als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kulti i prijësitPublikuar 1 year ago në Zëri
Kur dikush do të tërheqë vëmendjen e të tjerëve për diçka që e mendon si shumë të rëndësishme, natyrisht që përpiqet që të folurit për atë çështje t’i japë tone sa më dramatike. Kur qëllon që për diçka të tillë të flitet publikisht, atëherë sigurisht se gazetat e sotshme, të prirura që nivelin e adrenalinës të na e mbajnë gjithnjë lart, sigurisht se në tituj do të përpiqen të nxjerrin pjesën më sensacionale të asaj ligjërate. Të bëra bashkë, këto dy elemente përbëjnë përzierjen e mjaftueshme që ndonjë deklaratë e këtij lloji të fitojë forcën shpërthyese të një koktej mollotovi.
Pak a shumë kështu ngjau me një artikull të Fatos Lubonjës, të botuar në shtypin gjerman, në të cilin ai flet për nacionalizimin shqiptar dhe “shizofreninë e tij” të glorifikimit të prijësve dhe, ndër ta edhe të Ramush Haradinajt, i cili, sipas Lubonjës, vazhdon ende të jetë një kriminel luftë, ndonëse ai është kthyer nga Haga me aktgjykim lirues.
Natyrisht, shpërthimin e shkaktoi përmendja e komandantit të dikurshëm kosovar, e tash udhëheqësit karizmatik të një partie politike, i cili, edhe pse nuk do të ketë drojë se gjykata e Hagës do ta kërkojë prapa, duhet të kujdeset shumë për reputacionin e tij para zgjedhjeve lokale, tashmë të shpallura.Lubonja, ndërkaq, numërohet ndër ata pak njerëz, madje fare pak, andej e këndej kufirit, mendimi i të cilit ka peshë dhe duhet të dëgjohet me vëmendje.
Intelektual i tipit sartrian, i angazhuar, integriteti i lartë i tij shquhet nga përkushtimi që realitetin të mos e shohë me dioptritë partiake të asnjërit krah – gjë që, për fat të keq, u ndodh shumicës së intelektualëve shqiptarë, - por, më aq sa mundet, me të vërtetat e shkencës dhe me gjykimin e tij racional. T’i vësh atij çfarëdo etikete për ta shpallur si antikombëtar apo moralisht të dyshimtë, gjë që mund të ndodhë shumë shpejt, do të thotë të përpiqesh t’ia mbyllësh gojën një zëri kritik, i cili shoqërive shqiptare u nevojitet shumë.
Natyrisht, si çdo njeri, edhe Lubonja mund të gabojë, por mund të jemi të sigurt se meskiniteti nuk është shkak i gabimeve të tij. Mund të jetë e diskutueshme se a ishte Ramush Haradinaj shembulli më i gjetur për ilustrim, por kjo kurrsesi nuk do të duhej të vërë nën hije temën e madhe që ka hapur Lubonja – pse shqiptarët glorifikojnë personazhe me vlera të dyshimta, situatë nga e cila shtypi megjithatë krijoi një sintagmë sensacionale – komb shizofrenikësh. Në citatin në vijim nga artikulli i Lubonjës, tek e shpjegon këtë, vështirë është të mos e njohësh shoqërinë shqiptare, andej e këtej kufirit:
"Kjo hipokrizi kaq kurajoze mund të shpjegohet me faktin se ky qëndrim ka të bëjë me mbisundimin e ideologjisë nacionaliste me të cilën vazhdojnë të punojnë në Shqipëri dhe Kosovë sistematikisht elitat politike dhe kulturore për t'u shpëlarë trurin njerëzve. Ashtu si në kohën e komunizmit, shqiptarët vazhdojnë të ushqehen me idenë se ata janë asgjë, si qenie individuale, përpara interesave të kombit, se ata duhet të sakrifikojnë veten për atdheun dhe të mbyllin sytë ndaj çdo krimi të kryer në emër të tij. Në sajë të kësaj shpëlarjeje trush ata vazhdojnë të jetojnë në mënyrë skizofrenike midis glorifikimit të heronjve të lavdishëm që sakrifikojnë veten për kombin dhe mjerimit të maskarenjve që i vjedhin, madje edhe i vrasin ata - gjithë duke qenë po ata heronj të glorifikuar", shkruan Lubonja.
Megjithatë, në vend të “skizofrenisë”, mbase më frytdhënës do të ishte debati mbi shoqërinë autoritare shqiptare, mbi mentalitetin e vartësit dhe, si pasojë, kultin e prijësit, nocione këto të shqyrtuara hollësisht ndër sociologë e psikologë të shekullit njëzet, pas të zezave të mëdha të këtij shekulli – nacizmit dhe socializmit të tipit moskovit. Do të shihnim pastaj edhe se si e pse partitë tona politike e shfrytëzojnë këtë mentalitet dhe përpiqen ta kultivojnë kultin e prijësit, në mënyrë që pasuesit e tyre, në vend se t’i shohin me sy kritikë, t’i ndjekin verbërisht udhëheqësit e tyre.
Do të kuptonim, po ashtu, pse shoqëritë shqiptare, në vend që si shoqëritë moderne të kërkojnë institucione të forta, ato kërkojnë udhëheqës të fortë. Apo, pse tek ne ende ka vlerë thënia “lidhe atin ku të thotë zotnia”, në vend se pushtetet të jenë të ndara në ekzekutiv, ligjvënës dhe gjyqësor – si shoqëritë komplekse bashkëkohore.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn