als_Latn dik_Latn sag_Latn
Veprimtaria e Nolit, më e fuqishme se fati
(Me rastin e 50 vjetorit të vdekjes së Fan Stilian Nolit (1882-1965)
Më 13 mars 1965 në SHBA u shua ylli, që nuk kthehet më. Ai ishte Mësuesi, Ai ishte Mbrojtësi, Ai ishte Ideologu - me ide të larta përparimtare, largpamëse, - të përgjithmonë frymëzuese për kombin e vet, kombin shqiptar! Ky ishte FanNoli –nota e lartë me motive tingëlluese, krahasuar me një instrument muzikor, ndrisë e pashuar e yllit...
Pashko Vasa
“... Çoniu, shqyptarë, prej gjumit çoniu,
Të gjithë si vllazënn'nji besë shtërngoniu,
E mos shikoni kisha e xhamia:
Feja e shqyptarit asht shqyptaria!”, - “manifest” i Lidhjes së Prizerenit.
S. Frashëri – ç’ishim, ç‘jemi e ç’do bëhemi? – manifest politik e ideologjik, i Rilindësit... Në epokën e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, thuhet ndër të tjera në këtë vepër, gjithë shqiptarët ishin të bashkuar – të tërë vëllezër, të gjithë për një, një për të gjithë, dhe nderoheshin nga gjithë bota...(Samiu jetoi e veproi në Turqi e mlnatjerë shqiptarë atje të përngulur, por ajo nuk njeh se në territorin e saj ka shqiptarë).
Gjergj Fishta –Epopeja tragjike kumbuese e lahutës dhe e sharkisë...
Faik Konica –që nga një lartësi e shihte jetën e tij...
Migjeni, talenti i shuar herët, - i lindjes së një njeriu!...
Por, njeriu i figurës retorike, me orkestrinë të plotë na ishte më i madhi Fan Noli. I lindur në İbrik-Tepe, një fshat shqiptar në Trakë, jo larg Edrenesë, prej prindërve shqiptarë, të ardhur nga Kolonja e jugut të Shqipërisë. Shqiptarët kishin ardhurnë këtë anë gjatë Perandorisë Bizantine. Sipas Nolit, Ibrik-Tepe ishte një vendqëndrim ushtarak i Perandorisë, e zgjedhur prej afrisë me Kostandinopojën. Shumë shqiptarë udhëtuan andej për t'u bërë ushtarë dhe ngelën aty me rënien e Kostandinopojës më 1453; në rrethana krejtësisht antishqiptare, por në asnjë grimcë Nolit nuk mundi kush t’ia luhatëshqiptarizmin... Shumë i guximshëm e i përparuar. E tërheqim këtu një paralele me Arkimedin (287 - 212), të ditur edhe për filloristët, frazën: “Mos i prek rrathët e mi”... Në qershor të v. 1924, F. S. Noli, me mbështetësit e tij udhëhoqi Revolucionin Demokratik të Qershorit, i cili pati premtuar se do të bënte Reformën Agrare. Pornuk i zgjati shumë gëzimi i fitores, vendi shpejt u shndërrua në anarki. Fuqitë e Mëdha nuk e njohën qeverinë e re, pos Bashkimit Sovjetik. Ahmet Zogu, pas kësaj ngjarjeje, i ikur në Jugosllavi, përgatiti planin, me NikolaPashiqin, e rikthimit në pushtet. Në këtë mënyrë, në dhjetor të v. 1924, ai hyri në Tiranë... E në Kosovë - Xhandarmëria dhe Ushtria serbe vazhdonin ekspeditat ndëshkimore, shfarosjen masive të shqiptarëve; më 15 korrik, në moshën 35-vjeçare vritet edhe AzemBejta, me një prej të cilëve identifikohej rezistenca e shqiptarëve në Kosovë kundër ndarjes e pushtimeve të padrejta që iu bënë tokave shqiptare 12 vite më parë. A. Bejta, më parë kishte bashkëpunuar me Serbinë kundër Austro-Hungarisë, që ishte një gabim i madh i tij...Ndërkohë, Fan Noli, ende në punët e tija të pandërprera në rezidencën e vet: “... S’guxon kush të më prek Revolucionin tim të drejt Demokratik”. Por, kyNol i mençur më i mençur, përvidhet, shpëton disi; ndërsa, shkencëtarin e madh, Arkimedin në atë moment i pakujdesshëm e mbytë një ushtar romak...
Njeriu që mundtë mendoj logjikisht, vjen në përfundim, se Noli ishte- njeri i madh i kombit, përkundër vështirësive e rreziqeve të kohës, sidomos nga përçarjet fetare, ndërnacionale, asimilimit,fërkimeve të ngricës së marrëdhënieve në mes tyre,varfërisë; sa qe i mitur Noli lëngoi nga sëmundje të rënda, dhe, për këtë arsye shkollën e nisi me vonesë,... i gjallë, ashtu e donte jetën, që është e pamundur të paramendojmë që nuk është në mesin tonë, po dhe nuk duam të besojmë, kurrsesi nuk duam, ai rron me ne, me veprat e veta, që sollën ndihmesa të madha, jo vetëm në pasurimin e gjuhës letrare shqipe dhe për formimin e stilit publicistik, por edhe në shumë lami të tjera të shkencës e artit...
MihailLermantov:
“Çfarë jete është e poetit pa pësime?
.. .
Dhe çka pa valët e oqeanit?”
Elegjitë e tija, p. sh., për Bajram Currin,siç dihet, me 29 mars 1925, poeti e nderoi fisin. dëshmoi, se deri në çfarë gjendje dritësie të brendshme ishte ngritur shpirti i shumanshëmi tij...duke ushqyer përparimin e të ardhmen e shqiptarëve që kudo jetonin dhe e nderonin tokën e nënës.Ishtevetëtima, ose siç e quanin disa autorë -“bariu” i tërë popullit = atdheut, - të kaluarës, të tanishmes dhe te ardhshmes,- të kulturës së tij të vetme, gjuhës së tij, karakterit të tij, qëllimit të tyre të kryer revolucionare;p. sh., në gjeratoren e ditur mirë në histori: “Konferenca e fshehtë e Londrës”, e vitit 1915, e aleatëve: Francës, Anglisë, Italisë, Rusisë, që patën sjellëvendimin për shkatërrimin e plotë të Shqipërisë, fshirjen e saj nga harta gjeografike botërore. Noli i tronditur thellë nga ky tmerr, së bashku me Faik Konicën,të shqetësuar, të vluar nga revolta kundër këtij vendimi,menjëherë marrinrrugëtimin diplomatik drejt presidentit të atëhershëm të SHBA-së, Woodrow Wilson,i cili i motivuar nga ata, për tradhtinë e këtij vendimi të kësaj Konferencedhe e stopon këtë padrejtësi ndaj popullit shqiptar. Këtu ndikonte edhetestamenti(kujdesi për shqiptarët)i “Babait” të Kombit Amerikan, George Washington - me prejardhje shqiptare,ngaqë nëna e tij, Maria Balaj, ishte shqiptare nga Isniqi i Deçanit...Vepra të tilla të ngjashme, me sakrifica të mëdha,ndërtuar pa ndërprerëpër kombin, këta dy mendimtarë të mëdhenj ia ngarkonin qëllimet dhe barrën vetës, kur të tjerët shprehnin -dëshirat...Në majën e oratorisë mjeshtërore të Fan Nolit, qëndron padyshim edhe fjalimi i tij historik në Asamblenë e Lidhjessë Kombeve, në Gjenevë, më 10 shtator 1924...Sot a ka kombi shqiptarë të tillë? Sigurisht – ende jo! E vërtetojmë këtë. Në një Konferencë të vjetshme të OKB (edhe të tjerët vite më parë), Ivica Daçiq (tanimë ky person i njohur për shqiptarët), ndër të tjera, tha: “...nga Kosova, prej vitit 1999, kanë ikur 360 000 serbë; kjo retorikë është thënë edhe më parë në Tribunalin e Hagës, gjatë proceseve gjyqësore të S. Millosheviqit. “Diplomacia”, - deformimi ynë profesional,i mendjes dhe sjelljeve të dobëta; së pari bie në humbje nga kualifikimi, e dyta–indiferenca, e treta - pa e çmuar baraspeshën vlerësuese dhe agresivitetin, shumica = në kërkimtë mjeteve të rehabilitimit profesional; dhe, dëshmitarët në Hagë, analitikë politikë dhe shkenca Kosovare – mbetën pa përgjigje!Nuk kanë ditur të bazohen edhe në të dhënat demografike. P. sh., në një artikull të akademikut serb, Jovan Cvejiq, të vitit 1923, botuar në gjuhën franceze (shih, Gjeografia Ballkanike), përveç të tjerave shkruan: “...Në Kosovë kurrë nuk ka pasur më shumë se 5% serbë ndaj shqiptarëve”. Prej kësaj del përgjigjja – sipas Serbisë, po të iahte ashtu, atëherë prej 360 000 të ikur nga Kosova plus 120 000 të mbetur në Kosovë, gjithsejtë na qenkan480 000. Tani me aritmetikën e shkollës fillore (rregulla e treshit), del, se Kosova i paska përafërsisht 9 mln banorë. E kjo, siç dimë, s’është e vërtetë. Kosova përafërsisht i ka 2 mln banorë. Ja, njëra ndër lojnat e Serbisë me Kosovën ende “primitive”... Sikur të kishinditur, të iu përgjigjeshimkështu me kohë në Tribunale në Asamblenë e OKB, do të kishim tjetër situatë, tjetër jehone në botë, në të mirën tonë reale. Rreth kësaj do të dilnin edhe të tjera gjëra në sheshin e të vërtetës - Nyja e Veriut të Mitrovicës, krimet, Gjenocidi serb ndaj shqiptarëve, po edhe ndaj kroatëve e boshnjakëve...Taniaskush s’di t’i prekë e t’i ngjallë këto ndjenja, që do të thotë ende nuk po dimë të ecim në histori me këmbët tona, ende afërpamës, me të huajt duke na tërhequr përdore1,...s’kemi më Nola e Konica, dhe për këtë kështu jemi qysh jemi, gati krejtësisht të mjeruar, në të gjitha degët e jetës.Po mundohet të shkoi tani në rrugën e tyrenjë Edi Ramë, por popengohet nga “partizanët”demokratë...
Veprimtaria tjetër e Nolit,me përmasa shumë të mëdha– prif,poet, burrë shteti, diplomat, dashamirë i madh i kombit, politikan i shquar, mendimtar i lartë demokrate iluminist, - i formës së regjimit - republikë parlamentare, – kundër monarkisë, historian, përkthyes = shqipërues(kryesore, arsimin e donte e të gjitha kategorive, ajo çka u duhet shqiptarëve, thoshte: janë – dituria, shkëputja e shkollave nga kisha e xhamia) e poliglot (i dinte 13 gjuhë, 3 më pak se Konica), prijës i shqiptarizmes dhe kreu i Kishës Autoqefale shqiptare (Anton. Chehov: “Njeri është ai, që e mbanë një fe”), me aftësi e talentmuzike, -ishte sa më shumë për afrimin e shqiptarëve me Evropën e qytetëruar. Mëkëmbja jonë, shkruante Noliqysh si student i shkëlqyeshëm i Havardit, është varshmëria e domosdoshme nga kontinenti i ynë, saqë armiqtë tradicional të popullit shqiptar – grekët, bullgarët e sidomos serbët e ruset (mjerisht edhe disa myslimanë intelektual shqiptarë) me metoda të ndryshme janë munduar dhe, edhesot vazhdojnët’i lënë shqiptarët sa më larg Evropës, për të na afruar me Afrikën veriore a Azinë...
Shkruan: Lidhja e Intelektualëve të Kosovës
(Nënshkrues, Rashit Alidema, kryetar (doktor i shkencave matematike, profesor)
- Veprimtaria e Nolit, më e fuqishme se fati
- Ndahet nga jeta poeti dhe shkrimtari Qerim Ujkani
- Hamami i madh i Prishtinës hap diskutime të shumta
- MKRS-ja, me politika të reja për librin
- Turistet e vandalizojnë Koloseun e Romës dhe bëjnë ‘selfie’
- Sopranoja Brightman do mbaj koncert nga hapësira
- Trashëgimia muzeore, në gjendje të rëndë
- Fillojnë xhirimet e filmit “Home Sweet Home”
- Izrael, gjendet në shpellë një thesar 2300 vjeçar
- “Me violinën time flas të gjitha gjuhët e botës”
- Gjendet një thesar nga koha e Aleksandrit të Madh
- Filmi “Bota” konkurron në “Sofia International Film Festival”
- Kosova në 16 foto, pa paragjykime! (Foto)
- Kënga e ‘Years and Years’, e para në top listën britanike
- Arsimi, kurrizi i qëndresës shqiptare
- Teatri, nën "mëshirën" e politikës
- “Bota” konkurron në “Sofia International Film Festival”
- Konkursi i QKK-së për projektet filmike, peng i KD-së
- Filmi “Heroi” fiton çmim në Indonezi
- India nuk lejon shfaqjen e ‘Fifty Shades of Grey’ në kinema
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn crh_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn