als_Latn dik_Latn sag_Latn
Hiperaktiviteti, çrregullimi që pengon fëmijët të mësojnë
Lindja e parakohshme, abuzimi i nënës me alkoolin dhe duhanin, sasia e tepërt e plumbit në organizmin e fëmijës gjatë periudhës së rritjes, dëmtimet dhe aksidentet e ndryshme në natyrë, si dhe shkaqet gjenetike ndikojnë në shfaqjen e çrregullimeve të shëndetit mendor të fëmijëve, kryesisht asaj që njihet ndryshe si hiperaktiviteti. Gjendje kjo që karakterizohet me mungesën e theksuar të përqendrimit dhe vëmendjes, si dhe lëvizshmërisë së tepruar tek fëmijët e moshës shkollore. Këto simptoma shpesh herë neglizhohen, duke mos marrë vëmendjen e duhur jo vetëm nga prindërit, por edhe nga arsimtarët që merren me edukimin e fëmijëve. Ndonëse në vendin tonë nuk ka ende një shifër të saktë në lidhje me numrin e fëmijëve me aftësi të kufizuara që ndjekin arsimin parauniversitar, është vënë re se në shumë kopshte e shkolla krahas mungesës së infrastrukturës së përshtatshme për këtë kategori, edhe vetë mësuesit shpesh janë të papërgatitur për të ndihmuar riintegrimin e plotë të këtyre fëmijëve, rrjedhojë e të cilës janë rezultatet e dobëta në nxënie, si dhe theksim të aftësisë së kufizuar me kalimin e moshës. Përkundrejt kësaj situate, për herë të parë mësuesit edhe prindërit do të kenë në dorë një manual, që do t’i ndihmojë ata se si të punojnë me fëmijët që kanë problem me përqendrimin, vuajnë nga çrregullimet e nxënies, autizmit, apo formave të tjera të aftësisë së kufizuar. Manuali do të shpërndahet në të gjitha shkollat e sistemit parauniversitar në vend, për mësuesit që në klasat e tyre kanë nxënës me aftësi të kufizuar. Konkretisht në këtë manual përfshihen këshilla, praktika e njohuri për të gjithë arsimtarët të cilët hasin probleme gjatë mësimdhënies me nxënësit që kanë aftësi të kufizuar apo që vuajnë nga autizmi. Ndërkohë që në shkollat e vendit do të ketë edhe mësues ndihmës të trajnuar posaçërisht për këta nxënës. Gjatë prezantimit të këtij manuali autoritetet e arsimit kanë kërkuar nga strukturat e pushtetit vendor që pas arsimimit, të mbështesë këtë kategori për punësimin e tyre.
Problemet me përqendrimin e fëmijëve në shkollë
Hiperaktiviteti ka të bëjë me vështirësitë në sjellje dhe në zhvillimin tipik që vihet re në fëmijët e moshës parashkollore dhe shkollore, i cili karakterizohet nga problemet e vëmendjes dhe përqendrimit, si dhe të qenit shumë aktiv. Kjo vështirësi ndërhyn dukshëm në sjelljen e fëmijës dhe në aktivitetin e tij. “Hiperaktiviteti përkufizohet si një lëvizje e tepruar dhe e pakontrolluar, si vështirësi e fëmijës për të reaguar drejt ndaj ngacmimeve të mjedisit, si vështirësi e fëmijës për të bërë ‘filtrimin’ e nevojshëm” për llojet e ndryshme të ngacmimeve, etj. Mjekët thonë se fëmijët që janë hipertaktivë nuk mund t’i ndalosh gjatë aktivitetit të tyre të rrëmbyer, ata e kanë të pamundur të presin, qoftë edhe pak sekonda. Në përgjithësi shfaqin shenja padurimi, nervozohen dhe lëndohen shumë shpejt. Sa më shumë të përballen me ambiente të reja dhe të ndihen të huaj në të, aq me të vështirë e kanë të heqin dorë nga veset kapriçioze”, detajohet në manualin e përgatitur për prindërit dhe mësuesit sa i takon kujdesit që duhet të tregohet ndaj këtyre fëmijëve. Krahas kujdesit maksimal të prindërve, kjo kategori fëmijësh ka nevojë për më shumë vëmendje dhe në shkollë. Ndaj në manualin e përgatitur mësuesve u kërkohet që të tregohen të kujdesshëm dhe të tregojnë vëmendjen e duhur në përshtatjen e këtyre fëmijëve, duke mos u vënë në dukje anët negative, në mënyrë që problemi i tyre të mos shndërrohet në pjesë të karakterit. Në shumë raste kjo kategori fëmijësh etiketohet si grindavecë, kapriçozë, të lëvizshëm, çka ndikon në theksimin e mungesës së vëmendjes dhe përqendrimit të tyre.
Shkaqet që ndikojnë në shfaqjen e hiperaktivitetit
Mungesa e vëmendjes dhe hiperaktiviteti shkaktohet nga dëmtimi i indeve të trurit. Kur mekanizmat elektrokimike që kontrollojnë lëvizjen e trupit ndryshojnë ato që shkaktojnë stimulim të pazakontë të muskujve, çka më pas çon në shfaqjen e krizës së hiperaktivitetit. Ka të bëjë me një defekt evolutiv në fushën e autokontrollit. Këta fëmijë nuk arrijnë të kontrollojnë përgjigjet e tyre ndaj mjedisit. Pjesë e shkaqeve gjenetike të hiperaktivitetit janë abuzimet që e nënës me alkoolin dhe duhanin, lindjet para kohe, si dhe sasia e tepërt e plumbit në organizëm. Çrregullimet mund të vijnë edhe si pasojë e shkaqeve mjedisore. Mjedisi (konteksti social ku fëmija rritet, mjedisi familjar, praktikat e rritjes dhe edukimit të tij, mjedisi social mbi të cilin fëmija ndërton marrëdhëniet me të tjerët) nuk është shkaktar i drejtpërdrejtë i kësaj vështirësie, por e rëndon situatën e fëmijës, dhe mund të quhet faktor kontribuues.
Problemet që shfaqin nxënësit hiperaktivë
Sipas përcaktimeve të detajuara në manual, nxënësit hiperaktivë janë të rriskuar për të braktisur shkollën krahasuar me nxënësit e tjerë, pasi ata kanë arritje jo të mira shkollore. Edhe pse kanë nivel mestar ose më të lartë inteligjence, vështirësia në përqendrim dhe lëvizshmëria e shtuar, i pengon ata të lexojnë apo të dëgjojnë, dhe të japin rezultatin e duhur. Po ashtu edhe marrëdhëniet sociale ndërmjet fëmijës hiperaktiv dhe bashkëmoshatarëve janë tepër të dëmtuara për arsyet e mësipërme, pasi fëmija bëhet tepër i bezdisshëm dhe i padurueshëm. Fëmijët që janë hiperaktivë dhe kanë mungesë përqendrimi të theksuar, janë të lëvizshëm, shpërqendrohen shpejt, nuk mund t’i ndalosh gjatë aktivitetit të tyre të rrëmbyer dhe e kanë të pamundur të presin, qoftë edhe pak sekonda. Shfaqin shenja padurimi, nervozohen dhe lëndohen shumë shpejt. Këta fëmijë e kanë të pamundur të rrinë në një vend dhe të dëgjojnë me qetësi. Ata lëvizin sa majtas-djathtas të shpërqendruar pa asnjë qëllim. Luajnë me duar dhe gishta, kërcasin gishtat, hanë thonjtë, zhgarravisin diku ose godasin me ndonjë mjet për të nxjerrë një zhurmë ritmike. Mundohen në të njëjtën kohë të bëjnë shumë gjëra (kur mësojnë, shikojnë televizor, ose, gjatë mësimit, bëhen pjesë e një diskutimi të bërë në shtëpi). Shenja këto që ndikojnë në largimin e tyre nga shkolla.
Ndikimi i hiperaktivitetit në procesin mësimor
Duke u ndalur tek ndikimet që mund të ketë hiperaktiviteti në procesin e nxënies thuhet se shfaqen në tre drejtime të ndryshme, në formën se si këta fëmijë shkruajnë, se si lexojnë, si dhe aftësinë për t’u përshtatur me matematikën, çka pengon zhvillimin e fëmijës. Duke qene se ata nuk qëndrojnë dot në pozicionin e duhur kur shkruajnë dhe janë nën një stres të vazhdueshëm fizik, për shkak të tensionit muskular, shkrimi i tyre është i çrregullt, i padeshifrueshëm ose lexohet me vështirësi. Gjatë kohës që shkruan, fëmija është i tensionuar dhe ndonjëherë qan për shkak të frustrimit. Ai nuk arrin t’i përfundojnë detyrat me shkrim. Disa fëmijë, për të çlodhur duart, e lënë stilolapsin dhe në këtë mënyrë duket sikur ata shkëputen nga realiteti i klasës. Në situata të tilla mësuesit mund të reagojnë negativisht.
Vështirësitë në lexim
Disa nga karakteristikat që kanë fëmijët hiperaktivë në lexim janë të ngjashme me ato të fëmijëve disleksikë, por disleksia e fëmijëve hiperaktivë është e kurueshme. Leximi dhe shqiptimi i fëmijëve hiperaktivë duket i ngjashëm me atë të fëmijëve me disleksi, pasi vërehet ndërrimi i vendeve, përmbysja e numrave, shkronjave, simboleve matematikore, probleme të anësisë (i majtë, i djathtë), vështirësi në vendosjen e sendeve në radhë njëra pas tjetrës, sikurse edhe tek fëmijët disleksikë. Fëmija hiperaktiv i ngatërron, fjala vjen, shkronjat p e b, ose p e q , numrat 21 e 12. Problemet e përmbysjes së shkronjave, të leximit jo të saktë të numrave e simboleve lidhen me anësinë, e cila tek këta fëmijë nuk është e stabilizuar.
Fëmijët hiperaktivë dallohen në orën e matematikës
Fëmija i kopjon gabim detyrat nga tabela apo nga teksti. Nuk arrin të shkruajë brenda formatit të fletores, por del në faqen tjetër të saj. Zakonisht i vendos keq numrat në një veprim matematikor, si për shembull qindëshet poshtë dhjetësheve. Ndonjëherë numrat që ata shkruajnë, janë shumë të mëdhenj, kurse herë të tjera janë shumë të vegjël. Ata nuk arrijnë të mbajnë drejtimin kur shkruajnë. Po ashtu, problemi i përmbysjes së numrave dhe ndërrimi i tyre ndikon dukshëm në rezultatet e testeve.
-
asnje ndjesi
-
I kenaqur
-
i shqetesuar
-
i trishtuar
-
i indinjuar
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk knc_Latn