als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Duke shkruar mė herėt pėr mos liberalizimin e vizave vizave nga BE-ja pėr qytetarėt e Shqipėrisė e Kosovės, kemi konstatuar se arsyet kryesore tė kėsaj mase ndėshkimore, duke pėrfshirė edhe Bosnjėn, janė dy probleme, njė pėrkatėsia fetare islame dhe e dyta, sepse shqiptarėt dhe boshnjakėt simpatizantė e partizanė tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, si asnjė popull tjetėr nė Evropė. Tė dy kėto arsye janė fakte konkrete. Urrejtja e Evropės Perėndimore pėr myslimanėt daton sidomos nga kryqėzatat e saj para 800 vjetėsh dhe nė copėtimin e trojeve shqiptare para njė shekulli; ndėrsa fakti i dytė ėshtė shumė i vonėt dhe shumė i freskėt. Nga qė Boshnjakėt dhe ne Shqiptarėt u jemi mirėnjohės SHBA pėr arsye se ėshtė Amerikė ajo qė sprapsi ekspansionin sllav tė fundshekullit tė XX pėr spastrimin e Ballkanit nga myslimanėt e Ballkanit, edhe pse ne jemi banorėt e parė tė kėtij gadishulli. Jo mė kot Naim Frashėri pat thėnė: Bota qė kur ėshtė zėnė, Shqipėria gjallė ka qenė.
Mirėpo, ditėt e fundit, kur u hoqėn de fakto vizat pėr qytetarėt serbė, malazezė e maqedonė, tė cilėt nė 19 dhjetor tė kėtij viti filluan tė lėvizin lirshėm nėpėr Evropė, doli nė pah edhe njė fakt tjetėr sa tronditės aq edhe i rrezikshėm, i cili shpjegon arsyen e vėrtetė se pse Bashkimi Evropian i hoqi vizat pėr tre shtete sllave tė Ballkanit, edhe pse ato shtete janė shumė hapa prapa lidhur me kushtet qė vetė Bashkimi Europian ka vėnė pėr heqjen e vizave. Kėtė tė fundit e bėjnė tė dukshėm dy fakte. Sė pari, Shqipėria ėshtė anėtare e NATO-s, i cili ėshtė hapi i parė pėr tu hequr vizat dhe pėr tu pranuar anėtar i BE-sė, gjė qė tė tre shtetet e lartpėrmėndura nuk e kanė. Madje, qytetarėt e shteteve anėtarė tė NATO-s kanė tė drejtė tė punėsohen edhe nė NATO, prandaj shqiptarėve nuk u hiqen vizat. Dhe, e dyta, Shqipėria ėshtė shumė mė pėrpara se ato tre shtete pėr pajisjen e qytetarėve tė vetė me pasaporta biometrike, gjė qė Serbia, edhe pse ėshtė disa herė me popullsi mė tė madhe, nuk ka arritur tė pajiset me pasaporta biometrike, as me gjysmėn e sasisė tė prodhuar nga Shqipėria, ndėrsa dy vendet e tjera as qė mund tė krahasohen me Shqipėrinė. Mirėpo gjetkė fle lepuri. Dhe ky ėshtė edhe qėllimi i kėtij artikulli.
Sė pari, heqja e vizave pėr Serbinė, Maqedoninė dhe Malin e Zi ėshtė, veē tė qenurit tė tyre antiamerikanė, (besojmė se nuk janė harruar demonstratat antiamerikane nė vitit 1999 nė Shkup, Beograd dhe nė Podgoricė, por edhe nė Athinė), shkak tjetėr ėshtė se Evropa Perėndimore dėshtoi lidhur me marrėveshjet e nėnshkruara nga Serbia dhe Maqedonia me shqiptarėt, (Marrėveshja e Preshevės dhe ajo e Ohrit me UĒPMB dhe UĒK e Maqedonisė). Si nė Kosovėn Lindore (Luginėn e Preshevės) dhe nė Maqedoni asnjė pikė e atyre marrėveshjeve tė nėnshkruara nėn kujdestarinė e BE-sė nuk ėshtė zbatuar lidhur me tė drejtat e shqiptarėve, qė patėn rrėmbyer armėt pėr tė siguruar ato tė drejta. Duke hequr vizat pėr Serbinė dhe Maqedoninė, automatikisht, as qė kėrkohet mė zbatimi i atyre marrėveshjeve, jo vetėm se edhe shqiptarėt e Serbisė, Maqedonisė dhe Malit tė Zi kanė tė drejtėn e lėvizjes nė Evropė pa viza dhe as qė u shkon mė ndėrmend zbatimi i atyre tė drejtave, por edhe politikanėt e dalė nga ato luftėra, si dhe ata tė mėhershmit, janė kompromentuar nga pushteti serb, malazes dhe ai maqedon dhe jo vetėm qė nuk kanė kėrkuar dhe nuk kėrkojnė seriozisht zbatimin e atyre marrėveshjeve, por kėtej e tutje do tė mburen edhe ata me heqjen e vizave.
Njėkohėsisht, heqja e vizave pėr ato tre shtete bėhet nė kohėn kur BE-ja u bind plotėsisht se edhe nė Prishtinė dhe nė Tiranė politikanėt e pėrzgjedhur prej saj, jo vetėm qė janė lepuj tė bindur ndaj ēdo nėpunėsi tė BE-sė, por janė kompromentuar e korruptuar aq shumė sa nuk mund tė guxojnė e tė ngrenė kokėn pėr tė drejtat e shqiptarėve nė ato tre shtete. Madje, kėta tė Tiranės nuk thonė mė se janė shqiptarė, por thonė, jemi qytetarė tė botės; ndėrsa ata nė Prishtinė thonė, jemi kosovarė. Kjo ėshtė arsyeja e parė pse BE-ja hoqi vizat.
Arsyeja e dytė ėshtė edhe mė e rėndė dhe shumė mė e kamufluar (e maskuar). Po tė kthehemi pak ditė prapa, njė muaj para heqjes de fakto tė vizave pėr ato tre shtete, dimė qė nė Bujanovc tė Kosovės Lindore u inaugurua kazerma mė e madhe ushtarake e Serbisė, madje edhe me ndihmėn e dėmshpėrblimeve tė luftės qė ajo mori nga BE-ja dhe tė tjerėt, ndėrkohė qė Serbia nuk pagoi as edhe njė dėmshpėrblim pėr shkrumbimin e Kosovės.
Ky fakt tė bėn tė dyshosh se pranimi i kėrkesės amerikane nga shtetet evropiane anėtare tė NATO-s pėr ndėrhyrje ushtarake kundėr Serbisė, nė vitin 1999, ka qenė me qėllim qė tė mos ngushtohej Serbia dhe Maqedonia nė kufijtė e tyre natyrorė, dhe jo se u digjej barku pėr Kosovėn, ndaj dhe sakrifikuan shkėputjen e Kosovėn nga Serbia, por jo qė tė largojnė Serbinė nga Kosova.
Kėtė e shpreh qartė edhe plani Ahtisarit.
U sakrifikua pjesa pėr tė shpėtuar tė tėrėn. Ndaj dhe qėllimi i inaugurimit tė asaj kazerme u bė nė Bujanovc, sė pari, qė tė ndikojė psikologjikisht te shqiptarėt duke u thėnė se, tė kota i kini shpresat, po qe se do tė guxoni e ngrini kokėn pėr tė drejta, ja ku jemi, nuk na gjeni mė nė befasi sikundėr na zutė ne vitin 2000. Sė dyti, duke ardhur njė sasi e madhe ushtarėsh, mbi 6 000 ushtarė me rrogė, plus edhe familjet e tyre dhe tė personelit komandues e atij drejtues tė atyre forcave, do tė bėjnė qė raporti i pėrqindjes sė popullsisė, nė Bujanoc, tė anojė nga serbėt, pa folur pėr Medvegjėn ku shpopullimi i shqiptarėve ėshtė kryer mė herėt. Deri tani nė Bujanovc, mbi 60% kanė qenė shqiptarė, por pas njė kohe shumė tė shkurtėr do tė pėrmbyset raporti. E vetmia pengesė nė kėtė drejtim ėshtė tė qenėt shumicė e shqiptarėve nė Preshevė. Pėr eleminimin e kėsaj pengese qė edhe Kosova Lindore tė jetė me shumicė absolute serbe, ėshtė heqja e vizave, tė cilėn do ta shpjegojmė mė poshtė.
Po ashtu, edhe nė Maqedoni, 5 ditė para se tė hiqeshin de fakto vizat pėr maqedonėt sllavė, ndodhi njė ngjarje ushtarako-policore. U rrethuan dhe u maltrajtua popullsia e Haraēinės dhe e fshatit tjetėr fqinj nga policia dhe forcat speciale maqedone. Qėllimi ishte qė tė terrorizohet popullsia shqiptare. Por pse e bėnė kėtė reprezalje pikėrisht nė momentin e heqjes sė vizave?
Sepse tani politikanėt e tė dy palėve kundėrshtare shqiptare nė Maqedoni janė kompromentuar dhe janė bėrė prosllave dhe nuk guxojnė tė ngrenė zėrin pėr mbrojtjen e interesave tė popullit tė tyre; dhe e dyta, qė tu kujtojnė shqiptarėve se nė kėto kushte nuk mund tė jetoni mė nė Maqedoni me tė drejta tė barabarta, prandaj kėtu nuk mund tė rrini. Pra, presion psikologjik si edhe nė Kosovėn Lindore. Njė presion i tillė ėshtė bėrė edhe pėr shqiptarėt nė Mal tė Zi, ku u mbajtėn tė arrestuar mbi dy vjet gati dy duzina shqiptarė, madje disa edhe qytetarė tė Amerikės, gjoja pėr nxitje urrejtjeje etnike dhe i dėnuan kėtė vit.
Qėllimi i dytė i heqjes sė vizave nga BE-ja, pėr ato tre shtetet, ėshtė shpopullimi nga shqiptarėt i Kosovės Lindore, i Maqedonisė dhe i Malit tė Zi. Pra, atė qė nuk mundėn ta bėnin kėto tre shtete pėr njė shekull tė tėrė me forcėn e armėve, madje as edhe nė dhjetė-vjeēarin e fundit tė shekullit tė XX, Evropa po u vjen nė ndihmė, duke hequr vizat. Kėtu kemi tė bėjmė me njė koordinim plani midis Evropės dhe kėtyre tre shteteve sllave.
Cili ėshtė koordinimi?
Evropa tė heq vizat edhe pėr shqiptarėt e kėtyre tre shteteve, ndėrsa kėta tre shtete tua bėjnė jetėn shqiptarėve tė atjeshėm sa mė tė padurueshme, me sa mė shumė mėnyra. Mėnyra e parė ėshtė presioni psikologjik pėrmes terrorit ushtarako-policor. Mėnyra tjetėr ėshtė mos punėsimi i shqiptarėve nė tė gjitha organizmat civile dhe ushtarake shtetėrore serbe, malazeze dhe maqedone.
Por si mund tė bėhet kjo?
Kėtė e ka shpjeguar z. Albin Kurti nė njė artikull tė ditėve tė fundit, i cili argumenton se dy janė format e mos punėsimit tė shqiptarėve. E para, mos njohja e gjuhės sllave nga rinia shqiptare, e cila nuk e njeh faktikisht atė gjuhė. Mirėpo gjuha ėshtė vėnė si kusht kryesor, pasi gjuha shqipe nuk njihet si gjuhė e dytė zyrtare me kushtetutė nė ato tre shtete, edhe pse shqiptarėt pėrbėjnė 7, 30 dhe 70% tė popullsisė sė tyre, sikundėr njihet serbishtja nė Kosovė edhe pse serbėt pėrbėjnė 4-5% tė tė gjithė popullsisė. Duke mos njohur gjuhėn, nuk mund tė pranohesh nė asnjė lloj administrate. Shpopullimi dhe kushti i njohjes sė gjuhės serbe pėr shqiptarėt do tė sjellė edhe faktin qė nėpėr komuna me shumicė shqiptare tė zgjidhen serbo-maqedonėt. Kėshtu ka qenė edhe nė kohėn e Mbretėrisė Serbo-Kroato-Sllovene, edhe nė Kohėn e RF tė Jugosllavisė.
Ky kusht ėshtė vėnė edhe sot. E dyta, ėshtė mos fitimi nga shqiptarėt i gjoja konkurseve tė shpallura nga administratat serbo-maqedono-malazeze. Duke mos fituar konkursin, ku, pėrveē qė komisionet pėrzgjedhėse i pėrbėjnė sllavėt, shkaku kryesor ėshtė mos njohja e gjuhės sllave nga shqiptarėt si dhe mospranimi i gjuhės shqipe si gjuhė kushtetuese nga kėto tre shtete. Atėherė ēfarė u mbetet shqiptarėve tė kėtyre tre shteteve qė ata tė bėjnė? Tė ikin nė Evropė dhe tė mos kthehen mė. Madje Serbia dhe Mali i Zi (pritet qė nė tė ardhmen ta aplikojė edhe Maqedonia) kanė nxjerrė njė ligj, ku, ai qė nuk banon njė vit rresht nė qendrėn e banimit, i hiqet nėnshtetėsia. Nė kėtė mėnyrė do tė shpopullohen ato tre shtete nga shqiptarėt autoktonė.
Pėrfundimisht mund tė themi se mos-heqja e vizave nga Bashkimi Evropian pėr shqiptarėt behėt, jo vetėm pse shumica e jonė pėrbėhet nga qytetarė tė besimit mysliman, por edhe jemi pro amerikanėt mė tė mėdhenj nė rajon, gjė qė realisht kjo ėshtė mirėnjohje pėr Amerikėn pėr atė qė bėri pėr Kosovėn, por qė Evropa nuk mund ta kuptojė pasi ajo nuk e njeh mirėnjohjen.
Ndėrsa heqja e vizave pėr fqinjėt tanė nga ana e Evropės, sė pari, ėshtė pėr tė mbuluar dėshtimet e saj lidhur me Marrėveshjet midis shqiptarėve e sllavėve tė bėra nė fund tė shekullit qė lamė prapa si dhe nė fillim tė kėtij shekulli dhe, sė fundi, ka pėr qėllim shpopullimin e trojeve shqiptare tė atjeshme. Kėtė qėllim tė fundit Evropa e nxori nga pėrvoja e fundshekullit tė kaluar, ku tė gjithė shqiptarėt e larguar pėrmes agjencive turistike rugoviane shqiptaro-serbe gjatė viteve 90-tė nuk u kthyen mė as nė Mal tė Zi, as nė Kosovė dhe as nė Maqedoni sot e gjithė ditėn, por edhe ish luftėtarėt e UĒK-sė qė erdhėn nga Evropa dhe qė kishin patur dokumente qėndrimi tė atjeshme, edhe ata u rilarguan nga Kosova, pasi u detyruan tė bėnin zgjedhjen midis burgut dhe largimit.
Nga ana tjetėr, jo pa qėllim nuk u hiqet viza qytetarėve tė Kosovės dhe Shqipėrisė. Kjo qė shqiptarėt e Kosovės Lindore, tė Maqedonisė dhe tė Malit tė Zi tė mos imigrojnė nė Kosovė e Shqipėri qė, sė pari, nė Ballkan tė ketė sa mė pak shqiptarė, dhe, sė dyti, sepse nga Kosova dhe Shqipėria nuk mund tė shkojnė nė Evropė. Kjo ėshtė faza e parė. Kur tė arrijė shpopullimi i shqiptarėve prej Kosovės Lindore dhe prej Maqedonisė nė atė nivel qė ėshtė paramenduar, atėherė do tė hiqen vizat edhe pėr Kosovėn dhe Shqipėrinė. Nė rast se shqiptarėt nuk bien nė atė kurth, atėherė vizat pėr ne mund tė hiqen edhe mė shpejtė. Mirėpo deri nė atė periudhė pakėnaqėsia e shqiptarėve do tė ketė arritur kulmin dhe, me tu hequr vizat shumica e popullsisė sė aftė pėr punė do tė largohet si nė fillim tė viteve 90-tė. Nė kėtė mėnyrė shqiptarėt nė Ballkan do tė pėrgjysmohen. Kėtė dėshiron dhe parashikon Evropa.
Tiranė, 21.12.2009
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn