als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Afėr njė shekull e gjysmė mė parė, filozofi i shquar, Fridrih Niēe ( 1844 1900), paralajmėronte se nuk mund tė ketė tė ardhme pėrparimtare asnjė shoqėri nėse lejon qė pėr moralin e saj tė flasin tė pa moralshmit, pėr vizionin miopėt, pėr trimėrinė- frikacakėt, pėr lirinė mendje-robėrit, pėr lirinė e fjalės memecėt, e kėshtu me radhė. Kur lexon shkrimet me sharje, fyerje, dėrdėllisje dhe veprimet e disa akademikė tanė, tė bėhet sikur Niēeja ju ėshtė drejtuar sojit tė tyre, tė cilėt janė me bollėk, sikur ėshtė Kraja, Islami, Daci e bashkėmendimtarė dhe bashkėveprimtar tė kastės sė tyre tė kohės sė Jugosllavisė sė cilės i shėrbyen me shumė besnikėri por qė ia kthyen shpinėn pasi u hodhėn si paēavure nga drejtuesit e saj sepse kishin gjetur njė kastė edhe mė besnike se ata, kastė sė cilės i printe Rrahman Morina.
Kur lexon disa nga shkrimet e akademikėve tanė, tė vije keq pėr gjendjen e tyre shpirtėrore e fajtorė pėr kėtė jemi tė gjithė ne qė i paskemi harruar kėta akademik dhe qė nuk po i trajtojmė sikur janė trajtuar nė kohėn e Jugosllavisė, kur njerėzit ishin t'i detyruar t'i duatrokisnin asaj qė duhej urrejtur, tė admironin atė qė duhej mallkuar, tė pėrqafonin atė qė duhej pėshtyrė, tė lartėsonin atė qė duhej pėrbuzur, e kėshtu me radhė. Kjo ėshtė koha kur Mehmet Kraja, Makr Krasniqi e akademikė tė tillė anekėnd Jugosllavisė kishin arritur zenitin apo thėnė saktėsisht pikėn mė tė lart tė njė bregoreje dhe trajtoheshin gati si gjysmė perėndi, si nė kohėn e paganizmit!
Thonė se njeriut tė ditur i mjafton emri i tij, i padituri ndjen nevojė pėr epitete dhe ne do ta pėrfillim kėtė konstatim pasi janė tė shumtė njerėzit qė po ndjejnė nevojė pėr epitete. Akademiku ynė i madh dhe me nam, Mehmet Kraja, ditė mė parė, duke provuar tė na tregoj se sa ėshtė i menēur, human, vizionar, protestues dhe luftues i sė keqes, na u drejtua me njė artikull tė titulluar: Ku ishe ti Adam? Aty ai provoi tė na tregojė se cili ėshtė niveli i tij intelektual, human e protestues ndaj sė keqes por duket se e tradhtoi pavetėdija dhe na tregoi mė shumė se kaq! Nuk thuhet mė kot: Mos e vet se tregon vet! Akademiku ynė i madh e me nam, nė mes tjerash shkruan: Tė gjithė gėnjejmė dhe tė gjithė jemi viktima tė gėnjeshtrės; tė gjithė mashtrojmė dhe njėkohėsisht jemi viktima mashtrimit,... Gėnjejnė dhe mashtrojnė kolegėt e mi.
Mė parė mendoja se janė naivėt ata qė bien nė kurthin e kundėr thėnieve por nga shkrimi i akademikut, Mehmet Kraja, mėsova se edhe akademikėt kurthohen dhe janė te kundėrthėnshėm. Ai shkruan: Tė gjithė gėnjejmė, e pasi edhe ai bėnė pjesė nė kėtė TĖ GJITHĖ, kjo do tė thotė se edhe ai gėnjen, e pasi ai gėnjen, kur ka thėnė se tė gjithė gėnjejnė ai ka provuar tė na gėnjejė! Kjo ėshtė kundėrthėnia nė tė cilėn ka rėnė akademiku ynė qė nė kohėn e Jugosllavisė kishte xhematlinj tė shumtė por qė pėr fatin e tij tė keq, sot thuaja se askush nuk po dėgjon mė atė kur po mbanė ders nėpėr medie tė ndryshme.
Ėshtė mirė ta kuptojė ai sa mė parė se nuk ka mė xhematė sikur kishte dikur nė kohėn e Jugosllavisė e komunizmit, nė kohėn kur intelektualėt, akademikėt dhe shkrimtarėt me nam shkruanin libra me porosi partiake. Akademiku, Mehmet Kraja mė tutje shkruan: Tė gjithė mashtrojmė dhe njėkohėsisht jemi viktima mashtrimit,... Gėnjejnė dhe mashtrojnė kolegėt e mi. Kėtu mbase deri diku ka tė drejt. Por fjalia do tė ishte mė afėr sė vėrtetės nėse nė vend se tė shkruhej: Tė gjithė mashtrojmė, tė shkruhej: Tė gjithė bėjmė pėrpjekje tė mashtrojmė. E themi kėtė sepse se bėni pėrpjekje pėr tė mashtruar, kėtė nuk e vė nė dyshim por kur mendoni se edhe po ia dilni mbanė qė tė na mashtroni, kėtu gaboheni i nderuar akademik sepse pėr fatin tuaj tė keq, ka kohė qė nuk keni mė xhemat qė i beson verbėrisht dogmave tuaja dhe tė akademikėve tė tjerė qė mendojnė, propagandojnė dhe bashkė ndjejnė me Ty!
Nga shkrimi i tij mėsova se pėr tė ardhur deri te e vėrteta ai ka pėrdorur deduksionin, nga e pėrgjithshmja deri te e veēanta, ashtu sikur ka porositur Aristoteli mijėra vite mė pare, por nėse je trim, sikur hiqesh, do tė bėnit mirė tė pėrdornit induksionin, sikur na porosiste mendjendrituri, filozofi anglez, Xhon Stjuart Milli, pra nga e veēanta tė arrijė te e pėrgjithshmja. Kur shkruan: Vetė ēlirimtarėt, me sjelljen e tyre arriviste, krijuan modelin mė tė shėmtuar tė liberatorit, do tė ishte mirė qė pėrdorje induksionin dhe tė pėrmendje me emėr dhe mbiemėr kėta liberator tė shėmtuar, sikur i quan ti, dhe mandej tė arrijė te e vėrteta e pėrgjithshme qė do tė vlente pėr tė gjithė liberatorėt. Por jo vetėm kaq. Ėshtė pėr keqardhje se ku e ka katandisur akademikun tonė tė madh urrejtja pėr shtresėn e fshatarėsisė.
Duke pėrmendur tė kėqijat e stėrmėdha qė sipas tij na i paskan ndodhur Kosovės, ai nė mes tjerash shkruan: Nėpėr institucione vėrshoi edhe njė proveniencė rurale, me kėmbėt me bajga, qė deri para pak kohėsh e bėnin nevojėn pas gardhit. Mė vije keq qė akademiku ynė pėrveē tjerash na u paska marrė edhe me atė se si e ku i kryejnė njerėzit nevojat fiziologjike nėpėr fshatra! Ėshtė e paedukatė dhe e pėshtirė ti pėrgjosh njerėzit se si e ku e kryejnė nevojėn fiziologjike, akademiku ynė, Mehmet Kraja dhe pėrveē kėsaj unė do tė neveritesha vetėm po tė mendoja tė bėja vėzhgime tė tilla, po ja qė ti i paske futur hundėt kudo, ashtu sikur po i fut edhe tani.
Vite mė parė, gjatė realizmit tė anketave, intervistave dhe hulumtimeve tė ndryshme, kryesisht tė fushės sė shėndetit mendor, mė ka rastisur qė tė takohem me shumė persona qė kishin kėmbėt me bajga por qė ishin prind tė dėshmorėve tė kombit, pjesėtar tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės apo qė ishin anėtarė tė familjeve qė pėr ēlirimin e Kosovės kishin dhėnė deri nė 13 anėtar tė familjes! Habitesha me kurajėn e tyre pėr tė vazhduar edhe mė tutje pėr tė dhėnė kontributin e tyre pėr shtet ndėrtimin e Kosovės, mahnitesha derisa i dėgjoja qė atdheu ende ka nevojė pėr ndihmėn e tyre dhe se nuk ėshtė turp tė merresh me bujqėsi apo blegtori apo ndonjė punė tjetėr por turp ėshtė tė jetosh si parazit dhe tė marrėsh nga shteti, pa i dhėnė asgjė mė parė! Sa mė mahniste dhe mahnit ai edukim i atyre fshatarėve me kėmbėt me bajga. Ndoshta ėshtė mirė tė reflektojmė se pse pjesa dėrmuese e dėshmorėve tė luftėrave tė fundit ēlirimtare janė fshatar por qė asnjėherė nuk kanė shfaqur averzion ndaj qytetarėve, ashtu sikur shfaq ndaj fshatarėve akademiku, Mehmet Kraja!
Ende i kam nė kujtesė kėmbėt dhe lėkuren e tyre me pėr plotė tė qara qė nga puna fizike i ngjante lėvores sė drunjve. Edhe sot mahnitem me zgjuarsinė e tyre dhe habitem se si ndonėse jo tė arsimuar sa duhet, ia kanė dalė qė tė prodhojnė kultura tė caktuara bujqėsore tė njė cilėsie tė admirueshme sa qė kanė depėrtuar edhe nė tregun e Bashkimit Evropian, ku konkurrenca ėshtė tejet e ashpėr. Ata qė kanė pak njohuri nga bujqėsia dhe niveli i saj nė BE, e dinė se sa ekspert dhe institucione angazhohen pėr tė ju ndihmuar bujqve pėr tė krijuar njė kulturė bujqėsore pėr tė depėrtuar nė atė treg. Disa nga banorėt tonė qė kanė kėmbėt me bajga ia kanė dal qė pa ndihmėn e askujt tė prodhojnė diēka me tė cilėn depėrtojnė edhe nė tregun e Bashkimit Evropian. Po ti Mehmet Kraja dhe bashkėmendimtarėt dhe bashkėveprimtarėt tuaj ēka keni krijuar gjatė kėtyre viteve nė Akademinė e Arteve dhe Shkencave tė Kosovės? A keni krijuar diēka pėr tė cilin ka shfaqur interesim pėr ta blerė ose shijuar ndonjė vend i Bashkimit Evropian!? Po nėse nuk ia ke dal tė krijosh diēka vet, ēfarė ka bėrė institucioni nga i cili merrni pagė ti dhe dhjetėra ti tillė tė tjerė si ti? Ata fshatarėt qė kam njohur kanė prodhuar kultura bujqėsore pa marrė asnjė cent nga shteti po ju akademikėt qė merrni paga marramendėse, si i arsyetoni ato, cili ėshtė produkti i Juaj. E unė tani pyes: Kush po prodhon gjėra mė me vlerė, bujqit e Kosovės me kėmbėt e tyre me bajga qė me prodhimet e tyre kanė depėrtuar nė tregjet e Bashkimit Evropian apo akademikėt tanė qė mrizojnė tėrė kohėn dhe defilojnė nėpėr medie!? Mbase bėnė mirė ti akademiku ynė i madh, Mehmet Kraja kur pyet: Ku ishe ti Adam? por do tė bėje mirė tė na tregoje si ku ishe ti nė 68, nė 81 nė 89 e kėshtu me radhė? Ku ishe ti atėherė?, a e ke bėrė edhe atėherė trimin, a e ke bėrė edhe atėherė protestuesin, humanistin, sikur hiqesh sot se je!?
Por nuk ėshtė kėtu mė e keqja. Nuk do tė duhej shqetėsuar njeriu nėse ti do tė bėje njė pėrjashtim nga akademikėt tjerė por tė tillė si ti janė tė shumtė. Kohė mė parė, akademik, Mark Krasniqi, shprehte keqardhje se pse simboli jonė i rezistencės, Adem Demaēi ėshtė ende gjallė dhe vazhdonte tutje se mė mirė do ti kishim punėt sikur Mandela i Evropės, Adem Demaēi tė kishte vdekur! Pak javė mė parė, akademiku tjetėr, tani kryeministėr i Kosovės, Isa Mustafa shpėrbleu sabotuesit e shtetėsisė sė Kosovės! Ku ishe ti akademik, Mehmet Kraja, kur akademiku dhe kryeministri i Kosovės, Isa Muatafa mori vendim qė tė ju falen borxhet tė gjithė atyre qė kanė sabotuar Kosovėn nga viti 1999 deri mė 31 dhjetor tė vitit 2008!
Mirė qė ke shkruar pėr kėtė vendim tė paarsyeshėm por a ke biseduar ndonjėherė me bashkė partiakun, akademikun dhe tani kryeministrin, se ēfarė do tė ndodhte nė Kosovė nėse asnjė qytetar nuk do tė paguante KEK-un, nėse asnjė qytetar nuk do tė paguante shėrbimet publike sikur janė uji, mbeturinat mandej doganat, e kėshtu me radhė!? Athua kush pėrfitoj nga kjo falje e borxheve, ata fshatarėt me kėmbėt me bajga apo ata me kravata e biznese milionėshe!? Tė mos harrojmė se po tė mos i kishin kryer kontributet shtetėrore pjesa tjetėr e qytetarėve tė Kosovės, sot nuk do tė kishim mijėra rrugė tė asfaltuara, qindra objekte shkollore, qindra shtėpi shėndetėsore, paga pėr qindra mijėra punėtor e posaēėrisht privilegje dhe paga tė shumėfishta dhe tė larta pėr akademik, kryeministra, ministra e deputet.
Po tė sabotonin Kosovėn tė gjithė qytetarėt e saj sikur e kanė sabotuar ata qė i shpėrbleu bashkė partiaku yt, kryeministri, Isa Mustafa, Kosova sot do ti ngjante Eritresė, Sudanit, Etiopisė apo ndonjė vendi tjetėr qė pėr nga infrastruktura tė ngjanė me kohėn e mesjetės, vende ku mungesa e ujit tė pijshėm po bėnė kėrdi. Dhe ti Mehmet Kraja, merresh edhe me nevojat fiziologjike tė njerėzve do tė bėje mirė tė vrisje mendjen se ku do ti kryeje ti nevojat fiziologjike nėse asnjė qytetar nuk do tė paguante ujin dhe pėr pasojė Kompania e Ujėsjellėsit Rajonal Prishtina nuk do tė mund tė funksiononte dhe do tė ngeleshim pa ujė!? Vėshtirė se do tė mund te jetohej nėpėr banesa 24 orė me maska nė kokė. E ku ishte ti Mehmet Kraja kur bėnte Adamin, Mandela i Kosovės, Adem Demaēi, Ukshin Hoti, e shumė bashkėmendimtar dhe bashkėveprimtar tė tyre tė tjerė, nga fshati apo qyteti!?
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn