als_Latn dik_Latn sag_Latn
Historia e mbretit të ri saudit
Hëne, 20 Prill 2015 10:26
Presidenti Barack Obama vizitoi Rijadin ditën e martë, për të shprehur ngushëllimet e tij për vdekjen e mbretit saudit, Abdullah dhe për të takuar pasardhësin e tij, Salman bin Abdulaziz Al Saud. Pyetja është: A e dimë vërtetë se kush është mbreti Salman?
Ambasadori amerikan në Rijad, Joseph Westphal, përshëndeti kreun e ri të Arabisë Saudite të premten e kaluar, duke theksuar se lidhjet e ndërsjellta mund të forcohen vetëm falë zgjuarsisë dhe kurajos që janë edhe esenca e Mbretit Salman. Kjo nuk është thjesht një deklaratë e një zyrtari të Shteteve të Bashkuara. Edhe ish-i dërguari amerikan në Arabinë Saudite, Robert Jordan e ka përshkruar Mbretin Salman si një reformator dhe një person i përgatitur për të marrë në dorë drejtimin e vendit.
Por Salmani duket se ka një histori të gjatë të mbështetjes së ekstremistëve, gjë që tani është ekslipsuar për shkak të pozicionit të tij të ri politik. Bruce Riedel, një ish-zyrtar i CIA-s, ka thënë se mbreti Salman ka qenë mbledhësi kryesor i fondeve që shkonin në favor të “mujahideen”-ëve, ose luftëtarët e shenjtë islamikë në Afganistan të viteve 1980 si dhe për myslimanët e Bosnjes gjatë luftës së Ballkanit në vitet 1990. Me pak fjalë, ai ka shërbyer si pika e lidhjes financiare të përhapjes së fondamendalizmit në zonat e luftës.
Si një zyrtar i lartë i Rijadit, Salmani ka shërbyer shpeshherë si ruajtës i rendit dhe konsensusit brenda anëtarëve të familjes mbretërore. Vëllai i Salmanit, Mbreti Kalid, i cili e ka drejtuar vendin nga viti 1975 deri në vitin 1982 i besoi atij çështjen e konfliktit të Afganistanit, në mënyrë që të përdorte kontaktet e tij me familje në shërbim të qëllimeve ndërkombëtare. Salmani kështu u vendos në krye të një komiteti për mbledhjen e fondeve që fitoi shpejt mbështetjen e familjes mbretërore dhe sauditëve të tjerë, që të mbështesnin luftën e “mujahideen”-ve kundër sovjetikëve.
Një tjetër zyrtar i CIA-s, i cili ka shërbyer në Pakistan në fund të viteve 1980, thotë se donacionet private saudite arrinin në vlerën e 20-25 milione dollarëve çdo muaj. Për më tepër, Rachel Bronson në librin e saj “Më e dendur se nafta”, ku shpjegon marrëdhënien e Amerikës me Arabinë Saudite, shkruan se Mbreti Salman ka dhënë kontributin e tij edhe në rekrutimin e luftëtarëve për Abdul Rasul Sayyafin, luftëtari salafist nga Afganistani i cili ka qenë këshilltari frymëzues i Osama bin Ladenit dhe Khalid Sheikh Mohammedit, organizatori kryesor i sulmit të 11 shtatorit.
Për të kryer të njëjtin rol në Bosnje, Salmani u emërua nga vëllai tjetër i tij dhe aleati i ngushtë politik, Mbreti Fahd në krye të Komisionit të Lartë Saudit për Asistencë në Bosnje dhe Hercegovinë (KLS) në vitin 1992. Nëpërmjet këtij komisioni, Salmani mblidhte donacione nga familja mbretërore për të ndihmuar Ballkanin dhe e ka drejtuar deri në vitin 2011, kur u vendos të mbyllej. Deri në vitin 2001, organizata kishte mbledhur rreth 600 milione dollarë, për ndihma dhe qëllime fetare, por paratë duket se kanë shërbyer edhe për furnizime me armë, pavarësisht embargos së Kombeve të Bashkuara mbi Bosnjen dhe vendet e tjera ish-Jugosllave nga viti 1991 deri në vitin 1996.
Por çfarë lloj supervizimi ka ushtruar Salmani në këtë komision ndërkombëtar? Në vitin 2001, forcat e NATO-s sulmuan zyrat në Sarajevë të KLS-së, duke zbuluar një thesar të vërtetë me materiale terroriste: fotografi para dhe pas sulmeve të al-Kaedës, udhëzime se si mund të falsifikoheshin beixhet e Departamentit amerikan të Shtetit si dhe harta ku ishin të shënuara ndërtesat qeveritare të Washingtonit.
Sulmi në Sarajevë nuk ishte prova e parë që tregonte se aktivitetet e KLS-së shkonin përtej ndihmës humanitare. Ndërmjet viteve 1992 dhe 1995, zyrtarët europianë kanë identifikuar mbi 120 milionë dollarë donacione nga llogaritë personale bankare të Salmanit si dhe ato të Komisionit drejt një organizate bamirësie boshnjake me qendër në Vjenë të quajtur Agjensia e Asistencës për Botën e Tretë. Edhe pse organizata pretendonte se ofronte vetëm ndihmë humanitare, agjensitë perëndimore të inteligjencës besonin se në pjesën më të madhe të parave të kësaj agjensie shkonin në fakt në favor të luftëtarëve që shërbenin për qeverinë boshnjake.
Një tradhëtar i al-Kaedës, i cili u thirr të dëshmonte përpara Kombeve të Bashkuara dhe që dëshmoi gjithashtu për avokatët që mbronin viktimat e 11 shtatorit në gjyq, deklaroi se komisioni i Salmanit sëbashku me agjensinë boshnjake në Vjenë kanë ofruar mbështetje thelbësore për al-Kaedën në Bosnje, madje kanë ofruar një njësi luftarake prej 107 luftëtarësh. “Operacionet e al-Kaedës në Bosnje si dhe ato të agjensisë së Vjenës kanë financuar dhe mbështetur luftëtarët e grupit terrorist”, deklaroi ai.
Lidhja e KLS-së me grupet terroriste është dyshuar prej shumë kohësh nga zyrtarët e inteligjencës amerikane gjithashtu, task forca Guatanamo e qeverisë amerikane e ka përfshirë dikur Komisionin e Lartë Saudit në listën e entiteteve të dyshuara si terroriste ose mbështetëse të terrorizmit. Agjensia e Inteligjencës së Mbrojtjes e ka akuzuar gjithashtu KLS-në për armatimin e jashtëligjshëm të Mohamed Farrah Aididit, trafikanti i armëve në Somali i lidhur me al-Kaedën, edhe pse Somalia ka qenë subjekt i embargos së Kombeve të Bashkuara që nga viti 1992.
Mbështetja e Arabisë Saudite për luftëtarët islamistë në Afganistan dhe Ballkan u mbyll përfundimisht, kur veteranët e xhihadit u rikthyen në shtëpi, duke krijuar një kërcënim të madh për vetë Arabinë Saudite në vitin 2003. Salmani u përpoq të shpjegonte sulmet e papritura kundër mbretërisë saudite, duke thënë se terroristët mbështeteshin nga “zionizmi ekstrem që përpiqet të pengojë përhapjen e islamizmit”.
Megjithatë, as kërcënimi terrorist kundër Arabuisë Saudite duket se nuk e ka penguar dëshirën e Salmanit për të mbështetur financuesit e xhihadit dhe klerikët fundamentalistë. Në bordin e të besuarve të Qendrës Rinore të Princit Salman, të cilën e drejtonte vetë ai, sot përfshihet edhe Saleh Abdullah Kamel, një bilioner saudit emri i të cilit është shfaqur në listën e mbështetësve të dikurshëm të al-Kaedës, megjithatë “Wall Street Journal” ka raportuar se Kameli e ka mohuar fuqimisht mbështetjen e tij ndaj terrorizmit. Kur Kombet e Bashkuara u përpoqën të mbyllnin operacionet bamirëse saudite pas dyshimeve të lidhjes së tyre me terrorizmin pas sulmit të 11 shtatorit, Kamel dhe Salmani e dënuan këtë përpjekje, duke thënë se organizata kishte nisur një gjueti shtrigash dhe se asnjë nga akuzat nuk ishte e vërtetë.
David Andrew Weinberg, “Foreign Policy”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans