als_Latn bos_Latn ron_Latn
*** AlbClub Discussion List ***
Altin i dashur,
qe te jem deri ne fund i sinqerte, ne kete mesazh te trete per evenimentin
Kadare, je shume me i qete, me i kthjellet. Se paku ke shmangur te
shpallurit Lexues Shqiptar! Pra, se paku pjestaret e listes jane te
detyruar te te lexojne ftohte, siç edhe ti ke shkruar. Pa asnje medyshje,
kishte nje shkak, nje arsye te madhe, per te qene edhe pak entuziast: Nuk
i ndodhin çdo populli perfaqesime te tilla, respektime te tilla.
(1: Nuk e kam fjalen, aspak per te ardhurat materiale qe, per shkrimtarin
ne pergjithesi dhe Kadarene ne kete rast, nuk se jane te panevojshme: E
marrim me mend se sa fyese ka qene per nje shkrimtar te tille, qe botohej
ne France, por qe duhej te lutej ne llogarine e Lidhjes se Shkrimtareve ne
Tirane per t'ja rritur dieten e sherbimit edhe me pak me shume leke
shqiptare?!)
(2: A
Ne kete kahje, momenti ia vlente te kishim ca me shume krenari. Jam i
sigurt se kete kane ndjere shqiptaret ne pergjithesi. Perjashtimet
forcojne rregullin. Ka individe qe per shkak marredheniesh te
drejteperdrejta me Ismail Kadarene, apo per pamundesi te tyre absolute ne
ate kohe teresisht politike, mund te mos gjejne dot energji per te gezuar
edhe ne kete rast. tek njeriu flejne te gjitha. Nuk kam deshire te merrem
ne kete mes me ndokend qe mban gjalle cmiren dhe ziline edhe per raste kur
nje kolegu i tij, aq me shume shqiptar, vleresohet ne plan te gjere
boteror.
Me lejo t'i ndjekim paragrafet e mesazhit tend nje per nje:
1.
Ju citonit nga mesazhi im pershendetes fragmentin: "<Çmimi erdhi si me
porosi ne ndihme te Kadarese e mbeshtetesve te tij, edhe ne Alb Club, ne
debatin e sapo nisur perballe lexuesve apo mbeshtetesve te Ivo Andriç.>"
Kam pasur rast te bisedoj me disa shkrimtare apo lexues shqiptare dhe te
huaj, ne lidhje me dy librat, le t'i quajme "te perafert". Gjithnje
ekzistojne gjasat qe libri i shkruar me vone te jete me i matur, me i
arrire, me me shume shans per te mbetur. Aq me shume kur ate e shkruan
Kadare, qe sipas meje me shume se gjeni, eshte mjeshter ne perdorimin e
fjales. Por per librin e mepasem, ekziston edhe rreziku per tu
paragjykuar, per tu lexuar nen tension e nerv, aq me shume kur
paraardhesin e ka shkruar Ivo. Ish-Jugosllavia ka qene nderkohe e hapur,
ish-Shqiperia ka qene e mbyllur.
Me duket se pergjithesisht qendron mendimi se te dy librat ne fjale
qendrojne, por Kadareja doli ne bote me "Gjeneralin" dhe arriti ta shmange
hijen e izolimit qe mbeshtillte prurjet nga Shqiperia.
2. Ju shkruanit: "Lajmin per dhenien e cmimit, e solla me nje pyetje: a
eshte me larg apo me afer Nobel-it?...A mendoni ju se te dy ketu institute
do t'i akordojne te njejtin autor, cmimet e tyre? A do te nxitonte Nobeli
te rishikonte pozicionin e vet rreth Kadarese, pas dhenies te ketij cmimi?
Sebashku me cmimin, eshte edhe vet fati i institucionit qe jep kete cmim.
Te lutem lexojeni fjalen institucion, ne konteksin qe duhet..."
E kuptoj shqetesimin tend pozitiv. Por nuk ka pak raste kur çmimet kane
ndjekur njeri tjetrin. tere bota ecen me opinione, te behemi te
pergjegjshem per kete. Kadareja qe çmohet sot, ka qene po ky, se paku 20
vjet me pare, per te mos thene me teper. Pra, distanca nga Nobeli, eshte
po ajo, nuk pritet qe te beht ndonje rektifikim. Nuk ka pse pritet si
rivleresim marrja e atij çmimi, ashtu si nuk eshte ndonje hata e madhe,
nese nuk ia japin ate. Madje, le te behemi te virtytshem: nje pjese jo e
vogel e shkrimtareve qe kane gezuar Nobelin se fundi, nuk jane me te
medhenj se Kadare, ashtu siç nuk mund te themi se G.G.Markez, Gunter
Grassi, Milan Kundera apo Margaret Atwood, apo Ivo, jane te statures me te
vogel se Kadare.
Shkurt: Fati dhe besueshmeria e ketyre lloj institucionesh, mund te
pergojohet, por nuk ka lidhje te drejteperdrejte me gjykimin e bere prej
tyre per fituesit apo humbesit e radhes.
3. Ju shkruanit: "Kadareja, duke qene i pari qe nis kete cmim, eshte si te
thuash edhe nje lloj blloku themeli per vet kete institucion, edhe per
fatin, ardhmerine, reputacionin e vet cmimit..."
Kjo eshte plus i madh per Kadarene. Nuk besoj se vleresuesit jane nisur
per te deshtuar! Nuk guxoj dot te bej paralelizem me fatin e Fondacionit
Veliaj qe pasi shpalli "Çmimin Kadare", ia dhane vetem Ernesto Sabatos, e
ngriten osh plakun e gjore te Letrave te Medha, e sollen ne Tirane dhe
askush me pas tij nuk e pati kete fat!!!
Aq me shume kur rivale te Kadarese-fitues zyrtar, ishin emra te tille si
ata me siper.
4. Ju shkruanit: "Ne dhenien e cmimit Nobel, duhet te kihen parasysh shume
faktore, qe kontribojne edhe ne lindjen e shkrimtareve te medhenj. Nobeli
shpesh i ka injoruar keta faktore, duke patur parasysh influencen e madhe
gjeopolitike te nje shkrimtari. Ne pergjithesi, shkrimtari nuk mund te
linde ne nje terren te zbrazet, ku tradita e mirefillte letrare eshte
akoma ne periudhen lehone te saj. Shkrimtaret e medhenj qe lind nje vend,
duke qene gjenite, jane mrekullite qe shpjegohen me kembet ne toke.
Greket, e sllavet e jugut, e kane filluar traditen e mirefillte te
letersise te eres moderne, te pakten, rreth nje shekulli me pare se
shqiptaret. Veprat e kontributet cilesore letrare te tyre, jane shume here
me te medha se letersia shqiptare. Ato kane shume shkrimtare e poete te
medhenj ne harten letrare, jo vetem ballkanase, por edhe boterore.
Shqiptaret, megjithe vonesen dhe privacionet, kane perparuar, dhe e
ndjejne veten mjaft mire ne gjirin e letersise ballkanase. Do te ishte
teper e deshirueshme, qe nje autor shkrimtar te mbyllte trekendeshin
ballkanik Greqi-Serbi-Shqiperi me marrien e cmimit Nobel. Te gjithe ne e
deshirojme kete gje, apo jo?"
Jam dakord me ju, Altin, por nuk jam i prirur te mendoj se kultura dhe
letrat shqipe kane qene ne diference me fqinjet tane, se paku deri ne
mezin e shekullit. Bejme mire tu referohemi historive reale te koheve ne
fjale, por per kete duhet te neglizhojme konceptin Shtet. Fataliteti i
Emrave shqiptare eshte rrjedhoje e voneses se krijimit te tij, me vone
edhe i shperdorimit te tij. Rilindasit neglizhuan vepren e tyre si "art te
pastert" mu per kete shkak. Ne duhet te jemi aq zemergjere qe t'i kuptojme
e "falim" per kete dhe s'mund te bejme fajtor ata qe Shteti i ardhur prej
perkushtimit te tyre mori trajten e romantizmit politik! Por le te
kujtojme se nje poet si Lasgush Poradeci do ta kishin levdate te gjithe.
Por, le te besohemi po kaq seriozisht: ka disa bashkekohes te Kadarese, qe
me pak fat me shume, do te ishin shperfaqur dinjitoze ne plan pertej
kombetar. Kete dimension ata e kane, se paku ne berthamen e atyre librave
qe jane ne qarkullim, ose te atyre qe presin nje lexues tjeter me te
shliruar, me qytetar, per tu pohuar si te tille.
tere sa me siper e ofrova per te shprehur idene se Kadareja nuk eshte
"bubullime ne qiell te kthjellet". Perkundrazi: eshte kurora e nje nje
letersie dhe kulture qe "vuan" te qenit formalisht "princeshë"!
Faleminderit per durimin, gjithesesi!
Faruk Myrtaj
On Fri, 3 Jun 2005 12:42:07 -0700 (PDT), altin topi
wrote:
> *** AlbClub Discussion List ***
>
>
>
www.AlbClub.com
____________________________________________________
Alb-Club mailing list: Alb-Club@xxxxxxxxxxx
http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ilo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eus_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn slv_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn bos_Latn eng_Latn eng_Latn unk unk unk cat_Latn unk szl_Latn zho_Hant