als_Latn dik_Latn sag_Latn
Ballkani mes perëndimit dhe lindjes
Fatmir Besimi
Të drejtat fundamentale të njeriut dhe mirëqeverisja janë prioritetete të vendosura në Strategjinë e Komisionit Evropian për Ballkanin Perëndimor. Këto janë norma që kanë të bëjnë me konceptin qytetar të shtetit ku individi apo qytetari është në qendër të vëmendjes, ndërsa shteti në shërbim të tij: të garantojë siguri, liri, drejtësi dhe mirëqenie.
Integrimi i vendit në Bashkimin Evropian dhe NATO, në fakt nënkupton vendosjen e këtyre vlerave në shoqëri. Prandaj është i rëndësishëm procesi i integrimeve¬¬¬ euro-atlantike, jo se aty do gjejmë parajsën, por përfundimisht do e kemi më mirë se sot. Do të kishim sjellje e veprime konformë praktikës së standardizuar, që në kushtet tona do të thotë marrëdhënie ndëretnike më të relaksuara, besueshmëri më e madhe në institucionet e vendit dhe standard më të lartë të jetesës. Do të kishim, me një fjalë, shtet të së drejtës. Do të thoni: bukur tingëllojnë, po çfarë është realiteti, çfarë bëni ju, çfarë bëjmë ne?
Nuk është se nuk po veprojmë, por rezultatet nuk janë të dukshme, zhgënjimi i qytetarëve nuk është se nuk duket. Ngecjet, vonesat në këtë proces të lënies prapa nesh të tranzicionit, me një gjendje status-quo-je , janë të paqëndrueshme.
Për hir të së vërtetës, këto kohë sfidash të hapura në rrugën e integrimeve nuk janë të vështira vetëm për ne, por për gjithë Ballkanin Perendimor. Ata që na vëzhgojnë hapur, nuk është se janë indiferent për, ta zëmë, aferën më të fundit të përgjimeve, për mungesën e dialogut politik, për debatet që po e shoqërojnë reformën në arsim, protestat studentore që po përshkallëzohen me "pushtim amfiteatrosh e shpallje të zonave autonome" në universitete, pse jo dhe për marrëdhëniet e brishta ndëretnike. Shto këtu edhe çështjen e pazgjidhur të emrit, vështirësitë në rrafshin ekonomik-social. Të gjitha këto kërkojnë të kalojmë nga diagnoza në terapi. T'u japim rrugëzgjidhje!
Ky është ambienti që presim Komisionerin për zgjerim dhe politika të fqinjësisë të BE-së në vizitën e tij të parë zyrtare në Maqedoni. Tipike ballkanik!
Mirësevjen nga Brukseli, zoti Komisioner!
Para se të vijë në Shkup, Komisioneri do të vizitojë Prishtinën për të diskutruar sfidat e shtetit më të ri të Kontinentit përfshirë këtu dhe mundësitë e zhvillimit të Kosovës dhe kthimit të shpresës për gjithë ata që lanë vatrat e tyre dhe vërshuan kufinjtë e Bashkimit Evropian. Pamje vërte shqetësuese të njerëzve të raskapitur, të pashpresë, me shumë ëndrra, në kërkim të fatit, nëpër autobusë të stërmbushur! Edhe ky realitet i hidhur flet për përgjegjësi, sikundër është një kapitull tjetër - ai i solidarizimit rajonal e evropian, pse jo dhe ndëretnik, për përballimin e pasojave të përmbytjeve, në Shqipëri, Serbi, Bosnjë e Hercegovinë, në Maqedoni.
Por, le të ndalemi pak edhe tek titulli i këtyre shenimeve!
Nuk është se vetëm Ballkani është damkë e globit. Atëherë, sikur të ishte kështu, do të kishte vëmendjen e të gjithëve. Krahas përplasjes greke me Brukselin, këtu është kriza në Ukrainë, tensionet BE-SHBA me Rusinë, ISIS... Lista e telasheve nuk ka të sosur.
Prandaj, të mbledhim mendjen!
Ka sinjale se ngecja në procesin e integrimeve po sjellë në Ballkan vijën e përplasjeve ideore-politike Perëndim-Lindje. Shumë miq të mi të huaj, që kanë emër si studiues, më pyesin me shqetësim: përse ju ballkanasit nuk i peshoni si dhe sa duhet interesat tuaja se ku jeni më të sigurt?
Pyetja shkon edhe më tej, e bëjnë edhe në BE: Përse duhet t'ju pranojmë, çka mund të na ofroni ne?
Me çka mund të krenoheni ju si shqiptarë, me çka mund të krenohen shqiptarët dhe maqedonasit? - ishte një pyetje e drejpërdrejtë në një intervistë në Londër? Ne do duhej të jemi krenarë për diversitetin dhe tolerancën ndërfetare që jemi duke treguar. Do të mburreshim sikur t'i tejkalonim teket tona ballkanike, që jo rrallë shpalosin intolerancë e mosbesim!
Këto janë çështje gjithnjë e më e ndjeshme në pjesën tjetër të Evropës, dhe ne mund të shërbejmë si dëshmi se konceptet liberale dhe qasja e moderuar, ndaj këtyre çështjeve të ndjeshme, jo vetëm që është ogur i mirë për atë që quhet bashkëjetesë, por do të ishte trimërues për t'i përveshur llërët që t'u japim udhë problemeve e sfidave të tjera të cilat, besoj se pajtoheni dhe ju, nuk janë të pakta e as të vogla!
Kujtoj se ka të drejtë ideatori i Bashkimit Evropian, diplomatin francez, Jean Monnet, kur thotë: "Kur të shihni veten në një stuhi, e vetmja mënyrë për të dalë është të qëndroni të paluhatshëm në kursin tuaj. Ajo që nuk duhet të bëni është të ndryshoni drejtim!" Jam i bindur se kursi ynë duhet të jetë - NATO dhe Bashkimi Evropian! Nuk e di nëse pajtoheni dhe ju?
(Autori është Zëvendëskryeministër për Çështje Evropiane në Republikën e Maqedonisë, ndërsa qëndrimet në kolumnë janë personale)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn