als_Latn dik_Latn sag_Latn
Shteti Islamik i Irakut dhe Levantit, ose siç njihet nga e gjithë bota, ISIS, është organizata terroriste më e pasur dhe më e madhe e historisë. Është një sipërmarrje e vetfinancuar, e cila ka arritur në vlerën e 2 miliardë dollarëve dhe për nga sofistikimi financiar mund të konkuronte edhe Wall Street-in. Të ardhurat e jashtëzakonshme të ISIS janë mbledhur falë zhvatjeve, rrjeteve të krimit, rrëmbimeve, naftës dhe donacioneve të ndryshme. Sipas Martin Chulov, reporteri i Lindjes së Mesme për “The Guardian”, ISIS ka evoluar nga një bandë fundërrinash në organizatën terroriste më të pasur dhe më të madhe në botë, me një rrjet xhihadi të financuar me mbi 2 miliardë dollarë.
Shkalla e burimeve të ISIS-it është e paprecedent, një grup terrorist i pamëshirshëm dhe që arrin të pushtojë hapësira të mëdha terrenesh në një kohë jashtëzakonisht të shkurtër. Organizata kontrollon disa nga qytetet më të mëdha të Irakut, të cilin e ka pushtuar vetëm brenda tre ditësh. Ndërkohë që mban nën kontroll shumë qytete të tjera dhe vazhdon të kërcënojë një pjesë të mirë të Irakut dhe të Sirisë. Është një arritje e madhe.
Sipas Michael Knights, anëtar i Institutit të Washingtonit që monitoron politikën e Shteteve të Bashkuara në Lindjen e Mesme, disa të dhëna që lidhen me pasurinë e Shtetit Islamik mund të jenë të mbivlerësuara. Për shembull, vlera prej 2 miliardë dollarësh mund të jetë e ekzagjeruar, por kjo nuk do të thotë që, Shteti Islamik është duke mbledhur rreth 2 deri në 4 milionë dollarë çdo ditë nëpërmjet aktivitetit terrorist dhe kriminal. ISIS është një lëvizje terroriste tepër e pasur, madje mund të krahasohet me një sipërmarrje financiare, e cila funksionon si një rrjet i stilit mafioz në pjesën më të madhe të Irakut.
Organizata ka krijuar një ushtri të vogël me një përzjerje luftëtarësh të huaj dhe të vendit, ka ngritur operacione të rafinimit dhe trafikimit të naftës, madje mbledh edhe taksat. Pavarësisht thashethemeve të shumta se, Shteti Islamik mund të ketë një pronar të huaj në vendet e Gjirit, si për shembull nga Arabia Saudite, Kuvajti apo Katari, nuk ekziston asnjë provë që grupi terrorist të jetë sado pak i varur nga ndonjë aktor i madh i politikës ndërkombëtare. Ndërkohë, që mund të ketë me siguri para të huaja që shkojnë në xhepat e Shtetit Islamik, pengimi i këtyre transaksioneve nuk do të arrinte ta shkatërronte grupin.
Pavarësisht influencës ndërkombëtare, Shteti Islamik i mbledh të ardhurat e tij kryesisht nga territoret që mban nën kontroll, duke e bërë kështu akoma më të vështirë ndërprerjen e rrjedhës së parave për të shkatërruar grupin terrorist. Sipas Howard J. Shatz, ekspert i ekonomisë në OJQ-në “RAND Corporation”, ISIS fiton pjesën më të madhe të të ardhurave nëpërmjet shfrytëzimit të bandës kriminale të mirëorganizuar, e cila grabit, zhvat, rrëmben, vendos gjoba, kërcënon, vret, plaçkit dhe trafikon, njëlloj si një organizatë kriminale mafioze. Edhe pse pretendon se frymëzohet nga ideale fetare, veprimet e organizatës janë më të ngjashme me ato të një kulti kriminal.
Burimi më i madh i të ardhurave të Shtetit Islamik është trafikimi i naftës nga burimet që mban nën kontroll në Siri dhe Irak. Raportohet se, organizata ka arritur të fitojë kontroll mbi një dyzinë fusha nafte si dhe një sërë rafinerish. Vlerësimet lidhur me të ardhurat nga ky aktivitet janë të ndryshme, por afërsisht arrijnë më shumë se 1 deri në 2 milionë dollarë në ditë. Shteti Islamik është jashtëzakonisht i aftë për të mbledhur para, por fatkeqësisht për të, ka edhe shpenzime jashtëzakonisht të mëdha.
Organizata duhet të paguajë rroga të përmuajshme anëtarëve të saj në varësi të anëtarëve të familjes së tyre, madje është zotuar që këto pagesa do të kryhen edhe nëse anëtari i grupit vritet apo kapet. Si një organizatë e orientuar vetëm drejt parasë, duhet të ruhet gjithashtu nga korrupsioni i brendshëm, i cili duket se është bërë një problem i madh për mbarëvajtjen e grupit.
Në një artikull të titulluar “Kush e financon Shtetin Islamik”, Andreas Becker shkruan: “ISIS njihet si organizata terroriste më e pasur që ka parë ndonjëherë bota”. Zyrtarët irakenë vlerësojnë se, grupi ka mbledhur tashmë rreth 2 miliardë dollarë për luftën e tij, por ekzistojnë debate të shumta lidhur me burimin e këtyre parave. Qeveria kryesisht shiite e Irakut akuzon Arabinë Saudite se po mbështet organizatën, por sipas Charles Lister i “Brookings Doha Center” nuk ekziston asnjë provë që vërteon se, qeveria ndonjë shteti ka qenë e përfshirë në krijimin apo financimin e ISIS-it si organizatë.
Ekspertët e tjerë kanë mendime të ndryshme. Günter Meyer, drejtues i Qendrës për Kërkime në Botën Arabe në Universitetin e Mainsit, spekullon duke thënë se burimi më i rëndësishëm i financimit të Shtetit Islamik deri tani ka ardhur nga vendet e Gjirit, veçanërisht nga Arabia Saudite, por edhe Katari, Kuvaiti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, megjithatë, asnjë nga këto pretendime nuk është i vërtetueshëm. Burimet e tjera të fincimit të Shtetit Islamik kanë qenë fushat e naftës në Sirinë Veriore. Organizata ka arritur të fitojë kontrollin e plotë mbi këto fusha të pasura, ku nëpërmjet përdorimit të kamionëve, arrin ta trafikojë naftën, duke kapërcyer ilegalisht kufirin e Turqisë.
Lister thotë se, Shteti Islamik është i aftë të vetfinancohet dhe ka themeluar rrjete lokale në territoret e pushtuara, të cilat gjenerojnë burime të vazhdueshme të ardhurash nëpërmjet zhvatjes sistematike mbi bizneset e vogla si dhe mbi ato të mëdha, kryesisht në firmat e ndërtimit dhe nëse thashethemet janë të vërteta, Shtetit Islamik është duke zhvatur edhe përfaqësuesit lokal të qeverisë së Irakut. Organizata vjel edhe taksa në zonat ku ushtron kontroll të plotë, por opracioni më fitimprurës i Shtetit Islamik ka qenë padyshim grabitja e Bankës Qendrore në Mosul, ku arritën të merrnin plot 489 milionë dollarë.
Edhe bankat e nivelit të dytë në Mosul si dhe në qytetet e tjera të pushtuara nga Shteti Islamik kanë rënë pre e grabitjeve gjithashtu. Me 429 milionë dollarë ISIS mund të paguajë 60 mijë luftëtarë me 600 dollarë në muaj për një vit të tërë. Luftëtarët e ISIS-it kanë arritur gjithashtu të marrin pjesën më të madhe të pajisjeve që Shtetet e Bashkuara i kishin lënë ushtisë irakene si armë dhe mjete motorrike. Falë pushtetit të madh financiar, Shteti Islamik tashmë e ka të lehtë edhe të blejë armë të cilësisë së lartë në tregjet e trafikut ndërkombëtar të armëve.
Në artikullin me titull “ISIS financohet me 2 miliardë dollarë”, Cathy Burke shkruan: “Marrja në pyetje e një lajmëtari të besuar tek Shteti Islamik, i çoi komandantët irakenë në një burim të çmuar informacioni lidhur me grupin terrorist dhe financave të tij që arrinin deri në 2 miliardë dollarë”. Sipas zyrtarëve, përpara ngjarjes së Mosulit asetet dhe të ardhurat e ISIS-it arrinin deri në 875 milionë dollarë, por pas grabitjes së parave të bankave dhe shtimit të vlerës së pajisjeve ushtarake të vjedhura, mendohet se kanë shtuar 1.5 miliardë dollarë në kapitalin e tyre fillestar.
Brenda më pak se tre vjetësh, grupi ekstremist pësoi një metamorfozë të vërtetë, nga një tufë militantësh, në grupin terrorist më të pasur të botës. Nëse e vërtetë se nuk kanë marrë mbështjetje dhe financime nga aktorët e mëdhenj të politikës ndërkombëtare, atëherë terroristët e Shtetit Islamik janë industrialistë të vërtetë. Sipas zyrtarëve të inteligjencës, pas sukseseve të ISIS-it nuk fshihet asnjë aktor shtetëror, pasi grupit nuk i nevojitet një i tillë.
Në artikullin e tij “Kush e financon ISIS-in?”, Robert Windrem shkruan se, Shteti Islamik ka një rrjedhë të vogël, por të vazhdueshme parash nga individë të pasur të Gjirit, sipas disa zyrtarëve amerikanë. Ekspertët thonë se, këta individë nuk kanë domosdoshmërisht lidhje me qeveritë e tyre, por shërbejnë si “investitorë” për militantët më të dhunshëm dhe u ofrojnë atyre para për të ngritur grupe të vogla xhihadiste të lidhura me ISIS-in. Këta individë shërbejnë si investitorët e fimave të vogla të teknologjisë, por në këtë rast, grupet që ata ndihmojnë prodhojnë vetëm urrejtje.
Grupet si al-Nusrah dhe ISIS janë investimet e parapëlqyera për ta. Individët financues ofrojnë kapitalin e parë dhe pasi grupi arrin të ngrihet në këmbë, fillon t’i sigurojë vetë të ardhurat nëpërmjet rrëmbimeve, trafikimit të naftës apo shitjen e femrave si skllave. Sipas një zyrtari inteligjence, çdo lloj financimi që vjen nga jashtë, përfaqëson një shumë tepër të vogël të të ardhurave vjetore të Shtetit Islamik. Burimi më i madh i të ardhurave është trafikimi i naftës në kufirin e Turqisë dhe liderët e ISIS-it janë të gatshëm ta shesin naftën e tyre për 25 dollarë për fuçi, duke qenë se burimet e tjera të të ardhurave si rrëmbimi në këmbim të parave, nuk janë më aq fitimprurëse sa në fillim.
Në artikullin e titulluar “ISIS, nga kush mbështeten xhihadistët?” Michael Stephens shkruan: “Është shkruajtur shumë lidhur me mbështetjen që Shteti Islamik ka marrë nga donatorë dhe simpatizantë, veçanërisht nga individë të pasur të vendeve të Gjirit. Është e thjeshtë të akuzosh Arabinë Saudite, Turqinë apo Katarin, për ekzistencën e grupit, por e vërteta ndryshe dhe duhet zbuluar përpara se të bëhen akuza”. Është e vërtetë se disa individë të pasur nga vendet e gjirit kanë financuar grupet ekstremiste në Siri, shumica duke trafikuar çanta me para, por kjo ishte një praktikë e vitit 2012 dhe 2013 dhe tashmë është një përqindje pothuajse e papërfillshme e të ardhurave që Shteti Islamik ka mbledhur gjatë vitit 2014.
Shteti Islamik ka ngritur një strukturë pothuajse shtetërore me ministri, gjykata madje edhe sistemin e mbledhjes së taksave. Grupi terrorist ka ndjekur të njëjtën strategji të qëndrueshme që kur filloi të pushtojë territore në vitin 2013. Sapo fiton kontrollin mbi një qytezë ose fshat, fillon të sigurojë furnizim me ujë, miell dhe burime hidrokarbure për zonën, duke centralizuar shpërndarjen për ta bërë popullsinë vendase që të varen nga grupi terrorist për mbijetesën e tyre.
Për të kuptuar se si funksionin ekonomia e Shtetit Islamik duhet të zhytesh në botën e pistë të sekserëve të trafikut dhe marrëveshjeve të errëta të biznesit, ku “besnikët e ideologjisë” pikasin shanse fitimprurëse biznesi dhe i shfrytëzojnë sa munden. ISIS eksporton rreth 9 mijë fuçi nafte në ditë me çmime që variojnë nga 25 në 45 dollarë për fuçi. Është strategjia tradicionale e ekonomisë së luftës, të shesësh lirë për të fituar aq para sa është e nevojshme për të financuar betejat.
Në artikullin e tij “Ku i fiton paratë Shteti Islamik”, Tyler Durden shkruan, se ISIS i përdor burimet e naftës për të financuar operacionet e tij të terrorit. Si e bëjnë? Sipas “Institutit të Energjisë së Irakut”, ushtria e islamistëve radikalë kontrollon prodhimin e 30 mijë fuçive të naftës në ditë të Irakut dhe 50 mijë të tjera në Siri. Duke shitur këtë naftë në tregun e zi me një çmim tepër të reduktuar, Shteti Islamik arrin të fitojë 3.2 milionë dollarë në ditë.
Sipas James Phillips, të ardhurat e naftës i ofrojnë Shtetit Islamik një bazë shumë të fortë ekonomike, e cila arrin të përballojë ekspansionin e jashtëzakonshëm të organizatës. Të ardhurat nga shitja e naftës, të cilat arrijnë deri në 100 milionë dollarë në muaj, i lejojnë Shtetit Islamik të financojë sulmet e tij ushtarake terroriste, duke tërhequr gjithashtu rekrutë nga e gjithë bota. Për të qenë të suksesshëm në përpjekjet e anti-terrorizmit, Phillips mendon se Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tjerë duhet të përzënë Shtetin Islamik nga fushat e naftës që ka arritur të pushtojë dhe të kufizojë aftësinë e tij për të trafikur naftë në tregjet e zeza ndërkombëtare.
Ja si funksionojnë operacionet e naftës së Shtetit Islamik. ISIS e shet naftën tek konsumatorët në territoret që kontrollon brenda Sirisë dhe Irakut. Grupi terrorist e shet naftën gjithashtu tek një rrjet trafikantësh që është krijuar rreth viteve 1990 gjatë regjimit të diktatorit Saddam Hussein. Ky rrjet ka trafikuar naftë nga Iraku në Turqi për të shmangur sanksionet e imponuara mbi Irakun nga Kombet e Bashkuara. Shteti Islamik i shet naftë gjithashtu regjimit të Bashar al-Assadit nëpërmjet sekserëve të trafikut. Kur bëhet fjalë për të fituar para të lehta, Lindjes së Mesme nuk i mungojnë njerëzit që janë të gatshëm të trafikojnë dhe vjedhin për të bërë biznes me njëri-tjetrin.
Rritja e Shtetit Islamik ka qenë vërtetë e pabesueshme. Ata janë të armatosur me armë moderne, ushtri të mëdha dhe kanë një organizim tepër efektiv. Gjithçka është ngritur, pasi njerëzit dhe shërbimet e tyre blihen dhe shiten me para të vërteta të fituara nëpërmjet një strategjie tepër të sofistikuar financimi. Sipas Senatorit Rubio, aktivitetet kriminale të ISIS-it si vjedhjet, zhvatjet dhe trafikimi, e kanë ndihmuar organizatën që të bëhet më e pasura dhe më e madhja e historisë. Pasuria e ka ndihmuar që të zgjerojë territorin e pushtuar dhe i ka nxitur luftëtarët e vendit dhe të huaj që të bashkohen. Shteti Islamik tashmë ka burime dhe armatime të reja si dhe zona të sigurta operacionale nga ku të vazhdojë të kërcënojë stabilitetin e rajonit, duke rrezikuar kështu edhe interesat e sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, Europës dhe aleatëve të tjerë.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn