als_Latn dik_Latn sag_Latn
Sistemi i edukimit familjarPublikuar 1 month ago në Lajmpress
ALBINA ZULBEARI
Gjithkush dhe çdo gjë rreth jush është familja!
Dinamika e jetës sot ka bërë që të mbetet shumë pak kohë për t’iu përkushtuar familjes, bërthamës bazë të shoqërisë, e sidomos fëmijëve. Kështu, shpesh vijmë deri te devijimi i fëmijëve që në periudhat e hershme të zhvillimit. Njeriu është qenia fëmijëria e të cilit shtrihet një kohë më të gjatë se çdo krijesë tjetër. Prandaj atij i nevojitet mekanizmi edukativ që të kultivojë dhe rrënjos dijet, vlerat, sjelljet të cilat do ta aftësojnë drejt qëllimit për të ardhmen. Mekanizmi edukativ ndikon në formimin psikologjik të njeriut, me qëllim që që të jetë i gatshëm për t’u orientuar drejt së mirës apo të keqes, ndikon në aftësinë për të punuar, ndryshuar veten, të tjerët dhe mjedisin. Programi edukativ ndihmon në luhatjet ideologjike dhe psikologjike që imponojnë shpirtin njerëzor, luhatje që shpesh shfaqen në të gjitha fazat e zhvillimit jetësor.
Baza e formësimit të fëmijëve është mjedisi ku ata rriten, pra në familje, në shkollë si dhe në rrethin social më të gjerë. Në qoftë se duam që fëmijët të rriten në mënyrë të duhur, duhet t’i kushtojmë vëmendjen e duhur edukimit të tyre, me vlerat më të larta njerëzore. Edukimi është një metodë e plotë sistemesh dhe jo një kompleks këshillash të shpërndara. Falë familjes dhe këtij sistemi edukativ njeriu si qenie formohet në mënyrë të organizuar dhe të shëndoshë, humanizohet natyra e anëtarëve të saj. Përbërja e familjes, mënyra e organizimit të saj si dhe niveli i dijes ndikojnë shumë në procesin e edukimit të fëmijës, sidomos në formimin e personalitetit dhe identitetit të tij.
Marrëdhëniet ndërmjet prindërve dhe fëmijëve varen nga shumë faktorë të natyrës objektive dhe subjektive. Edukimi është një rrugë e vështirë dhe e gjatë, shumë herë komplekse për të dyja palët (prindër-fëmijë). Nëse jemi në rrugën e duhur, atëherë këto marrëdhënie duhet të nisin që në ballafaqimin e parë të fëmiut me të dy prindërit dhe ata të punojnë të paktën deri në mbarim të periudhës së pubertetit, fazë kjo tepër e ndërlikuar. Atëherë prindërit nuk do të zhgënjehen nga gjithë ai mund dhe përballje e vështirësive që mund të kenë pasur. Prindërit përveç që janë organizues dhe udhëheqës të familjes ata duhet të jenë shembull për pasardhësit e tyre. Nga përvoja e tyre jetësore, nga vlerat dhe parimet që kanë pasur, ky sistem edukativ është bartur tek anëtarët e familjes (te fëmijët). Vënia në përdorim e këshillave në një sistem afatgjatë kohor shpërblehet me një edukim të shëndoshë nga mënyra e funksionimit të këtij sistemi.
Ndërtimi i raporteve, marrëdhënieve, veprimeve, ndikimeve të shëndosha brenda familjes bëjnë që të ketë zhvillim të të gjitha potencialeve njerëzore. Fëmija është krijesë aktive që nën ndikimin e faktorit të mirëfilltë trashëgues dhe edukues arrin të observojë vetitë më cilësore të një shoqërie civilizuese. Nga e gjithë kjo varet formimi i identitetit dhe personalitetit të tij. Periudhat e rritjes dhe zhvillimit të fëmijëve piqen në mënyrë sistematike duke kaluar nga faza e edukimit në atë të pavarësimit. Identiteti nënkupton integrimin e të gjitha vetive psikologjike, sistemin e vlerave, aftësive dhe normave morale. Formësimi i identitetit është veçori themelore mjaft e ndërlikuar dhe plotësisht e varur nga faktori familjar e social, që ndërtohet nën procesin e edukatës dhe është rezultat i saj. Gjithashtu, përfshin formimin e vetëdijësimit mbi aftësitë psiko-fizike dhe zhvillimi i tyre krijohet brenda familjes, që nga periudhat e para të zhvillimit. Në procesin e rritjes fëmija krijon përfytyrimet reale mbi aftësitë vetiake psikike, ku ai arrin të mësojë të dallojë veten nga të tjerët. I shtyrë nga nevoja për të bashkëpunuar me të tjerë, ai mëson se si duhet të reagojë në raport me to. Qëllimi i edukatës si veprimtari e organizuar, e planifikuar dhe e udhëhequr nga familja është që të formojë individë me veti të larta morale. Përpjekjet dhe orvatjet për një edukatë sa më të shëndoshë do ta aftësojnë fëmijën që të fitojë shprehi, veti dhe zhvillim intelektual, duke formuar gjithashtu karakterin e tij.
Si përfundim, suksesi i proceseve të sistemit të edukimit familjar mund të shfaqet nga koncepti i identitetit të fëmijës. Nëse ky koncept është i drejtë dhe si i tillë mund të plotësohet në kufijtë e zhvillimit normal edhe në kushtet e edukimit shkollor, atëherë mund të thuhet se edukata familjare ka qenë në nivel të lartë dhe si e tillë akoma do t’i ndihmojë të riut, të afirmojë dhe të humanizojë natyrën e tij njerëzore gjatë jetës.
(Autorja është studente e ciklit të dytë Pedagogji në Universitetin Shtetëror të Tetovës)
als_Latn eus_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn