als_Latn uzn_Latn slv_Latn
Postuar m par nga VOLSIV
Prse nuk duhet armatosur Ukraina. E vshtir humbja e Mosks n fushbetej.
Postuar m: 9 Shkurt, 2015 tek Bota
Kriza n Ukrain po zgjat prej thuajse nj viti
dhe Rusia sht duke fituar. Separatistt n
Ukrainn Lindore jan duke fituar terren do
dit, teksa presidenti rus Vladimir Putin nuk po
tregon asnj shenj se ka ndrmend t trhiqet,
prball sanksioneve ekonomike perndimore.
Sikurse edhe pritej ka nj kor zrash n rritje n
Shtetet e Bashkuara, q po i bjn thirrje
aleancs perndimore pr armatosjen e
Ukrains.
Nj raport i kohve t fundit, i hartuar nga 3
think-tanke kryesor amerikan, nxit drgimin
n Kiev t armatimeve t avancuara, N nj
koh q kandidati kryesor i Shtpis s Bardh
pr Sekretarin e ri t Mbrojtjes, Eshton B.
Karter, do t deklaronte javn e shkuar, para
komitetit t Senatit pr shrbimet e armatosura,
se “un anoj shum n at drejtim”.
Ata jan t gjith n rrug t gabuar. Do t ishte
nj gabim i madh pr Shtetet e Bashkuara,
NATO-n dhe vet Ukrainn, ndrmarrja e asaj
rruge. Drgimi i armve nuk do t shptonte dot
ushtrin ukrainase. Prkundrazi, n vend t
ksaj do t kishim nj prshkallzim t
ndjeshm t luftimeve. Nj hap i till sht
veanrisht i rrezikshm, edhe pr shkak se
Rusia ka mijra arm brthamore dhe aktualisht
po prpiqet t mbroj interesat e saj jetike dhe
strategjike.
Nuk ka asnj dyshim se ushtria e Ukrains sht
shpartalluar keqazi nga ana e separatistve, t
cilt kan trupat ruse dhe arm t sofistikuara
n ann e tyre. Pr shkak se balanca e pushtetit
n mnyr vendimtare favorizon Moskn,
Uashingtoni do t duhet t drgoj sasi t
mdha t paisjeve pr ushtrin ukrainase, q
kjo e fundit t mund t ket nj far shansi pr
t luftuar.
Gjithsesi konflikti nuk do t prfundonte ktu.
N kundrprgjigje, Rusia do t prshkallzonte
sulmet, duke zhbr fardolloj prfitimi t
prkohshm q Kievi mund t kishte nga armt
amerikane. Autort e think-tankut q kryen
studimin e pranojn kt, duke vn ndrkaq
n dukje se “edhe me ndihmn e madhe nga
Perndimi, ushtria e Ukrains nuk do t jet n
gjendje t mposht nj sulm t vendosur nga
ushtria ruse”.
Me pak fjal, Shtetet e Bashkuara nuk mund ta
fitojn nj gar armsh me Rusin mbi
Ukrainn, dhe n kt mnyr t siguronin
humbjen e Mosks n fushn e betejs.
Prkrahsit e armatosjes s Ukrains, kan nj
linj t dyt argumentimi. Sipas tyre elsi i
suksesit, nuk sht mundja ushtarake e Rusis,
por rritja e shpenzimeve mbi luftn deri n at
pik sa zoti Putin t rrnohej. Ata gjithashtu
supozojn se kjo do ta detyronte Moskn t
trhiqte trupat e saj nga Ukraina, dhe t lejonte
hyrjen e ksaj t fundit n Bashkimin Evropian
dhe NATO, duke u br prfundimisht nj aleate
e Perndimit.
Por kjo strategji detyruese nuk ka gjasa t
funksionoj, pa marr parasysh se deri n far
mase Perndimi do t dmtonte Rusin. Ajo q
“avokatt” e armatosjes s Ukrains nuk arrijn
t kuptojn, sht se udhheqsit rus besojn
se interesat thelbsore strategjike t vendit t
tyre jan n rrezik n Ukrain.
Pr rrjedhoj nuk ka asnj shans q ata t
lshojn terren, edhe nse kjo do t thot
shkaktimin e kostove t mdha. Fuqit e mdha
reagojn ashpr kur rivalt e largt e projektojn
fuqin ushtarake n “lagjen” e tyre. Ndrkoh,
shum m pak prpjekje nevojiten pr t br
aleat nj vend n kufi. Kjo sht arsyeja s
prse Shtetet e Bashkuara kan “Doktrinn
Monro”, dhe sot asnj president amerikan nuk
do t toleronte kurr nj Kanada apo Meksik t
bashkuar n nj aleanc ushtarake, t kryesuar
nga nj tjetr fuqi t madhe.
N kt drejtim, Rusia nuk prbn asnj
prjashtim. Kshtu q zoti Putin nuk tundet
prball sanksioneve, dhe nuk ka gjasa t bj
lshime t rndsishme, edhe n rast se kostot
e luftimeve n Ukrain do t rriteshin. Duke
rritur rezistencn e Ukrains, gjithashtu
rrezikohet prshkallzimi i padshiruar. Me
siguri jo vetm luftimet n Ukrain Lindore do t
intensifikoheshin, por ato mund t prhapen
edhe n zona t tjera.
Dhe ather pasojat pr Ukrainn, q tanim
prballet me probleme t thella ekonomike dhe
sociale, do t ishin katastrofike. Mund t duket
e largt mundsia q zoti Putin t mund t
prdor si kart t fundit krcnimin
brthamor. Por nse qllimi i armatosjes s
Ukrains sht rritja e kostove t ndrhyrjes pr
Rusin dhe prfundimisht uarjen e Mosks n
nj kriz akute, ai skenar nuk mund t
prjashtohet.
Nse presioni perndimor pati disi sukses dhe
zoti Putin ndjehet aktualisht i dshpruar, ai do
t ket nj stimul edhe m t fuqishm pr t’u
prpjekur pr t dal nga situata, duke i
mshuar vrullshm “shpats” brthamore.
Kuptimi q ne kemi pr mekanizmat e
prshkallzimit n krizat dhe luftrat kufizohet
tek m e mira, edhe pse ne e dim q rreziqet
jan t konsiderueshme. T shtysh nj Rusi t
armatosur me arm brthamore, n “cepin e
ringut”, do t ishte si t luaje me zjarrin.
“Avokatt” e armatosjes s Ukrains e njohin
problemin e prshkallzimit. Dhe kjo sht
arsyeja prse ata e theksojn vazhdimisht se po
krkojn q Kievit t’i jepen arm “mbrojtse”
dhe jo “sulmuese”. Fatkeqsisht, nuk ka ndonj
dallim t dobishm ndrmjet ktyre kategorive:
t gjitha armt mund t prdoren pr t
sulmuar dhe mbrojtur. Ndonse Perndimi
mund t jet i sigurt q Moska nuk do t’i
shoh armt amerikane si “mbrojtse”, duke
pasur parasysh se Uashingtoni sht i vendosur
pr t ndryshuar status quo-n n Ukrainn
Lindore. Pra un them se mnyra e vetme pr
t zgjidhur krizn n Ukrain, sht nprmjet
diplomacis dhe jo ushtris.
Kancelarja gjermane, Angela Merkel, duket se e
njeh kt fakt, pasi si sht shprehur n
vijimsi Berlini nuk do q t furnizoj me arm
Kievin. Megjithat problemi i saj sht se nuk e
di sesi mund t’i jepet fund ksaj krize. Ajo dhe
udhheqs t tjer evropian po punojn ende
nn iluzionin se Ukraina mund t largohet jasht
orbits ruse, duke u br pjes e aleancs
perndimore, dhe q lidert rus duhet ta
pranojn kt gj. Por fakt sht se ata nuk
kan ndrmend t pranojn nj zhvillim t till.
Pr t shptuar Kievin dhe rivendosur
prfundimisht nj marrdhnie bashkpunimi
me Moskn, Perndimi duhet t prpiqet ta
shndrroj Ukrainn, n nj shtet tampon
neutral, midis Rusis dhe NATO-s. Ajo duhet t’i
ngjaj Austris gjat Lufts s Ftoht. Drejt ktij
qllimi, Perndimi qartazi duhet t heq dor
nga zgjerimi i Bashkimit Evropian dhe t NATO-s
n lindje, duke theksuar se qllimi i saj sht
nj Ukrain e parreshtuar, q nuk krcnon
Rusin.
Gjithashtu Shtetet e Bashkuara dhe aleatt e saj,
duhet t punojn edhe me zotin Putin pr t
shptuar ekonomin e Ukrains, nj qllim q
qartazi sht n interesin e t gjithve. sht
ndrkaq thelbsore, q Rusia t ndihmoj
dhnies fund luftimeve n Ukrain Lindore, n
mnyr q Kievi t rimarr kontrollin mbi at
rajon. Provincave t Donjeckut dhe Luhanskut,
duhet t’u jepet nj autonomi thelbsore dhe
mbrojtja e t drejts pr prdorimin e gjuhs
ruse, duhet t jet nj prioritet kryesor.
Krimea, nj viktim e prpjekjes s Perndimit
pr t shpn NATO-n dhe Bashkimin Evropian
deri n pragun e Rusis, me siguri u humb pr
mir. sht koha t’i jepet fund ksaj politik t
pakujdeshme, prpara se t’i bhen m shum
dme si Ukrains, ashtu edhe marrdhnieve
mes Rusis dhe Perndimit.
Shnim: John J. Mearsheimer sht profesor i
shkencave politike n Universitetin e ikagos
dhe autor i librit “Tragjedia e Fuqive t
Mdha Politike”
/The New York Times/bota.al
wol_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fra_Latn als_Latn als_Latn kab_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lim_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn szl_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn