als_Latn dik_Latn sag_Latn
Moisiu: Zgjedhjet e 23 Qershorit në rrezik, vendi drejt destabilizimitPublikuar 1 year ago në Lajmpress
Presidenti i Republikës, Alfred Moisiu, gjatë një interviste ekskluzive për gazetën SOT, ka komentuar katapultimit e fundit në piramidën e sistemit të drejtësisë, lojën e Kuvendit me dekretet e Presidentit, vlerësimin e gjyqtarëve, krizën në KQZ dhe pritshmëritë për zgjedhjet e 23 Qershorit. Duke u fokusuar kryesisht tek sistemit i drejtësisë, z. Moisiu tha se nuk duhet të promovohen njerëz që janë përfolur politikisht, pasi sipas tij, një gjë e tillë me të drejtë mund të shpjegohet si një shpërblim për shërbimin politik. Presidenti Moisiu ka kritikuar edhe praktikën e Kuvendit, i cili nuk njeh dhe “ngrin” dekretet e kreut të shtetit, kur kandidaturat e propozuara nuk i pëlqejnë. Moisiu ka sjellë në kujtesë gjyqtaren Gjenovefa Gaba të dekretuar nga ai në vitin 2005 dhe gjyqtarin Artan Hoxha, i dekretuar nga Presidenti Topi në vitin 2012, dekretet që ende padrejtësisht dhe në mënyrë antikushtetuese qëndrojnë në sirtarët e Kuvendit. Ish-kreu i shtetit shqiptar, gjatë intervistës së tij, ka dhënë alarmin se zgjedhjet e 23 Qershorit janë në rrezik. Në unison me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Presidenti Moisiu ka deklaruar se vendi mund të shkojë drejt destabilizimit. Ish-kreu i shtetit i ka bërë thirrje faktorit ndërkombëtar të ndërhyjnë në mënyrë urgjente, ndërsa aventurën me Komisionin Qendror të Zgjedhjeve e ka konsideruar si të rrezikshme. Moisiu ka deklaruar gjithashtu se Kolegji Zgjedhor nuk mund të marrë rolin e KQZ për të miratuar vendimet që kërkojnë një shumicë të cilësuar votash. Në vlerësimin e Moisiut një veprim administrativ nuk mund të përcillet për gjykim, nëse problemi nuk është konsumuar administrativisht. Pra, sipas tij, duhet që problemi të trajtohet në një komision qendror së paku me pesë anëtarë dhe vetëm pas kësaj, mund t’i kalojë për kompetencë organeve gjyqësore.
-Z. President, në fund të kësaj legjislature, mazhoranca qeverisëse miratoi me urgjencë disa dekrete të kreut të shtetit për anëtarë në Gjykatën Kushtetuese, Gjykatën e Lartë dhe Këshillin e Lartë të Drejtësisë. Një reaksion të madh shkaktoi dekreti për Tom Ndrecën, i anatemuar aq fort nga opozita për gjykimet që ka dhënë në lidhje me zgjedhjet e 8 Majit 2011. Si i shikoni ju këto katapultime të njëanshme në dy gjykatat më të rëndësishme të vendit, në kushtet kur drejtësia vijon të jetë në qendër të kritikave të çdo raporti ndërkombëtar si e politizuar dhe e korruptuar?
Mendoj se organet përkatëse që emërojnë dhe japin pëlqimin me kandidaturat e Gjykatës së Lartë dhe asaj Kushtetuese, duhet të jenë shumë të kujdesshme, për faktin se këto dy gjykata i japin tonin dhe drejtimin gjithë drejtësisë shqiptare. E për drejtësinë ka shumë kritika vendore dhe ndërkombëtare, në lidhje me korrupsionin, ndershmërinë dhe profesionalizmin. Nuk mund të thuhet që drejtësia jonë e tëra është e korruptuar, por që një përqindje e mirë e tyre janë të njollosur me këto difekte. Pikërisht për këto arsye, gjatë kohës që kam qenë në krye të shtetit, propozimeve dhe emërimeve për këto institucione, ju kushtoja rëndësi vendimtare. Gjykoj se kur përzgjidhen kandidaturat, kanë shumë rëndësi disa kritere, të cilat duhen mbajtur mirë në konsideratë. Në radhë të parë duhet vlerësuar profesionalizmi si dhe ndershmëria, jo vetëm e personit, por edhe e rrethit si dhe e shoqërisë që i përket personit përkatës. Nuk është mirë të promovohen në vende të tilla persona që janë përfolur politikisht, pasi një gjë e tillë me të drejtë mund të shpjegohet si një shpërblim për shërbimin politik. Nuk është se mungojnë njerëzit e duhur, vetëm se ata duhen vrojtuar dhe hulumtuar me kujdes dhe ndjenjë përgjegjësie shtetërore. Ka shumë rëndësi përvoja e tyre, por edhe mosha. Sipas Kushtetutës tonë, mandati për të dy gjykatat është nëntë vite, gjë që unë e quaj të vogël. Nëse në këto gjykata dekretrohet një person që është nën dyzet vjet, atëherë ai pas nëntë viteve që i përfundon mandati çfarë do të bëjë? Aq më tepër që tek ne ligjërisht nuk përcaktohet sesi do t’i shkojë karriera e tyre pas përfundimit të mandatit, gjë që nuk është e drejtë. Kjo mund të shkaktojë në ndonjë rast premisa për humbjen e lojalitetit profesional.
- Ndërkohë që mes mazhorancës aktuale dhe Presidentit Nishani pati një akord për emërimet në drejtësi, një dekret i Juaj vijon që në vitin 2005 të jetë i “ngrirë” në sirtarët e Kuvendit. Po ashtu edhe dekreti i Presidentit Topi për Artan Hoxhën u anashkalua. Si e vlerësoni praktikën e Kuvendit për të mos njohur dekretet e Presidentit?
Ky problem për të cilin ju pyesni është i një rëndësie të veçantë, sepse ka të bëjë direkt me seriozitetin dhe funksionimin e shtetit ligjor. Kushtetuta është ligji themeltar i çdo shteti. Nga fakti i respektimit dhe vlerësimit të Kushtetutës, varet shumë për të kuptuar seriozitetin e një shteti dhe shtetarëve të tij. Me dekretet e Presidentit të Republikës nuk mund të luajë askush. Faktet që ju përmendët dhe pyesni, tregojnë pikërisht të kundërtën e asaj që duhet të karakterizojë një shtet demokratik dhe ligjor. Ky Kuvend që sapo mbyllet si dhe ai i mëparshmi, kanë vuajtur shumë përsa i përket seriozitetit të funksionimit ligjor. Çdo dekret i presidentit, i cili sipas përcaktimit kushtetues i paraqitet Kuvendit për miratim, pëlqim ose shqyrtim, që sipas Kushtetutës janë tre kategoritë e trajtimit të dekreteve të presidentit, duhet të vijojë deri në fund rrugën e tij kushtetuese. Parlamenti është i detyruar që t’i japë rrugën ose përgjigjen e kërkuar sipas Kushtetutës. Në të dy ato rastet që ju përmendni, si për gjyqtaren Gjenovefa Gaba të dekretuar nga unë në vitin 2005 ashtu edhe për gjyqtarin Artan Hoxha, dekretuar nga Presidenti Topi në vitin 2012, dekretet që ende padrejtësisht dhe në mënyrë antikushtetuese qëndrojnë në sirtarët e Kuvendit, pa u trajtuar në seancat plenare, të dy këto fakte flasin qartë se tek ne ka kohë që punohet jo me ligj por me “maliq”. Këto flasin më së miri se tek ne sot për sot ende dominon plotësisht shteti tribal dhe jo ai ligjor.
- Disa ditë më parë, Ju i bëtë thirrje Presidentit të Republikës të mblidhte partitë politike për të gjetur një zgjidhje, ndërkohë që presidenti vlerësoi 10 gjyqtarët më të lakuar se i kanë shërbyer partisë në pushtet me vendimet e tyre. Si e shikoni Ju rolin e presidentit në raport me zgjedhjet dhe drejtësinë?
Nuk është në praktikën dhe etikën time që të kritikoj presidentin, por në raste të caktuara, të japësh një mendim ose këshillim si ish president dhe njeri i moshuar, që është në shërbim të shtetit, drmokracisë dhe zhvillimeve ligjore, gjykoj se ka vend të bëhet. Edhe mendimet e mia të shprehura disa ditë më parë, pikërisht në këtë kuptim janë bërë. Ato i kam shprehur mbështetur në dëshirën e sinqertë për të ndihmuar dhe lehtësuar hedhjen e hapave për zgjidhjen e situatave, dhe në asnjë mënyrë me qëllime të tjera. Mendoj se Presidenti i Republikës, kur situatat ndërlikohen dhe politika hyn në një rrugë që mund të rrezikojë zgjedhjet ose stabilitetin e vendit, gjë e cila mund të na nxjerrë si “Shtet i Falimentuar” (Fail state), ai duhet të ndërhyjë për të luajtur në raste të tilla rolin e arbitrit. Nuk mendoj se do të ishte në të mirë të forcimit të aftësisë tonë shtetërore, që këto raste të ndërmjetësoheshin nga përfaqësues të huaj. Një gjë e tillë do të na tregonte si të paaftë për t’u qeverisur dhe për të zgjidhur mosmarëveshjet tona. Cila do të ishte në këto raste figura më e përshtatshme dhe më e favorizuara për të ndikuar? Më duket se nuk do shpjegim të mëtejshëm, ay do të ishte kryetari i shtetit. Kushtetuta jonë në nenin 86, e përcakton qartë se Presidenti i Republikës “Përfaqëson Unitetin e Popullit”. Rastet, për të cilat folëm, janë pikërisht ato që cënojnë këtë unitet, pasi prekja e stabilitetit dashje pa dashje të çon në këtë drejtim. Pikërisht, mbështetur në këtë nen të Kushtetutës, në janar të vitit 2007, mblodha drejtuesit e partive parlamentare dhe së bashku qëndruam pa shkëputje në ambientet e Presidencës, derisa u arrit marëveshja e 12 janarit, e cila i dha zgjidhje gjëndjes së krijuar. Po kështu, nëse shohim se çfarë ndodhi sivjet, në fqinjën tonë Itali, kur Presdienti Napoletano tha prerë se Kryeministri Monti nuk mund dhe nuk duhet zgjedhur në krye të ndonjërës prej dhomave kushtetuese të Parlamentit Italian, pasi kjo krijonte premisa për situata të ndërlikuara, edhe ashtu u bë. Me siguri, nëse nuk do të ishte vepruar në atë mënyrë, në Itali do të kishim një situatë kushtetuese të pahijshme për një vend lider të BE. Jo çdo gjë është e shkruar dhe e thënë, sesi mund të proçedohet në situata të caktuara, për mendimin tim e rëndësishme është që kryetari i shtetit e ka të justifikuar dhe të ligjëruar, që në emër të ruajtjes së unitetit të ndërrmarrë hapat e duhur.
-Z. President, faktori ndërkombëtar, sidomos Shtetet e Bashkuara të Amerikës, në mënyrë sistematike kanë paralajmëruar se, dështimi i zgjedhjeve të 23 Qershorit mund të provokojë destabilizimin e vendit. Pas largimit të LSI nga qeveria, ngjarjet morën një rrjedhë të paparashikueshme. Situata është mjaft e tensionuar, ndërsa KQZ ka mbetur gjysmake. Sipas mendimit tuaj, a janë njollosur zgjedhjet e 23 Qershorit dhe si e parashikoni situatën pas zgjedhjeve?
Në tryezën e “Forumit Civil 2010” të mbajtur më 15 maj jam shprehur se: “Zgjedhjet janë në rrezik”. Rrezikimi i zgjedhjeve mund të krijojë destabilitetin e vendit. Kjo thënie mendoj se është më se një përgjigje për pyetjen tuaj. Por, më vjen mirë se më në fund edhe përfaqësuesit ndërkombëtarë e kanë të qartë se si mund të zhvillohen ngjarjet, nëse nuk ndërhyet, si nga politikanët tanë ashtu edhe nga ata vetë. Shpresoj që vendi ynë i tejvuajtur këto 100 vjet pavarësi të mos e ketë atë fat. Këto zhvillime tregojnë edhe një herë sesa të kujdesshëm duhet të jemi ne shqiptarët në zgjedhjen e njerëzve që na drejtojnë. Pra, kur japim votën tonë duhet të jemi tejet të kujdesshëm. Vota është i vetmi mjet që kemi në dorë për të ndikuar në ecurinë e zhvillimeve politike në vend. Sigurisht që të vazhdojë të punohet me një KQZ katërantarëshe do të ishte një aventurë e rrezikshme, këtë e dimë ne, por përditë po na e thonë edhe miqtë dhe aleatët tanë.
-Kriza në KQZ lidhet me vendimet që miratohen me 5 vota. A mundet që Kolegji Zgjedhor të zëvendësojë KQZ për të miratuar këto vendime?
Kodi Zgjedhor i ka të përcaktuara shumë mirë detyrat e KQZ si dhe të Kolegjit Zgjedhor. Vendimet e rëndësishme në KQZ mund të merren vetëm me pesë antarë, pasi ato kërkojnë votim të cilësuar, dmth detyrimisht duhet të kenë së paku pesë vota pro. Një gjë e tillë me këtë përbërje të KQZ është e paarritshme. Nëse në të tilla raste problemi për vendimmarrje do t’i përcillej Kolegjit Zgjedhor, atëherë kjo do të binte ndesh me ligjet e drejtësisë tonë, pasi një veprim administrativ nuk mund të përcillet për gjykim, nëse problemi nuk është konsumuar administrativisht. Pra, duhet që problemi të trajtohet në një komision qëndror së paku me pesë anëtarë, dhe vetëm pas kësaj mund t’i kalojë për kompetencë organeve gjyqësore. Ato organe nuk munden kurrsesi të zëvendësojnë dhe të kthehen në organe administrative. Për këtë janë shprehur në tryezën e forumit tonë shumë konstitucionalistë të njohur dhe me përvojë të madhe si: profesor Luan Omari, Njazi Jaho dhe Vjollca Meçaj.
-Kryetarët e partive kryesore politike, në mungesë të plotë transparence, pa kritere të përcaktuara dhe në limitet e fundit kohore, zyrtarizuan listën e kandidatëve për deputetë. Cili është komenti Juaj për cilësinë e listave të deputetëve?
Këto janë pasojë e ndryshimeve të çuditshme dhe të dëmshme kushtetuese të vitit 2008. Jam kundër kësaj praktike që është vendosur tek ne. Ajo në të ardhmen duhet të ndryshojë patjetër. Nuk kam se çfarë të them me shumë se kaq. Jam shprehur disa herë mbi mungesën e transparencës së plotë në mënyrën e zgjedhjes së kandidatëve për deputetë. Zgjedhësit në këtë rast nuk votojnë për përbërjen dhe cilësinë e Kuvendit të ardhshëm, ata votojnë vetëm për partitë, pastaj kryetarët caktojnë kë të duan dhe si të duan. Jo, kjo mënyrë e zgjedhjes së kandidatëve për mua është më antidemokratikja që mund të ekzistojë. Mendoj dhe them që është tepër e nevojshme që Kuvendi i ardhshëm i Shqipërisë duhet të bëjë ndryshimet përkatëse të Kushtetutës. Jam shumë dakord me analistët dhe politikanët që janë shprehur se, ka ardhur koha të kemi një Republikë ndryshe. Sigurisht, kjo kërkon që politikanët e të gjitha palëve të bien dakord për ndryshimet e duhura kushtetuese, por gjykoj se për këto ndryshime duhet të merret edhe mendimi i gjërë i specialistëve, analistëve dhe njerëzve që kanë përvojën e duhur shtetërore. Na duhet për të ardhmen një Kushtetutë që të përfaqësojë të gjithë mendimet progresiste, e cila të ketë parasysh përvojën e mirë dhe të hidhur të deritanishme. Kështu vendi i ynë mund të dalë nga ky qorrsokak 23 vjeçar, që e kanë futur politkanët tanë. Duhet thënë se deri tani ata më shumë kanë menduar për vete, për partitë e tyre dhe aspak për popullin. Paçin faqen e zezë, për këtë dëm që i kanë bërë këtij vendi dhe popullit.
-Sa i përket votimit të tri ligjeve të integrimit. Maxhoranca dhe opozita bëjnë lojën e njëra-tjetrës, duke ia hedhur fajin kundërsharit se po bllokon procesin e integrimit......
Ky problem ka shërbyer më shumë si top ping-pongu, për të bërë “hajgare” në kurriz të votuesve të paorientuar dhe që besojnë në çdo gjë që nxjerrin nga goja kryetarët e nderuar të partive. Edhe tani, që kohët e fundit të gjithë janë shprehur të mendimit dakord për t’i votuar ato të famshme dhe legjendare tre ligje, ende vazhdon ping-pongu. Shpresojmë që këtë problem ta mbyllin më në fund./SOT/
Intervistoi: Enkeleda Agalliu
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn gle_Latn