als_Latn dik_Latn bos_Latn
Maqedonia e lashtë
Maqedon ose Maqedonia, (greqisht: Makeδovίa, latinisht: Makedonía) ishte emri i mbretërisë që shtrihej në pjesën veriore të Greqisë antike, e kufizuar me mbretërinë e Epirit gjer në perëndim dhe me Thrrakinë në lindje.[1] Maqedonia antike ekzistoi që nga viti 800 p.e.s. e gjer në vitin 146 p.e.s.. Për një periudhë shumë të shkurtër u bë shteti më i fuqishëm në Lindjen e Afërt antike, pasiqë Leka i Madh pushtoi pjesën e madhe të botës së njohur duke inauguruar periudhën helenike të historisë antike greke.
Përmbajtja
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
Historia e hershme[redakto | redakto tekstin burimor]
Shteti i parë Maqedon u krijua në shekullin e VIII ose VII p.e.s. nën udhëheqjen e Dinastisë Argeade. Mbreti i parë i njohur i maqedonëve është Perdikkas I. Gjatë kohës që sundonte Aleksandri I i Maqedonisë, maqedonët filluan të zgjerohen kah malet dhe regjionet, Eordaia, Bottiaea, Pieria, Mygdonia dhe Almopia, të cilat banoheshin nga fise të ndryshme. Pavarësinë e humbur gjatë periudhës së Perandorisë Persiane nën udhëheqjen e mbretit Darius Hystaspes, vendi rifitoi pavarësinë nën udhëheqjen e mbretit Aleksandri I (495–450 p.e.s.).
Zgjerimi[redakto | redakto tekstin burimor]
Rreth shekullit IV p.e.s. mbretëria u mbulonte afërsisht tërë territorin e provincës së Maqedonisë në Greqinë moderne.
Shteti i bashkuar i Maqedonisë u themelua nga mbreti Amintas III (afërsisht 393–370 p.e.s.).
Nën sundimin e Filipit II, (359–336 p.e.s.), Maqedonia u zgjerua drejt territoreve të paionianëve, thrakëve dhe ilirëve. Ndër territoret e aneksuara ishin edhe Pelagonia dhe Paionia jugore.[2]
Perandoria[redakto | redakto tekstin burimor]
Djali i Filipit, Leka i Madh (356–323 p.e.s.) arriti që të zgjerojë fuqinë maqedone jo vetëm në Greqinë qendrore, por edhe në Perandorinë Persiane duke përfshirë Egjiptin duke arritur gjer në Indi.
Maqedonia Helene[redakto | redakto tekstin burimor]
Antipater dhe djali i tij Kassander morën kontrollin mbi Maqedoninë, por ra nën një mosmarrëveshje civile pas vdekjes së mbretit Kassander në vitin 297 p.e.s.. Pas kësaj u udhëhoq për një kohë nga Demetrius I (294–288 p.e.s.) por ra në luftë civile.
Djali i mbretit Demetrius, Antigonus II (277–239 p.e.s.) mundi invazionin Galatian dhe riktheu pozicionin e tij familjarë në Maqedoni. Ai me sukses riktheu rregullin dhe prosperitetin në vend edhe pse humbi kontrollin mbi shumë qytete greke. Ai themeloi monarki stabile nën Dinastinë Antigonide. Antigonus III (239–221 p.e.s.) arriti të vendojë sundimin e tij mbi tërë regjionin e Maqedonisë.
Konflikti me Romën[redakto | redakto tekstin burimor]
Institucionet[redakto | redakto tekstin burimor]
Mbreti[redakto | redakto tekstin burimor]
Pasimi[redakto | redakto tekstin burimor]
Financat[redakto | redakto tekstin burimor]
Këshilli (Synedrion)[redakto | redakto tekstin burimor]
Ndarja territoriale (merides)[redakto | redakto tekstin burimor]
Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]
- Maqedonët antik
- Armata antike maqedone
- Kalendari antik maqedon
- Greqia e Lashtë
- Lista e mbretërve të Maqedonisë
- Leka i Madh
- Diadohi
- Dinastia Antigonide
- Perandoria Seleucide
- Dinastia Ptolemeike
- Krestonia
- Paionia
- Pelagonia
- Maqedonia (Greqi)
Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]
- ^ "Macedonia" - Britannica 2006 - (Anglisht)
- ^ South East Europe History pages - Map showing Upper and Lower Macedon and the growth of Macedon 4th BC. [1] - (Anglisht)
Materiale tjera[redakto | redakto tekstin burimor]
- Eugene N. Borza: Before Alexander: constructing early Macedonia. Claremont, CA: Regina Books, 1999. Pp. 89. ISBN 0941690970 (pb)
- Robin Lane Fox, Alexander the Great, Penguin Books, 1973, ISBN 0-14-008878-4 (pb).
- Nicholas G. L. Hammond, The Macedonian State, Oxford University Press, 1989, ISBN 0-19-814883-6. Pg. 12-13.
- Macedonian Empire, 1911 Encyclopedia Britannica
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
- Ancient Macedonia at Livius, by Jona Lendering - (Anglisht)
- History of Macedon (macedonia.com) - (Anglisht)
- Hellenism in Macedonia, Britannica Online - (Anglisht)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn min_Latn lij_Latn vie_Latn oci_Latn fij_Latn cym_Latn nso_Latn als_Latn als_Latn ita_Latn eng_Latn als_Latn srd_Latn eng_Latn eng_Latn shn_Mymr als_Latn eng_Latn eng_Latn ita_Latn