als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Folkloristi, dr. Mehmet Rukiqi ka nxjerrė nė dritė monografinė e titulluar, Azem Galica, nė tė cilėn, ashtu sikur rėndom nė pjesėn dėrrmuese tė historiografisė sonė, kryetrimi i Drenicės nė vitet 1912-1924, Azem Bejtė Galica trajtohet kaēak i maleve, madje si Komandant i Lėvizjes Kaēake, Shote Galica po ashtu si kaēake, ndėrsa bashkėluftėtarėt e tij, kaēakė mali, tė tillė sikur i ka emėrtuar dhe i emėrton aktualisht historiografia serbe, por edhe njė pjesė e historiografisė shqiptare, e cila nuk shkėputet dot nga shkolla, frazeologjia dhe politika e metodologjisė specifike jugosllave.
Interpretimi i tillė i realitetit historik nga pozita e mendjeve tė mbetura rob tė historiografisė serbe, tė cilėt pėrkthejnė terminologjinė fjalė pėr fjalė nga gjuha serbe nė gjuhėn shqipe, vazhdon ta dėmtojė historiografinė shqiptare, e cila nuk po lirohet dot nga kaēakizimi i historisė, ose po lirohet vetėm nga historianė dhe shkrimtarė tė caktuar.
Njė diferencim nga emėrtimi kaēak, pėr ēlirimtarėt e Kosovės, tė kohėn e robėrisė jugosllave, me kohė e ka bėrė historiani i mirėnjohur, Marenglen Verli, pastaj 10 vjet mė parė, profesor doktor, Jusuf Bajraktari, ndėrsa ka hequr dorė nga pėrdorim i emėrtimin kaēak studiuesi i zellshėm, Bedri Tahiri.
Ėshtė pėr keqardhje kur njė vepėr e tillė, sikur ky libėr i dr. Mehmet Rukiqit, lejohet tė botohet me kėtė terminologji tė deformuar, madje edhe nga recensuesit: dr. Adem Zejnullahu dhe dr. Lush Culaj dhe nga Instituti Albanologjik i Prishtinės. Pavarėsisht se vepra pėrshkohet me njė lėndė tė brumosur, me tė dhėna relevante, me folklor e burime gojore, ajo ėshtė dėmtuar shumė nė emėrtimin e Azem Galicės si kaēak mali, njė interpretim i deformuar duke u bazuar nė terminologjinė serbe, e cila nė mėnyrė konstante ka qenė dhe po mbetet, gjithnjė antishqiptare.
Ta trajtosh Azem Galicėn si cub, kaēak apo komit, nuk ėshtė vetėm njė lėshim i rastit as njė lėshim mė tepėr, nuk ėshtė vetėm njė lėshim gjuhėsor, por ėshtė njė non sens i llojit tė veēantė. Sipas kėsaj logjike, edhe lufta e legjendarit Adem Jashari, paska qenė luftė terroristėsh, vetėm sepse nė historiografinė e sotme serbe interpretohet si luftė e njė terroristi shqiptar, ndėrsa UĒK-ja si organizatė terroriste. E tillė ishte interpretuar nga historiografia serbe edhe lufta titanike e Azem Galicės dhe e qindra luftėtarėve tė lirisė, tė cilėt nuk ishin kaēakė mali e as cuba tė bajkave serbe, por luftėtarė besnikė tė kėtij populli, tė cilėt nuk pranuan poste tė posllanikėve, kmetėve, apo tė presednikėve, nėn regjimin serb, por luftuan dhe qėndruan pėr mė shumė se 12 vjet duke luftuar me armė nė dorė kudo nė Drenicė, kudo nė trojet e Kosovės sė pushtuar nga regjimin barbar dhe fashistoid tė Serbisė.
Vazhdimi i trajtimit tė Azem Galicės si Komandant i ēetave kaēake ( dr. Mehmet Rukiqi: Azem Galica, f. 113) ėshtė jo vetėm turp pėr tė gjithė ata qė bėjnė, me apo pa qėllim gafa tė tilla, por edhe zhvlerėson ēdo vepėr tė kėtij lloji pavarėsisht se kush ėshtė autori apo botuesi.
Instituti i Albanologjisė dhe pėrgjithėsisht institucionet tona tė arsimit e kulturės, duhet tė lirohen nga mendėsia e trashėguar e shkollės sė Beogradit, duhet tė lirohen nga interpretimit serbe, antishqiptare, sepse Kosova ėshtė ēliruar nga Serbia dhe nuk vendos dot Beogradi pėr mėnyrėn si i qasemi ne historisė sonė kombėtare, si Lėvizje kaēake, apo Lėvizje ēlirimtare, ashtu sikur veprohej para ēlirimit dhe ashtu sikur edhe ishte trajtuar, pothuajse zyrtarisht kjo Lėvizje ēlirimtare.
Prania nė folklorin tonė dhe nė kėngėt e trimėrisė e fjalės kaēak, nuk ėshtė fakt qė duhet tė pėrfillet, edhe pse nė folklor gjendet ndonjė emėrtim i tillė, por nė asnjė kėngė tė kėnduar pėr Azem Galicėn nuk gjendet dot emėrtimi qė e barazon Azem Galicėn me kaēak mali.
Mendjet e robėruara pacifiste duket se do tė mbesin robėr tė sė kaluarės derisa tė jenė gjallė. Lėvizja kaēake pėr ta nuk ėshtė turpi i vetėm tyre, por ėshtė njė duhmė e keqe e Beogradit qė ende vazhdon tė pėrhapet me helmet e moēme dhe tė tanishme nga shpirt vasalėt.
Ėshtė e pafalshme, qė njė studiues, qoftė i folklorit, i historisė apo i gjuhės, dhe jo vetėm i kėtyre lėmenjve, mbėshtetet verbėrisht nė terminologjinė politike tė Beogradit, pa asnjė sens kritik lidhur me emėrtimin e njė lėvizje, kohe apo epoke.
Fjala kaēak, dihet se ka prejardhje turke dhe mė tė njėjtin kuptim ėshtė ngulitur edhe nė gjuhėn serbe. Nė pėrkthimin shqip do tė thotė, kap dhe ik, Kaē-ak, thjesht hajn, rrėmbyes, plaēkitės.
I kuptoj historianėt e shkollės jugosllave deri nė vitin 1990, kur nuk kanė guxuar ta madje as tė ėndėrrojnė ndėrrojnė terminologjinė zyrtare tė LKJ-sė apo LSPPJ-sė, apo edhe nuk u ka bėrė fare pėrshtypje ajo, por sot, pas shpėrbėrjes totale tė ish Jugosllavisė, pas ēlirimit tė Kosovės nga robėria shekullore serbe, tė pėrdorėt terminologjia politike, shoviniste dhe antishqiptare serbe, kjo ėshtė e pafalshme.
Azem Galica nuk ka qenė kaēak mali, por prijėsi i Lėvizjes sė armatosur kundėr pushtimit serb tė Kosovės. Kishte nė radhėt e tij edhe ndonjė kaēak, qė kishte vjedhė apo kishte vrarė ndonjė fqinj, por tė tillė sapo zbuloheshin largoheshin nga radhėt. Tė tillė jo vetėm njėherė edhe e denoncuan Azem Galicėn dhe bashkėpunuan me regjimin gjakatar serb.
Ėshtė koha e fundit tė Instituti i Historisė, i Albanologjisė dhe pėrgjithėsisht institucionet shkencore e arsimore tė vendit tonė tė mos lejojnė pėrdorimin e terminologjisė serbe, nėpėr tekste shkollore, ku fyhet Lėvizja ēlirimtare e shqiptarėve duke e quajtur Lėvizje kaēake, Lėvizje tė hajnave e plaēkitėsve.
Ahmet Qeriqi
23. 5. 2014
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk