als_Latn dik_Latn sag_Latn
“Figura e Enverit ka nevojë për studim serioz që të paraqitet e vërteta”
Në prag të 70-Vjetorit të Çlirimit të vendit kemi bërë një vizitë në pavijonin e Luftës së Dytë Botërore. Ju sjellim foto të objekteve që kanë mbajtur Heronjtë e Popullit dhe një intervistë me drejtorin e muzeut, Melsi Labi
Ai është vendi ku mund të gjejmë gjurmë të Luftës së Dytë Botërore. Ndodhemi në katin e dytë të Muzeut Historik Kombëtar. Një korridor i gjatë, në hyrje të të cilit na shfaqet një tabelë ku thuhet se jemi në Pavijonin e Luftës Antifashiste NacionalÇlirimtare, na fton për të udhëtuar në gjurmët që kanë lënë ato vite. Janë gjithsej 274 objekte, kryesisht personale të Heronjve të Popullit, që janë mbajtur prej tyre gjatë viteve 1939-1945.
Përveç revolverit dhe belxhikut të Enver Hoxhës, të Mitro Xhanit, të Mustafa Matohitit, na shfaqen edhe armë të artilerisë së rëndë, siç është topi. Në tryezat që janë të mbuluara nga xhami shihen edhe objekte si ditarë, blloqe shënimesh, libra… Aty është edhe violina e Qemal Stafës. Mes të tjerash gjejmë flamuj, armë dhe dylbi të përdorura në luftë, veshje personale të tyre apo dhe skica e punime dore. Në këtë pavijon janë të ekspozuara dhe objekte të Sejfulla Malëshovës, Nako Spirut, Anastas Lulos, të cilët janë goditur nga regjimi komunist.
Jo rastësisht jemi vendosur në këtë muze. Nëpërmjet fotografive që kemi mundur të realizojmë brenda pavijonit të luftës, duam të sjellim më nga afër imazhet. Nostalgjikëve t’iu sjellim ndërmend objekte dhe emra, ndërsa më të rinjve, historinë. Nuk dolëm nga kjo godinë pa bërë një bisedë me kreun e këtij institucioni. Melsi Labi mban postin e drejtorit të Muzeut Historik Kombëtar, prej një viti (që nga nëntori i vitit të kaluar). Labi është diplomuar në degën e Historisë, për t’u specializuar më pas për Arkeologji në Britaninë e Madhe. Mësojmë se ka marrë pjesë në disa ekspedita gërmimesh arkeologjike në Butrint, Durrës, Finiq, Lezhë, Sarandë dhe Tiranë. Në vitin 2008 ai ka qenë drejtor i Qendrës Kulturore “Aleksandër Moisiu” në qytetin e Durrësit. Vitet e fundit Melsi Labi ka mbajtur funksionin e drejtorit të Përgjithshëm të Politikave për Artin në Ministrinë e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Sot, kemi folur me të për pavijonin e luftës, por edhe për hallet që ka institucioni që ai drejton.
Labi, cilat janë aktivitetet që po zhvillohen dhe do të zhvillohen me rastin e 70-Vjetorit të Çlirimit?
Një ndër veprimtaritë kryesore, që do të realizohen në kuadër të 70-Vjetorit të Çlirimit të Atdheut, do të jetë një ekspozitë me titull “Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare dhe Aleatët Anglo-Amerikanë”. Vend të rëndësishëm në këtë ekspozitë do të zënë: Objektet e heronjve të popullit, të martirëve të Borovës, armë, trofe të pushtuesve italianë e gjermanë, midis të cilave një automatik dhe një dorezë hekuri e nipit të Geringut, Fon Essen etj. Flamuj të përdorur që nga demonstratat e para fillimit të LANÇ, të brigadave partizane, apo të gruas dhe rinisë antifashiste, flamuj italianë e gjermanë. Si një risi, këtë herë, do të luhet mjaft mirë me projeksionet e fotove të ndryshme që na sjellin atmosferën e LANÇ-it, si dhe me kuadro reale filmike nga kjo luftë, siç është zbarkimi i anglezëve në Spille.
Cila është hapësira që zë Lufta e Dytë Botërore në Muzeun Historik Kombëtar?
Sot Lufta e Dytë Botërore në Muzeun Historik Kombëtar paraqitet në dy salla, që zënë fill me rezistencën kundër fashizmit e deri në Çlirimin e plotë të Shqipërisë.
Çfarë objektesh ka në pavijonin që i përket viteve ’39-’45?
Në këtë pavijon ka 274 objekte kryesisht të objekte personale të Heronjve të Popullit, që janë përdorur prej tyre gjatë asaj periudhe. Ndër këto objekte ka ditarë, blloqe shënimesh, libra, violina e Qemal Stafës, flamuj, armë dhe dylbi të përdorura në luftë, veshje personale të tyre apo dhe skica e punime dore. Në këtë pavijon janë të ekspozuara dhe objekte të Sejfulla Malëshovës, Nako Spirut, Anastas Lulos, të cilët qenë goditur nga regjimi komunist.
Paraardhësit tuaj janë kujdesur në mënyrë të veçantë që në këtë pavijon të Luftës të vendosin dhe forcat balliste dhe kolaboracioniste. E keni konstatuar ju këtë gjë dhe a janë në raport të drejtë objektet që ndodhen në pavijon?
Po në këtë pavijon në disa vitrina, ka dhe rreth 20 objekte që u përkasin kundërshtarëve politikë, si të Mit’hat Frashërit, Ali Këlcyrës, Vasil Andonit etj. Sigurisht që numri i këtyre objekteve është më i pakët.
Në çfarë gjendjeje është muzeu sot dhe do të kemi ndonjë ndryshim në të?
Sigurisht që Muzeu ka nevojë për ndërhyrje e për rikonstruksion nga ana përmbajtësore, rikonceptim të pavijoneve ekzistuese, ashtu dhe në aspekte të ndryshme të shfrytëzimit të mjediseve. Po ashtu ka nevojë dhe për ndërhyrje në bazën ligjore, për mënyrën e funksionimit si dhe për fleksibilitet financiar, masa këto shumë të rëndësishme, sidomos për jetëgjatësinë e mbrojtjen e objekteve te cilat krahas konservimit e restaurimit të tyre, kanë nevojë për ndërhyrje, si dhe për krijimin të parametrave të nevojshëm të kushteve klimaterike apo të parametrave muzeale, të cilat për fat të keq mungojnë totalisht në MHK. Pavarësisht këtyre vështirësive dhe sfidave që paraqiten…, një ndër drejtimet e punës sonë është dhe përgatitja e Platformës për periudhën 1945–2000, e cila që pas vitit 1992, pavarësisht politizimeve të saj, mungon në Muzeun Historik Kombëtar. Aktualisht kemi vetëm një pavijon, atë të Terrorit Komunist, ndërtuar në vitin 1996 e ristrukturuar në vitin 2012, por që paraqet vetëm një aspekt të asaj periudhe, atë të luftës së klasave… E cila ka nevojë për rishikim. Është duke u punuar për Pavijonin e Etnografisë, që do t’i shtohet së shpejti guidës në muze.
Kohët e fundit është hapur një debat i madh në lidhje me figurën e ish-diktatorit Enver Hoxha. Si paraqitet ai në muze dhe a janë bërë përpjekje për gjetjen e sendeve të tija personale?
Sot në Muzeun Historik Kombëtar, figura e Enver Hoxhës paraqitet në pavijonin e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, pavijon që është rihapur në vitin 2004, në kuadër të 60-Vjetorit të Çlirimit të Atdheut. Kjo nis me krijimin e Partisë Komuniste Shqiptare, etapat e pushtetit (Konferenca e Pezës, Konferencat e Labinotit, Kongresi i Përmetit, Mbledhja e Beratit) dhe formimin e Brigadave Partizane, Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Nacionalçlirimtare dhe Operacioneve Luftarake të Dimrit e të Pranverës deri në Mësymjen e Përgjithshme e Çlirimin e vendit. Në një vitrinë në këtë Pavijon janë të ekspozuara disa objekte personale të Enver Hoxhës (Mushama-pardesy, dy pistoleta, një pushkë), të përdorura gjatë LANÇ, objekte këto që kanë qenë ekspozuar edhe në pavijonin që funksionoi deri në vitin 1992, por ky personazh ka nevojë për ristudim dhe rishikim. Si dhe për një paraqitje të saktë të historikut të jetës së tij. Ndërsa në opinionin tim, kjo figurë ka nevojë për një studim serioz, pasi kemi vetëm të dhëna jo të plota dhe që nuk paraqesin të vërtetën e plotë rreth kësaj figure komplekse.
***
Një material të zgjeruar për Muzeun Historik Kombëtar dhe fotot me sendet personale të Heronjve të Popullit i gjeni në versionin print të gazetës.
-
asnje ndjesi
-
I kenaqur
-
i shqetesuar
-
i trishtuar
-
i indinjuar
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk als_Latn unk knc_Latn