als_Latn dik_Latn sag_Latn
- Berat
- Diber
- Durres
- Elbasan
- Fier
- Gjirokaster
- Korce
- Kukes
- Lezhe
- Shkoder
- Tirane
- Vlore
Lezhe
“Është një qytet i ngritur në ajër, që mund të shihet nga të gjitha anët”, shkruante në shekullin XII Ana Komnena e Bizantit. Në Lezhë do të gjeni brenda një hapësire prej vetëm pak kilometrash katrorë të kombinuar detin, malin, liqenin, pyllin, lumin. Lezha është gjithashtu një vend i mbushur me rrënoja e kujtime të lashta historike. Natyra e mrekullueshme, kultura dhe historia e bëjnë Lezhën një vend në Shqipëri, ku turizmi me siguri do të marrë zhvillim; edhe tani në këtë qytet shumë hotele janë në gjendje të ofrojnë shërbime të shkëlqyera.2. Pozita Gjeografike
Lezha shtrihet në Shqipërinë veriperëndimore, në bregdetin e Adriatikut, midis fushës së Zadrimës në veri, e fushës së Bregut të Matit në jug, në një kryqëzim të rëndësishëm rrugësh. Lezha ndodhet 42 kilometra nga kryeqyteti, Tirana.3. Si të mbërrini
Nëpërmjet Ajrit: Nëpërmjet aeroportit ndërkombër “Nënë Tereza”, Tiranë (52 km) ose Podgoricës (Mali i Zi). Distanca Hani i Hotit – Tiranë, 60 km.
Nëpërmjet Detit: Nëpërmjet portit të Durrësit (81 km), portit të Vlorës (235 km), ose Ulqinit (Mali i Zi), 72.6 km.
Nëpërmjet Tokës: Nëse vini nga Mali i Zi, nëpërmjet pikës kufitare të Hanit të Hotit ose Muriqanit, duhet të kaloni nga Shkodra (46 km nga Lezha). Hani i Hotit – Lezhë, 60 km. Murriqan – Lezhë, 44.1 km. Nëse vini nga verilindja dhe Kosova (Prishtina), kalohet nëpërmjet dy pikave kufitare, Morinës, ku pasi të keni kaluar Kukësin dhe Fushë-Arrëzin, mund të merrni qoftë drejtimin Pukë - Vau i Dejës – Bushat - Lezhë, qoftë atë Gjegjan – Rubik – Milot - Lezhë. Pika e kufirit Morinë - Lezhë (266 km), Pukë - Lezhë (72 km). Pika tjetër e kalimit nëse vini nga Kosova (Gjakova), kalohet nëpërmjet Qafë-Prushit, më pas Krumë-Kukës - Fushë-Arrëz – Pukë - Vau i Dejës - Lezhë. Nëse vini nga Peshkopia apo Dibra e Madhe, duhet të ndiqni itinerarin Bulqizë-Klos-Burrel-Milot-Lezhë. (Pika e kufirit Bllatë - Lezhë, 266 km), Bulqizë-Lezhë (94 km). Nëse vini nga lindja, Maqedonia, Korça dhe Greqia veriore, duhet të ndiqni itinerarin Pogradec – Elbasan – Tiranë - Lezhë. Distancat: Pogradec - Lezhë (208 km), Kapshticë -Lezhë (280 km), Pogradec - Lezhë (204 km), Elbasan - Lezhë (118 km). Nëse vini nga jugu, juglindja dhe Greqia, duhet të kaloni nga Gjirokastra, Tepelena, Fieri, Durrësi dhe Lezha. Distancat: Gjirokastër - Lezhë (275 km), Tepelenë - Lezhë (243 km), Fier - Lezhë (157 km), Kakavijë - Lezhë (307 km).4. Historia
Për herë të parë përmendet historikisht në shekullin IV para Krishtit me emrin Lisus. Sipas burimeve antike ajo është një themelim i tiranit Dionisi i Sirakuzës. Ky ndërmori një ekspeditë kolonizuese në bregun e Adriatikut në vitin 385 para Krishtit. Pikërisht në atë kohë duket se ka marrë udhë jeta normale qytetare në Lezhë. Para saj kishte marrë udhë në kodrën e Shëlbyemit, në jug të kodrës së Lezhës, një tjetër vendbanim që nuk pati shumë jetë. Arkeologët e kanë quajtur atë Akrolisi (Lezha e vjetër). Kështjella bëhet veçanërisht e famshme nga një kuvend i madh i krerëve shqiptarë, që u mbajt në të me iniciativën e Gjergj Kastriot Skënderbeut, heroit kombëtar shqiptar. Në 2 mars 1444 krerët shqiptarë nga veriu dhe jugu, vendosën që të bashkojnë trupat e tyre për t’i bërë qëndresë pushtuesve osmanë. Pikërisht në këtë datë nisi qëndresa e organizuar e shqiptarëve, që vazhdoi për plot 25 vjet deri në 1479, vit në të cilin ra kështjella e fundit shqiptare, ajo e Shkodrës. Lezha kishte rënë në duart e osmanëve një vit më parë, më 1478. Skënderbeu duket se ka qenë fort i lidhur me këtë qytet. Pikërisht këtu ai kaloi ditët e fundit të jetës së tij dhe u varros më 1468 në kishën e qytetit, në pjesën fushore, në anë të Drinit. Kur osmanët shtinë në dorë qytetin, i nxorrën eshtrat e heroit nga varri dhe i përdorën si hajmali. Besonin se duke mbajtur në trup ndonjë pjesë të skeletit të heroit, do të bëheshin edhe ata po aq trima sa kishte qenë ai dikur. Kisha e Shën Kollit ku ndodhej varri, u shndërrua më vonë në xhami. Monumentet më të rëndësishme të Lezhës lidhen pikërisht me epokën e Skënderbeut.5. Popullsia, Besimi, Ekonomia
Popullsia: Popullsia e rrethit Lezhë është 94.000 banorë. Vetë qyteti ka 22.900 banorë dhe shtrihet në një sipërfaqe prej 5.5 kilometra katrorë. Vitet e fundit popullsia e Lezhës ka ardhur në rritje, pasi qyteti është preferencë e lëvizjeve migruese të banorëve të zonave, kryesisht rurale veriore e veriperëndimore.
Besimi: Në Lezhë popullsia i përket besimit katolik dhe atij mysliman (kryesisht në qytet). Ndërsa në rrethina besimi katolik është dominues, kurse besimtarët ortodoksë janë fare të paktë.
Ekonomia: Ekonomia e Lezhës bazohet në të ardhurat që vijnë nga turizmi, peshkimi, bujqësia dhe pak nga industria, kjo e fundit ka filluar të gjallërohet së fundi nëpërmjet bizneseve private.6. Tradita dhe Zakone
Në zonën fushore të Lezhës dallohen banesat përdhese me dy kthina banimi, të cilat lidhen midis tyre me një korridor, pra njëra si shtëpi pune dhe tjetra si “oda” e miqve. Dritaret kanë madhësi relativisht të mëdha dhe janë të vendosura në njërën faqe të volumit.
Veshja Tradicionale: Veshja tipike e grave në zonën e Zadrimës është xhubleta, e cila paraqet një fund të gjatë, të valëzuar në fund me ngjyra-ngjyra. Gjithashtu spikasin oranamentet me dekoracione metalike në ngjyrë argjendi. Përsa i përket veshjeve të burrave, në zonën e Zadrimës tipike janë pantallonat me brez, xhurdi, i ngjashëm me kostumin me dekoracione në zonën e Malësisë së Madhe dhe Mirditë.
Këngët: Rrethinat e Lezhës kanë një folklor të pasur. Në dasma e gostira këndohen këngët e kreshnikëve dhe balada të qëmotshme. Rapsodët konkurrojnë me krijimet e tyre të reja epike, lirike e satirike në festivalin folklorik të rapsodëve më 15 gusht.
Vallet: Lezha është rrethi tipik ku krahas valleve të tjera lirike dhe epike që janë të përafërta me zonën e Shkodrës e Mirditës, kërcehen vallet e punës. Më karakteristike është vallja e Mbjelljes. Është valle me temë nga punët bujqësore. Ndeshet në shumë variante nga mjetet shprehëse koreografike dhe mënyra vokale e të shoqëruarit.7. Vende për tu vizituar
Çfarë mund të vizitoni
Kështjella e Lezhës konsiderohet më e madhja në Shqipërinë Qendrore, si dhe simbol i arkitekturës ushtarake të vonë romake, bizantine e osmane. Ajo ndodhet mbi një kodër rreth 305 metra të lartë dhe rreth 80 metra prapa kishës françeskane. Porta e hyrjes ndodhet në anën jugperëndimore të fortifikimit dhe është pjesë e kullës që ruante anën e poshtme të qytetit të lashtë. Vlen të përmendet se teknikat e ndërtimit janë të ndërlikuara, pasi janë përdorur blloqe të mëdha guri, të prera me preçision të lartë e të latuara mirë. Në brendësi të kështjellës, sapo hyn nga porta, do të shihni rrënojat e ndërtesave osmane, një xhami garnizoni, si dhe një masiv gëlqeror në qendër. Sheshi rreth këtij masivi është afërsisht 250 metra katrorë, ndërsa muret rrethuese që i përkasin periudhës bizantine janë dëmtuar nga osmanët, të cilët i përdorën gurët për ndërtime të tjera. Duke kaluar nga ana e murit juglindor gjendet një kullë që përbëhet nga një hark romak, ndërsa në pjesën jugore të murit gjendet vetëm një bazë kulle, mbi të cilën janë bërë rindërtime të mëvonshme. Poshtë në fushë, në krah të memorialit të Skënderbeut do të shihni njërën prej portave të poshtme të periudhës antike (shekulli IV para Krishtit), e cila është gërmuar dhe i është dhënë pamja që ka pasur dikur.
Memoriali i Skënderbeut është ndërtuar mbi kishën e Shën Kollit, aty ku u varros Skënderbeu në 1468. Memoriali i heroit Gjergj Kastrioti Skënderbeu u ndërtua në vitin 1981 për të rikthyer atmosferën e kuvendit të Lezhës, si dhe për vendvarrimin e Skënderbeut. Në dyshemenë e anijatës ngrihet busti i Skënderbeut punuar nga Odhise Paskali, njëri prej skulptorëve më të famshëm shqiptarë, si dhe kopje të shpatës dhe përkrenares së tij prej bronxi. Në brendësi të mureve ka një varg mburojash me stemat e fiseve, që morën pjesë në Kuvendin e Lezhës, të cilët bënë besëlidhjen me Skënderbeun. Gjithashtu aty ndodhet një obelisk në anë të kishës, që përkujton rindërtimin e kishës, si dhe një pllakë në mur që përkujton Kuvendin e Lezhës. Orari: 09.00 – 15.00 Bileta: 100 lekë.
Kisha e Françeskanëve: Kjo kishë është ndërtuar në vitin 1240. Kisha ndodhet përballë qytetit, në bregun tjetër të Drinit. Ka marrë emrin Kisha e Françeskanëve, pasi këtu është zhvilluar kuvendi i parë françeskan në nderim të Shën Françeskut të Asizit, i cili duhet të ketë kaluar këtej gjatë udhëtimit të tij të kthimit nga Vendet e Shenjta.
Itinerare Jashtë Qytetit
Lezhë - Kune - Shëngjin -Mali i Rrencit -Rana e Hedhun Për të shkuar në portin e plazhit të Shëngjinit, duhet të dilni nga Lezha dhe të ecni për pak metra pas Urës mbi Drin përgjatë rrugës nacionale që lidh Lezhën me Tiranën. Deri në Shëngjin do të udhëtoni për gjashtë kilometra. Do të dalloni një hark të madh ku shkruhet “Mirëserdhët në Plazhin e Shëngjinit”. Tani jeni duke udhëtuar drejt Kunes, plazhi më i rëndësishëm i Shëngjinit. I fshehur i tëri pas pishave të buta, ky plazh vazhdon për kilometra të tërë drejt jugut. Gjatë të gjithë kohës së qëndrimit tuaj në Shëngjin dhe rrethina, nuk do t’ju ndahet nga sytë silueta e malit që qëndron mbi kryet tuaj, ai është Mali i Rrencit. Që këtej kanë zbritur banorët e parë të Shëngjinit për në fushë. Nëse pyesni peshkatarët vendas, atëherë ata do t’ju tregojnë një rrugë këmbësore që do t’ju çojë te një vend krejt i virgjër, te Rana e Hedhun (Rëra e Hedhur).s Keni për të parë, mbase për herë të parë e të fundit në jetën tuaj, një mal të tërë prej... rëre! Erërat që fryjnë pa pushim nga deti, e kanë veshur me rërë të trashë disa metra, krejt shpatin e malit që ngrihet mbi një gji të vogël. Është një vend i mrekullueshëm për plazh. Kur të shkoni atje me siguri që nuk do t’ju vijë të largoheni edhe për shumë orë. Një mal prej rëre dhe një det fare i pastër, a duhet më shumë për të bërë plazh?
Lezhë – Ishull Lezhë: Për të shkuar në Ishull – Lezhë, merrni rrugën nga qendra e qytetit drejt jugut, pasi të keni kaluar stadiumin e qytetit dhe një mbikalim mbi shinat e hekurudhës, mund ta quani veten se keni hyrë në këtë zonë. Ishull - Lezhë quhet një zonë e tërë e banuar. E ka marrë këtë emër, sepse është aq shumë e rrethuar nga ujërat, sa që mund të quhet me plot gojë një ishull i vërtetë. Është një peizazh tipik i zonës bregdetare. Për disa kilometra do të ecni përgjatë Drinit të Lezhës dhe më pas peizazhi do të jetë një kallamishte e pafund dhe bimë tipike të anës së lagunave
Lezhë–Velë: Në Velë mund të shkosh nga qyteti i Lezhës, drejtimi verilindor, duke ndjekur atë që vendasit e quajnë Rruga e Fabrikës së Tullave. Rruga është e përshtatshme edhe për makinë, por këshilla jonë është që të udhëtoni në këmbë. Vela është një vend turistik i freskët, i mbushur me gjelbërim dhe me burime të shumta uji të ftohtë që vjen nga malet përreth. Lezhjanët dhe banorët e rrethinave e frekuentojnë shumë këtë pikë turistike. Nëse bashkoheni me një grup miqsh vendas, atëherë kënaqësitë e këtij udhëtimi do të jenë edhe më të mëdha.
Lezhë – Patok: Ndodhet në perëndim të Lezhës mes luginave të Matit dhe Drojës. Ajo është e ndarë në dy pjesë dhe lidhet me detin Adriatik përmes një kanali. Patoku është i rrethuar nga plazhe të mrekullueshëm, ende të virgjër dhe mund të jetë vendi ideal jo vetëm për plazh, por edhe për të shijuar një natyrë të rrallë, ku ende gallojnë shpezë të rrallë dhe një bimësi e pacënuar. Mos humbisni rastin të shijoni peshkun e këtij vendi, është i mrekullueshëm. Peshkatarët vendas dallohen për mikpritjen e tyre.
Lezhë – Shkopet – Ulëz: Meqë jeni në Lezhë, ia vlen të bëni edhe një udhëtim matanë Urës së Matit, drejt rrugës që vazhdon më pas për në Burrel dhe për në Dibër e më thellë në Maqedoni. Nëse vazhdoni si gjithnjë në rrugën e vjetër automobilisitke Lezhë - Tiranë, sapo të kaloni Urën e re të Matit, mbi të cilën kalon edhe hekurudha, do të shihni një qytezë të vogël me shtëpi të shpërndara mes anës së lumit dhe faqes së një kodre jo shumë të lartë. Ky është qyteti i Milotit, i njohur në krejt zonën për pazarin e përjavshëm të bagëtive. Kthehuni majtas dhe vazhdoni rrugën që ecën përgjatë bregut të djathtë të lumit Mat. Brenda pak minutash do të arrini në një vend ku përroi i Skurajt derdhet në lumë. Ky është një vend i mrekullueshëm për piknik dhe për plazh. Sidomos në periudhën e të nxehtit të madh, këtu do të keni mundësi të shplodheni dhe të pushoni në hije, duke u freskuar në ujin e pellgjeve të shumtë që krijon lumi. Plazh bëhet edhe në breg të Matit, por më intimitet do të gjeni në brendësi të brigjeve të gjelbëruara. Përballë tij është një liqen relativisht i madh. Liqeni i Shkopetit është vend ideal për shëtitje me barkë, apo për të peshkuar. Nëse vazhdoni rrugën drejt lindjes, vetëm pak qindra metra më tej, do të shihni një tabelë ku shkruhet: Ulëz, 4 kilometra. Afër qytezës, në bregun perëndimor të liqenit të madh, komuna ka ndërtuar një plazh ku mund të bëni plazh fare mirë në ujin e pastër dhe të merrni me qera ndonjë barkë. Të këshillueshme janë ndalesat në brigjet përballë plazhit. Kështu do të keni mundësi të njiheni edhe me kullat tradicionale shqiptare që kanë mbetur ende në këmbë. Vendi dallohet për peshkun shumë të shijshëm, për frutat e bollshme dhe për mikpritjen tradicionale të vendasve. Në qendër të qytezës së Ulëzës gjeni gjithçka që ju duhet si në drejtim të informacionit, të ushqimit dhe akomodimit, apo të pajisjeve tuaja.
ind_Latn luo_Latn tur_Latn kon_Latn fur_Latn nob_Latn eng_Latn lua_Latn hun_Latn dan_Latn bos_Latn srd_Latn hun_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn