als_Latn ron_Latn uzn_Latn
Pastaj mbrriti Maggie dhe ndryshoi gjithka
nga Giulio Meotti
- Scruton shpjegon kulturn angleze para revolucionit thaerian -
Kur hyra n bibliotekn e universitetit tim, n vitet 70, konservatorizmi ishte fiksimi i vetm ndonj t menduri t izoluar. Gjeta libra t Marksit, Leninit, Maos, por asnj t Leo Straussit, Eric Voegelinit, Friedrich von Hayekut, apo Milton Friedmanit. Kishte do lloj reviste socialiste, por asnj q t ishte konservatore. Pastaj erdhi Margaret Thatcher dhe ndryshoi gjithka.
Roger Scruton ka qen themeluesi i Salisbury Review, revista m prestigjioze e konservatorizmit anglez dhe n 1980 ka shkruar The Meaning of Conservatism, mpastaj e prkufizuar Bibla e revolucionit thaerian. Scruton vjen edhe nga Peterhouse Right, lvizja e famshme intelektuale e lidhur me ish-kryeministren angleze.
Prpara Thatcher-it n Angli ishte bindja se konservatorizmi ishte pr aristokratt apo fmijt e familjeve t favorizuara, i thot Foglio-s filozofi dhe eseisti anglez.
T ishe konservator ishte si me pas nj penges gjuhsore. Margaret Thatcher ndryshoi politikn n Oksident, jo vetm n Mbretrin e Bashkuar. Deri n ardhjen e saj n pushtet socializmi kishte akoma ndonj shans iluzioni, t vrtet apo t pretenduar. Thatcher-i e shkatrroi prgjithnj.
Rasti i Zonjs s Hekurt sht prej manuali pr t kuptuar fyerjen n demokraci, thot Scruton. Kur athinasit drguan Themistokliun n ekzil n 470-n, harruan gjithka kishte br pr ta. Demokracit kan kt tendenc natyrore pr tu kthyer kundr shptimtarve t vet. I ndodhi Churchill-it, De Gaulle-it dhe Margaret Thatcher-it. Kur ajo mori pushtetin n 1979-n, Britania e Madhe ishte n nj gjendje terminale. Sindikatat, q kishin fuqin t rrzonin qeverit e zgjedhura, ishin t zna duke mbledhur privilegje. Mandarin socialist mbretronin n shrbimin civil dhe gjysma e produktit t brendshm bruto thithej nga shpenzimet publike. Industria ishte e paralizuar nga grevat dhe sektor t tr t ekonomis ishin t mbrojtur nga kompeticioni dhe shkonin n falimentim. Mbi komunizmin, lidert tan mbajtn nj heshtje t turpshme. Shkurt, Anglia ishte dorzuar, duke kapitulluar n nj lloj ndjesie faji kolektive dhe varsie nga kultura e welfare-it. Thatcher-i ndryshoi t gjith kt. I detyroi britanikt t kuptonin se prgjegjsia individuale nuk mund ti delegohet askujt tjetr. E liroi talentin nga dhjetvjear egalitarizmi. Shkatrroi sindikatn, duke treguar persona si Arthur Scargill-i pr ka ishin: stalinist. Restauroi krenarin nacionale, nga Falkland-t tek mposhtja e eurokratve.
Por sukseset e saj nuk mund t kalonin pa kundrsulme, dhe filloi nj fushat denigrimi ideologjik. Mjaft t mendohet se Universiteti i Oxfordit dhe fakultete t tjera britanike i kan dhn titull nderi Bill Cinton-it, por jo laureates s vet m t famshme, Margaret Thatcher, apo Robert Mugabes dhe gruas s Ceausescu-t. Chattering classes u revoltuan kundr Thatcher-it, duke pranuar n at mnyr se suksesi i saj ishte shkatrrimi i tyre. S bashku me mediat, me shrbimet sociale, me npunsit publik, kolegt e mi t universitetit krijuan mitin e Thatcher-it si nj grua e akullt, e armatosur me vlera viktoriane dhe me nj kulet. N t vrtet, Thatcher-i kishte krcnuar vetm parazitt.
Sipas Scruton-it, ish kryeministrja ishte autorja e vrtet e pax irlandese. Thatcher bri t mundur paqen n Irlandn e Veriut, u tregua e ashpr me terrorizmin e Ira-s, prdori forcn kundr forcs, dhe nse sot ka qetsi n Ulster sht vetm fal saj, sepse armatosi terroristt.
Thatcher-i u akuzuar pr kultur lakmie. Pr armiqt e saj e ardhmja e njerzimit ishte e thjesht: rrzimi i rendit ekzistues dhe lnia e lulzimit t s ardhmes. Por si e dim, e ardhmja nuk do t shfaqet. Kto filozofit e bots s re jan gnjeshtra dhe iluzione, produkte t nj sentimentalizmi q ka fshehur faktet e natyrs njerzore. Thatcher-i ishte e kundrta e gjith ksaj. N fraza si kriza e kapitalizmit, shfrytzimi kapitalist, ideologjia kapitaliste, termi shrbente si formul magjike. N teorin ekonomike ishte i barasvlefshmi i frazs s brtitur nga Hrushovi, nga tribuna e Kombeve t Bashkuara: Do tju groposim!.
Perktheu: Robert Haku
Gazeta Mapo
als_Latn wol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn grn_Latn crh_Latn