als_Latn dik_Latn sag_Latn
Azili midis nesh
Zgjim Hyseni
Shumë prej nesh ishim habitur me rezultatet e regjistrimit të popullsisë që u bë në fund të vitit 2011. Secili thoshte se numri i banorëve duhet të sillet tek 2.5 milionë. Për vete, Prishtinën e dija midis 400 mijë apo gjysmë milioni banorë. Në vitin 1981, kur ishte bërë regjistrimi i fundit, Kosova numëronte 1 milion e 584 mijë banorë, ndërkaq 30 vjet më vonë në Kosovë censusi tregon se këtu jetojnë 1 milion e 739 mijë qytetarë. Prishtina ndërkaq nuk arrin tek 180 mijë sish. Me gjithë migrimet represive të viteve ’90, duke ditur për lindshmërinë relativisht të lartë, rritja e popullsisë për vetëm 155 mijë banorë brenda 30 vitesh është tejet e vogël.
Ikjen e qytetarëve të vet nga vendi, shteti i Kosovës e trajton si çështje të sigurisë. Është Ministria e Punëve të Brendshme që rëndom merret me ta. Del në kufi, kthen mbrapsht ndonjë autobus, tregon se rrugët ilegale janë të pasigurta dhe se migrimi është i ndaluar. Pastaj, për ta shtuar ironinë kemi Ministrinë e Integrimit Evropian që brengoset për imazhin e Kosovës (dukjen tonë në sytë e tjetrit),dhe sigurisht apelet e saj për të ndaluar migrimet për hir të çështjes madhore- liberalizimit të vizave. E vendet që gjakojnë për liberalizim vizash nuk janë vendet që kanë rregulluar mirëqenien dhe po u mohohen vizitat turistike, por pikërisht vendet e prapambetura ku populli i varfër vuan për thërrimet e bukës.
Përralla popullore për unazën e humbur dhe kërkimin e saj në një vend krejt tjetër sepse aty kishte më shumë dritë i ngjan mjaft mënyrës se si po e trajton Qeveria këtë problem. Vizat si ikje kanë zënë vendin e zhvillimit të brendshëm; imazhi ka mbulua kritikën e realitetit; ndërkaq, në shumicën e rasteve që kemi aktivizim të policisë, kjo është veç një simptomë që tregon se brenda trupit shoqëror kemi një çrregullim të cilin nuk po e trajtojmë, por po ia eliminojmë pasojat dhe po e fshehim. As gjuha policore dhe as imazhi i shpërfytyruar i atdheut nuk u flet atyre që ikin. Nuk vrasin mendjen për vizat as imazhin ata që s’dinë çfarë do hanë nesër. Nuk bien në vesh thirrjet për respektim ligji kur dimë se porosia vjen prej atyre që padrejtësinë e kanë bërë ligj, e Kosovën të pajetueshme.
Është modeli i dështuar ekonomik ai që po i dëbon njerëzit. Në tetorin e këtij viti Kosova ka eksportuar mallra jashtë vendit në vlerë prej 29 milion eurosh, ndërkaq ka importuar mallra në vlerë prej 234 milionësh. Pa u krahasuar me shtetet e zhvilluara, në shtatorin e këtij viti bilanci ynë tregtar me Serbinë ishte 1 me 23, respektivisht 1.5 milionë eksport nga Kosova përkundër 36 milionëve që importonte Serbia në Kosovë. Në anën tjetër, kemi privatizimin që sipas BSPK-së ka lënë pa punë mbi 76 mijë punëtorë. Ky proces, veç transformimit të pronës, përmes efekteve sociale që ka shkaktuar është një nga kushtet e ekzilit. Ndryshimi i aktivitetit ekonomik të ndërmarrjeve dhe shndërrimi i tyre nga veprimtaria prodhuese në hotele, pishina e depo ka shpërberë e atomizuar shoqërinë. Nga kolektiviteti i punëtorëve kemi krijuar individë të përhumbur e të shpërndarë. Ekonomia neoliberale, duke qenë e bazuar në tregti dhe jo në prodhim i ka bërë qytetarët e Kosovës konsumatorë që shijojnë dhe jo punëtorë që prodhojnë, e tash që shumë prej tyre që nuk e plotësojnë dot kushtin e konsumatorit po i shndërron në emigrantë.
Dështimin e gjithanshëm të shtetit të Kosovës, nga modeli ekonomik deri tek projekti i Ahtisaarit e kuptojmë kur mësojmë se shumë nga ata që po arratisen nga liria janë pjesëtarë të komunitetit rom. Plani i Ahtisaarit u dha ulëse të rezervuara dhe këtu përfituan disa individë, por të zakonshmit mbeten të papunë, të pa shkolluar e pa mirëqenie. Nuk po largohen si rezultat i përkatësisë së tyre etnike, sepse janë romë, por sepse bashkë me shumë bashkëqytetarë të tyre nga nacionalitete tjera bëjnë pjesë tek qytetarët e përjashtuar.
Të përjashtuarit, janë këta pasoja e funksionimit normal të një sistemi të bazuar në shtypje e pabarazi. Ata janë jashtë vëmendjes, bëhen të gjallë veç kur u dëgjojmë britmën. Kur futen në burg për vjedhje të imta, ndalohen në kufi, kur bëhen shqetësim për aparatin represiv. Për Qeverinë ata janë problem, problem i sigurisë. Të ndalemi pak. Çfarë nëse Qeveria ka të drejtë? Nëse pavetëdijshëm ata po na mësojnë mire?! Nëse thjesht duhet ta shpallim hapur atë që na thotë Qeveria?! Po ne jemi problem i sigurisë. I sigurisë së Qeverisë që është problem i sigurisë së Kosovës.
(Autori është anëtar i Këshillit të Përgjithshëm të Lëvizjes Vetëvendosje. Kjo kolumne është shkruar për gazetën Tribuna).
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn