als_Latn lit_Latn uzn_Latn
"Kėto punė po i shkruaj kėtu, o vėlla shqiptar, jo me ndonjė qėllim tė keq, por pse po ma ka ėnda me e mbėshtetė nė to vjetėrsinė e kombit tonė. Le ta marrė vesh bota se hyjnitė, mėnyrat dhe sjelljet e besimtarėve, si grekėt dhe latinėt e vjetėr, i patėn prej etėrve tanė, Pellazgėve".
At Shtjefėn Gjeēovi
Tė kjofshim falė Kosova Nanė,
Burra trima shumė ke dhanė
Ē'ashtė ky burrė musteqezi,
Plot me lavd dhe krenari.
Plot me lavd e krenari,
nderoi veten e kėtė Shqiptari.
Kapėrcen gryka dhe male,
Tuej shpėrnda plot abetare.
Gjuhėn shqipe pėr me mėsue
Kur Turqia e pat ndalue.
Me u lanė breznive vepra
me i harrue kurrė sa tė jetė jeta.
Ky ashtė biri i kėtij trolli,
I thonė pėr emėn Shtjefėn Gjeēovi.
Kėshtu i kėndojnė rapsodėt e Kosovės At Shtjefėn Gjeēovit, fratit tė maleve, i cili u vra nė pritė e nė tradhėti nga shovinistėt serbė nė Zym tė Hasit mė 1929. Meshtari dhe atdhetari i njohur nga Kosova, i cili gjithė jetėn e vet punoi pėr "Atme dhe Fe", pėr nga aktiviteti i tij patriotik, ai radhitet me veprimtarėt mė tė dalluar tė lirisė tė periudhės sė Rilindjes Shqiptare dhe qėndron krah pėr krah me burrat mė tė dalluar tė Kosovės dhe tė Shqiptarizmit, si Azem Bejta, Isa Boletini, Hasan Prishtina e tjerė. At Shtjefėn Gjeēovi u vra nga dora mizore e terrorizmit serb, pėr veprimtarinė e tij si meshtar dhe si patriot shqiptar. Ai ishte njė mishėruesi pashoq i atdhetarizmit dhe i fesė. Dashurinė e tij pėr tė dyja i pėrdori pėr tė mirėn e tė gjithė shqiptarėve kudo dhe nė shumė fushė pėrfshirė gjuhėn dhe kulturėn, traditėn dhe arkeologjinė. Pėrveē kėsaj nuk mungoi pėrkrahja e tij as pėr kryengritjen e malėsorve kundėr pushtetit otoman mė 1911, e deri tek mbėshtetja e tij pėr kryengritsit vlonjatė kundėr Italianėve nė vitin 1920.
Javėn qė kaloi, Zėri i Amerikės transmetoi njė kronikė nga korrespondenti Pėllumb Sulo nė Shkodėr, ku permes njė konference shkencore -- tė organizuar nga Provinca Franēeskane Shqiptare dhe bibiloteka Marin Barleti -- u pėrkujtua jeta dhe vepra e At Shtjefėn Gjeēovit, me rastin 140-vjetori tė lindjes sė tij. Konferenca, ku sipas kronikės sė VOA-s, morėn pjesė njė numėr studiesish, pasqyroi veprimtarinė tij patriotike, qė ai ka dhėnė me kontributet e mėdha nė fushėn arkeologjike, tė albanologjisė dhe tė etnografisė shqiptare, ndėrkohė qė me laps e fletore nė dorė, siē thotė edhe kėnga popullore kushtuar atij, At Gjeēovi dokumentoi si rrallė kush tjetėr, tė kaluarėn etnografike dhe arkeologjike tė kombit shqiptar. Edhe konferenca e Shkodrės e titulluar , "At Shtjefėn Gjeēovi - Thesar nė Hulumtim", kishte pėr qėllim sipas Zėrit tė Amerikės qė citon At Viktor Demaj -- pėr tė venė nė dukje jo vetėm veprimtarinė e ndritur tė At Gjeēovit si njė fanēeskan shqiptar i dalluar, por edhe pėr tė theksuar edhe kontributin e tij tė madh nė fushėn e kulturės sė kombit shqiptar. Ndėrsa profesori i Universitetit Luigj Gurakuqi nė Shkodėr Tomorr Osmani, sipas Zėrit tė Amerikės, pohoi gjatė konferencės, se kontributi i Gjeēovit nė kulturėn kombėtare ėshtė i gjėrė dhe pėrfshinė shumė fusha.
Ndėr kėto fusha tė shumėta tė veprimtarisė sė tij kulturore dhe kombėtare, natyrisht pėrfshihet mbledhja e gojėdhėnave nga vende tė ndryshme tė Shqipėrisė, qė mė nė fund pėrfunduan nė botimin e veprės monumentale historike, "Kanuni i Lek Dukagjinit", vepėr kjo pėr tė cilėn Shtjefėn Gjeēovi siguroi njohjen e kombit por pėr vlerat historiko-juridike tė Kanunit, ai fitoi edhe famė botėtore nė qarqet shkencore europiane. Pėrveē Kanunit, Gjeēovi ka lėnė pas edhe studime tė tjera me rėndėsi siē ėshtė "Trashigime Thrako-Iliriane" dhe "Agimi i Gjytetnisė" botuar mė 1910, vepėr kjo qė bėnte pjesė nė pėrpjekjet e panumrėta tė At Gjeēovit pėr tė pėrhapur gjuhėn shqipe bazuar nė traditat dhe nė folklorin e pashterrshėm tė kombit shqiptar, anė e mbanė trojeve autoktone ku jetojnė shqiptarėt. At Gjeēovi ėshtė autor edhe i njė numėri veprash tė tjera me karakter kombėtar dhe fetar dhe ėshtė cilėsuar edhe si pėrkthyes nga gjuhė tė huaja. Ishte bashkpuntor i ngushtė i Revistės sė famėshme "Hylli i Dritės", tė Franēeskanėve nė Shkodėr dhe e tė pėrkohėshmes sė njohur tė asaj kohe, "Albania" e Faik Konicės. Nuk ka dyshim se shumė vepra e dorėshkrime tė tjera tė Gjeēovit mund tė jenė zhdukur pėrgjithmonė, pasi At Zef Pllumi thotė nė kujtimet e tija se regjimi komunist kishte pastruar arkivat e At Shtjefėn Gjeēovit nė Kuvendin e Franēeskanėve nė vitet 1945-46. Thuhet se At Gjeēovi kishte lidhje dhe korrespondencė me njė njė numėr patriotėsh tė kohės sė tij, tė cilėt mė vonė regjimi komunist i Enver Hoxhės i konsidroi si "armiq" dhe si tė tilla ai thesar mund tė jetė zhdukur pėrgjithmonė.
Ndonėse u rrit dhe jetoi nė jė periudhė tė lėvizjes kombėtare shqiptare, historianė dhe akademikė shqiptarė i kanė dhėnė kredi historike At Gjeēovit jo vetėm pėr veprimtarinė e tij nė favor tė pėrhapjes sė arsimit dhe pasurimit tė kulturės shqiptare. Njėri prej tyre, Prof. Dr. Syrja Pupovci, nė parathėnjen e Kanunit tė Lek Dukagjinit botuar nė Prishtinė, thekson rolin e rėndėsishėm qė At Shtjefėn Gjeēovi ka luajtur nė bashkjetesėn fetare, duke shkruar se, Shtjefėn Gjeēovi i kontriboi ruajtjes sė unitetit dhe pėrballimit tė grindjeve fetare, sepse bashkimi ishte parakusht i fitimit tė lirisė kombėtare. Profesor Pupovci shkruante se, Gjeēovi, bashkė me pishtarėt e tjerė tė kulturės, ndihmoi nė ngjalljen dhe ngritjen e vetėdijes kombėtare .ata njėkohsisht hodhėn poshtė tentativat e ideologėve tė huaj reaksionarė, tė cilėt mohonin ekzistimin e historisė, tė gjuhės, tė letėrsisė dhe tė vlerave tė tjera tė popullit shqiptar, madje edhe ekzistimin e kėtij kombi, pohonte Prof. Syrja Pupovci dhe pėrfundon se Shtjefėn Gjeēovi i dha kontribut tė rėndėsishėm kulturės kombėtare dhe shkencės dhe la nė trashėgim vepra qė do tė mbeten edhe nė tė ardhmen gurrė e pashterrur pėr studime.
Nga gjysma e 1920- At Shtjefėn Gjeēovi i vetdijshėm pėr gjėndjen e mjeruar tė bashkatadhetarve tė vet nė Kosovėn ku kishte lindur, kėthehet atje pėr tė vazhduar veprimtarinė e tij atdhetare dhe fetare. Shėrbimi i tij si famullitar nė Zym tė Hasit -- ku ai ishte i vendosur qė shqiptarėt e Kosovės tė mėsonin tė shkruanin dhe tė lexonin nė gjuhėn e tyre amėtare -- nuk shikohej me sy tė mirė nga shovinistėt serb, tė cilėt duke njohur veprimtarinė e dalluar kulturore dhe gjuhėsore tė At Shtjefėn Gjeēovit nė favor tė kombit, e konsideronin atė si njė njė kundėrshtar tė vendosur tė planeve tė Serbisė shoviniste pėr tė pushtuar pėrgjithmonė Kosovėn duke e ēkombėtarizuar Dardaninė e lashtė. Nė zbatimin e planeve tė Serbisė, At Gjeēovi ishte njė simbol i rėndėsishėm i bashkimit kombėtar tė shqiptarėve, i cili duhej zhdukur. Ashtuqė me 14 Tetor, 1929 At Shtjefėn Gjeēovi vritet nė pritė, nė pabesi, jo pėr tu harruar siē kishin nė mend armiqėt e tij dhe tė kombit shqiptar, por pėr tu kujtuar pėr gjithmonė, brez pas brezi, nė historinė e shqitarėve. Aty nė faqet e asaj historie, sė bashku me Isa Boletinin, Bajram Currin, Azem Bejtėn, Hasan Prishtinėn, Ded Gjo Lulin, Papa Kristo Negovanin dhe me kolosat e tjerė nga tė gjitha trojet e kombit shqiptar, si njėri prej atyre patriotėve shqiptarė, qė jo vetėm jetoi dhe punoi por dha edhe jetėn pėr bashkimin kombėtar.
Gjeēovi, sipas Faik Konicės, si njė folės i shqipės nė vijėn mė tė pėrparuar frontale tė trojeve shqiptare, ishte njėri prej stėrnipėrve tė atyre qė me qėndrimin e tyre nė Kohėn e Mesme dhe pastaj, "ndaluan tė mbrapsurit e vijės (sė tė folurit shqip) mė tehu". Andaj, nė kėtė 140-vjetor tė lindjes sė At Shtjefėn Gjeēovit, duke njohur kontributin e tij tė madh nė favor tė bashkimit kombėtar, le tė bashkohemi me Faik Konicėn duke uruar qė "Emėri i kėtķj njeriu tė rrallė do tė vejė duke u-rritur" ndėr ata pasardhės tė cilėt me veprat e tyre do tė realizojnė mė nė fund ėndrrėn e At Gjeēovit dhe tė shumė bashkohėsve tė tij tė cilėt dhanė jetėn pėr kėtė qėllim.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn