als_Latn lit_Latn uzn_Latn
DIONIS XHAFA
Abonohu pėr lajmet me e-mail:
Ndėrsa nė fundvitet e nėntėdhjeta etnitė nė hapėsirėn e ish-Jugosllavisė kishin konflikte me njėri-tjetrin, tashmė vite pas luftrash, ekziston sėrish njė luftė e re, ajo e pėrbashkėt kundėr krimit, njė parim qė bėn bashkė njerėz edhe tė etnive tė ndryshme. Problemi qėndron nė faktin sesa tė gatshėm janė ballkanasit, ēdo etni, tė dėnojė personat qė bėnė krime lufte
mbi civilėt. Mospėrgatitja e ballkanasve pėr njė katarsis e pėr tė parė pėrpara drejt ndėrtimit tė shtetit tė ēkriminalizuar dhe tė pakorruptuar ėshtė mė e dobta hallkė e problemit.
Serbia
Mbi Serbinė mėshon fakti se ka njė mospranim tė theksuar tė sė vėrtetės pėr krimet e luftės, duke mos qenė nė gjendje tė ēkriminalizojė krejtėsisht vetveten. Probleme me mospranimin e katarsisit shfaqen dukshėm mbi shtetin serb dhe si rrjedhojė edhe mbi popull.
Ky mospranim nis nė masė qė nga klasa politike
, zbret tek akademia, mė tej tek mediat e deri tek qytetarėt e Serbisė. Mjaft shqetėsues ishte njė raport i pėrgatitur nga BIRN lidhur me faktin sesa i dėnon Serbia krimet e luftės dhe mė tej edhe shoqėria. Politikanėt serbė, si dhe mediat kryesore si RTS, B92, Politika, Danas, i kanė dhėnė shumė mė shumė hapėsirė dyshimeve pėr trafikim organesh mbi UĒK-nė sesa krimeve shtetėrore tė shtetit serb mbi shqiptarėt e Kosovės apo edhe mbi boshnjakėt apo kroatėt.
I vetmi zė oponent nė Serbi ėshtė shoqėria civile, kundėr njė realiteti pėrgjithėsisht nacionalist, ku edhe nė gjyqet qė bėhen masivisht thuhet se serbėt janė viktimat. Ky zė ėshtė i vetmi qė iu bėn thirrje serbėve dhe Serbisė qė ta shohin nė sy realitetin, bėn thirrje pėr gjykim tė tė dyshuarve pėr krime lufte
nga shteti
dhe po ashtu qė tė shihet pėrpara drejt ndėrtimit tė njė shteti
tė shėndoshė.
Sfida e rėndė e Kosovės
Liria dhe pavarėsia e arrritur me mundim ėshtė mė e shtrenjta vlerė pėr njė person dhe aq mė tepėr pėr njė shoqėri tė tėrė. Nė njė grup personash qė luftojnė pėr liri, ka edhe nga ata qė pėrpos lirisė luftojnė pėr pushtet apo qėllime tė tjera, duke i pėrligjur edhe me krime
, gjė qė nuk shkon me parimet universale njerėzore.
UĒK-ja si ushtri e lirisė e kreu misionin, por se brenda saj dyshohet se ka elementė qė mund tė kenė bėrė krime
, tė cilėt do tė duhet tė vihen pėrpara drejtėsisė pėr krime
individuale. Duke qenė se ekzistojnė raporte ndėrkombėtare qė hedhin dyshime pėr krime lufte
tė disa personave, njė gjė e tillė duhet provuar dhe nė vazhdė tė kėsaj, pritet qė mė 2015-tė nė Kosovė tė ngrihet Gjykatė.
Klasa politike
e Kosovės, nė kėtė rast u tregua e matur dhe e pjekur duke ftuar ndėrkombėtarėt ta ngrenė Tribunalin dhe tė hedhin dritė mbi ēdo dyshim.
Pavarėsisht faktit se pjesa mė e madhe e shoqėrisė shqiptare tė Kosovės janė patriotė, raporti i tyre lidhur me ndėshkimin e krimit ėshtė pėr tu pėrshėndetur. Kjo vėrehet nė faktin se nuk ka patur ndonjė kundėrshti publike tepėr tė madhe lidhur me gjyqet qė pritet tė zhvillohen.
Roli i Kroacisė, qėndrimi Zagreb Bruksel
Historia e Jugosllavisė edhe kur analizon realitetin e sotėm politik tė shteteve tė dala nga ajo, nuk mund tė lihet nė hije, pasi politika e dikurshme reflekton edhe sot. Ndėr shtetet e para qė shpallėn pavarėsinė ishte Kroacia, duke kryer edhe katarsisin edhe sot gjendet nė Bashkimin Evropian. (Historia na mėson se gjatė kohės qė ka ekzistuar Jugosllavia, serbėt dhe kroatėt kanė patur rivalitetin mė tė egėr pėr pushtet, por edhe pėr dominim tė njėrės apo tjetrės etni).
Pėr tu rikthyer nė realitetin e sotėm, ėshtė fakt se Zagrebi ėshtė kryeqytet i njė shteti
nė BE, ndėrsa Beogradi, dikur qendėr e Jugosllavisė dhe sot i Serbisė, nuk ėshtė pjesė e shteteve tė Bashkimit Evropian. Kjo jo pak pėr faj tė vetė Serbisė, e cila vazhdon politikėn e krenarisė kombėtare shpesh boshe, duke e mbajtur gjallė atė edhe duke e mbajtur shtetin e kriminalizuar.
Zagrebi e ka nė dorė qė pėrmes Brukselit ti imponojė Beogradit katarsisin e vet, shpėtimin e vetė Serbisė nga krimi dhe zhvillimin e njė politike
jo mė nacionaliste serbe. Presioni i Zagrebit dhe Brukselit mbi Serbinė pėr tė dėnuar kriminelėt e luftės me qėllim qė tė shohė drejt njė shteti
tė shėndoshė, i konvenon mjaft mirė edhe shqiptarėve, edhe boshnjakėve, me qėllim qė kriminelėt e luftės qė kryen krime
tė marrin drejtėsinė e merituar.
Zagrebi mund tė konsiderohet roja i Brukselit qė i dėfton kalimtaritBeograd se ka ikur koha e luftrave pėr territore, por se ėshtė koha kur triumfojnė parimet me vlera tė shėndosha shoqėrore, ato qė e pėrbuzin krimin, qoftė kryer ky krim edhe nė emėr tė kombit.
Dėmet qė shkakton nacionalizmi
Sė pari, ngritja nė peshė e kombit dhe sidomos individėve, aq mė keq kur individė tė kėtij kombi kanė kryer krime
dhe nuk kanė marrė dėnim, ėshtė lėndim i personave familjarė tė viktimave tė krimeve tė luftės.
Sė dyti, nacionalizmi i dėrgon energjitė e popullit drejt mitikės, jo gjėsė reale, gjė qė bėn qė breza tė tėrė tė ēojnė energjitė dėm pėr folklorizėm dhe jo pėr punė.
Si mund tė arrijmė tek paqja nė rajon
Si pėrfundim, mund tė thuhet se sot, nė vitin 2014 rajoni ynė ėshtė pranė njė paqeje, por asesi nuk ėshtė njė paqe e plotė. Probleme ka me njohje dhe mosnjohje territoresh (rasti i Kosovės), probleme me identitetin (kontesti i emrit tė Maqedonisė) e deri nė disa raste mosrespektim tė pakicave etnike nė shtete tė caktuara.
Besoj se askush smund tė jetė i sigurt nėse rajoni ynė do tė ketė paqe ndonjėherė nė kuptimin e plotė tė fjalės, por se di qė paqja arrihet pėrmes triumfit tė vlerave thelbėsisht njerėzore, duke dėnuar krimin, korrupsionin e duke parė drejt njė tė ardhme sa mė realiste./albeu.com/
Shtuar më 28/11/2014,
ora 21:34
isl_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn