als_Latn bos_Latn slv_Latn
Origjina preferenciale
Origjina eshte kombesia “ekonomike” e mallrave qe tregtohen. Origjina preferenciale i jepet mallrave nga vendet e veçanta, te cilat kane plotesuar kriteret e caktuara me qellim perfitimin e trajtimit tarifor preferencial. Perfitimet tarifore jepen per mallrat e tregtuara ne mes te vendeve te cilat kane rene dakord ne marreveshje, ose kur njera pale e ka dhene ate menyre autonome. Perfitimet tarifore jane: tarife doganore zero, tarife e reduktuar ose tarife zero brenda sasive te caktuara (kuota).
Kuadri ligjor
Rregullat mbi origjinen preferenciale te mallrave te cilat sigurojne nje trajtim tarifor preferencial per mallrat ne procedure doganore jane te specifikuara ne nenin 32 te Kodit Doganor si dhe nenet 47-52 te Dispozitave Zbatuese te Kodit Doganor si dhe ne secilen prej marreveshjeve perkatese nderkombetare te tregtise se lire qe Shqiperia ka nenshkruar me vende apo grupe vendesh
Percaktimi i origjines se nje produkti.
Kriteret per origjinen ne pergjithesi kerkojne qe mallrat te jene teresisht te perfituara ose te jene te perpunuara ne mase te mjaftueshme. Kjo do te thote qe mallrat ose duhet te jene prodhuar nga lende te para te paperpunuara ose perberes qe jane rritur ose prodhuar ne vendin perfitues ose, nese nuk eshte ky rasti, te pakten t’i jene nenshtruar nje sasie te caktuar te punimit apo perpunimit ne vendin perfitues. Mallra te tilla konsiderohen te jene "origjinues".
Produkte teresisht te perftuara
Konsiderohen produkte teresisht te perftuara ne nje vend pale ne nje marreveshje, produktet te cilat listohen ne Nenin 5 te çdo MTL ne fuqi si dhe ne Nenin 4 te shtojces i te Konventes Rajonale.
Produkte te punuara ose perpunuara plotesisht
Produktet te cilat nuk jane teresisht te perftuara konsiderohen te punuara ose perpunuara ne mase te mjaftueshme nese plotesohen kushtet e caktuara ne listen e aneksit (lista e rregullave) te punimeve ose perpunimeve qe duhet ti nenshtrohen materialet jo-origjinuese qe produkti te marre statusin origjinues. Ky aneks ndodhet ne çdo MTL. Rregullat percaktojne minimumin e punes ose te perpunimit te materialeve jo origjinuese ne menyre qe mallrat qe rezultojne pas perpunimit te marrin statusin origjinues.
Struktura e listes se rregullave bazohet ne strukturen e NK dhe permban per çdo pozicion kushtet perkatese. Ne nje pozicion mund te jene te gjitha produktet e nje kapitulli, te nje kreu apo nje grup kreresh tarifore, apo vetem nje perzgjedhje e veçante e ketyre produkteve (pozicioni "ex"). Ne rastin e nje pozicioni “ex” rregulli vlen vetem per produktin i cili pershkruhet ne kolonen 2.
Prandaj, per te perdorur listen e punimeve ose perpunimeve eshte e nevojshme qe se pari te percaktohet kreu tarifor i produktit te perfunduar. Se dyti duhet te kontrollohet nese produkti i perfunduar ka plotesuar kushtet e vendosura ne kolonen 3 ose 4. Nese nuk eshte ky rasti, nje produkt mund te jete ende origjinues neqoftese vlera e materialeve jo origjinuese nuk kalon rregullin e tolerances se pergjithshme.
Rregullat e Origjines Preferenciale
Rregullat baze te origjines se mallrave jane:
Statusi origjinues
Produktet kane status origjinues nese ato jane teresisht te perfituara ose te jane te perpunuara ne mase te mjaftueshme.
Kumulimi
Ne rastet kur dy apo me shume vende kane rregulla te njejta origjine dhe kane me njera- tjetren nje Marreveshje te Tregtise se Lire, ato mundet te kumulojne origjine. Kumulimi mundeson qe produktet origjinuese ne nje vend partner mund te perdoren me produkte qe kane origjinuar ne nje vend tjeter partner, pa u paragjykuar statusi i origjines preferenciale te produktit final. Ne rastin e kumulimit, mbi produktet origjinuese ne secilin vend partner, nuk eshte e nevojshme te “punohet apo perpunohet ne menyre te mjaftueshme”, me qellim qe produkti final te perfitoje origjinen e vendit partner, por duhet te kaloje listen e operacioneve minimale.
Ne proceduren e perftimit te origjines se mallrave, kumulimi diagonal lejon perdorimin e materialeve dhe produkteve me origjine nga te gjitha vendet/territoret ne te cilat zbatohet kumulimi i origjines. Kumulimi diagonal i origjines se mallrave eshte i perfshire ne Marreveshjen CEFTA 2006, Marreveshjen e Stabilizim Asocijimit dhe Marreveshjen me Turqine. Kumulimi i origjines dhe/ose mbajtja e origjines mund te aplikohet ne levizjen e produkteve permes zones se kumulimit te formuar ndermjet vendeve te Komunitetit Evropian, vendeve te Ballkanit Jug-Lindor qe jane pjese e Procesit te Stabilizimit dhe Asocijimit ne kuader te marreveshjes CEFTA si dhe Turqise.
Brenda CEFTA-s kumulimi rajonal i origjines lejohet per materialet dhe produktet me origjine preferenciale nga te gjitha vendet nenshkruese. Sa per eksportet preferenciale te paleve te meposhtme CEFTA: Bosnja dhe Hercegovina, Maqedonia, Mali i Zi dhe Shqiperia, kumulimi diagonal eshte i lejuar per materialet dhe produktet me origjine ne BE dhe anasjelltas. Marreveshja ndermjet Shqiperise dhe Turqise lejon kumulimin e origjines per materialet dhe produktet me origjine ne Komunitet Evropian, Maqedoni, Mali i Zi, Serbi, Bosnje dhe Hercegovine dhe Kroaci. Vendet e EFTA: Zvicra, Lihtenshtejni, Islanda dhe Norvegjia zbatojne kumulimin me Shqiperine nen marreveshjet EFTA dhe CEFTA, nderkohe nuk eshte e mundur te zbatohet kumulimi me materiale dhe produkte origjinuese ne Komunitet Evropian dhe Turqi.
Bazuar ne rregullat e Origjines sipas MTL, perjashtohen nga kumulimi i origjines qe japin Nenet 3 dhe 4 te Protokollit 4 te Marreveshjes se Stabilizim Asocijimit ndermjet Komunitetit Evropian dhe Republikes se Shqiperise si dhe Nenet 3 dhe 4 te Protokollit B te Marreveshjes se Tregtise se Lire ndermjet Republikes se Turqise dhe Shqiperise te gjitha produktet qe ndodhen ne Anexin V te tyre.
Bazuar ne Konventen Rajonale PAN-EURO-MED, perjashtohen nga kumulimi i origjines qe jep Neni 3 Shtojca I “Perkufizimi i konceptit te “Produkteve të Origjinës” te gjitha produktet qe ndodhen ne Anexin I dhe Anexin VIII te Shtojces II te Konventes Rajonale.
Operacionet minimale
Operacionet minimale jane operacione qe kur kryhen individualisht ose ne kombinim, konsiderohen te pamjaftueshme per t’i dhene statusin e origjines produktit. Te gjitha MTL permbajne nje nen, i cili percakton punimet apo perpunimet te cilat do te konsiderohen si te pamjaftueshme per te dhene origjine. (Neni 7 i Protokollit nr 4 i MSA)
Keto operacione pengojne marrjen e origjines dhe ne kontekstin e kumulimit keto perpunime nuk i japin mallit origjinen e vendit ku ato jane kryer.
Rregulli i tolerances se pergjithshme
Lejon perdorimin e materialeve jo-origjinuese ne prodhimin e mallrave brenda nje perqindje te caktuar. Ky rregull nuk zbatohet per tekstilet e kapitujve nga 50 deri ne 63 te Sistemit te Harmonizuar.
Rregulli i ndalimit te terheqjes ose perjashtimit nga tarifat doganore
Ky rregull nenkupton ndalimin e rimbursimit, ose perjashtimeve nga tarifat doganore per mallrat jo-origjinuese te importuara dhe te perdorura ne perpunimin / prodhimin e nje produkti origjinues i cili do te eksportohet.
Parimi i territorialitetit
Parimi i territorialitetit do te thote se punimi ose perpunimi duhet te kryhet ne territoret e paleve.
Vendet pale ne marreveshje duhet te plotesojne pa nderprerje kushtet per perfitimin e statusit origjinues te mallrave.
Per shkak te proceseve moderne te prodhimit nuk eshte gjithmone e mundur per te permbushur kete kerkese. Mund te jete e nevojshme te behen disa perpunime ne nje vend qe nuk eshte pale ne marreveshje preferenciale. Kur mallrat origjinuese te eksportuara nga vendet pale ne marreveshje ne nje vend tjeter kthehen, ato konsiderohen jo-origjinuese, perveç rasteve kur autoriteteve doganore u demonstrohet se keto mallra te kthyera jane po ato qe jane eksportuar dhe Ato nuk i jane nenshtruar ndonje procesi perveç atyre te nevojshme per t’i ruajtur ato ne kushte te mira gjate kohes qe kane ndenjur ne ate vend ose gjate eksportimit. Nese nuk mund te vertetohet nje gje e tille, atehere mallrat e rikthyera do te konsiderohen si jo-origjinuese.
Ekzistojne rrethana te veçanta, nen te cilat mbi mallrat mund te kryhen punime apo perpunime, kur ato ndodhen jashte vendit, ee cilat nuk i shkaktojne mallit humbjen e statusit origjinues. Nese nje prej kushteve te caktuara si: Mallrat qe eksportohen per punime apo perpunime duhet te jene origjinuese; te vertetohet se mallrat e ri-importuara jane rezultat i punimeve apo perpunimeve te kryera ne nje vend tjeter mbi mallrat te cilat kane qene eksportuar; dhe vlera totale e shtuar nuk i kalon 10% t çmimit ex-works te produktit per te cilin ishte dhene origjina nuk plotesohet, atehere mallrat e rikthyera do te konsiderohen si jo-origjinuese.
Rregulli i transportit direkt
Marreveshjet preferenciale te tregtise permbaje rregulla ne lidhje me transportin e mallrave preferenciale nga territori i njeres pale ne palen tjeter. Qellimi i transportit te drejtperdrejte eshte te siguroje qe mallrat qe mberrijne ne vendin e importit te jene te njejta me ato qe kane lene vendin e eksportit. Megjithate, ne qofte se per ndonje arsye mallrat kalojne tranzit permes ose magazinohen ne territorin e nje vendi te trete me kusht qe ata te qendrojne nen mbikeqyrjen doganore, kushtet e transportit te drejtperdrejte konsiderohen se jane plotesuar.
Prova qe verteton nese kushtet e transportit te drejtperdrejte jane plotesuar mund te jete nje dokument i vetem transporti qe mbulon kalimin e mallrave permes vendit tranzit ose ndonje certifikate tjeter, per shembull, nje "certifikate jo manipulimi", te leshuar nga autoritetet doganore te atij vendi.
Prova e Origjines
Kur mallrat jane deklaruar se kane nje origjine preferenciale nga nje vend i veçante, kjo duhet te vertetohet nga nje prove e origjines. Marreveshjet e ndryshme preferenciale parashikojne prova te veçanta te origjines preferenciale. Per shembull, ne marreveshjen me BE, me Turqine dhe vendet EFTA parashikohet nje çertifikate qarkullimi mallrash EUR.1, ne marreveshjen me vendet CEFTA parashikohet nje certifikate e veçante EUR.1, ndersa nen SPP parashikohet nje certifikate e origjines Formularit A. Ne Konventen Rajonale PAN-EURO-MED parashikohet Certifikata e qarkullimit të mallrave EUR.1 ose Certifikata e qarkullimit të mallrave EUR-MED
Deklarata e origjines ne dokumente te caktuara tregtare (ne nje fature, ne noten shperndarese ose ne ndonje dokument tjeter tregtar ku pershkruhen ne detaje te mjaftueshme produktet, ashtuquajtura "Deklarate fature" ose "Deklarata e origjines") mund zevendesoje proven specifike te origjines. Autoritetet doganore mund te pajisen me nje autorizim paraprak eksportuesit e miratuara. Perveç kesaj, marreveshjet lejojne perdorimin e "deklaratave fature" apo "deklara e origjines" te bera nga eksportuesi per çdo ngarkese nen nje vlere te caktuar.
Ne rrethana te kufizuara prova te origjines mund te leshohet retrospektivisht dhe ne rastet e humbjes apo shkaterrimi eksportuesi mund te aplikoje per nje kopje te saj.
Certifikata e origjines Formularit A, ajo e levizjes EUR.1 dhe EUR-MED duhet te jene konform kerkesave specifike teknike, te cilat jane te percaktuara ne çdo marreveshje. Nje nga keto kerkesa eshte se modeli i tyre duhet te kete nje sfond jeshil “guilloche”.
Eksportuesi i miratuar
Nje eksportues i miratuar eshte nje eksportuest te cilit ne kushte te caktuara i eshte i lejuar nga Autoritet Doganore te beje vete vertetimin e origjines nepermjet Deklaratave-Fature pavaresisht nga vlera.
Autoritetet doganore mund tia japin eksportuesit kete status,por ata gjithashtu mund te terheqin dhenien e tij, nese eksportuesi keqperdor autorizimin. Procedura per dhenien e statusit "Eksportuesi i miratuar" eshte e percaktuar nga autoritet doganore shqiptare.
Gjithashtu rregullat e origjines preferenciale gjenden ne tekstin e çdo Marreveshje te Tregtise se Lire, ne Protokollin “Mbi Perkufizimin e Konceptit te Produkteve Origjinuese dhe Metodat e Bashkepunimit Administrativ” si dhe ne Shtojcen I te Konventes Rajonale PAN-EURO-MED
fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn bem_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fur_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn