als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Pėrpjekjet konstante tė ish-bashkėpunėtorėve tė qarqeve tė Beogradit, pėr ta shkelur gjakun e derdhur pėr lirinė e Kosovės nuk kanė tė ndalur. Kėta stallkerė tė pėrhershėm dhe tė pėrjetshėm tė nostalgjisė titiste, nuk mund tė shqiten dot nga e kaluara e tyre, madje nuk kanė bėrė as edhe pėrpjekjen mė tė vogėl pėr tė ndėrruar bindjet, as pas ēlirimit tė Kosovės nga robėria sllave. Kėto mendje tė robėruara sikur kėrkojnė ta restaurojnė kohėn e tyre tė artė, tė cilėn, sipas tyre, e paskan shkatėrruar plėngprishėsit shqiptarė sidomos nė mars e prill tė vitit 1981.
Dhe, pikėrisht nė kohėn kur po pėrcaktohet statusi i Kosovės, pikėrisht kur Rusia dhe aleatet e saj po pretendojnė ta zvarrisin dhe ta stėrkeqin krejt procesin, kolaboracionistėt jugosllavė po bėjnė pėrpjekje qė krejt lėvizjen shqiptare nė Kosovė prej vitit 1981 e deri nė qershor tė vitit 1999 ta paraqesin si tė panevojshme, duke bėrė pėrpjekje qė nė kėtė mes tė identifikojnė shkaktarėt e prishjes sė bashkim vėllazėrimit, ndėrsa fajtor kryesor e kanė shpallur Milosheviqin e vdekur nė burgun e Sheveningenit, tė cilit i kanė shėrbyer, disa prej tyre madje edhe besnikėrisht, dhe nė anėn tjetėr fajėsojnė edhe lėvizjen e rezistencės nė Kosovė, tė cilėn, sipas tyre e paskan shfrytėzuar jugosllavėt, apo ndoshta edhe e paskan krijuar pikėrisht pėr kėtė qėllim.
Njė refleks tė kėsaj mendėsie tė robėruar, nė esencė antikombėtare, shikuesit e RTK-sė mercenare, kanė pasur rast ta shohin, mė 14 prill 2007 prej orės 23.00 deri nė 24.00, ne emisionin e ashtuquajtur Njė ēerek shekulli Nė dokumentarin e pėrgatitur nga nostalgjiku i jugosllavizmit, Baton Haxhiu, vėrehet nė radhė tė parė koncepti i degjeneruar i kėtij maniaku kolaboracionist, i cili ka pėrbuzur dhe vazhdon ta pėrbuz gjakun e derdhur pėr ēlirimin e Kosovės. Pėr kėtė pjesė tė emisionit tė tij, ai ka zgjedhur ish bashkėpunėtorėt mė tė regjur tė regjimit titist-rankoviqist si: Azem Vllasin, Shkėlzen Maliqin, Veton Surroin, Migjen Kelmendin, Mahmut Bakallin, Agim Malėn, Zenun Ēelajn e tė tjerė, tė cilėt kanė rizbuluar vetveten duke i qėndruar besnikė tė pėrjetshėm vijės jugosllave tė tė ashtuquajturit emancipim tė kombėsisė shqiptare nė Serbi, nė pėrbashkėsi me kombet e kombėsitė e Jugosllavisė.
Nuk ėshtė pėr t u habitur pėrse RTK-ja i jep hapėsirė tė pakufishme ish klasės titiste-rankoviqiste jugosllave, por censuron dhe nuk pranon fare prononcimet e kreut tė lėvizjes sonė tė rezistencės, sidomos atyre tė cilėt vepruan prej vitit 1981 e deri nė qershor tė vitit 1999. E kemi thėnė edhe herė tė tjera se kjo ndodhi, meqė pas luftės ēlirimtare nė Kosovė, nė krye tė mediumeve tė informimit publik u rikthyen mendjet e robėruara tė ideologjisė titiste dhe ish bashkėpunėtorėt e servilėt mė tė dėshmuar tė jugosllavizmit. Ky restaurim, ndodhi para syve tanė, meqė njė pjesė e krahut tė UĒK-sė iu bashkua kėsaj plehurine projugosllave, me qėllim pėr tė vjelė favore dhe pėr tė realizuar synimet karrieriste politike dhe pėrfitimet nga trafiqet e ndryshme, tė cilat i ka udhėhequr dhe i udhėheq aktualisht ish klasa titiste.
Nė paraqitjet e tyre, besnikėt e regjimit jugosllav, kanė bėrė pėrpjekje qė ti dėshmojnė dhe ti materializojnė idetė e tyre largpamėse lidhur me zhvillimet politike, shoqėrore dhe ekonomike, sidomos prej vitit 1981, kur edhe fillon periudha e ndarjes sė pjesės dėrrmuese tė shqiptarėve nga pėrbashkėsia dhe bashkim vėllazėrimi me jugosllavėt.
Nė tė gjitha paraqitjet e tyre tė deritanishme, shumica e ish regjentėve tė regjimeve jugosllave, asnjėherė nuk ka pranuar fajet dhe tradhtinė kombėtare, qė kanė bėrė duke i shėrbyer OZN-ės, UDB-sė dhe regjimit tė Milosheviqit. Ata madje janė krenuar dhe krenohen me veprimet e tyre edhe sot e kėsaj dite, duke bėrė pėrpjekje tė harrojnė, e duke mos folur fare pėr vrasjet, burgosjet, dėnimet dhe tė gjitha veprimet monstruoze, qė kanė ushtruar regjimet jugosllave kundėr liridashėsve shqiptarė, nė kohėn kur kėta projugosllavė tė pėrbetuar e tė neveritshėm i kanė shėrbyer me besnikėri po kėtyre regjimeve.
Ekzemplari mė i neveritshėm i kryeneēėsisė kolaboracioniste ka qenė dhe ka mbetur Azem Vllasi, i cili ėshtė edhe fajtori kryesor, pse jo edhe i akuzuari i ardhshėm kryesor pėr krimet, qė regjimi titist i ka kryer nė vitin 1981 nė Kosovė, 11 tė martirizuar gjatė demonstratave, dy tė vrarė nė Prekaz, mė 13 maj 1981, 180 tė plagosur, e pse tė mos jetė Vllasi edhe i bashkakuzuar me tė tjerėt pėr kurdisjen e planit tė vrasjes pas shpine tė tre veprimtarėve shqiptarė anijugosllavė, mė 17 janar 1982 nė Shtutgart tė Gjermanisė dhe pėr tė gjithė tė vrarėt e tjerė deri nė vitin 1989. Vllasi ka mbėshtetur, mbase edhe e ka shpikur vetė formulimin kundėrrevolucion me qėllim tė vėnies sė shtetrrethimit nė Kosovė, mė 3 prill tė vitit 1981. Ai ėshtė pėrgjegjėsi kryesor pėr procesin e diferencimit nė Universitet, dėnimet deri nė 20 vjet burg kundėr mijėra protestuesve e tė tjera. Kjo ėshtė pėrgjegjėsi para historisė nė radhė tė parė, pastaj para popullit dhe familjarėve qė kanė humbur bijtė dhe bijat e tyre. Dhe pėr kėtė, herdokur Vllasi dhe vllasėt gjithsesi se do tė pėrgjigjen.
Ekzemplari tjetėr i rritur dhe i edukuar nėpėr pivnicat dhe mejhanet e Beogradit, Shkėlzen Maliqi, i biri i Mehmet Cikulit, Maliqit, Qorrit, vazhdon tė akuzojė viktimat, dhe ata qė u ngritėn kundėr Jugosllavisė sė Titos, ata qė nuk pranuan jugosllavizmin e moderuar tė Titos, por u ngritėn kundėr kėtyre vlerave humane jugosllave. Ky njeri, dėrdėllis pėr gjoja aktivitetin e tij kundėrshtues me shkrimet qė botonte nė Beograd, ku edhe jetonte. Mbase edhe ka harruar ky Shkėlzeni, se shkrimet e tij kanė mbetur, dhe ruhen nga individė tė caktuar, ndėrsa ai nuk ka guxim qė asnjėrin prej atyre shkrimeve t i botojė nė gazetėn e tij Ekspress, ku do tė duhej t i botonte pėr hir tė faktit se mbahet i moderuar, i paanshėm politikisht dhe profesionalist nė profesionin e gazetarit, gjithsesi.
Kėtė nuk e bėn dot ky dėrdėllisės, i cili nė 25-vjetorin e vdekjes sė xhelatit Tito, nė gazetėn e tij Ekspress e pėrkujtoi atė me nderime dhe respekt tė veēantė, ashtu sikur i ka hije birit legjitim, apo dobiēit tė Titos.
Ekzemplari tjetėr i pluhurinės titiste rankoviqiste, Migjen Kelmendi, po ashtu i jugosllavizuari i natyralizuar, i cili me krejt trupin e mendjen e ēoroditur lufton kundėr gjuhės letrare shqipe dhe kundėr kulturės kombėtare qė ėshtė krijuar nė Shqipėri prej vitit 1945 deri nė vitin 1991, edhe ky vitin 1981 e konsideron vit tė pėrmbysjes mė tė madhe qė paska ndodhur ndonjėherė. Sepse, sipas tij ishte prishur tėrė harmonia e deriatėhershme, dhe gjithēka ishte kthyer mbrapshtė. Migjeni tregon se kur kishte shkuar tė kėrkonte punė, kishte kuptuar se ēka po ndodhte nė tė vėrtetė nė Kosovė dhe nė Jugosllavi, pas vitit 1981. Natyrisht se fajtor pėr kėtė pėrmbysje tė madhe, sipas tij janė ata qė organizuan protestat e marsit dhe tė prillit tė vitit 1981, kur na qenka prishur dynjaja e tij e iluzioneve serbe e sllave. Ky, Migjeni, mbase ka harruar se nė vitet 90, kur shumica e shqiptarėve ishte ēkumbarizuar me serbėt, ky shkonte e vinte nė Beograd, kontaktonte me rokerėt e atjeshėm, nxirrte albume profesionale dhe bėnte shtatė palė qejfe nėn regjimin e Milosheviqit, nė kohėn kur shqiptarėt nė Kosovė torturoheshin, burgoseshin dhe vriteshin, po nga ai regjim, nė kohėn kur pėr shqiptarėt liridashės ishin mbyllur shkollat, fabrikat dhe institucionet, nė kohėn kur UĒK-ja tashmė i kishte filluar aksionet kundėr robėrisė.
Njė ekzemplar po ashtu i veēantė i jugosllavizmit po ashtu i natyralizuar me politikėn e bashkim vėllazėrimit, djali i ambasadorit jugosllav, Veton Rexhai Surroi gjithnjė i moderuar, edhe kėsaj radhe nuk ndėrroi gjė nga mendėsia e tij projugosllave. Ai vazhdon tė mbetet besnik i moderuar i jugosllavizmit sikur atėherė kur kishte kėrkuar qė shqiptarėt tė zgjidhnin tė aderueshmit e vet dhe futeshin nė parlamentin serb,( meqė shqiptarėt pėr shumė shekuj paskėshin qenė edhe deputetė tė parlamentit turk) sikur atėherė kur kishte krijuar Ujedinjenje me kumbarėt politikė tė Jugosllavisė, ose kur kishte varrosur dhunėn, ose kur kishte kėrkuar qė shqiptarėt durimtarė tė demonstronin me lugė, me tiganė e legenė. Surroi, madje tregon shembuj kur ka qenė paksa edhe i censuruar, madje edhe i suspenduar, por asnjė fjalė nuk e thotė Surroi pėr kriminelin Aziz Kelmendi, sikur e quante ai nė editorialin e tij tė botuar nė Rilindje dhe pėr krimin qė sipas tij ushtarėt shqiptarė kishin kryer nė Paraqin, nė shtator tė vitit 1987. Madje, Surroi asokohe kishte kėrkuar tė thellohej lufta kundėr indoktrinimit dhe kundėr tė gjithė nacionalistėve shqiptarė, tė cilėt sipas tij duhej tė ērrėnjoseshin ose tė shfaroseshin. Surroi me siguri se nuk e ka harruar atė artikull, madje as ka deklaruar publikisht se vetė ėshtė autor, apo ia kanė shkruar komentin, dhe ky e ka nėnshkruar. Sesi ka arritur Vetoni tė mbijetojė dhe tė pėrfitojė aq shumė nėn regjimin e Milosheviqit, kėtė e dinė tė gjithė, madje edhe ata qė e pasojnė.
Ekzemplari titist, i quajtur Agim Mala, ish drejtor i RTP-sė, nuk flet pėr plaēkitjen e 3 milionė markave, qė kishte mbledhur nga shikuesit nė Kosovė, nė kohėn kur RTP-ja ndodhej nė krizė financiare dhe kur ky, pasi i kishte tubuar paratė iku nga Kosova dhe shpalli se gjoja paratė ia kishte grabitur regjimi. Edhe ky njeri ka fytyre e faqe tė dalė para opinionit dhe tė rrėfejė sesi paska ekzistuar censura asokohe, duke harruar se ai ishte kryecensori i RTK-sė.
Rikthimi nė skenėn tonė politike dhe mediale i kėtyre krijesave tė ish regjimeve okupatore, nuk i bėn nder kombit, pėr mė tepėr dėmton rėndė interesin kombėtar, sidomos tani kur pritet tė vendoset statusi politik pėr Kosovė.
Dhe nuk ėshtė pėr tu habitur pėrse autoritetet ruse insistojnė qė shqiptarėt e serbėt tė zgjidhin ēėshtjet e tyre me kompromis, sepse njohėsit e mirė tė rrethanave nė Kosovė, e dinė se ideja e jugosllavizimit tė kosovarėve ka shumė ithtarė, madje edhe nė vetė Ekipin e Unitetit. Pikėrisht pėr kėtė Rusia insiston nė njė zgjidhje kompromisi, zgjidhje tė pranueshme pėr serbėt dhe pėr shqiptarėt. Me shqiptarėt e tillėt, si kėta qė kemi apostrofuar dhe tė ngjashėm, tė cilėt tashmė i njohim dhe u dimė prejardhjet, me ndonjė pėrjashtim tė veēantė, mund tė krijohet njė republikė serbe shqiptare, ku do tė qeverisnin tė tillėt. Mirėpo, rusėt dhe pėrkrahėsit e kėsaj ideje, megjithatė kanė harruar se kjo plehurinė ėshtė ngritur me ndihmėn e UNMIK-ut, por nuk i ka rrėnjėt nė aspiratat liridashėse tė popullit shqiptar, dhe si e tillė ėshtė pjellė e panatyrshme, e cila nuk do tė lejohet ti degradojė proceset pozitive nė Kosovė, tė cilat u arritėn falė gjakut tė derdhur pėr liri, falė sakrificave tė tė gjitha brezave, qė nuk u pajtuan me robėrinė as me jugosllavizimin e shqiptarėve. Kėta nostalgjikė tė papėrmirėsueshėm tė jugosllavizmit nuk e kanė mbėshtetur luftėn tonė ēlirimtare, pėr me tepėr kanė pėrfituar dhe vazhdojnė tė pėrfitojnė favore, nė Kosovėn qė ėshtė ēliruar nga gjaku i dėshmorėve dhe martirėve tė kombit.
Pikėrisht sepse u lejua qė skenėn tonė politike e mediatike ta drejtojnė ish komisarėt e bashkim vėllazėrimit, pikėrisht pėr kėtė, pėr tetė vjet rresht mbeti pezull statusi i Kosovės. Dhe, kjo nuk ndodhi rastėsisht. Pėr tetė vjet kėta dhe tė tillėt nuk lanė gurė pa lėvizur kundėr UĒK-sė, kundėr organizatorėve tė kryengritjes shqiptare tė Marsit dhe Prillit tė vitit 1981 dhe kundėr lėvizjes aktive ēlirimtare nė pėrgjithėsi. Dhe, nė kėtė drejtim me shantazhe, yshtje, karreme, futėn nė lojė edhe njė segment tė caktuar tė disa individėve nga lėvizja ēlirimtare, e cila duke pranuar bashkėpunimin me ta, pėrfituan vetė dhe ua pėrforcuan pozitat kėtyre kolaboracionistėve tė pėrjetshėm.
Kėta politikanė kanė pranuar dhe pranojnė ēdo zgjidhje tė negociueshme pėr statusin e Kosovės. Pikėrisht sepse fati i Kosovės ka mbetur nė duar tė kėsaj klase, Kosova nuk do tė fitojė pavarėsi tė plotė, madje ka rrezik qė me insistimin e Rusisė, kėta pėrfaqėsuese tė rryer e tė kalitur tė shkollės titiste jugosllave, tė pranojnė njė status edhe mė tė degraduar pėr Kosovėn, gjė qė do tė ēonte nė njė shpėrthim tė rrufeshėm tė forcave ēlirimtare.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn