als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Njė shekull luftė e sakrificė pėrballė Serbisė okupatore
Kujtimet e mia pėr Aziz Zhilivodėn (1)
Mė datėn 27 shtator tė vitit 1998 vendosa qė tė shkruaj njė pjesė tė sė kaluarės sė familjes Mujaj, pėr t'i kryer amanetet babgjyshit Mustafės, babės tim Aziz Zhilivodės dhe axhės tim Ēerkinit, qė aq shumė u sakrifikuan pėr ne. Gjithashtu dajėve tė mi Avdiajve tė Hadės dhe dajve tė babės Abdullahajve tė Vranidollit tė Llapit dhe pėr t'i kryer obligimet e mia si bir i kėsaj shtėpie.
Pėr tė gjithė ata qė mbajtėn mbi supe tmerrin e kohės sė turkut dhe shkaut dhe qė qėndruan tė patrembur dhe stoik gjatė gjithė jetės sė tyre dhe na mėsuan tė jetojmė si njerėz tė patrembur nė ideale tė larta kombėtare dhe njerėzore.
Lavdi i qoftė tė madhit atė Gjergj Fishta qė na e la "Lahutėn e Malsis", si femijė e doja shumė kėtė libėr e tash ne tė gjashtėdhjetat e vjetėve tė mia i jam mirėnjohės pėr tė gjitha qė na i la pas vetes.
Nė bazė tė gjeneratave qė i mėsova nga babgjyshi Mustafė Latifi. Paraardhėsit tanė jetonin nė Gllovotin, jo larg fshatit Zhilivodė, ku kemi jetuar. Deri nė vitin 1980 nė kohė tė turkut, kjo familje i pėrkiste besimit tė krishterė dhe i pari i familjes quhej Mikel Lekė Gjoni. Po nė kėtė vit pas kalimit nė fe islame me dhunė edhe emrat ėshtė dashur tė ndėrrohen mjerisht. Nė vijim tė asaj kohe nė atė fshat jetonte djali i madh i Mikelit, Muja i cili pėr shkaqe tė mosdurimit tė pushtetit turk detyrohet ta lėshojė shtėpinė dhe tokėn dhe tė ikė nė malet e Ēyēavicės. Ja po e shkruaj ngjarjen si e tregonte babgjyshi im.
Historiku i familjes Mujaj
Babgjyshi im ka qenė i menēur dhe i ka pėrcjellė kujtimet dhe amanetet e baballarėve tė vet. Po nė atė kohė sa ishin nė fshatin Gllovotin, shkon Muja me marrė dru nė malin e Ēyēavicės, derisa ishin nė mal, vjen njė qaush i mbretit me disa tasildarė dhe zapti. Qaushi, shtatė tasildarė dhe katėr zapti hyjnė nė oborrin e shtėpisė sė Mujės dhe pyesnin se ku ėshtė i zoti i shtėpisė!? Nėna e Mujės ju thotė sė ai me djem janė shkuar me marrė dru nė mal. Atėherė qaushi vret gjelin e shtėpisė dhe i thotė nėnės sė Mujės qė ta pėrgatit pėr me ngrėnė. Qaushi me zapti e tasildarė shkojnė nė kullė dhe shtrihen tė flenė.
Nuk vonohet shumė Muja dhe kthehet nga mali. Nėna i del pėrpara dhe e pyet:
- A u lodhe bre bir?
- Jo moj nanė, po ti a u lodhe? - e pyeti Muja, por Muja i sheh disa pika tė gjakut nė oborr dhe e pyet:
- Lumė nana, ēka janė kėto pika gjaku kėshtu? - pyeti Muja.
Nėna pėr mos mi treguar tė birit, se e dinte se djemtė i zen hataja me turk i thotė:
- Biro e kam pre njė gjel!
Nė atė moment vjen njė djalė i vėllaut tė Mujės dhe i thotė: - Baba Mujė!?
- Fol ore bir!??
- Na e vrau qaushi gjelin! - thotė djali.
- Ēfar ēaushi ore!?
- Janė nė kullė baba Mujė. - pėrgjigjet djali.
- Eu. - bėrtet Muja, leni drutė bre, - ju bėrtet vllaznive, rrokni martinat, - dhe hyjnė nė kullė.
Qaushi me njerėzit e tij ishin kanė nė gjumė.
- Qohuni bre qena, - ju kishte bėrtit Muja.
- Kush ju dha leje tė qitni me pushkė nė oborrin tim dhe tė vrisni pulat.
Pas pak fjalėve dėgjohen tė shtėna nė kullė, ku vritet qaushi i vetė njėmbėdhjeti. Ahėherė merr Muja anėtarėt e familjes me ikė dhe me i shpėtue ata. E djegė shtepinė, pasurinė dhe gjithė turqit e vrarė dhe ia mėsyen maleve tė Ēyēavicės ku edhe gjen strehim atje. Kėtu ku kemi jetuar, prej tė parėve tanė themelohet fshati Zhilivodė. Pastaj fillon Muja me e pre malin qė ta bėntė tokė pėr bukė. Babgjyshi thoshte se shtatė herė ishte rrethue Muja prej ushtrisė dhe zaptisė sė turkut, mirėpo Muja i thyente forcat turke me vllazni e djem. Njė pjesė e mashkujve tė Mujės ishin gjithnjė nė roje, pėr mos me ju ra turqit tinėz siē e kanė pasur zakon. Muja vazhdon tė punojė tokėn buzė malit. Toka nė mes tė lumit Llap dhe Sitnicės ku tani ėshtė fshati Prelluzhė mbeti e ndjerė. Njė ditė vjen njė Beg prej Vushtrrisė dhe i thotė Mujės: - Nėse don me tė shpėtue prej ekspeditave tė turkut mundemi ta bėjmė njė marrėveshje. Mė jep toke dhe livadhet dhe unė ti hjeku qafe turqit.
Nė atė kohė Muja jetonte nė njė bashkėsi prej 63 anėtarėsh. Mendohet Muja dhe konsultohet me vllazni dhe marrin vendim me e lanė tokėn. I lanė afėr 80 hektar tokė. Pasi Begu i merr tokat, i kolonizon me qerkez tė ndjekur nga Rusia. Babgjyshi nuk e dinte nė cilat vite kishin ndodhur kėto ngjarje dhe sot e asaj dite qerkezėt e kanė njė pjesė tė tokės sonė, e pjesėn tjetėr e kanė serbėt e Prelluzhės. Pas okupimit tė Kosovės nė vitin 1912 nga Serbia vijnė zotrinjė taze tė asaj kohe dhe secili i luante mexhat sipas nevojave tė veta.
Maskara nė mes tė Krasmirovcit dhe Gradicės
Koha kalonte dhe vitet shkonin. Rėndohej pesha e robėrisė mbi supet e tė parėve tanė dhe nė vitin 1919 poashtu nė shtator, njė ekspeditė e shkaut ia mėsyen Ēyēavicės dhe fshatit Zhilivodė. Pushka pėrhapet prej Zhilivode e deri nė fshatin Kollė. Pas forcat serbe thehen nga shqiptarėt, vijnė pėrforcime tjera nga ushtria serbe.
Nė rrethin e Ēyēavicės fillon lufta e madhe pėr jetė a vdekje. Pas shumė pėrpjekjeve nuk munden me i ba ballė forcave tė Serbisė. Pjesa e luftėtarėve tanė tėrhiqen thellė nė zemrėn e Ēyēavicės. Po nė kėtė vit zihen 87 burra prej Kollės e deri nė Zhilivodė nga forcat serbe. Tė pa armatosur, pleq dhe tė rinjtė pushkatohen dhe masakrohen qė tė gjithė nė mes tė fshatit Krasmirovc dhe Gradicė.
Nė mes tė kėtyre tė vrarėve nga shtėpia e Mujės ishte axha Shaban, vllau i babgjyshit tonė Mustafės, masakrohen nė mėnyrėn mė barbare. Nė kėtė masakėr u vranė edhe Fazliu dhe Sejdiu 17 vjeēar.
Babgjyshi thoshte, - Kur jemi shkue me i marrė mashkujt tanė tė vrarė, ishin kanė tė zhveshur lakuriq. Teshat i kishin marrė fshatrat pėr rreth ku ishte bėrė masakra. Mashkujt i kanė njohur pėrmes shenjave tė trupit, aq keq ishin masakrue. I marrin 12 mashkujt nė mes tė tyre kishte qenė edhe njė vajzė e masakruar. Vajza quhej Zylfie, e bija e Avdullit prej Zhilivode. Avdulli nuk kishte pas djem nė atė kohė dhe vendosė qė vajzėn ta bėjė si djalė. Kurrė fshatarėt e Zhilivodės nuk e kanė ditur se ėshtė vajzė dhe se emrin e ka pas Zylfie, por e kanė quajtur Syla i Avdullit. Pas kėsaj masakre ėshtė konstatuar se Syla kishte qenė Zylfia, e bija e Avdullit 22 vjeēare.
Vllau i babgjyshit Shabani i vrarė i len 2 jetima Ēerkinin dhe Qerimin.
Ēerkini, Azizi dhe Qerimi e kanė pa babėn e tyre, gjegjėsisht axhėn tė masakruar dhe janė betuar te varri i tijse do ta marrin hakun e axhės Shaban dhe gjithė tė tjerėve. Sipas tregimeve tė babgjyshit tonė Mustafės shtėpia jonė e Mujajve mbeti nė shėnjestėr tė pushtetit tė atėhershėm tė Serbisė dhe gjatė krejt kohės fillon qėndresa prej burgimeve, persekutimeve, malltretimeve, vrasjeve dhe qėndrimi i paepur kombėtar dhe njerėzor. Vitet shkonin, koha kalonte.
Aziz Zhilivoda dhe pjesėmarrja e tij nė NDSH
Baba jonė Azizi rritet, poashtu edhe Ēerkini dhe Qerimi. Martohen qė tė tre dhe babgjyshi ia len pėrkujdesjen e shtėpisė Ēerkinit. Baba, Azizi hynė nė detyrėn e xhandarmėrisė shqiptare tė asaj kohe. Nė vitet qė vijojnė Kosovėn e ndajnė nė mes gjermanėt dhe italianėt. Azizi gjendet nė detyrė nė Orllan tė Podujevės, pastaj nė Lluzhan dhe nė fund nė Besi. Disa vite mė vonė kalon nė Mitrovicė nė gardėn e Xhafer Devės. Pas largimit tė gjermanėve dhe italianėve nga Kosova, shpartallohen kėto formacione. Kosova pushtohet nga serbosllavėt komunist. Kėto formacione ndahen nė grupe mė tė vogla dhe strehohen disa nė Drenicė dhe disa nė Ēyēavicė.
Nė atė kohė organizohen dhe riorganizohen formacione ushtarake nga Xhafer Deva, Marie Shllaku dhe Gjon Sereqi. Fillon lufta frontale dhe nė prita kundėr serbosllavėve. Po flasim vetėm pėr rrethin e Ēyēavicės, Shalės dhe tė Llapit, qė na i la me gojė dhe shkrim baba ynė Aziz Zhilivoda.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mlt_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn tur_Latn als_Latn vec_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn