als_Latn dik_Latn sag_Latn
Libri “Specialët-elita e Policisë Shqiptare” u kushtohet heronjve paqësorë, policëve të akteve sublime, sambistëve të heshtur, atyre që meritojnë përulje e respekt për veprat që kryejnë”. Kështu e nis parathënien e botimit të tij, ish-komandanti i forcave speciale, Hilë Lushaku. Ish-kreu i RENEA-s tani studiues i çështjeve të policisë ka bërë një kronologji të forcave speciale shqiptare që nga viti 1982. “Këtë libër e shkrova i motivuar e i nxitur nga ndjenja të pastra përkundër synimeve e tendencave dashakeqe të të paditurve për deformimin prej tyre të të vërtetave për forcat speciale shqiptare.
Çdo e dhënë bazohet në dokumente arkivore të papublikuara, në të dhëna mediatike të kohës dhe në informata, rrëfenja e kujtime të protagonistëve të forcave speciale”, thotë Lushaku në këtë libër. “GSH” vazhdon sot pjesën e dymbëdhjetë të publikimit të këtij libri, që hedh dritë mbi veprimtarinë e repartit elitë të policisë shqiptare.
(vijon nga numri i djeshëm)
Vlorë, 10 shkurt 1997
Në pasmesnatën e datës 10 për 11 shkurt 1997, në zyrën e komisariatit të policisë në Vlorë mbërritën nga Tirana dy zyrtarë të lartë të policisë së kryeqytetit, të cilët, si korrierë diplomatikë, sollën gojarisht mesazhin-urdhër të ish-presidentit Berisha: ‘Të largohet policia nga Vlora, ruajtja e mbajtja e rendit t’i kalojë policisë së Vlorës dhe reparteve speciale e atyre të Ndërhyrjes së Shpejtë. Së bashku me largimin e policisë do të evakuoheshin të gjithë të burgosurit, arkiva e sekretaria, me një fjalë do të mbahej vetëm dokumentacioni i përdorimit të përditshëm. Çuditërisht, në ikje e sipër, gati fshehurazi, sikur rreziku ishte i menjëhershëm, ata që erdhën me mision “të nënshtrojmë Vlorën”, nga “kokëfortë” përballë realitetit që injoruan, ikën të “çarmatosur” e të turpëruar për shkatërrimin psikologjik, moral, njerëzor e material që i sollën policisë, në një shërbim absurd, kundër popullit të revoltuar që kërkonte drejtësi dhe paratë e vjedhura nga firmat piramidale. Drejtuesit e turpëruar patën harruar mësimin e Molierit se “Guximi duhet të rrjedhë nga arsyeja e jo nga zemërimi që nuk pyet për asgjë”. Çfarë ndodhi që shteti u dorëzua!? Pse u largua policia!? Ku shkuan gjithë ato deklarata se: “Në Vlorë protestojnë disa qindra vetë”, “policia mban rendin dhe garanton sigurinë”, “populli nuk manipulohet nga Ceka e Gjinushi”, përkundër shkrimeve realiste që botonte gazeta “Koha e Jonë”, e cila njoftonte se në protesta janë mijëra pjesëmarrës dhe se objektet e rëndësisë së veçantë i morën në ruajtje forcat ushtarake “komando”, për të lehtësuar shërbimet e policisë. Thënë troç, policia po bëhej kurban. Ashpërsia e përballjes së saj me tubuesit detyroi më 5 shkurt autoritetet të ndryshonin krerët lokalë të policisë e komandonin aty drejtuesit më të lartë nga Tirana, për menaxhimin e ngjarjeve në zhvillim. Të gjithë drejtorët kryesorë të Ministrisë së Rendit Publik dhe policët e Ndërhyrjes së Shpejtë u komanduan në Vlorë. Të rraskapitur nga shumë shërbime në rrethe të tjera, ku protestohej për zhvillimet që sollën firmat piramidale, policët gjetën në Vlorë një mjedis kundërshtar me uniformat blu. Askush nuk vlerësonte se në cilët kufij kishte arritur lodhja e padurimi i policëve, rrjedhojë e shërbimeve me kohë të gjatë, mungesave për ushqyerje e çlodhje etj. Kundër policisë ato ditë të shkurtit ishin edhe elementë e faktorë të tjerë, pjellë e mbrapshtive qeveritare. Civilë të SHIK-ut, ekstremisht të politizuar dhe aspak profesionistë, kryenin veprime skandaloze në turmë, aq sa për t’u kamufluar vepronin dhunshëm kundër punonjësve të policisë, sjellje kjo që kishte krijuar një urrejtje të paimagjinueshme te demonstruesit. Civilët e dyshuar u vunë në qendër të sulmeve e të përpjekjeve të demonstruesve. Një nga drejtuesit e shërbimeve të Logjistikës të Ministrisë së Brendshme, i veshur me një pardesy të bardhë, duke ardhur në komisariatin e policisë gati sa nuk u rrëmbye, i dyshuar si punonjës i SHIK-ut. Edhe një oficer i Ndërhyrjes së Shpejtë, i thirrur me nofkën “Shik”, u sulmua nga demonstruesit në afërsi të bankës, në qendër të Vlorës, duke qenë në mes të policëve, por falë shpejtësisë në veprime të policëve të repartit nr.711 dhe njohjeve të banorëve aty pranë nga një oficer vendas qetësoi situatën. Objekt i ndjekjes dhe goditjeve u bënë edhe makinat furgonë, sidomos ato me “targa të huaja”, që përdoreshin nga punonjësit e SHIK-u. Ishin punonjësit e këtij shërbimi që i vunë flakën “benzinës” teksa në drekën e datës 9 shkurt, në aksin rrugor Bestrovë-Panaja, qëlluan me automatikë mbi kokat e demonstruesve që marshonin të qetë drejt Fierit. Ishte një veprim absurd e aventuresk, kur drejtuesit e komanduar nga SHIK-u, në Vlorë, dhunshëm morën kompetencat e drejtuesve të urtë e të mençur të policisë, për të vepruar alogjikisht dhe jo profesionalisht në një situatë që për momentin ishte e favorshme për policinë, por e mbarsur e gati për shpërthim. Ishte një grumbull civilësh të armatosur, që pasi zbritën nga tri makina, ndërmjet tyre një “BMW”, me sjellje prej gangsterësh, terrorizuan turmën e policët që shoqëronin demonstruesit paqësorë dhe u larguan me shpejtësi drejt një fshati, i thirrur Oshëtimë, nga krahu i Llakatundit. Kjo shënoi pikën e kthesës dhe qe sinjali se “paqja” e demonstruesve me policinë mbaroi, pritet furtuna. Në orën 16:40 u shfaqën grupet e fëmijëve që i prinin turmës gjatë dhjetë ditëve të protestave, duke thirrur “Po vjen turma!”. Deri atë moment, në mënyrë të paligjshme, fëmijët i komandonte policia, kundrejt “shpërblimit” me të holla. Sa herë që vlerësohej situata e rrezikshme. u jepej drejtimi i lëvizjes fëmijëve: “te kulaçi”, “te universiteti”, “te bashkia” etj. Në orën 16:43, kur në afërsi të ish-firmës “Kamberi” po afroheshin furgonët e “Brisku-t”, dërguar me urgjencë nga Tirana, ndërmjet tyre edhe një i bardhë me targa të huaja, turma sulmoi agresivisht policinë. Një katrahurë e papërshkrueshme shpërtheu në çast, plumbat godisnin tokën si breshëri, gra e fëmijë të ndodhur rastësisht aty u lemerisën, kudo klithma, ulërima, krisma armësh që mbuluan vendin. Turma sulmoi me egërsi drejt godinës së komisariatit, i cili atë çast, nga jashtë po mbrohej nga reparti i Ndërhyrjes së Shpejtë nr.721, i Sarandës. Zhdërvjelltësia e profesionalizimi i drejtuesve të policisë, që u ndodhen aty, shpirti i paepur i policëve të Ndërhyrjes së Shpejtë e maturia e tyre mënjanuan valën e parë të një rreziku e një katrahure që dukej se mund të ishte ogurzezë. Përleshja mesjetare, me gurë, drurë, me hunj e me mburoja, ballë përballë, në një zonë të hapur, vijoi për 3-4 orë, madje duke gjuajtur njëri-tjetrin me gurë edhe nga tarracat e pallateve aty pranë. Demonstruesit, përveç se me këto mjete, e sulmuan policinë edhe me eksplozivë, edhe me lëndë djegëse, duke shkaktuar në radhët e saj shumë të plagosur rëndë. Ndërsa “lufta” vazhdonte, drejt Vlorës u derdhën makina me vullnetarë, militantë politikë e “të punësuar”, për të ardhur “në mbrojtje” të shtetit. Të patrajnuar asnjë ditë, të pamësuar me rregull e disiplinë, të paorganizuar e madje me sjellje të shthurur, harbutë, kokëfortë, akuzues e rebelues ndaj drejtuesve të policisë, ndërmjet tyre njerëz me precedentë penalë, kontingjente por edhe bajraktarë e leshpalarë, ata erdhën sikur të ishin spartanët apo trojanët, që do të imitonin Akilin apo Paridin, në një betejë për jetë a vdekje, me synim të nënshtronin “Vlorën e krimit e të skafistëve” e të vendosnin në vend autoritetin e shtetit të nëpërkëmbur që nga protestat e Tiranës, revoltat e Lushnjës, përleshjet e Beratit e tashmë një demonstrim mijëra vetash që po sfumonte shtetin, në Vlorën e pavarësisë e të çetave të para partizane antifashiste. Për hir të vërtetës duhet pranuar se ky qe fillimisht shkatërrimi i policisë, pikërisht ky bashkim hibrid, akti i futjes së civilëve në strukturat e policisë, të cilët dukeshin më të rrezikshëm nga protestuesit, me të cilët për nëntë ditë policia pati mirëkuptim, pavarësisht disa konfrontimeve sporadike pas datës 5 shkurt. Shkatërrimi tjetër për policinë u bë nga vetë drejtuesit e saj, ca servilë para ish-presidentit të vendit, ca karrieristë e me të kaluar jo të mirë, por që me sjelljet uriahipe kërkonin të fitonin kredibilitet, ca të tjerë të aftë, por të pazotët e të pafuqishëm të kundërshtonin me logjikë ligjore e profesionale shefat prepotentë e hakmarrës. Kjo ndikoi që edhe vendimmarrja për përballjen me demonstruesit, më datë 10 shkurt, të ishte jo e duhur. Në atë vendimmarrje nuk u vlerësua agresiviteti i demonstruesve, mungonte informacioni i saktë për përbërjen e demonstruesve, u injoruan interesat ekonomike të tyre e të policëve dhe urrejtja që ata kishin për qeverinë, e cila nuk ishte e sinqertë dhe nuk tregonte transparencë se çfarë po ndodhte me paratë e “kurbetit të fëmijëve të tyre”, u anashkaluan ngjarjet e rënda që kishin ndodhur ditë më parë në disa rrethe të vendit, ku kishin qenë protagonistë shumica e demonstruesve, nuk u dëgjua zëri i specialistëve, por u vendos nga “uni”. Nga ana tjetër u mbivlerësuan strukturat e policisë, ndonëse ishin nga 19 rrethe dhe reparte të ndryshme, pa asnjë njohje me njëri-tjetrin, shumica grupe të gatshme që nga Lezha deri në Mallakastër. Për më tepër nuk u vlerësua gjendja acaruese që ishte krijuar ndërmjet policëve të Ndërhyrjes së Shpejtë dhe elementëve të rekrutuar. Abuzimi prej tyre me uniformat e ndërhyrjes së shpejtë, një veshje ushtarake laramane gjermane, në përdorim të Ndërhyrjes së Shpejtë, krijoi imazhin më të keq në publik për këtë trupë policore me atë veshje. Atë natë që u gatua katrahura, u zhvlerësuan edhe faktorë të tjerë ndihmës sikurse ishin intelektualët, partitë politike, komunikimi me publikun në medien lokale, thirrjet për vetëpërmbajtje e për qetësi, përkundrazi, me synime të caktuara u përhapen fjalë në qytet se kush guxonte të kryente veprimin më të vogël kundër forcave të rendit do të merrte ndëshkimin më të rreptë. Disa specialistë kundërshtuan planin e përdorimit të forcës, midis tyre edhe një drejtues i ardhur nga radha e të persekutuarve politikë, cili u shpreh “kam bërë 18 vjet burg politik, por nuk kam ardhur në Vlorë të bëj betejën e Termopileve”. E në fakt, data 10 shkurt solli më shumë se Termopilet për ata policë të gjorë që u gjenden atë ditë në Vlorë. Evidenca që kam mbajtur për atë ditë, vetëm për punonjësit e policisë, jo për të rekrutuarit, tregon sa trishtuese ishte humbja. Por nuk është asgjë shifra e shënuar nga unë, krahasuar me “vullkanin” ku u ndëshkuan policët, veçanërisht ata që ishin me detyrë në qendër të qytetit. Skena mesjetare sulmi, pa asnjë dhimbje humane se kishe përballë një krijesë njerëzore, një sulm që kishte brenda urrejtjen e paskajshme, një dhunë e pafre me çdo mjet, me drurë sobe, vazo lulesh, breshër gurësh, karrige e tavolina lokalesh, shufra hekuri, sfera e kushineta, hunj e vegla pune, grushte e shkelma mbi policët e rrëzuar e pa ndjenja, zhveshje rrobash e përçudnim, deri në hedhje në puseta. Kurrë nuk do të mund të fshij nga memoria ato skena të llahtarshme dhune kafshërore, si në një xhungël midis llojeve që përleshen për mbijetesë, dhe klithmat e grave e vajzave që ishin tmerrësisht të papërmbajtura, thirrjet e tyre nga brenda vetes kundër qeverisë e veçanërisht kundër presidentit, zërat mallkues të tyre për humbjen e mundit të gjakut të bijve në mërgim, hakërrimin e burrave të pangopur me dhunë, ofshamat e rënkimet e policëve që plagoseshin e humbitnin ndjenjat, zërat vajtues të atyre që erdhën si kaposhë e u qullen në brekë dhe lëshuan puplat sapo filloi suferina e gurëve. Ndërkohë në radion e policisë dëgjohej vetëm një zë “Ndihmoni Mondin”. Mondi ishte një oficer fatkeq i repartit të Ndërhyrjes së Shpejtë, që u gjend në grykën e vullkanit dhe që mundi të shpëtonte me gjithë vartësit e tij, falë humanizmit që treguan disa nga qytetarët vlonjatë, të prekur në shpirt nga ajo dhunë që panë mbi policët e pafajshëm. Ashtu sikur Mondi, patën fatin të ndihmoheshin nga qytetarët e kulturuar të Vlorës shumë kolegë të tyre, të cilët u nxorën nga vendi i tmerrit, u fshehën në shtëpitë e tyre, shumë të tjerë u ndihmuan të largoheshin nga skena, të tjerë u dërguan në spitalin rajonal, të tjerë u ndihmuan të shkonin në komisariatin e policisë. Atë ditë në Vlorë policia pësoi një nga humbjet më spektakolare, më të dhimbshme dhe më vuajtëse, një shkatërrim të moralit njerëzor, një dëmtim fizik të pjesëtarëve të saj, që la gjurmë të thella në psikologjinë e tyre, por edhe mori një mësim se kurrë nuk mund të kundërshtohet vullneti i popullit, se jo dokushdo mund të kryejë detyrën e policit, se duhet respekt njerëzor dhe bashkëpunim me komunitetin, se politika orienton e komandon, por nuk menaxhon.
Në këtë ngjarje, përveç policisë lokale të Vlorës, morën pjesë 568 policë dhe 77 oficerë të komanduar në Vlorë, pësuan dëmtime të rënda 29 oficerë dhe 181 policë dhe dëmtime të tjera 19 oficerë dhe 174 policë, pra mbi gjysma e oficerëve, plot 48 vetë dhe më shumë se gjysma e policëve, 355 vetë. Katastrofë duhet konsideruar edhe humbja e pajisjeve e mjeteve që ata patën në përdorim, ku kam evidentuar: pistoleta ‘TT’ (kryesisht reparti FNSH nr.711), një pistoletë ‘Makarov’ (një oficer i Sarandës), 36 krehra pistolete dhe 612 fishekë të armëve të brezit. Pothuajse humbën gjysma e të gjitha pajisjeve mbrojtëse individuale, 262 mburoja plastike dhe 269 mburoja koke si dhe 242 shkopinj gome. Në evidencë janë të shënuara edhe pesë radio që humbën drejtuesit, e kjo falë faktit se atë kohë radiot ishin në përdorim me numër të kufizuar. Me kosto të lartë ka qenë dëmtimi i dy automjeteve ujëhedhëse dhe mikrobusëve të policisë, gjithsej shtatë copë. Në respekt të atyre që morën plagë në atë shërbim tejet të vështirë, ku nuk pati asnjë viktimë nga demonstruesit (nuk përmend këtu të dëmtuarit e panumërt edhe në radhët e tyre) dhe policët, sot ata meritojnë të falënderohen, ku përmend të dëmtuarit rëndë: nga reparti nr.711 i Ndërhyrjes së Shpejtë, Tiranë, 67 vetë të dëmtuar rëndë dhe 24 lehtë, ndërmjet tyre: Lukë Kalthi, Dritan Gjoni, Enver Çela, Përparim Memia, Ilir Hoxha, Eduard Naska, Arben Salihi, Altin Muçalla, Emil Hamzallari, Astrit Hoxha, Agron Sinakoli, Akil Peçanka, Bilbil Axhani, Ibrahim Rustemi, Hamit Breçani, Enver Xhepaxhia, Astrit Hidri, Daut Kuka, Ndue Mulaj, Ilir Bako, Sokol Alia, Mirash Lojzi, Bujar Koçi, Petrit Jata, Altin Nazlli, Ilir Jahja, Fatmir Vaka, Agim Daci, Naim Peçaku, Bujar Qosja, Sami Doçi, Kastriot Stojani, Tanush Arapi, Xhavit Kodra, Veli Sallaku, Genci Bilali, Arsim Matmuja, Sokol Berisha, Syrja Serti, Artan Taullaj, Lorenc Shehu, Dashamir Bajko (përjashtuar 13 të tjerë të shtruar pas ngjarjeve në Lushnjë); nga reparti nr. 721 i FNSH Sarandë: Haki Koshi, Lesko Beqo, Fatmir Lame, Sajmir Struga, Zef Gjaci (i ndjeri), Fluturim Ahmeti, Pjetër Noli, Kolë Marku, Tonin Molla, Ymer Hila, Rexhep Braho, Frrok Leka, Qerim Kaloshi, Gjovalin Nikolla dhe 19 të tjerë të dëmtuar më lehtë); nga reparti nr.731 i FNSH, Shkodër: Gjelosh Gjanaj, Ardian Zhuri, Amarildo Boriçi, Taf Vokrri, Besnik Vataksi, Gëzim Mahmutaj, Ali Aliaj, Skënder Burgaj, Luan Disha, Bashkim Cani, Sadedin Pukrisi, Agim Vuçaj, Bardhok Thani, Anton Shkoza, Skënder Isufi, Abedin Qëllimi, Bilal Ujka; nga reparti nr.751 i FNSH, Vlorë: Gëzim Hajdari, Daut Braçe, Roland Ormeni, Dasho Hoxha, Fatmir Bega, Astrit Sherameti, Ilirjan Kalemi, Kastriot Koçi, Edmond Pasha, Nimet Allushi, Shefqet Korçari, Viktor Halili, Asim Kapaj, Astrit Loshi, Proletar Beqja Shkëlqim Muhameti; nga reparti i “Briskut”: Beniamin Loka, Ali Hysi, Gegë Njebëza, Astrit Rapçe, Skënder Halili, Sokrat Dema dhe 13 të tjerë të pashënuar); nga reparti i Policisë nr.324: Thimi Remaçka dhe 104 policë të pashënuar nga unë); nga komisariatet nr.1, Tiranë: Nazmi Lila, Ardian Ymeti, Vladimir Hajati, Liman Berisha dhe Astrit Sharko; komisariati i Policisë nr.2: Demir Domjani, Shkëlzen Hasandoçi, Ylli Biba, Altin Brahja, Mit’hat Ismaili dhe Ndoc Lasku; komisariati i Policisë nr.3: Pëllumb Koni, Kastriot Muça, Eqrem Kalari, Xhelal Koldashi, Agim Islami, Anton Sokoli, Gëzim Hyka; nga komisariati i Policisë nr.4: Gjovalin Gjergji, Durim Muça, Jaçe Flamuri, Perlat Minaj; nga komisariati i Policisë Durrës: Dritan Jakaj, Besnik Guza, Flamur Disha, Kujtim Myhypaj, Asllan Sula dhe 5 të pashënuar; nga komisariati i Policisë Laç: Refik (apo Refki) Gjoka; nga komisariati i Policisë Mallakastër: Vilajet Llana dhe 16 të tjerë të paregjistruar (dëmtuar lehtë); komisariati i Policisë, Elbasan: Shemsi Prençi, Kristaq Begu, Roland Rexhepi, Avni Muldaka, Dedin Sterkaj. Nuk janë regjistruar nga Lezha-8 vetë (ndër to Tom Robi); Komisariati i Policisë, Krujë-5 vetë: Besnik Bregu, Zef Nikolla, Pashk Pjetri, Ilir Gita dhe Simon Bushi; reparti nr.77-një person, Rena-2 vetë.
Në mbyllje: Ra autoriteti i shtetit, u krijua një situatë pesimiste në polici, u “tërhoq policia” në hapësirë, por fitoi kredibilitet se nuk është armë e shtetit në dorë të pushtetit kundër popullit. U nxorën mësime të vyera se ekziston edhe tërheqja para popullit, se duhet mirëkuptim e bashkëbisedim i sinqertë me popullin, se jeta vazhdon edhe me humbje. Arsyeja e drejtuesve dhe e policëve në Vlorë qe shembullore, ndonëse nuk u pëlqye nga politika, që hamendësoi e paragjykoi shumë prej nesh. I larguar i fundit nga Vlora, në pasditen e datës 11 shkurt, mbasi turma erdhi në komisariat dhe e gjeti të braktisur e nuk kreu asnjë veprim, ndjeva humbjen, por edhe dhimbjen kur dëgjova disa ekstremistë “Tani trau në Mifol”. Një traumë për Policinë, një vuajtje për idealistët, një zhgënjim për fatet e popullit tim. Dikush kërkon mundin e gjakun e fëmijëve, dikush gëzon e lumturon se ra shteti, se nuk ka rend e si ujku nëpër mjegull “mund të bësh çfarë të duash”, dikush si ne, policët, sakrifikon për të mirën e shumicës dhe forcimin e shtetit dhe shpërblehet me përbuzjen e qeveritareve dhe dhunën e rrugës e të krimit. Sa kolegë fatkëqij braktisen familjet, morën arratinë për të shpëtuar nga ndëshkimi i kriminelëve, por janë të qetë se nuk vranë askënd, se nuk lanë shteg për hak apo gjakmarrje kanunore shqiptare.
(vijon nesër)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn