als_Latn dik_Latn sag_Latn
Fatmir Besimi
Bashkimi Evropian me vëmendje dhe shqetësim përcjell zhvillimet e fundit në Maqedoni. Janë të interesuar të ndihmojnë: ofron grupin e eurodeputetëve të lehtësojnë dialogun politik, shpreh gatishmërinë të nisë edhe ekspertë për procesin gjyqësor, përfshirë dhe Prokurorinë, si dhe do të shqyrtojë mundësi tjera të ndihmojë (por, jo edhe t’i bëjnë punët tona). BE-ja kërkon: përkushtim nga lidershipit ynë për dialog konstruktiv, institucione dhe proces kredibël konform parimeve të së drejtës dhe sundimit të ligjit.
Kërkon përgjegjësi e llogaridhënie. Them që duhet të kapërcejmë dilemën hamletiane: të jesh a të mos jesh! Vërtetë, çështja është tani! Imagjinoni dhe ju: jeni në bisedë mes miqsh, me njerëz që keni takuar kushedi sa e sa here, për të mirë a për të keq, dhe kur jeni ballë për ballë, në një tavolinë, të pyesin shumë qartë: ‘Ç’bëni ju atje, çfarë po ndodh?’
Përafërsisht kjo ka qenë atmosfera në të cilën takova zyrtarisht personalitete të shquara të politik- bërjes në Bruksel, zyrtarë të lartë apo europarlamentarë, njerëz që prej vitesh kanë pasur punë me Ballkanin dhe na njohin tepër mirë: ‘Kështu ndodhë kur nuk i bëni detyrat e shtëpisë, kur rekomandimet tona mbeten vetëm në letër dhe mos harroni, fundja, këtë e bëni për veten tuaj, e jo për BEnë’ – më tha një mik imi duke ecur korridorit pasi dolëm nga zyra e tij. Me pak fjalë, gjatë dy ditëve sa qëndrova në Bruksel, pata takime shumë të ngjeshura dhe në funksion të tejkalimit të këtij ngërçi që atje pa hezitim e quajnë krizë të thellë politike: si rrjedhojë e shqetësimeve për tensionet në rritje, Bashkimi Evropian ka përcaktuar treshen e eurodeputetëve të cilët do të lehtësojnë dialogun mes shumicës dhe opozitës maqedonase, me qëllim të vendosjes së dialogut dhe sundimit të ligjit.
Për këtë do ketë edhe përgjigje pozitive për përfshirje edhe të ekspertëve evropianë, me qëllim të sigurojnë një proces kredibël dhe transparent, pa ndikime politike në prokurori dhe gjyqësor. Tani ne e kemi fjalën. Koha nuk pret! Derisa bëja takime për të menaxhuar evrointegrimet tona dhe për të siguruar ndihmën e BE-së për të tejkaluar ‘humnerën’ politike në vend, në të njëjtën kohë në Bruksel u bisedua për lidhjet infrastrukturore të Ballkanit Perëndimor, përgatitjet për konferencën rajonale të infrastrukturës që do mbahet javën e ardhshme në Prishtinë.
Tubimi i paraprinë takimit në Vjenë që është një vazhdimësi e Konferencës së Berlinit për Ballkanin Perëndimor. Paralelisht me këtë punohej, po në selinë e BE-së, për samitin e radhës të Këshillit Evropian që do të diskutojë vendosjen e Unionin Energjetik, një projekt ky evropian mbinacional që bashkon 28 shtetet anëtare të BE-së, me një perspektivë edhe për gjashtë vendet kandidate për anëtarësim (përfshirë këtu edhe Islandën) dhe dy vende aspirante. Interesimi është real po të dihet se energjetika është bazë e kësaj lidhjeje të fortë në këtë familje ekonomike e politike.
Në samitin e BE-së për Unionin Energjetik do të dilet me politika më të qarta të integrimit dhe unifikimit të tregut energjetik brendapërbrenda familjes evropiane për implementimin e strategjisë për siguri dhe energjetikë me qëllim që të jetë më e pavarur në aspekt të sigurimit të resurseve energjetike. Kjo e rëndësishme sidomos po të kihen parasysh zhvillimet e fundit gjeopolitike dhe marrëdhëniet e ftohura me Rusinë nga e cila sigurohet përqindja më e lartë e energjisë. Realizimi i projektit, prandaj duket domosdoshmëri për shkak se aktualisht BE-ja importon 53 për qind të energjisë që konsumon.
Loja është të jesh ose të mos jesh – kështu BE si ekonomi më e madhe në botë për nga prodhimi i brendshëm bruto, tregtia dhe investimet e huaja direkte, në aspektin energjetik vazhdon të jetë e varur. Formimi i një unioni energjetik është edhe një hap përpara drejt integrimit më të thellë të vendeve të BE-së: do të kenë politika të harmonizuara, treg të integruar energjetik dhe investime të harmonizuara me strategjinë e përbashkët energjetike. Kjo nënkupton rritjen e kapaciteteve prodhuese në kuadër të Evropës si dhe diversifikimin e furnizimit, përveç nga Rusia, edhe nga baseni në Lindjen e Mesme, ai afrikan, australian dhe kontinenti amerikan.
Ballkani mund të jetë urë lidhjeje energjetike në mes Lindjes së Mesme dhe Evropës. Kjo e bën rajonin edhe më të rëndësishëm në aspekt gjeostrategjik dhe njëherësh bën që të rritet interesimi i BE-së dhe NATO-s për të përshpejtuar integrimin, në funksion edhe të ruajtjes së stabilitetit, por edhe të zhvillimit, sepse kjo duhet të gjenerojë investime të reja, rritje ekonomike dhe standard më të lartë për qytetarët.
Të gjitha këto do të ndihmojnë në rritjen e aftësisë konkurruese të rajonit (pra edhe të Maqedonisë), transport më i lirë dhe më i shpejtë, energji më e qëndrueshme dhe më e lirë si dhe telekomunikimi më cilësor dhe më i lirë, pra do të zvogëlojnë edhe kostot e biznesit dhe të jetesës. Me këtë bëhemi edhe më konkurrues në tregun evropian dhe atë global.
Ne jemi në udhëkryq, sa politik po aq edhe ekonomik. Nëse kemi parasysh ‘hendikepin’ se jemi ekonomi e vogël dhe pa dalje në det, përparësia komparative është se gjendemi në udhëkryq të Ballkanit, sidomos korridorit të Tetë dhe Dhjetë. Kjo na jep mundësi të jemi në vijën e interesave globale – a do e shfrytëzojmë këtë shans ose jo – varet nga Ne. Këto korridore lindjeperëndim dhe veri-jug e rrisin relevancën tonë strategjike. Tani vizatohen infrastruktura dhe prioritetet. Ne duhet të jemi në tavolinën ku hiqen vijat e hartës gjeostrategjike. Të kemi prioritete reale dhe strategjike. Sa të rëndësishëm duam të bëhemi. Jo me fjalë, po me punë? (Koha)
(Autori është zëvendëskryeministër për Çështje Evropiane në Republikën e Maqedonisë)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn