als_Latn lit_Latn dan_Latn
INDEP: Marrėdhėniet tregtare Kosovė- Shqipėri as tė mjaftueshme, as cilėsore
Nė prag tė mbledhjes sė dytė tė pėrbashkėt tė qeverive Kosovė-Shqipėri, Instituti pėr Politika Zhvillimore (INDEP) ka realizuar njė punim vlerėsues tė marrėdhėnieve tregtare nė mes tė dy vendeve.
Punimi sjell njė vlerėsim tė progresit tė shėnuar deri mė sot qė nga koha e themelimit tė Kosovės si shtet i pavarur dhe njėkohėsisht njė reflektim mbi ngjarjet e zhvilluara nė rrafshin e marrėdhėnieve tregtare qė nga mbledhja e parė e pėrbashkėt e mbajtur nė janar 2014.
Qė nga shpallja e pavarėsisė sė Kosovės vėrehet njė rritje e fluksit tregtar bilateral, mirėpo ajo ēka ėshtė brengosėse nė kėtė mes ėshtė fakti qė vlera e shkėmbimeve tregtare ėshtė shumė e ultė dhe e njė kualiteti jo tė kėnaqshėm, duke u bazuar kryesisht nė produkte bazike dhe materiale tė papėrpunuara pa ndonjė vlerė tė shtuar tė theksuar. Kjo ndodhė kryesisht pėr disa arsye, ku ndėr mė tė dalluarat janė mungesa e zhvillimit tė brendshėm ekonomik dhe niveli i ulėt i prodhimtarisė dhe si rrjedhojė oferta jo e pasur qė mund ti servojnė kėto vende njėra tjetrės. Pėr mė tepėr, sado qė mund tė duket jo relevante, praktikat tregtare dhe historiku i partneriteteve biznesore nė tė dy anėt e kufirit nuk ka qenė nė favor tė avancimit tė marrėdhėnieve tregtare nė mes tė dy vendeve. Pėrkundrazi, tė dy vendet kanė njė kulturė konsumuese tė bazuar dhe tė ndikuar nga vende tė tjera fqinje, ku Kosova ėshtė historikisht e lidhur me Serbinė dhe Maqedoninė, pėrderisa Shqipėria shquhet pėr marrėdhėniet e ngushta tregtare me Italinė dhe Greqinė. Kjo ka ndikuar edhe nė kėrkesėn e ulėt nė treg pėr produktet e ndėrsjella tė kėtyre dy vendeve, qė ndodh ndėr tė tjera edhe si mungesė e edukimit dhe njohurisė sė produkteve tė prodhuara nė Kosovė apo Shqipėri.
Pėr mė tepėr, pėrkundėr vullnetit dhe dėshirės pėr tė pėrmirėsuar marrėdhėniet tregtare bilaterale, tregtia nė mes tė Kosovės dhe Shqipėrisė ka qenė pre e konflikteve dhe mosmarrėveshjeve tė shumta nė vitet e fundit. Mirėpo, ajo ēka vėrehet ėshtė qė sė fundmi kemi njė pėrkushtim mė intensiv si tė nivelit qeveritar po ashtu edhe tė komunitetit biznesor pėr tė luftuar kėto barriera jo tarifore dhe pėr tė gjetur modalitete pėr zgjidhjen e problemit. Pėrderisa zėra tė ndryshėm thėrrasin pėr krijimin e njė tregu tė pėrbashkėt ekonomik, ajo ēka shihet si mė e arsyeshme nė kėto rrethana ėshtė qė tė dyja palėt tė fokusohen nė respektimin dhe jetėsimin e marrėveshjeve ekzistuese. Gjithashtu, ti pėrkushtohen pėrpilimit tė strategjive dhe planeve tė veprimit tė detajuara qė do tė shpinin natyrshėm te arritja a lirimit tė tregut dhe rrjedhimisht do tė pėrmirėsonin bilancin tregtar nė mes tė dy vendeve.
Ky punim ka lind si rezultat i projektit:
1. Tė analizohet se deri nė ēfarė niveli janė respektuar marrėveshjet ekzistuese bilaterale dhe tė identifikohen mundėsitė dhe alternativat pėr funksionalizim dhe jetėzim tė plotė tė tyre duke i shoqėruar kėto me plane konkrete tė veprimit
2. Tė sygjerohet propozimi i komiteteve ndėrministrore nė mes tė dy qeverive tė cilat do tė fokusoheshin drejt identifikimit dhe vlerėsimit tė potencialeve ekonomike nė tė dyja anėt e kufirit dhe tė bėhet njė mobilizim drejt krijimit tė strategjive pėr tėrheqje tė pėrbashkėt tė investimeve.
3. Tė themelohet njė komision i veēantė ndėrqeveritar pėr identifikimin e diskrepancave ligjore nė mėnyrė qė tė punohet drejt harmonizimit tė tė gjitha ligjeve apo rregulloreve qė paraqesin vėshtirėsi pėr bashkėpunim, ku do tė pėrfshihej unifikimi i lejeve tė importit, standardizimi i tė gjitha rezultateve laboratorike, etj.
4. Tė organizohet njė seri takimesh ndėrmjet ministrive pėrkatėse dhe pėrfaqėsuesve tė biznesit nė tė dy anėt e kufirit nė mėnyrė qė tė identifikohen barrierat dhe problemet me tė cilat ballafaqohen bizneset qoftė nė Kosovė apo nė Shqipėri.
5. Tė finalizohen proceset e nisura qė kontribuojnė drejtpėrdrejt nė pėrmirėsimin e marrėdhėnieve ekonomike nė mes tė dy vendeve, tė shqyrtohet opsioni i krijimit tė certifikatave kombėtare unike, si dhe tė finalizohet sa mė shpejt themelimi i njė terminali tė pėrbashkėt doganor, qė pritet tė ndikojė ndjeshėm nė pėrmirėsimin e nivelit dhe lehtėsimin e shkėmbimeve tregtare nė mes tė dy vendeve.
6. Tė themelohet dhe tė funksionalizohet njė administratė e pėrbashkėt pėr te monitoruar progresin nė aspektin e praktikave tregtare si dhe te funksionalizohet njė sistem pėr notifikim dhe informim pėr barrierat tregtare.
7. Tė bėhet mobilizim dhe vetėdijesim i konsumatorėve pėr produktet e ardhura nga tė dyja anėt e kufirit pėrmes kampanjave aktive gjatė tėrė vitit dhe jo vetėm me raste speciale.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn