als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Rexhep Mitrovica nė Parlamentin e parė tė dalė pas Kongresit tė Lushnjės u zgjodh deputet i prefekturės sė Kukėsit dhe nė kabinetin qeveritar tė kryesuar nga Xhafer Ypi mori detyrėn e Ministrit tė Arsimit. Rexhep Mitrovica i konfirmuar tashmė si njė intelektual i nivelit europian dhe si njė atdhetar i flakėt, pėr ndryshimin e gjendjes sė rėndė nė arsim, ai kishte thėnė: ta rrisim brezin e ri tė popullit tonė me ato dituri, me ato cilėsi morale e kulturore qė shqiptarėt tė pėrmenden ndėr popuj tė siujdhesės ballkanike, jo vetėm si ma i vjetri, por edhe si ma i pėrparuemi pėr fisnikri dhe bujari.
Ekskursioni ėshtė njė udhėtim i organizuar nga njė grup i njerėzve, i cili zakonisht bėhet nė kohėn e lirė, me qėllim arsimi apo pėr aktivitet fizik, vizitė tė njė vendi, nganjėherė pėr punė dhe qėllime tė tjera. Por, kur kemi tė bėjmė me ekskursionet shkollore nėnkuptohet se kemi tė bėjmė me ekskursionet mėsimore.2
Me ekskursion mėsimor duhet tė nėnkuptohet zhvillimi - mbajtja e mėsimit jashtė objektit shkollor, e kurrsesi me qėllim argėtimi apo ahengu, siē praktikohet zakonisht me nxėnėsit tanė. Objektiv i ekskursionit mėsimor, patjetėr duhet tė jetė arritja e njohurive tė cilat duhen tė arrihen, por qė nuk mund tė demonstrohet nė objektet shkollore.
Me njė fjalė, ekskursioni mėsimor ėshtė formė e veprimtarisė jashtėshkollore e mėsim nxėnies.
Detyrė e ekskursionit mėsimor ėshtė qė nxėnėsit ti pėrcjellin njohuritė elementare nga disa tėrėsi mėsimorė-shkencore drejtpėrdrejt nė hapėsirė dhe nė kėtė mėnyrė tė arrijnė perceptime tė qarta dhe tė arrijnė njohuri tė pėrhershme.
Ekskursionet duhet tė jenė nė pėrputhshmėri me plan programin mėsimor, tė planifikohen me kohė, d. m. th, nė fillim tė vitit shkollor, nė mėnyrė qė tė mund tė jenė tė realizueshme dhe duhet tė kenė objektiva tė caktuara mėsimore.
Ekskursionet pėrbėjnė formė komplekse tė udhėtimit i cili nėnkupton aplikimin e metodave tė ndryshme: Vėzhgimi i drejtpėrdrejtė i hapėsirės, bisedat hulumtuese, shfrytėzimi i instrumenteve tė ndryshme, punimet hartografike, paraqitjet grafike, bisedat mėsimore, referime, pėrshkrime, referate tė nxėnėsve, ese, etj.
Nxėnėsit gjatė ekskursionit zhvillojnė shoqėrizimin, solidarizimin, tė organizuarit, tolerancėn, etj. Mandej tek nxėnėsit ekskursioni ka rėndėsi tė madhe edukuese; zhvillon pikėpamjet shkencore mbi botėn, ndjenjat estetike dhe emocionale. Kur kemi tė bėjmė me ekskursionet tė cilat kanė tė bėjnė me njohjen e trashėgimisė kulturore dhe asaj natyrore tė trojeve tona, nxėnėsit do ti duan, aq sa i njohin ato.
Ekskursionet e kohėpaskohshme kontribuojnė nė zhvillimin e organizimit tė nxėnėsit, forcojnė dhe stabilizojnė jetėn e tij emocionale.
Mėsimdhėnėsit gjatė ekskursionit arrijnė tė ngritėn profesionalisht dhe ti njohin nxėnėsit mė mirė.
A dimė tė organizojmė dhe a duhet ndryshuar mėnyrėn e organizimit tė ekskursioneve?
Vetė fakti se, organizimi i ekskursioneve pėr nxėnės shihet si njė biznes mjaft fitimprurės pėr agjencitė turistike, por edhe pėr mėsimdhėnės dhe drejtorė tė shkollave tė cilėt nė tėrė kėtė aktivitet, siē thuhet nė opinion, e kanė llogarinė e tyre, patjetėr duhet ndryshuar mėnyrėn e organizimit. Pra, nėse themi se duhet ndryshuar mėnyra e organizimit, atėherė nėnkuptohet se nuk dimė tė organizojmė ashtu siē duhet.
Organizimi i ekskursioneve mėsimore kishte me qenė shumė mė i mirė tė organizohen sipas seksioneve, sepse nė kėto ekskursione do tė shkonin vetėm nxėnėsit e interesuar pėr tė cilėt nuk ėshtė me rėndėsi vetėm argėtimi dhe shėtitja.
Problemi nuk ėshtė vetėm te organizimi i ekskursioneve. Ne ngecim, ose fare nuk punojmė nėpėr seksione. Nuk jam i sigurt se kemi diēka tė shkruar nė letėr ndonjė plan tė punės nė seksione. Nė kuadėr tė plan programeve tė seksioneve duhet futur edhe planin e organizimit tė ekskursioneve. Nė kuadėr tė programeve tė tyre, p.sh. seksioni i historisė, do tė organizonte ekskursion mėsimor nė Krujė dhe Lezhė, ai i Gjeografisė nė Dajt dhe Luginėn e Valbonės kurse biologėt do tė organizonin ekskursionin nė Alpet Shqiptare etj, etj.
Organizimi i ekskursioneve sipas seksioneve do tė ishte shumė mė i suksesshėm dhe nė ekskursion do tė shkonin vetėm ata nxėnės tė cilėt janė tė mishėruar me lėndėn gjegjėse. Pse themi se ėshtė kėshtu. Asnjėherė nxėnėsi nga seksioni i historisė nuk do tė pranonte tė shkonte pėr tė vizituar Luginėn e Valbonės, ujėvarėn e Rragamit, as malin e Dajtit e as kanjonet e Osumit- Skaraparit. Sikurse nxėnėsi i seksionit tė Biologjisė nuk do tė shprehte gatishmėri tė vizitonte amfiteatrin e Durrėsit apo Apoloninė. Mandej, a ka logjikė nxėnėsit e drejtimit tė teknologjisė tė shkojnė 5 ditė qė tė qėndrojnė nė Durrės pa e vizituar pėr 12 vjet Kombinatin Trepēa ose mihjen sipėrfaqėsore tė thėngjillit, bie fjala nė Bardhin e Madh.
Me njė punė me pėrkushtim tė duhur nė seksione, gjatė tre viteve tė shkollimit nė shkollė tė mesme, do tė ishte njė mėnyrė e pėrzgjedhjes sė nxėnėsve qė nga fillimi i shkollimit tė mesėm. Nxėnėsit me kohė do tė orientoheshin edhe me interierin e ekskursionit dhe me objektet qė do tė vizitoheshin, qofshin ato tė trashėgimisė kulturore apo ato tė natyrės. Kėshtu do tė rritet interesimi i nxėnėsve pėr degėt tė cilat do ti studiojnė nė tė ardhmen dhe njė dashuri mė tė madhe pėr trojet tona.
Ekskursionet mė tepėr se njėditore duhet tė organizoheshin disa herė gjatė vitit me paralele tė ndryshme e jo tė gjitha pėrnjėherė. Si mund tė organizohet njė ekskursion i suksesshme pėr 900 nxėnės tė njė shkolle (siē ka ndodhė me nxėnėsit e Gjimnazit Zenel Hajdini para disa viteve), kur duhet siguruar rreth 18 autobus, tė sigurohet vendosja dhe ushqimi i tyre. Shtrohet pyetja, si do tė ekzekutohet vizita e njė kompleksi turistik me njė numėr aq tė madh tė nxėnėsve?!
Ekskursionet njėditore pėr klasat e IX- ta, duhet shikuar mundėsia e organizimit sipas seksioneve, edhe atė mė herėt, jo vetėm kur tė dalin nė klasėn e IX-tė sė bashku me nxėnės anėtarė tė seksioneve, pavarėsisht se cilės klasė i pėrkasin. Pėr shembull, pse mos tė organizohet njė orė mėsimore nė Institutin Hidrometeorologjik apo ndonjė liqe akumulues me tė gjithė nxėnėsit e seksionit tė gjeografėve? Pse mos tė organizohet nė kalanė e Artanės p. sh. me klasat e VI -ta.
Vetėm njė shembull, kur organizohen ekskursionet pėr klasat e IX-ta, kur tė gjitha shkollat e Kosovės organizojnė interierin dhe kohėn e mbajtjes pothuajse tė njėjtė nė Prekaz, Mirushė dhe e pėrfundojnė zakonisht nė Prizren, kur vėshtirė se mund tė kontrollohet lėvizja e nxėnėsve nga numri i madh i tyre. Ky nuk mund te quhet ekskursion, por njė tollovi e krijuar nga numri i madh i nxėnėsve nga tė gjitha viset e Kosovės. Dhe, shtrohet pyetja se a mundė tė arrihet efekti dhe qėllimi i ekskursionit?!
Mė nė fund edhe Komiteti pėr Arsim i komunės sė Gjilanit, e ka vėrejt se kėshtu mė nuk shkon.
Nė mbledhjen e fundit tė Komitetit tė Arsimi, ndėr vendimet shumė tė rėndėsishme, ishte edhe rekomandimi qė ka tė bėjė me organizimin e ekskursioneve tė nxėnėsve tė shkollave tė mesme.
Ishte mendim i pėrgjithshėm i anėtarėve tė Komitetit tė Arsimit qė forma aktuale e organizimit tė ekskursioneve, ėshtė jo e mirė dhe e dėmshme pėr nxėnėsit. Nė kuadėr tė kėtij shqetėsimi, ėshtė rekomanduar qė Kuvendi Komunal tė marrė vendimin pėr ndėrprerjen e organizimit tė ekskursioneve deri nė hartimin e disa kritereve tjera, pėr tė rregulluar ndryshe kėtė formė tė aktiviteteve jashtėshkollore, ka thėnė Arben Mehmeti, kryesues i Komitetit tė Arsimit, thuhet nė informatėn e lėshuar nga zyra pėr informim e Kryetarit tė Komunės.
Nė ndėrkohė, Komiteti i Arsimit, Drejtoria e Arsimit, Kėshilli i Prindėrve dhe faktorė tė tjerė relevant do t`i propozojnė Kuvendit kriteret pėr aprovim, qė do tė jenė me fuqi ligjore nė organizimin e kėtyre aktiviteteve, thuhet nė komunikatėn lėshuar nga zyra pėr informim.
Tė themi se ēėshtja e ekskursioneve ėshtė shumė komplekse dhe meriton njė qasje studimore serioze nga organet gjegjėse tė arsimit. Tė shpresojmė se pėrgjegjėsit do tė organizohen dhe ta shfrytėzojnė pėrvojėn dhe njohuritė e individėve tė ndryshėm dhe ti japim fund kėsaj forme tė organizimit tė ekskursionit, e cila e ka humb kuptimin e mirėfilltė dhe efektin edikativ dhe arsimor.
1 (Mė gjerėsisht shih: gazetatelegraf.)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn