als_Latn dik_Latn sag_Latn
Një grup shkencëtarësh dhe hulumtuesish kanë krijuar simulimin vizual më të plotë të mënyrës si ka evoluar Universi. Ky kozmos i ri virtual, i projektuar nga shkencëtarë amerikanë, gjermanë dhe britanikë, vjen me galaktika gjarpëruese, shpërthime të reve të gazit dhe materia misterioze e zezë.
I quajtur Illustris, modeli bazë numerik mbulon 13 miliardë vitet e evoluimit të universit duke filluar vetëm 12 miliardë vjet pas Big Bang-ut. Programi Ilustis arrin të simulojë 13 miliardë vite të evolucionit në tre minuta. Ai përcakton me saktësi format e tyre, madhësitë dhe shpërndarjen e elementëve. Autori kryesor Mark Vogelsberger, një profesor i fizikës në MIT, e quajti atë “një zbulim të madh”.
“Disa galaktika janë më eliptike dhe disa janë më shumë si “Rruga e Qumështit” [spirale]. Ka një raport të caktuar në Univers. Raporti është i saktë. Kjo nuk është arritur më parë”- tha Vogelsberger.
Për rikrijimin e Universit virtual, është përdorur një fuqi kompjuterike e jashtëzakonshme, duke përdorur një program inteligjent, të quajtur “Arepo”. Një laptopi normal do t’i duheshin 2 mijë vjet për ta krijuar simulimin, ndërsa “Arepo-s” i janë dashur vetëm 3 muaj. Rezultatet përfundimtare u lënë studiuesve të kuptojnë se sa shumë ka evoluar universi.
Një nga autoritetet drejtuese në botë për formimin e galaktikës, profesor Richard Ellis nga Instituti i Teknologjisë i Kalifornisë (Caltech) në Pasadena, e ka përshkruar simulimin si “mahnitës”. “Tani do të kemi një pamje të mënyrës se si janë formuar yjet dhe galaktikat dhe do ta lidhim atë me materien e zezë”, tha ai për BBC News.
Simulimi do të përbëjë një testim për teoritë kryesore që shpjegojnë formimin e Universit. Kërkimi është publikuar në revistën “Nature”.
(Herë të lexuara: 824)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn