als_Latn dik_Latn sag_Latn
Ilahi: Masat shtrënguese nga qeveria, të domosdoshme (Video)
Uashington Drejtori i FMN-së për Shqipërinë, Nadeem Ilahi thotë se ekonomia shqiptare po rimëkëmbet fal reformave të qeverisë.
Ai thotë se ka një rigjallërim të aktivitetit ekonomik dhe konsumi po rritet. Nuk dihet ende nëse deklaratat synojnë rritjen e optimizmit tek qytetarët, apo bazohen mbi të dhëna konkrete.
Në një intervistë për Zërin e Amerikës, ai pyetet për masat shtrënguese të Shqipërisë. Ai thotë se FMN-ja shikon në pikëpamjen afatgjatë.
Intervista:
-Kritikët megjithatë thonë se FMN-ja po vendos politika që sigurojnë parametrat makro-ekonomikë, por që po dëmtojnë ekonominë. Si u përgjigjeni ju kritikave të tilla?
Për këtë duhet të shtrojmë pyetjen: çfarë do të ndodhte nëse nuk vendosnim politika të tilla. E dimë se çfarë ka ndodhur me vende të tjera dhe çfarë ka ndodhur me Shqipërinë në të kaluarën kur ka patur mungesë të qëndrueshmërisë së buxhetit dhe kur ka deficit e borxh të lartë. Kjo barrë u kalon brezave të ardhshëm. Pikëpamja jonë është se politikat ekonomike të përgjegjshme kërkojnë realizimin e një programi ekonomik që përputhet me mundësitë.
Ka rrugë të tjera për të arritur rritje ekonomike dhe të ardhura në Shqipëri, si reformat strukturore, apo heqja e pengesave të zhvillimit. Shpenzime më të mëdha publike, taksa më të ulëta japin një farë rezultati në aspektin afatshkurtër, por nuk është e qartë nëse kjo ndihmon në aspektin afatgjatë. Më lejoni të shtoj se ne jemi treguar të kujdesshëm për nivelin e përmirësimit fiskal që Shqipëria duhet të bëjë çdo vit. Ekonomia është ende e dobët; ajo po mëkëmbet mirë, por është ende e dobët. Në pikëpamjen tonë po operon nën potencialin që ka, pra nuk duhet të dëmtohet apo të ngadalësohet.
Pra kemi qenë të kujdesshëm për të mos bërë një përshtatje të theksuar fiskale por jo edhe shumë të vogël për të mos sjellë ndryshim. Kjo është më shumë art sesa shkencë, por mendoj se në fund të fundit Shqipëria po performon mirë sipas programit të FMN-së në mënyrë që ekonomia të bëjë kthese dhe disbalancat e krijuara për shkak të borxhit të eliminohen.
– Eksportet pritet të jenë një mbështetje për të arritur rritjen ekonomike. Megjithatë në vitin 2014 ato u rritën me vetëm 3,6 për qind, niveli më i ulët ky gjatë viteve të fundit. Nga ana tjetër, struktura e eksporteve shqiptare është e kufizuar. Një nga zërat kryesorë është nafta dhe me çmimet siç e dimë të ulta, disa nga kompanitë që operojnë në vend kanë pakësuar prodhimin. Si do të ndikojë kjo situatë në rritjen ekonomike?
Çështja e eksportit është e dyanshme. Njëra është nafta që ka qenë mjaft mirë gjatë viteve të fundit dhe që mbështeti ekonominë shqiptare në një kohë që Evropa ishte shumë dobët gjatë katër pesë viteve të fundit. Ashtu siç e përshkruani ju, me çmimet e ulëta prodhimi ka rënë dhe ne e prisnim këtë.
Në të njëjtën kohë, diçka që humbet dhe ne e theksojmë këtë në raportin tonë të misionit, është ideja se eksportet e tjera, si ato të tekstileve për shembull, kanë qenë mjaft mirë. Ato nuk janë aq të mëdha sa nafta por është një fushë ku Shqipëria mund të përfitojë në të ardhmen. Shumë nga këto eksporte shkojnë në Itali por që aty edhe në vende të tjera të botës.
Dhe nga kjo pikëpamje ulja e rritjes ekonomike në Evropë nuk i ngadalëson këto eksporte. A do të thotë kjo se këto eksporte do të shtohen? Përgjigja është jo. Por ka shumë gjëra që shqiptarët duhet të bëjnë për të përmirësuar mjedisin e biznesit ku mund të vijnë investitorë për të investuar në këto aktivitete. Ka një axhendë të madhe për çfarë duhet të bëjnë shqiptarët dhe më e rëndësishmja është çështja e së drejtës së pronës që bëhet shumë e vështirë për investitorët për ta parë këtë ekonomi si të përshtatshme për investime afatgjata kur nuk kanë siguri për të drejtën e tokës dhe atë të qiramarrjes. Pra ka nevojë për këto reforma.
Sigurisht që në raportin e fundit “Si të bësh biznes” shifrat ishin të mira, pra gjërat janë në rrugën e duhur, duket se ka përmirësim, por mendoj se Shqipëria ka një rrugë të gjatë përpara për të krijuar një strukturë të eksporteve që duhet zgjeruar. Pikëpamja jonë është se investitorët mund të shohin se ka stabilitet makro-ekonomik, rritja ekonomike po shtohet, dhe megjithëse Evropa është e dobët ekonomikisht ka vende të tjera ku të eksportohet – ky është dinamizmi që presim të ndodhë.
– Ka patur një debat të gjatë në Shqipëri lidhur me vendimin e fundit të qeverisë për të rritur përsëri taksat mbi karburantet. A ishte kjo qasja e duhur sipas jush nga qeveria?
Pikëpamja jonë është se në mënyrë që Shqipëria të pakësojë borxhin duhet të mbajë nën kontroll deficitin dhe kjo mund të arrihet duhet rritur të ardhurat ose duke pakësuar shpenzimet qeveritare. Shqipëria tradicionalisht ka patur shpenzime qeveritare mjaft të ulta në raport me GDP-në, ndoshta më të ultat në Ballkan. Pra ka shumë pak vend për të shkurtuar shpenzimet. Ka disa shpenzime që nuk janë të targetuara mirë përshembull ato për personat me aftësi të kufizuar. Pra nuk mund të kursesh shumë aty. Dhe kur të ardhurat janë gjithashtu të ulta në krahasim me GDP-në, duhet të diskutonim me qeverinë për të patur kursime dhe ata zgjodhën taksën mbi karburantin që është një instrument i përdorur zakonisht dhe kështu çmimet e naftës ranë.
-Megjithatë rënia e çmimit botëror të naftës nuk reflektohet në çmimin e tregut në Shqipëri për shumë arsye siç e dini ju.
Po. Në këtë raport filluam të studiojmë ndryshimet e çmimit botëror në tregun shqiptar dhe pamë se tradicionalisht, nëse kthehesh katër apo pesë vjet më pas, çmimi në tregun e vendit nuk lëviz shumë në varësi të çmimeve botërore. Kemi parë një rënie gjatë muajve të fundit por jo aq sa sheh në vende të tjera.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ita_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn