als_Latn dik_Latn sag_Latn
Written by Entela VRAPI
Monday, 16 March 2015 19:32
Deklarata e bërë një ditë më parë nga ministri i Ekonomisë, Damian Gjiknuri në Komisionin e Veprimtarisë Prodhuese nuk ka ngrohur aspak Shoqatat e HEC-ve se pagesat e tyre do të kryhen brenda gjysmës së parë të 2015. Në një prononcim për gazetën “RD” ata bëjnë me dije se janë në total 30 milionë dollarë detyrime, të cilat qeveria nuk i ka likuiduar akoma.
Në këtë drejtim, duke mos treguar aspak interes në shlyerjen e detyrimeve ndaj HEC-ve si dhe duke pasur si qëllim në vetvete vetëm zvarritjen e procesit të pagesave qeveria po dënon në mënyrë kolektive secilin prej tyre, madje po i fajëson këta të fundit si shkaktarët kryesorë që kanë prodhuar krizë në sektorin energjetik. Sipas Shoqatës së HEC-ve, shifrat që ekzistojnë edhe në sirtarin e ERE-s përgënjeshtrojnë Gjiknurin, pasi në vend të krizës HEC-et i kanë siguruar shtetit shqiptar 12% më shumë energji dhe 12 herë më pak varësi nga importet e energjisë elektrike me ndonjë prej vendeve të rajonit. E gjithë kjo situatë i referohet harkut të këtij viti, që HEC-et nuk janë paguar fare, në një kohë kur detyrimet që shteti ka ndaj tyre kanë arritur plot 3 miliardë lekë. Në këtë mënyrë, bazuar në Raportin Vjetor të Entit Rregullator të Energjisë (ERE), sasia e energjisë së prodhuar nga HEC-et me koncesion është mbi 12% e totalit të energjisë së prodhuar në vend, (pra, kemi 12% më shumë energji dhe 12% më pak import) shifër kjo që sigurisht pritet të rritet edhe më shumë gjatë vitit aktual, kjo pasi të tjera HEC-e kanë hyrë në prodhim. HEC-et aktualisht po njohin situatën më të vështirë financiare, pasi është pikërisht ky zë i fundit, i cili, duke filluar që nga tetori i vitit të kaluar e deri më sot nuk ka marrë akoma pagesat nga qeveria për çdo kilovatorë energji të prodhuar dhe hedhur në rrjet për konsumatorët shqiptarë. HEC-et jo vetëm që nuk marrin pagesat, por në të njëjtën linjë atyre vazhdon që t’u mbahet nga qeveria rimbursimi i TVSH-së.
Problematikat me rimbursimin e TVSH-së
Qeveria nuk u rimburson dot HEC-ve as TVSH-në, madje po i çon ato drejt falimentit të qëllimshëm. Klima armiqësore e krijuar me këto zëra po bëhet nga qeveria për të justifikuar dështimin e saj me çdo kusht të çmimit të energjisë. Eksperti për energjinë në Partinë Demokratike, ish-zëvendësministri i Ekonomisë, Enno Bozdo ka deklaruar se, klima armiqësore me HEC-et, mund të justifikohet vetëm me rritjen e çmimit të energjisë. Sipas Bozdos, futja e këtyre HEC-ve në prodhim vetëm sa do të barazonte energjinë që aktualisht prodhohet në vendin tonë. “Kjo sasi energjie që do të prodhohej vetëm sa do të ulte importin e energjisë”, nënvizon Bozdo. Sipas tij, ndërsa qeveria vazhdon të mos i përgjigjet këtyre HEC-ve me pagesa, janë pikërisht këto të fundit që vazhdojnë t’u hedhin energji konsumatorëve. Nuk janë pak, por bëhet fjalë për rreth 100 milionë dollarë që HEC-et nuk i kanë marrë akoma nga qeveria.
Investitorët shqiptarë po lënë Shqipërinë nga barra fiskale
Investitorët shqiptarë po lënë Shqipërinë nga barra fiskale, madje një fakt i tillë mund të vërtetohet edhe nga shifrat ku dëshmojnë qartë se, misionet e biznesit të huaj në vendin tonë janë rralluar. Ato janë një tregues i interesit të sipërmarrjeve për të investuar. Edhe nëse kërkojmë kompani që interesohen për të hapur aktivitet në Shqipëri është shumë më e vështirë se disa vite më parë. Përfaqësues të biznesit dhe ekonomisë mendojnë se, klima e investimeve është rënduar për shkak të rritjes së taksave, por edhe vetë situatës politike. Mungesa e stabilitetit juridik për sipërmarrjet është faktori i parë që frenon investimet e huaja.
Hajredin Fratari, president i Konfindustrisë Shqiptare, shprehet për mediat se, “ligjet ndryshojnë dita-ditës dhe investime me rëndësi si hidrocentralet e vegjël po shkojnë drejt falimentimit. Me ndryshimet ligjore, apo më keq akoma, moszbatimin e tyre, pengesa hasen edhe në një sektor që i është dhënë prioritet, ai i agropërpunimit. Fratari flet për tre raste konkrete të stallave që nuk po realizohen, pasi nuk jepen lejet e ndërtimit për to. Kjo kategori ndërtimesh ishte përjashtuar nga “moratoriumi” i ndërtimeve deri pas zgjedhjeve lokale.
Pasiguria juridike
Sipas ekonomistit Artan Hoxha, “vërehet një rritje e pasigurisë në sjelljen qeveritare”. Sipas tij, “një vëzhgues i huaj, kur sheh që çmimi për HEC-et private të energjisë ndryshon brenda afateve koncesionare, sigurisht që do të perceptojë pasiguri”. Kur një kompanie i hiqet licenca (me apo pa të drejtë), palës së tretë, apo një investitori potencial i transmetohet pasiguri.
Me ndryshimet e ligjeve për energjinë, të cilat vë në kushte tërësisht të tjera investimet në hidrocentrale, (të cilat sapo kanë filluar të japin prodhim) pasiguria juridike, arriti kulmin.
Por, para kësaj, në rëndësi, por edhe në kohë, janë taksat e rritura. Barra fiskale, sipas Artan Hoxhës, po siguron një klimë ekonomike më të dobët. Edhe sipërmarrësi Fratari e rendit barrën fiskale në pengesat e para. “Tatimfitimi ka arritur në 15%, edhe të ardhurat që realizohen nga kursimi i këtyre fitimeve tatohen tashmë 15% e jo 10%. Por, nëse nuk mjafton rritja e taksave, është çmimi i energjisë, që i nxjerr sipërmarrjet shqiptare jashtë lojës konkurruese në rajon. Sipërmarrësit kujtojnë se, në Maqedoni e Mal të Zi, energjia elektrike kushton sa 40% e çmimit të energjisë në Shqipëri. Në kushtet e rritjes së kostove dhe uljes së ndjeshme të kërkesës, disa sipërmarrje po largohen jashtë. Më të dukshme janë kompanitë e ndërtimit, të cilat po përpiqen të punojnë në Kosovë, Mal të Zi e Maqedoni.
Entela VRAPI
eng_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ron_Latn als_Latn als_Latn als_Latn min_Latn