als_Latn ron_Latn uzn_Latn
293 pes - Themelohet tempulli më i herëshëm i njohur romak i Venusit (ishte ndoshta kjo datë kur latinët filluan përshtatjen e emrave të perëndive nga përtej detit (Zeus për Jupiter dhe Afërditë për Venus). Kjo ngjarje shënoi edhe fillimin e institucionit Vinalia Rustica, një festival i vjeljes së rrushit, rritjes së perimeve, korrjeve dhe pjellshmërisë. Në mitologjinë romake, Vinalia Rustica është përmbushje e detyrimit ndaj para-ardhësit legjendar të Romës, Enea, i cili i premtoi Jupiterit të gjithë verën e cilësisë së mirë, në këmbim për fitore kundër sundimtarit etrusk Mezentius. Sipas mitologjisë, Venusi ishte nëna e popullit romak nëpërmjet djalit të saj, Enea, i cili i mbijetoi rënies së Trojës dhe u largua për në Itali; Jul Cezari pretendonte se princi trojan Enea, ishte paraardhësi i tij.
1227 Vdiq Jenghis Khan (60 vjeç) pushtues mongol, i quajtur fillimisht Temujin. Ai pasoi të atin, Yekusai, si kryetar fisi dhe pastaj luftoi për t'u bërë sundimtar i një konfederate mongole. Nga viti 1218 - 1224 ai pushtoi Turkistanin dhe Afganistanin, kontrolloi Persinë dhe Evropën lindore. Jenghiz Khan krijoi një prej perandorive më të mëdha që bota ka njohur ndonjëherë. Migrimet më të rëndësishme në historinë e Europës ishin dyndjet gotike, shek. 3 - 6; dato arabe, shek. 7 - 8; hordhitë mongole të Jenghiz Khanit, shek.13; dhe së fundi dyndjet osmane, shek. 14 -16.
1450 - Lindi nĂ« Split, Dalmaci, Marko Marulic, poet, humanist, i njohur si ’ati i rilindjes kroate’. Veprat i nĂ«nshkroi si Marcus Marulus, de Marulis, ose Dalmata. Marko ishte gjithashtu i pari qĂ« pĂ«rcaktoi nocionin e psikologjisĂ«, siç Ă«shtĂ« sot nĂ« pĂ«rdorim. Marko Marulis vdiq mĂ« 1525.
1587 - Virginia Dare, mbesa e Guvernatorit John White i kolonisë Roanoke, bëhet fëmija i parë anglez lindur në Amerikë. Më 1590, kur John White, u kthye në koloni nga një udhëtim furnizimit në Angli, ai e gjen atë të braktisur - fati i mbi 100 kolonëve, përfshi Virginian, kurrë nuk u mësua.
1899 - Lucy Payne Gaston themelon nĂ« Ăikago Lidhjen KundĂ«r Duhanit. U deshĂ«n rreth 100 vjet, qĂ« mbarĂ« shoqĂ«ria tĂ« hidhej kundĂ«r duhanit.
1900 – Francezi Konstandin Persky pĂ«rdor pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« fjalĂ«n “Televizion” gjatĂ« njĂ« referati nĂ« KonferencĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare mbi Elektricitetin, nĂ« Paris.
1926 – NaftĂ« zbulohet nĂ« Patos, nĂ« veri-lindje tĂ« VlorĂ«s, 7 km nga Fieri, nĂ«n koncesionin e kompanisĂ« britanike anglo-persiane – pĂ«rllogaritjet treguan se sasia e mundshme e naftĂ«s ishte papĂ«rfitim, dhe fusha e Patosit u braktis, duke i hapur rrugĂ«n sipĂ«rmarrĂ«sve italianĂ«. Patosi Ă«shtĂ« sot qendra e industrisĂ« shqiptare tĂ« naftĂ«s – madje edhe klubi sportiv i tij mban emrin Albpetrol.
1929 – Austria ndalon qarkullimin e romanit tĂ« Erik Maria Remark “AsgjĂ« tĂ« re nga Fronti i PerĂ«ndimit”, ku autori sjell pĂ«rvojĂ«n e njĂ« ushtari gjerman, simbol i njĂ« brezi tĂ« shkatĂ«rruar nga Lufta e parĂ« BotĂ«rore edhe pse mund t’i kishte shpĂ«tuar predhave. NĂ« vitin 1933, kur nazistĂ«t erdhĂ«n nĂ« pushtet, “AsgjĂ« tĂ« re nga Fronti i PerĂ«ndimit” u bĂ« njĂ« nga librat e parĂ« tĂ« "degjeneruar" pĂ«r t’u djegur publikisht.
1936 – Vdiq poeti dhe dramaturgu spanjoll Federico Garcia Lorca; mendohet se u vra nga ushtarĂ«t e Frankos, 3 ditĂ« para shpĂ«rthimit tĂ« LuftĂ«s Civile. Ishte 32 vjeç. NĂ« vitin 2008, njĂ« gjykatĂ«s spanjoll vendosi tĂ« hetojĂ« vdekjen e Lorkas, dhe kĂ«rkoi hapjen e varrit tĂ« poetit pĂ«r ekzaminim - varri u gjet i zbrazĂ«t. TĂ« debatueshme mbeten gjithashtu motivet dhe hollĂ«sitĂ« e vrasjes; janĂ« sugjeruar edhe motive personale, jo-politike. NdĂ«rsa autori Ian Gibson (The Assassination of Federico Garcia Lorca), shkruan se vrasja Lorcas ishte pjesĂ« e njĂ« fushate vrasjesh massive pĂ«r eliminimin e mbĂ«shtetĂ«sve tĂ« Frontit Popullor marksist nĂ« SpanjĂ«.
Para Agimit, nga Federico Garcia Lorca
(shqipërim)
Si dashuria,
harkëtarët
janë të verbër.
Mbi natën e gjelbër,
shigjetat përçuese
lënë gjurmë të ngrohta
lulesh.
Rrezet e hënës
çajnë mes reve
dhe shigjet-mbajtëset e tyre
mbushen me vesë.
Por si dashuria,
harkëtarët
janë të verbër!
Mendim i ditës
“Karakteristikat e verteta tĂ« injorancĂ«s janĂ« kotĂ«sia, krenaria dhe arroganca”.
Samuel Butler
************
shënim:
Dashamirës;
KĂ«tu pĂ«rfundojnĂ« 365 ditĂ«t e kĂ«tij Kalendari (Histori: Ăfare ka ndodhur....?), i cili filloi mĂ« 19 gusht 2013. Falenderoj tĂ« gjithĂ« lexuesit; edhe ata qĂ« u mjaftuan me “Mendimin e DitĂ«s”, ose vetem me foton; shumĂ« i ndanĂ« ato me miq, apo dhanĂ« pĂ«lqim (like). "Ăfare ka ndodhur….?”, tregon gjithashtu se historia ndodh pĂ«rditĂ«, nga çdokush, kudo; ndikon - mirĂ« a keq - pĂ«rkatĂ«sisht, relativisht, papĂ«rjashtim, tĂ« gjithĂ«.
Me respekt.
Astrit Lulushi
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn taq_Latn lim_Latn als_Latn ron_Latn als_Latn bem_Latn als_Latn grn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn taq_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans unk szl_Latn sna_Latn als_Latn als_Latn als_Latn