu Republikën e Kosovës.
* 5 mars 2008 - Islanda njohu Republikën e Kosovës.
Kurse nga ngjarjet botërore të 5 marsit gjatë një shekulli veçojmë:
* 1913: Woodrow Wilson pason William Howard Taft-in si president i Shteteve të Bashkuara.
* Mes 4-6 marsit 1913 zhvillohet beteja për Bizanin. Lufta e Parë Ballkanike ka marrë hov: Forcat e Mbretërisë së Greqisë pushtojnë kalatë e Bizanit (që mbulonin qasjet në Janinë) nga Perandoria Osmane.
* 5-7 mars 1914: Princi William Von Vid udhëton në Shqipëri të fillojë sundimin e tij.
* 1918: Moska u bë kryeqyteti i Bashkimit Sovjetik.
* 1931: Nënmbreti britanik i Indisë dhe Mohandas Gandhi nënshkruajnë Paktin e Gandhi-Irwin.
* 1933: Depresioni i Madh: Presidenti Franklin D. Roosevelt deklaron një "pushim bankash", duke mbyllur të gjitha bankat e Shteteve të Bashkuara dhe duke ngrirë të gjitha transaksionet financiare ( “pushimi” përfundon më 13 mars).
* 1940: Masakra Katyn: Anëtarët e Byrosë Politike Sovjetike (Joseph Stalin, Molotov, Lazar Kaganovich, Mikhail Kalinin, Kliment Voroshillov dhe Lavrenty Beria) nënshkruan një urdhër, të përgatitur nga Beria, për ekzekutimin e 25.700 intelektualëve polakë, duke përfshirë 14.700 oficerë.
* 1946: Në fjalimin e tij në Westminster College, në Fulton, Missouri, Winston Churchill përmend "Perden e hekurt".
* 1953: Vdes diktatori sovjetik, Joseph Stalin, pasi i ishte paralizuar ana e djathtë të trupit të tij dhe e bën atë pa ndjenja.
* 1960: Elvis Presley merr lirimin nga ushtria e SHBA-së, kurse Alberto Korda merr fotografinë e tij të famshme me portretin e Che Guevaras, "Guerrillero Heroico", në Havanë.
* 1961: Në një konferencë për shtyp në Andrews Air Force Base, zëdhënësit e Forcave Ajrore njoftuan se ata kishin zhvilluar një orë atomike që gabimi i saj më i madh nuk do të kalojë një të dytën e sekondës në 1.271 vjet.
* 1966: Aeroplani i fluturimit 911 rrëzohet mbi malin Fuji menjëherë pas ngritjes nga aeroporti ndërkombëtar i Tokios në Japoni, duke u vrarë të gjithë, 124 veta në bord.
* 1970: Hyn në fuqi Traktati për mospërhapjen e armëve bërthamore pas ratifikimit nga 56 kombe.
* 1971: Ushtria pakistaneze pushton Pakistanin lindor.
* 1977: Piloti i Formulës 1. Tom Pryce vdes pasi u përplasur në një barrierë, tek garonte për Çmimin e Madh të Afrikës së Jugut në Kyalami.
* 1979: Voyager e bën qasjen e saj më të afërt me Jupiterin, 172.000 kilometra.
* 1993: Një aeroplan "Fokker 100" i kompanisë maqedonase "Palair" u rrëzua menjëherë pas fluturimit. 83 nga 97 personat që gjendeshin në bord, ndër ta shumë shqiptarë vdiqën.
* 1994: Nga policia zvicerane gjenden kufomat e 48 anëtarëve të një kulti religjioz, pas një vetëvrasjeje të pretenduar masive.
* 2000: Mbështetës të opozitës serbe "pushtojnë" ndërtesën e Parlamentit jugosllav në një kryengritje masive kundër Slobodan Milosheviqit dhe e shpallin Vojislav Koshtunicën si president të ri të vendit.
* 2001: Në Mekë, 35 pelegrinë myslimanë shkelen për vdekje (stampedo) gjatë haxhillëkut.
* 2003: Në Haifa 17 civilë izraelitë janë vrarë në një sulm vetëvrasës të kryer nga "Hamasi", në incidentin e njohur si "masakra e autobusit".
* 1922 : Është lindur Pier Paolo Pasolini në Bologna të Italisë; ka vdekur (1953) Josef Stalin, udhëheqës i Bashkimit Sovjetik dhe John Belushi (1982), aktor amerikan me prejardhje shqiptare.
* 5 mars 2014: Me vendim të FIFA-s i lejohen Kosovës ndeshjet miqësore në futboll, në stadiumin "Adem Jashari" në Mitrovicë, Kombëtarja e Kosovës luan ndeshjen e saj të parë ndërkombëtare kundër Kombëtares së Haitit për të nisur kështu shkrimi i historisë ndërkombëtare të futbollit kosovar. Kjo ndeshje hyri në kalendarin e http://www.livescore.com/soccer/intl/.
Vë bast në fitoren e Kombëtares kosovare! Me uzdajë e besim.
Për hair!
© KOHA Ditore
...apo rrëfimi për pesë nuanca të së zezës dhe një të së përhirtës...
Në shtatë vjetët e shkuar, që nga Shpallja e Pavarësisë, ekonomia kosovare ka qenë e trajtuar si temë e dorës së dytë. Dhe në ...
Nëse nuk ka dinjitet në një vend ku gruaja bëhet nënë dhe ku shtohet një kosovar i ri, atëherë dinjitet nuk mund të ketë në asnj...
Si ndodhi që për tri masakrat më të tmerrshme të forcave serbe në Kosovë ende askush të mos japë llogari...
ec me kohën...
crh_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn