als_Latn lit_Latn uzn_Latn
(Ismet Krasniqit nė 20-vjetorin e rėnies)
Kosova po hynte nė dimrin e dytė akoma pa i pėrtharė mirė plagėt e dy dimrave tė mėparshėm nga aksioni famėkeq i armėve, tė cilit as fshati Grashticė i shpėrndarė nėpėr shpati e mali nuk kishte mundur ti shpėtojė. Sikur tė donte ti sfidonte atij aksioni famėkeq, i cili kishte lėnė pasoja tė rėnda nė jetėn e popullit nga tė cilėt, me mijėra tė rrahur dhe tė sakatosur e me disa dhjetėra mijė tė shpėrngulur nė Turqi, nė familjen e Sahit dhe Feride Krasniqit leu fėmija i katėrt, Ismeti, duke u futur si pranverė nė shtėpinė dhe shpirtrat e Xha Sahitit dhe nėnė Feridės. Skamja dhe varfėria e bėnin tė vetėn. Pasi qė nė tokėn e pakėt dhe kodrinore tė Grashticės, nuk fitohej as buka e motmotit, xha Sahiti u detyrua qė ta lėshojė fshatin dhe tė vendoset nė lagjen Vranjevc tė Prishtinės. Nė kėtė lagje, Ismeti rritej dhe burrnohej para kohe pėrmes ninullave qė ia kėndonte nėna Feride dhe pėrmes tregimeve tė xha Sahitit pėr dimrat e vėshtirė nėn thundrėn e okupatorit serb, tė cilėt dimra edhe vet Ismeti i vogėl i pėrjetonte nė kurrizin e tij tė njomė. Vėshtirė pėrthekohej viti me tė ardhurat e pakta qė xha Sahiti i merrte nė ndėrmarrjen ndėrtimore Kosova dhe Ismeti duke u rritur ēdo ditė e mė shumė i ndiente nė shpirt plagėt e varfėrisė dhe robėrisė qė e karakterizonin jetėn e popullit tonė si nė Llap, ashtu edhe nė Gallap, Vranjevc, Tavnik, Kapeshnicė e nė gjithė Kosovėn. Demonstratat e vitit 1968 Ismetin e gjejnė nė klasėn e dytė dhe ato nė jetėn e tij lan gjurmė qė kurrė deri nė vdekje nuk do ti shlyhen. Ai gjer atėherė kishte dėgjuar pėr luftėn dhe krismat vetėm nga goja e prindėrve, por tani kur i dėgjonte vet nuk kishte si tė mos pyeste se ēka janė ato krisma qė ia prishnin qetėsinė shpirtit tė tij tė njomė. Qė tė arrijė sa mė shpejtė ti bėhet krah xha Sahitit, Ismeti, pasi e mbaron tetėvjeēaren, regjistrohet nė shkollėn e mesme teknike dega e ndėrtimtarisė dhe me tė pėrfunduar shkollėn e mesme, punėsohet nė fabrikėn e mobileve nė Prishtinė.
Viti 1979. Ismeti shkon nė shėrbimin e detyruar ushtarak. Edhe kėtu Ismeti ballafaqohet me padrejtėsitė qė i bėheshin popullit shqiptar. Nė shėrbimin ushtarak ai fillon tė organizojė takime tė shpeshta me bashkėmoshatarėt e tij nė kazermė me qėllim konsultimi se si tė dilet nga gjendja me tė cilėn u ballafaquan, pėr ēka shpeshherė merret nė pyetje nga oficerėt me urdhrin e tė cilėve edhe arrestohet dhe mbahet nė burgun e Karllovcit dhe Zagrebit 60 ditė. Pranvera e madhe siē jemi mėsuar ta thėrrasim atė te vitit 1981, e gjen pėrsėri nė fabrikėn e mobileve pranė makinės sė tij, nga shquhet si organizator i tė gjitha protestave tė punėtorėve tė kėsaj fabrike, kundėr padrejtėsive ndaj popullit dhe punėtorėve tonė. Si organizator shquhet edhe nė Vranjevcin legjendar i cili dalėngadalė do tė bėhet njė bastion i rezistencės kundėr pushtuesve jugosllavė dhe ēerdhe e tė gjithė tė rinjve dhe ilegalėve tė viteve 80-ta, ku qėndron nė ballė tė demonstruesve tė shumtė qė niseshin nga kjo lagje varfanjakėsh, por trimash, drejt qendrės sė Prishtinės ku e kishin bėrė strofullin e tyre tė gjithė ata kolaboracionistė bashkė me padronėt e tyre, qė i qėndronin mbi kokė popullit duarthatė. Ismeti vazhdon ti bėjė sfidė pushtuesit jugosllav dhe pėr asnjė moment tė vetėm nuk e ndėrpret aktivitetin e vet prej luftėtari tė paepur. Aty i kėshillon punėtorėt, tutje nxėnėsit. Kėshillohet me shumė shokė tė vet tė cilėt mendonin njėsoj dhe nė vitin 1982 nė njė manifestim tė organizuar nga autoritetet e komunės, Ismeti e shqyen dhe e djeg flamurin e pushtuesit ndėrsa flamurin e kuq me shqiponjėn dykrerėshe, duke vrapuar dhe valėvitur nė duar e vė nė piedestal pėr ēka tė nesėrmen e arrestojnė nė vendin e punės dhe pėrsėri e dėnojnė me 60 ditė burg. Dėnimin e mbanė nė burgun e Prishtinės, Ferizajt dhe Mitrovicės ku kishte takuar shumė moshatarė tė tij qė ishin tė dėnuar me dėnime shumėvjeēare pėr shkak tė aktivitetit tė tyre ēlirimtar.
Qėndrimi dhe rėnia heroike e Rexhep Malės dhe Nuhi Berishės, nė njė shtėpi tė lagjes ku ai ishte rritur edhe mė shumė e nxisin shpirtin kryengritės tė Ismetit. Populli duhej njoftuar! Nuk ka pajtim me armikun. "Vllazėrim-Bashkimi" po na han, ai po na burgos, po na vret... e pėr tė gjitha kėto duhet njoftuar populli, dhe rrugėt e Vranjevcit gdhiheshin pėrplot parulla, afishe, thirrje pėr demonstrata tė reja dhe Ismeti ėshtė aty... Lufta nė Kosovė vazhdon! Njė luftė a ashpėr... fjalė pėr fjalė, dhėmbė pėr dhėmbė, ballė pėr ballė... dhe Ismeti ēdo herė ėshtė nė ballė... nė Vranjevc, mes punėtorėsh nė fabrikė... ku e lyp nevoja.
Flamurit i ndryshohet pamja, ndryshimi i Kushtetutės dhe suprimimi edhe i asaj pak autonomie qė e kishte Kosova e kishte marrė rrugėn e vet. Edhe Kosova e kishte marrė rrugėn e vet. Rrugėn e qėndresės, rrugėn e sfidės. E sfidonte pushtuesin Kosova. Ajo i sfidonte edhe tė gjithė ata mercenarė qė ishin vėnė pėrkrah tij. Sfidonin minatorėt. Sfidonin Llapi dhe Drenica. Dukagjini sfidonte. E tėrė Kosova ia kishte vėnė gjoksin tytave tė ftohta tė tanksave dhe autoblindave qė kudo kėrcėnonin me vdekje. Prishtina jehonte nga britmat e punėtorėve qė ishin nisur drejtė saj qė ta mbronin Kosovėn, nderin dhe dinjitetin kombėtar, qė tė kėrkonin edhe mė shumė. Tė kėrkonin liri dhe pavarėsi pėr Kosovėn, nga krijesa artificiale e quajtur Jugosllavi e cila ishte shndėrruar nė burg pėr popullin shqiptar. Lumenj tė tėrė njerėzish derdheshin nė Prishtinė. Nga Mitrovica dhe Podujeva, nga Gjilani dhe Ferizaj, nga Peja dhe Gjakova. Edhe Deēani e kishte mėrsyer Prishtinėn. Nė Prishtinė kishte arritur edhe Dragashi. Qė tė gjithė ishin aty nė mbrojtje tė tė drejtave tė tyre. Aty ishte e tėrė Kosova. Aty ishin edhe punėtorėt e fabrikės sė mobileve qė me iniciativėn e Ismetit u solidarizuan me minatorėt e Trepēės, tė cilėt edhe mė tutje i japin forcė dhe frymėzim nė rrugėn e tij. Nė kėtė kohė Ismeti pėrpiqet qė tė organizojė grumbullimin e njė ndihme pėr minatorėt e Goleshit si shtresa mė e goditur e punėtorėve. Ai e shfrytėzon rastin qė pėrmes Radio Prishtinės tia bėjė popullit njė thirrje qė tė jetė kėmbėngulės deri nė fitore. Thirrje tė tilla Ismeti bėnė edhe nė greva tė organizuara nė fabrikėn ku ai punonte pėr ēka edhe suspendohet nga puna. Fillimi i vitit 1989. Ismeti vazhdon me shkruarjen e parullave dhe shpėrndarjen e afisheve nė tė cilat i bėhėt thirrje popullit pėr demonstrata tė reja kundėr okupatorit serb. Mė 22 mars Ismetin e marrin nė njė tė ashtuquajtur bisedė informative ku e kėrcėnojnė edhe me likuidim. Mirėpo ai nuk tundet. 26 mars. Pėrsėri Ismeti nė organizimin e demonstratave nė Vranjevc.
Populli e ndiente tradhtinė e atyre tė cilėve kinse ua kishte dhėnė votėn, dhe qė armiku i mbante pėr hesape tė veta. Tradhtisė i ndihej era nga tė gjitha anėt dhe populli pėrgatitej pėr pėrleshje gjoks pėr gjoks me tradhtinė dhe armikun, pėr demonstrata tė reja, dhe pėrsėri Ismeti i pari ndėr tė parėt. 27 mars. Kosova zien, Kosova gjėmon. Kosova sfidon. Sfidon Vranjevci dhe Ismeti pėrsėri e ka vendin nė ballė. 27 mars. Ora 15.20. Dhjetėra mijė veta marshojnė nėpėr qendėr tė qytetit. Aty ėshtė edhe Ismeti, madje nė ballė. I prinė Ismeti masės sė popullit bashkė edhe me shumė shokė tė tjerė, ndėrsa pėrpara iu dalin kordone tė tėra policėsh tė tronditur nga vendosmėria e demonstruesve. Fillon intervenimi, por populli marshon, nuk ia ka frikėn policisė serbe e as mercenarėve tė cilėt ishin vėnė nė radhė tė para pėrkrah tyre. Pėrleshja vazhdon. Demonstruesit duarthatė pėrballė qindra e qindra policėsh tė armatosur deri nė dhėmbė dhe policisė i arrijnė pėrforcime tė reja. Tymi lotsjellės dhe plumbat i kanė lodhur demonstruesit, por ata nuk jepen. I sfidojnė natės sė errėt sllavo-bizantine, dimrit tė ftohtė karpatian... Ora rreth 17 e tė njėjtės ditė. Prishtina ėshtė mbushur tym. Iu zihet fryma demonstruesve. Fryma i zihet edhe Prishtinės. Tėrė Kosovės i zihet fryma nga tymi lotsjellės. Krismat e shqyejnė qiellin, tytat mbjellin vdekje, ndėrsa rrugėt skuqen nga gjaku i rinisė shqiptare. Qė tė gjithė janė nė kambė. Aty ėshtė Shukrije Obėrtinca. Sedat Xhafolli ėshtė aty. Aty janė edhe Vetim Shala dhe Mustafė Veselaj. Qė tė gjithė krah pėr krah. Qė tė gjithė ballė pėr ballė me natėn e errėt sllave, pėrkrah Ismetit. Kudo janė rrjeshtuar njerėzit pėrkrah njėri tjetrit dhe marshojnė. Qė tė gjithė e kėrkojnė REPUBLIKĖN. Edhe nė Pejė, edhe nė Gjakovė. Nė Prishtinė, nė Prizren, Ferizaj, Podujevė, Deēan, Mitrovicė... Rrugėt e Kosovės lahen me gjak pėr tė satėn herė me radhė. Njė armatė e tėrė pėrballė njė populli duarthatė. 30 minuta me vonė Ismeti duke e ngritur grushtin thėrret me zė tė fortė: "Pėrpara shokė deri nė fitore!" - dhe e qet hapin, mirėpo ndalet. Nuk ec mė tutje se bie i korrur nga plumbat e pushtuesit mė tė egėr qė ndonjėherė e panė kėto troje. Ra Ismet Krasniqi pėr tė mos vdekur kurrė dhe si i tillė ēdo herė do tė hapėroj nė hap me armatėn e tė rėnėve pėr lirinė e Kosovės, nė hap me ata qė kurrė nuk vdesin sepse nė themelet e lirisė sė atdheut nuk vendosen lule, por jetėn e vet, gjakun e vet....
Epilog
Viti 1990 solli lėvizje tė reja. U krijuan shumė parti politike, tė cilat pjesėn e tretė tė emrit e morėn tė Kosovės, por pothuajse asnjėra prej tyre nuk e pat ...shqiptare. Delegatėt e Kuvendit tė Kosovės, tė shtyrė nga masat e mėdha tė protestueseve dhe nga kėrkesat e pareshtura tė popullit, e shpallėn Deklaratėn Kushtetuese. Njė vit mė vonė u mbajt dhe referendumi pėr pavarėsi dhe pastaj u organizuan edhe njė palė zgjedhje tė quajtura tė lira dhe demokratike, por deputetėt e dalė nga kėto zgjedhje asnjėherė nuk u mblodhėn dhe parlamentin asnjėherė nuk e konstituuan. Partitė politike mllefin e popullit dhe dėshirėn e tij pėr liri e ndrydhėn me premtimet se ēėshtja e Kosovės do tė zgjidhet me dialog dhe pos dialogut nuk lan alternativė tjetėr. Shokėt dhe bashkėmendimtarėt e Ismetit kėrkuan edhe alternativa tė tjera dhe ato i gjetėn. Ata nuk pritėn, por i pėrveshėn mėngėt dhe e vazhduan punėn. Njė mbrėmje tetori tė vitit 1991 nė njė fshat tė vogėl dhe tė varfėr tė quajtur Ujėmirė, jo shumė larg Prekazit legjendar, u mblodhėn dhe vendosėn ta formojnė njė forcė tė armatosur e cila do tė bėhet bėrthama e parė e Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės. Kosova u fut nė njė fazė tė re. Nė fazėn e luftės sė armatosur pėr liri. Lufta filloi pėrmes aksionesh goditėse mbi forcat serbe deri nė fillim marsin e vitit 1998 kur nė Prekazin legjendar u shndėrrua nė njė luftė frontale, e cila pastaj u pėrhap nė gjithė Kosovėn. Vargut tė dėshmorėve ku ishte rreshtuar edhe Ismeti qysh mė 27 mars tė vitit 1989, iu shtuan pėrditė dėshmorė tė rinj, tė cilėt me gjakun e tyre ēelikosen themelet e lirisė dhe pavarėsisė sė Kosovės, dhe nė fillim verėn e vitit 1999, vetėm pak muaj pasi ishin bėrė dhjetė vjet nga rėnia e Ismetit, Ushtria Ēlirimtare e Kosovės, triumfalisht marshoi nė gjithė Kosovėn dhe asaj ia solli lirinė si flladin e ėmbėl tė pranverės, si rrezet e ngrohta tė diellit, si buzėqeshjet e ėmbla tė fėmijėve....
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn sot_Latn als_Latn