als_Latn dik_Latn sag_Latn
22 Janar 2015 - 21:17 - Ballsor Hoxha
Megjithëse e veshur me narrativin islam brenda këtij romani, drita arrin të perceptohet në tërë shenjtërinë e saj nga lexuesi. Arrijmë ta prekim dritën emocionalisht prej pikës zero sociale, kulturore dhe të fjalëtuar, ashtu si vjen në botën tonë të perceptuar dhe të krijuar në raport me atë, të shenjtën - dritën - Me mundësinë e lirisë së shprehjes që ia garantonte Franca, Le Clezio ka bërë të njohur, edhe për mua ndër të tjerë, një të vërtetë aq të shtypur të islamit saharian, edhe të dritës fizike, madje në kundërshtim me ideologjinë bashkëkohore të Francës në atë kohë. Për më shumë Le Clezios, mu për këtë roman, i ishte dhënë çmimi më i lartë kulturor mu në Francë.
Është e qëllimshme kjo zbritje brenda këtij shkrimi në esencën e parë të shenjtërisë, të zhveshur nga çfarëdo narrativi (lexo: shpjegimi), për të parë sado pak që është e mundshme, në shenjtërinë e parë të njerëzimit, shumë para se të mësonim të flisnim, shumë para se të mësonim të politizonim dhe shumë para se të mësonim ta manipulonim zemërimin, urrejtjen dhe agresionin.
E shenjta, shikuar brenda psikanalizës, që do të thotë shkoqur nga çfarëdo dogme apo ideologjie, pa qëllim të ofendimit të askujt është njëlloj përmbushjeje e zbrazëtisë së ankthit nga e pamatshmja e universit. Ankthi dhe e shenjta (në psikiatri mund të përafrohet edhe me obsesiven) janë në raport të drejtë me njëra-tjetrën: sa më i madh ankthi aq më i shenjtë shpëtimi. Kjo dinamikë ndërton botë të tëra të njerëzve në deluzione (dhe këto vijnë nga dërrmimi i reales) të cilat fshijnë realitetin dhe shtrojnë një realitet të ardhur nga ky raport.
Ja një shembull i shenjtërisë brenda rajonit tonë: mu dje kemi pasur një përsëritje të së shenjtës serbe, se“Kosova është djepi i Serbisë”, kryeministri serb ka përsëritur këtë shenjtëri brenda territorit të shtetit të Kosovës në Kushtetutën e të cilit shkruan se Serbia dhe Kosova janë dy shtete fqinje. Derisa kosovari edhe një herë ka mbetur i depërtuar më keq se seksualisht e me dhunë, është ndier rob i një balance politikash globale dhe shpjegimesh kontradiktore nga ky kalërim i Vuçiqit në Kosovë.
Në një blic kërkim të së shenjtës sot, prej Shqipërisë e deri në pikën më të largët të Serbisë, ajo vjen e mishëruar (lexo: shpjeguar) brenda perspektivës religjioze, politike, sociale dhe kulturore. Është “djep”, është “gjaku ynë që nuk falet”, është “drita islame në truallin e degjeneruar evropian”, është “koncentrimi i kundërthënieve kulturore dhe politike globale” kulturalisht, dhe është sistemi i degraduar i vlerave njerëzore nga hapja e botës sociologjikisht. Nga këta shembuj, e shenjta, është domosdoshmërisht e përvetësuar nga shpjegime. Por këto shpjegime janë, të gjitha, globale dhe me këtë të pandjeshme ndaj dezintegrimit të bashkësisë njerëzore në këtë vend, në Kosovë. Për vuajtjen e njeriut brenda këtij territori, kësaj shkretëtire.
Nga ajo që u tha më lart, e shenjta mund të përvetësohet, por edhe të rikonceptohet, evoluon bashkë me njeriun dhe shoqërinë. Sot globalisht, e shenjta brenda religjionit dhe e shenjta e shoqërisë moderne që është liria e shprehjes janë në luftë, po ashtu të shenjtë, për të dyja palët. Dhe shih çudinë, kjo luftë ka gjetur fushëbetejën e saj në vendin ku ka lindur pavarësia e njerëzimit nga religjioni, pra në Francë. Pavarësia nga religjioni jo si nga diçka e tejkaluar, por, paradoksalisht, si pengesë në kërkimin edhe të së vërtetës religjioze, e me këtë edhe të së shenjtës religjioze.
Fushëbeteja Francë është aksidentimi i këtyre dy forcave globale që kanë akumuluar urrejtjen e përjashtimit të njëri-tjetrit nga të shenjtat e shumta që burojnë për çdo ditë. Duke iu kthyer fillimit të këtij shkrimi, romani “Shkretëtira” i Le Clezios, shkruar në vitet tetëdhjetë, mu atëherë kur kishte filluar pavarësia më e thellë dhe më e fuqishme nga e vërteta religjioze, dhe kishte filluar takimi i njerëzve që kishin qenë të burgosur brenda saj me shekuj, nuk është i rastësishëm. Kërkimi i Le Clezios as nuk është ikje nga realiteti, dhe as nuk është ekzotizëm, por është kthim në atë që më nuk duket, kthim në të shenjtën ku ka nisur vetë shenjtëria brenda njeriut, kthim në të vetmin burim të perceptimit njerëzor, në dritën, të pastër të zhveshur, fizike. Dhe mu në territorin më të papushtueshëm të botës, në Sahara, aty ku mund të ndihet njëlloj sigurie nga shpjegimet, dhe ku mund të hamendësohet fillimi i gjërave.
Ç’ hyn Kosova, Vuçiqi dhe kosovari në këtë shkrim, e me gjithë këta edhe Shqipëria dhe forcat perëndimore e lindore (edhe unë po krijoj një shpjegim)? Edhe Kosova vazhdon të jetë “gjak”, “djep”, e “njëlloj kalifati i ardhshëm”, etj. Pikësëpari këto të gjitha së bashku, në mohim absolut të njëra-tjetrës, qoftë fizikisht qoftë sociologjikisht, tash dhe në të ardhmen, krijojnë njëlloj shkretëtire të së mundshmes, apo e kthejnë çdo përpjekje në pamundësi dhe shkreti.
Së dyti, Kosova si djep, gjak etj. janë njëlloj shenjtërimi i territorit (territorit më të pashpresë në tërë Evropën!) Ky shenjtërim shpërfaq më së miri lojën me të shenjtën, lojën me shenjtërinë e veshur nga shpjegimi njerëzor, por edhe nën djallëzinë e epshit për pushtet. Mu këto fjalë e nxjerrin të pastër ideologjinë brenda së cilës veprojmë, brenda së cilës synojmë një të ardhme. Mu këto shprehje janë e vërteta religjioze ballkanase kurrë e papastruar nga epshi për pushtet territorial. Mu këto shprehje e shpërfaqin burgun në të cilin jetojmë, atë të obsesionit territorial.
Së treti vjen një përfundim i përafruar: sa më i dëshpërueshëm territori, Kosova, aq më i shenjtë politikisht, sepse aty buron mundësia për pushtet. Dhe sa më i pëlleshëm territori, si Franca, aq më e qartë lufta. Dhe sa më i painteres politik territori, si Sahara, aq më e pastër e shenjta.
Drita, e shenjta fizike, kurrë nuk është në raport me njeriun, por njeriu është tërësisht dhe absolutisht në raport me dritën. Liria e shprehjes, qoftë e Vuçiqit e edhe e ndonjë halucinanti si Hoxhë Krasniqi, është njëjtë si drita, e papushtueshme, dhe e pandalshme. Është njeriu, ende i papërgatitur, apo që ende jeton në shtresa të errëta të historisë, jo të religjionit, që nuk e ndien dritën që vjen nga liria e shprehjes, qoftë edhe ofenduese.
© KOHA.net
Do të mllefosen fort kur ndonjë historian i huaj apo publicist i guximshëm, apo edhe koleg i tyre vendës, të nxjerrë para publikut nj...
Problemi këtu është se ne, qytetarët dhe vdekatarët e zakonshëm, i mbajmë politikanët përgjegjës për mosveprime integruese e ...
Gratë dhe burrat e dy qeverive, ca manekinë tebdilë që po sfilojnë me veshje “Armani”, derisa prapa kanë kombet më leckamane të ...
Skandali i përgjimit të mijëra qytetarëve në Maqedoni shpalos një të vërtetë të tmerrshme: shteti fqinj i Kosovës dhe i Shqipë...
ec me kohën...
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn