als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Pas pėrfundimit tė luftės sė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, nė qershor tė vitit 1999 dhe hyrjen nė vendin tonė tė forcave tė KFOR-it dhe tė UNMIK-ut, shumė luftėtarė dhe eprorė nga viset shqiptare tė Iliridės dhe tė Kosovės Lindore, qė kishin luftuar nė radhėt e UĒK-sė, filluan aktivitetet luftarake pėr vazhdimin e ēlirimit tė trojeve tė robėruar tė Shqipėrisė. Pėr dallim nga Ushtria Ēlirimtare e Kosovės, e cila nė kushte dhe rrethana tė ndihmės qė mori nga Aleanca ushtarake Veriatlantike, u kurorėzua me sukses, UĒPMB-ja dhe Ushtria Ēlirimtare Kombėtare u detyruan ta stopojnė aktivitetin nėn njė presion tė madh tė politikave zyrtare, vasale tė Tiranės e Prishtinės, por edhe tė shteteve qė kishin pėrkrahur luftėn e Kosovės. Nė kushte dhe rrethana tė tilla, u nėnshkrua marrėveshja kapitulluese e Konēulit mė 13. 2. 2001. si dhe Marrėveshja e Ohrit e gushtit tė vitit 2001, marrėveshje kėto qė nuk u pėrfillėn as u realizuan nga Beogradi dhe Shkupi zyrtar. Marrėveshja e Ohrit u nėnshkrua nė kohė kur Ushtria Ēlirimtare Kombėtare kishte krijuar epėrsi nė terren kundėr ushtrisė sllaveomaqedonase, pikėrisht nė kohėn kur luftėtarėt shqiptarė po pėrgatiteshin tė hynin nė Shkup dhe kur admirali i NATO-s, Xhonson, i kishte thėnė publikisht kreut tė Shkupit se duhej ta nėnshkruan marrėveshjen, meqė nuk e fitonin dot luftėn kundėr shqiptarėve. Njė pjesė militante e luftėtarėve tė lirisė nuk u pajtua me nėnshkrimin e Marrėveshjes sė Ohrit, nė gusht tė vitit 2001, e cila nuk realizua as po realizohet dot. Njėri prej eprorėve tė Ushtrisė Ēlirimtarėve Kombėtare, i cili nuk u pajtua me dhurimin e fitores qė iu dha shtetit antishqiptar sllavo-maqedon, ishte edhe militanti i lirisė, Harun Aliu, i cili tėrė jetėn e tij ia kushtoi kombit dhe ēlirimit tė viseve tė robėruar tė Shqipėrisė.
Harun Aliu, lindi mė 20 maj tė vitit 1971 nė lagjen Hasanbeg tė Shkupit, njė lagje tradicionale shqiptare, e cila e kishte ruajtur kompaktėsinė etnike edhe pas masakrave tė ushtrive sllave, qysh prej vitit 1912, kur kėto vise shqiptare u dogjėn dhe u shkatėrruan nga Aleanca e shenjtė sllave nė krye me Rusinė Cariste dhe militarizmin e shteteve tė sapo krijuara sllave nė Ballkan.
Shkollėn fillore e kreu nė vendlindje, nė kohėn kur shqiptarėt nė Maqedoni nuk gėzonin as tė drejtat elementare kombėtare. Duke mos parė perspektivė tė vazhdimit tė shkollimit nė gjuhėn shqipe, Haruni i ri mėsynė shtetet arabe dhe vendoset nė Damask tė Sirisė, ku kryen shkollėn e mesme. Pas mbarimit tė shkollimit, nė Siri, kthehet nė Shkup dhe duke qenė i etur pėr arsimim kombėtar regjistrohet nė Fakultetin e Historisė, nė Universitetin e Tetovės, i cili ishte Universiteti i vetėm shqiptar nė Iliridė, qė nuk i nėnshtrohej Qeverisė diskriminuese tė Shkupit dhe vetėfinancohej nga donatorėt vullnetmirė dhe arsimdashės.
Haruni i kreu me sukses studimet, por gjendja e rėndė e popullit shqiptar nėn robėri nuk e linte tė qetė. I besonte lirisė dhe ishte nisur nė rrugėn, tė cilės i besonte, ashtu sikur i besonte Hyjit krijues, por edhe drejtėsisė dhe domosdosė sė fitores sė dritės kundėr errėsirės.
Nė moshėn 24-vjeēare, tashmė burrė i kalitur nė rravėgimet e jetės, ai i bashkohet Lėvizjes Popullore tė Kosovės, tė vetmes opozitė reale tė forcave tė shėndosha kombėtare shqiptare nė trojet e robėruara. Kishte ndihmuar Lėvizjen ne tė gjitha segmentet ndėrsa nė vitin1998, Harun Ali bashkė me Beqir Limanin, Qemal Shaqirin dhe bashkėveprimtarė tė tjerė, themeluan celulat e para tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės nė Maqedoni, nė Zonėn e Dytė Operative. Prej vitit 1995 deri mė vitin 1998 ai ka bėrė furnizimin me armė tė anėtarėve tė LPK-sė, por nė vitin 1998 grupi zbulohet nga shėrbimet shtetėrore tė Maqedonisė.
Nė atė aksion, qė kishte ndėrmarrė policia sllavomaqedonase, burgosen disa nga bashkėveprimtarėt e tij, me ē rast policia e vret para shtėpisė sė tij, Beqir Limanin nga Kėrēova. Asokohe, Harun Aliu ndodhej nė Shqipėri. Duke qenė se e merrte me mend se aktiviteti i tij ishte dekonspiruar, Haruni vendos tė mos kthehet nė Maqedoni pėr njė kohė. Aktivitetin e tij e vazhdoi nė Shqipėri, nė kontakt me kreun e LPK-sė, e cila tashmė kishte aktivizuar sektrorin e luftės sė armatosur, me qėllim pėr tė dhėnė kontribut nė luftėn e Kosovės.
Pas mbarimit tė luftės sė UĒK-sė, nė Kosovė, Harun Aliu e fokuson aktivitetin nė formimin e formacionit tė ri ushtarak, tė cilin bashkė me shokėt e tij e titulloi Ushtria Ēlirimtare Kombėtare. Gjatė kėsaj kohe, i ėshtė takuar me bashkėluftėtarėt nė Shqipėri dhe nė Kosovė, ku ēdo herė u ka rrėfyer pėr qėllimet dhe vendosmėrinė e tij pėr avancimin e pozitės sė shqiptarėve nė ish-RJ tė Maqedonisė.
Nė mars tė vitit 2001, Harun Aliu ndodhet nė fshatin e quajtur Sellcė tė rrethinės sė Tetovės, ku asokohe ishte vendosur Shtabi i Pėrgjithshėm i Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare, e cila tashmė kishte filluar aksionet e para kundėr forcave policore dhe ushtarake sllavo-maqedonase. Nė emėr tė anėtarit tė shtabit, ai u paraqit nė mediet e vendit dhe tė huaja me nofkėn Arben Ali. Me kėtė rast para medieve ai shpalosi qėllimet e luftės ēlirimtare, e cila kishte filluar edhe nė kėto anė tė robėruara tė Shqipėrisė etnike.
Mė 5 shtator tė vitit 2001, derisa ndodhej nė Kosovė Haruni ėshtė arrestuar e mė pas ėshtė burgosur nga policia ndėrkombėtare e UNMIK-ut me ērast i shqiptohet dėnimi me 4 vjet burg. Pėrnjėherė dėrgohet nė vuajtje tė dėnimit nė burgun e Dubravės, ku ka mbajtur rreth katėr vite burg.
Pas lirimit nga burgu, pas gjashtė vjet mungese, Harun Aliu shkon nė familjen e tij, nė lagjen Hasanbeg tė Shkupit, ku kishte munguar pėr gjashtė vjet rresht, dy vjet nė luftė e katėr vjet nė burg.
Pasi ėshtė kthyer nė shtėpi, Haruni, nė bisedė me bashkėluftėtarėt kishte filluar tė interesohet pėr rezultatin e sakrificės sė tij, dhe pėr implementimin e Marrėveshjes sė Ohrit. Ai, me kohė e kishte vėrejtur se nga kjo marrėveshje kompromisi ishte degraduar dhe mė keq pozita e shqiptarėve nė Maqedoni. Ajo jo vetėm qė nuk ishte pėrmirėsuar por nė disa segmente edhe ishte pėrkeqėsuar. Ishte dėshpėruar shumė kur kishte kuptuar se ėshtė ndryshuar preambula e Kushtetutės, nė dėm tė shqiptarėve I pakėnaqur me gjendjen e rėndė tė shqiptarėve dhe mosrealizimin e Marrėveshjes sė Ohrit, e cila edhe po tė realizohej nė tėrėsi nuk ishte ndonjė fitore pėr tė qenė, Harun Aliu nė vitin 2006, themeloi Alternativėn Kombėtare, qė ishte njė alternativė karshi programit tė forcave kryesore politike rė shqiptare nė Maqedoni.
Nė shenj hakmarrjeje kundėr vrasjes sė shqiptarėve nė Brodec nga ushtria dhe policia sllavomaqedone nė nėntor tė vitit 2007 ishte goditur njė veturė e policisė me ē rast ishte vrarė njė polic sllavomaqedon dhe ishin plagosur rėndė katėr tė tjerė. Duke qenė se jetonte ilegalisht, regjimi i Shkupit e akuzon pėr kėtė vrasje dhe e dėnon me burg tė pėrjetshėm, nė mungesė.
Haruni nuk ishte i gatshėm ti dorėzohej policisė, pėr tė dėshmuar fajėsinė apo pafajėsinė e tij, por vazhdon aktivitetin e tij kombėtar nė pėrpjekje pėr riorganizimin e luftės sė armatosur.
U detyrua sėrish tė largohet nga vendi dhe nga familja, e cila nuk dinte gjė pėr rrugėtimet e tij. Rruga, ideali dhe veprimtaria e tij atdhetare pėrfundoi mė 12 maj tė vitit 1010, kur nė afėrsitė Radushės, sė bashku me tre bashkėveprimtarė tė tij, kishin qenė tė goditur pėr vdekje. Ai ka lėnė pas djalin e tij 1- vjeēar, Fisnikun.
Nė aksionin policisė sė Shkupit nė afėrsi tė Radushės, natėn vonė policia kishte zėnė pritė dhe pa asnjė paralajmėrim kishte filluar tė godasė furgonin ku ndodheshin katėr veteranėt e luftėrave ēlirimtare, nė mesin e tyre edhe Harun Aliu. Sė bashku mė tė janė vrarė mizorisht, nė pritė, Shaban Zenuni nga Merova e Tetovės, Kemal Mustafa nga Gėrēeci i Shkupit dhe Xhafer Shala nga Dukagjini i Kosovės. Harun Ali ka lėnė pas djalin e tij, Fisnikun, i cili ka lindur nė vitin 2009.
Harun Aliu ėshtė shpallur dėshmor i kombit, mė 19 maj tė vitit 2010 nga Shoqata e Veteranėve dhe Invalidėve tė Luftės sė UĒK-sė, KALAJA. Nė mbledhjen e kryesisė qendrore ishte vlerėsuar kontributi i palodhshėm i tij nė favor tė ēėshtjes Kombėtare. Duke analizuar punėn e tij qė nga periudha e ilegalitetit e deri nė luftėrat e fundit tė popullit shqiptar tė zhvilluara nė ish-Jugosllavi unanimisht morėm vendim qė njeriun e celulave tė para tė lėvizjeve kombėtare Harun Aliu, i njohur me nofkėn Komandant Kushtrimi ta shpallim Dėshmor tė Kombit. Po ashtu nė kėtė mbledhje u vendos qė edhe Shaban Zenuni, Komandant Hoxha i Merovės tė shpallet Dėshmor i Kombit pėr kontributin e dhėnė gjatė luftės sė 2001 si dhe pėr besnikėrinė qė tregoi pėr Komandant Kushtrimin deri nė ditėn e vrasjes sė tyre makabre nga pushteti sllavo-maqedonas nė bashkėpunim me vasalėt e tyre. (Ahmet Qeriqi )
SHABAN ZENUNI
(5.8.1974 12. 5. 2010)
Pas pėrfundimit tė luftės sė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, nė qershor tė vitit 1999 dhe hyrjen nė vendin tonė tė forcave tė KFOR-it dhe tė UNMIK-ut, shumė luftėtarė dhe eprorė nga viset shqiptare tė Iliridės dhe tė Kosovės Lindore, qė kishin luftuar nė radhėt e UĒK-sė, filluan aktivitetet luftarake pėr vazhdimin e ēlirimit tė trojeve tė robėruar tė Shqipėrisė. Pėr dallim nga Ushtria Ēlirimtare e Kosovės, e cila nė kushte dhe rrethana tė ndihmės qė mori nga Aleanca ushtarake Veriatlantike, u kurorėzua me sukses, UĒPMB-ja dhe Ushtria Ēlirimtare Kombėtare u detyruan ta stopojnė aktivitetin nėn njė presion tė madh tė politikave zyrtare, vasale tė Tiranės e Prishtinės, por edhe tė shteteve qė kishin pėrkrahur luftėn e Kosovės. Nė kushte dhe rrethana tė tilla, u nėnshkrua marrėveshja kapitulluese e Konēulit tė shkurtit 2001 si dhe Marrėveshja e Ohrit e gushtit tė vitit 2001, marrėveshje kėto qė nuk u pėrfillėn as u realizuan nga Beogradi dhe Shkupi zyrtar. Marrėveshja e Ohrit u nėnshkrua nė kohė kur Ushtria Ēlirimtare Kombėtare kishte krijuar epėrsi nė terren kundėr ushtrisė sllavo-maqedonase, pikėrisht nė kohėn kur luftėtarėt shqiptarė po pėrgatiteshin tė hynin nė Shkup dhe kur admirali i NATO-s, Xhonson, i kishte thėnė publikisht kreut tė Shkupit se duhej ta nėnshkruan marrėveshjen, meqė nuk e fitonin dot luftėn kundėr shqiptarėve. Njė pjesė militante e luftėtarėve tė lirisė nuk u pajtua me nėnshkrimin e Marrėveshjes sė Ohrit, nė gusht tė vitit 2001, e cila nuk realizua as po realizohet dot. Njėri prej eprorėve tė Ushtrisė Ēlirimtarėve Kombėtare, i cili nuk u pajtua me dhurimin e fitores qė iu dha shtetit antishqiptar sllavo-maqedon, ishte edhe militanti i lirisė, Shaban Zenuni luftėtar i njohur i ēlirimit tė viseve tė robėruara tė Shqipėrisė.
Shaban Zenuni lindi mė 5 gusht tė vitit 1974 nė fshatin Merovė, Komuna e Zhelinės, nė Tetovė. Nė moshė tė re i vdiq babai, ndėrkohė qė Shabani kaloi njė fėmijėri tė rėndė nė skamje dhe pa kujdesin e babait. I ati i tij _______kishte qenė imam i fshatit, nė xhaminė e fshatit Merovė dhe njė njeri i mrekullueshėm dhe me shumė autoritet nė tė gjithė zonėn e fshatrave tė Malit tė Thatė dhe mė gjerė.
Pas mbarimit tė shkollės fillore nė vendlindje, Shaban Zenuni ashtu sikur edhe disa bashkėmoshatarė tė tij, shkoi nė Arabi dhe vazhdoi shkollėn e mesme, nė Damask te Sirisė. Atje me sukses meritor mbaroi institutin 6 vjeēar nė mėsimet fetare islame. Meqė ishte pjesėtar i njė familjeje tė varfėr, ai nuk i vazhdoi studimet e larta, ndėrkohė qė kthehet nė vendlindje dhe fillon punėn duke shėrbyer imam nė xhaminė e fshatit, Merovė, aty ku kishte shėrbyer edhe babai i tij. Mė 1998, pėr shkak tė mospėrballimit tė kushteve tė rėnda ekonomike Shaban Zenun, detyrohet tė marrė rrugėn e mundimshme tė vėshtirė dhe tė paparashikueshme tė kurbetit. Vendoset nė Itali ku edhe punon disa vite deri nė kohėn kur, nė Iliridė kishte filluar lufta e Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare. Nė vitin 2001 si shumė atdhetarė tė tjerė iu bashkua radhėve tė UCK-sė.
Duke parė shkathtėsitė dhe vendosmėrinė e Shaban Zenunit, Shtabi i Pėrgjithshėm e kishte caktuar Komandant i Batalionit tė Katėrt tė Brigadės 112 Mujdin Aliu.
Gjatė luftės sė vitit 2001, Shaban Zenuni kishte treguar aftėsi tė jashtėzakonshme ushtarake. Ishte dalluar si epror meritor. Pėr aktivitetin e jashtėzakonshėm luftarak, Batalionin, tė cilin e udhėhiqte Shaban Zenuni, i njohur me nofkėn Komandant Hoxha ishte shpallur batalioni mė i suksesshėm nė nivel tė Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare.
Pas pėrfundimit tė luftės dhe fillimit tė konsultimeve pėr tranfsormimin e UĒK sė nė subjekt politik, nė takim me eprorėt e UĒK sė bashkė me Ali Ahmetin e tė tjerė Shaban Zenuni kishte ngritur ēėshtjen kyēe, ekzistenciale. Ai kishte pyetur dhe nė tė njėjtėn kohė kishte konstatuar se ne po i dorėzojmė armėt por ju e dini se shkau nuk ka besė e nėse nuk realizohet Marrėveshja e Ohrit, ju lutem shokė a jeni nė gjendje qė tė vazhdojmė luftėn? Shumica kishin heshtur, Shabani e kishte pėrgjigjen me vete bashkė me Harun Aliun Kushtrimin.
Tė ashtuquajturit komandant tė frikėsuar se mos do tė dalin para gjyqeve kishin harruar tė gjitha idealet. Nė njė rast Shaban Zenuni iu kishte thėnė: O burra edhe pse nuk kam bėrė kurrė krime, nėse mendoni se janė realizuar idealet tona unė vullnetarisht shkoj edhe nė Hagė.
I pakėnaqur me zhvillimet e pasluftės, nė mungesė tė amnistisė dhe i akuzuar pėr vepra penale, qė nuk i kishte kryer, detyrohet qė pėrsėri tė marrė rrugėn e kurbetit. Nuk mund tė kthehej lirshėm nė shtėpinė e tij, ku kishte nėnėn plakė e tė sėmurė, bashkėshorten dhe tre bijtė, pastaj farefisin dhe shokėt.
Shabani, nė kushte dhe rrethana tė ilegalitetit kontakton me Harun Aliun dhe bashkėluftėtarė tė tjerė tė UĒK-sė, duke kaluar kohėn ilegalisht dhe duke bėrė plane pėr vazhdimin e luftės, meqė Marrėveshja e Ohrit nuk po realizohej dhe shqiptarėt vazhdonin tė diskriminoheshin e tė vriteshin nėpėr prita, ashtu sikur ishin vrarė dhjetėra ish luftėtarė. nė Brodec tė Tetovės, nė nėntor tė vitit 2007.
Mė 12 maj tė vitit 2010, natėn vonė, Shaban Zenuni ndodhej nė furgon sė bashku me Harun Aliun dhe dy bashkėluftėtarė tė tjerė. Ai bie nė pritė tė forcave policore sllavomaqedonte nė afėrsi tė Radushės. Policėt e Shkupit atė natė maji granatuan me armė tė rėnda zjarri Furgonin me ē rast ranė duke fituar pėrjetėsinė: Shaban Zenunin nga Merova e Tetovės, Harun Aliu nga Shkupi Kemal Mustafa nga Gėrēeci i Shkupit dhe Xhafer Shala nga Dukagjini i Kosovės.
Shaban Zenuni ėshtė shpallur dėshmor me vendimin e Shoqatės sė veteranėve dhe Invalidėve tė Luftės sė UĒK-sė, KALAJA, nė mbledhjen e kryesisė qendrore tė mbajtur 19. 05. 2010. Nė njė vendim tė publikuar nga kryesia e shoqatės thuhet: Pasi vlerėsuam kontributin e palodhshėm tė Harun Aliut nė favor tė ēėshtjes Kombėtare, duke analizuar punėn e tij qė nga periudha e ilegalitetit e deri nė luftėrat e fundit tė popullit shqiptar tė zhvilluara nė ish-Jugosllavi unanimisht morėm vendim qė njeriun e celulave tė para tė lėvizjeve kombėtare, Harun Aliu i njohur me nofkėn Komandant Kushtrimi ta shpallim Dėshmor tė Kombit. Po ashtu nė kėtė mbledhje u vendos qė edhe Shaban Zenuni, Komandant Hoxha i Merovės tė shpallet Dėshmor i Kombit pėr kontributin e dhėnė gjatė luftės sė 2001 si dhe pėr besnikėrinė qė tregoi pėr Komandant Kushtrimin deri nė ditėn e vrasjes sė tyre makabre nga pushteti sllavo-maqedonas nė bashkėpunim me vasalėt e tyre. Shaban Zenuni ka lėnė tre bij, bashkėshorten dhe nėnėn e sėmurė. Familja jeton nė njė shtėpi tė vjetėr, nė oborr tė Xhamisė sė fshatit, nė mungesė tė kushteve minimale pėr ekzistencė. (A.Q.)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn swh_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn