als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Shqiptarėt nė pėrgjithėsi kanė njė pėrvojė tė hidhur me pėrfaqėsuesit e popullit, kjo ngase nė tė kaluarėn "pėrfaqėsuesit" ishin tė pa autoritet nė rrethin ku jetonin, ata ishin vetėm njė mekanizėm institucional pėr ta zgjatur kolonizimin nė Kosovė, nė tė vėrtetė shqiptarėt nė Kosovė asnjėherė nuk kanė qeverisur me veten, ata kanė zbatuar urdhrat e tė tjerėve, ngaqė kjo ishte edhe gjėja mė e lehtė pėr pushtetarėt. Gjėrat nuk kanė ndryshuar pėr tė mirė, ngase uniformiteti partiak dhe njėmendėsia dalėngadalė po ngulfasin "demokracinė" qytetare, sė fundi u zhveshė edhe mė tepėr, jo vetėm me planin 6 pikėsh tė Moonit; u pa si u manipuluan qytetarėt nga liderėt e zgjedhur.
Terri fizik deri mė tash u shkonte pėr shtati ngase fokusonin ndriqimin aty ku dėshironin, tani nė vend tė ēirrjes kanė frustruimin ngase nuk mund t'i realizojnė dėshirat me taktin "uluni" "ngrituni", "gishtat larte" "gishtat poshte", "duam Euro", "nuk duam pėrgjegjėsi". Karnevali mė i gjatė nė botė ai i heshtjes dhe dėgjimit duhet tė pėrfundojė.
Kosova ka nevojė pėr ata qė kanė guxim politik ta udhėheqin, ka nevojė pėr njė politikė tė qartė shtetėrore e jo pėr dėgjueshmėri abstrakte. Ēėshtja nuk qėndron vetėm nė votat e fituara, ato shprehin vetėm preferencat e elektoratit qė ka votuar, por, ku janė ata qė nuk votuan, edhe ata kanė tė drejtat e tyre qytetare. Puna ekipore dhe kooperativiteti janė vlerat qenėsore tė shoqėrisė, bile edhe vetė organizimi i sistemit edukativ dhe shkollor ėshtė i mbėshtetur nė kėto vlera nė shkollimin amerikan, atėherė pse dikush dėshiron qėllimisht t'i pėrbalton vlerat e njėmendėta tė demokracisė.
Pėr tė ndryshuar gjėrat duhet tė angazhohet edhe elektorati, ngase pėrgjegjėsia e tyre nuk ka pėrfunduar me futjen e votės nė kuti, pėrgjegjėsia e tyre ėshtė edhe tė bėjnė revokimin e kandidatėve nėse nuk pėrmbushin premtimet, pėrmes formave tė ndryshme qytetare tė presionit, sidomos atėherė kur nga ata nuk zbatohet kushtetushmėria . Meqė shteti i Kosovės nuk ėshtė duke funksionuar akoma, duhet rrumbullaksuar kėrkesat legjitime tė qytetarėve por edhe projekti transparent pėr realizimin e tyre.
Ēėshtja e ardhmėrisė sė Kosovės nuk ėshtė vetėm e LDK-sė, AAK-sė, PDK-sė, e AKR-sė..., ėshtė e tė gjitha kategorive tė popullit, e studentit, e besimtarėve mysliman e tė krishterė, e punėtorėve, e nxėnėsve, e puthadorėve, e tė ndershmėve, e policėve, ... e tė gjithė atyre qė paguajnė taksėn shtetit tė Kosovės, pa pėrjashtim, tė pėrkėdhelur si gjithherė janė serbėt. Kosovės pra i duhet njė qeverisje ndryshe e mbėshtetur vetėm nė vlera tė dėshmuara profesionale dhe kombėtare.
Kėsaj drame duhet t'i gjendet fundi, lehtė e kanė ata qė lavdėrohen me kravatat dhe shallet e tyre, ndėrsa pjesa tjetėr e popullatės i druhet tė ftohtit, e dimrit, pse baballarėt tanė qė kanė punuar me dekada tė mbesin pa pensione(?), dhe pse invalidėt e luftės tė mbėshteten nė mėshirėn e kohės; atyre duhet siguruar puna. Nuk duhet lejuar tė vjen koha qė pėrfaqėsuesit ta provojnė hidhėrimin e energjisė popullore, ngase nuk do te dinė mė vonė ku i kanė kravatat e shallet, nuk duhet lejuar qė hidhėrimi popullor tė shpėrthejė jashtė parlamentit, ashtu siē po ndodhė nė Greqi, ngase rruga jashtė kėsaj do te jetė e hidhur pėr tė gjithė, tash dhe nė tė ardhmen. Parlamentarė pra mendohuni a ėshtė mė e vlefshme Kosova apo xhepi juaj i pafund?
Pėr tė kaluar pėrfundimisht testin e pjekurisė se Kosova ėshtė e gatshme tė qeverisė me resurset e veta, kėtė duhet ta dėshmojė qeveria aktuale. Ndoshta nuk ėshtė edhe keq qė qeveria tė shtojė bashkėpunimin me institutet e pavarura shkencore pėr tė kaluar nga faza deklarative nė atė konkrete, pėr tė profesionalizuar shėrbimet nė marrjen e vendimeve tė rėndėsishme. Sigurisht qė kjo do tė efektivizonte edhe punėn shkencore kėrkimore nė universitet duke i shtyrė pedagogėt qė mė shumė tė mendojnė pėr punė konkrete dobiprurėse dhe njėkohėsisht fitimprurėse sesa tė merren me ciklin e ligjėratave shterpe, aspak tė dobishme pėr studentėt.
Nuk e shoh aspak tė arsyeshme ekskomunikimin e universitetit dhe pedagogėve nga angazhimi i tyre permanent nė hartimin e projekteve orientuese tė zhvillimit tekniko-teknologjik tė Kosovės, duke u mundėsuar investitorėve lokalė njė qasje mė tė moderuar tė zgjedhjes, sesa tė dyfishimit apo trefishimit tė kapaciteteve ekzistuese, pa ndonjė rregull tė caktuar, ku mė pastaj shprehen dukshėm efektet negative nė afarizėm. Neglizhenca e tepruar nė kėtė drejtim do tė shtojė kokėdhembjet nė tė ardhmen ngase Serbia nuk ėshtė tėrhequr nga synimet pėr destabilizimin e Kosovės. Kjo do tė vėrehet sigurisht mė vonė, meqė Evropa veē i ka lėnė tė hapura dyert pėr tė. Ka njė dozė skepticizmi se nė procesin e mėtejmė tė privatizimit Serbia do tė aktivizojė tė gjitha mundėsitė edhe pėrmes lobimit financiar tė shumė biznesmenėve tė Kosovės, tė cilėt janė tė hapur pėr tė gjitha solucionet vetėm pėr tė pėrfituar sa mė shumė.
Ėshtė pėr ēudi si ēėshtjet administrative qė kanė tė bėjnė me lirinė e lėvizjes sė njerėzve dhe kapitalit, dhe arsyeshmėria ekonomike pėr zhvillim po pengohet. Ēfarė kuptimi ka decentralizimi kur nuk ėshtė kryer regjistrimi i popullatės, nuk ėshtė bėrė regjistrimi i pronės sė patundshme, dhe si po skicohen parcelat kadastrale nėse me shumė nga librat kadastral nuk disponon Kosova. Procesi i regjistrimit ėshtė shumė i rėndėsishėm meqė saktėsohet pėrbėrja etnike e popullatės, definohet ēartė prona private, meqė janė bėrė shumė ndryshime sidomos gjatė shitėblerjes sė pronės dhe shtėpive, dhe pretendimet pėr ndarje territoriale tash nė kėtė fazė pa u pėrcaktuar definitivisht tė dhėnat reale statistikore, pėrligjin tendencat qė do tė tensiononin situatėn e sigurisė ne Kosovė. Para ēfarėdo konkluze politike duhet tė pranohet realiteti i tanishėm nė terren apo real politic.
Duhet tė fillohet nga zgjidhja e problemeve jo nga pshtjellimi dhe krijimi i problemeve tė reja. Nė praktikė problem i pazgjidhur ėshtė Mitrovica, kėtu fillon zgjidhja e problemit, ėshtė shumė e pakuptimtė tė zhvillohen bisedime tė mėtejme kur pėr qeverinė ėshtė mbyllur Ura e Ibrit, dhe nuk ka kalim pėr shqiptarė nė anėn tjetėr, pėr ēfarė decentralizimi atėherė bėhet fjalė kur pala qė bėri krimin u shpėrblya. Nė Mitrovicė pra po instalohet pėrfundimisht pėrfitimi nga strategjia e luftės Toka e djegur, serbėt pra po realizojnė dhe po pėrfitojnė haraēin edhe pse humbėn luftėn. Kufijtė politikė tė Kosovės dihen qė moti, ata ishin tė pėrcaktuar edhe me Kushtetutėn Federale tė ish- Jugosllavisė dhe atė tė Kosovės tė 1974-ės, me kushtetutė ishte e skicuar edhe pasqyra decentralizuese e pushtetit Zgjidhjet parciale dėmtojnė nė skajshmėri interesat nacionale te shqiptaro-kosovarėve, dhe dėmtojnė tė ardhmen e tyre.
Ende ėshtė i freskėt gjenocidi serb i Srebrenicės (Bosnja e Hercegovina pat paditur shtetin serb pėr gjenocid pranė Gjykatės Ndėrkombėtare tė OKB-sė) i kryer pėrmes spastrimit etnik duke vrarė, masakruar dhe djegur popullatėn boshnjake vetėm se ishte e njė etniteti dhe religjioni tjetėr, ndodhi pra Srebrenica zonė e mbrojtur nga OKB-ja, duke u ndjekur ushtarėt holandezė qė lanė peng popullin e Srebrenicės, pse nuk e bėri kėtė Kosova nuk ėshtė qartėsuar asnjėherė. Ēka mund tė presin qytetarėt e Kosovės nga kėto zgjidhje parciale, kur pėr fatin e qytetarėve vendosin herė UNMIK-u, herė EULEX nė partneritet me qeverinė serbe. E qeveria e zgjedhur e Republikės sė Kosovės ēka bėn ajo?
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn