als_Latn dik_Latn sag_Latn
Luçi: “Asokohe kishte dëshirë dhe një sistem i integruar në arsim, por mentaliteti dhe kushtet ishin mjerane. Mos bëni krahasime rezultatesh, Europa ishte më e vogël se sot”
- Roland, vitet 80’ konsideroheshin si një plejadë e këndshme e futbollit në vend, po përfaqësuesja mori vetëm 2 fitore në 10 vite në ndeshje zyrtare, kundër Filandës dhe kundër Belgjikës. Si e shpjegoni këtë element të dhimbshëm statistikor?
– Statistikisht dobët, por nuk duhet të bëjmë krahasime shabllon me të sotmen dhe me disa rezultate pozitive të Kombëtares mbas viteve ‘90-të, d.m.th., me fitore që Kombëtarja sot i realizon relativisht më lehtë se atëherë. Jo vetëm që kanë ndryshuar rrethanat në të cilat zhvillohet futbolli, kthimi i tij në kushtet e ekonomisë së tregut në profesionalizëm, aktiviteti i futbollistëve më të mirë tonët në kampionatet e huaja, duke thyer kështu tabunë e inferioritetit ndaj të huajve, stërvitjen në baza shkencore dhe jo empirike si dikur, kur trajnerët tanë të nderuar na ndalonin dhe pirjen e ujit në piskun e verës edhe gjatë stërvitjeve e jo më gjatë ndeshjeve, por dhe një fakt tjetër: është tjetër të fitosh sot ndaj Letonisë, Gjeorgjisë, Azerbajxhanit e Moldavisë apo Kazakistanit aziatik, e tjetër kundër Bashkimit Sovjetik të dikurshëm që përfshinte të gjitha këto shtete të sotme e një tufë tjetër që nuk po i përmend se rritet shumë lista, është tjetër të fitosh sot kundër Sllovenisë, Maqedonisë apo Malit të Zi e tjetër ndaj Jugosllavisë së fuqishme të dikurshme. E kam fjalën që, pa ulur vlerat e fitores, nuk mund të barazojmë për nga shkalla e vështirësisë të dikurshmet me të sotmet. Kjo vlen edhe për ecurinë e ekipeve shqiptare në Kupat e Europës ku gjithçka është më e lehtë dhe më e realizueshme sepse kundërshtarët me të cilët ndeshemi janë pak a shumë të një niveli, kurse “dinosaurët” e futbollit bëjnë plazh e as nuk denjojnë të marrin pjesë në këto faza aktivitetesh ku denigrohen dhe detyrohen të marrin pjesë krahas ekipeve tona dhe sanmarinezët, andorranët, azerët, moldavët e të tjerë në turet paraeliminatore gjatë zhegjeve të verës, kur është më e këndshme të bëhet plazh se të luhet futboll. Por interesat e futbollit si biznes kanë triumfur tashmë dhe duhet ndjekur kjo formulë në thelb diskriminuese ndaj vendeve të vogla, ku hyjmë edhe ne.
- Megjithë rezultatet jo të mira ndërkombëtare, publiku në vend e adhuronte atë futboll
– Publikut shqiptar në ato vite i është servirur një futboll i bukur atraktiv falë Tiranës, Vllaznisë, Partizanit, Dinamos e Flamurtarit, pa ulur vlerat e Elbasanit, Kavajës, Durrësit, Korçës apo Gjirokastrës. Një rivalitet disapalësh, stadiume vazhdimisht të tejmbushura na bënin ne futbollistëve krenarë si protagonistë të ngjarjeve të tilla sportive aq popullore ato vite.
- Cilat ishin diferencat mes futbollit shqiptar dhe atij ndërkombëtar, si në aspektin e psikologjisë ashtu dhe në kushtet dhe në seancat stërvitore
– I përmenda pak a shumë më sipër. Ishte koha kur në Shqipëri një turist i huaj shikohej me kërshëri e lakmi të madhe se kishte të drejtë të flinte e ushqehej në hotele të veçanta e shqiptari i thjeshtë nuk kishte të drejtë as ti afrohej atij, llogarit të kishe të bëje me futbollistë të huaj, me yjet milionerë të futbollit, para të cilëve ndiheshe menjëherë psikologjikisht i vogël, i nënvlerësuar, i braktisur. Për të zhvilluar një ndeshje në Finlandë na është dashur të udhëtojmë tre ditë e me ushqim të thatë me vete po se po. Rrugën për në Izmir unë e kam bërë dy herë me autobuz me një pushim disaorësh dhe një çorbe në Çanekala, e të nesërmen e mbërritjes duhej të luanim! Në Gjermani kemi shkuar me ekipin Kombëtar 13 lojtarë mbas një udhëtimi si gjithmonë të lodhshëm, vetëm me një trajner dhe pa mjek e masazhator dhe kjo ndeshje pra ishte e predisponuar që të humbej dhe kur u kthyem na akuzuan që ndeshjen e kemi shitur(?!) dhe për pak na çuan dhe për riedukim njëvjeçar në Minierën e Valiasit. Kështu u propozua në një mbledhje të zgjeruar, ku ne si ekip Kombëtar ishim të akuzuarit, mbledhje që ia shkurtoi jetën në kuptimin e vërtetë të fjalës Loro Boriçit. Ishte pra kjo ana negative e “medaljes” që hynte, do ta quaja, në kushtet objektive që pengonin futbollin.
- Gjithsesi flitej për një sistem moshash që funksiononte, si ka mundësi?
– Ekzistonin ekipet zinxhir të moshave pranë çdo klubi sportiv, kishte klasa e shkolla sportive, Instituti i Fiskulturës nxirrte vazhdimisht futbollistë, terrenet sportive nuk ishin një luks, por gjithsesi nuk mungonin, masat që u morën në vitet ‘80 që i përmenda më lart luajtën rol pozitiv në zhvillimin e futbollit, gjë që dhe u shoqërua me rezultate pozitive. Kurse dëshira dhe entuziazmi për t’u marrë me futboll ka qenë një nga risitë e arta të atyre viteve.
- A ishte futbolli e vetmja demokraci në këtë vend, e vetmja mënyrë për të pasur debat?
– Ishte në radhë të parë argëtimi pothuajse i vetëm masiv. Të dielave nuk kishte muhabet të lirë tjetër përveçse futbollit, rreth të cilit mund të diskutoje pak a shumë “pa doreza” e në këtë sens stadiumet e sheshet e qyteteve e fshatrave ktheheshin në “parlamente” të diskutimit të lirë, sigurisht pa kaluar kufijtë, pa kritikuar kushtet e përgjithshme në të cilat jetonte edhe futbolli.
- Si e shpjegoni masivizimin dhe daljen e talenteve, sistem apo përkushtim?
– Një kombinim i të dyjave. Talentet janë përkrahur, strukturat sportive kanë ekzistuar pavarësisht minimumit të pajisjes së tyre me bazë materiale, ekipet e të gjitha moshave me kampionatet e tyre përkatëse janë zhvilluar rregullisht. Kampionate në kuadrin e masivizimit të sportit zhvilloheshin rregullisht çdo vit edhe ndërmjet ndërmarrjeve ekonomike në kuadrin e një kampionati rajonal të çdo rrethi. Kjo është ana tjetër e “medaljes” së gjendjes së futbollit, fatmirësisht pozitive. Po ashtu, në kushtet kur vetëm nëpërmjet futbollit mund të bëheshe i famshëm, përkushtimi sportiv i të rinjve ka qenë i madh, që reflektohej deri në ekipet e Kategorisë së Parë dhe merrte shpeshherë dhe nuanca ekstreme p.sh., duke luajtur edhe i sëmurë apo me dëmtime fizike.
– Ka një logjikë që thotë që nëse do të ishte sistemi i sotëm, shumë lojtarë të rinj do të ishin shitur shpejt jashtë dhe do të ishin më të aftë për përfaqësuesen
– Sigurisht, por kjo vlen në një këndvështrim, d.m.th., që Kombëtarja do të përfitonte. Nga ana tjetër, Kampionati shqiptar do ta vuante mungesën e më të mirëve, do ta vuante spektaklin, gjë që vërehet sot për shembull dhe kjo venitje cilësore nuk është në gjendje të mbushet as nga blerjet në përgjithësi pa nivel të të huajve aktivë në kampionatin tonë, që në të mirë të simulimit të rritjes cilësore të të rinjve tanë duhet reduktuar në maksimum, 2 për ekipin që del në fushë mendoj se mjaftojnë, d.m.th., logjikisht 3 të federuar.
- Si ishte roli i shtetit dhe i Federatës në futboll? Duket që kishte goxha investime
– Investime në kuptimin e vërtetë të fjalës për futbollin cilësor nuk kishte. Tjetër që në sistemin arsimor ishte integruar shumë mirë dhe sporti, standard që duhet rivendosur në të mirë të rritjes së shëndetshme të brezit të ri dhe suportimit të talenteve. Shteti me sa di nga informacionet sporadike të atëhershe nuk dilte me humbje në qytetet kryesore nga futbolli, përfshi këtu dhe kujdesin që tregonte me trajtimin ushqimor dhe pagat e futbollistëve që korrespondonin pak a shumë me ato të shtresës së mesuesve. Stadiumet ishin pajisur thjesht, autobuzë kishin në dispozicion vetëm klubet kryesore, baza materiale sportive që i vihej në dispozicion çdo futbollisti ishte e pakët dhe e një cilësie mjerane. Pra, nuk bëhet fjalë për investime, por duke parë ndoshta me nostalgji masivizimin që karakterizonte sportin atë periudhë, krijohet një përshtypje e gabuar në këtë aspekt. Futbolli ka qenë një faktor i rëndësishëm për shoqërinë shqiptare dhe shtetin e kohës edhe në aspektin ekonomik. Kur humbte Vllaznia, për shembull, reflektohej në rënien e prodhimit në rrethin e Shkodrës, gjë që shpjegohej me rënien e humorit masivisht sidomos në qytet dhe ky është një fakt i ankorimit të futbollit aq thellë në ndërgjegjen e popullsisë, pavarësisht se nuk guxohej të flitej publikisht për të, se do t’i binte ndesh rolit udhëheqës dhe mobilizues të Partisë. E njëjta duhej të ndodhte dhe në rrethet e tjera kryesore të vendit. Më kujtohet se njëherë luanim ndeshjen e fundit ndaj Durrësit dhe në rast humbjeje Durrësi binte në Kategorinë e Dytë, gjë që nuk kishte si të lejohej dhe ndeshja u drejtua nga gjyqtari aq haptas në favor të Durrësit sa me kalimin e minutave na u bë e qartë të gjithëve. Nuk mund të lejohej që qyteti i dytë në Shqipëri të degradohej në Kategorinë e Dytë në një aspekt aq emocionues si futbolli.
– Çfarë ndodh sot dhe si mund të ndryshojë ky sistem për të pasur së paku atë popullaritet?
– Problematika e futbollit të sotëm, dhe me këtë nuk kam parasysh Kombëtaren, por futbollin e luajtur në Shqipëri, është e gjerë.
Popullariteti i dikurshëm nuk mund të rikthehet mbasi kanë ndryshuar rrënjësisht krahas futbollit edhe kushtet shoqërore dhe roli i tij në shoqëri. Por bëhet fjalë për një seri masash që duhen marrë që gjithçka të funksionojë natyrshëm në kushtet e ekonomisë së tregut, së cilës nuk ka si t’i shmanget as futbolli. Sot për sot gjithçka funksionon e sforcuar, me hile dhe marifete gjithfarëllojesh në gjithfarë nivelesh, duke e parë këtë sport popullor dhe fisnik si burim fitimi në fund të fundit të paligjshëm nga kushdo që i bie rasti dhe ka mundësinë t’i bjerë në hise. Një reformim i FSHF-së dhe kompetencave të saj, krijimi real dhe funksionimi i pavarur i Ligës Profesioniste, shikimi i mundësisë së profesionalizimit (edhe financiar) të arbitrave aq problematikë të futbollit, ndryshimi i konceptit të punës së Komisionit aq të diskutueshëm të Disiplinës dhe rezonanca në trajtimin juridik të çështjeve me Komisionin e Apelit, koordinimi i punës si partnere dhe jo rivale të armiqësuar mes FSHF dhe Qeverisë, rivlerësimi i sportit në sistemin arsimor, kthimi me në fund i Klubeve futbollistike në “Shoqëri Aksionere” me pjesëmarrje masive të bashkësisë futbolldashëse, mundësia e organizimit periodik të një Kupe të përbashkët Kombëtare me Kosovën si hap i parë i një kampionati të përbashkët, si dhe e fundit që dua të përmend (por jo nga rëndësia), ndërtimi i disa stadiumeve funksionale bashkëkohore në qendrat kryesore urbane shqiptare me synim dhe luajtjen e ndeshjeve të Kombëtares në këto qendra, duke përfshirë këtu dhe Prishtinën si një nga metropolet shqiptare. Me përkushtimin që Qeverive Shqiptare të Kosovës dhe Shqipërisë iu duk pozitive mbajtja e mbledhjeve dhe aktiviteteve të përbashkëta sa në një anë dhe në këtë anë të kufirit të tanishëm shtetëror, me këtë përkushtim duhet punuar që dhe ndeshjet e Kombëtares të luhen sa në Tiranë, Shkodër e Vlorë, aq dhe në Prishtinë, d.m.th., atje ku rreh pulsi i futbollit, pulsi i Kombit dhe Kombëtares së tij!
“Është tjetër të fitosh sot ndaj Letonisë, Gjeorgjisë, Azerbajxhanit e Moldavisë apo Kazakistanit aziatik, e tjetër kundër Bashkimit Sovjetik të dikurshëm që përfshinte të gjitha këto shtete të sotme”
“Një reformim i FSHF dhe kompetencave të saj, krijimi real dhe funksionimi i pavarur i Ligës Profesioniste, shikimi i mundësisë së profesionalizimit (edhe financiar) të arbitrave aq problematikë të futbollit, ndryshimi i konceptit të punës së Komisionit aq të diskutueshëm të Disiplinës dhe rezonanca në trajtimin juridik të çështjeve me Komisionin e Apelit, koordinimi i punës si partnere dhe jo rivale të armiqësuara mes FSHF dhe Qeverisë do të ishte shumë e nevojshme sot”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn