als_Latn uzn_Latn ron_Latn
JA PSE HISTORIKISHT BIBLA “KURRĂ‹ S’KA NDRYSHUE!”Postuar tek: Femi Cakolli
Përgjigjie ndaj shkrimit të z. Avni Aliut me titull
“PrapĂ« po ju them: Lexojeni mĂ« mirĂ« BiblĂ«n!”
I nderuar z. Avni Aliu
KĂ«saj radhe do t’ia filloj prej titullimit tĂ« artikullit tuaj “PrapĂ« po ju them: Lexojeni mĂ« mirĂ« BiblĂ«n”. Hiç s’e mbaj mend kur mĂ« ke thĂ«nĂ« edhe mĂ« herĂ«t – kur mĂ« drejtoheni arbitrarisht dhe me njĂ« tingĂ«llim autoritar – “prapĂ« po ju them”. E pse tĂ« mĂ« thoni “prapĂ« po ju them – lexojeni mĂ« mirĂ« BiblĂ«n”! UnĂ« s’jam vetĂ«m njĂ« lexues i BiblĂ«s, por Bibla pĂ«r mua Ă«shtĂ« si dokumenti im, Fjala e Zotit tim, qĂ« jo vetĂ«m se e lexoj, por edhe e besoj, e zbatoj, e dua, e pĂ«lqej, e adhuroj, e nderoj, e dashuroj, e predikoj, e meditoj, kĂ«naqem, Ă«shtĂ« bukĂ« e ujĂ« pĂ«r mua, dritĂ«, gĂ«zim, prehje, pasion, dituri, shkathtĂ«si, mrekulli, zbulesĂ« etj. Jam pastor kishe dhe BiblĂ«n s’e lexoj as mĂ« mirĂ«, e as mĂ« keq, por mund tĂ« marrĂ« kĂ«shillĂ«n tĂ«nde qĂ« ta lexoj edhe mĂ« shpesh, edhe mĂ« shumĂ«.
Zotëri Avni, kurrsesi nuk kuptohet nga shkrimi yt se ti vërtet më ke shprehur ngushëllime të sinqerta për haxhilerët e mbytur, por të kam thënë se ke bërë një sarkazmë, por Zoti është dëshmitari i zemrës tuaj, dhe në rast se e keni bërë vërtet me sinqeritet, atëherë është në rregull, është njerëzore dhe falënderit, pa pasur nevojë që ju të më ofendoni për njerëzit e vdekur.
Lidhur me polemikĂ«n! Ju thoni se “polemika i ka kriteret e saja…, dhe se Ă«shtĂ« njĂ« paraqitje faktesh tĂ« kundĂ«rta”. Jo, s’Ă«shtĂ« hiç kjo polemika, bash hiç! Polemika Ă«shtĂ« debat me pĂ«rgjigje dhe kundĂ«rpĂ«rgjigje kur ndeshen pikĂ«pamje tĂ« kundĂ«rta, dhe jo paraqitje faktesh tĂ« kundĂ«rta, sepse kjo do tĂ« ishte sikur njĂ« shkencĂ«tar pĂ«r argumentuar ndonjĂ« provĂ« t’i sjellĂ« tezĂ«n dhe antitezĂ«n pĂ«r vĂ«rtetim, gjĂ« qĂ« nuk haset pra nĂ« polemikĂ«. QartĂ«! Por nĂ« fakt ju nĂ« shkrimin tuaj z. Avni polemikĂ«n e manifestoni edhe mĂ« poshtĂ« se sa pretendoni nĂ« pĂ«rkufizimin tuaj duke sjellĂ« mĂ« tepĂ«r koncepte tĂ« ngatĂ«rruara, nocione biblike qĂ« s’i merr vesh vetĂ«, dhe rrĂ«shqitje e lehtĂ« kah ofendimet, shumĂ«fjalĂ«shmĂ«ria dhe pĂ«rrallimi. FatkeqĂ«sisht nuk je i vetĂ«m me kĂ«tĂ« paraqitje, sepse kam pĂ«rshtypjen se tek ne polemika mĂ« shumĂ« kuptohet si njĂ« mundĂ«si mediale pĂ«r ta bĂ«rĂ« tjetrin hor, rezil, duke shpifur, megjithĂ«se s’po them si ti je i pakulturuar etj.
Kur ju merreni me një çështje kaq signifikative siç është Bibla, si shkrim, e para është se juve iu duhet një përgatitje shumë më e mirë ngaqë po ofroni. Konstatoj se ju kurrë nuk e keni lexuar Biblën, dhe është e mundshme që as nuk e keni në shtëpi, pasi kjo evidencë nuk vërtetohet në shkrimet e juaja. Ju merrni shkoqiturazi dromca të kësaj çështjeje nga interneti, nga literatura islame dhe pseodokrishtere, huazoni përfundimet e Ahmet Didatit etj.
Bibla dhe Ungjilli janĂ« njĂ« o mik, dhe nuk ndahen, prandaj qysh ti po sheh se kam shĂ«nuar njĂ« hap poshtĂ«. Lajmi apo mesazhi kryesor i BiblĂ«s quhet ungjill, qĂ« d.m.th. lajmi i mirĂ«. Diku kah fundi i artikullit tekstualisht thoni: “nga katĂ«r autorĂ«t e Ungjijve vetĂ«m dy u frymĂ«zuan nga Zoti qĂ« tĂ« tregojnĂ« gjenealogjinĂ« e tij (tĂ« Jezusit – shĂ«nimi im) dhe atĂ« me kontradikta e kundĂ«rthĂ«nie tĂ« qarta”. NjĂ« lloj formulimi tejet konfuz. E para, fjala kontradiktĂ« dhe kundĂ«rthĂ«nie janĂ« njĂ«soj, dhe jo me dy kuptime, pra shqip Ă«shtĂ« e mjaftueshme tĂ« thuhet “kundĂ«rthĂ«nie”; e dyta, tĂ« thuash “kundĂ«rthĂ«nie tĂ« qarta”, Ă«shtĂ« njĂ«jtĂ« sikur tĂ« thuash “tĂ« kĂ«qija tĂ« mira”, kurse mund tĂ« thoshit “kundĂ«rthĂ«nie tĂ« hapura”; e treta e gjithĂ« thĂ«nies Ă«shtĂ« se lexuesin nuk e njofton se pĂ«r çfarĂ«lloj gjenealogjie bĂ«ni fjalĂ«; e katĂ«rta – dy autorĂ«t ungjilltarĂ« qenkanĂ« tĂ« frymĂ«zuar, jo plotĂ«sisht, por dy prej tyre jo pasi ata nuk kanĂ« shkruar gjenealogji tĂ« Krishtit.
Çfarë argumentimi polemizues paraqet kjo? Ungjilltari Mate dhe Luka sjellin gjenealogji jo kundërthënëse, sepse si ndodhë atëherë që redaktorët që i përmend nuk do të përjashtonin edhe këtë kundërthënie saqë do ta gjeja ti edhe pas 2000 vjetëve. A po tingëllon kjo si një shaka? Dallimet mes gjenealogjisë që na e prezanton apostulli Mate është se ai Jezusin e paraqet në vijën mbretërore të ardhjes së Jezusit sipas vijës së Davidit dhe Solomonit, dhe përfundimisht gjenealogjia e tij Jezusin e paraqet sipas prejardhjes së gjakut, kurse dishepulli Luka Jezusin e prezanton në vijën priftërore, dhe përfundimisht Jezusin e paraqet sipas prejardhjes së qumështit, pra të Marisë, duke filluar me Davidin dhe Natanin. Pra Solomoni, mbret, dhe Natani prift, ishin vëllezër, bij të Davidit që ishte edhe mbret edhe profet. Troç: prej Solominit vjen Jozefi, njerku i Jezusit, që në fakt nga ana e mentalitetit dhe e ligjshmërisë hebreje ishte babai, dhe nga Natani vjen Maria, që ishte nëna e Jezusit. E çfarë kundërthënie ka këtu? Qartë!
Thua se Bibla pasi ka pĂ«rplot kundĂ«rthĂ«nie – andaj ajo s’mund tĂ« jetĂ« Fjala e Zotit. ÇfarĂ« fakti Ă«shtĂ« ky kur nuk ofron asnjĂ« kundĂ«rthĂ«nie. DĂ«shmitarĂ«t e JehovĂ«s, njĂ« okult krishtere e shfaqur shekullin e kaluar nĂ« AmerikĂ« janĂ« tĂ« parĂ«t qĂ« kanĂ« thĂ«nĂ« se Bibla ka 5000 kundĂ«rthĂ«nie, dhe kĂ«tĂ« ide e ka marrĂ« bash si kallĂ«p teologu islam Ahmet Didati, pastaj njĂ« studiues tjetĂ«r islam i quajtur Shabir Aliu i cili i ka reduktuar kĂ«to kundĂ«rthĂ«nie prej 5000 nĂ« 101 dhe kĂ«shtu shkroi librin me titull “101 MospĂ«rputhjet e BiblĂ«s”.
DĂ«gjoje tani kĂ«tĂ«: nĂ«se Bibla do tĂ« ishte ndryshuar nga njerĂ«zit, atĂ«herĂ« si kanĂ« gabuar ata redaktorĂ« e tu tĂ« Shkrimit tĂ« shenjtĂ« nĂ« atĂ« mĂ«nyrĂ« sa edhe pas 3500 vjet tĂ« librave tĂ« para tĂ« BiblĂ«s, analitikĂ«t myslimanĂ« apo edhe pseodokrishterĂ«t, madje edhe ti siç po presupozon, tĂ« tĂ« mund t’i gjenin madje deri edhe nĂ« 101 gabime tĂ« BiblĂ«s, siç deklarojnĂ« ata shpeshherĂ«. Sipas autorĂ«ve J.Smith, A.Chowdhry, T.Jepson dhe J.Schaeffer, qĂ« i janĂ« pĂ«rgjigjur librit tĂ« Shabirit del se janĂ« 15 kategori keqkuptimesh tĂ« teologĂ«ve islamĂ« qĂ« i bĂ«jnĂ« ndaj BiblĂ«s dhe krishterimit, ndĂ«r tĂ« cilat janĂ«: keqkuptimi i tekstit, keqpĂ«rdorimi i hebraishtes, keqkuptimi i qĂ«llimit tĂ« autorit, keqkuptimi i mĂ«nyrĂ«s se si PerĂ«ndia punon nĂ« histori, keqkuptimi i citimit tĂ« BiblĂ«s, interpretimi i fjalĂ«pĂ«rfjalshĂ«m, ngatĂ«rrimi i njĂ« ngjarje me tjetrĂ«n etj. KĂ«ta autorĂ« vĂ«rejnĂ« se nĂ« BibĂ«l gjenden 9 emra tĂ« gabuar si pasojĂ« e kopjuesve masoretikĂ« gjatĂ« historisĂ«, dhe kĂ«to gjenden sidomos tek 1, 2 MbretĂ«rve dhe 1, 2 Kronikave, e qĂ« janĂ« libra me ngjarje identike kryesisht, mirĂ«po kurrgjĂ« nuk sjellin nĂ« dilemĂ« natyrĂ«n e PerĂ«ndisĂ«, tĂ« Jezusit, tĂ« doktrinĂ«s sĂ« krishterĂ« etj. Pra ma thuaj ti mua kundĂ«rthĂ«nien e BiblĂ«s dhe do tĂ« pĂ«rgjigjem pastaj.
Ideja e ndryshimit apo e korrigjimit tĂ« BiblĂ«s Ă«shtĂ« shumĂ« e re, diku kah gjysma e shekullit XIX pas Krishtit, pra para 150 vjetĂ«ve tĂ« themi, dhe kurrĂ« s’mund tĂ« gjesh ndonjĂ« autor islam duke thĂ«nĂ« se Bibla Ă«shtĂ« ndryshuar para kĂ«saj kohe, pra ti po e sheh se kjo teori Ă«shtĂ« shumĂ« e re. KomentatorĂ«t e hershĂ«m myslimanĂ« si Bukhari, Al-Razi pajtoheshin se Bibla nuk mund tĂ« ndryshohej. Kurani ka obliguar qĂ« tĂ« lexohen dhe tĂ« besohen tĂ« gjitha Shkrimet e shenjta (Tevrati-Tora, ose PesĂ« librat e Mojsiut, Zeburi-Psalmet dhe shkrimet tjera tĂ« Davidit dhe Ingjilli-Ungjilli, ose Dhiata e Re), kurse nĂ« anĂ«n tjetĂ«r teologĂ«t myslimanĂ« thonĂ« jo s’duhet besuar BiblĂ«n sepse ajo Ă«shtĂ« ndryshuar para se tĂ« vinte Kurani. MirĂ«, nĂ«se Ă«shtĂ« ndryshuar para se tĂ« vinte Kurani atĂ«herĂ« si kishte mundĂ«si qĂ« vetĂ« Kurani t’i obligonte myslimanĂ«t qĂ« t’i besojnĂ« Shkrimet e mĂ«hershme?!
Ja njĂ« listĂ« ajetesh qĂ« dĂ«shmojnĂ« se Bibla nuk Ă«shtĂ« ndryshuar para ardhjes se Kuranit: sura 5:43 ‘Si kanĂ« ardhur te ju pĂ«r gjykim kur ata e kanĂ« TorĂ«n, ku aty pĂ«rfshihen urdhĂ«rimet e PerĂ«ndisĂ«?’, sura 5:44 ‘Ne (PerĂ«ndia) e zbuluam TorĂ«n, ku Ă«shtĂ« udhĂ«rĂ«fyes dhe dritĂ« ….’, sura 5:46 ‘Ne e dĂ«rguam Jezusin….duke konfirmuar se çka ishte zbuluar para tij nĂ« TorĂ«, dhe Ne ia dhamĂ« atij ungjillin ku Ă«shtĂ« udhĂ«rrĂ«fyes dhe dritĂ«….’, sura 5:68 ‘(Judejt dhe tĂ« krishterĂ«t) nuk kanĂ« udhĂ«heqĂ«s pĂ«rderisa ju i dhatĂ« TorĂ«n dhe Ingjillin [Ungjillin]‘; sura 4:136 ‘Besimi nĂ« PerĂ«ndinĂ« dhe lajmĂ«tarin e Tij [Muhamedin], dhe Shkrimin tĂ« cilin Ai ia zbuloi lajmĂ«tarit tĂ« Tij [Kuranin] dhe Shkrimin qĂ« Ai e kishte zbuluar dikur [BiblĂ«n]‘; sura 10:91 ‘NĂ«se ju [Muhamed] jeni tĂ« dyshimtĂ« nĂ« lidhje me atĂ« se çka u Ă«shtĂ« zbuluar juve, atĂ«herĂ« pyetini ata tĂ« cilĂ«t e lexojnĂ« Shkrimin (qĂ« ishte) para jush’; sura 15:9 ‘Ne i kemi zbuluar KujtesĂ«n dhe Kujdesin! Ne me tĂ« vĂ«rtetĂ« jemi Rojet e tij [p.sh. Bibla Ă«shtĂ« e ruajtur prej kurruptimit nga PerĂ«ndia]‘; sura 6:34 ‘Nuk ka asnjĂ« qĂ« t’i ndryshojĂ« FjalĂ«t e Allahut’; sura 10:64 ‘Nuk ka ndryshime nĂ« FjalĂ«t e Allahut.’
NĂ«se Bibla Ă«shtĂ« ndryshuar, a ishte kjo para apo pas Muhamedit? NĂ«se pĂ«rpara, pse PerĂ«ndia i thotĂ« Muhamedit t’i drejtohet Shkrimit tĂ« ndryshuar pĂ«r udhĂ«heqje, dhe pse ai thotĂ« pĂ«r TorĂ«n dhe Ungjillin ‘Ă«shtĂ« udhĂ«heqĂ«se dhe dritĂ«’ apo mĂ« saktĂ« ‘ajo duhet tĂ« ketĂ« qenĂ« para se tĂ« ishte ndryshuar’? NĂ«se pas, pse muslimanĂ«t nuk e pranojnĂ« BiblĂ«n, pasi qĂ« pĂ«rkthimet e tashme janĂ« tĂ« bazuara mbi dorĂ«shkrimet qĂ« Muhamedi i shfrytĂ«zoi?
NĂ«se ishte ndryshuar, a ishte nga judenjt apo tĂ« krishterĂ«t? QĂ« nga ajo kohĂ« asnjĂ«ri nuk flisnin me njĂ«ri – tjetrin (sura 2:113 ‘Judejt thonin pĂ«r tĂ« krishterĂ«t se nuk ndjekin asgjĂ« (tĂ« vĂ«rtetĂ«) dhe tĂ« krishterĂ«t thonin pĂ«r Judenjt se nuk ndjekin asgjĂ« (tĂ« vĂ«rtetĂ«), edhe pse qĂ« tĂ« dy janĂ« lexues tĂ« Shkrimit’, gjithashtu shih surĂ«n 5:28), si kanĂ« mundur tĂ« pajtohen pĂ«r ndryshimin e secilĂ«s BibĂ«l nĂ« mĂ«nyrĂ« identike? Pse nuk kishte asnjĂ« raport pĂ«r kĂ«to ndodhi, dhe pse askush nuk Ă«shtĂ« munduar qĂ« ta ndalojĂ« apo tĂ« fsheh origjinalin e BiblĂ«s? Librat e DhiatĂ«s sĂ« Re janĂ« shpĂ«rndarĂ« gjĂ«rĂ«sisht sapo janĂ« shkruar – ‘DorĂ«shkrimet nĂ« Papirus tĂ« Jezusit’ te Mateu 26, tĂ« gjetura nĂ« Kolegjin Magdalena dhe sĂ« fundi tĂ« datuara nĂ« vitin 68 pas Krishtit tĂ« gjetura nĂ« Egjipt. Me sa duket Mateu ishte ende i gjallĂ« kur kĂ«to ishin shkruar – kĂ«shtu qĂ« pse ai nuk u mundua qĂ« t’i korigjojĂ« ato nĂ«se kanĂ« qenĂ« tĂ« ngatĂ«rruara? Pse tĂ« krishterĂ«t nuk i kanĂ« larguar ndodhitĂ« poshtĂ«ruese sikurse mohimi i Krishtit nga Pjetri (Mateu 26:69-75) ose grindjen e Palit dhe BarnabĂ«s (Veprat 15:39)?
ÇfarĂ« Ă«shtĂ« dĂ«shmia e BiblĂ«s pĂ« vetveten? ‘I gjithĂ« shkrimi Ă«shtĂ« i frymĂ«zuar nga PerĂ«ndia ….’ (2Tim. 3:16); Pjetri i sqaron shkrimet e Palit si Shkrime prej se disa njerĂ«z keqdashĂ«s e shtrembĂ«ruan mĂ«simin e tij ‘siç bĂ«nĂ« edhe me shkrimin tjetĂ«r’ (2Pjetrit 3:16). ‘Ligji u Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« nĂ«pĂ«rmes Mojsiut’ (Gjoni 1:17) dhe Jezusi tha ‘Shkrimi nuk mund tĂ« thyhet’ (Gjoni 10:35). FjalĂ«t e tij janĂ« ‘frymĂ« dhe jetĂ«’ (Gjoni 6:63) dhe Ai i ka fjalĂ«t e jetĂ«s sĂ« pĂ«rjetshme (Gjoni 6:68). Si mundet dikush qĂ« t’i shtojĂ« apo ta heq ndonjĂ« pjesĂ« tĂ« Shkrimit kur ballafaqohet me paralajmĂ«rimin te Zbulesa 22:18-19 ‘NĂ«se dikush i shton diçka atij, PerĂ«ndia do t’ia shtojĂ« plagĂ«t qĂ« pĂ«rshkruhen nĂ« kĂ«tĂ« libĂ«r. Dhe nĂ«se dikush heq ndonjĂ« fjalĂ« nga ky libĂ«r profetik PerĂ«ndia do t’i heq pjesĂ«n e tij nga pema e jetĂ«s dhe nga qyteti i shenjtĂ« ….’
Prandaj po them është shumë me rëndësi të dihet se kur islamologët mendojnë se është ndryshuar Bibla, megjithëse hapur po shihet bazuar në të dhënat kuranore se Bibla na qenka ndryshuar pas Kuranit, pas vdekjes së Muhamedit! Në fakt Bibla nuk ka ndryshuar kurrë. Aristoteli ka vlerësuar se dobia e dyshimit duhet të shkojë gjithmonë në favor të dokumentit. Sot ekzistojnë më se 5300 dorëshkrime të ndryshme të Biblës, dhe 24.000 kopje të pjesëve të Dhiatës së Re, që datojnë prej shek. X para Krishtit e deri në shek. V pas Krishtit. Këto dorëshkrime ekzistojnë para se të dihej për Epin e Gilgameshit, Iliadën, para se të shkruhej Talmudi, Kurani etj. Kurani kur u kodifikua mbeti vetëm në një dorëshkrim, pasi autoritetet e atëhershme islame me urdhër i dogjën kopjet tjera dhe i vranë të gjithë hafuzët që e dinin Kuranin përmendësh.
KĂ«tu tash do tĂ« sjellĂ« vetĂ«m disa burime tĂ« dorĂ«shkrimeve tĂ« BiblĂ«s qĂ« datojnĂ« para shkruarjes sĂ« Kuranit dhe para vdekjes sĂ« Muhamedit, dhe kur t’i merrni kĂ«to dorĂ«shkrime tĂ« BiblĂ«s dhe i krahasoni me BiblĂ«n e vitit 2004 nuk gjen asnjĂ« ndryshim, asnjĂ« ndĂ«rhyrje dhe pĂ«rfundimisht del se Bibla nuk Ă«shtĂ« ndryshuar as pas ardhjes sĂ« Kuranit: PesĂ« janĂ« burimet kryesore tĂ« dorĂ«shkrimeve tĂ« BiblĂ«s:
- Codex Vaticanus (325 pas K.), gati gjithë Bibla, ruhet në bibiotekën e Vatikanit.
- Codex Sinaiticus (350 pas K.) tërë Dhiata e Re dhe gjysma e Dhiatës së Vjetër, gjendet në Muzeun Britanik.
- Codex Aleksandrus (400 pas K.) gjithë Bibla, Muzeu Britanik
- Codex Bazae (450 pas K.) ungjijtë dhe veprat e apostujve, gjendet në Bibliotekën Universitare në Kembrixh
- Codex Ephraemi (450 pas K.) Dhiata e Re, Biblioteka Nacionale, Paris.
Tjetër, ekzistojnë edhe disa përkthime të Biblës përpara se të dihej, apo para se të shkruhej Kurani dhe Talmudi dhe shumë vepra të mëdha letrare, me të cilët sërish po të krahasohen me Biblën e sotme del se Bibla nuk është ndryshuar as pas ardhjes së Kuranit dhe Muhamedit:
- Përkthimi në greqishten e vjetër Septuaginta, (shek. III para Krishtit.)
- Përkthimi në siriakishten e vjetër (150 pas K.)
- Përkthimi në siriakishten peshita (150 pas K.)
- Përkthimi në latinishten e vjetër (shek. IV pas K.)
- PĂ«rkthimi nĂ« latinisht Vulgata, nga Jeronimi (364 – 384 pas K.)
PĂ«rkthimi koptik ose egjiptian (200 – 300 pas K.) TjetĂ«r, nĂ« vitin 1947, afĂ«r Detit tĂ« Vdekur, nĂ« shpellĂ« tĂ« Kumranit, njĂ« bari arab pasi qĂ« kishte humbur rrugĂ«n e tij, ai vĂ«ren afĂ«r njĂ« shkĂ«mbi njĂ« shpellĂ«. Ai hyri brenda dhe aty gjeti kavanoza gline, dhe nĂ« to lĂ«kura tĂ« mbĂ«shtjellura. NĂ« bazĂ« tĂ« matjeve tĂ« fizikĂ«s nukleare Ă«shtĂ« dĂ«shmuar se kĂ«to dorĂ«shkrime tĂ« BiblĂ«s, tĂ« gjetura nĂ« ShpellĂ«n e Kumranit, i pĂ«rkasin shek. I pas Krishtit. PĂ«rfundimisht edhe kjo dĂ«shmi vĂ«rteton se Bibla nuk ka ndryshuar kurrĂ« as para e as pas Kuranit. Pra, Bibla kurrĂ« s’Ă«shtĂ« ndryshuar, sepse pĂ«r tĂ« ndryshuar atĂ« duhej qĂ« tĂ« mblidheshin me mijĂ«ra kopje tĂ« Biblave nĂ« shumĂ« gjuhĂ« botĂ«rore, para se tĂ« shkruhej Kurani dhe para se tĂ« lindtte Muhamedi. Shkrimi i BiblĂ«s Ă«shtĂ« dĂ«shmi dhe e vĂ«rtetĂ« historike, me gjenaologji, me kronologji etj.
Tani lidhur me origjinalin kjo është diçka e pamundur, sepse asnjë libër i vjetër nuk ka origjinal, sepse lëkura nuk qëndron 3000 vjet o dashamiri im, por ato janë kopjuar, porse dorëshkrimet e tilla më të vjetra datojnë prej 2300-1700 vjet. Pse origjinali nuk vihet në përkthimet e Biblës ashtu si bëhet me Kuranin? Sa për dijeni Kurani është vetëm një e dhjeta e gjithë Biblës si vëllim, dhe sikur të vihej edhe origjinali i Biblës atëherë a e dini se sa e trashë do të ishte Bibla, megjithëse ka disa përkthime lineare që gjendet edhe origjinali, pastaj Kurani ndonëse i shkruar në vargje dhe jo në prozë, zotëri, kjo paraqet një kiamet të madh për përkthyesit që saktësisht ta transmetojnë mesazhin e Kuranit, kurse paramendo, Bibla është e shkruar 2100 vjet para Kuranit është shkruar në prozë, kurse shkruarja e Kuranit në vargje, pra si poezi, dhe si një libër i shenjtë si çështje e historisë së letërsisë botërore paraqet një dekadencë letrare. Pra Bibla përkthehet shumë lehtë, dhe Bibla e përkthyer në cilëndo gjuhë përbën kualifikim identik shenjtërimi me origjinalin.
E kuptoj qartĂ« se kur tĂ« pĂ«rkthehet Kurani nĂ« gjuhĂ«t tjera nĂ«se nuk gjendet aty origjinali, domethĂ«nĂ« Kurani aktual nĂ« gjuhĂ«n arabe, atĂ«herĂ« s’Ă«shtĂ« Kuran! A nuk Ă«shtĂ« edhe kjo dogmĂ« arabocentrike! Aspak gjuha hebreje, arabe apo greke nuk janĂ« mĂ« tĂ« shenjta se sa gjuha shqipe para Zotit, sepse sipas BiblĂ«s Zoti i ka krijuar gjuhĂ«t dhe kombet. Kur kĂ«mbĂ«gulni ju kaq shumĂ« me kĂ«tĂ« teori mĂ« pĂ«rkujtoni kohĂ«n e fanoritĂ«ve grekĂ« qĂ« thonin se gjuhĂ«t tjera, duke pĂ«rfshirĂ« shqipen s’janĂ« tĂ« denja qĂ« ta kenĂ« FjalĂ«n e Zotit nĂ« gjuhĂ«t amtare.
ÇfarĂ« kuptimi ka konstatimi i juaj: “teksti mĂ« i vjetĂ«r hebraik i BiblĂ«s Ă«shtĂ« ai i shek. IX tĂ« epokĂ«s sonĂ«”, kurse shpesh nĂ« shkrimin tuaj ju i referoheni edhe shekujve mĂ« tĂ« hershĂ«m, si kjo: “rreth shek. III para erĂ«s sonĂ« kanĂ« ekzistuar sĂ« paku tri variante tĂ« tekstit hebraik tĂ« BiblĂ«s”. O zotĂ«ri, nĂ« pyetje janĂ« XII shekuj qĂ« ti po i huq, po i ngatĂ«rron, po hedh pluhur syve. Non sens ser! TjetĂ«r, ju pĂ«rkthimin e BiblĂ«s, p.sh. atĂ« tĂ« SeptuagintĂ«s nĂ« greqisht e cilĂ«son si variant tĂ« BiblĂ«s. O dashamiri i fjalĂ«s sĂ« shkruar historike dhe artistike, pĂ«r mos me tĂ« thanĂ« o jarani i pites – me mahi: pĂ«rkthimi nuk Ă«shtĂ« kurrĂ« e kurrĂ«s varianti i veprĂ«s bazĂ«, por Ă«shtĂ« vepra vetĂ«. Variante mund tĂ« jenĂ« tre ungjijtĂ« e parĂ« tĂ« BiblĂ«s qĂ« quhen edhe ungjijtĂ« sinoptikĂ«, por jo se pĂ«rkthimet tĂ« bĂ«hen varianta.
Vërtet jeni humbur plotësisht në terrenin e panjohur. Dhe ju Biblës ia gjeni edhe një mëkat, se ajo ka tregime popullore, kashelasha, proverba, përralla etj. Në qoftë se ka ndikuar letërsia popullore (mitet, legjendat, tregimet, përrallat, gojëdhënat, epi, kënga etj), në Bibël, atëherë këtë do ta shoqëronin elementet tipike të letërsisë gojore: autorialiteti, akauzaliteti, atemporaliteti dhe alokaliteti. Këto veçori nuk janë sinonimitete të Biblës. Është e qartë tani!? Bibla është një megasistem unik që funksionon qe 3500 vjet, dhe ka kapërcyer filozofë e dijetarë, mbretër dhe perandorë, luftëra dhe tërmete dhe është ende e tillë, dhe do të përcjellë edhe ty, pa u zbehur, pa u ndryshuar.
TĂ« lutem mos mĂ« thuaj mĂ« se po murmuris, se po flas si mesjetar, se s’po sjellĂ« fakte e argumente, sepse i ke me bollĂ«k dhe bajegi ma ke shpenzuar do kohĂ« veç e veç me tĂ« nderue duke t’u pĂ«rgjigjur ty dhe lexuesve natyrisht. Prandaj nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« unĂ« tĂ« thĂ«rras ty qĂ« ta lexosh dhe ta besosh BiblĂ«n, dhe Zoti ta ndriçoftĂ« mendjen dhe zĂ«mrĂ«n, pasi qĂ« ti po deklaron disa herĂ« se tĂ« intereson dhe po e kĂ«rkon tĂ« vĂ«rtetĂ«n, ndĂ«rsa Jezus Krishti nĂ« ungjillin e tij thotĂ«: UnĂ« jam e VĂ«rteta! Ju do ta kĂ«rkoni tĂ« VĂ«rtetĂ«n (Jezusin – shĂ«nimi im), dhe e VĂ«rteta (Jezusi – shĂ«nimi im) do t’iu bĂ«j tĂ« lirĂ«!
als_Latn als_Latn als_Latn pol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn