als_Latn dik_Latn sag_Latn
Iljasa në këtë intervistë flet për jetën, shkollimin dhe për atë se si rinia duhet të fokusohet ka suksesi dhe ka rruga e drejtë. Ai fletë edhe për vlerën e vërtetë të shkollimit dhe mënyrat se si mund të jemi të suksesshëm në jetë. Ai gjithashtu e ndanë me ne magjinë që e bën në mëngjes që ketë ditë më të frytshme. Lexojeni dhe shpërndajeni këtë intervistë për të motivuar edhe të tjerët!
Iljasa, ju shkruani për gazetat ditore në Shkup, Tiranë, Prishtinë dhe në për një gazetë në gjuhën shqipe Kanada. Cili është mendimi juaj për mediet në Maqedoni?
Në Maqedoni kemi media, por nuk kemi debat dhe mendim kritik në media, me përjashtim të ndonjë gazete a të ndonjë portali. Pushteti sikurse një fajkua i kapërtheu me kthetrat e tij shumicën e medieve që guxuan të mendojnë ndryshe. Pushteti me kohë kuptoi se institucioni i mediumit është një institucion i rëndësishëm, prandaj vrapuan që ta asgjësojnë me kohë mendimin kritik, përpara se të asgjësohen ata prej kritikave të tyre të qenësishme. Sigurisht, në një afat kohor më të gjatë, kot do ta ketë, sepse nuk ka pushtet që të mos e ketë humbur luftën me mediet, kuptohet duke e fituar pushteti ndonjë betejë. Kjo është normale, sidomos në shtet (jo)normale!
Libri – liria dhe rinia është libërthi juaj i botuar në vitin 2014. Sa lexon rinia dhe cila është tema që duhet ta lexojnë ma shumë të rinjtë?
Prej statistikave ndërkombëtare, njoftohemi se të rinjtë (lexo: nxënësit dhe studentët) tanë llogariten si të rinj të makiatove, të cilët vetëm kur bëhet fjalë për libra nuk gjejnë dot para. Mesatarisht një student për një vit e lexon vetëm gjysmën e një libri. Ndërsa në bashkëbisedim me librashitësit, njoftohemi se ecja e librit është një faqe e zezë në të tanishmen tonë. Libri nuk shitet, jo pse libri është i dobët, sepse për ta vlerësuar një gjë të tillë duhet të lexohet libri, por sepse i riu i sotëm praktikisht vërejti se mund të bëhesh funksionar i lartë në parti, mund të bëhesh deputet e ministër fare pa lexuar, madje deri më tani mos leximi ishte njëfarë kushti për marrjen e pozitave të tillë shumë të rëndësishme. Pikërisht aty ku duhet t’i kemi njerëzit më të aftë të mundshëm, aty i kemi njerëzit më të dobët. Kjo është vetëm njëri prej faktorëve që e plandosi për toke vullnetin për të lexuar. Një argument tjetër se gjendja e librit është e mjerueshme është shumësia e fakulteteve pa libraria dhe pa bibliotekë. Për fat të keq, hapi i parë pas hapjes së fakultetit është hapja e ndonjë kafeneje bri apo buzë godinave të fakulteteve. Ndërsa edhe në pak ato fakultete që janë të pranishme bibliotekat, shohim se mungojnë lexuesit dhe në anën tjetër i sheh të stërmbushur me student kafenetë apo gjellëtoret, gjë që nënkuptohet se rinia jonë shumë më shumë i kushton rëndësi mbushjes së barkut se sa mbushjes së kokës. Jo rastësisht njerëzit gjithnjë e më shumë po i shohim me barqe të lëshuara teposhtë dhe me koka të vogla, sado kjo paraqitja qoftë simbolike dhe metaforike. Për gjithë këtë zallamahi dhe kultivim të injorancës në tempujt e diturisë i kanë fajet goxha shumë edhe disa profesorët, të cilët për ta ruajtur pozicionin e tyre, me lehtësi po i pranojnë urdhëresat prej “nënës parti”!
Me rastin e manifestimit të Vitit të Ri Islam 1431, dekoroheni publikisht prej FRI-së, për prozën, “Familja e shëndoshë – garanci e së ardhmes”! Cila duhet të jetë marrëdhënia e familjes me një të ri të pa punë?
Kultivimi i shpresave se me lejen e Zotit do të bëhet më mirë. Do të bëhet më mirë vetëm nëse edhe ne bëhemi më të mirë dhe më punëtor dhe jo ngulfatja dhe akuza për paaftësi drejtuar të riut. Një familje që është ngritur mbi parimet morale, lehtë do ta ketë edhe në rast krizash financiare, sepse paraja është rrjedhëse dhe rrotulluese; sot mund ta kesh, nesër nuk mund ta kesh, por pas nesër sërish mund ta kesh, madje dyfishin e saj. Secili njeri mund të punojë, pavarësisht se a paguhet apo nuk paguhet. Rroga është pjesë e rëndësishme e punës, por punë kemi edhe atëherë kur nuk kemi rrogë. Puno në dhomë e pastroji dritaret, puno në korridor e në oborr, në lagje e në rrugë, në fushë e në mal, lexo e shkruaj, ec e vrapo, kërko e ngulmo, mos u dorëzo dhe assesi mos u dëshpëro. Ja puna! Ja ideja për të punuar. Ja mundësia dhe korridori për të ardhur deri te të ardhurat financiare. Të mos harrojmë se uji që ecë pihet, kurse këmba që nuk lëvizë mpihet. Prandaj të mos presim punë vetëm prej të tjerëve, duke e arsyetuar gjumin me pamundësinë për të punuar, kur shihet se shëndet me bollëk Zoti i paskësh dhënë.
Në vitin 2012 ke ndjekur kursin katër mujor të gjuhës angleze në Kanada, gjegjësisht në Bazën Ushtarake Borden, projekt ky i mbështetur nga “Military Training Assistance Program”. Si duhet të zhvillohen të rinjtë për të qenë më konkurrent në tregun e punës?
Të ecësh në hap me kohën, njëkohësisht duke i ruajtur vlerat e tua themelore. Nëse sot mosnjohja e gjuhës angleze të bën “intelektual analfabet”, atëherë patjetër se çdo i ri duhet ta mësojë mirë këtë gjuhë botërore. Zhvillimi i shkathtësive në kompjuter, në gojëtari publike, në përpilim të projekteve të ndryshme, në paraqitjen e ideve në tregun e punës virtual dhe në atë real, pastaj pjesëmarrja nëpër seminare të ndryshme, prezantimi nëpër ligjërata, tribuna dhe debate. Përndryshe sado i aftë të jesh, pamundësia e përfshirjes së këtyre elementeve është një gjymtim dhe një digë në rrugën e suksesit në këtë kohë
Ju jeni magjistër i drejtimit Studime të Sigurisë dhe për këtë dua të më tregosh se cila është vlera reale e magjistraturës sot? A mendon se kemi nënvlerësim të kësaj grade, që vjen nga sasia dhe mos kontrollimi i cilësisë nga institucionet arsimore?
Nuk ka dyshim se vlera e kësaj grade së fundmi është zbehur shumë, mu sikurse lulja që vyshket në mungesë të dritës dhe të ujit. Për keqardhje them se shumica e institucioneve arsimore janë shndërruar në kompani privati, ku qëllim kryesor kanë maksimizimin e fitimit financiar. Është e pamundur që të gjithë të regjistruarit ta kryejnë magjistraturën. Kjo është sikurse të gjithë të regjistruarit të mos mund ta kryejnë magjistraturën, gjë që kjo është po aq e pamundur sa është edhe e para. Në këtë mendësi po del se me rëndësi është regjistrimi, punët tjera kryhen më lehtë se sa marrja e patentë shoferit. Sidoqoftë, një i pjekur duhet vetë të përpiqet që sa më shumë të mësojë, studiojë dhe sa më shumë të kërkojë prej profesorëve. Fundja unë jam zotërues i librit që e kam në dorë, kështu që, nëse dua mësoj dhe nëse nuk dua e lë hapur librin, që pastaj mizat të mund lirshëm t’i kryejnë nevojat e tyre në librin e hapur, por pa praninë e lexuesit. Fatmirësisht unë e kam zgjedhur këtë të parën. Më falni miza të dashura!
Të vazhdojnë fakultetin apo të orientohen kah artizanatet. Cila është këshilla reale e juaja për rininë e sotme?
Nëse vërtetë duan të mësojnë, atëherë le t’i drejtohen dyerve të fakulteteve, ndërsa nëse vetëm duan të lexojnë gjëra të bukura, le t’i rreken artizanateve, sepse edhe ashtu leximi është universal; leximi i përket të gjithëve. Është mirë qysh në shkollë të mesme nxënësit me ndihmën e prindërve dhe të profesorëve t’i ndajnë gjërat. Të mos shkojnë në fakultet duke pasur për qëllim rritjen e vlerës së tyre që kihet për qëllim gjetja e ndonjë vajze që jeton në mërgim (nuse me vizë), ku pastaj me t’u bashkuar si çift bashkëshortor të lihet fakulteti në shkëmbim të ikjes nga vendlindja. Kjo është përdhosje me vlerat e larta të fakultetit, vlerat e një vajze apo të një djali, humbje kohe, gënjeshtër, hipokrizi dhe harxhim financiar. Ai që ka ndërmend të martohet me ndonjë vajzë a djalë në mërgim, le t’i shtrihet ndonjë zanati në vendlindje dhe mësimit të gjuhës së shtetit ku synon do të shkojë, që kur të shkojë atje të mos jetë objekt loje për rrethin e atjeshëm. Pastaj, nëse dëshiron të merret me tregti, asgjë të keqe nuk ka, le t’i rreket tregtisë dhe të mos lodhet së shkuari në fakultet, sepse fakulteti është vetëm për ata që mësojnë dhe studiojnë shumë. Fundja të kemi ndjesi për vlerat e vetë fakultetit, sepse njeriu është i mirë dhe i vlefshëm aq sa arrin të punon. I këtillë mund të jesh kudo! Punë kemi në fakultet, po ashtu edhe në fushën e artizanatit. Ndërsa leximi i librave, pse jo pjesëmarrja në ndonjë seminar a ligjëratë i përket të gjithë atyre që kanë kuptuar se koka patjetër duhet të ushqehet, përndryshe është e paracaktuar të vdesë.
Çfarë gjërash keni mësuar në jetë për këto vite?
Nëse punon me përkushtim, duke e pranuar me qetësi humbjen e ndonjë beteje, njëherësh duke duruar deri te arritja e ngadhënjimit të luftës dhe nëse me përulje e adhuron vetëm Zotin, atëherë do të arrish që ëndrrat t’i zgjosh prej gjumit për t’i thënë atyre se patjetër duhet të bëhen zhgjëndrra. Fundja, do ta arrish paqen me vetveten. Nuk ka pasuri më të madhe se sa kjo. Si më kryesore është kjo që kam mësuar deri në frymën që posa e hodha përjashta. Shpresoj që të mësoj edhe më tej!
Ku e merr frymëzimin kur dëshiron të shkruash?
Prej gjithkund dhe prej shumëkujt. Përgjatë ecjes, vrapimit, ushtrimit në kung fu, bisedave, lajmeve, leximit, kundrimit, ëndrrave, këshillave, gabimeve e të ngjashme. Shumë syresh frymëzohen, sepse kjo është natyrshmëri, por të paktë janë ata që frymëzimin e zbërthejnë dhe e paraqesin në letër, duke pasur për qëllim ndikimin e mirë në shoqëri, sepse unë nuk shkruaj vetëm sa për t’u shfryrë dhe për të vjell vrer, por për të përmirësuar ndonjë gjë, edhe pse tkurrja e tregut të lexuesve ka bërë që ndikimi në këtë lloj forme të jetë i paktë dhe i ngadaltë.
GJITHASHTU LEXONI: FATJONA MALIQI: KRENOHU ME SUKSESIN POR KURRË MOS NDALO SË PUNUARI!
Cila është metoda më e mirë për të ndryshuar botën?
Ndryshimi i vetvetes për mirë, sepse secili njeri është një botë më vete. Përndryshe po nuk filluam prej kësaj pika, atëherë gjitha fjalët dhe veprimet tjera do të jenë një dërdëllitje e pështirë dhe një gënjeshtër e kulluar për mëtimin për ndryshim të botës.
Si mund të ndikojë kritika në punën tuaj? Cila është metoda më e mirë për të ndryshuar botën?
Po të mos ishte kritika, tavolina e bukur sot do të ishte vetëm një cung, apo vetura e tipit Golf 6 do të ishte veturë e tipit Golf 1. Kritika është ajo që gjërat i ndryshoi, pa dyshim për të mirën e njerëzimit. Të bëhemi fillimisht vetëkritik dhe pastaj të dalim në tregun e kritikave për të dhënë kritika të qenësishme, duke mos pasur për qëllim nënçmimin e njeriut, por shndërrimin e veprave të këqija në vepra dhe sjellje të mira. Ndryshimi i botës fillon prej teje, familjes suaj dhe kështu me radhë!
A ka ndonjë kauzë që do t’ju bënte të dilnit në rrugë e ta përkrahni çështjen në fjalë?
Dalja në rrugë së fundmi nuk është shoqëruar me mundësi ndryshimi, por me mundësi burgosjeje, sepse siç e dinë tani edhe zogjtë e malit, nuk jemi duke jetuar në një shtet demokratik, mbase as diktatorial. Jemi duke jetuar në një shtet pa një sistem të qartë, në një shtet ku politikani i ndërron sistemet varësisht prej planeve të tij dhe assesi nuk i përshtatet sistemit përmes të cilit erdhi në pushtet. Pastaj dalja në rrugë sot është e prirë të instrumentalizohet shpejt politikisht. Sidoqoftë, do të dilja që t’i them pushtetit se nuk është mirë të masakrohet drejtësia në peshoret e drejtësisë. Nuk është mirë që në kohë krizash, madje kurrë dhe asnjëherë të ndërtohet projekti “Shkupi 2014”! Nuk është mirë që 50 për qind e të rinjve sot i ke të regjistruar si të papunë. Meqë për çastin këto gjëra nuk mund t’i themi në rrugë për shkaqe të ndryshme, atëherë unë do të vazhdoj t’i them përmes fjalës së shkruar.
A jeni optimist apo pesimist për të ardhmen e të rinjve këtu?
Jam realist, sikurse njëri që nuk ishte habitur dhe hutuar prej një drite që shëmbëllente në fund të tunelit të errët, as prej mos besimit të asaj drite, por me kohë e kishte parë trenin dhe ia kishte lëshuar hekurudhën. Natyrisht, nëse të rinjtë nuk e ndryshojnë ritmin e punës dhe botëkuptimin e metodologjisë së arritjes së suksesit, atëherë kjo shoqëri do të ngele pa të sotme dhe pa të ardhme. Shumica e të rinjve sot janë në një amulli dhe në një hamendje, të cilëve dukshëm u mungon vizioni. Madje vetë fjalën vizion e kanë të paqartë. Megjithëkëtë, ky nuk është vetëm faj i të rinjve, por edhe i të moshuarve, të cilët nuk punuan sa duhet me këtë shtresë. Sidoqoftë, nuk është kurrë vonë; rinia jonë është e aftë, vetëm se duhet pak ta shpërpushë këtë aftësi, mu sikurse pula që për t’u ushqyer tërë ditën merret me shpërpushje të tokës, që vetë kukurisja e saj për bërjen e vezës është argument se ajo është dhe ka të drejtë të jetë krenare me punën dhe prodhimin e saj.
Çfarë jeni duke lexuar për momentin dhe cili është libri juaj i preferuar?
Së fundmi jam duke e lexuar librin e shkrimtarit të rryer z. Milazim Krasniqi “Nacionalizmi shqiptar” që është një libër të cilin gjithkush duhet ta lexojë, ngase janë shtjelluar disa gjëra interesante që duhen të dihen prej të riut dhe të moshuarit të sotëm. Kurani është libër që më gllabëron lezetshëm të tërin, por meqë nuk është sikurse çdo libër tjetër, atëherë nuk mund ta vë në krahasim me librat që autor kanë njeriun dhe jo Zotin. Nuk mund ta veçoj një libër si më të mirin, sepse kam lexuar shumë libra dhe prej atyre librave shumica më kanë pëlqyer, mbase kanë pasur një ndikim të drejtpërdrejt në kahet e jetës sime.
GJITHASHTU LEXONI: DETINA ZALLI: NËSE IA DOLA UNË, MUNDENI EDHE JU!
Si e filloni ditën? Si sugjeroni të rinjtë të fillojnë ditën? Të ushtrojnë apo në facebook?
Fillimisht zgjohem për ta falur namazin e sabahut, pastaj bëhem gati për në punë. Përgjatë udhëtimit çdoherë lexoj. Për çdo vit, vetëm përgjatë udhëtimin arrij t’i lexoj nga 35 libra dhe në orën 8 e gjysmë ia filloj punës. Kurse përgjatë ditëve të pushimit, si zakonisht pasi ta fali namazin e sabahut, lexoj pak dhe dal për të vrapuar apo bëj gjimnastikë në oborr dhe më pastaj së bashku me gruan time pjesën tjetër të ditës e fillojmë me pirjen e qumështit apo me kafen e mëngjesit. Muhamedi (paqja dhe mëshira e Zotit qoftë mbi të) thotë se në mëngjes është bereqeti. Prandaj unë me ngulm dhe i vendosur, pikërisht në këtë kohë e kërkoj begatinë. Jo rastësisht njëri prej romaneve të mia titullohet “Mëngjesi i hershëm”! Në “facebook” edhe unë hy, por vetëm pasi t’i kryej disa gjëra tjera. Përndryshe përdorimi me mend dhe me masë i “facebook-ut” është një dobi më vete.
A janë të rinjtë tanë të gatshëm të marrin procese të rëndësishme në shpinë dhe të fillojnë ndryshimin?
Ata ishin! Në luftën e vitit 2001 kishte më shumë të rinj se sa burra. Kurse pas këtij viti, për fat të keq, në vend të mirëqenies për çka edhe u zhvillua ajo luftë, vlerat dhe vullneti filluan të goditet pamëshirshëm. Nuk e di, mund të jem gabim, por sikur të rinjtë tani më duken se po piqen më ngadalë. Leshrat në mjekër më vonë po i dalin! Sigurisht periudha kohore në të cilën jemi duke jetuar e ka bërë të veten. Vërshimi i teknologjisë dhe i varfërisë në anën tjetër (edhe pse kjo duket kundërthënëse, po më tregoni se cili i ri sot nuk ka “iPhone”, apo të paktën një “laptop”?) dhe ikja prej librave e bëri të veten. Rinia nuk i ka fajet, por ata që e sollën rininë në këtë derexhe. Edhe ne i kemi fajet të cilët nuk po arrijmë sa duhet nuk të punojmë, të takohemi e të debatojmë me të rinjtë, të cilët kanë nevojë për një gatim të njëmend të vetëdijes dhe për një nxitje dhe ngacmim të vullnetit për të ecur përpara. Kësodore, vetë fakti që sot rinia kritikohet me të madhe, përmes saj edhe të moshuarit, është njëfarë shkëndijë shprese, ku ditët e nesërme me gjasë do të jenë më të mira se të sotmet dhe dita e sotme më shpresuese se dita e djeshme.
PËR MË SHUMË INTERVISTA SË BASHKU ME MOTIVIM DHE INSPIRIM KLIKO KËTU
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn