als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kujdes derën, mos del macja! Kjo s’thuhet më me zë të lartë, kjo dihet, një mace shtëpiake të bën me hije, se mos gjuan çastin që s’e ka kush mendjen, ndërsa dera është hapur, dhe hidhet vetëtimthi të dalë jashtë, ku një Zot e di nga mund të ngatërrohet. Anglezi nuk e ka kot shprehjen “stray cat”.
S’ka rëndësi ku jeton, alarmi për shtëpiaken nuk ndryshon. Në një qendër qyteti të madh, njëqind duar të huaja janë gati të ta rrëmbejnë atë që është bërë si pjesëtar familjeje, për të mos përmendur grahësit e pakujdesshëm. Unë nuk kam parë kënd duke vjedhur një mace, as ndonjë taksi të verdhë duke e shtypur atë, por mace të shtypura dhe lajmërime, ndonjëherë edhe me shpërblim e foto “a më keni parë?”, po, dhe jo rrallë. Në qofsh në ndonjë zonë nënqytetse apo rurale, asesi nuk do mungojnë të egrit e gjinisë, të cilët pa një, pa dy, do ta mësyjnë. Mbase gëzofi i shtëpiakes shndrin ndryshe prej ushqimit të rregullt e i ngacmon, u zgjon pasione negative.
Por atje jashtë është diçka që nuk është brenda, është jingu i brendas, është liria, që brendan e bën robëri, e nëse brenda është robëri, domethënë që ne jemi robërues, edhe pse është e fundit gjë që do mendonim për veten. Dashuria jonë është, aq saç mundet një dashuri të jetë e tillë, e sinqertë. Ne nuk presim asgjë nga macja në këmbim, ose të paktën kështu kujtojmë. Ndërkaq e krehim, i blejmë ushqimin e duhur, dhe kur lozim, na duket se këtë e bëjmë për të, jo për vete. Dhe ajo dëshirë e përhershme e saj për arrati, ajo ëndërr e pashuar për t’u vjedhur jashtë gati-gati na fyen. Mirëfilli. Ne me bukë, ajo me gur, si me thënë. Shohim me zili ata që kanë qen dhe dalin shetitje me ta në një shkulm gëzimi dy palësh, një harmoni humano-kanine e llojit të vet, simbiozë e përkryer, pasi njeriun mund ta bëjnë formalisht xhentellmen dy gjëra: qeni shetitës dhe golfi. Por macja nuk të fisnikëron dot, një shetitje me macen nuk vjen në pyetje. Pra, kujdes derën, se mos del jashtë. Zot, pse na bën gardian me qeniet që i duam!
Kjo mardhënie, "e ndërlikuar" si prej facebook-u, vazhdoi derisa një ditë janari ra befas një dëborë e vërtetë dimri zonash të ftohta, që zuri e na e zbardhi gjithçka përjashta. Kureshtja e maces që shikonte nga xhamet kishte jo pak shastisje. Ndjeva ca kthetra nëpër trup, siç ndodh kur ajo kërkon vëmendje, ishte një mendim që më çorri papritur – macja po rrinte tek dera me xham e verandës duke e përshkuar atë me kureshtjen e fosfortë të syve. Tani mund të shijosh lirinë, mendova me djallëzi, duke kujtuar anicirën e saj nga ujët dhe e lagështa, dhe shkova e i hapa në kanat të plotë derën. Dil po deshe. Ajo u trand në fillim, hapja e beftë e atij Sezami nuk ishte pritur dhe ajri i freskët u dha si shkulm përbrenda. Ai ajër hynte ashtu nga ndryshimi i temperaturës jashtë-brenda, pak kishte të bënte liria me këtë, e në fakt duhet të ishte ajri i ngrohtë brenda që mësynte përjashta fillimisht e lart që thithte të ftohtin poshtë, ku turiri i maces priste me ngazëllimin e freskisë. Pashë se si muskujt e saj u tendosën për të kërcyer jashtë, por në çastin e fundit diçka e mbajti, një si frikë gremine. Ajo bardhësi lëbyrëse të stepte megjithatë. Kishte shumë lumturi, për të cilën gjithkush duhet përgatitur. Me kujdesin që bën një putër, ajo preku lehtë syprinën e bardhë. Ishte zhgënjimi i parë nga bukuria e re. Putra u tërhoq, përvoja u rëndua mbi bisht. Pasi kaloi tronditja e parë, macja e provoi prapë dëborën, këtë radhë më e matur. Bukurisë i jepen shance pasi pandehma e parë është gjithnjë se bukuria është edhe dobi, e kjo vlen derisa të vërtetohet e kundërta. Hipoteza shtrihej e virgjër mbi verandë. Pas disa prekjesh me putër, macja bëri edhe heroizmin e fundit, disa hapa të vërtetë mbi dëborën e lirisë, por me çdo çap që hidhte, vendosmëria për të ecur më tutje rrëgjohej qartësisht, derisa ajo ndali dhe u kthye me shpejtësi brenda, ku shkundi këmbët nga kristalet e ftohtë të lirisë, dhe u struk nën një tryezë.
Pashë për ca çaste gjurmët e mbetura në dëborë, atë rrekje të dështuar, të shkurtër, hapa që zvogëloheshin me katrorin e kohës, i pashë me një si sëmbim gardiani për robin e plagosur në arratinë e dështuar. U dhashë drejt stufës për një caj të nxehtë me rrënjë luleshurdhe, kur më vetëtiu në mend se ato gjurmë mund t’i merrje edhe si një shpëtim fatlum prej lirisë.
E strukur në hije macja po më tregonte se ky lloj gëzimi nuk festohej, por shijohej në strofkull, si çdo kënaqësi e turpshme, pothuaj një lëpirje e ndaluar terri. Aty vendosa të pi çaj lulebliri.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn