als_Latn dik_Latn sag_Latn
Pikëpyetjet e deflacionit
Deflacioni mund të jetë diçka e mirë. Por versioni i ditëve të sotme është ‘malinj’
Rënia e çmimeve tingëllon si diçka për të festuar. Në vitin 1950,bisedat nuk ishin të lira. Kushtonte 3.70 dollarënjë telefonatë 5-minutëshe mes Nju Jorkut dhe San Franciskos -ose 36.35 dollarëmevlerën e parave sot. Aktualisht e njëjta telefonatëkushton fare pak. Shfaqja e “ekonomisë së përbashkët” (është një sistem socio-ekonomik ndërtuar rreth ndarjes së burimeve njerëzore dhe fizike) po udhëheqdrejt rënies çmimin e taksive dhe të një nate në hotel, shkruan The Economist. Kohët e fundit,rënia nëçmimet e burimeve natyrore, sidomos të naftës, ka rritur fuqinë e shpenzimeve të konsumatorëve nga Detroiti e deri në Delhi. Mark Carney, guvernatori i Bankës së Anglisë, përsërit se rënia e çmimeve të energjisë përfaqëson”në mënyrë të qartë diçka pozitive” për ekonominë e Britanisë. Z. Carney nuk gabon. Megjithatë bota po e nënvleftëson në mënyrë të dhimbshme rrezikun e deflacionit.Problemi është se çmimet agregate janë pozicionuar drejt një rënie të mprehtë në shumë vende në të njëjtën kohë. Presionet e deflacionit janë të dukshme përtej ushqimit dhe energjisë, dhe në vende që nuk mund të pretendojnë të kryesojnë përgjegjësinë drejt ekonomisë së re. Në Eurozonë, ku deflacioni po ‘mbërthen’fort, çmimet e konsumit ranë me 0.6% në vitin në janar; Gjermania, Italia dhe Spanja të gjitha u përballën me rënie. Çmimet në Greqi kanë qenë në rënie për 23 muaj radhazi.
Inflacioni tmerrësisht i ulët është përhapur gjithashtu gjithkund. Amerika, Britania dhe Kina secila shënon norma inflacioninë më pak se 1%. Kjo duket më pak si një goditje e mirëpritur ndaj çmimeve sesa si shenjë e njëkërkeserrënjësisht të dobët.
Deflacioni paraqet disa rreziqe, ku disa janë të qartë, një jo. Një nga rreziqet e njohur është se konsumatorët do të shmangin shpenzimet në pritje që artikujt të bëhen edhe më të lirë, duke ‘zbehur’ edhe më tej kërkesën. Po kështu, nëse çmimet në një ekonomi bien por pagat jo, atëherë marzhet e firmave do të ‘tkurren’ dhe punësimi do të kalojë nëstanjacionose do të bjerë. (Asnjë prej këtyre rreziqeve nuk është ende i dukshëm; në të vërtetë, Amerika dhe Britania po përballen me një rritje të fuqishme të punësimit.) Rreziku i tretë i njohur është deflacioni i borxhit:borxhet bëhen më të vështirë për shkak se shuma që është borxh nuk bie, ashtu si dhe fitimet. Ky është një shqetësim i madh në Eurozonë, ku shumë banka janë ‘dyndur’ tashmë me kredi të dështuara.
Rreziku qëështë kuptuar më pak, është edhe më i rëndi, sepse tashmëështëi pranishëm. Deflacioni vështirësonlehtësimin e politikës monetare. Kur inflacioni është në 4%, banka qendrore mund t’i ulë normat reale(d.m.th inflacionin e rregulluar) nën zero, në -4%, duke i mbajtur normat kryesore në zero.Por teksa inflacioni bie dhe kthehet negativ, normat reale të ulëta bëhen shumë më tëvështira për t’u arritur-pikërisht kur nevoja për toështë më e madhe. Shumica e bankave qendrore të botës sëpasur kanë ulur tashmë normatbazëtë politikës pranë zeros në mënyrë që t’i‘japin zemër’ kërkesës. Një numër gjithmonë e më i madh i ekonomive europiane po përdornormat negative të interesit për të nxitur shpenzimet.Të gjitha këto nënkuptojnë se politikëbërësit rrezikojnëtë kenë pak hapësirë në dispozicion për tëmanovruar kur të përballen me recesionin e radhës. Dhe herët a vonë recesioni do të godasë sërish-për shkak të një ngadalësimi të mprehtë në Kinë, le të themi, ose efektit të rritjes së dollarit amerikan si pasojë e borxhit të korporatës së denominuarnë dollar, ose nga ndonjë shoki papritur. Rezerva Federale ka ulur normën e saj të politikës me një mesatare prej 3.9 pikë përqindjeje në gjashtë recesionet që nga vitit 1971.
Kjo nuk do të ishte e mundur sot. Opsioni i zhvlerësimit masiv tëmonedhës kundrejt partnerit tregtar me rritje të shpejtënuk përdoret kur ka kaq pak ekonomi të mëdha që po rriten shpejt dhe çmimet po bien, apo diçka e ngjashme, në kaq shumë vende.
Ndrysho objektivin
Politikëbërësit duhet të jetë më të shqetësuar se sa duken, dhe veprimet e tyre për të shmangur deflacionin duhet të jenë më të guximshme. Qeveritë duhet të rrisin kërkesën duke shpenzuar më shumë në infrastrukturë; bankat qendrore duhet të jenë më pak strikte.(Në mars Banka Qendrore Europiane do të fillojë lehtësimin sasiore-kishte ardhur koha.) Tani është edhe momentipër të marrë në konsideratë rishikimin e regjistrit të rregullores monetare- në veçanti, për të zhvendosur objektivin e bankierëve qendrorë nga norma e inflacionit që aktualisht favorizohet nga shumicadrejt qëllimit për nivelin e PBB-së nominale, vlera totale për tëshpenzuar në një ekonomi përpara se të përshtatet për inflacion. Me një objektiv të tillë nuk ka nevojë të bësh dallim mes goditjeve të mira dhe të këqija të çmimeve. Dhe ndryshimi i rregullave do të dërgonte sinjalinsepolitikëbërësit janë seriozë në lidhje eliminimin e kërcënimit tëdeflacionit. Bankierët qendrorë e ndryshojnë kursin më ngadalë dhe devotshmëria e tyre ndaj objektivave të inflacionit depërtonthellë. Konservatorizmi shpesh u shërben mirë atyre. Por në këtë rast do mund t’i kushtonte shtrenjtë ekonomisë botërore.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn