als_Latn dik_Latn sag_Latn
"TE BESH EKONOMI" E vërteta e Doganave? Smith i Crown Agents: Realizuam 80% të objektivit, Beqiraj: Kontrata do vazhdojë
- 4179 Lexime
- (21:32 , 11/03/2015)
- 0 Komente
TIRANË- Në emisionin “Të bësh ekonomi” që transmetohet çdo të mërkurë në News 24 nën moderimin e Vjollca Kongjonit është folur sot për doganën shqiptare, performancën e saj gjatë vitit 2014 dhe fillimit të 2015. Duke qenë se të dhënat tregojnë se ecuria nuk ka qenë dhe aq e mirë sa pritej, po ashtu edhe efektet janë përballur mes tyre Zv. ministrja e Financave dhe Drejtoresha e komanduar e Doganave, Irena Beqiraj me David Smith, Drejtor Programi i Kompanisë Konsulente Britanike Cron Agnets.
Të ftuar në emision ishin edhe Mark Crowford, President i Dhomës Amerikane, Zenel Hoxha, President i Dhomës Britanike, Bujar Vukaj, Ish-drejtor i Doganave Tiranë.
E kujt është përgjegjësia për këto rezultate, e Crown Agents, kompanisë konsulente apo e administratës doganore dhe faktorëve të tjerë ekonomikë?
Vjollca Kongjoni: Ju premtuat që gjatë vitit 2014 do të shtonit në arkën e shtetit 90 milionë euro më shumë. Çfarë ndodhi?
David Smith: Nuk qe një premtim ose një garanci, ishte një objektiv. Ne thamë se duke punuar me doganat shqiptare ne mendonim se mund të arrihej ky objektiv. Ne e ndajmë zhgënjimin e qeverisë për mosarritjen e plotë të këtij objektivi. Bëhet fjalë për 700 milionë euro më shumë është realizuar 80% e objektivit. Po shohim si mund të ndryshohet kjo gjatë vitit të dytë.
Vjollca Kongjoni: Ku e hasët vështirësinë, meqenëse nuk arritët të realizonit objektivat siç po më thoni?
David Smith: Nuk mendoj se ka një çështje të vetme, janë disa. Besoj se niveli i informalitetit në ekonominë shqiptare dhe në sistemin e mbledhjes së taksave është një sfidë e madhe më shuam se në vende të tjera. Mendoj që mangësitë në legjislacionin dytësor dhe udhëzimet nuk janë në nivelin e pritshëm, në shumë fusha nuk ka udhëzime të qarta.
Vjollca Kongjoni: Dakord zoti Smith, por ju nuk i dinit këto më përpara se të vinit në Shqipëri?
David Smith: Po. E dinim por jo deri në çfarë pike do ishin shqetësuese këto çështje. Niveli i problemeve ishte surprizë dhe për ne kemi tejkaluar objektivat për sa i përket kontrolleve.
Vjollca Kongjoni: Zonja Beqiraj doja t’ju bëja një pyetje, A nuk diheshin këto probleme? A ishte bërë një plan studimi para se të lidhej koj kontratë.
Irena Beqiraj: Po është bërë një plan studimi para se të lidhej një kontratë. Një konsulent merret kur mendon që s’ka kapacitetet e nevojshme për të bërë të gjitha rregullimet e nevojshme në kohë të shkurtër. Konsulenti, ne kemi tentuar më shumë se disa arritje ose trageteve afatshkurtra 400 inspektime në muaj, apo 1% rritja e të ardhura në krahasim me GDP, targete të matshëm performance, por më e rëndësishmja ishte reformimi në një kohë të gjatë. Kjo nuk mund të bëhej vetëm. Qeveritë shqiptarë gjithmonë kanë thënë se do reformojnë sistemin e taksave apo të doganave por del se janë bërë vetëm riparime. Në këto 1 vit e gjysmë qeverisje në dogana menduam të mbështetemi tek kjo kompani por edhe fuqimisht tek FMN. Këto kanë qenë baza jonë për të ngritur reforma që do zgjasin gjatë… Nuk besojmë të pretendojmë se këta do vinin me shkop magjik dhe do ta ndryshonin doganën rrënjësisht për 11 muaj.
Vjollca Kongjoni: Po sa është kontrata? A është 2 vjeçare kontrata?
Irena Beqiraj: Po është 2-vjeçare. Por kemi bërë punë për këtë kohë. Për herë të parë ndryshe nga shumë kontrata të bërë më herët. E dinin që nuk do ishte një proces i thjeshtë, pagesat që i bëhen Croën Agents kemi vendosur që një pjesë e mirë e të ardhura të maten.
Vjollca Kongjoni: Ju jeni të kënaqyr?
Irena Beqiraj: Kam përshtypjen që kjo është reformë pa i parë të gjitha frytet e reformës..nuk mund të flasësh. por mund të them se jam e kënaqur me mënyrën konstante të të punuarit…
Po shpjegoj vetëm dy gjëra për planin. Të ardhurat u përcaktuan në bazë të një formule dhe vendoset si ka qenë plani i vitit të mëparshëm, bëhen rregullimet me rritjen ekonomike, përcaktohet sa do jetë rritja ekonomike dhe sa do jetë përmirësimi administrativ që fillon me koeficient nga 1,5 deri në 4 për zëra të ndryshëm, kjo jo vetëm për doganat por edhe për taksat. Tani çfarë ndodhte në qeverinë e mëparshme? Këtë përcaktimin e rritjes ekonomike bëhej politikisht. Ata thoshin do jetë rritja 7 apo 8%, planet ishin ambicioze. Nuk mblidheshin të ardhurat shpenzimet e buxhetit ë mëdha dhe diferencat kalonin në borxh rritje borxhi Por çfarë ka ndryshuar. Ne kemi pasur FMN është supervizori ynë nuk vendosim më vetë jo si mendon kryeministri, planet e vendosura janë të menaxhuara dhe të kontrolluara.
Dogana ka pasur shumë projekte, kemi të njëjtin shqetësim me Crown Agents. Ajo që kemi arritur sot që duhet ta kenë të gjitha qeveritë, do të jetë dita që kur hapet një vend pune në doganë të aplikojnë po aq njerëz sa në një vend tjetër..
Vjollca Kongjoni: Rezultatet kanë treguar se ka pasur deri në vitin 2013 një rritje të të ardhurave, ndërkohë që viti 2014 shënoi një rënie edhe pse kishim një kompani që na asiston në menaxhimin e punës në dogana…
Irena Beqiraj: Këtë po mundohem të shpjegoj në analiza përgjithsisht bëhen gabime. Mendohej se puna e konsulentit do përkthehej në rritje të të ardhurave, por mekanizmi i transmetimit ka shumë elementë brenda, ka ende elementë që lidhen me antikorrupsionin, analizën e riskut. Ne duam që në fund të ditës të kemi dy administrata që bazohen në analiza të thelluara sektoriale risku.
Vjollca Kongjoni: Zoti Smith a mendoni ju që ka hyrje klienteliste, nepotike në doganë?
David Smith: Ne nuk jemi përfshirë në zgjedhjen e stafit të doganës, ne japim konsulencë për përcaktimin e prioriteteve të lehtësimit të punës. Në praktikë bëhet 1 vit sot nga fillimi i punës. Numri më i madh i emërimeve është bërë para se ne të fillonim punën.
Zonja Beqiraj, ku është kufiri mes punës së administratës doganore dhe punës që ka për detyrë të bëjë kompania konsulente?
Irena Beqiraj: Më lër të të shpjegoj se ku e kemi bazuar konsulencën që do të merrnim nga “Crown Agents”. E para është rritja e efektivitetit operacional të doganave, kryesisht tek antikontrabanda. Sot këto funksionojnë në 8 grupe operacionale, bashkë me doganierët tanë dhe dalin në terren për të luftuar kontrabandën. Ku bazohet puna e këtyre 8 grupeve? E para është planifikimi i kontrolleve, e dyta identifikimi i mjeteve, subjekteve në bazë të analizës së riskut apo informacioneve të tjera të marra nga burime të treta. Dhe gjithashtu nga verifikimi i punës së bërë nga doganierët rast pas rasti, në rastet kur kemi shkelje të procedurave doganore. Elementi i dytë kanë qenë burimet njerëzore. Kanë punuar shumë ngushtësisht me departamentin e burimeve njerëzore për të përcaktuar jo vetëm disa nga kriteret për punësim, por përshkrimet e punës dhe gjithashtu edhe matjen e performancës. Matja e performancës si proces është jashtëzakonisht i gjatë dhe më besoni jo vetëm në doganë por në të gjitha administrata publike dhe private në Shqipëri është një koncept që do pak kohë që të implementohet.
Vjollca Kongjoni: Zonja Beqiraj, për të qenë më të qartë, ju në ditën e parë kur morët detyrën edhe si drejtoreshë e doganave, ju theksuar se duhet bërë dallimi mes administratës doganore dhe kompanisë konsulente, nuk mund t’ja kërkojmë gjithçka kompanisë. Atëherë gjithë këto të ardhura që nuk u arritën të realizoheshin, përgjegjësia e kujt është?
Irena Beqiraj: Kjo përgjegjësi është absolutisht e administratës doganore dhe nuk është e kompanisë. Do të thotë që, e para duhet të bëjmë analizë, nëse kemi patur raste korruptive ka qenë përgjegjësia e administratës doganore, nëse ka patur raste që procedurat nuk janë zbatuar mirë është përgjegjësi e administratës doganore. Realizimi i të ardhurave nëse nuk ka qenë aq i pritshëm mund të ketë edhe elementë të tjerë, që hajde t’i diskutojmë. Më lejoni t’ju përmend vetëm disa, do ndryshonte akciza e cigares, u mbajt shumë gjatë kalimi i kësaj procedure nga parlamenti dhe institucioni i presidentit, kjo na prishi një strukturë të tregut përsa i përket importimit të cigares. Në muajt që u shpall që akciza do të ndryshonte filluan të importojnë më shumë. Janë një sërë elementesh që ndikojnë.
Vjollca Kongjoni: Zoti Smith, a është i mjaftueshëm grupi i punës që ju keni sjellë në Shqipëri për të dhënë konsulencë për të mbuluar gjithë doganat shqiptare?
David Smith: Nëse më pyesni a duhet të ishte grup më i madh, sigurisht përgjigjia ime është se sigurisht mund të ishte më i madh. Personalisht mendoj se jemi pak poshtë nivelit optimal, sepse po mundohemi të bëjmë shumë gjëra në të njëjtën kohë. Por përsa i përket madhësisë së vendit, hapësirës gjeografike dhe lëvizjes së mallrave, 8 grupe operative është ok.
Vjollca Kongjoni: Duke parë këto nivele ju do ta shtoni stafin?
David Smith: Me kontratën aktuale ne nuk mund ta shtojmë numrin e stafit, përderisa kontrata nuk korrigjohet. Ne po mundohemi që me stafin që kemi të punojmë në ato zona që janë më domethënëse për doganat.
Vjollca Kongjoni: Cilat janë këto zona, që kanë nevojë për më shumë kontroll?
David Smith: Ndryshimet më të dukshme që kemi pasur kanë qenë në muajin prill-maj vitin e kaluar, kur na u kërkua që të përfshiheshim në produktet vendase të akcizës, që nuk ishte parashikuar në kontratë gjithashtu. Kontrata fillestare parashikonte produktet e akcizës, por vetëm ato që vinin nga importi dhe jo prodhimi vendas. Të shkosh tek të gjitha rafineritë e naftës, të shkosh t’i kontrollosh, na u desh të bënim ndryshime. Ka disa kompani të cilat përbëjnë një rrezik, për shkak të historikut të tyre të mëparshëm, ka kompani të tjera që përbëjnë rrezik për shkak të biznesit që bëjnë. Nuk do përmend emra kompanish. Një nga problemet që kemi është se nuk ka vazhdimësi, përsa i përket ndjekjes penale për shkeljet.
Vjollca Kongjoni: Pra ju i keni denoncuar dhe shikoni që ato nuk po ndiqen penalisht?
David Smith: Po, së bashku me doganat dhe grupet operative të doganës ne mbledhim prova përsa i përket mashtrimeve serioze. Është thelbësore që kjo punë hetimore të bëhet siç duhet, kështu që në momentin kur kjo dosje i dorëzohet një prokurori të ketë ecurinë e duhur.
Vjollca Kongjoni: Kjo dosje ka shumë emra?
David Smith: Korrupsioni është një nga aspektet, ne po flasim për mashtrime, një aspekt më të gjerë. Ka pasur një sërë mashtrimesh që bëhen nga kompanitë edhe kur nuk ka pasur korrupsion nga ana e doganave.
Vjollca Kongjoni: Kujt sektori i përkasin këto kompani?
David Smith: Bëhet fjalë pak a shumë për të gjitha fushat e aktivitetit tregtar. Veçanërisht sektori i akcizës.
Vjollca Kongjoni: A është në kontratë që agjentët e “Crown Agents” duhet të bëjnë edhe kontrollin e automjeteve me targa të huaja në Shqipëri, sepse është një fenomen që ka shqetësuar qindra qytetarë?
David Smith: Me siguri ka pasur ndonjë audit që i është dërguar Ministrisë së Financave në të cilën flitej për 80% të kontrolleve tona, që bëhen për automjetet që janë në shkelje të regjimit të lejimit të përkohshëm dhe kjo është totalisht jo korrekte dhe ne i kemi bërë këto komente. Rreth 40% e të gjitha bllokimeve që kemi bërë kanë qenë në automjete. Objektivi jonë për zbulimet vitin e kaluar ka qenë 900, ne kemi bërë 1700. Edhe në qoftë se heqim rastet e automjeteve me shkelje të regjimit të lejimit të përkohshëm, ne gjithsesi e kemi kaluar objektivin tonë.
Vjollca Kongjoni: Ju mendoni që kompania do ta rikuperojë punën brenda këtyre 10 muajve që i kanë mbetur?
Irena Beqiraj: Kompania paguhet me përqindje suksesi. Atë pjesë të suksesit që nuk është arritur kompania nuk do ta marrë. Por kompania do të vazhdojë punën.
David Smith: Përsa i përket kohës, ne shpenzojmë shumë pak kohë në gjërat që nuk sjellin shumë të ardhura dhe shpenzojmë shumë kohë në çështje të tjera, përsa i përket informalitetit, autobusëve që hyjnë në Shqipëri apo dhe automjeteve me targa të huaja, të cilat nuk sjellin të ardhura shumë të larta. Por atje ku qëndron mbledhja e të ardhurave bëhet fjalë për dërgesa tregtare, bëhet fjalë për keq klasifikim të produkteve.
Vjollca Kongjoni: Zonja Beqiraj, si e keni gjetur administratën doganore?
Irena Beqiraj: Ajo që unë vë re është që akoma administrata doganore, me gjithë punën që është bërë, dogana shikohet akoma si një vend ku t’i mund të kesh përfitime të mëdha. Dhe kjo duket edhe nga aplikimet që vijnë. Të njëjtën rrogë merr edhe si specialist i Ministrisë së Financave, por tek ministria vijnë 20 aplikime, për një vend në doganë vijnë 400 aplikime. Ky është perceptimi. Ka ardhur koha që të gjithë të reflektojmë. Duhet të vëmë bazat e një menaxhimi modern. Puna ime do të fokusohet që bë doganë të ketë një ndarje të detyrave shumë të qarta, që në doganë të kemi një strukturë të thjeshtë, të kuptueshme në të cilën lëviz informacioni. Nëse do ta shikoj të arsyeshme do lëviz edhe burime njerëzore. Ajo që unë mendoj sot është se struktura është aty, por ka probleme se si rrjedh informacioni, kush e merr, si e përpunon informacionin. Ka disa gjëra që duhet të vijnë në kulturë dhe në ambientin dhe mënyrën se si mund të funksionojnë në Shqipëri. Struktura sa më të thjeshta edhe në sasi nëse është e nevojshme. Unë ofroj një shërbim biznesit, duhet ta ofroj me kosto sa më të ulët,, transparencë sa më të madhe dhe në mënyrë që të rris të ardhurat e shtetit shqiptar. Bashkëpunimi Tatime-Dogana është shumë i rëndësishëm. Bashkëpunimi do të jetë i gjithanshëm. Sistemet e të dhënave do të jenë të integruara, do të fillojmë kontrolle të përbashkëta.
Vjollca Kongjoni: Zoti Smith a ka doganierë të korruptuar?
David Smith: Ka disa doganierë të tillë, nuk do jap numra, sigurisht as emra. Ne kemi emra për të cilat po punojmë për të çuar përpara një veprim konkret, qoftë një procedim penal apo disiplinor. Çështja është deri ku duam të arrijmë.
Vjollca Kongjoni: Nëse nuk realizon objektivat, çfarë do të ndodhë me konsulenten?
Irena Beqiraj: Nëse nuk realizon objektivat vitin tjetër kontrata mbaron. Në bazë të indikacioneve të performancës që vendosen 3 mujore, “Crown Agents” bën një raport i cili pranohet nga administrata doganore, pra shikohet lexohet kundërshtohet dhe ka një komitet që vlerëson nëse janë arritur indikatorët apo jo. Nëse 25% që e marrin mbi arritjen e të ardhurave dhe të gjithë elementëve të suksesit dhe të performancës nuk do ta marrin, nëse nuk e arrijnë nuk do të ketë shtyrje të kontratës.
(er.nu/ma.ar/BalkanWeb)
als_Latn glg_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn kab_Latn