als_Latn lit_Latn dan_Latn
Nė mesin i militantėve tė njohur tė Kosovės pas Luftės sė Dytė Botėrore, duke pėrfshirė edhe luftėtarėt e NDSH-sė dhe organizatave tė tjera atdhetare, qė kishin pėr synimin ēlirimin e Kosovės e viseve tė tjera dhe bashkimin e tyre me Shqipėrinė, pėrherė do tė mbetet i paharruar, militanti i pa epur i lirisė, heroi i kombit, Rexhep Mala.
Bashkėveprimtari i heroit, Agim Sylejmani ka nxjerrė nė dritė romanin, Rrugėtimi i njė vigani. Ai nė faqet e kėtij libri ka sjellė po thuajse tė gjitha ngjarjet dhe ndodhitė e jetės sė Rexhep Malės, familjes, e cila e mbėshteti dhe nuk iu nda asnjėherė, ka sjellė aktivitetin e tij nė mesin e bashkėveprimtarėve qysh nga koha e rinisė sė hershme e deri nė momentin kur me revole nė dorė, sė bashku me militantin, Nuhi Berisha ka rėnė nė Altarin e Atdheut, nė Kodrėn e Trimave, iė Prishtinė, nė natėn e 11-12 janarit tė vitit 1984, nė njė pėrleshje krejtėsisht tė pa barabartė me inspektorėt dhe milicėt e UDB-sė, titiste e rankoviēiste.
I ndodhur pėrballė sfidės pėr tė shkruar njė roman sipas teorisė standarde tė kėsaj gjinie tė prozės, apo njė proze dokumentare tė letrarizuar, autori ka aplikuar kėtė tė fundit, e cila i ka krijuar mė shumė hapėsirė pėr ti sjellė lexuesit fakte, ngjarje, ndodhi, episode, me tė cilat ka arritur tė sajojė njė monografi letrare tė njė lloji tė veēantė, tė lehtė pėr ta lexuar e pėr ta kuptuar, meqė ky ka qenė edhe qėllimi primar i autorit tė librit.
Agim Sylejmani ėshtė emėr i njohur i Lėvizjes kombėtare, por edhe shok i heroit, Rexhep Mala qė nga fėmijėria. Ai, si askush tjetėr e ka njohur pėr sė afėrmi heroin e Kosovės, i cili nė momentet vendimtare tė Lėvizjes, asnjėherė nuk ishte kėnaqur me tė arriturat, por prore kishte kėrkuar mė shumė, kishte ofruar mė shumė dhe kishte dhėnė me shumė se tė tjerėt.
Shpirti i tij i lindur revolucionar, edukata e pastėr nė familje dhe pėrgjithėsisht nė rrethin e tij shoqėror, kontakti me kreun e Lėvizjes sė Anamoravės e Gjilanit ku Lėvizja Ēlirimtare kishte disa nga bardėt e saj, bėn qė Rexhep Mala me kohė tė ēimentohet si pjesa mė e fortė e vertebrės sė kėsaj Lėvizjeje.
Lėvizja jonė Kombėtare, nė kohė dhe rrethana tė ndryshme historike ka nxjerrė nė dritė emra kulmorė nė ēdo etapė tė zhvillimit e rritjes. Nė mesin e atyre militantėve mė tė paepur tė lirisė sidomos nė vitet 80, Ai do tė mbetet promotori i Lėvizjes, veprimtari i cili asnjėherė nuk ishte mėdyshur dhe asnjėherė nuk kishte besuar se Kosova mund tė ēlirohej nga robėria shekullore pa kryengritje dhe pa luftė tė armatosur.
Pikėrisht atėherė kur UDB-ja dhe klasa politike e komunistėve tė Kosovės, poltrone dhe servile e Beogradit zyrtar, kishte goditur Lėvizjen Ēlirimtare duke arrestuar e dėnuar dhjetėra mijėra shqiptarė liridashės, Rexhep Mala sillte ilegalisht armė dhe municion me qėllim pėr tė krijuar bėrthamat e para tė luftės sė armatosur kundėr pushtuesit e robėruesit serb.
Duke qenė marathonomak i lindur, duke rrugėtuar pandashėm nga njė trevė e Shqipėrisė nė tjetrėn, duke lėvizur legalisht dhe ilegalisht edhe nėpėr vende tė ndryshme tė Jugosllavisė dhe Evropės, Rexhep Mala, jo vetėm qė nuk e ndaloi as pėr njė ēast hapin e tij, por nuk u kursye asnjėherė pėr ta dhėnė shembullin personal.
Besimi i tij nė fitore, urrejtja e papėrmbajtur kundėr pushtetit kolonizator, ishin alfa dhe omega e jetės sė tij tė cilat nė mėnyrė analitike dhe sintetike i ka pasqyruar, shkrimtari, Agim Sylejmani nė romanin e personazhit: Rrugėtimi i njė vigani.
Autori, nė hartimin e kėsaj vepre ėshtė udhėhequr nga njė metodologji dhe teknikė e thjeshtė nė mbarėshtimin e temės dhe pėrmbajtjes. Ai ka pėrshkruar mjaft mirė rrethanat, qė kanė mbretėruar nė Kosovė, nė kohėn kur kishte lindur heroi i ardhshėm, duke pasqyruar klimėn dhe frymėzimin kombėtar, qė kishin lėnė trashėgim viganėt e Lėvizjes kombėtare si: Mulla Idris Gjilani, Gjon Serreēi, Abdullah Krashtica e shumė atdhetarė tė tjerė tė njohur tė historisė sonė kombėtare. Lindja dhe rritja e tij nė njė ambient ku luftėrat kundėr ēdo pushtuesi dhe qėndresa kishin qenė burim primar i frymėzimit, doemos se kishte reflektuar me mendjet e ēlirimtarėve tė ardhshėm tė kėsaj ane. Anamorava dhe Gjilani, qysh prej fundit tė Luftės sė Dytė Botėrore, kishin mbetur bastionet ndėr mė tė spikaturat tė Lėvizjes Ēlirimtare me emrat e njohur qė lidhen me veprimtarinė kombėtare tė Metush Krasniqit, tė Kadri Zekės, Hydajet Hysenit e Rexhep Malės dhe njė duzine tė tjerė veprimtarėsh militantė, shumica prej tė cilėve janė personazhe tė koduar apo reale nė kėtė roman.
Romani, Rrugėtimi i njė vigani, i shkrimtarit, Agim Sylejmani plotėson sado pak prozėn tonė ende tė munguar me kėtė pėrmbajtje, qė trajton tematikėn e Lėvizjeve tona tė pandėrprera pėr liri, drejtėsi dhe bashkim kombėtar.
Nė shkrimet dhe botimet e shumta tė kėtyre viteve tė pas luftės sonė ēlirimtare, vėrehet njė tendencė e shkrimit dhe botimit tė monografive publicistike, e cila e ka dominuar prozėn e mirėfilltė, edhe pse kjo ka mundėsi tė pashtershme pėr trajtimin e temave nga e kaluara. Agim Sylejmani, me romanin e tij pėr jetėn dhe veprėn e viganit, heroit, Rexhep Mala ka dhėnė njė kontribut jo vetėm modest nė kėtė drejtim.
(Ahmet Qeriqi)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn