als_Latn dik_Latn sag_Latn
Dioksidi i azotit
Dioksidi i azotit në nivele të larte NO2 shkakton inflamacion të rrugëve të frymëmarrjes. Te njerëzit me shenja azmatike ekspozimi ndaj tij sjell efekte reversibel në funksionin e mushkërive, dhe mendohet se shkakton reagim të ekzagjeruar ndaj alergenteve, ajrit të ftohtë dhe aktivitetit fizik. Ekspozimi ndaj tij i vendos fëmijët nën rrezik të rritur për sëmundje të frymëmarrjes (OBSH, 2000). Dioksidi i azotit përdoret si shënues për një ‘koktejl ndotësish që lidhen me djegien’ (OBSH, 2005). Ndersa efektet shëndetësore të përmendur më lart janë të lidhur specifikisht me Dioksidin e azotit, nivelet e larta të NO2 mund të tregojnë nivele të lartë të ndotësve të tjerë që kontribuojnë në efekte shtesë të dëmshëm mbi shëndetin.
Ozoni
Ozoni është një gaz ndotës sekondar që krijohet si rezultat i reaksioneve kimike ndërmjet ndotësish te ndryshëm të tjerë të ajrit; kryesisht të NOx dhe komponimeve organik flurore (VOC), të inicuar prej dritës së fortë të diellit. Efektet e ekspozimit afat shkurtër përfshijnë simptoma respiratore, si kollë (OBSH, 2000) dhe irritim të syve dhe hundeë. Ekspozimet më të gjata reduktojnë funksionin e mushkërive dhe rrisin incidencën e simptomave respiratore, të pranimeve spitalore për efekte respiratore dhe të vdekshmërisë.
Ndotja nga grimcat përbëhet prej një varieteti komponimesh dhe definohet prej diametrit aerodinamik , një indikator i vendit ku do depozitohen grimcat në traktin respirator. Grimcat identifikohen ose si PM10 (grimca me diametër aerodinamik më të vogël se 10 um) ose si PM2.5 (grimca me diametër aerodinamik më të vogel se 2.5 um) (ËHO – Factsheet, Air Quality and Health, 2008). Ekspozimet si afat- shkurtëra edhe afat- gjata kanë treguar se shkaktojnë sëmundje të frymëmarrjes dhe të zemrës, efekte të tjerë të dëmshëm shendetësore dhe vdekje (OBSH, 2007). Ekspozimet afat gjata kontribuojnë në rrezikun e kancerit të mushkërive (OBSH, 2008).Sipas OBSH, për grimcat ‘nuk është e mundur të dallohet një përqendrim kufi nën të cilin nuk ka efekte mbi shëndetin e tërë popullatës.’
als_Latn als_Latn tso_Latn als_Latn als_Latn