als_Latn dik_Latn tur_Latn
Titulli i Projektit: Testimi i shëndetit virusal të germoplazmës vendase të Vitis në Kosovë dhe Shqipëri (RESFAN)
Institucionet e Përfshira:
1. Universiteti BOKU, Vienë, Austri
2. Universiteti i Prishtinës, Kosovë
3. Universiteti Bujqësor i Tiranës
Koordinatori:
Prof. Margit Laimer (Boku, Vjenë)
Anëtarët e Projektit:
Margit Laimer (BOKU)
Arben Mehmeti (DMB, UP) – Drejtues i Grupit Kërkimor për Kosovën
Adem Demaj (DMB, UP)
Fadil Musa (DMB, UP)
Lumta Dida (DMB, UP)
Endrit Kullaj (DHAP, UBT) – Drejtues i Grupit Kërkimor për Shqipërinë
Dritan Sadikaj (DMB, UBT)
Adriatik Çakalli (QRGJ)
Hipokrat Fiku (QTTB)
Kohëzgjatja:
1/05/2013 – 31/07/2014
Informacion i përgjithshëm:
Projekti “Screening the viral health status of the local Vitis germplasm of Kosovo and Albania (RESFAN)” është financuar në kuadrin e programit “HigherKos – Research Cooperation and Networking between Austria, Kosovo and the Western Balkan Region”.
Ky projekt, me një buxhet modest, do të mundësojë një vlerësim të rezistencës së germoplazmës vendase të hardhisë për rezistencën ndaj virusit GFLV. Koordinator i projektit është Departamenti i Bioteknologjisë në Universitetin BOKU në Vjenë (Austri) me reputacion ndërkombëtar në hartëzimin gjenetik të rezistencës ndaj viruseve në bërthamorë dhe hardhi.
Grapevine Fanleaf Virus (GFLV) përbën një prej problemeve më të mprehta në prodhimin e hardhisë në mbarë botën. Laboratorët në Evropë janë në kërkim të rezistencës brenda germoplazmës së Vitis. Kontrolli efikas i sëmundjes kërkon kultivarë rezistentë ndaj GFLV. Programet e përmirësimit gjenetik që synojnë të përftojnë kultivarë të rinj rezistues ndaj GFLV me cilësi të mirë agronomike dhe tregtare janë në proces dhe disa prej tyre në Evropë kanë patur rezultate shumë premtuese. Është e kuptueshme nga studimet e hershme se kontrolli në kohë i GFLV me kultivarë rezistues do të mbështetet si në metodat klasike të përmirësimit gjenetik ashtu edhe në teknologji moderne për markimin dhe identifikimin e gjeneve të rezistencës.
Ndër gjenotipet kosovare që do të testohen janë Vranac, Smederevka, Prokupë, Afuzali, Groçakë, Demir kapi, Plovdina, Melika dhe Zhillavka. Ndër gjenotipet shqiptare janë Pulez, Serine e Bardhe, Serine e Zeze, Debine e Bardhe, Debine e Zeze, Shesh i Bardhe, Shesh i Zi, Kallmet, Vlosh, Tajkat, Ceruja, Dimërak, Kapinov, Dedaj.
Në kuadrin e këtij projekti, anëtarë të projektit (Dritan Sadikaj), i cili kryen studimet e doktoraturës në këtë fushë, do të kryejë një stazh laboratorik pranë Departamentit të Bioteknologjisë në BOKU, Vjenë (së bashku me Lumta Dida nga Universiteti i Prishtinës) duke i mundësuar që të fitojë përvojën e duhur si dhe të realizojë në kushte më të mira pjesën eksperimentale të doktoraturës së tij.
Ndonëse me një buxhet modest, projekti do të ofrojë rezultate me interes për komunitetin shkencor në Shqipëri dhe më gjerë, e në rastin eventual të gjetjes së rezistencës ndaj GFLV do t’i hapte rrugën projekteve të tjera më komplekse.
Ky projekt është i dyti në kuadrin e këtij programi (“Improving organic fruit growing in Kosovo and Albania” 2008 – 2009) duke ndërtuar një bashkëpunim me Universitetin BOKU në Vjenë.
Objektivat:
· të përftohet një vrojtim/monitorim i përgjithshëm i incidencës së grapevine fanleaf virus (GFLV) në kultivarët vendas në Kosovë dhe Shqipëri
· të vlerësohet germoplazma autoktone e Vitis e Kosovës dhe Shqipërisë duke vlerësuar nivelin e rezistencës/ndjeshmërisë ndaj GFLV
· të realizohen teste laboratorike me materiale që konsiderohen me interes për tregun
· të përcaktohet një skemë fitosanitare për prodhimin e bimëve mëmë të hardhisë
· të përgatitet një plan monitorimi dhe menaxhimi për prodhimin e materialit mbjellës të shëndetshëm të hardhisë
Rezultatet e Pjesshme:
· është realizuar monitorimi i incidencës së virusit GFLV në kultivarët vendas të Kosovës dhe Shqipërisë dhe verifikuar edhe shtamet e reja të virusit (50 vreshta në 5 zona do të monitorohen për 2 herë)
· është bërë vlerësimi i germoplazmës së Vitis së Kosovës dhe Shqipërisë duke vlerësuar nivelin e tyre të rezistencës/ndjeshmërisë ndaj GFLV duke përdorur të dhëna fenotipike mbi sjelljen e gjenotipeve në Kosovë dhe Shqipëri
· Janë kryer analizat ELISA dhe PCR (në vazhdim) të gjenotipeve të përzgjedhura
· Po hartohet një skemë fitosanitare për prodhimin e materialit shumues të hardhisë
· Po përgatitet një plan menaxhimi dhe monitorimi për frenimin e përhapjes së GFLV për qëllimet e kultivimit të qëndrueshëm
Prof. Asoc. Endrit Kullaj
Drejtues i Grupit Kërkimor (Team Leader)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans als_Latn ces_Latn als_Latn eng_Latn sun_Latn eng_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn epo_Latn als_Latn unk als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ayr_Latn als_Latn