als_Latn ron_Latn tur_Latn
Barazi apo ekuilibër social? Kush e krijon paqen sociale?!Koment, Kryesore Thursday, September 25th, 2014
Enver Bytyçi
Pas vizites se Papa Franceskut ne vendin tone gjithnje e me shume po flitet per barazine sociale. Qe feja eshte nje ideologji e barazise sociale, tashme kjo dihet dhe eshte mire qe morali i shoqerise te mekohet me idealizmin e kesaj barazie. Dhe qe Marksi dhe Engelsi u frymezuan nga kjo ideologji kur themeluan doktrinen komuniste dhe shpallen manifestin e tyre. Pavaresisht se filozofine fetare ata e pembysen dhe ne vend te ideales predikuan materialiialen, ne ceshtjet e barazise sociale te dy ideologjite takohen.
Nderkaq praktika ka provuar se nuk ekziston barazia sociale, por ekziston e duhet te ekzistoje ekuilibri social. Nje shoqeri e pazhvilluar dhe e paemancipuar joshet shume pas termave te tille, sic eshte psh “barazia sociale”. Por ajo mbetet utopi derisa produkti i shoqerise eshte i tille qe nuk ngre cilesine e jetes materiale e shpirterore ne kufijte e logjikes. Pa prodhim nuk ka mireqenie dhe as qe mendohet te kete shperndarje te barabarte te produktit prodhues. Nese nuk ka produkt ose ka aq pak produkt, atehere eshte e pamundur qe te kenaqen permes shperndarjes te gjithe anetaret e shoqerise. Kombi, shoqeria jane si nje familje, funksionojne si nje familje, orgaizohen si nje familje dhe perjetojne si nje familje. Imagjinoni nje familje te varfer, e cila nuk mund te siguroje me produktin e saj jetesen. Cila familje e tille mund te ruaje ekuilibrin social te barazise midis anetareve te saj?!
Shoqeria shqiptare i ngjan nje familjeje te tille thuajse ne varferi ose ne tri stinet e vitit ne varferi. Ndoshta ajo e kalon vetem nje te katerten e vitit pak mbi nivelin e varferise! Ne keto kushte nuk ka kryefamiljar qe mund te vendose ekuliber social, jo me te deshmoje aftesine e vendosjes se barazise sociale. Aq me pak kur tek ne eshte i njohur fenomeni i perqendrimit te pasurise ne duart e disa oligarkeve politike e biznesmene te lidhur me politiken dhe me pushtetin. Ne kuptim fjala e Papes eshte adrese ne kupolen politike te vendit.
Ekulibri social nuk eshte thjesht gjest bamiresie, pavaresisht se bamiresia eshte virtyt dhe jo ves i nje shoqerie. Ekulibri social nuk eshte madje vetem ceshtje e nivelimit ekonomik e financiar te anetareve te shoqerise. Ekuilibri social eshte shume me teper se kaq. Parakusht eshte respekti per njeri-tjetrin, per integritetin dhe dinjitetin e secilit prej anetareve te shoqerise. Por a mund te thuhet se per anetaret e shoqerise sone ka respekt kur cdo kush lincohet deri ne ekstaze permes shpifjes, trillimit dhe fantazise?! A mund te thuhet se mund te kete ekuliber social ne nje vend ku ligjin e ben “Maliqi”, dhe vete shteti nuk respekton vendimet e gjykatave?! A kemi te bejme me ekuliber social kur administrata, gjykata, pergjithesisht ata qe kane vene pasuri permes karrieres politike i shkelin me kembe me te vegjlit dhe nuk respektojne kurrefare etike ne sjelljen njerezore?! A mund te kete ekuiliber social ne nje vend ku deputetet e mazhorances ne menyre te perseritur qe pas revolucionit te vonuar te vitit 1997 vijojne te perdore forcen dhe dhunen fizike e psiqike kunder minoances?!
Papa Francesku e ngriti lart frymen e mirekuptimit dhe bashkepunimit te komuniteteve fetare ne Shqiperi. Dhe beri mire, sepse ky eshte nje realitet i pamohueshem. Shqiptaret ne thelb jane bashkepunues ne raportet nderfetare e nderetnike. Nuk ka ndodhur ndonjehere ne historine tone te kete ndonje konflikt i ketij karakteri. Po pse atehere jemi kaq te “pa shpirt” ne aspektin e bashkepunimit politik?! Mesa duket ambicja e shqiptarit vihet me shume ne pah ne kete fushe. Ambicja e ushqyer me urrejtje dhe shpirtin nihilist te mohimit e ben politiken shqiptare te shkoje deri ne lincim te kundershtarit. Kjo marrezi eshte shkaku kryesor i mungeses se ekulibrit social ne shoqerine tone. E me pas nuk ka nevoje te flitet per utopine e barazise sociale, te cilen shqiptaret e perjetuan ne varferine e tyre te skajshme, si vendi me i prapambetur ne bote.
Si perfundim, shteti dhe shoqeria shqiptare kane nevoje te krijojne ekulibrin social, jo barazine sociale. Kjo nuk do te thote se bamiresia nuk duhet te ekzistoje, sepse cdo shoqeri ka pjesen e gjymtuar fizikisht te saj dhe per kete pjese eshte detyre humane te perkujdesesh. Por qe te krijohet ekuilibri social duhen tri parakushte:
– Rritje te prodhimit. Pa prodhim nuk ka shperndarje e rishperndarje, nuk ka as konsum.
– Krijimi dhe forcimi i shtetit ligjor, ku secili qytetar te ndjehet i barabarte para ligjit e para gjykates. Dhe kjo nuk duron kapjen e gjyqesorit, as korrupsionin ne gjyqesor. Shteti i se drejtes eshte formula kryesore e respektimit te dinjitetit njerezor dhe te gjithe pajtohemi se pa dinjitet njerezor nuk mund te kete ekuiliber social.
– Ekuilibri social ka nevoje te paraprihet e shoqerohet nga ekulibri politik, fetar, etnik, krahinor dhe publik.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn