als_Latn dik_Latn sag_Latn
Pas suprimimit te
komunës më 31.12.1965 kuvendi komunal në Shtërpcë ështe formuar sërish m 10.08.1988. Komuna e
Shtërpcës kap një sipërfaqe prej 247.36 km2 dhe gjendet në zonën verilindore të
Maleve të Sharrit, në pjesën e epërme të basenit të lumit Lepenc, e cila quhet
edhe lugina e Sirinikut. Kufijtë e komunës në pjesën më të madhe puqen me
kufijtë natyrorë të luginës së Sirinikut, e cila është e rrethuar me masivin
malor të maleve të Sharrit dhe të degëve të tij: malet Oshlak, Koxha Ballkan,
Zar dhe Malet e liqeneve. Komuna paraqet zonë malore me tërësi specifike të
dhëmbëzuar dhe me shtrirje të lartësisë mbidetare e cila sillet nga 900 m në
luginën e Lepencit deri në 2.500 m në majën më të lartë, Luboten. Masivet
malore dominante përcaktojnë izolimin hapësinor të zonës kah veriu dhe jugu,
gjersa me Grykën e Brodit është siguruar hapja kah Rrafshi i Kosovës, e përmes
Prevallës edhe kah Lugina e Prizrenit.
Në rrethinën më
të afërt gjenden komunat e Ferizajt, të Kaçanikut, të Suharekës dhe të
Prizrenit, e me një pjesë komuna kufizohet me Maqedoninë.
Territori i
komunës dhe e qendra e tij, Shtërpca, relativisht kanë një pozitë të volitshme
në relacion me qendrat e qyteteve dhe me qendrat administrative dhe ekonomike
të Kosovës, si dhe me ato veriore dhe veriperëndimore të Maqedonisë. Largësia e
kësaj qendre komunale nga Ferizaj është 30 km, nga Prishtina 61 km, nga
Prizreni 34 km, ndërsa nga qytetet e Maqedonisë largësia nga Shkupi është 61 km
e nga Tetova është 70 km. Pra, komuna e Shtërpcës në masë të konsiderueshme ka
pozitë qendrore në relacion me qytetet e përmendura, që është me rëndësi të
jashtëzakonshme për zhvillimin ekonomik të mëtejmë të saj. Duhet cekur
gjithashtu se në zonën me largësi 100 km nga Shtërpca gjendet një numër i madh
i qendrave industriale dhe xeherore, siç janë Trepça, baseni xeheror - energjitik i Kosovës, baseni industrial i Shkupit, i Ferizajt, i Prizrenit dhe ai i Pejës.
Për lidhjen me
trafik të Shtërpcës dhe të tërë luginës së Sirinikut, rëndësi më të madhe ka
rruga Prevallë - Prizren - Shtërpcë - Ferizaj ku mund të zhvillohet trafiku me
autobusë si dhe me transporte të tjera, po edhe tregtia. Lidhja e mirë e
trafikut potencohet edhe me faktin se viteve të fundit u ndërtuan rrugë të
asfaltuara bashkëkohore brenda territorit të komunës, të cilat realizuan
lidhjen me qendrën e komunës dhe me numrin më të madh të vendbanimeve.
Karakteristikat e
relievit dhe mundësia e shfrytëzimit të tokës bujqësore, janë kushte për
fizionominë e rrjetit të vendbanimeve të cilat janë kryesisht të ngjeshura. Në
rrjetin prej gjithësej 16 vendbanimeve dominon selia e komunës, si qendër
administrative ekonomike, me funksion të pjesshëm të qendrës gravituese në
relacion me rrethinën. Shkallë diçka më të madhe të urbanizimit ka, përveç
selisë së komunës, edhe vendbanimi
relativisht i ri Brezovica ku janë vendosur kapacitetet turistike, ndërsa
vendbanimet e tjera i karakterizon integriteti funksional reciprok i dobët dhe
mungesa e urbanizimit.
Llojllojshmëria
dhe atraktiviteti i potencialeve natyrore në dispozicion, paraqesin bazë solide
për zhvillimin e tërësishëm më të shpejtë të Komunës së Shtërpcës. Potenciali
natyror më i vlefshëm i Komunës janë vlerat ambientale, karakteristikat
klimatike dhe mbrojtja e mjedisit jetësor. Ambienti malor me reliev të
ashtuquajtur të malit alpin, koha e gjatë e qëndrimit të shtresës së borës në
pjesët më të larta edhe deri në 280 ditë, insolacioni i madh dhe kushte të
tjera, paraqesin përparësi për zhvillimin e turizmit malor. Indiferenciteti
i terrenit mundëson organizimin e
shtigjeve të skijimit për shfrytëzues të ndryshëm, që nga fillestarët dhe
rekreativët deri te skitarët alpinë dhe nordikë. Viset e ulëta të luginës së
Sirinikut i përkasin zonës klimatike tjetër me karakteristika të buta të
luginës që, me vegjetacionin e pasur dhe raritetet natyrore specifike (liqenet,
shpellat etj.), mundësojnë zhvillimin e turizmit edhe në periudhën e verës.
Që turizmi të
mund të zhvillohet normalisht, është i domosdoshëm zhvillimi i bujqësisë dhe i
blegtorisë në këto vise për të cilat gjithashtu ekzistojnë kushtet natyrore.
Toka bujqësore
kap 55% të sipërfaqes së komunës (13 651 ha). Në strukturën e saj dominojnë
kullotat, me 38.8%, dhe livadhet, me 25% të sipërfaqes bujqësore të
përgjithshme. Sipërfaqet e kultivueshme të klasave të bonitetit të ulët
përfaqësohen me 18%, ndërsa sipërfaqet me pemishte janë të papërfillshme. Me
pyje janë 42% të territorit të komunës (11 372 ha). Në aspektin e kualitetit
dhe të shkallës së mbrojtjes, paraqet potencial natyror me vlerë të
jashtëzakonshme. Nga llojet e drunjve të pyllit, më të përfaqësuarit janë ahu,
mështekna, qarri, frashëri i bardhë dhe plepi, ndërsa në lartësitë më të mëdha
zë vend pati halor në të cilin dominojnë pisha e bardhë dhe boriga, bredhi,
dëllinja, ndërsa ka edhe lloje endemike të munikës, të molikës dhe të bërshenit.
Tërë territori i
komunës është i përshkuar me rrjetin e dendur të lumenjve, ndërsa rreth 250
burime me bollëk të ujit provojnë prezencën me bollëk të ujërave nëntokësore.
Lumi më i madh është Lepenci i cili zë fill te fshati Sevcë nga lumenjtë e
Tisës dhe të Cerencit. Është i madh numri i liqeneve malore prej të cilëve
veçohen liqeni i Livadicës (i Shtërpcës) dhe ai i Jazhincës.
Tëdhëna
demografike
Në komunë
momentalisht jetojnë rreth 13 600 banorë, prej të cilëve Serbë janë 9 100,
Shqiptqrë 4 500 dhe Romë 30 (burimi: misioni i OSBE-së në Kosovë) me dendësi
mesatare të vogël të popullsisë (rreth 60 banorë / km2) që është karakteristike
për krahinat kodrinore-malore. Tipare demografike themelore janë rritja e lehtë
e numrit të tërësishëm të banorëve dhe struktura nacionale e përzier.
Shpërndarja territoriale e banorëve është jashtëzakonisht e disekuilibruar.
Komuna e
Shtërpcës bën pjesë në radhën e komunave të vogla në territorin e Kosovës
dhe shtrihet në 248 km2 që përbën 2.3% të territorit të Kosovës. Kjo është një zonë kodrinore-malore në të
cilën nga degët ekonomike më së shumti janë të zhvilluara turizmi dhe
blegtoria.
Prej gjithësej 16
vendbanimeve në Komunë, 8 janë të banuara me Serbë (Shtërpca, Brezovica,
Verbeshtica, Jazhinca, Bereci, Gotovusha, Sevci dhe Sushica), 4 me Shqiptarë
(Brodi, Firaja, Izhanci dhe Koshtanjeva) ndërsa 4 vendbanime kanë strukturë
nacionale të përzier (Viça, Drajkoci, Bitia e Epërme dhe e Poshtme).
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn cat_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn zsm_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn vec_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn