als_Latn dik_Latn ron_Latn
Angjelina Araniti
Angjelina Araniti Komneni (l. shek. XV, Berat - v. 30 korrik 1520, Krushedoli; shqip: Angjelina Arianit Komneni, Shën Angjelina, Shën Angjelina e Krujës (?), Shën Angjelina e Arbërisë, serbisht: "Angelina Branković, MaTи AHreлиHa, AHreлиHa БpaHkoBић, Shën Angjelina e Serbisë") ishte një despoteshë e shekullit XV, bashkëshortja e despotit serb Stefan Brankoviç. Ajo rridhte nga një familje fisnike shqiptare dhe ishte kunatë e Skënderbeut. Për jetën e saj të devotshme ajo është shpallur shenjtore dhe nderohet si e tillë nga Kisha ortodokse serbe.
Përmbajtja
Jeta[redakto | redakto tekstin burimor]
Angjelina Aranit Komneni u lind në Berat, në kohën kur shumica e shqiptarëve ishin të krishterë ortodoksë[1] dhe ishte bija e gjashtë e fisnikut Gjergj Arianit Komneni.[2] Angjelina ishte e motra e Donika Kastriotit, e cila ishte gruaja e Gjergj Kastrioti Skënderbeut.[3] Angjelina u martua me udhëheqësin serb Stefan Brankoviç (afro. 1460—1461) në Shkodër,[4] të birin e despotit serb Gjurađ Brankoviç (afro. 1427—1456).[5][6]
Njohja e saj me Stefanin e verbër, djalin e Despotit të Sërbisë, ndodhi më 1460 kur ai erdhi për vizitë tek Skënderbeu.
Angjelina dhe Stefani patën dy djem Gjergjin (Maksim) e Joanin[4] dhe dy (ose tre) vajza Maria, Milica (e ndoshta dhe Irena). Zonja Angjelina dhe despoti Brankoviç u larguan për në territoret e Lidhjes së Lezhës dhe më pas në Friuli, Itali, kur Despotati serb dhe territoret e Lidhjes u pushtuan nga Perandoria osmane.[3] Territori i despotatit që nga viti 1459 ishte nën pushtimin osman.
Stefan Stefan Brankoviç vdiq në vitin 1476. Në vitin 1485, me shpalljen e të birit, Gjergjit, despot titullar i Despotatit serb në ekzil Angjelina shkoi në Mbretërinë e Hungarisë. Me vete mori edhe eshtrat e të shoqit. Mbreti hungarez Mateja i jep në pronësi qytetin dhe pasurinë e Kupinovës në Vojvodinë. Duke parë se ajo vetë nuk ishte në gjendje të mbante të gjithë manastiret, i shkruan një letër prekëse Princit të Madh të Moskës, Vasilit III Ivanoviç:
„Pushteti tonë po i vjen fundi, ndërsa tëndi sa vjen e rritet. Prandaj edhe të marresh përsipër detyren tonë për tu përkujdesur e ndihmuar Kishat edhe manastiret e shenjta, të ngritura prej të parëve tuaj të pershpirtshem edhe të mitë.“
– Letër e Angjelinës drejtuar Princit të Moskës, Vasilit III Ivanoviç
Me ndihmat që dërgoi Vasili III, Angjelina ndërtoi Manastirin e Krushedolit dhe disa manastire të tjerë. Besohet se ndërtimi i këtij manastiri filloi në vitin 1509. Më vonë Angjelina u bë murgeshë në Manastirin e Krushedolit, në malin Frushka Gora, Syrmia, ku edhe vdiq në fillim të shek. XVI.[3] Eshtrat e saj u ruajtën në këtë manastir. Më 1716, kur turqit u vunë zjarrin këtyre kishave dhe manastireve, murgeshat arritën ta shpëtojnë vetëm një pjesë të eshtrave të Shën-Angjelinës, dorën e majtë, që sot e kësaj dite ruhet në kivotin e kishës së Manastirit të Krushedolit.[4]
Ajo nderohet si shenjtore nga Kisha ortodokse serbe me emrin Shën Angjelina e Serbisë dhe dita e saj festohet më 30 korrik dhe më 10 dhjetor.[3][5] Kulti i saj dhe i bashkëshortit të saj Stefanit si shenjtorë, u ngritën për shkak të jetës së vuajtur që kaluan. Angjelina gjatë gjithë jetës u përpoq të ndihmojë të varfërit. Ajo shkroi një hagiografi të njohur si Hagiografia e Nënë Angjelinës (serbisht: "ЖиTиje Majke AHreлиHe").
Mirënjohje[redakto | redakto tekstin burimor]
Kisha ortodokse serbe e ka shpallur Angjelinën shenjtore dhe kremton diten e saj më 12 gusht/30 korrik dhe 23/10 dhjetor. Shumë kisha të tjera në Serbi mbajnë ikona ose emrin e saj. Manastiri në Prats-de-Mollo-la-Preste, Francë mban një statujë të Angjelinës. Rrethanat se si është vendosur një statujë ortodokse në një manastirn katolik ende nuk dihen. Në Beograd një rrugë mban emrin Majke Angeline (serbisht: "MaTи AHreлиHa") 44°47′17.9″ Veri 20°31′08.92″ Lindje 44.788308, 20.519146.
Literatura[redakto | redakto tekstin burimor]
- Artikuj gazete
- Artikulli Shën Angjelina Shqiptare, e bija e Arianit Komnenit : Historia e princeshës shqiptare, që ngriti Manastirin e Krushedolit në Serbi Republika. - nr. 268, 11 nëntor, 2001, faqe. 21
- Artikulli Shenjtore shqiptare në Manastirin Kushedol të Vojvodinës : Shën Angjelina Shqiptare Gazeta 55. - Nr. 200, 24 gusht, 2002, f. 16
- Dokumente dhe libra
- Robert Elsie: A dictionary of Albanian religion, mythology and folk culture. New York University Press 2000, ISBN 0-8147-2214-8
- Slobodan Mileusnić: Serbët e shenjtë (serbisht: CBeTи Cpби/Sveti Srbi) , Novi Sad 2000 (Serbisht)
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
-
Commons: Shën Angjelina – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
- Radovan Pilipović: Sremski Brankovici (sr). Vizituar në 17 shkurt 2013.
Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]
- ^ Lives of the Serbian Saints, by Voyeslav Yanich
- ^ John Musachi (1515): 1515. Vizituar në 3 tetor 2010.
- ^ a b c d Robert Elsie: A dictionary of Albanian religion, mythology and folk culture. New York University Press 2000, ISBN 0-8147-2214-8
- ^ a b c Pirro Prifti (31 dhjetor 2010): Shënjtorja Ortodokse Shqiptare Angjelina Araniti (Komneni), dhe Kisha Ortodokse Shqiptare (sq). Vizituar në 5 prill 2013.
- ^ a b St. Angelina of Serbia
- ^ Saint Angelina of Serbia
plt_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn eng_Latn jav_Latn