als_Latn dik_Latn sag_Latn
11 Janar 2015 - 21:53 - Sami Kçiku
Ndër çështjet me të cilat është preokupuar shkenca goxha shumë është edhe origjina e universit, apo thënë më shkurt kur apo si nisi e tëra. Apo ndoshta edhe kush e nisi, do të thoshte dikush tjetër. Ndër teoritë e reja që u diskutuan shumë në vitin 2014 dhe që më kanë intriguar më së shumti ishte edhe teoria e multiversit, apo që në momentin e shpërthimit të madh të Big Bangut kanë lindur disa universe, apo flluska siç quhen, dhe ne tani jemi duke jetuar në njërin prej tyre, por se paralelisht me këtë kemi edhe shumë universe të tjera. Pra, ka mundësi që në universin tjetër të mos jem duke u marrë me këtë shkrim, por me ndonjë punë tjetër. Eh, sa mirë do të ishte sikur të kishim mundësi të qarkullonim nëpër këto universe. Dhe të ndaleshim aty ku do të na pëlqente, aty ku do na flinte më shumë puna. Aty ku njerzillëku ekziston ende. Apo aty ku ka sa të duash, ku merr sa ke nevojë dhe jep sa mundesh. Kjo është utopike, po nejse, megjithatë nuk përjashtohet mundësia që të ekzistojë në ndonjërin prej multiverseve, pasi që ekziston ky yni dhe jemi kështu siç jemi, logjika thotë që mund të ketë edhe të tillë apo të ngjashëm të tjerë.
Sipas një teorie tjetër që po ashtu u diskutua shumë sivjet, ne mund të jemi duke jetuar në një realitet virtual, hologram, apo të simuluar. Dhe kjo madje shkon prapa në kohë deri tek popujt indigjenë që besonin se ne jetonim në ëndërr apo iluzion. Me fjalë të tjera, ne i kemi kufizimet që i kemi dhe mundësitë që kemi, pasi që krijuesi i simulimit do kështu. Sepse vetëm në ambiente të kontrolluara ka kufizime, sepse çdo informatë procesohet dhe çdo gjë varet nga fuqia procesorike – ta zëmë shpejtësia më e madhe mund të jetë ajo e dritës apo 300.000 km në sekondë. Imagjinoni tani një kompjuter në të cilin luani ju apo fëmijët tuaj, ku ta zëmë nuk mund ta luani një lojë të re, sepse shpejtësia e procesorit apo e memories nuk ua mundëson këtë. Apo kur fotografia ngrihet për shkak të mbingarkesës apo shpejtësisë së madhe. Pak a shumë si “paradoksi” i binjakëve të Ajnshtajnit (nëse njëri rri në tokë dhe tjetri lëviz për një vit me shpejtësi të dritës rreth Tokës, kur të takohen përsëri njëri do të jetë në fillim të jetës së tij kurse tjetri në fund) dhe këtu vijmë tek problemi i kohës - pra nuk ecën njëjtë gjithkund nëpër univers. Dhe këtë e kupton më së miri kushdo që e ka parë filmin e ri “Interstellar”. Sa mirë do të ishte sikur të mund të largoheshim nganjëherë e të ktheheshim pasi të kenë përfunduar disa ngjarje, ë? Si duket pleqtë e kanë ditur qysh moti, sepse gjithmonë kanë thënë “dynja e rrejshme”.
Tjetra, universi mund të mos jetë i pafund, por e tëra varet nga mundësitë që na janë dhënë për ta gjetur fundin. E sa i përket fundit dhe madhësisë së universit, edhe këtu kemi disa probleme. Shkenca thotë që kemi rreth pesë herë më shumë materie të zezë se materia tjetër që e njohim. Dhe nuk dihet ende asgjë për këtë materie. Përpos që thuhet se universi zgjerohet vazhdimisht dhe ka disa shpjegime për ndërlidhjen e gravitetit me vrimat e zeza dhe me materien e zezë. Nëse është kështu, atëherë duhet të ketë një vend prej ku vjen kjo materia e zezë, sepse nëse zgjerohet diçka vazhdimisht, atëherë duhet të vijë vazhdimisht një sasi tjetër që e zë apo e plotëson vendin.
Madje, madje, ne e marrim të mirëqenë faktin që jemi qenie tredimensionale dhe jetojmë në univers 3D, derisa fizikanët sugjerojnë që bota jonë është vetëm një projeksion i realitetit të shkruar në 2D.
Dhe për ta përmbyllur na vjen në ndihmë përsëri Ajnshtajni me teorinë e tij dhe dy atomet e Ceziumit, të cilat kur lëshohen në drejtime të kundërta ndikojnë tek njëra-tjetra, pavarësisht distancës së tyre. Diçka që dukej e pamundur, por që u vërtetua më vonë edhe në distanca të mëdha. Pra, do të thotë që janë të lidhur me diçka. Ndoshta me një kod programi që përcakton lëvizjen e tyre kudo që të jenë, ë?
Nëse jetojmë në një realitet virtual siç thonë teoritë e hipotezat, atëherë s’ka se si të mos mendojmë për freskimet apo sa herë është bërë upgrade deri më tani. Si duket deri më tani kemi të bëjmë vetëm me upgrade softuerikë, sepse ende nuk kemi parë dëshmi të harduerit. Kujtoni vetëm sa ka ecur teknologjia në 50 vjetët e fundit. Sa mirë do të ishte sikur ta dinim se kur do të ndodhte upgrade i ri, apo se çfarë ndodh me ata që largohen nga ky realitet virtual apo njëri prej universeve të shumta. Apo ndoshta nuk do të ishte mirë. Pa marrë parasysh teoritë e ndryshme, një gjë është e sigurt – viti i ri po vjen dhe s’na ndal kush të urojmë të jetë më i mirë, më i begatshëm dhe më i suksesshëm. Qoftë i tillë viti 2015 për të gjithë dhe në të gjitha universet!
© KOHA.net
Do të mllefosen fort kur ndonjë historian i huaj apo publicist i guximshëm, apo edhe koleg i tyre vendës, të nxjerrë para publikut nj...
Problemi këtu është se ne, qytetarët dhe vdekatarët e zakonshëm, i mbajmë politikanët përgjegjës për mosveprime integruese e ...
Gratë dhe burrat e dy qeverive, ca manekinë tebdilë që po sfilojnë me veshje “Armani”, derisa prapa kanë kombet më leckamane të ...
Skandali i përgjimit të mijëra qytetarëve në Maqedoni shpalos një të vërtetë të tmerrshme: shteti fqinj i Kosovës dhe i Shqipë...
ec me kohën...
hau_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn