als_Latn lit_Latn mlt_Latn
Tė nderuara dhe shumė tė respektuara familje:Ajeti, Aliu, Begu, Berisha, Bushi, Ēeta, Duraku, Emini, Gashi, Hasani, Hajzeraj, Haskaj, Havolli, Idrizaj, Januzaj, Jashari, Kelmendi, Koraqi, Krasniqi, Koxha, Lika, Lipa, Lushaku, Lleshi, Malaj Metaj, Morina, Mullabazi, Musa, Olluri, Pėrgegaj, Raka, Rama, Roci, Sadikaj, Salihaj, Selmani, Suma, Shala e Thaēi, qė sot keni ardhur kėtu nė kėtė pėrurim tė librit, ku janė shkrirė e skalitur pėrpjekjet pėr tu spikatur madhėshtitė ideale tė bijėve tuaj:
Abedinit, Agimit, Agronit, Albanit, Albertit, Avdullahit, Avniut, Bashkimit, Bekimit, Bujarit, Domenikut, Elhames, Emrushit, Envrit, Farukut, Fitimit, Gėzimit, Hajzerit, Halilit, Halitit, Hamzės, Hysenit, Hysniut, Isajt, Isasė, Isufit, Jahės, Jehonės, Kolės, Maxhunit, Mialimit, Mirasdit, Muhametit, Muradit, Muratit, Musasė, Myrtezit, Naserit, Nazmiut, Ndriēimit, Njomzės, Nuriut, Nysrretit, Pajazitit, Pajtimit, Pėrparimit, Raifit, Sahitit, Shabanit, Shahinit, Shaqirit, Shefkiut, Valonit, Xhaferit e Xhemsedinit qė dikur u nisėn prej Hertice, Shushice, Smolice, Llapashtice, Karaēice e Landavice, Gjakove, Jeshkove e Rogove, Shkabajt, Gjilani, Lubozhde e Librazhdi, Prekazi, Gllamniku, Vojniku, Kaēaniku e Bėrveniku, Vojnovci, Zhegoci e Turbuhoci, Algjerie e Retie, Krushe tė Madhe, Krojmiri, Shkabajt, Rahaveci, Xėrxe, Franjake, Vraniqi e Veriqi, Buēani, Temali, Kaqanolli e Prapaēani, Bobi, Qafėshqipja, Hani i Elezit, Bajgora, Kruma e Hasit, Kovaēeci, Drinasi, Buzėllapi e Reēaku, pėr t u bashkuar me djelmoshat e Komandantit Legjendar Adem Jashari, e tė prijėsve Zahir Pajaziti, Luan Haradinaj, Mehė Uka, Rexhep Mala, Remzi Ademi e Agim Bajrami, Tahir Sinani e Fadil Nimani, me tė cilėt tash gjenden nė pėrjetėsi.
Dėshirė e kėsaj redaksie ka qenė qė ky edicion, me 60 dėshmorė, me shkrime, portrete dėshmorėsh,16 fotografi tė monumenteve tė pėrjetėsisė, i pajisur me njė parathėnie tė redaksisė, me njė recension tė prof. dr.Zenun Gjocajt tė paraqitur mė 11 nėntor tė vitit 2006, pra me rastin e pėrurimit tė numrit 8 tė kėtij edicioni,me listė tė nėnshkrimeve, me njė faqe plotėsim gabimesh dhe me literaturėn e konsultuar, qė kapton 284 faqe tekst, tė ilustruar mirė, tė pėrurohet nė ditėt e korrikut, sipas planit nė javėn e parė, por temperaturat e larta tė kėsaj vere dhe pushimet verore ndikuan qė ky pėrurim tė shtyhet deri nė ditėn e sotme dhe shpresojmė se do tė kemi mirėkuptim, prandaj, para jush, auditor dhe redaksi e nderuar, ne do tė pėrpiqemi qė nė kėtė parafjalė tė spikasim biografitė e gjashtėdhjetė dėshmorėve qė sajojnė monografinė me njė histori, me njė gjeografi, me njė psikologji dhe me njė rapsodi tė pambaruar edhe pas gjakut tė derdhur, edhe pas gjymtyrėve tė mbetura anembanė trojeve etnike, edhe pasi u rritėn e u burrėruan bonjakėt e dėshmorėve tanė, e do tė jemi shumė tė nderuar nėse mirėkuptohemi.
Edhe kjo monografi, sikurse tetė tė tjera tė deritashme, ėshtė vazhdimėsi e punės shkencore e hulumtuese tė bashkėpunėtorėve, tė bashkėbiseduesve e tė bashkėluftėtarėve pėrkatėsisht tė bashkėkohėsve tė kėsaj ngjarje tė madhe qė drodhi e pėrdrodhi rrjedhėn e historisė sė kėsaj toke qė po lahet me gjakun e bijėve tė vet me shekuj.
Kėtu gjenden 60 biografi tė dėshmorėve; 12 nga Burimi me rrethinė, apo nga arealja luftarake tė cilėn e mbulonte Brigada Adrian Krasniqi e Zonės Operative tė Rrafshit tė Dukagjinit, 5 nga Gjakova ose arealja tė cilėn e mbulonte Brigada 137 Gjakova, 1 nga Peja, 1 nga Deēani, 2 nga Prizreni, tė cilin e mbulonin brigadat 124 Gani Paēarizi e 125 nga Prizreni dhe Rahaveci, 3 nga Kastrioti, 1 nga Gjilani, 7 nga Skėnderaj, 5 nga Besiana, 3 nga Shtimja, 7 nga Rahaveci, 2 nga Lypjani, 4 nga Kaēaniku, 2 nga Mitrovica, 2 nga Hani i Elezit, 1 nga Dardana, 1 nga Algjeria dhe 2 nga Shqipėria e tė cilėt kapin grupmoshat prej 22 vitesh nė klirensin moshor prej 14 pranverave tė Njomėz Lipajt, 16 pranverave tė Dominik Pėrgegajt e deri te 64 vjet tė moshės sė Halit Jasharit prej Prekazi legjendar tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Preshevės, Medvegjės dhe Bujanovcit e tė Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare e qė sajojnė plajadėn e feniksėve qė ringjallen dhe ua rrėfejnė rrugėn pasardhėsve dhe bashkėkohanikėve duke llogaritur se sa pėllėmbė e hapa bėmė ne prej ditės kur Ata morėn pėrjetėsinė, prej ditėve kur krahas 57 burrave tė kėtij libri u pėrjetėsuan edhe bijat e motrat tona si Elhame Jashari, Jehonė Raka e Njomėz Lipaj dhe vėllezėrit Dominik Pėrgegaj e Kolė Lleshi, e qė tė gjithė sė bashku sajojnė anatominė unike e emblematike tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės.
Gjatė hartimit tė shkrimeve edhe tė kėtij libri, autorėt ndoqėn njė metodologji bashkėkohore nė kuadėr tė historiografisė moderne brenda pozitivizmit bashkėkohor qė aplikohet nė shkencat shoqėrore nė pėrgjithėsi e tė e historisė, nė veēanti. Sė kėndejmi lexuesve u hiqet barra e vėshtirėsive pėr ta kuptuar luftėn e drejtė tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės dhe potencialet me tė cilėt disponohej atyre ditėve kur ēdo gjė nė kėtė Kosovė digjej nėn flakė e zjarr, pėr ta sajuar imazhin pėr luftėtarin e denj tė lindur nė kėto troje e tė rritur pėr ta bartur mbi supe barrėn mė tė madhe tė pėrgjegjėsisė historike, prandaj edhe pikėrisht kėtu qėndron madhėshtia e djemve tuaj, bijve tė kėtij populli, pėr ta sajuar tablon e luftimeve tė gushtit tė vitit 1998 kur Salihajt e Shushicės sė Burimit iu kundėrvėnė okupatorit pa bėrė mend se sa e shtrenjtė ėshtė liria, kur Shaljanėt e Vėrrinit nuk mendonin aspak se pėr lirinė e kėtyre trojeve do tė mbeten pa 3 meshkuj e Ramėt e fshatit Shkabaj tė Kasatriotit do tė sajojnė njė gardh me trupa burrash tė cilėt sot janė nė pėrjetėsi, kur Ramėt e Smolicės sė Rekės sė Keqe u mobilizuan pa llogaritur se mund tė mbeten pa Agronin e pa Sjedinė ose Markalleshėt e Vraniqit tė Gjakovės pa Markun plak, pa Kolėn, pa Prenin e pa Memėn, Salihajt pa Abedinin, Arbenin, Hysenin, Hysniun, e Milaimin sepse Komandantit Legjendar Adem Jasharit i duhej njė krah i fortė, Luan Haradinajt i duhej njė familje e madhe vėllezėrish e motrash qė do t i prinin kėsaj Valleje tė Haresė sė Madhe qė quhet Kosovė e Pavarur dhe duhet tė njihet si Kosovė e Pavarur,
Dhe ska fuqi,
Nuk ka qė hovin ma t na ndali, dhe
tharrohet emni qė mbeti me shekuj si kala.
se lirinė e fituam me gjak e kurrkush s na e fali, tue luftue errsinėn u bamė t vetėdijshėm edhe na.
thoshte poeti ynė i madh Esat Mekuli qė pati kėnduar edhe nė ditėt kur i ishte ndaluar tė kėndojė nė gjuhėn e dėshmorėve tė kėsaj plejade tė cilės i prijnė Pajtim Roci i Krumės sė Hasit e Ndriēim Koxha i Librazhdit tė buzė Shkumbinit, sepse kėtu nė kėto kodra e male tė Kosovės gjetėn Tahir Sinanin e Tropojės e Indrit Carėn e Kavajės, gjetėn Muhedin Aliun e Tetovės e Ismet Jasharin e Kumanovės, gjetėn Pal Palucėn e Trepeticės e Ismet Asllanin e Prapashticės.
Nė kėtė rrafsh gjithėpėrfshirės, edhe pse libri ka biografizėm historik pėr dėshmorėt, nuk mendojmė se do tė zbehen portretet fizike dhe shpirtėrore tė dėshmorėve tė lirisė sepse mendojmė se dėshmorėt nuk kanė nevojė tė himnizohen e as tė glorifikohen;
Ata kanė famėn e tyre dhe vetės me kohė i thurėn epope pėr tė mos lėnė turp djalė pas djali. Ata, dhe vetėm Ata vėnė me kohė njė kufi tė prerė i cili i ndan argatėt e mbarė prej shqipfolėsve tė shitur tė cilėt nuk munguan, nuk mungojnė dhe nuk do tė mungojnė as nė tė ardhmen. Tekstet pėr jetėn dhe veprimtarinė e dėshmorėve tė kombit lexuesi ynė mund ti lexojė me lehtėsi tė madhe andaj edhe mund ti kėnaqet kureshtja kur ta kuptojė se asgjė nė histori nuk ngjan rastėsisht dhe se pėrherė dardha pik nėn dardhė. Kėtu lexuesit mund ti kėnaqet kureshtja gjatė zbulimit tė njohurive pėr lėvizjen tonė kombėtare nė tėrė rrafshin organizativ prej ilegales sė Zahirit, Edmondit e Hakifit, deri te lufta frontale nė Tabet e Llapashticės apo nė Krushėn e Madhe tė Ukshin Hotit.
Shkrimet e kėtij libri mbajnė vulėn e evolucionit tė instrumentit tė forcės qė shpėrtheu si uragan dhe gėlltiti njėherė e pėrgjithmonė artilerinė serboēetnike qė pretendonte mbajtjen e tokės sė huaj tė skicuar me hartat e Ēubrilloviqit e tė Hartvigut, tė bekuara nga Pavli i Pakracit e tė djegura flakė nga dora e kryekriminelit serboēetnik Sllobodan Millosheviq.
Lėnda e mbledhur nė terren ėshtė sistematizuar, strukturuar dhe argumentuar nė frymėn e parimeve standarde tė shkrimeve biografike duke u fokusuar nė atė qė ėshtė esenciale e lėndore pėr jetėn e njė tė riu qė ishte detyruar tė burrėrohet para kohe, qė ishte i gatshėm tė shtegtojė pėr ta thyer Pashtrikun nga disa herė, pėr ta blerė armėn e pėr ta sjellė nė kėto troje e nė fund edhe tė pėrjetėsohet. Dhe le ta gjykojmė tė gjithė: a thua vallė nuk qėndron pikėrisht kėtu madhėshtia e djelmoshave tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės?! Kėtė fakt e forcon gjeografia e 60 dėshmorėve tė kėtij libri, shtrirė anembanė trojeve etnike; Kosovė, Maqedoni, Luginė e Preshevės, Shqipėri e madje dhe internacionalistė tė Algjerisė, sepse bota e pati kuptuar se shqiptarėt bėjnė njė luftė tė drejtė, i pėrgjigjen njė lufte tė imponuar dhe janė tė gatshėm qė pėr lirinė dhe trojet e tė parėve ta sakrfikojnė vetėn dhe familjen ashtu siē bėnė bijtė e kėtij kombi nė ditėt e sotme tė shtatorit tė vitit 1998 kur zhvillohej Beteja e Vėrrinit dhe pėrjetėsohen 15 Berishė tė Lezit tė Vėrrinit, kur nė Prizrenin e Remzi Ademit pėrjetėsohen vėllezėrit Poniku, kur granatohej Prejlepi i Deēanit, kur nė Zatriqin e Anadrinit, nė Palluzhė, Dejė e Lugmir luftohej fyt pėr fyti me ēetnikėt e Sllobės, kur nė Qafėn e Mileshecit serbi vė pritė pas prite e pėrjetėsohen Adonis Beci, Naim Gjukaj, Shpėtim Bobi, Ekrem Lulaj, Burhan Dervishaj, Sadri Vishaj, Xhemajl Agushi, Xhevdet Sejfijaj, e Pėrparim Krasniqi i vėllaj i Adrianit, kur digjej Gllogjani e aty rezistonin deri nė pėrjetėsi vėllezėrit Ukaj; Isufi, Azemi dhe Sadriu nga Ratishi i Poshtėm, kur digjej Shqiponja e ku shkrihej trupi i Xhevdet Hotit, e Prapaēanit i pėrjetėsohen Hakiu e Haxhi Krasniqi me Muhamet Shalėn, kurse nė Shqiponjė Driton Zeneli, nė Shtime Skėnder Salihaj e nė Kaqanoll: Bekim Maliqi, Bekim Lushaku, Fadil Sejdiu, Habib Zeka, Islam e Selim Rekaliu, Ilaz Hyseni, Musė Begu, Ramadan Behrami, Nazmi Zhegrova, Avni Shabani, Rifat Zeneli, e kah Jezerci i Nerodimes Arsim Bega, Ismajl Luma, Bekim Osmani, e ditėt kur nė Shkabaj pėrjetėsohen bashkėshortėt Lladrovci, Fehmiu dhe Xheva sė bashku me Afrim Sahitin, Behxhet Karaxhėn, Fatime Hetemin, Fatmir Ahmetin, Hamit Lladrovcin, Kadri Mehmetin, Mehmet Salihun, Murat Halitin, Nazmi Haxhiun, Shefqet Zekėn, Shemsedin Haxhiun, Skėnder Karaxhėn, Xhevgjet Maliqin, Bajram Berishėn, Dritan Brahimin, Fejzė Ramadanin, Muharrem Misini, Naim Gashi, Naim Berisha, Xhavit Bislimi e shumė luftėtarė emblematikė tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės tė cilėt nuk e pritėn tetorin e vitit 1998 e as lirinė e Kosovės.
Dhe nė fund, lexuesve tė kėtij libri u dėshirojmė kėnaqėsi dhe fėmijėri mė tė lumtur se fėmijėria jonė, rini e moshė mė tė bardhė se sa rinia jonė, etėrve tė dėshmorėve, pleqėri mė tė lumtur, nėnave forcė burrėrore pėr tu pėrballuar dhembjeve kurse Kosovės i duam realizimin e dėshirės sė sendėrtuar nė amanetin e dėshmorėve tė kombit sepse kėto amanete sajojnė ciklin mė madhėshtor tė amanetologjisė shqiptare.
Dėshmorėve lavdi,
Juve ju faleminderit!
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn