als_Latn dik_Latn sag_Latn
Prej më shumë se 5 muajsh, Gjermania po asiston në zhvillimin e një fenomeni politik që, nëse kujton lëvizje të tjera të ndryshme të lindura kohët e fundit në pjesë të ndryshme të Europës, përfaqëson gjithsesi një risi të caktuar në panoramën e brendshme gjermane. PEGIDA (akronim për Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes, Patriotë Europianë Kundër Islamizimit të Perëndimit) themelohet në Drezden nga Lutz Bachmann nga mesi i tetorit dhe organizon manifestime periodike në kryeqendrën saksone në favor të një rishikimi të politikave të azilit të zbatuara nga qeveria federale dhe, më në përgjithësi, nga Bashkimi Europian.
Frikërat e njeriut të thjeshtë
Suksesi i saj ka qenë shumë i shpejtë. Pjesëmarrësit në mitingje janë rritur në mënyrë eksponenciale, nga disa qindra të tetorit në 25000 njerëzit e 12 janarit 2015. Veç kësaj, lëvizja ka përjetuar një përhapje të shpejtë në pjesën tjetër të Gjermanisë, sidomos në Lajpcig, Mynih dhe në Renani – si dhe disa shfaqje përtej kufijve gjermanë. Fati i saj qëndron ka mundësi në paraqitjen si shprehje e frikërave të “qytetarit të mesëm”, në refuzimin e dukshëm të çdo lidhjeje me të djathtën ekstreme dhe sidomos me neonazistët, pse jo edhe në tentativën për t’u futur në vulgun e mito-poetikës kombëtare, duke rimarrë thënie dhe slogane specifike të kontestimeve kundër Republikës Demokratike Gjermane, të cilës i përkasin padyshim Montagsdemostrationen (manifestime të së hënës, që nxitën qytetet lindore në vjeshtën e vitit 1989) dhe lajtmotivet «Wir sind das Volk» (ne jemi populli /kombi).
PEGIDA lind në social network, kryesisht në Facebook, dhe është nëpërmjet mjetesh të tilla që u bën thirrje simpatizantëve dhe përhap programet e saj. Këto të fundit, përveçse mbi luftën kundër islamizimit të Kontinentit të Vjetër dhe prej adoptimit të masave më shtrënguese kundrejt refugjatëve, përqendrohen edhe mbi mosbesimin ndaj klasës politike, kritikës ndaj mediave “zyrtare” – një moto në modë është «Lügenpresse» (shtyp gënjeshtar) – dhe mbrojtjen e rrënjëve kristiano – judaike të Europës. Deri këtu gjithçka do të dukej në intonacion me linjat drejtuese e shumë partive të së djathtës së re dhe sidomos me ato të lëvizjeve të shumta “nga poshtë”, të lindura në të njëjtën mënyrë në terrenin pjellor të rrjetit. Veç kësaj, tipar pastërtisht lokal është refuzimi i antipatriotizmit dhe vullneti i qartë për të liruar kufizimet e ngushta kulturore që do t’u pengonin gjermanëve që të shpreheshin qartazi krenarë se ishin të tillë. Megjithatë, pavarësisht distancimit zyrtar, tregues të shumtë kanë bërë që tek PEGIDA të shikohet një fenomen thellësisht reaksionar.
Hija e gjatë e së kaluarës gjermane
Vetë logoja në vetvete, ngjyrat e së cilës janë e kuqe – e bardhë – e kuqe, të sjell në mendje flamurin e Rajhut vilhelmian, në mos atë të svastikës. Pastaj, vetë thirrja «Lügenpresse» të sjell në mendje propagandën nacionalsocialiste, sidomos nëqoftëse çiftëzohet me sharjen «Judenschwein» (hebre i fëlliqur) në drejtim të gazetarëve të pranishëm gjatë manifestimeve të ditës së hënë. Nga ana e tij, Bachmann pati idenë e trishtuar që ta përshëndeste rritjen e konsensuseve ndaj PEGIDA-s, në datën 18 dhjetor 2014, me shprehjen «Deutschland erwacht» (Gjermania zgjohet), pothuajse një përgjigje ndaj «Deutschland erwache» (zgjohu Gjermani), e thënë në kohën e tyre nga SA-të (Këmishat e Murrme). Për më tepër, dega e Lajpcigut – e quajtur LEGIDA – paraqitet edhe më afër me të djathtën ekstreme respektivisht matricës fillestare të Drezdenit, duke mos i mohuar aspak kontaktet me NPD-në (Nationaldemokratische Partei Deutschlands) dhe me siglat e ndryshme të ultrave të lidhur me galaktikën neonaziste. Konfirmim final qe së fundmi përhapja e një fotografie të Lutz Bachmann me flokët dhe mustaqet alla Hitler – rast mbi të cilin është montuar skandali që e ka shtrënguar me 21 janar të lërë drejtimin e lëvizjes, megjithëse duke qëndruar në brendësi të saj dhe duke ndërhyrë në mitingje.
Në valën e këtyre “treguesve” është plotësisht e kuptueshme sesi autoritetet politike, si lokale, ashtu edhe federale, dhe pjesë të mëdha të shoqërisë civile e kanë stigmatizuar PEGIDA-n dhe fushatën e saj, duke i denoncuar bazat ksenofobe dhe impulset nostalgjike. Angela Merkel e ka bërë objekt të diskutimit të saj të fundvitit, ndërsa Presidenti Gauck ka paralajmëruar vendin për devijimet demagogjike e premtuara nga lëvizja. Megjithatë, përgjigjet e klasës drejtuese gjermane nuk janë të imunizuara nga kritikat, përkundrazi. Në qytetet saksone mbizotëron një nervozizëm i caktuar që ka çuar drejt vendimesh pak të lumtura. Në fakt, nëse të nesërmen e sulmit ndaj redaksisë së “Charlie Hebdo” mitingu i PEGIDA-s në Drezden kishte arritur rekordin e vet të pjesëmarrësve, të hënën pasuese qeveria lokale ka ndaluar çdo lloj grumbullimi apo manifestimi, për arsye të rendit publik, duke u dhënë kështu në mënyrë jo të vullnetshme një argument mjaft të çmuar vetë agjitatorëve. Më vonë, për mungesë në numrin e policëve të nevojshëm, një vendim i ngjashëm është marrë edhe në Lajpcig.
Shkaqe të brendshme e të jashtme të një dështimi
Pavarësisht kësaj, fenomeni PEGIDA duket se po përjeton një parabolë në rënie. Nga njëra anë, me shfaqjen e pikave të kontaktit me gruptha dhe ideologji së djathtës ekstreme gjermane, çdo manifestim i lëvizjes ka parë lindjen pakashumë spontane e komiteteve të protestës dhe kundër mitingjeve, numri i pjesëmarrësve të së cilës e kalonte shpesh në masë të madhe atë të aderuesve në PEGIDA. Nga ana tjetër, tonet e autoriteteve civile dhe politike janë bërë vazhdimisht më seriozë dhe më të preokupuar, duke apeluar ndjenjën e përgjegjësisë së qytetarisë përpara zgjerimit të ideve dhe aksioneve ksenofobe (nga fundi i 2014 sulmet, shpesh djegëse, kundër qendrave të azilit janë rritur në mënyrë eksponenciale). Megjithatë de profundis është shqiptuar në vetë nivelet drejtuese të organizatës dhe i detyrohet në pjesën më të madhe një serie përplasjesh të brendshme që kanë pasur si protagonistë Lutz Bachmann dhe zëdhënësin Kartin Oertel. Kjo e fundit, si reagim ndaj pjesëmarrjes së udhqëheqësit të vjetër në lëvizje të nesërmen e skandalit të 21 janarit, e ka lënë PEGIDA-n bashkë me kuadro të tjerë të lartë të organizatës, duke themeluar grupin Direkte Demokratie für Deutschland. Por ndarja nuk duket se ka pasur shumë sukses: në fakt, në mitingun e mbajtur për të dielën 8 shkurt në Drezden kanë marrë disa qindra persona. Në të njëjtën kohë nuk duket më e mirë as situata e atyre që i kanë qëndruar bësnikë PEGIDA-s, duke parë se pothuajse 5000 aderues të marrin pjesë në manifestimin e të hënës 9 shkurt, më pak se një e pesta respektivisht janarit.
Domethënë, nëqoftëse përvoja e Patriotëve Europianë ka mundësi po i afrohet Perëndimit, e njëjta gjë ndoshta nuk mund të thuhet për motivet bazë që e kanë animuar këtë fenomen. Për këtë motiv mund të rezultojë interesante që të kryhet një analizë më e thelluar, duke mbajtur parasysh si kontekstin specifikisht gjerman në të cilin është formësuar, ashti dhe atë veterokontinental. Një pikë e parë reflektimi del tashmë nga konstatimi se si, megjithëse duke i pasur bastionet e veta në Saksonin (pikërisht në Drzeden dhe në Lajcig), përhapja kryesore e saj ka ndodhur në Bavari dhe në Renani, ndërsa Länder e tjerë gjermanolindorë kanë qëndruar për më tepër të ftohtë kundrejt PEGIDA-s. Veç kësaj, nuk duket se ekziston një korrespondencë midis numrit të të huajve të mirëpritur në rajon dhe pranisë së lëvizjes në të: Në fakt, tri qytet – shtetet e Gjermanisë (Berlin, Bremen dhe Hamburg) mirëpresin në proporcion një numër më të madh emigrantësh respektivisht edhe ndaj Renanisë së populluar apo ndaj Bavarisë, për të mos folur për Saksoninë, ku një kuotë e tillë është vërtet e parëndësishme, por nuk kanë njohur rënie domethënëse lokale të PEGIDA-s.
Një “bërthamë racionale”?
Sigurisht, për nga natyra metropolet janë më të hapura nga provincat dhe, nga pikëpamja e analizës politike, nuk duhet të habisë zhvillimi i kësaj lëvizjeje në një zonë të prekur vetëm pak nga flukset migratore. Megjithatë, të dhënat statistikore duhen shoshitur mirë përpara se të na thonë të gjithë të vërtetën. Kontributi më i madh i të huajve për Gjermaninë është dhënë nga turqit, bazuar në praktikë mbi një politikë importimi të krahut të punës të vjetër mbi 50 vjeçare, por që i korrespondon si një traditë shekullore miqësie turko – gjermane, ashtu edhe sidomos vullnetit të bllokut Atlantik për të rithemeluar një Gjermani Perëndimore ekonomikisht të fortë – domethënë që ta bënte një faktor gjeopolitik – gjatë Luftës së Ftohtë. Këtë e pasojnë komuniteti polak dhe ai italian. Tani, islamizimi kundër të cilit është ngritur PEGIDA natyrisht që nuk ka të bëjë me këto dy grupet e fundit dhe, vetëm në një masë të kufizuar, të parit (në Saksoni, komuniteti turk është vetëm në masën 0.14 për qind). Faktikisht, siç e kanë demonstruar kërkime të ndryshme, popullsia gjermane me etni turke ka rezultuar e ndjeshme ndaj të ashtuquajturit salafizëm vetëm në fashat moshore më të reja – këtu mund të hapet një diskutim për sa i përket lidhjeve midis rebelizmit rinor dhe integralizmit islamik në Europë – ndërsa në pjesën më të madhe është indiferente, në mos armiqësore, ndaj tij. Në linjë me bekgraundin kulturor të tyre, turqit në Gjermani në thelb janë nacionalistë dhe ndoshta tradicionalistë, por edhe relativisht laikë.
Shënjestra polemike e PEGIDA-s përfaqësohet më shumë nga refugjatë dhe azilkërkues, me origjinë nga Lindja e Mesme, nga Afrika – nga veriu i saj – dhe nga Ballkani, sidomos Kosova. Këtu shfaqet ajo që mund ta quajmë “bërthama kombëtare” e protestës së kësaj lëvizjeje, qoftë pse efektivisht Gjermania mirëpret numrin më të madh të refugjatëve në Bashkimin Europian, ashtu edhe prej shpërndarjes së tyre në territorin kombëtar që shikon në krye Renaninë e Bavarinë dhe Saksoninë në të njëjtin nivel me Berlinin. E megjithatë, ideologjia që mban në këmbë PEGIDA-n nuk ezaurohet në “bërthamën racionale” dhe në të bashkëjetojnë instanca të tilla sa të bëjnë të kalojë në plan të dytë kundërshtimi ndaj politikave të azilit. Në shpalosjen e flamujve gjermanë, në thirrjet për një Perëndim «judeo – kristian» ose «greko – judeo – kristian», por, të kihet mirë parasysh, për të drejtën e arritjes dhe mbijetesës, vetëm termi i fundit ka një vlerë politike efektive dhe në luftën kundër antipatriotizmit strehohet një kritikë e ashpër ndaj bazave kulturore të Gjermanisë së pasluftës: Aufarbeitung der Vergangenheit (fjalë për fjalë: njohje dhe ripërpunim i së kaluarës).
Posti në lojë: Europa
Në fakt, Aufarbeitung përfaqëson një proces jashtëzakonisht kompleks analizash kritike të rrugëtimeve institucionale të veta dhe, në veçanti, të fajeve kolektive të lidhura me nacionalsocializmin, me shoahun dhe, në instancë të fundit, me diktaturën gjermanolindore. Mbi të bazohet shteti modern gjerman, duke kontribuar për t’i orientuar si zgjedhjet në politikën e jashtme, ashtu dhe linjat drejtuese kulturore dhe sociale. Është kundër efekteve mediatike të Aufarbeitung që manifestuesit e PEGIDA-s thërrasin «Lügenpresse» dhe, gjithmonë kundër saj, i bëjnë thirrje një vendosjeje ndërkombëtare të Gjermanisë më të fortë dhe më të dalluar. Elementi vendimtar i konvergjencës jepet nga Europa: në fakt, nëse në një qasje kritike ndaj “gjermanicitetit” refleksionet e pasluftës kishin gjetur katarsisin në vokacionin europian, thirrjet për rinacionalizimin e Gjermanisë dhe të Kontinentit të Vjetër kanë për PEGIDA-n një domethënie të ngjashme me mohimin e Bashkimit Europian dhe kjo jo dhe aq për sa efektive është aktualisht, por sesa për projektin drejt të cilit do të duhet të tentojë.
Më përpara se një projekt integrimi ekonomik apo politik, Europa është një eksperiment antropologjik, ka mundësi ndër më të guximshmit të historisë njerëzore. Jo ndryshe nga proceset e nation building bëhet fjalë për një shtytje nga partikolarizimi në një universalizëm ose, nëqoftëse preferojmë, në një partikolarizëm në shkallë më të gjerë, që tendon t’i degdisë identitetet e veçanta kombëtare në thjesht karakteristika rajonale dhe të krijojë, përtej gjermanit, italianit apo belgut, europianin. Bashkëthelbësore në një proces të tillë është denacionalizimi, të cilit PEGIDA dhe lëvizje të shumta të afërta i kundërvihen me ashpërsi, dhe ajo nuk është ndryshe nga instancat e derajonalizimit në kohën e tyre të avancuara nga shtetet unitare gjerman dhe italian, veç të tjerash me suksese të alternuara.
Tani, mund të jesh ose jo dakord me këtë vizion të Europës së bashkuar dhe nuk është as e vërtetë që ky është i vetmi historikisht i identifikueshëm – qe Rendi i Ri nacionalsocialist, “koncerti europian”, ristrukturimi napoleonian, deri sa të shkonte tek Karli i V-të, bile edhe më tej. Por duket jashtë diskutimit që motivet themelore e përvojës së integrimit për ne bashkëkohore janë në masë të madhe debitorë ndaj një Aufarbeitung të përgjithshëm që i gjithë Kontinenti i Vjetër ka kryer të nesërmen e konfliktit të dytë botëror, e forcuar nga një rimendim i rolit ndërkombëtar të saj pas 1989 – 1991. Me të drejtë Gjenerali Carlo Jean, ish- Këshilltari Ushtarak i Presidentit italian Francesco Cossiga, ishte akoma viti 1995, tha se me bashkimin e saj «Gjermania është bërë katalizatori i Europës», por kjo është e vërtetë jo vetëm për shkak të numrave të saj, demografikë apo ekonomikë, por edhe nga një pikëpamje kulturore, si model identiteti i përqendruar mbi joidentitetin kombëtar.
Ashtu si shumë lëvizje të tjera të ngjashme në pjesën tjetër të Europës, të cilat mund të kenë një gjermanofobi të caktuar deri-diku të manifestuar, PEGIDA lufton pikërisht kundër këtij modeli, respektivisht të cilit islamizimi konsiderohet një efekt denacionalizues i ndjekur në mënyrë të vetëdijshme. Megjithatë, e krahasuar me të ngjashmet europiane, parabola e lëvizjes gjermane na demonstron edhe sesi ideologjia apo projekti politiko – kulturor kundër të cilit përplaset nuk është aspak e brishtë apo produkt i një “mendimi të dobët”, por në fakt posedon një forcë të veten dhe një kohezion intim në gjendje që t’u rezistojë sfidave të lëshuara nga brenda. Ndoshta do ta shikojmë shpejt nëse kjo mund të vlejë edhe me ato të ardhura nga jashtë.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn