als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Magjia, nga njėbrirėshi, tek Harry Potter
Faqja 2 e 1 • Share •
Magjia, nga njėbrirėshi, tek Harry Potter
Nė rrėfimet e ēdo kulture, magjia ėshtė shpesh e pranishme: mes funksioneve tė saj, ai i riparimit tė fatkeqėsive pėr tė pafajshmit
Mendimi magjik ėshtė i pranishėm nė tė gjithė legjendat e tė gjithė kulturave, nė rrėfimet e transmetuar gojarisht qė nga kėngėt afrikane ashtu edhe nė letėrsinė e shkruar perėndimore. Eshtė njė konstante e njerėzimit. Pėr shembull, tek Odiseja, magjistarja Circe transformon shokėt e Uliksit, heroit kulturor tė botės antike, nė derra. Nė letėrsinė latine ėshtė i riu Lucio qė transformohet nė kafshė, nė njė gomar: ndodh tek Gomari i Artė i Lucio Apuleio, ku magjia ėshtė qendrore nė tė gjithė veprėn, e njohur gjithashtu si Metamorfoza. I mbėrritur nė Hypata, nė Thesali dhe i interesuar pėr dramėn e mistereve dhe shtriganisė qė ekziston nė qytet, protagonisti, Lucio, arrin qė tė marrė pjesė fshehurazi nė njė prej mbledhjeve nė tė cilat fisniku Panfile transformohet nė njė buf. Bind shėrbėtoren Fotide qė tė eksperimentojė edhe mbi tė magjinė, por ajo gabon dhe Lucio transformohet nė gomar.
Veshėt hapur
Gomari Lucio jeton shumė peripeci, por ruan tė gjithė kapacitetet arsyetues tė njė njeriu, qė kur e grabisin brigantėt dhe deri kur arrin tė rishndėrrohet nė qenie njerėzore. Dhe nė pozicionin e gomarit arrin qė tė shohė e kuptojė gjithēka mbi virtytet dhe dobėsitė e qenieve nejrėzore. Edhe nė letėrsinė hebraike magjia ka patur rolin e saj. Njė shembull pėr tė gjithė ėshtė figura e mbretit Solomon, dijetar i madh dhe ekspert nė artet e magjisė, i cili zotėronte edhe njė unazė qė shėrbente pėr tė folur me kafshėt.
Nė mesjetė ishin shumė tė pėrhapur rrėfimet pėr kafshė fantastike si njėbrirėshi dhe dragionjtė. Shumė popullor edhe mes myslimanėve u bė Shėn Xhorxhi, pėr shkak tė legjendės qė e shihte atė fitues mbi njė dragua tė tmerrshėm.
Magjistarė dhe shamanė
Magjepsja e magjisė, edhe nė letėrsi ka qenė gjithmonė e fuqishme. Dhe arsyeja qėndron nė funksionin qė ngjarjet magjike kanė patur nė historinė tonė. Objekte qė bėhen frymorė, shpendė dhe kafshė, tė vėrtetė dhe fantastikė, sjellin nė vėmendje edhe marrėdhėnien e njerėzve me gjėrat dhe speciet e natyrės. Na rilidhin me njė tė kaluar animiste, nė tė cilėn kafshėt dhe fenomenet natyrorė ishin tė dominuar nga shpirtėra me tė cilėt shamanėt flisnin, krijonin aleanca dhe hynin nė konflikte, me shpresėn pėr tė mundur ti kontrollonin. Shembulli mė i famshėm ėshtė ndoshta Merlini, figurė qendrore e ciklit narrativ Breton. Mbreti Artur thuhet tė ketė lindur pikėrisht falė magjisė sė tij dhe ka qenė Merlini qė e ka udhėzuar tė riun deri nė marrjen e fronit.
Burimet mesjetarė mė i njohuri ėshtė Goffredi i Monmouthit (gjysma e parė e shekullit XII) paraqesin megjithatė njė Merlin tė ndryshėm nga versioni i gjyshit tė mirė qė ėshtė pėrhapur pėr shkak tė filmit Shpata nė gur i Walt Disneyt: e pėrshkruajnė si njė pėrllogaritės tė trazuar, misterioz, pakėz i keq. Edhe Edda, vepėr e realizuar nga historiani irlandez Snorri Sturluson diku rreth vitit 1220, ėshtė mė se e qartė nė kėtė drejtim: perėndia nordik Odin paraqitet si Zoti i poezisė por edhe i magjisė. Dhe nė Afrikė, historitė e perandorėve si Shaka Zulu, nė krye tė njė prej mbretėrive mė tė mėdha tė njerėzve me ngjyrė, janė tė lidhura me praninė e magjistareve dhe hyjnive. Nė epopenė e Sundjatės, pėr shembull, mbreti i parė i perandorisė sė Malit, ka shumė pėrbėrės magjikė.
Llampa dhe xhindė
Por magjia nė letėrsi ka edhe njė funksion tjetėr: nė planin psikologjik, nė fakt, rrėfimet magjikė janė njė mjet i fuqishėm i sublimimit tė realitetit. Ata lejojnė, ashtu si nė rastin e pėrrallės antike Hirushja, rrėfyer dhe botuar nga Charles Perrault dhe nga vėllezėrit Grimm, njė shpagim duke pėrmbysur me anė tė magjisė situata varfėrie dhe padrejtėsi tė pėsuara. Mundėsojnė ndryshime tė shpejtė tė kushteve personale dhe jo vetėm. Nėpėr pėrralla, ėshtė shpesh herė magjia qė lejon qė peripecitė e protagonistėve tė pėrfundojnė dhe ata jetuan tė lumtur e tė gėzuar. Nėpėr pėralla gjejmė shpesh herė versionin e protagonistit qė pėson njė kthesė pėr keq tė fatit dhe qė tek magjia gjen njė ndihmė pėr tė rivendosur drejtėsi si dhe ekuilibrin personal tė vetin dhe tė njerėzve tė dashur. Falė magjisė, tė mirėt fitojnė kundėr tė kėqinjve, dhe jo vetėm nė letėrsinė perėndimore.
Njė shembull gjendet tek Njė Mijė e Njė net, njė pėrmbledhje rrėfenjash orientale tė shekullit X, qė pėrfshin edhe Aladinin dhe llampėn e mrekullueshme. Nė rrėfim, Aladini bindet nga njė magjistar i Maghrebit, i cili hiqet si vėllai i babait tė vdekur, qė ta ndjekė pas. Me njė tė rėnė, magjistari bėn qė tė hapet toka. Nėn tė ka njė thesar. Aladinit i kėrkohet tė marrė njė llampė me vaj dhe ai braktiset aty. Por heroit i shfaqet xhindi i famshėm. I cili i ndėrton njė pallat tė mrekullueshėm pėr Aladinin dhe bijėn e perandorit. Por, me anė tė njė hileje, magjistari shtie nė duar llampėn dhe e transferon pallatin nė Afrikė. Por i ndihmuar nga xhindi i unazės, Aladini e gjen dhe e vret. Mė pas, si gjithmonė, jeton i lumtur me gruan e tij.
Njerka dhe zana
Magjitė qė rrėfehen kėtu respektojnė skemėn dhe funksionet e studiuara nė strukturat e pėrrallave nga linguisti dhe antropologu rus Vladimir Propp: ekuilibri fillestar i protagonistit, Aladinit, prishet nga njė hero i rremė (magjistari i Maghrebit) i cili pėrdor mashtrimin dhe shndėrrohet nė antagonist; dhurata magjike ndihmon heroin qė tė ēojė deri nė fund misionin. Ekuilibri rivendoset dhe pėr heroin ka dhe njė ēmim tė mrekullueshėm, qė ėshtė bija e perandorit. Edhe nė pėrrallat e Vėllezėrve Grimm, qė ripėrpunojnė rrėfimet e traditės popullore gjermane, Propp ka dalluar tė njėjtat skema: Borėbardha, Hansel dhe Gretel, Hirushja, Princi Bretk janė tė mbushur me elementė magjikė. Dhe Carlo Collodi mbėshtetet tek njė zanė dhe tek magjia me buratinin e tij, Pinokun.
Role tė pėrcaktuar
Mes personazheve qė Propp pikasi si tė pranishėm nė konstantet universale tė pėrrallave, magjistarėt dhe zanat mbulojnė rolet e lajmėtarėve dhe dhuruesve qė japin kėshilla si pėrshembull zanat e pėrrallave e qė i japin heroit protagonist qė do tė triumfojė nė sipėrmarrjen e vėshtirė, instrumenta magjikė tė dobishėm pėr qėllimin. Magjia shfaqet nė funksionet e Propp si pėr shembull nė formėn e kurthit (antagonisti pėrpiqet qė tė mashtrojė heroin, duke u transformuar nė njė plakė si nė rastine njerkės tek Borėbardha), tė dėmtimit (bukuroshja e fjetur e pėson pėr shkak tė mallkimit tė njė shtrige), dhuratės (dhuruesi ia jep objektin magjik heroit), apo ndryshimit fizik (heroi merr pamje tė reja si Pinoku, Hirushja, Princi Bretk apo Bisha tek e Bukura dhe Bisha).
Pėrbėrėsit magjikė janė kaq shumė tė kolauduar nė letėrsi, kaq efikasė pėr goditjen e nėnvetėdijes kolektive, saqė libra si Zoti i Unazave dhe e gjithė seria e Harry Potter kanė qenė nė vitet e fundit bestsellera qė kanė shitur miliona kopje si dhe filma me njė sukses tė jashtėzakonshėm. E gjithė kjo pėr meritė tė fuqisė sė mendimit magjik i cili, nga njėri mendim racional tek tjetri, arrin qė tė mbijetojė brenda nesh. /Focus/
Magus
- Kėrkoni tė vėrtetėn nė praktikė dhe jo me spekulime.
Ēfarėdo qoftė niveli i teorive qė ju mund tė zhvilloni, ato do tė mbeten gjithmonė masturbim intelektual.
Kėrkoni tė VĖRTETĖN pėrmes zemrės (shpirtit) dhe jo pėrmes mendjes..
346
-
Faqja 2 e 1
Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn ilo_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk unk als_Latn als_Latn