als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Gjatė kėsaj jave definitvisht partitė politike hapėn listat e kandidatėve konkurues pėr vėndin e deputetit tė Kosovės. Ishte vėrtetė njė rrėmujė nė selitė e partive politike, shėnoheshin emrat pastaj shlyheshin. Ishte njė vrapim marramendės pėr tu futur nė listat partiake, ishte njė etje e madhe pėr pak pushtet.
Ndoshta pėr tė huajin qė nuk njeh rrjedhat nė Kosovė kjo do tė ishte diēka e pazakontė, por pėr vendasit ky ėshtė ēelėsi i mirėqenies pėr katėr vitet e ardhshme (jo i pėrgjgjėsisė), kėshtu kandidatėt sigurojnė sė pari rrogat pastaj privilegjet tjera afėrsie gjatė hapjes sė tendereve nė tardhmen.
Trumbetimet e mėhershme pėr pavarėsinė e menjėhershme e profka tė tjera tashmė janė zbehur. Tash qytetarit i ofrohet diēka qė nuk kanė pritur, tė preferuarit e tyre nuk do tė punojnė pėr njė grup pėr njė kompani, por do tė ndėrrojnė qytetin, thuase nuk ishin vet pjestarė tė grupeve tė tilla tė interesit.
Por lirisht mund tė thuhet se nė krahasim me kandidatėt qytetarėt votues janė paksa tė ligjė, ata janė vetėm njė mekanizėm votues, pėrfshirė edhe organizatat civile, ngase gjendjen nė Kosovė nuk mund ta ndėrrojė vetėm lideri, por edhe qytetari qė duhet tė participojė nė zgjedhjen e probleve qė atė e preokupojnė.
Dhe si tė heshtet fakti dhe tė mos gjykohen gjithė ata qytetarė qė kanė ditur se ēkrime tė mėdha ndodhin nė afėrsi tė tyre dhe nuk janė tubuar tė njoftojnė sė paku policinė gjatė djegies sė njė tė miture, edhe ata janė bashkėpjesėmarrės tė krimit, edhe ata nuk lirohen nga pafajėsia e dėshmitarit.
Ėshtė plotėsisht e pakuptimtė dhe e pazakontė sa ėshtė policia larg detyrės, ata thuajse nuk kanė kontakte tė drejtpėrdrejta me qytetarė, shumė prej tyre shihen edhe nė shoqėrimin e njerėzve problematik, shumėēka duhet tė ndėrrojė nė Kosovė, duhet tė ndėrrojė edhe ēasja e qytetarit ndaj institucioneve dhe policisė.
Nuk harrohet dot fakti se policia serbe funkciononte pėrmes informatorėve, tė cilėt spiunonin tė afėrmit e tyre, vetėm pėr njė buzėqėshje apo pėrkdhelje tė policit serb, e tash si u ka hyrė frika nė palcė aq shumė, ndoshta edhe frikohen nga mundėsia e zbulimit tė identitetit tė tyre, por a nuk kanė mundur edhe tė bėjnė thirrje anonime pėr tė spjeguar se realisht ēfarė ngjet nė afėrsinė e tyre. Shumė nga gjykatėsit nuk frikoheshin kur dėnonin bashkėqytetarėt me dėnime drakonike shumėvjeēare, edhepse tė pafajshėm, dėnoheshin idealistėt, me vendime politike, e si frikėsohen sot po tė njėjtit gjykatės kur duhet tė dėnohen krimienlėt. Sa shumė ėshtė venitur kujtesa historike. Ata duhet tė ushtrojnė profesionet e tyre por jo nė emėr tė popullit (ata kanė humbur kredibilitetin profesional tė gjykatėsit, nė emėr tė vendimeve politike komuniste tė popullit socialist atėherė, nė emėr tė pluripartizmit dhe tė demokracisė tash...?).
Ėshte njė e vėrtetė e madhe shumė mė mirė ka funkcionuar shoqėria shqiptare para 50 vitesh se tash, bile atėherė ka pasur njerėz autoritativ tė moralshėm qė kanė zgjidhur raste shumė tė komplikuara ndėrnjerėzore, e sot shoqėria shqiptare ėshtė nė krizė tė madhe edhe morale, nuk i han palla kujt pėr fqiun, atė qė kanė mė tė afėrtin, dhe tė gjitha problemet mė heret zgjidheshin me kuvend, me fjalė dhe llafe burrash, ishte kohė kur veprat e liga i dėnonte edhe fisi, e tash qu bė? Jemi shoqėri moderne, kemi ligjet, dhe nė fakt ka shumė defekte, ngase tė autoritetėshmit, ligji dhe institucionet qė thirren nė emėr tė popullit dėshtuan, por faji nuk ėshtė vetėm i tyre, fajin dhe pėrgjegjėsinė e bart edhe votuesi.
Eshte e vėrtetė qė qytetari e njef procedurėn e votimit, ngase ka votuar edhe nė kohėn para-brioniane, past-brioniane, ka votuar pėr strukturat udhėheqėse tė socializmit vetėqeverisės, ka votuar para dhe gjatė periudhės kur Millosheviqi zgjidhej nė pushtet (ata nuk votuan pėr te, por morėn pjesė nė votm, ngase nė listė kandidatėsh ishin edhe shqiptarėt pėrfaqėsues, ishte pra kohė e monizmit, si e quajnė ata).
Shqiptarėt votuan pėr pėrfaqėsuesit e vet edhe nė zgjedhjet private (e them private meqė asnjėherė nuk u materializua vota e popullit dhe nuk u realizuan premtimet ndaj tyre), dhe qysh atėherė u promovua shumėpartizmi nė kushte okupimi, qė dėmtojė keqas bėrthamėn e rrezistencės kundėr kolonializmit serb, dhe kėshtu shqiptarėt u edukuan tė votojnė dhe kėshtu kuptuan se kanė zgjedhur problemin nacional, duke promovuar pėrfaqėsuesit e vet demokratik, qė nuk bėzanin nga kamxhiku kolonialist.
Jo, tash ėshtė kohė tjetėr, kohė kur individualizmi vie nė pah. Po mirė, tė dashur qytetarė qė flisni shqip, a ėshtė dashur qė pėr njė top loje tė shuhen dy jetėra nė Kolovicė, kjo sigurisht nuk ka tė bėjė gjė me demokracinė, po Kaltrina qė u dogj nga bashkėqytetari, ku ishin fqinjtė, qytetarėt, apo bėheshin gati pėr tiu ambientuar rregullave tė reja tė demokracisė me lista tė hapura. E pėsoi edhe polici i ndershėm shqiptar, dhe investigimet u ngushtuan, pse nuk bėhet investigimi edhe nė strukturat qė janė votuar, bile pėr asgjė tjetėr tė largohen nga listat zgjedhore tė gjithė ata qė kanė qenė shoqėrues tė njerėzve me biografi tė dyshimtė kriminale, se i zgjedhuri duhet tė jet i moralshmėm, shumė i moralshėm, se ai pėrafaqėson institucionet e popullit, dhe nėse kalon vetėm pėr hir tė preferencave partiake, atėherė dėshton ai qė e dha votėn, se me bekimin e tij sistemi po korruptohet, dhe tė gjithė po mashtrohemi.
Secili kandidat pėrveē tė tjerave ka biografinė e punės, dhe atė famljare, dhe si mund tė zgjidhen njerėzit nė pozita shumė tė rėndėsishme nacionale nėse kanė dėshtuar deri dje dhe sot, disa nga ata edhe bashkėpunėtorė tė regjimit (nuk e them qė tė dėnohen teknikisht, por jo tė rigėzojnė privilegjet e tė zgjedhurit, ata mund punojnė lirisht nė profesionet e tyre). Sa lehtė depėrtohet nė hierarkinė e pushtetit. Kjo nuk ndodhė nė asnjė vend serioz me demokraci stabile shumėvjeēare. Unė nuk dua tė kuptoj komoditetin e zgjedhėsit, me shumė kundėrthėnie, si erdhėm nė kėtė kohė, u bėnė shumė sakrifica, shumė jetėra tė humbura, duke u ripėsėritur historia, nė prag tė shekullit XIX, Lidhja e Prizrenit si organizatė patriotike atdhetarė, tash UĒK-ja, si lėvizje politike-ushtarake e rrezistencės nė fillim tė shekullit XXI, dhe ėshtė plotėsisht e pakuptueshme tė jemi pa kujtesė historike.
Eshtė pėr brengosje qė disa nga ata qė e kishin tė veshur uniformėn e pastėr tė ushtarit, e pėrlyen atė pėr pėrfitime materiale, pėrgjegjėsia ėshtė e shumfisht meqė kėshtu, disa, njollosėn tė arriturat kolosale tė bashkėluftarėve.
Vendin nė Parlament duhet ta kenė tė viktimizuarit, jo ata qė pėrfituan nga tragjedia e luftės, duhet ta kenė bashkėfamiliarėt e atyre qė ia dhanė Kosovės jetėrat. Nė Parlament duhet tė jenė Jasharėt, krushasit (Krusha e madhe dhe e Vogėl), Berishėt e Therandės, duhet tė jenė reēakasit, duhet tė jenė edhe shumė bashkėfamiliarė tė tjerė, patriotė tė devotshėm, si simbole tė kujtesės historike dhe jo tė preferencave partiake.
Agim Vuniqi: Njė formė e re e votimeve
Pretendimet e mėhershme e Grupit tė ashtuquajtur Grupi i Unitetit se pavarėsisa ėshtė e gatshme, ėshtė edhe njė sprovė shumė e dėmshme e kapitullimit tė tyre politik.
Ata me kokėfortėsi vazhduan avazin e vjetėr, qė nga takimet e Vjenės, por edhe mė vonė, duke bėrė tregti me tė ardhmen e Kosovės. Ata nė fakt ishin vetėm njė grup qė harxhon parat e buxhetit tė Kosovės, duke rrezatuar me vlerat e shprehjes sė dėshirave. Ēuditėrisht ata pa asnjė fije pėrgjegjėsie vazhdimisht mashtrojnė qytetarėt, por edhe kuvendarėt e instaluar partiakė, qė janė bėrė zejtarė tė pėrkryerė tė ngritjes sė dy gishtrinjėve.
Qė nga fillimi ishte shumė i paqartė, instituconalisht, domethėnja e kėtij grupi qė shprehė unitetin partiak, jo atė institucional. Kjo zatėn pėrmbyllė edhe kaptinėn e deinstitucionalizimit me vetė faktin se ata, as sipas Kornizės Kushtetuese, as sipas procedurės pėr emėrim, nuk janė gjė tjetėr veē njė kombinim i panevojshėm joinstitucinal, prishje e rendit tė njė vendi qė pretendon tė organizohet nė tė ardhmen si shtet.
Nuk ka ngjarė nė asnjė vend tė botės ky rreshtim i pozitės-opozitės, dhe ėshtė degradim i plotė i institucionalizimit nė Kosovė. Nėse votuesit patėn shprehur preferencat gjatė zgjedhjeve duke votuar pėr pėrfaqėsuesit e tyre, pse atėhėrė nuk u votua edhe ky hibrid mbinstitucional, qė mė tepėr ka elemente tė dekompozimit institucional, shumė i ngjashėm me tribalizimin, apo kjo do tė ripėrsėritet edhe me zgjedhjet e ardhėshme-asgjė nuk ka ndryshuar nė pjesėn e epėrme tė listave tė njėjtit njerėz, tė njėjtit dėshtakė.
Pavarėsia veē qė s ka ardhur se tė tjerat vijnė nė radhė, do tė jetojmė nė vend dėshirash, vetėm kėrko diēka dhe e ke tė servuar, bile kėnaqėsitė janė nė rritje, pėrditė premtime tė parreshtura, pėrshėndetje dhe urime nga kandidatėt qė garojnė pėr pushtet. Po lexoj gati ēdo ditė kandidatėt pėr prefekt tė Prishtinės dhe nuk mė ngjallin ndonjė emocion, ngase shumė mė heret kam ndjerė fjalė tė mėdha dhe premtime nė vazhdimėsi, pėrpara pėr pavarėsi tash pėr qytet metropol, dhe ndryshime marramendėse, me ēka? Bie fylli qiftelia natėn deri vonė, bile po mė vejnė nė mendime e nė dilemė: se shqiptarėt nuk janė tė sinqertė dhe nuk dijnė ēfarė flasin, apo aq shumė ua ka mpirė mentė pushteti dhe flasin dokrra. Pėr kuriozitet asnjėherė nuk u dėgjua asnjė fjalė e shprehjes sė paknaqėsisė pėr rrjedhat e deritanishme tė bisedimeve tė dėshtuara, nuk u dha asnjė vėrejtje nė propozimin e ndėrkombėtarėve pėr dėmet qė do tė pasojnė nė tė ardhmen pėr qytetarėt e Kosovės. Deri mė sot politika zyrtare e Prishtinės dhe diletantėt politikė ishin vetėm zėdhėnės tė zbehtė tė projektit ndėrkombėtarė, bile paten filluar edhe kalkulimet kaliguliane pėr emėrimin e ambasadorėve.
Sado qė tė jesh liberal, por edhe dhe pėrkrahės i konstitucionalizmit, me dėshirė patriotike pėr tė pėrkrahur kėtė qeveri, vėshtirė se gjen shqiptar ta ndjej veten krenar qė jeton nė Kosovė, sidomos nė kėto kushte tė njė mungese tė theksuar tė energjisė elektrike, tė njė jete tejet zhgėnjyese, tė njė mashtrimi tė madh nga klasa politike e tė gjithė krahėve, pa asnjė dallim.
Nuk dallon dot ku fillon njėri krah e ku mbaron tjetri, me kė ėshtė ky apo ai deputet, kė pėrfaqeson, janė pėr interesa tė veta, tė partisė qė kryeson apo interesa tė kamufluara me nje "ēarqaf demokratik". Fiskultura apo kthesat qė do tė bėjnė pretenduesit e ardhshėm duke u zgėrdhirė mu para fytyrės sė elektoratit, tė shtyjnė tė mendosh a janė vėrtetė nė mend apo janė tė halucinuar, ngase nė tė gjitha rastet bien ndesh me interesat e atij elektorati qė i ka votuar. Mė heret bėrtitnin plotė gėrmazė pėr njė "elektorat para tė cilit betoheshin natė e dite se e pėrfaqėsojnė", por nė tė vėrtetė e kanė tradhėtuar; nuk u bėjnė pėrshtypje dhe i kalojnė si pa gjė tė keq nė tjetrin.
Fatkeqėsisht vendi shkon nė fundosje, ku krimelėt dhe uzurpatorėt pėr ēdo ditė ia ngushtojnė hapėsirėn demokratike (term shumė i pėrfolur dhe degraduar skajshmėrisht) tė ardhmes sė vendit dhe tė qytetarėve. Aq shumė lėndė tė pazgjedhura pronėsore janė grumbulluar nė gjykata dhe aq shumė punė tė pabėra nė ekzekutim nga policia, saqė ėshtė krijuar bindja se nė Kosovė nuk ka ligj, dhe ėshtė njė anarki e plotė institucionale, dhe dita mė ditė Kosova po sharron nė ujėrat e krimit.
Edhe sa kohė do tė duhet qė kėtė ta kuptojnė qeveritarėt, se krimi i organizuar ėshtė gangrenė e pavarėsisė sė Kosovės. Thjesht jeta nė Kosovė ėshtė bėrė e pamundur, kėtė pėr ēdo ditė e kuptojnė ata qytetarė qė detyrimisht paraqiten para sporteleve tė gjykatave dhe tė policisė, pėr tė kėrkuar drejtėsi. Athua si duhet tė emėrohet kjo pavarėsi, me shumė begati pėr drejtuesit e institucioneve nė tė gjitha nivelet, ku krimi dhe hajnia shpėrblehet, ndėrsa drejtėsia pėrdhoset skajsmėrisht. Sigurisht qė qytetarėt e shumėvuajtur tė Kosovės kėtė nuk e kanė merituar, por as nuk kanė besuar asnjėherė qė janė tė detyruar tė jetojnė nė oazėn e krimit dhe tė papėrgjegjėsisė institucionale.
Si nuk u gjet ndonjė deputet i ketyre "kthesave demokratike" tė shkojė tek elektorati qė i ka votuar dhe ta kėrkojė mendimin pėr qėndrimin qė duhet mbajtur nė situata tė caktuara nė Kuvend, duke thėnė troē: -"une jam kėtu tė mbrojė interesat e qytetarėve". Pra, kemi tė bėjmė me politikanė tė papėrgjeshėm, mashtrues e gėnjeshtarė, qė shumė, shumė, pėrfaqėsojnė vetėm interesat e ngushta tė njė grupi interesash, se nė Kosovė nuk ka parti politike, ngase asnjėra nga to nuk ofrojė ndonjė program politik pėr ndryshime, bile as qė u morėn me shifra, vetėm intervista dhe fjalė, e ēfarė tė thuhet kur aq shpejt u pėrgatitėn listat pėr zgjedhje, u rirreshtuan tė njėjtit ministra, pa fije morali politik. Sillni nė kujtesė qėndrimet e ditėve tė fundit tė atyre qė qeverisin dhe tė atyre qė gjoja bėjnė opozitė.
Kandidatėt me gojė tė hapur deri nė vesh dhe duke u zgėrdhirė, u kumtojnė qytetarėve, se Prishtinėn do ta bėjnė metropol. Hajde merre vesh, ku e kanė hallin qytetarėt qė ua kėrkon mandatin pėr qeverisje e ku u rreh atyre. Liderėt partizanė kujtojnė sa herė qė tė dalin para kamerave dhe flasin profka, "jo po vjen pavarėsia, jo s'po vjen se ne do e shpallim, jo tash nuk bėn, por mė vonė, jo se jemi nė partneritet dhe partnerėt nuk kanė sugjeruar, dhe tash duhet tė presim partizanėt tanė, deri sa tė japin ndonjė datė pastaj tė shtyhet pėrsėri, e pastaj prap do vazhdojė gjumi pa ditur sa me flejtė e ku flejtė, duke i qetėsuar shqiptaret si foshnjet se "po erdhi pavarėsia, do shtohet energjia elektrike, uji, do rriten rrogat, pensionet etj etj.
Ky ėshtė njė zbulim i madh si tė qetėsohen qytetarėt, mos bėzajė se pastaj pavarėsia na del doresh, mirė de kemi filluar tė kuptojmė se nuk duhet ngutur, deri zbulohet edhe ndonjė projekt tjetėr dhe tė shtrydhen mjetet publike, dhe pėr ju as nuk ka ligj as nuk ka marre, jeni tė paprekshėm.
Kėta pushtetarė mashtrues nuk ndiejnė asnjė pėrgjegjėsi pėr kėtė gjendje katastrofike qė ndodhet Kosova, para ca ditėsh njė minister i spikatur dėnohet pėr falsifikim dokumenti me 300 euro, ai e quan qesharak dėnimin e gjykatės dhe vėrtet ka tė drejtė plotėsisht, faturėn do e paguajė qeveria, e cila edhe ashtu buxheton gjykatat.
Sikur kėta liderė t'u thoshnin zgjedhėsve " na votoni,ne do te bashkėpunojmė edhe me Serbinė per tu pavarėsuar edhe atėherė do tė mbahen nė pushtet " a mendoni se nuk do tė votohen ? Tani qė bashkėbisedojnė (bashkėpunojnė) haptaz e fshehur me tė ("Traktati i miqėsisė dhe bashkėpunimit nė mes tė Kosovės dhe Serbisė"), kanė sy e faqe te dalin para elektoratit tė tyre? Fatura politike qė ata do tė paguajnė, nuk do tė vonojė, por hapat prapa tė Kosovės kush do t'i paguajė?
Sesa janė demokratike dhe serioze zgjedhjet e nėntorit ua bėri me dije kuvendarėve ambasadori Vnend se OSBE dhe KQZ kanė bėrė qė fletėt e votimit mund tė shkarkohen nga web faqja e KQZ-sė, dhe se ato edhe mund tė kopjohen njė formė e re e zgjedhjeve qė vlen pėr tė joshur serbėt, e pse mos tė shkohet edhe me ndonjė plan rezervė zgjedhor, tė votohet pėrmes internetit dhe nėpėr forume lexuesish, por edhe pėrmes messenger-it, dhe sipas tij kėto zgjedhje po mbahen jo pse Kosova nuk ka njė sistem demokratik, por pse mandati i Kuvendit tė Kosovės dhe Kuvendeve Komunale po skadon.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn