als_Latn dik_Latn sag_Latn
Arsimi në Ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë
Arsimi në Ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë zhvillohet në disa nivele. Deri në viti 2007 shkolla tetëvjeçare ishte e ndarë në mësim klasor (prej klasës së parë deri në të katërtën) dhe mësimi lëndor (prej klasës së pestë deri në të tetën), kalimi prej një lloj mësimi në tjetrin është paraparë për vitin 2007/2008. Me këtë rrastë është paraqitur si problem për shumë nxënë shtimi i madh i lëndëve mësimore në kasën e pestë. Përnjëherë është rritur numri i lëndëve, numri i arsimtarëve, ndërsa janë rritur edhe të priturat nga nxënësit.
Përmbajtja
Historia : periudhat e mësimit[redakto | redakto tekstin burimor]
Mësimi i detyrueshëm[redakto | redakto tekstin burimor]
Mësimi i detyrueshëm ndahet në tri periudha të cilat mundësojnë që gradualisht kalimin e nxënësve nga klasat më të ulëta në klasa më të larta.[1]
Periudha e parë[redakto | redakto tekstin burimor]
Periudha e parë fillon prej klasës së I deri të III-ën. Numri i fondit javor të orëve nuk tejkalon 22 orë. Në të tre vite mësimin në të gjithë lëndët, përveç në gjuhën angleze, realizohet nga arsimtari klasor, ndërsa në klasën e I (varësisht nga kushtet në shkollë) mësimin realizohen edhe nga arsimtari i edukimit parashkollor. Arsimtarët e edukimit parashkollor dhe klasor janë të aftë me trajnim plotësues që ta realizojnë mësimin me fëmijë të moshës gjashtëvjeçare. Nxënësit kanë kohë të mjaftueshme që ti arrijnë njohuritë dhe shkathtësitë themelore meqë përmbajtjet, metodat dhe qasja në punë i përshtaten moshës së tyre, sipas përparimit të secilit fëmijë. Mësimi dhe të mësuarit e nxënësve është në përputhshmëri me karakteristikat e moshës së re shkollore. Organizimi i orëve është fleksibel, nxënësit lirshëm komunikojnë dhe lëvizin në klasë. Hapësira dhe renditja e mobilieve ju mundësojë që mësimi të zhvillohet në mënyrë të natyrshme për nxënësit.
Arsimtarët vlerësojnë njohurinë dhe përparimin e nxënësve me shkrim sipas formularëve të përgatitur. Nxënësit nga bashkësia e romëve, vllehve dhe boshnjakëve mësojnë gjuhën dhe kulturën e tyre duke fillor prej klasës së III. Në fund të periudhës së parë njohuritë e nxënësve në lëndët gjuhë maqedone, shqipe, turke ose serbe dhe në matematikë kontrollohen me testet e standardizuara të njohurive. Rezultatet shfrytëzohen si informatë kthyese se sa janë arritur njohuritë e pritura. Këto informata ju shërbejnë nxënësve dhe prindërve, por nuk ndikojnë në notat e nxënësve.
Periudha e dytë[redakto | redakto tekstin burimor]
Periudha e dytë është vazhdimi në klasën e IV-të deri të VI-të. Numri i fondit javor të orëve në lëndët e detyrueshme nuk tejkaloj 27 orë. Nga viti në vit gradualisht rritet numri i lëndëve dhe numri i arsimtarëve të cilët e realizojnë mësimin. Arsimtarët vlerësojnë njohuritë e nxënësve me shkrim dhe me numra në secilën lëndë. Në fund të vitit shkollor, për çdo klasë, nxënësit marrin dëftesa me nota numerike. Përmes notave me shkrim nxënësit gradualisht njoftohen me atë seçka d.t.th. apo (përmban) nota numerike. Nxënësit nga bashkësia e romëve, vllehve dhe boshnjakëve mund ta mësojnë gjuhën dhe kulturën e tyre gjatë tërë periudhës së dytë.
Gradualisht aplikohen lëndë të detyrueshme. Lënda e krijimtarisë për nxënësit në klasë të IV dhe V, lënda gjuhë shqipe në klasë të VI. Në listën e lëndëve zgjedhore në klasën e VI secila shkollë ofron lëndën njohja e religjioneve dhe etikën. Në fund të periudhës së parë njohuritë e nxënësve në lëndët gjuhë maqedone, shqipe, turke ose serbe, matematikë dhe gjuhë të huaj (kurse me propozim të ministrit të arsimit mundet edhe lëndë tjetër) do të kontrollohen nga arsimtarët e shkollës me testet e standardizuara të njohurive. Rezultatet shfrytëzohen si informatë kthyese se sa janë arritur njohuritë e pritura. Këto informata do ju shërbejnë nxënësve dhe prindërve, por nuk ndikojnë në notat e nxënësve.
Periudha e tretë[redakto | redakto tekstin burimor]
Periudha e tretë vazhdon prej klasës së VII-të deri të IX-të. Numri i fondit javor të orëve në lëndët e detyrueshme nuk tejkalojnë 31 orë. Të gjitha lëndët ligjërohen prej arsimtarit lëndor. Nxënësit mësojnë më shumë lëndë në krahasim me periudhën e dytë.
Shkolla sipas nevojave dhe interesave të nxënësve ju ofrojnë listë të lëndëve zgjedhore. Shkolla duhet të ofrojë së paku tre lëndë zgjedhore, ndërsa nxënësi në një klasë mund të zgjedh së paku një, e jo më tepër se dy lëndë. Arsimtarët njohurinë e nxënësve e vlerësojnë me nota numerike. Prej klasës së VII-të deri të IX-ën ata nxënës që kanë njohuri dhe aftësi të posaçme në lëndë të ndryshme, e veçanërisht në gjuhën maqedone, gjegjësisht shqipe, turke ose serbe, matematikë dhe gjuhë të huaj mund të bashkëngjiten në grupe me nxënës me njohuri dhe aftësi të ngjajshme edhe atë më së shumti në vëllim prej 25 % nga numri i përgjithshëm i orëve për këto lëndë mësimore të punojnë në grupet sipas programit me kërkesa më të larta. Nxënësit në orët nga pjesa e mbetur e mësimit edhe nga këto lëndë janë në paralelet am në klasët e tyre.
Në fund të periudhës së tretë njohuritë e nxënësve në lëndët gjuhë maqedone, shqipe, turke ose serbe, matematikë dhe gjuhë të huaj (kurse me propozim të ministrit të arsimit mundet edhe lëndë tjetër) kontrollohen me testet e standardizuara të njohurive. Rezultatet e këtyre shfrytëzohen si informatë kthyese se sa janë arritur njohuritë e pritura. Këto informata ju shërbejnë nxënësve dhe prindërve, por nuk ndikojnë në notat e nxënësve.
Lëndët[redakto | redakto tekstin burimor]
Në klasët e ulëta disa lëndë mësohen në mënyrë integruese, psh. njohja e mjedisit, shkencat natyrore dhe teknika, shoqëria etj. Përveç mësimit të detyrueshëm në lëndët e informatikës, shfrytëzimi i teknologjisë informatike është pjesë përbërëse e secilës lëndë mësimore.
Lëndët e detyrueshme janë : Gjuhë maqedone (shqipe, turke dhe serbe) ; Matematikë ; Gjuhë angleze ; Gjuha e dytë e huaj ; Arsimi figurativ ; Arsimi muzikor ; Njohja e mjedisit ; Arsimi teknik; Informatikë ; Shoqëri ; Gjeografi ; Histori ; Arsimi qytetar ; Natyrë ; Shkenca natyrore ; Shkenca natyrore dhe teknikë ; Biologji ; Kimi ; Fizik ; Arsim fizik dhe shëndetësor.
Ofertë për lëndët e detyrueshme zgjedhore janë : Gjuha dhe kultura e vllehve, romëve, boshnjakëve ; Njohja e religjioneve ; Etikë.
Lëndë të tjera zgjedhore janë : Krijimtari ; Gjuhë shqipe ; Shkathtësi për jetesë (përpunimi i zbukurimeve, përgatitje gjellërash, pikëpamjet e kulturave bujqësore etj.) ; Edukim për mjedisin ; Hulumtimi i vendlindjes ; Vallëzim dhe valle popullore ; Projekte nga arti muzikor dhe figurativ ; Arsimi teknik ; Projekte nga informatika ; Sport zgjedhor ; Përparimi i shëndetit ; Kultura klasike në civilizimin evropian.
[redakto | redakto tekstin burimor]
- ^ Informim për Prindët ; Amëza: bro.gov.mk
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn