als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kukullat e “Benetton-it" prishin objektin kulturorPublikuar 1 year ago në Zëri
Një nga inxhinierët e angazhuar prej kompanisë ndërtimore nuk ka preferuar të flasë për gazetën, sepse, sipas tij, emri shpesh i është keqinterpretuar dhe gazetarët po shkruajnë veç zi. Të martën në mesditë, ky me të tjerë punëtorë kanë vazhduar punimet në ish-Hotel “Unionin” në kryeqytet. Krejt jashtë tij, në pamjen e qartë shihen posterë të vajzave ikonë të kompanisë italiane “Benetton”, e që së shpejti do të shqyhen për të dalë nga to kukullat e veshura me rrobat e kësaj kompanie tekstili.
Brendësia e objektit nuk lejohet të shihet nga punëtorët, ndërsa pjesa lart është rezervuar për të mëdhenjtë e projektit. Dashmir Selmani, përfaqësues i kompanisë italiane “Benetton”, pronare dhe fituese e tenderit për Hotel “Unionin” tregon se fundi i muajit gusht është periudha kur planifikohet hapja e ish-hotelit, tani të shndërruar në qendër të blerjeve. 80 % e hapësirës së objektit kulturor i takon lokaleve dhe pronësisë së “Benetton”, ndërsa pjesa tjetër ka restorant, bashkë me pjesën e kulmit ku gjenden zyrat kryesore të top menaxhmentit.
“Funksionalizimi mendohet të bëhet në fund të muajit gusht, me datën 29 zyrtarisht”, tregon Selmani. “Në hotel është bërë një restaurim gjatë të cilit kemi prekur në pjesë ku është kërkuar ndërhyrja, ndërsa sipas kontratës së nënshkruar para shumë viteve ka elemente arkitektonike që nuk është guxuar të preken”, tregon Selmani.
Punime ka pasur edhe në fasadën jugore, perëndimore e veriore, e ka mure të cilat janë mbrojtur dhe janë rindërtuar me të njëjtat tulla që kanë qenë më herët. Ndërtesa ish-Hotel “Unioni” - Hotel “Skënderbeu” dhe rrethina e saj në diametër prej 50 metra në cilësi të monumentit është e regjistruar në inventarin e trashëgimisë kulturore të Republikës së Kosovës që nga viti 2001.
Në kontratën e realizuar vite më parë, është marrë vesh që një pjesë e ndërtesës të mos preket dhe t’i mbetet origjinaliteti e autenticiteti i objektit që me vite ka ekzistuar në po të njëjtën hapësirë, afër Teatrit Kombëtar të Kosovës. Sipas Selmanit, kjo simbolikë është ruajtur në kokat e Skënderbeut e mbretëreshës Teutë, të cilat qëndrojnë mbi reklamat e dyqaneve të Benetton dhe në pjesën e pasme. Kjo e dyta është paraparë të jetë e njëjtë siç ka qenë.
Në po këtë pjesë, do të ketë restorant dhe bar. “Elementet e tilla që kanë ekzistuar në kohën kur është dëmtuar objekti kanë pasur prejardhje sllave. Ne kemi marrë figurën e Skënderbeut dhe të Teutës dhe kjo ka ndodhur jozyrtarisht, por me pëlqim gojor nga disa historianë me të cilët jemi konsultuar”, tregon Selmani.
Gazmend Lajçi (35) thotë se hoteli është çmuar për rëndësinë dhe origjinalitetin e tij, por tash është modernizuar tej mase. “Rastësisht po e shoh tash objektin dhe nuk është aspak siç ka qenë. Edhe gjenerata ime ka pasur probleme ta konceptojë e kujtojë si objekt por i është ruajtur origjinaliteti”, thotë Lajçi, kalimtar i rastit.
Objekti kulturor, i ndërtuar më 1927 nga një arkitekt austriak dhe që nga viti 1996 i deklaruar si pasuri kulturore shtetërore, ka marrë flakë në orët e para të datës 22 gusht 2009, me dëmtime të mëdha të cilat nuk kanë arritur t’u shpëtojnë flakëve dhe as forcave të zjarrfikësve. 3.2 milionë euro janë shpenzuar në restaurimin e objektit, ndërsa shoqëria aksionare italiane “Benetton” ka pronësi edhe në shtetet rajonale si Kroacia e Serbia.
Ish-Hotel “Unioni” figuron si projekti i parë i tillë i firmës, i blerë si projekt kulturor më pas për t’u adaptuar në nevojat e kompanisë. Arkitekte dhe specialiste e fushës së konservimit, Gjejlane Hoxha, thotë se objekti është shembull se si punohet keq në objekte të tilla historike. Megjithatë, sipas Hoxhës, duhet të jemi të kënaqur që kemi ardhur deri në një ndërtesë si kjo.
“Ka mundur të jetë dhe më e mirë, por objekti në pjesën arkitekturore është shembullor. Pjesa e prapme e objektit nuk ka qenë asnjëherë e formësuar, e tash duket ndryshe dhe ka qenë urgjent intervenimi brenda saj”, thotë Hoxha. Sipas saj, nuk ka humbur statusi i një objekti kulturor me vlera.
“Objekti ka vlera kulturore dhe ato nuk i humbasin vetëm shkaku i punimeve të zhvilluar në objekt. Ndërtesa duket se ka një interier dhe eksterier të pasur, dhe është e denjë për qendrën e Prishtinës”, ka thënë Hoxha për gazetën. Vlora Dumoshi, drejtoreshë në Drejtorinë për Kulturë në Komunën e Prishtinës, thotë se nuk ka më asnjë kompetencë mbi objektin dhe ato që ndodhin me të.
Sipas saj, duhet diskutuar me Agjencinë e Privatizimit dhe Ministrinë e Kulturës, sepse objekti i takon dikujt tjetër dhe Komuna madje as nuk monitoron punët e ndërtimeve dhe funksionimin e mëtutjeshëm. Procesi i restaurimit të objektit ka filluar në vitin 2006 ndërsa zbatimi i punimeve i është besuar kompanisë ndërtimore STEDA, dhe punimet kanë filluar pas djegies së kulmit në vitin 2009.
Ministria e Kulturës para disa vitesh kishte pasur në plan që ish-hotelin ta shndërronte në Galeri të Arteve Bashkëkohore, para se objekti të privatizohej.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn