als_Latn dik_Latn sag_Latn
Puntori i zi në të bardhën
“Nuk jam mirë me shëndet por nuk guxoj të ulem për pak pushim, nëse më shohin, shefi më largon nga puna” thotë një punëtore e kaptalizmit të egër në Kosovë.
Papunësia në Kosovë është e lartë (mbi 45%). Edhe ata individë që kanë një vend punë përjetojnë probleme nga më të ndryshmet. Para disa ditësh, shumë nga punonjësit (gazetarët)e gazetës ditore ‘Bota Sot’ mbeten pa vendet e tyre të punës, pa pagat e marra për disa muaj e mbi të gjitha pa një mbështetje të mirëfilltë nga kolegët e tyre gazetarë, nga sindikatat e punës e mbi të gjitha asnjë reagim i mirëfilltë nga organizatat e shoqërisë civile të cilat shpesh flasin e avokojnë për CSR-në (Përgjegjësia Shoqërive Koorporative) në Kosovë. Reagimi i Sindikatës së Gazetarve Profesionist ka qenë më shumë se lojë nga mënyra si kanë reaguar me një komunikatë në vend që të mbrojne e kanë ofenduar secilin gazetar. Nuk dua të thellohem dhe të shkruaj për punën dhe etikën e këtyre gazetarëve, gazetës në fjalë apo edhe mediumeve tjera, por një gjë mund ta them me siguri të plotë: punëtorët në Kosovë shfrytëzohen dhe eksploatohen.
Shumë nga punonjësit në Kosovë, veçanarisht në sektorin privat punojnë pa kontrata pune, me paga minimale, pa veshjet e duhura të punës në fabika, me punë edhe gjatë fundjavës por pa kompensim, e mos të flasim për ‘kushtëzimet’ sidomos për gjininë femërore dhe mos-vazhdimin e kontratave për gratë shtatëzana. Ka punëtorë që për punën në një gazetë ditore paguhet vetëm 130 Euro në muaj derisa shpenzimet mujore për ekonomitë familjare në Kosovë llogariten të jenë 500-600 Euro. Në të shumtën e rasteve punonjësit janë pa kontrata ose me kontrata afatshkurtëra, të cilat përpos që janë të shkruara juridikisht keq dhe me shumë gabime gjuhësore, poashtu nuk përmbajnë elementet themelore si: ditët e pushimit, kompensimi për punën jashtë orarit dhe gjatë gjatë fundjavës, vlerën e pagës netto/brutto etj. Hiq më mirë nuk duken as punonjësit në sektorë tjerë si në: ndërmarrjet e vogëla dhe të mesme, ordinanca dentare/shëndetësore, OJQ, shërbime hotelierike, biznese, televizione private, ndërtimtari, industri metalike dhe sektorë të ndryshëm prodhues (edhepse në numër të vogël në Kosovë). Apo, sikur në një rast eklatant (siq tregon një mik imi), kur një punonjëse në një qendër të madhe tregtare, ndonëse në gjendje të rëndë shëndetsore thotë “nuk guxoj të ulem të pushoj, se po të më shohin, shefi do më largoj nga puna”.
Në anën tjetër është ironike, kur për festa të fundivtit apo pë festa fetare e religjioze, shumë nga këto kompani, biznese, fabrika e organizata tjera shpërndajnë dhurata për fëmijët jetimë apo organizojnë aktivitete me qëllimë bamirësie! Poashtu ka fabrika që përmes prodhimit të tyre shkaktojnë aq shumë ndotje mjedisore duke ndikuar drejtpërdrejtë në shëndetin e atyre që jetojnë afër këtyre fabrikave, e në anën tjetër kinse e kompensojnë këtë duke dhuruar dhurata për fëmijë apo ndonjë shpërblim minimal monetar! Sa për ilustrim, e keni Ferronikelin në Drenas.
Duket se tashmë ka ardhur koha që qytetarët, sindikatat e puntorëve, OJQ-të dhe organizata tjera që shpesh zbatojnë projekte pa asnjë vlerë, të fillojnë ta kuptojnë seriozisht se çka është CSR-ja, e mëpastaj ta bartin këtë edhe tek kompanitë, ndërmarrjet dhe organizatat tjera. Nuk ka nevojë për zbulime të reja, e vlenë të kontaktohen univeristete, organizata dhe kompani të njohura që ofrojnë kurse, trajnime dhe studime për CSR-në. Meqenëse Suedia rangohet mjaft lartë në listën e vendeve që praktikojnë CSR-në, e vlenë të kontaktohet ‘Universiteti Uppsala’, organizata ‘The Academy o Human Rights in Bussiness’, apo kompanitë si IKEA, H&M, Ericsson që njihen si lidere në botë jo vetëm për produktet e tyre por edhe për zbatimin në praktikë të parimeve të CSR-së. Për fund, CSR-ja nuk është asgjë tjetër përveq respektimit të të drejtave të njeriut, respetimit të barazisë gjinore, krijimit të kushteve të volitshme për punë, ofrimi i aktiviteteve dhe politikave që mbrojnë mjedisin si dhe luftojnë korrupsionin.
A nuk kanë nevojë qytetarët e Kosovës për të gjitha këto? A nuk meritojnë të jetojnë një jetë më të dinjitetshme!
Nëse po, aktivizohuni dhe luftoni për të drejtat e juaja!
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn