als_Latn bos_Latn ron_Latn
Baraj: Si rrezuam ish-ministrin peruan
Deputeti socialist dhe shkencetari Besnik Baraj deshmon per skandalin e fundit qe ka perfshire Shqiperine me ish-ministrin peruan qe kerkohet per grusht shteti ne vendin e tij.
Nga Lorenc Vangjeli, JAVA
Eshte nje histori qe i mberthen te gjithe. Ka brenda politike, ka tentative krimi, ka shkelje ligji, ka naivitet, shume genjeshtra dhe natyrisht, ka dhe shkembim te pafundme akuzash. Megjithate, edhe ato jane akuza qe zgjasin jo me shume se tre dite. Aq sa e ka jeten cudia ne kete vend cudirash. Fabula e skandalit te radhes ne Shqiperi perfshin nje ish-minister te jashtem te nje vendi te larget, mundesine e krijuar per te bere biznes te dyshimte ne Shqiperi, akuza ne vendin e origjines dhe ne SHBA dhe nje mister i vertete se cfare po ndodh me te ne Shqiperi, vend ne te cilin ai, sic konfirmohet, ka hyre me nje pasaporte diplomatike te falsifikuar.
Historia ka pak a shume kete pamje. Nga Peruja, atdheu i tij i origjines e akuzojne per pjesemarrje ne grusht shteti: Augusto Blacker Miller, ish-minister i jashtem peruan vjen ne Tirane ne rrethana te paqarta. Me siguri i bindur se atdheu i shqiponjave eshte nje vend ideal per t’u fshehur dhe per te bere para. Papritur, ne fillim te ketij viti dicka ndodh. Miller duket sikur arrestohet sipas konfirmimeve nga Peruja, por Tirana blu e pergenjeshtron. Peruanet e marrin seriozisht dhe kerkojne te nisin procedurat e ekstradimit, por Tirana serish hesht. Para kesaj, per muaj te tere, ne Fier, i njejti individ ishte afruar me kostumin e biznesmenit qe kerkon te beje biznes me perpunimin e plehrave. Qershia e hidhur mbi torte mbetet kryeministri dhe roli i tij ne kete histori. I njejti kryeminister qe ideoi, mbrojti dhe sponsorizoi ligjin per importin e mbetjeve urbane ne vend. dhe qe sipas faqes se tij zyrtare, eshte mikpritesi i padiskutueshem i cdo biznesmeni te madh qe vjen ne Shqiperi.
Elementi me i panjohur ne kete histori dramatike vjen nga nje deshmi ekskluzive e nje deputeti socialist, Besnik Baraj, njekohesisht shkencetar kimist, qe per shkak te rrethanave eshte njohur heret me kete skandal, e ka denoncuar ate dhe per me shume, ka mundur te binde opoziten qe ta kundershtoje projektin. “Eshte kriminale te gjendet fajesi tek opozita duke pershire ne te nje perfaqesues lokal te saj, sic eshte kryetari i bashkise se Fierit. Menaxhimi i mbetjeve urbane dhe politikat mbi to rregullohen ne nivel qendror. Tentativa per te gjetur fajtore ne opozite, kjo semundje komuniste e pozites, eshte teresisht qesharake. Eshte menyra bizantine e te berit politike nga nje qeveri e paafte qe as nuk di te punoje, as nuk ka ide dhe as nuk e con neper mend qe politikeberja ne thelb eshte sherbim. Keshtu do te ndodhe sa kohe qe me shume se zgjidhje problemi, qeveria eshte bere nje problem akut qe duhet te zgjidhet. Dhe do te zgjidhet me largimin e saj”, thote deputeti Baraj. Ai deshmon dy takimet e tij te panjohura me ish-ministrin peruan, kundershtimet qe i ka bere projektit qe ai prezantonte dhe flet per dyshimet e tij personale se pse ka nisur ky skandal. Po ashtu, Baraj flet per propozimet e partise se tij per ndreqjen e gangrenes se mbetjeve urbane dhe ben nje fotografi dramatike te realitetit te sotem ne vend ne kete fushe.
Jeni takuar me ish-ministrin peruan dhe ne cfare rrethanash jeni njohur me tentativen e tij per te bere biznes ne Shqiperi?
Po. E kam takuar dy here. Ne Tirane. Ne ambientet e nje qendre te njohur ne Tirane, ne nje prej sallave te saj te mbledhjeve. E kam takuar ne fund te vitit te kaluar. Heren e pare me nje aktivist te shoqerise civile dhe heren e dyte me disa kolege te grupit parlamentar socialist. Ne te te dy takimet jemi ndare keq dhe me shume se shpjegime, kam terhequr dyshime serioze per kete projekt. Dyshimet e mia jane se mbas ketij projekti ose fshihej nje tentative per pastrim parash, ose projektimi i nje dere per te sjelle ne Shqiperi mbetje te rrezikshme urbane apo industriale. Nuk kam prova te mirefillta per kete gje qe po ju them, por duke gjykuar nga dosja qe paraqiten dhe sidomos nga efektiviteti ekonomik qe mungonte totalisht, dyshime te tilla jane te arsyeshme. Opozita dhe une si pjese e saj, kemi prone vetem dyshimin, barren e vertetimit te tyre e ka shteti me agjencite e tij te specializuara. Dhe cfare kane bere ato keto dite qe shpertheu skandali? Asgje te tille vec kane tentuar te barazohen ne pergjegjesi me opoziten.
Thoni se ne dy takimet tuaja jeni ndare keq, cfare kuptoni me nje gje te tille konkretisht?
Fillimisht lajmin per nje projekt te tille e kemi marre nga mediat dhe pushteti lokal i Fierit, i cili na kerkoi ekspertize teknike per kete projekt. Ekspertize ne kuptimin sesa i dobishem mund te ishte ai per zonen, e cila, si shume te tjera ne Shqiperi, eshte ne gjendjen e emergjences per trajtimin e mbetjeve urbane. Ne takimin e pare, se bashku me Lavdosh Ferrunin, nje veprimtar mjedisor, terhoqem nje ide te keqe per gjithe dosjen e paraqitur. Pata pershtypjen se ishte nje ekip jo serioz, ishte ish-ministri peruan dhe disa bashkepunetore te tij italiane nga Napoli. Me ka mbetur ne mendje nje detaj: i pyeta se pse nje projekt te tille ata nuk e benin ne Itali, e konkretisht ne Napoli qe e vuan rende gangrenen e mbeturinave. Pergjigja qe morra ishte befasuese dhe e genjeshtert. Me thane se cmimi i energjise qe do te prodhonin me impiantin e tyre dhe do ta shisnin ne Shqiperi ishte me i larte se ne Itali. Nje e pavertete totale. Dhe ketu me nisen nje pjese te dyshimeve.
Pas ketij takimi te pare, kam bere nje relacion te hollesishem per grupin parlamentar socialist, ne te cilin duke konfirmuar nevojen per diversifikimin e trajtimit te mbetjeve, nenvizoja se propozimi vinte nga individe jo serioze dhe se projekti nuk ishte i pershtatshem. Gjithashtu shtoja edhe faktin se ligji ekzistues per menaxhimin e integruar te mbetjeve, neni 22 i te cilit lejon importimin e mbetjeve dhe “poroziteti” i doganave shqiptare, krijojne mundesine qe te importohen edhe mbetje te rrezikshme.
Edhe ne takimin e dyte ne te cilin ndodhesha me kolegun Shalesi, terhoqem te njejtat pershtypje, ndonese propozuesit ishin dukshem me te pergatitur se heren e pare, ndonese serish krejt te pabesueshem. Per me teper, ata parashihnin te ndertonin pese impiante te tille ne te gjithe Shqiperine. Nje shifer e ekzagjeruar dhe e pamundur per t’u realizuar, nga pikepamja ekonomike dhe praktike.
Cili ishte pozicioni i ish-ministrit peruan ne keto dy takime?
Dukej se degjonte me vemendje. Dukej se ishte i interesuar per nje projekt te tille, por kishte nje padurim te dukshem ne momentet qe duhej te jepte pergjigje per pyetje te ndryshme dhe sidomos kur flitej per efikasitetin e munguar financiar te projektit. Nuk mund te them gje me teper sepse pershtypjet e mia ne keto dy takime kane edhe subjektivitetin njerezor, qe per me teper, behet i tille mbas zhvillimit te metejshem te kesaj historie. Dukej shume i sjellshem, nje kontradikte e thelle mes asaj qe dukej dhe asaj qe thoshte.
Cfare propozonte ne thelb kompania?
Ata kerkonin te benin menaxhimin e mbetjeve urbane me nje teknike, pirolize, qe mendonin ta zbatonin fillimisht ne Fier. Kjo teknike ben trajtimin termik te lendes organike ne mungese te oksigjenit. Cikli vazhdon me prodhimin e gazrave te djegshem dhe lende te tjera djegese me te renda qe perdoren si karburant. Problemi kryesor i kesaj teknologjie eshte kostoja e larte e trajtimit dhe shkalla e ndotjes. Eshte nje teknologji ende ne zhvillim dhe ne te ardhmen mund te perdoret padyshim edhe ne Shqiperi, por me kusht qe te sigurohen burimet financiare dhe te monitorohet rrepte shkalla e ndotjes.
Cila ishte perfshirja e pushtetit lokal, bashkise se Fierit te drejtuar nga socialistet ne kete histori?
Ky rast eshte nje tjeter shembull i ndryshimit te madh qe ne socialistet kemi me qeverine e Berishes. Menaxhimi i mbetjeve urbane eshte nje problem teper i mprehte ne Fier dhe pushteti lokal aty po ben perpjekje te jashtezakonshme per t’i zgjidhur. Te saktesoj dicka, pushteti lokal nuk ka tager te beje me shume sepse politikat dhe strategjite edhe ne kete sektor, i ben pushteti qendror. Ne kete rast, kryetari i bashkise, zoti Baftjar Zeqo morri nje propozim i cili ju duk interesant dhe kerkoi ta prezantoje ne qeveri. Eshte kjo e fundit qe me pas duhet te beje te gjitha hapat e nevojshem, perfshi dhe veprimin e agjencive te specializuara per te pare se nese eshte efikas investimi, kush e ben ate dhe sa te besueshem jane ata qe duan ta bejne. Ne kete menyre, nuk mund te hiqet asnje shenje barazimi mes detyrave dhe pergjegjesive mes ketyre dy pushteteve. Per me teper, zoti Zeqo, duke pare dyert e mbyllura te qeverise, kerkoi nje asistence teknike edhe nga partia e tij.
Si qendron problemi i ndotjes ne te gjithe vendin?
Kjo eshte nje problematike mjaft shqetesuese per te gjithe Shqiperine. Edhe sot, mbas 20 vjetesh nuk kemi zgjidhje reale te saj, ndonese nuk kane munguar strategji te perpiluara ne leter, por te pazbatuara ne praktike dhe adoptimi i pjesshem i legjislacionit te BE-se ne kete fushe. Plehrat kane mbytur vendin duke sjelle pasoja ekonomike, shendetesore, nje impakt jashtezakonisht te keq mjedisor dhe impakt ne turizem dhe edhe me pasoja estetike. Ende sot, pervec Bushatit ne Shkoder, ne Shqiperi nuk ka nje landfield te vertete sipas parametrave evropiane. Plehrat digjen kudo, ku me dashje, ku pa dashje duke rritur ne nivele alarmuese nivelin e ndotjes. Po t’i referohemi studimeve te kryera edhe nga institucione nderkombetare, ne vend jane 39 vatra te nxehta me mbetje toksike. Rrjedhojat e nje mjedisi te kontaminuar nga keto vatra si edhe me substancat qe lirohen nga djegia e hapur e plehrave, ka bere qe frekuenca e semundjeve mutagjenike, te aparatit te frymemarrjes, alergjive dhe semundjeve kardiovaskulare ne Shqiperi, te jene ndoshta me te lartat ne rajon. Mungon ende nje inventarizim serioz i vendgrumbullimeve ekzistuese qofte te mbetjeve te trasheguara toksike, qofte edhe atyre urbane. Per te mos folur pastaj per kapacitetet monitoruese mjaft te zbehta te efekteve ne mjedis dhe shendetin e njerezve.
Dikush mund te mendoje me cinizem se kur Shqiperia nuk ka te inventarizuar saktesisht akoma popullsine, si mund te inventarizoje mbetjet toksike dhe vatrat ku jane hedhur ato ne mbare vendin?! Po, kjo eshte e mundur nga kjo qeveri qe kujdesin kryesor te saj ka tregtimin e fjaleve dhe premtimeve dhe jo punen konkrete. Fundja as nuk dine. Jane ulerites ne paaftesine e tyre.
Cfare po ndodh mbas miratimit te ligjit qe mundesoi importimin e mbetjeve urbane ne Shqiperi?
Eshte nje nonsens qesharak. Shqiperia nuk mundet te trajtoje mbeturinat e saj dhe merr persiper te importoje mbeturina. Ai eshte nje ligj qartazi kriminal per realitetin shqiptar dhe i bere per arsye teresisht klienteliste. Duhet te kishte ndodhur teresisht e kunderta. Politika duhet te nxise biznesin per te ndare, mbledhur e ricikluar ne radhe te pare mbeturinat vendase. T’ju jap nje shembull. Sot hidhen ne plehra rreth 100 mije ton leter ne vit. Kapacitetet perpunuese te industrise se letres nuk jane me shume se 30 mije ton ne vit. Pse atehere duhet te importojme leter? I njejti arsyetim edhe per qeset plastike. Pervec frenimit te perdorimit te tyre, nepermjet mekanizmave ekonomike, duhet te behen te interesuar grupe te ndryshme interesi per te pasur interes per t’i mbledhur. Ne kete rast, edhe ndihma shteterore dhe subvencioni i tyre do te ishte i kuptueshem dhe i justifikueshem per nje kohe te caktuar.
Ligji aktual qe lejon importimin e plehrave, demotivon riciklimin e mbetjeve ne Shqiperi dhe krijon mundesine reale te depertimit ne vend te mbeturinave te rrezikshme, prapa te cilave zakonisht qendrojne qarqe mafioze. Kontrolli ne doganat shqiptare eshte tejet i dobet dhe ato quhen porta ”poroze”, ne kuptimin qe jane lehtesisht te kalueshme edhe nga keto lloj mbetjesh.
A keni nje ide te perpunuar qarte per menyren sesi do ta zgjidhe PS kete problem ne rast se vjen ne pushtet ne qershor te ketij viti?
Eshte nje nga temat me te diskutuara dhe te trajtuara ne programin qeverises te PS-se. Eshte nje nga punet e shumta te mbara qe ne do te bejme per kete vend, fillimisht per te zhbere ate qe ka bere keq PD dhe me pas per te ndertuar nje politike te drejte, realiste dhe perfundimtare per kete problem. Tre hallkat e nevojshme per te zgjidhur njehere e mire kete gangrene jane plotesimi i kuadrit ligjor, organizimi dhe ngritja e strukturave perkatese dhe garantimi i mbulimit financiar. Qofte dhe njera hallke te cenohet, demtohet e tera. Parimet tona per Rilindjen Shqiptare edhe ne kete fushe perfshijne nje vullnet te hekurt politik per zbatimin e ligjit, profesionalizem dhe ekspertize e kualifikuar ne ngritjen e administrates si dhe garantim te fondeve te nevojshme financiare per te ndaluar degradimin e burimeve natyrore dhe rehabilitimin e tyre. Per mbetjet urbane do te zhvillojme nje fushate sensibilizuese e edukuese agresive, me perfshirjen e tere sistemit tone arsimor ne te gjitha nivelet, mediat, shoqerine civile. Me mekanizma te caktuar ekonomike do te mbeshtesim dhe do te bejme te interesuar biznesin per riciklimin e mbetjeve urbane. Do te gjenerojme fonde per mjedisin nga te ardhurat e taksave mjedisore te cilat sot mblidhen, por nuk dihet se ku perfundojne. Komponenti mjedisor, do te jete ne themel te politikave reale te zhvillimit te vendit. Dhe se fundi, meqe po flasim per mbetjet urbane, dua te them se eshte urgjente, qe vendi te shpetoje njehere e mire dhe nga mbeturinat e fundit te nje politike qe nuk eshte aspak qytetare. Natyrisht, ajo pjese e politikes qe perfaqesohet nga Doktori qe ka semurur e ndotur gjithe vendin.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn