als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Nė njė kėshtjellė legjendare tė Prekazit
Nė pėrvjetorin e rėnies sė Adem Jasharit
Sot, po shikoja me vėmendje dy data nė kalendar... Ato lidhen me jetėn dhe lavdinė e njėrit ndėr trimat mė tė shquar atdhetarė, tė Kosovės e mbarė trojeve shqiptare, pra me emrin e Adem Jasharit. Ditėlindja e tij ėshtė simbolike: 28 nėntor 1955, nė pėrvjetorin e shpalljes sė Pavarėsisė sonė. Por, dhe datėrėnia e tij heroike, 7 mars 1998, ka brenda simbolikėn e veēantė, pra ajo na kujton 7 Marsin e vitit 1887, kur nė Korēė u hap shkolla e parė shqipe...
I pėrqendruar nė kėto dy data, nė pėrkujtim tė Heroit tė madh tė Kosovės, Adem Jashari, shfletova faqe tė ditarit tim. Kėshtu, sė bashku, le tė lexojmė disa radhė nė tė, shoqėruar dhe me fotografi.
Heroi i lavdishėm i Kosovės, Adem Jashari
Nėntor, 2000
Nė varganin e stėrgjatė tė vizitorėve, nga qytete e fshatra tė ndryshme tė Kosovės, nga Shqipėria dhe mbarė trojet tona amtare, nė fshatin e dėgjuar Prekaz, isha edhe unė. Ndjeva emocione tė patreguara, kur atė mbrėmje shkela pėr herė tė parė nė pragun Kėshtjellės legjendare tė Jasharajve. Na priti buzagaz e krahėhapur vėllai i Ademit, Rifat Jashari. Ndėrsa nė odėn e shtruar me qilima, gjetėm djalin e Ademit, Lulėzimin, me pjesėtarė tė tjerė tė familjes. Dėgjuam tregimet rrėqethėse tė tyre pėr ato ditė tė paharruara, pamė fotografi dhe botime tė ndryshme. U pėrpoqėm tė krijonim nė kujtesė ato skena sa tė dhimbshme, por dhe aq heroike. Baca Rifat foli me zė kumbues:
Ishin afėr 5 mijė forca serbe. Ata u sulėn si bisha tė tėrbuara kundėr 12-13 luftėtarėve tė Kullės sonė. Masakra e armiqve ishte e pashoqe. Nga familja jonė u vranė e u masakruan 20 veta: fėmijė, gra e pleq. Ndėrsa nga e gjithė lagja dhanė jetėn e tyre pėr lirinė 54 veta. Nga Prekazi 109 veta dhe nga gjithė komuna e Skėnderajt u vranė nė luftėn e fundit kundėr agresorėve serbė 1.028 veta....
Kėtu, ai e ndali pak tregimin e na vėshtroi si kreshnik dhe na u drejtua: Por, kemi mbetur mjaft e do tė qėndrojmė fort, se ēdo gjė ia falėm vatanit. Lulėzimin e fejuam tash vonė. Nipa e mbesa do ta mbushin prapė kėtė truall...Jemi tė lumtur, se u thye pėrgjithnjė kufiri shqiptar-shqiptar, qė na ndante padrejtėsisht. Detyrė e madhe pėr ne tashti ėshtė: Tė bėjmė shtet dhe tė gjithė sė bashku tė shikojmė kah ēėshtja jonė kombėtare....
Pastaj biseda jonė rrjedh pėr Adem Jasharin dhe shokėt e tij trima. Ndėrsa unė mbaj shėnime e meditoj...
Epopeja heroike nė Kullėn e Jasharajve u shkrua nė disa faza, qė po i pėrshkruajmė shkurt mė poshtė.
Rrethimi i parė
Ishte mėngjesi i ftohtė i 30 dhjetorit 1991. Nė kullėn e Jasharajve ishin bashkė tė tre vėllezėrit: Rifati, Hamza dhe Ademi. Pasi e kishin ndjekur hap pas hapi veprimtarinė e tyre, forcat policore serbe vendosėn qė ata ti rrethonin dhe ti fusnin nė njė darė tė hekurt, nga mendonin se nuk do tė dilnin dot. Pra, donin qė me ēdo kusht ti kapnin tė gjallė. Ishin ēaste tė vėshtira e vendimtare. Trimat e Jasharajve vepruan me gjakftohtėsi dhe me guxim tė pashoq. Nga magnetofoni, vinte zėri i komandantit tė policisė serbe: Dorėzojuni, se jeni tė rrethuar e nuk shpėtoni dot tė gjallė! Ndėrkaq, me veprime tė matura e tė shpejta, Ademi me dy vėllezėrit arritėn ta ēanin rrethimin, duke qėlluar me breshėri kundėr armiqve dhe duke plagosur disa prej tyre. Jehona e kėsaj qėndrese u pėrhap menjėherė nė tėrė krahinėn. Drenica u ngrit e tėra nė kėmbė. Burra e tė rinj tė armatosur krijuan kolona tė gjata drejt Prekazit.
Qė nga ajo ngjarje, Prekazi jetoi ditė nė liri, serbėt nuk shkelėn mė nė tokėn e bekuar shqiptare.
Rrethimi i dytė
Megjithatė, siē thotė populli, uji flė e hasmi nuk flė. Policia dhe ushtria serbe vėzhgonin e pėrgatiteshin qė tė sulmonin nė befasi. Ata grumbullonin forcat dhe mjetet nė fabrikėn e municionit tė Skėnderajt, qė u shėrbente si kazermė. Prej andej, dukeshin si nė pėllėmbė tė dorės, jo vetėm Kulla e Jasharajve, por dhe mė gjerė.
Mė 22 janar 1998, kur ende nuk kishte zbardhur dita, armiqtė iu afruan Kullės sė Jasharajve dhe befas e rrethuan atė nga tė katėr anėt. Njė njėsi e posaēme armike, e pajisur me minahedhės, mortaja dore e armė automatike, sulmoi me shpejtėsi. Po, a ishin trimat kosovarė nė gjumė? Jo, ishin zgjuar dhe i pėrgjonin lėvizjet tinėzare tė armiqve: Baca Shaban, Hamza, Besimi, Fitimi, Kushtrimi Sakaq, kėta ia nisėn furishėm kundėrsulmit tė tyre.
Lajmi i kėsaj qėndrese u pėrhap anė e mbanė, nė mbarė Kosovėn dhe e shtoi besimin e fitores pėrfundimtare tė luftės mbi pushtuesit serbė. Ndėrsa armiku pėrsėri pėrgatitej pėr hakmarrje.
Por, tashmė, po forcohej dhe UĒK-ja. Njė muaj mė vonė, nė fshatin Likoshan u zhvillua njė pėrleshje e pėrgjakshme ndėrmjet njė grupi tė vogėl tė saj dhe policisė serbe. Ashtu siē pohonin burimet serbe, u vranė, sė paku, gjashtė armiq. Por u plagos edhe njė luftėtar i lirisė.
Pas kėsaj, pushtuesit serbė ndėrmorėn njė sulm tė ashpėr hakmarrės, kundėr fshatrave Likoshan e Qirez. Pėrveē forcave policore, sulmuan edhe mjaft tanke e dy helikopterė. Bilanci ishte tragjik: u vranė 24 veta, nga tė cilėt 4 kishin qėndruar me armė nė dorė. Masakruan dhjetė meshkuj tė familjes Ahmetaj dhe vranė njė grua shtatzėnė, me fėmijėn e tmerruar nė gjoks. Sapo morėn vesh, Adem Jashari me bashkėluftėtarėt, u erdhėn nė ndihmė, duke i tėrhequr tė plagosurit dhe njerėzit e mbetur gjallė e tė tmerruar.
Rrethimi i tretė
Pas kėsaj ngjarjeje tragjike, Adem Jashari shkoi nė Kullėn e tij dhe bisedoi me bashkėluftėtarėt e familjes. I njihte armiqtė mirė dhe e dinte se cili ishte qėllimi pėrfundimtar i tyre. Pra, duheshin bėrė pėrgatitje tė shumta pėr ngjarje e luftime tė reja, kundėr serbėve. Sigurisht, kjo gjė kėrkonte zgjuarsi, trimėri, guxim e sakrifica.
Kishte patur ndonjė mik dashamirės, qė i kishte kėshilluar tė largoheshin, pėr tu shpėtuar goditjeve tė pritshme.
Por ishin tė lidhur aq shumė me trojet amtare, me shtėpinė, ku kishin lindur dhe ishin rritur, sa ishin bėrė njėsh me to. Pra, betimi i tyre ishte: Kurrė nuk i lėshojmė, pėr sė gjalli, kėto troje, se dheu e toka janė tonat Serbi nuk ka asnjė punė kėtu dhe duhet tė largohet, sa mė pare, nė skutat e veta!
Dhe erdhi njė ditė tjetėr e madhe, qė do tė ruhet e pashlyer, brez pas brezi. Ishte dita e qėndresės sė pashoqe tė Adem Jasharit, por dhe aq e dhimbshme pėr familjen, Prekazin, Drenicėn, Kosovėn, UĒK-nė e mbarė Shqiptarinė. Ishte data 5 mars 1998. Nėpėr terrin e natės, si korba tė zinj, lėviznin forcat serbe, nė kolonė dhe me armėt ngjeshur, deri nė dhėmbė. Kur i morėn masat, qė Jasharajve mos tu vinte ndihmė nga ndonjė drejtim i mundshėm, gjeneralėt e zinj serbė bėnin shenja nė hartėn luftarake tė Prekazit, me lapsat e tyre tė kuq. Nė qendėr tė saj shėnohej, posaēėrisht, Kulla e Jasharajve. Sipas planit tė parashikuar, armiqtė e rrethuan pėrsėri Drenicėn, se donin ta gjunjėzonin e ta gjakosnin pėr vdekje.
Nė Kullėn e pamposhtur ndodheshin 22 pjesėtarė tė familjes Jasharaj, pėrveē Rifatit, Muratit, Bekimit e Lulėzimit, qė ishin nė mėrgim dhe Ilirianės, Shqipes, Fazliut e Marigonės, qė njė ditė mė parė kishin shkuar te dajėt, nė fshatin Akrashticė. Rrethimi armik sa vinte e ngushtohej, gjė qė e vėrente mirė edhe Adem Jashari me tė tjerėt, qė ndodheshin zgjuar. Para se tė dilte plotėsisht drita, ky iu drejtua tė pranishmėve: Sot. do tė kemi luftė. Pra, tė qėndrojmė, si na ka hije dhe mos ta lėshojmė vatanin tonė. Me fat na qoftė!
Ēastet kalonin me vėshtirėsi dhe po vinte ora e betejės sė madhe, legjendare. Artileria e rėndė villte zjarr papushim, po kėshtu tanket i drejtoheshin Kullės sė pamposhtur. Ndėrsa aty secili e kryente detyrėn luftarake, tė caktuar nga komandanti Adem Jashari: baca Shaban, Hamza, daja Osman, Bashkimi, Besimi, Fitimi, Kushtrimi, Adilja, Feridja, nėna Zahė, Selvija Dikush qėllonte mbi armiqtė dhe dikush tjetėr i mbushte krehrat me fishekė. Po qėndronin me armė nė dorė dhe ata pak banorė tė lagjes, qė ishin ndodhur atė natė nė shtėpitė e tyre.
Lufta vazhdonte e ashpėr. Por, ah, plumbi i mallkuar armik ia pėrshkoi trupin Adiles, qė ishte dėshmorja e parė e lirisė, nė kėtė Kullė. Megjithatė, nuk u ligėshtuan. Sulmi armik vazhdoi gjithė ditėn e natėn tjetėr, por dhe tė pasnesėrmen. Tri ditė luftė e rreptė dhe Kalanė nuk e morėn dot. Veē qėllonin nga larg me topa. Mė nė fund, njė predhė goditi prapa kthinėn, ku ishin shumica e pjesėtarėve tė familjes. U vranė menjėherė 13 veta: nėna Zahide, Zarifja, Feridja, Selvetja, Hidajetja, Valdetja, Afetja, Liria, Fatimja, Blerimi, Igbali, Igbalja dhe Blerina. Shpėtoi vetėm Besarta, qė u bė dėshmitare e asaj dite tragjike e tė tmerrshme.
Ndėrsa komandant Ademi u jepte zemėr tė gjithėve. Sakaq edhe kėtė Burrė kreshnik e mori plumbi nė gjoks, por qėndroi nė kėmbė, nuk ra pėrdhe. Se tė parrėzuar ishim mėsuar ta shihnim kėtė Hero tė Kombit dhe i tillė do tė mbetet nė pėrjetėsi. Gjenerali i kryengritjeve popullore, e patėn quajtur bashkėkohėsit, Isa Boletinin. Po kėshtu, Gjeneral i qėndresės mbarėkosovare, meriton tė quhet edhe Adem Jashari. I fundit nė kėtė betejė, pėr jetė a vdekje, ra Kushtrimi 13-vjeēar.
Kishin rėnė pėr lirinė e dėshiruar ndėr mote, 20 pjesėtarė tė Kullės sė Jasharajve dhe po kaq tė familjes sė gjerė Jasharaj. Po kėshtu, figuronin tė zhdukur ose tė vrarė 14 veta, me mbiemrin Jasharaj dhe disa veta tė Prekazit ose qė u kishin ardhur nė ndihmė atyre, nga fshatrat e tjerė. Nė varrezat e Fushės sė Pajtimit, nėn tytat e policisė serbe, u dėrguan tė prehen nė pėrjetėsi, 53 dėshmorė. Tė gjithė u betuan, se atyre do tua merrnin hakun shumėfish. Dhe rrokėn armėt, deri sa u ēlirua pėrgjithnjė Kosova: Shqipja 18-vjeēare, Bashkimi 20-vjeēar, Sahiti, Musa, Hatixhja, Xhemilja, Ragipi .
Mars, 2015
Pėrsėri, nė Kullėn legjendare tė Jasharajve, tani hyjnė e dalin vizitorė tė panumėrt. Nė pėrvjetorin e rėnies heroike tė kyetrimit Adem Jashari e tė familjarėve tė tij, por dhe tė dėshmorėve tė shumtė, nga Prekazi i Kosovės, ata pėrkujtojnė e nderojnė tė gjithė tė rėnėt. Por, natyrshėm, i gėzohen Republikės sė pavarur tė Kosovės, qė ecėn pa u dalur nė rrjedhat e demokracisė europiane. Se kjo ishte ėndėrr dhe e kryetrimit Adem Jashari, e gjithė martirėve tė atij trualli tė stėrlashtė shqiptar.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn