als_Latn dik_Latn bos_Latn
Teherani
Teherani (tʰehˈɾɒn; presisht: تهران Tehrān) është kryeqyteti i Iranit dhe qendra e Provincës së Teheranit. Ky qytet ka (sipas te dhënave të vitit 2006) 7,354,000 banorë dhe 658 km2 hapësirë gjeografike.
Më shumë se gjysma e industrisë së Iranit është e bazuar në Teheran. Kjo industri përfshinë prodhimin e automobilave, elektronikës dhe paisjeve elektrike, prodhim të armatimit, tekstilit, prodhimet ndërtimore si dhe prodhime kimike. Gjithashtu është qendër botërore e shitjes së shtrojeve për dysheme dhe mobiljeve.
Përmbajtja
Etimologjia[redakto | redakto tekstin burimor]
Ka teori të ndryshme mbi origjinën e emrit Tehran (sq..Teheran).
Faqja zyrtaree qytetit të Teheranit shkruan se emri "Tehran" vie nga fjalët persiane "Tah" që don të thotë "fund ose fund (në thellësi)" dhe "Ran" që don të thotë "tatëpjetë mali" - që në përkthim të drejtpërdrejt i bie, fund i tatëpjetës së malit. Kjo i bie bazuar në pozitën gjeografike të qytetit, e që ky sqarim mund të jet më i përafërti me të vërtetën e origjinës së emrit (دامنه ی بین دو کوه).
Teoria e dytë thot se fjala "Tehran" është e nxjerrur nga fjala Tiran/Tirgan, "Qëndrimi i Tir-it" (Tir është të qenit Zoroastrian hyjni e njejtë sikur në Mitologjinë Romake, Mekuri).
Teoria e tretë është se Tehran don të thotë "vend i nxehtë", si antonim i kuptimit "vend i ftohtë" (p.sh. Shemiran)— hapsira më e ftohtë në Teheranin verior. Disa tekste në këtë këndvështrim e shpjegojnë se fjala Tehran në gjuhën perse do të thotë "fund i nxehtë i malit" (دامنه گرم).
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Qyteti modern[redakto | redakto tekstin burimor]
Kulla Azadi është ndërtesa e parë së cilës vizitorët i bien për rreth duke arritur nga Aeroporti Ndërkombëtarë Mehrabad, Teheran. Kulla është bërë një ikonë e qytetit dhe simboli kombëtar për Iranin.
Struktura e qytetit[redakto | redakto tekstin burimor]
Teherani është i ndarë në 22 qarqe, ku secili qark është qendër në vete administrative. Sëbashku me këto 22 qarqe qyteti ka këto lagje: Abbas Abad, Afsariyeh, Amir Abad, Bagh Feiz, Baharestan, Darakeh, Darband, Dardasht, Dar Abad, Darrous, Dehkadeh Olampik, Ekhtiyariyeh, Elahiyeh, Evin, Farmanieh, Gheitariye, Gholhak, Gisha, Gomrok, Hasan Abad, Jamaran, Jannat Abad, Javadiyeh, Jomhuri, Jordan, Lavizan, Narmak, Navvab, Nazi Abad, Niavaran, Park-e Shahr, Pasdaran, Punak, Ray, Sa'adat Abad, Sadeghiyeh,Sohravardi, Shahrara, Shahr-e ziba, Shahrak-e Gharb, Shemiran, Tajrish, Tehranpars, Vanak, Velenjak, Yaft Abad, Yusef Abad, Zafaraniyeh, etj.
Për më shumë shih listën
Teherani i vjetër[redakto | redakto tekstin burimor]
Disa nga lagjet më të vjetra të Teheranit janë: Udlajan, Sangelaj, Bazaar, Chaleh Meydan dhe Doulat. Chaleh Meydan është lagjeja më e vjetër e qytetit.
Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]
Rreth 30% e sektorit publik të fuqisë puntore dhe 45% të industrisë së rëndë të Iranit janë të përqëndruara në Teheran dhe gati gjysma e këtyre punëtorëve punojnë për qeverinë.
Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]
Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]
Edukimi dhe shkenca[redakto | redakto tekstin burimor]
Qendra fetare[redakto | redakto tekstin burimor]
- Xhamia e Sulltanit, ndërtuar nga Fath Ali Shah
- Xhamia Atiq, ndërtuar në vitin 1663.
- Xhamia Mo'ezz o-dowleh, ndërtuar nga Fath Ali Shah
- Xhamia Haj Seyd Azizollah, ndërtuar nga Fath Ali Shah
- Xhamia Al-javad mosque, xhamia e parë moderne në Iran.
- Xhamia The Old Sepahsalar.
- Xhamia e Re Sepahsalar (Madreseh e Motahari)
- Xhamia Filsuf o-dowleh, Qajar era
- Xhamia Moshir ol-Saltaneh, Qajar era
- Xhamia Mo'ayyer ol-Mamalik, Qajar era
- Shahr Banu Mausoleum etj.
Politika[redakto | redakto tekstin burimor]
Qytetet e motërzuara[redakto | redakto tekstin burimor]
- Los Angeles, ShBA
- Havana, Kuba (2001) [1]
- Pretoria, Afrika Jugore (planned 2002) [2]
- Caracas, Venecuela (2005) [3]
- Pekin, Kina (planned 2006) [4]
- Minsk, Bjellorusia (2006)
- Dushanbe, Taxhikistani
- Lahore, Pakistani
Personalitete[redakto | redakto tekstin burimor]
Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
Zyrtare[redakto | redakto tekstin burimor]
- Tehran Municipality website (ANG)
- Tehran Geographic Information Center (ANG)
- Tehran's Islamic City Council (PER)
- Tehran Traffic Control Center (ANG)
- Information Center of Tehran Businesses and Locales (ANG)
nya_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn bjn_Latn lmo_Latn lmo_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn ast_Latn sna_Latn sot_Latn ast_Latn fij_Latn ace_Latn som_Latn est_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tgl_Latn tgl_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn