als_Latn dik_Latn sag_Latn
Veprat e publikuara në lidhje me mbrojtjen e lavdishme përmbledhin ritregimin e kujtimeve dhe intervistave me luftëtarët e mbrojtjes, komandantët dhe familjarët e tyre deri në veprat letrare, romanët, novelat dhe tregimet të cilët trajtojnë këto zhvillime nga këndvështrimi i artistëve dhe shkrimtarëve të ndryshme. Në këtë program do të flasim në lidhje me veprat të cilat kanës shkruar historinë e kësaj lufte. Shënimi dhe regjistrimi i saktë i historisë ka nevojë për ndjekjen e metodës së përshtatshme në shkrimin e historisë së luftës. Kjo punë ka nevojë për një përkushtim dhe analizë praktike në mënyrë që shkrimi i historisë së luftës të shndërrohet në parime dhe në një doktrinë mbrojtëse. Muhamed Dorudian, shkrimtar dhe studiues i mbrojtjes së lavdishme, në lidhje me qasjet dhe metodikën e shkrimit të historisë së luftës së Iranit dhe Irakut, ka thënë: “Shkrimi i historisë është një varg bindje, perceptime dhe ndjenja të shoqërisë ndaj një ngjarje. Logjika e shkrimit të historisë është e lidhur me zbatimin në praktikë të asaj ngjarje historike. Prandaj, pas një ngjarje historike krijohen disa bindje në lidhje me atë ngjarje dhe njëkohësisht me këtë fillon kritika e bindjeve ekzistuese duke arritur kështu në perceptime të reja. Në këtë mënyrë lidin qasje të reja”.
Dorudian në lidhje me shkrimin e historisë së luftës së Iranit dhe Irakut shton: “Shkrimi i historisë së luftës së Iranit dhe Irakut nuk do të thotë njohje e vërtetë e luftës. Por gjatë saj studiohet një sistem i të menduarit dhe metodat ekzistuese në të kuptuarin dhe në perceptimin e realitetit të luftës”. Përpjekjet për shkrimin e historisë së luftës imponuese ka filluar që nga ditët e para të luftës dhe ka vazhduar në forma të ndryshme. Në fillim kjo është bërë me shënimin e kujtimeve të hidhura dhe të bukura me qëllim që të mbahet gjallë kultura e sakrificës dhe flijimit në shoqëri si dhe bartjen e saj tek gjeneratat e reja. Pas vitit 1990, autorët më tepër u përkushtuan në hulumtimin dhe analizën e faktorëve që shkaktuan luftën, ndërsa aktualisht për disa vite autorët e kësaj fushe kanë përcaktuar më saktësisht fushat e shkrimit të historisë së mbrojtjes së lavdishme.
Libri i publikuar në disa vëllime me titull “Kalendari i historisë së mbrojtjes së lavdishme” është një prej veprave e cila është publikuar në lidhje me historinë e mbrojtjes së lavdishme. Qendra e Hulumtimeve për Mbrojtjen e Lavdishme e cila vepron nën mbikëqyrjen e ushtrisë së Republikën Islamike të Iranit ka publikuar disa libra me titull “Kalendari i historisë së mbrojtjen e lavdishme” në të cilat është rilexuar historia e agresionit të ushtrisë së Sadam Huseinit ndaj Iranit. Kjo vepër është publikuar në mbi 100 vëllime dhe secili vëllim është botuar me titull të veçantë dhe paraqet ngjarjet e ditëve të luftës imponuese që nga fillimi deri në fund në formë kalendarike. Metoda e shëmimit dhe e përshkrimit të ngjarjeve dhe zhvillimeve në këtë vepër është bërë në këtë mënyrë që në fillim janë prezantuar ngjarjet që kanë ndodhur përgjatë një muaji dhe pastaj secila ditë e këtyre ngjarjeve rrëfehet në formë të një tregimi. Në fillim të secilit tregim janë ritransmetuar informacionet rreth lëvizjeve të forcave ushtarake të Iranit dhe të Irakut në frontet e ndryshme. Pastaj janë trajtuar çështjet e ndryshme si publikimi i të dhënëve të inteligjencës dhe të sigurisë së ushtrisë së Irakut si dhe transmetimi i komunikatave të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë së Iranit. Autori në këtë rast informacionet e luftës i ka transmetuar nga gjuha e agjencive të lajmeve dhe gazetave dhe radiove të ndryshme. Titujt e disa prej këtyre vëllimeve janë si në vijim: “Ditët e fundit të paqes”, “Bubullima e artilerisë”, “Urat e papushtuara”, “Hapat e para” dhe të tjera.
Libri “Enciklopedia e fotografive të historisë së luftës së Iranit dhe Irakut” është një vepër tjetër e çmuar në lidhje me luftën imponuese e cila në vazhdimësi trajton zhvillimet dhe ngjarjet e luftës para fillimit, gjatë luftës dhe pas përfundimit të saj. Kjo vepër është publikuar me kontributin e Xhafer Shur Ali Nia. Kjo vepër përmban 1000 fotografi të bazuar në realitetin e ngjarjeve të luftës, 200 harta dhe 40 tabela të statistikave të ndryshme dhe konsiderohet një prej veprave më të pasura që është publikuar deri më tani në lidhje me luftën imponuese të Irakut kundër Iranit. Për hartimin e këtij libri janë shfrytëzuar mbi 300 burime të shkruar dhe 30 intervista të bëra me komandantët dhe udhëheqësit e luftës, ndërsa janë prodhuar edhe 200 fotografi ekskluzive për këtë vepër. Shumica e veprave që janë botuar para këtij libri, kryesisht kanë pasur fotografi të kufizuara të cilat nuk krijonin mundësi që lexuesi t’i rindërtojë skenat e ngjarjeve të luftës në mendjen e tij. Në veprën “Enciklopedia e fotografive të historisë së luftës së Iranit dhe Irakut” për shkak se është përdorur një sasi e madhe e fotografive, tabelave, hartave dhe pamjeve grafike, krijohet mundësia e nevojshme për lexuesin që të rindërtojë ngjarjet e luftës në bazë të tekstit që ka lexuar dhe duke bazuar në fotografi.
Një tjetër karakteristikë e këtij libri është edhe publikimi i tabelave të statistikave të cilat i ndihmojnë lexuesit që të bëjë krahasimin e shumë ngjarjeve dhe zhvillimeve gjatë luftës. Ofrimi i statistikave në lidhje me sasinë e armëve dhe pajisjeve luftarake, statistikave të numrit të dëshmorëve dhe të plagosurve nga forcat iraniane në proporcion me popullsinë e përgjithshme të Iranit, numri i sulmeve të Irakut ndaj zonave civile të Iranit si dhe numri i viktimave civile, konsiderohen të dhëna të rëndësishme të këtij libri. Një prej ngjarjeve të dhimbshme gjatë luftës së imponuar ka qenë përdorimi i armëve kimike nga ushtria e Sadam Haseinit kundër forcave iranian dhe popullatës civile në Iran dhe Irak. Këto sulem çnjerëzore që janë përballur me protesta të vazhdueshme të autoriteteve iraniane, kanë hasur në heshtjen e plotë të BN. Në librin “Enciklopedia e fotografive të historisë së luftës së Iranit dhe Irakut” thuhet se ushtria e Sadam Huseinit ka kryer 382 sulme me armë kimike në provincat Khuzestan, Kurdistan, Ilam, Azerbajxhani Perëndimor dhe Kermanshah. Si pasojë e këtyre sulmeve janë vrarë 10 mijë civilë iranianë dhe rreth 100 mijë të tjerë kanë marrë plagë kimike dhe shumica e tyre akoma vuajnë në mënyrë të ndryshme nga këto plagë.
Gati një vit pas përfundimit të luftës imponuese ka filluar mbledhja e materialeve dhe hartimi i veprës në disa vëllime të botuar me titull “Kultura e Frontit” që deri më tani janë botuar 60 vëllime prej saj dhe konsiderohet një prej veprave më të lexueshme në lidhje me mbrojtjen e lavdishme dhe kulturën e saj. Vepra “Kultura e Frontit” është përgatitur në bazë të transmetimeve të 150 mijë luftëtarëve nga të gjitha rajonet e Iranit që janë mbledhur brenda viteve 1987-1999. Përveç hulumtimeve dhe dëshmive okulare, burimi më i rëndësishëm për mbledhjen e të dhënave, kanë qenë personat që kanë marrë pjesë në qendra ushtarake dhe në frontin e luftës.
Vepra “Kultura e Frontit” në realitet ndjek një vështrim mbi historinë nga një kënd tjetër duke afruar më tepër afër jetës shoqërore dhe kulturore. Kjo vepër është përgatitur me kontributin e Sejed Mahdi Fahimi i cili në lidhje me këtë vepër ka thënë: “Kjo vepër mund të analizohet në fushën e historisë gojore. Megjithëkëtë në këtë vepër janë ofruar edhe letrat dhe testamentet e shkruara nga luftëtarët. Vepra “Kultura e Frontit” nuk ka trajtuar çështjet politike, por ka trajtuar çështje bashkëkohore në jetën e përditshme të luftëtarëve në frontin e luftës”.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn