als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Gazeta satirike franceze Sharli Hebdo rreth vetes mbledh njerėz tė tė gjitha besimeve dhe formimeve kulturore.Njė nga karikaturat, nxori njė letėr tualetit me mbishkrimet Bibla, Torah dhe Kurani dhe njė sqarim: Nė tualet, tė gjitha religjionet.
Kur sulmuesit e maskuar dhe me AK-47 nė duar, iu sulen zyrės sė sharli Hebdo-s, duke lėnė tė vrarė 12 persona, nė sulmin mė tė egėr terrorist qė ka parė toka franceze prej dekadash, shumė prej nesh, menjėherė supozuam se autorėt e krimit nuk do tė kenė qenė tė krishterė apo hebrenj por me shumė gjasė ekstremistė islamik.
Tė krishterėt, hebrenjtė apo dhe ateistėt tė lemerisur nga ngjarja, shfryen frustrimin e tyre nė Facebook dhe Twitter. Edhe pse, ende nuk e dimė, se kush janė nė tė vėrtetė sulmuesit, pandehemi se edhe kėsaj radhe ekstremistėt islamikė, shprehėn pakėnaqėsitė e tyre nėpėrmjet plumbash.
Shumė pyesin, a ka diēka tė pandreqshme te islami qė shpien nė dhunė, terrorizėm dhe nėnshtrim tė gruas? Kjo pyetje lind ngase myslimanėt fanatikė shpeshherė vrasin nė emėr tė Zotit, qysh prej sulmit tė 2004 nė trenin Madrilen, qė vrau 191 njerėz e deri tek vrasja e pengjeve nė njė kafe nė Sidnej tė Australisė, e muajit tė kaluar. Vitin e kaluar, kam shkruar pėr rritjen e intolerancėn mes botės islamike, atėherė kur avokati i guximshėm pakistanez dhe miku im, Rashid Rehman, u vra ngase mbrojti njė profesor universiteti qė u akuzua se gjoja ka fyer Profetin Muhamed. Persekutimi ditor i pakicave tė krishtera dhe pakicave tjera fetare qė nga Bahai nė Jazidi e deri nė Ahmedi, ėshtė terrorizmi mė sistematik qė ushtrohet nė botėn islame.
Pastaj vjen shtypja e gruas. Nėntė nga dhjetė shtetet e fundit tė radhitura nė raportin e Forumit Ekonomik Botėror mbi dallimet gjinore, janė tė populluara me shumicė myslimane.
Andaj, sigurisht qė mbi intolerancėn e ekstremizmin e pranishėm nė botėn islame u ngrit dhe bazua edhe sulmi ndaj Charlie Hebdo. Magazina u sulmua me bombė zjarri nė 2011 pasi qė nė faqen e parė nxori Muhamedin duke thėnė 100 fshikullime nėse nuk je duke vdekė sė qeshuri.
Kohė mė parė, Charlie Hebdo, publikoi njė karikaturė tjetėr qė nxirrte Muhamedin duke qarė e duke thėnė, Qenka shumė e vėshtirė tė tė duan idiotėt.
Aktet terroristė bėjnė shumė perėndimorė tė perceptojnė islamin si qenėsisht ekstremist, por unė mendoj se njė perceptim i tillė ėshtė shumė sipėrfaqėsor dhe mendjelehtė. a Njė numėr i vogėl terroristėsh bėjnė lajmet kryesore megjithėse ata nuk janė pėrfaqėsuesit tė njė religjioni kompleks dhe divers tė 1 miliardė e 600 milionė pėrkrahėsve. Postimi im nė Twitter u plotesua nga ato tė muslimanėve qė denonconin sulmin-dhe qė theksonin se muslimanėt fanatikė dėmtojnė imazhin e Muhamedit mė shumė se ēmund tė bėj cilado karikaturė poshtėruese. Natyrisht, shumica e muslimanėve nuk kanė fare tė bėjnė me ēmendurinė e sulmeve tė tilla-veēse janė disproporcionalisht viktima tė terrorizmit. Nė tė vėrtetė, sulmi ndaj Charlie Hebdo, nuk ishte mė vdekjeprurėsi, Njė makinė-bombė qė shpėrtheu para kolexhit policor nė Jemen, e sipas gjasave e vėnė aty nga Al Qaeda, vrau mė sė paku 37 njerėz. Njė nga gjėrat qė mi ka mėsuar gazetaria ėshtė se duhet patur kujdes nga tė pėrceptuarit e botės nepėrmjet rrefenjash tė thjeshta, ngase informacioni i ri, pavėmendshėm ngulitet mes rreshtash.
Gjatė udhėtimeve tė mija prej Mauritanie nė Arabi Saudite, Pakistan e deri nė Indonezi, ekstremistėt musliman kanė ndarė me mua rrėfenjat e tyre thellėsisht tė rreme mbi Amerikėn si njė shtet opresiv tė kontrolluar nga cionistėt dhe tė pėrbetuar pėr tė shkatėrruar islamin.
Ajo ėshtė njė karikaturė absurde, dhe ne duhet tė jemi tė kujdesshėm kur nė karikaturė paraqesim njė religjion aq divers sa ēėshtė islami. Le tė pėrmbahemi nga profilizmet religjioze. Njė i krishter nuk ka asnjė arsye pėr tė kėrkuar falje ngase krishterė fanatikė kryen gjenocid ndaj muslimanėve nė ish-Jugosllavi. Kritikuesit e islamit nuk janė pėr tu fajėsuar ngase njė fanatik antimusliman vrau 77 njerėz nė vitin 2011 nė Norvegji. Mos tė harrojmė qė njerezit mė kurajozė, paqedashės nė Lindjen e Mesme, qė u kundėrvihen muslimanėve fanatikė, nė tė shumtėn e rasteve janė vet muslimanė tė devotshėm. Disa lexojnė Kuranin dhe djegin shkolla vajzash, por mė shumė e lexojnė Kuranin dhe ndėrtojnė shkolla vajzash. Talibanizmi pėrfaqėson njė rrymė nė islam; ndėrsa fituesja e Ēmimit Nobel pėr Paqe, Malala Yousafzai, tė kundėrtėn polare.
Ėshtė njė tregim pėrulės, mbase dhe apokrifik, qė Gandhin e pyetėn njėherė: Ēfarė mendimi keni mbi civilizmet perėndimore? Dhe ai, supozohet se u pėrgjigj: Mendoj se do tė kishin qenė njė ide e mirė.
Ndasia e madhe nuk ėshtė mes religjionesh. Mė tepėr, ėshtė mes terroristėsh dhe tė moderuarish, mes atyre qė janė tolerant dhe mes atyre qė krijojnė ndasitė.
Nė Australi, pas krizės sė pengmarrjes, disa musliman u frikėsuan nga sulme tė mundshme hakmarrjeje. Pastaj njė valė Australianėsh jo-musliman u dolėn nė ndihmė dukė iu ofruar pėrcjellje pėr tė garantuar sigurinė e tyre, dhe duke pėrdorur hashtag-un #IllRideWithYou (do-tė-tė-pėrcjell) nė Twitter. Mė shumė se 250,000 komente u postuan nė Twitter-njė model i dhembshurisė zemėrgjerė, pas sulmeve terroriste.
( New York Times)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn