als_Latn dik_Latn sag_Latn
Los Angeles
Los Angeles (sqt. Los Anxheles; shkurtimisht LA ose L.A.) është qyteti më i madh i Kalifornisë dhe qyteti i dytë më i madh i Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Bashkë me Nju Jorkun dhe Çikagon është njëri prej tre metropoleve më të rëndësishme të vendit, dhe njëra prej qendrave më të rëndësishme të botës. Kryetari i qytetit është Antonio Villaragoza, që në zgjedhjet e fundit u bë kryetari i parë i qytetit me origjinë spanjolle që nga shekulli XIX.
Përmbajtja
Qyteti[redakto | redakto tekstin burimor]
Një metropol i pafund[redakto | redakto tekstin burimor]
Vetë qyteti shtrihet në 1.290 km2 dhe ka 4 milion banor, por e gjitha zona metropolitane (grand Los Angeles) pëfshinë bashkinë me të njëjtin emër (ku bëjnë pjesë edhe qytete tjera më të vogla si Long Beach, Santa Monica, West Holliwood, Pasadina, Beverly Hills, Malibue, etj.) dhe komunat përbri si Orinxh, San Bernardino, Riversajd, dhe Ventura që krijojnë një tërësi ubane e cila mbulon 88.000 km2 dhe rreth 17 milon banor. Për këtë arsye Los Anxhelosi konsiderohet qytet i automobilit, i përshkuar gjërë e gjatë me autorrugë 6 trakëshe.
Përzierje popujsh[redakto | redakto tekstin burimor]
Popullsia e Los Anxhelesit është një ndër më të përzierat në botë. Bashkësia hispanike (e përbërë kryesisht nga emigrantë me origjinë meksikane e amerikanoqendrore) përbën rreth gjysmën e popullsisë, duke e bërë qytetin dygjuhësor. Bashkësitë e tjera të rëndësishme janë ato aziatike, veçanërisht kineze dhe koreane (kryesisht në lagjen Koreatown), iraniane dhe armene. Pabarazitë ekonomike ndërmjet bashkësive të ndryshme kanë bërë të mundëshme revolta popullore shpesh herë.
Qyteti i kinemasë[redakto | redakto tekstin burimor]
Simbol i LA është shkrimi i famshëm në kodrat e Hollivudit që tregon rëndësinë që ka pasur industria e kinemasë në historinë e qytetit. Sot Hollivudi është një vend turistik, por studiot më të rëndësishme kinematografike janë zhvendosur përtej kodrave në luginën San Fernando dhe ajo çfarë mbetet prej viteve të arta janë yjet me emrat e artistëve në trotuar dhe lokalet e modës në bulevardin Sunset.
Qyteti i diellit[redakto | redakto tekstin burimor]
Los Anxheles ka klimë shkretinore me reshje të pakëta dhe me më shume se 300 ditë më diell në vit. Përgjatë bregdetit klima ndryshon nga rrymat oqeanike të ftohta, por në brendësi temperaturat ditore kalojnë lehtë 35 shkallë. Falë një rrjeti kanalesh që bartin ujin nga lumi Kolorado, LA është një qytet gjithashtu i pasur me mjedise tropikale.
Historia[redakto | redakto tekstin burimor]
I filluar më 1781 nën emrin El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles sobre El Río Porciuncula nga misionar katolik kur Kalifornia ende i takonte Spanjës, Los Anxhelosi u themelua bashkë me Kaliforninë më 1850, kur popullata e qytetit ishte ende 1.610 persona. Deri më 1900 mbeti pak i populluar, por zbulimi puseve të naftës dhe vërtetimi i ujësjellësit të projektuar dhe ndërtuar nga William Mulholland i jep shtytje një zgjerimi që ka sjellur atë në përmasat e tanishme.
Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]
Universitete[redakto | redakto tekstin burimor]
Në Los Anxheles apo në zonat përreth ndodhen universitete të shumta. Universitetet publike janë:
- Universiteti i Kalifornisë, Los Anxheles (UCLA)
- Universiteti Shtetëror i Kalifornisë, Los Anxheles (CSULA)
- Universiteti Shtetëror i Kalifornisë, Northridge (CSUN)
Universitetet private që ja vlen të përmenden:
- Universiteti i Kalifornisë Jugore (USC)
- Universiteti Peperdajn
- Universiteti Lojolla Marimaunt
- Kolegji Perëndimor
- Kolegji Otis i Artit dhe Vizatimit
Sistemi i kolegjeve dyvjeçare (community college) në qytet përfshijnë atë të Los Angeles College, atë Los Angeles Pierce College, Los Angeles Valley College, Los Angeles Mission College.
Atraksionet[redakto | redakto tekstin burimor]
Tërheqjet më të rëndësishme janë lagjja e Hollivudit, dyqanet e Rodeo Drive dhe villat e yjeve në Beverli Hills, parqet e përfolura në Disneyland dhe Universal Studios. Vendndodhja e regjistrimeve të filmave më të rëndësishëm amerikan mund të shihet përreth qytetit.
Sporti[redakto | redakto tekstin burimor]
Los Anxhelesi nuk ka ekip të futbollit amerikan, por prezantohet në të gjitha sportet tjera të rëndësishëm:
- Los Angeles Lakers dhe Los Angeles Clippers në NBA (basketboll)
- Los Anegeles Dodgers dhe Los Angeles Angels në MLB (bejsboll)
- Los Angeles Kings në NHL (hokej në akull)
- Los Angeles Sparks në WNBA (basketboll për femra)
LA ka organizuar dy olimpiada (të X dhe XXIII) dhe finalen e Botërorit të Futbollit të vitit 1994.
Qytetet binjake[redakto | redakto tekstin burimor]
- Athinë (Greqi)
- Oakland (Zelanda e Re)
- Berlin (Gjermani)
- Bordo (Francë)
- Busan (Korea e Jugut)
- Gizë (Egjipt)
- Guangzhou (Kinë)
- Xhakartë (Indonezi)
- Lusakë (Zambi)
- Makat (Filipine)
- Mumbai (Indi)
- Nagojë (Japoni)
- Shën Pjetërsburg (Rusi)
- Salvador de Bahia (Brazil)
- Split (Kroaci)
- Teheran (Iran)
- Taipei (Tajvan)
- Vankuvër (Kanada)
Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]
ast_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn ast_Latn als_Latn als_Latn als_Latn crh_Latn crh_Latn als_Latn als_Latn zho_Hans als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn glg_Latn als_Latn dik_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lij_Latn als_Latn epo_Latn als_Latn als_Latn ace_Latn min_Latn cjk_Latn ceb_Latn ban_Latn als_Latn als_Latn grn_Latn als_Latn ind_Latn zho_Hans dyu_Latn als_Latn