als_Latn dik_Latn sag_Latn
Herët në mëngjesit e 9 marsit, Alexei Venediktov, një nga gazetarët më të famshëm të Rusisë, po bënte gati një valixhe me gjërat e tij më të rëndësishme. Ai i tha djalit të tij të bënte të njëjtën gjë dhe pasi kishin frikë për jetën e tyre, të dy iu drejtuan aeroportit të Moskës për të fluturuar drejt Izraelit.
Vendimi i tyre nuk kishte lidhje me paranojën. Miku i ngushtë prej disa vitesh i Venediktovit, Boris Nemtsov, ishte vrarë me armë zjarri në afërsi të Kremlinit një javë më parë dhe nga mënyra se si po rridhnin ngjarjet dhe hetimit për këtë vrasje, Venediktovi dyshonte se do të ishte i dyti në listë.
“Ne i dinim që ekzistonte një “Listë e Zezë””, thotë ai për revistën TIME disa ditë më pas, pasi ishte rikthyer në kryeqytet dhe kishte rinisur punën e tij si redaktor në kanalin radiofonik “Jehona e Moskës”, një nga mediat më të rëndësishme ruse, ku publiku mund të dëgjojë ende kritika kundrejt Vladimir Putinit. I qetë dhe me një humor të hollë, 59-vjeçari Venediktov, nuk dëshiron të tregojë ekzaktësisht se kush e ka paralajmëruar për rrezikun që mund t’i kanoset. Megjithatë, edhe pa paralajmërim nga jashtë, nuk është e vështirë të kuptosh se re të zeza janë mbledhur mbi kokën e tij.
Gjatë dy javëve të fundit, paralajmërime dhe kërcënime direkt janë bërë kundër figurave opozitare, të cilat sugjerojnë se vrasja e Nemtsovit mund të jetë vetëm fillimi i një fushate të gjatë terrori politik. Raportimet e ekzistencës së një “Liste të Zezë” të mbushur me emrat e disidentëve kanë kohë që qarkullojnë në shtypin rus.
Sëbashku me thashethemet e shpërthimit të një lufte pushteti ndërmjet fraksioneve brenda Kremlinit, këto evente kanë krijuar një atmosferë frike dhe pasigurie të paprovuar prej vitesh në kryeqytetin rus, të paktën që prej rizgjedhjes së Putinit në vitin 2012, kur ky i fundit nisi një fushatë të pamëshirshme kundër disidentëve. Presidenti nga ana e tij, nuk ka bërë asnjë përpjekje për ta qetësuar situatën, përkundrazi. Ai është zhdukur nga syri publik që nga data 5 mars dhe kjo është një periudhë e gjatë zhdukjeje për një figurë si ai.
Këto kanë qenë kohë tepër të vështira për figura e opozitës ruse dhe sidomos Venediktovin tashmë që po merr formë edhe hetimi për vrasjen e Nemtsovit. Më 8 mars, autoritetet akuzuan dy burra nga komuniteti kryesisht musliman i Çeçenisë për kryerjen e kësaj vrasjeje. Arsyeja që autoritet thonë se ka shtyrë këto dy burra të vrasin Nemtsovit, ka qenë ofendimet që ky i fundit ka bërë kundrejt Islamit.
Ky pretendim i autoriteteve jo vetëm që i ka shokuar aleatët e Nemtsovit, duke qenë ai nuk është njohur kurrë si një person që nuk respekton besimet fetare, por ka vendosur gjithashtu një precedent të frikshëm. Kritikët e ashpër kundër Putinit dhe Kremlinit kanë filluar të pyesin veten se kush tjetër prej tyre mund të sulmohet për shkak se pretendohet se mund të kenë ofenduar myslimanët.
Shënjestra më evidente do të ishte Venediktovi. Në fillim të muajit janar, ai u cilësua si një armik i Islamit nga guvernatori besnik i Kremlinit në Çeçeni, Ramzan Kadyrov, i cili e konsideron veten si një gardian i myslimanëve në Rusi dhe në të gjithë botën. “Venediktovi e ka kthyer “Jehonën e Moskës” në një media anti-islamike”, ka shkruar Kadyrovi më 9 janar. “Jam thellësisht i bindur që autoritetet duhet të zgjidhin çështjen e kësaj radioje”, ka shkruar ai në profilin e tij në Instagram, “përndryshe do të gjenden njerëz që ta bëjnë Venediktovin ta paguajë”.
Kërcënime të tilla nuk janë aspak të reja për Venediktovin. Në vitin 2012, vetë Putini ia kundërvu redaktorit gjatë një darke zyrtare, duke e akuzuar se, “lëshonte diarre kundër tij nga mëngjesi deri në darkë”, nëpërmjet programeve të tij radiofonike. Edhe pse ai pretendon se është sqaruar më pas me Putinin për tensionet ndërmjet tyre, Venediktovi filloi të shoqërohej nga badigardë, të cilët i kishte punësuar pas një sërë kërcënimesh nga aktivistë pro-Kremlinit, kërcënime që kishin frikësuar edhe familjen e tij.
“Ata ishin thjeshtë huliganë”, thotë ai nga zyra e radiostacionit, pasi dukej i zbehtë nga lodhja pas arratisjes së tij drejt Izraelit. “Tani po shohim diçka krejt të ndryshme”. Njerëzit që vranë Nemtsovin, thotë ai, duket se kanë punuar me një listë të “armiqve të popullit”, të njerëzve që duhen eliminuar. Përveç tij dhe Nemtsovit, ai thotë se Putini ka përfshirë në listë edhe armikun e tij politik, Mikhail Khodorkovsky, manjatin e naftës, i cili është burgosur për 10 vite derisa u lirua në vitin 2013 dhe kërkoi azil në Zvicër.
Megjithatë, Venediktovi refuzon të besojë që Putini ka urdhëruar drejtpërdrejt nisjen e një lloj fushate për të terrorizuar kritikët e tij. “Kjo nuk është një porosi e Carit”, thotë ai. “Për Putinin nuk është aspak e vështirë të mbyllë radion time, është tepër e thjeshtë për të. Kush jam unë për Putinin? Kush është Nemtsovi?”
Në fakt, asnjëri prej tyre nuk përbën asnjë rrezik real për një lider që kontrollon të gjithë mediat ruse dhe ka një mbështetje popullore prej 80 për qind. Megjithatë, që pas pranverës së kaluar, kur Putini i tha zyrtarëve të lartë dhe ligjvënësve se, ekzistonin disa “tradhëtarë të kombit” në mesin e tyre, shumë nga figurat e larta të opozitës janë ndjerë të vëzhguar dhe kërcënuar.
“Nëse Putini vendos të më eleminojë fizikisht, unë nuk do ta kem të lehtë mbijetesën, edhe pse jetoj në Europë”, ka thënë Khodorkovsky për revistën TIME gjatë një interviste. “Në rrethin e tij të ngushtë, ekzistojnë njerëz të gatshëm të përdorin forcën dhe ne kemi parë se si kryhen këto lloj operacionesh”.
Edhe pse në klasën politike të Moskës ka shpërthyer një atmosferë e vërtetë paranoje, bindja e përgjithshme e analistëve dhe disidentëve është se fraksione të ndryshme të rrethit të ngushtë të Putinit kanë hyrë në luftë me njëri-tjetrin, duke konkuruar kundër tyre për të treguar se kush është më besniku dhe më efiçenti në përmbushjen e instruksioneve të presidentit në lidhje me “tradhëtarët e kombit”.
Një fazë më e hershme e kësaj lufte u bë e qartë nga drafti i legjislacionit të paraqitur vitin e kaluar, kur ligjbërësit konkuronin me njëri-tjetrin për të bërë kufizime sa më të egra kundrej medias, internetiti dhe të drejtës së qytetarëve për të organizuar protesta dhe për të financuar aktivizmin social. Por tani, Venediktovi thotë se disa degë të Forcave të Sigurisë së Rusisë kanë filluar të konkurojnë hapur për të fituar vëmendjen e Putinit. Rezultati është se shteti ka humbur monopolin e dikurshëm për ushtrimin e dhunës, gjë që është shumë e rrezikshme në mbarëvajtjen e vendit.
Atmosfera e përgjithshme në Moskë, e mbushur me frikë dhe ankth, është përkeqësuar së tepërmi gjatë javës së fundit që Putini nuk ka dalë në skenë. “Atmosfera në vend aktualisht është shumë e rrezikshme dhe kërcënuese”, thotë Nikolai Svanidze, një anëtar i Këshillit të Kremlinit. “Është një atmosferë që po nxit urrejtje dhe dhunë,” thotë ai. Si kundërpërgjigje, këshilli ka vendosur të mbajë një mbledhje në fund të muajit për t’i dhënë Kremlinit ide se si mund të zbuten tensionet dhe të gjithë shpresojnë që Putini të marrë pjesë dhe mbi të gjitha t’i marrë në konsideratë sugjerimet. Por, Venediktovi nuk është i sigurt, nëse duhet të presë se sa të ndodhë kjo. “Më duket vetja si peng këtu”, thotë ai teksa qëndron në zyrën e tij. Ndoshta, thotë ai, do të ishte mirë të ndiqnim të gjithë shembullin e Putinit dhe të zhdukeshim për pak kohë, ndoshta jashtë vendit përsëri. “Ndoshta do të bëj disa pushime të gjata derisa gjërat të qetësohen këtu”, thotë Venediktov.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn