als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Pavarėsisht pėrpjekjeve 20-vjeēare tė rojeve tė errėsirės, pėr tė rrėnuar gjithēka nga e kaluara, pavarėsisht pretendimeve tė disa qarqeve anti kulturore dhe nė esencė antishqiptare pėr tė damkosur tė gjitha personalitetet unifikuese shqiptare, Migjeni po qėndron si meteor ndriēues, lart, nė pjesėn e kthjelltė tė qiellit shqiptar tė kulturės dhe letėrsisė, ashtu si Naimi, Ēajupi, Fishta, Mjeda e shumė tė tjerė.
Ky vend rrezatues i Migjenit po bėhet gjithnjė e mė i shquar nė kohėn kur po vazhdon erozioni sistematik drejtuar kundėr vlerave kombėtare i njė soji tė njėmendėsisė sė quajtur demokratike, me qėllim pėr t i pėrmbysur vlerat e vėrteta humane, kombėtare e politike, pėr t i zėvendėsuar ato me pseudovlera aziate, mesjetare, inkuizicionale, shtrigane, tė cilat kanė ngalluar si hithrat, qė rriten e zgjerohen shpejt mbi plehun e zi dhe mbi mbeturinat e ēdo lloji.
Me kot mundohen radovanėt, pedofilet, pederastėt, popat e popadicat, jurishnikėt e proletarėt ta denigrojnė personalitetin dhe veprimtarinė letrare artistike tė Migjenit. Ata, u frikėsohen vargjeve tė pavdekshme tė tij, mė shumė se djajve tė shpifur, qė u rrinė si grerėzat te koka, mė shumė se uraganit shkatėrrimtar, mė shumė se diellit pėrcėllues nė verė e acarit drithėrues nė mesin e dimrit.
Kjo frikė e ka bazėn e vetė nė shterpėsinė e mendimeve dhe ideve tė mendje-robėrve, nė hipokrizinė e disa klerikėve, nė shpirtin e korruptuar tė politikanėve, nė mendjet eunuke tė disa skribėve shkarravitės, nė shpirtngushtėsinė e disa drejtuesve tė institucioneve, pikėrisht nė kohėn kur antivlerat po bėjnė pėrpjekje ti rrėzojnė vlerat e njėmendta krijuese me pėrmbajtje sociale e kombėtare.
Migjeni, tė gjithė priftėrinjve hipokritė, pedofilė e pederast u shfaqet nė figurėn e djallit, qė iu rri te koka dhe i grushton nė tėmtha, u rri galuc nė atė trohė ndėrgjegje qė u ka mbetur politikanėve tė korruptuar, protesta e tij kumbon si kambanė alarmi mbi kokat e mashtruesve, moral shthururve, trafikantėve qė tregtojnė ēdo vlerė njerėzore, vetėm pėr tė arritur qėllimet e tyre tė ndragėta. Andaj ky soj njerėzish iu kanė vėrsulur Migjenit dhe jo vetėm atij, sepse proza dhe poezia e Migjenit ka ējerrė e ējerr maska, sepse zėri i tij kryengritės ka frymėzuar dhe frymėzon ndėrgjegjen e pastėr njerėzore e kombėtare, sepse grushti i tij kryengritės prore e godet babėzinė e makutėrinė, prore godet ndėrgjegjen e tradhtuar dhe tė gjitha veset e nopranitė njerėzore.
Poeti i mjerimit, ka qenė zėdhėnėsi mė besnik dhe mė i ndėrgjegjėsuar i kohės kur njeriut tė thjeshtė, fshatarit e punėtorit shqiptar, iu kishte rrezikuar qenia, kur apoteoza e perėndive ishte strukur nė kokrrėn e misrit, kur malėsori qė kishte pėrballuar uraganin shkatėrrimtarė tė robėrisė, po vdiste urie, nė kohėn kur Mbreti Zog organizonte ballo nė Tiranė, prishte parat e Shtetit duke forcuar xhandarmėrinė, jo pėr ta ruajtur Shqipėrinė e pėrgjysmuar e tė leckosur, jo pėr ti ndihmuar ēetat kryengritėse tė Azem e Shote Galicės, qė luftonin robėrinė barbaroide serbe, por pėr tė ndėshkuar kundėrshtarėt politikė, duke i vrarė pas shpine duke i ndjekur madje edhe nė dherat e huaja, duke i syrgjynosur e duke i katandisur pėr jetė tė jetėve.
Andaj, edhe sot vargjet kuptimplote tė Migjenit fuqishėm lėshojnė alarmin dhe ējerrin maskat e shfrytėzuesve, tė gjakpirėsve tė veshur me petkun politik, tė stolisur me hipokrizitė e premtimeve tė shumta, tė dalldisur nė orgjitė e pėrditshme, me qėllim pėr tė mbetur pėrgjithmonė nė pushtet, me qėllim pėr ta gllabėruar e pėr ta shitur ēdo cep tė Shqipėrisė.
Secila poezi, skicė, rrėfim a novelė e shkruar nga Migjeni, ėshtė antologjike, pėr faktin se ai ka arritur qė me vizionin e tij krijues tė shkruajė pėr tė gjitha plagėt sociale tė njeriut, tė shqiptarit tė kohės, por jo vetėm tė atij. Nė rrugėn e tij tė shkurtėr jetėsore, nuk ishte kursyer, as atėherė kur ishte dėrrmuar fizikisht dhe sėmundja i thoshte, hesht, mor hesht!. Ishte i ndėrgjegjshėm se po shuhej dalėngadalė, se skenat e vurratat e mjerimit shoqėror ia kishin katandisur shpirtin dhe trupin, se e kishin plagosur nė trup e nė shpirt, por ishte i ndėrgjegjshėm se nė mos mė shumė i kishte pėrshkruar diagnozėn fatale shoqėrisė sė kohės, e cila marshonte e sigurt nė theqafje.
Pavarėsisht interpretimeve, pėr dhe kundėr krijimtarisė sė tij, pavarėsisht se regjimi komunist pėr 50 vjet rresht e shfrytėzoi krijimtarinė e tij pėr ta diskredituar regjimin e Ahmet Zogut, fenė e zakonet prapanike, pavarėsisht se nė 20 vitet e fundit kleri dhe neozogistėt po mundohen ta diskreditojnė krijimtarinė e tij, Migjeni po mbetet gjithnjė nė piedestalin e poetėve mė tė mėdhenj dhe mė tė frymėzuar tė kombit, po mbetet nė mesin e poetėve mė tė frymėzuar. Pėr tė ilustruar thellėsinė e mendimit tė tij realist, dialektik, po i referohemi poezisė sė titulluar: Kėnga e Perėndimit, nė tė cilin Migjeni ka shpalosur idenė e tij pėr tė ardhmen e njerėzimit, tė botės perėndimore kapitaliste, e cila pėr dallim nga Dielli alegorik, (si fije e besimit tė dėshiruar), kėnga e njeriut tė perėndimit ėshtė kėnga e njeriut tė dehur nga besimi nė vete.
Kanga e perėndimit
Kangė Perėndimi, kangė njeriu tė dehun nga besimi nė vete
Kanga e tij, njė fe tjetėr, me tempuj tė tjerė, me meshė solemne,
ku prej mėngjesit deri nė mbramje shkrihen ndjesitė njerėzore
n'apoteozėn e hekurit; shpirtėnt pėrshkohen nė tymore,
Tė cilat nė fishkllim i pėrqeshen zotit tė vjetėr edhe qiellit
e me re tė ndyt' tymi tė dendun ndriēimin ia vrasin diellit.
Fe tjetėr, fe e ēmendun e Perėndimit tė mrekullueshėm...
i ekzaltuem shklet njeriu nė delirium tė pakuptueshėm.
Dėgjon zanin q'i thotė feja. Plagos qiellin, e shpon tokėn,
i shkyen horizontet e bardhė, zhvesh natyrėn - ia heq kotllėn.
Kult' i tij - kult i zhveshun! Nuk ia bren ma trutė enigmi -
e varros, mbi varr ia vė njė shenj pėrbuzje o nderimi.
Kangė Perėndimi, kangė njeriu tė dehun nga besimi nė vete
Kanga e tij, shpres' e bukur, me flatra tė njė tjetėr jete
nė tė cilėn dielli do ndėrrojė udhėn: ka pėr t'u lindė nga Perėndimi
- por deh! nga lumnia tash humb kokėn rruzullimi.
Me njė "tango" qejfi tash ia ngatėrron fijet zotit tė vjetėr
ka me ia skandalizue tė birtė besnikė nė planetė tė tjerė,
Kanga Perėndimi, kangė njeriu tė dehun nga besimi nė vete...
Le tė dėgjojmė kangėn qė mshtillet nė shllung' avulli nė pika djerse.
Askush mė mirė se Migjeni nė kohėn e tij nuk e kishte kuptuar zhvillimin dialektik tė shoqėrisė, botėn kapitaliste, (sipas tij) nė rrugė tė pashmangshme drejt theqafjes, madje nuk e kishin kuptuar as grupet komuniste tė kohės, tė cilat sado qė e simpatizonin poetin, nuk ia kishin besėn, sepse ai nuk ishte komunist i ekzaltuar, nuk ishte fare komunist dhe pėrveē ndonjė vargu frymėzues, nuk gjejmė njė poezi tė mirėfilltė, ku do ta ketė glorifikuar valėn e diellit alegorik.
Migjeni ishte realist. Ishte intelektuali, qė rrezatonte me filozofinė e tij, sepse ishte shumė mė i emancipuar se rrethi intelektual i kohės ku jetoi dhe krijoi. Ai kishte pėrhapur idetė dhe mendimet e tij realiste mbi botėn, njerėzit dhe problemet e shoqėrisė shqiptare, por edhe njerėzore. Nė ndonjė frymėzim momental i referohet edhe Niēes, krejt pa tė keq, ashtu sikur i referohet edhe paēavureve tė vjetra mijėvjeēare, ku krahėt i kanė varė pa shpresė-simbolet e shpresave tė humbura, qė me klithma tė dėshpėruara bėjnė fjalė mbi jetėn e perėndueme, meqė kishin besuar se kishte mbetur dikur larg koha, kur kėshtjellat mijėravjeēare si xhixha shkėlqenin tė lumtura.
Migjeni nuk pati mision ateizmin, sado qė i ēori maskėn klerit qė nuk shprehte as pėrkujdesjen elementare pėr skamnorėt, pėr mė tepėr ishte bėrė pjesė e aparatit shtypės dhe shtypte edhe ndjenjat e skamnorėve, duke mos u hapur asnjė rrugė tjetėr nė jetė, pėrveē duke u premtuar jetėn e pėrtejme, nė tė cilėn gati askush prej tyre nuk besonte.
Vepra e Migjeni i ka pėrballuar dhe po i pėrballon me sukses baltosjes intrigante e djallėzore tė qarqeve anti kulturore, ashtu sikur i ka pėrballuar nėpėr shekuj dhe po i pėrballon edhe sot, Dekameroni i Bokaēos, Komedia Hyjnore e Dantes, Parajsa e humbur e Miltonit, Don Kishoti i Servantesit, Shpirtrat e vdekur tė Gogolit, Karamazovėt.. e Dostojevskit, e qindra vepra tė tjera tė fuqishme tė artit, letėrsisė e kulturės nė pėrgjithėsi.
Ahmet Qeriqi
24. 4. 2013
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sag_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lit_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sag_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk