als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Krijimtaria letrare dhe artistike shqiptare duhet tė pasurohet vazhdimisht jo vetėm me tema nga e kaluara e largėt, por edhe me tema e pėrmbajtje nga e shkuara e afėrt, me ngjarjet e heroizmat me sakrificat dhe pėrkushtimin e tėrėsishėm atdhetar e njerėzor, tė bijve e bijave mė tė mira tė popullit shqiptar, qė kanė lėnė faqe nderi e pėrjetėsie nė historinė mė tė re tė Shqipėrisė dhe kanė shtruar rrugėn me njė taban tė fortė veprash atdhetare, heroike drejt lirisė sė njėmendtė, drejt faqe bardhėsisė mė tė mirė njerėzore, drejt bashkimit tė atdheut tė shenjtė, Shqipėrisė sonė tė tėrėsishme, qė edhe sot e kėsaj dite vuan me kufij tė mallkuar, qė na ia kanė vėnė tė huajt dhe armiqtė shekullor, sė cilės pjesė tė tėra ia kanė pushtuar.
Janė veprat, janė sakrificat, e atyre bijve e bijave qė vepruan pareshtur, ėshtė gjaku i dėshmorėve dhe heronjve tė Shqipėrisė qė e mbajnė gjallė zjarrin e lirisė dhe bashkimit tė Atdheut, janė themelet mė tė sigurta tė Shqipėrisė sė natyrshme e tė tėrėsishme, prandaj tė shkruajė njeriu pėr kėtė realitet tė dėshmuar, tė frymėzohet njeriu ynė pėr t`i pėrjetėsuar edhe nė letėrsi dhe art tė gjitha kėto, ėshtė jo vetėm njė pėrmbushje e kėrkesave shpirtėrore, njė shfaqje e sė vėrtetės, njė paraqitje emocionale, por edhe njė krenari e njėkohėsisht, ėshtė edhe shėrbim madhor atdhetar, sidomos pėr brezat e rinj, tė cilėve jua lė porosinė mė tė qartė, jua tregon rrugėn mė tė drejtė atdhetare e njerėzore pėr tė vepruar, pėr ta ndihmuar jetėsimin e ribashkimit tė Shqipėrisė dhe mbarėvajtjes sė saj.
Nė kėtė dritė, nė kėtė vėshtrim e shoh edhe veprėn e atdhetarit e veprimtarit tė devotshėm Agim Sylejmani, i cili e ka pėrjetėsuar nė letėrsinė artistike veprimtarin, militantin, ish tė burgosurin e ndėrgjegjes shqiptare e heroin Rexhep Mala. Ai romanin e tij e ka titulluar:Rrugėtimi i njė vigani
Nga lexuesit liridashės e atdhetarė, kjo vepėr jo vetėm ėshtė mirėpritur e pranuar, por edhe ėshtė vlerėsuar si njė nga shėrbimet mė tė ēmuara atdhetare duke dhėnė e pasqyruar realitetin jetėsor e veprimtarinė e heroit Rexhep Mala, njėkohėsisht edhe duke shėrbyer si njė material pėr edukimin e shėndoshė atdhetar tė njerėzve tanė. Dhe e tėra kjo edhe pėrmes gjuhės sė zgjedhur artistike. Pikėrisht, gjuha e zgjedhur artistike e Agim Sylejmanit ėshtė shumė mbresėlėnėse, sė bashku me motivin e fuqishėm atdhetar e njerėzor, duke na pasqyruar jetėn dhe veprėn e kėtij atdhetari tė shquar e kėtij heroi, i cili plumb pėr plumb e flakė pėr flakė me policinė jugosllave e nisi betejėn pėr ēlirimin e Kosovės pėr lirinė e njėmendtė dhe Shqipėrinė e bashkuar, derisa ra heroikisht nė Kodrėn e Trimave nė Prishtinė.
Ai ishte besnik dhe i lidhur pėrjetėsisht me idealet atdhetare, me idealet shoqėrore, e principet e shėndosha nė kuptimin e plotėsisė njerėzore. Besnikėrinė e tyre ai dhe shoku i tij e atdhetari e dėshmori Nuhi Berisha e vunė nė provėn e zjarrit duke mos u dorėzuar, por duke iu pėrgjigjur armikut me armėt qė jehonin atė natė nė Prishtinė pėr t`u bėrė kėshtu shembujt mė tė mirė se si veprohet e luftohet pėr atdheun. Ata ishin shembujt e sakrificės e kėmbėnguljes jo vetėm duke dhėnė kontribut e vepruar nė organizata atdhetare, por edhe duke luftuar dhe falur jetėn atdheut, siē edhe ia falėn dhe kėshtu u bėnė yje tė ndriēuara pėr lirinė e bashkimin e atdheut.
Jehona e krismave tė lirisė atė natė po e ēante mjegullėn e robėrisė jugosllave nė trojet e pushtuara tė Shqipėrisė. Jehonė kjo e cila shpėrfaqi edhe njė forcė e gatishmėri mė tė madhe tė ndėrgjegjes atdhetare tė tė gjithė liridashėsve shqiptarė. Njėkohėsisht ishte edhe njė goditje e fuqishme mbi armiqtė dhe tradhtarėt e vendit, goditje kjo qė do tė pasonte me njė vazhdimėsi veprimtarish atdhetare tė pareshtura, me njė vijimėsi organizimi dhe veprimtarie tė fuqishme atdhetare dhe kėshtu nė altarin e lirisė ranė, mė vonė edhe bijtė e devotshėm tė krahut tė Shqipėrisė sė plagosur Arfrim Zhitia dhe Fahri Fazliu dhe kėshtu duke mos u ndalur vrulli atdhetar nisi luta heroike e Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, nisi lufta e Komandantit Legjendar Adem Jashari e cili bashkė me gjakun e sakrificat e tė gjithė dėshmorėve e heronjve, pra edhe tė Rexhep Malės, por edhe nėpėrmjet veprimtarisė sė gjithanshme atdhetare e revolucionare vulosėn lirinė dhe ēlirimin e Kosovės si njė pjesė e pėrbashkėt e trungut tė Shqipėrisė sė Natyrshme.
E kush mė mirė mund tė shkruajė pėr heronjtė e dėshmorėt, pėr vuajtjet dhe sakrificat pėr veprimtarinė dhe atdhetarizmin, se sa ata tė cilėt me gjakun tyre i kanė larė burgjet serbe e jugosllave, ata tė cilėn nuk janė thyer, nuk janė dhėnė, nuk janė dorėzuar, por kanė qėndruar nė kėmbė, me kurriz tė drejtė, e ballin hapur, me zemrėn plot pėrkushtim atdhetar e humanizėm, siē janė Agim Sylejmani, profesor Ahmet Qeriqi, Kadri Rexha, Lebit Murtishi, e shumė e shumė tė tjerė.
Nė Kosovė dhe nė viset tė tjera shqiptare, qė kanė vuajtur e disa vazhdojnė akoma tė vuajnė nėn pushtime, nuk pati rrethana tė pėrshtatshme pėr krijimtari letrare, ndaj kjo krijimtari pėr lėvizjet pėr organizatat shqiptare, pėr veprimtarinė gjithanshme atdhetare pėr lirinė e ēlirimin e atdheut, pėr bashkimin e tij ka munguar shumė, ndėrsa tani sadopak ka nisur dhe ėshtė nė njė rrugė tė mbarė, sidomos me veprat e simbolit tė rezistencės shqiptare Adem Demaēi, tė profesor Ahmet Qeriqit, Kadri Rexhės, Lebit Murtishit, Agim Sylejmanit e tė tjerėve.
Agim Sylejmani duhet tė inkurajohet, tė pėrkrahet dhe tė nxitet pėr tė shkruar edhe vepra tė tjera dhe shembulli i tij duhet tė ndiqet nga tė tjerė veprimtarė atdhetarė liridashės, sepse ka aq shumė tema aq shumė veprimtari heroike e madhėshtore aq sa imagjinata nuk ka shumė nevojė tė nxitet e tė veprojė, pra temat janė tė gatshme, sepse janė pėrjetuar aq fuqishėm shpirtėrisht sa duhet dhėnė vetėm formėn letrare dhe artistike pėr tė dalė nė dritė romane, tregime, novela dhe krijime tė tjera letrare, siē ka dalė romani Rrugėtimi i njė vigani
Agim Sylejmani, mendoj se ka vepruar shumė mirė, qė nė radhė tė parė ka botuar njė roman pėr heroin Rexhep Mala, sepse romane kemi shumė pak pėr heronjtė e dėshmorėt, pėr veprimtarinė, organizatat e grupimet ilegale e patriotike shqiptare nė pjesėn e robėruar tė Shqipėrisė. Ndėrsa monografi dhe shkrime tė shumta e libra tė tjerė janė botuar mė shumė. Edhe pse Agimi e ka botuar romanin: Rrugėtimi i njė vigani, ai e botoi edhe njė monografi, vepra kėto qė cila i kushtohen pikėrisht heroit Rexhep Mala. Monografia quhet: Rexhep Mala zjarr lufte qė nuk shuhet. Por, megjithėkėtė romani Rrugėtimi i njė vigani ėshtė njė vepėr letrare, roman biografik, me njė gjuhė tė pastėr, tė pasur e tė qartė dhe njėkohėsisht me vete mbart vlerat letrare e artistike. Romani ėshtė botuar nė vitin 2013.
Letėrsia nė pėrgjithėsi e sidomos letėrsia artistike e mirėfilltė e ēdo populli, pėrveēse ėshtė njė nga veprimtaritė mė rėndėsishme kulturore, ėshtė edhe njė pasuri shpirtėrore, ku dalin nė pah vlerat e ndėrthurjeve shoqėrore e pėrshkimeve tė jetės, natyrės dhe begatisė sė pėrgjithshme njerėzore, por edhe e shėmtive, veseve tė kėqija, ēthurjet e shumta, pushtimet, shfrytėzimi i egėr i njeriut mbi njeriun, lufta pėr liri e drejtėsi shoqėrore e kombėtare etj. Dhe kėshtu letėrsia e mirėfilltė pėrveē gjuhės sė zgjedhur artistike, vlerave letrare, mishėrohet me pėrmbajtjet e pėrbėrjet tematike duke e luftuar tė shėmtuarėn, tė keqėn dhe duke ngadhėnjyer e mira dhe drejta e mbara dhe vlerat tė tjera njerėzore e pėrparimtare. Ja pra sa e rėndėsishme ėshtė letėrsia, sa i rėndėsishėm ėshtė botimi i romaneve dhe veprave tė tjera letrare pėr heronjtė e dėshmorėt, pėr humanizmin e pėrgjithshėm njerėzor, pėr aktet madhėshtore tė rėnies sė dėshmorėve dhe heronjve pėr lirinė dhe vlerat e ēmuara atdhetare njerėzore, prandaj nė kėtė vėshtrim Agim Sylejmani ia ka dalė pėr sė mbari e me njė sukses tė madh realizmit tė romanit: Rrugėtimi i njė vigani
Romani nis me njė pėrshkrim tė bukur nė fshatin Hogosht, atė ditė kur qe lindur Rexhep Mala. Autori ka arritur ta portretizoj mirė Mehmetin tė atin e Rexhepit , gėzimin e tij, tė familjes dhe dashamirėve tė tyre, gėzimin e pakufishėm tė Midesė, motrės sė Rexhepit e cila jepte lajmin e gėzuar nė shtėpitė e fshatit, pėr lindjen e tė vėllait. Mehmeti edhe pse ishte gėzuar pamasė pėr lindjen e djalit nė radhė tė parė do qė tė shkojė te shokėt e idealit, te luftėtarėt e lirisė nė shpellė, por Idrizi, kushėriri i tij e ngarkon me njė detyrė tjetėr qė tė shkonte te mėsuesi e t`ia ēonte njė letėr.
Kėtu bėhet fjalė pėr luftėtarėt e NDSh-ės pėr veprimtarėt e organizatave tė tjera atdhetare qė vepruan pėr ēlirimin e viseve shqiptare tė pushtuara dhe bashkimin e tėrėsishėm tė Shqipėrisė.
Agimi ka ditur tė pėrshkruaj bukur jo vetėm ambientin, por e dhe i ka portretizuar bukur njerėzit dhe ka nxjerrė nė pah idealet dhe qėllimet e larta njerėzore, atdhetare, por edhe mikpritjen, dashurinė dhe respektin.
Ai e ka pėrshkruar me njė besnikėri tė vėrtetėn pėr jetėn dhe veprėn madhore tė Rexhep Malės si fėmijė, si ri, si veprimtar, si mėsues, atdhetarizmin e tij tė devotshėm, pėrkushtimin e tij tė pakrahasueshėm. Ngjarjet janė interesante tė rrėmbejnė, lexohen pa vėshtirėsi e me njė frymė, sepse janė tė kombinuara bukur, me tė vėrtetat, pėrjetimet, emocionet, pėrkushtimin dhe gjuhėn e pasur artistike e rrjedhshmėrinė logjike. Kėshtu janė bashkuar kėto tė gjitha duke dhėnė si rezultat botimin e njė romani kaq tė rėndėsishėm e duke nisur kėshtu tė plotėsohet boshllėku i madh nė letėrsinė e sotme shqipe pėr madhėshtinė atdhetare tė heronjve e dėshmorėve, si dhe tė atdhetarėve tė tjerė tė pėrkushtuar.
Agimi ka ditur mirė tė pėrshkruajė, momentin kur Rexhep Mala kishte shkuar nė Republikėn Shqipėrisė. Kėtu ai e pėrshkruan bukur si ambientin, por edhe nxjerrė nė pah pjekurinė e Rexhepit pėrkushtimin e madh atdhetar tė tij, njėkohėsisht edhe tė vėrtetėn se shteti shqiptar ishte pėrkushtuar maksimalisht pėr ēlirimin e viseve shqiptare tė pushtuara nga jugosllavėt.
Ka shumė ngjarje interesante siē pėrshkruhet ajo e takimit tė Rexhepit me njė nga vėllezėrit tanė arbėreshė nė Zvicėr. Vuajtjet dhe qėndresa heroike nė burgjet jugosllave, veprimtaria e tėrėsishme e tij me shokėt dhe familjarėt janė jo vetėm interesante por kanė edhe tė gjithė atė peshėn e rėndėsinė e njė njeriu tė madh e njė heroi i cili bashkė me Nuhi Berishėn ia falėn jetėn atdheut pikėrisht nė natėn 11-12 janarit tė vitit 1984. Ata ia falėn jetėn atdheut qė atdheu tė mos ketė mortje kurrė.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn