als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Zbulohet ditari sekret i shefit t kabinetit: Dyzet vite n zyrn e Enverit
Haxhi Kroi dhe faksimile e ditarit
Haxhi Kroi, pas Nexhmije Hoxhs, ka qen njeriu m i besuar i Enverit. I zgjedhur prej tij n detyrn e sekretarit personal, qysh kur erdhi n krye t regjimit ka shrbyer 40 vite pa shkputje n zyrn m t rndsishme t shtetit komunist. T njohur q n vitet e lufts, Hoxha e Kroi, prve raporteve zyrtare, kan pasur nj miqsi t palkundur deri n fund, ndryshe nga raportet me bashkpuntort e tjer, pjesa m e madhe e t cilve jan asgjsuar rrugs si “bukshkal” e “tradhtar”. Pavarsisht faktit q Kroi nuk kishte ndonj funksion n hierarkin partiake, ve atij t antarit t thjesht t Partis, ai, fal bekimit t Hoxhs, ka poseduar nj pushtet absolut dhe mjaft her prcaktues pr shtje t rndsishme dhe fate njerzish, pa prjashtuar ktu ministra, shtetar t lart dhe antar t Byros Politike. Ishte ky rol i atribuuar nga njshi, q e kishte br at prbindshin dhe trurin e aparatit t KQ pr katr dekada me radh. E pohojn kt bashkkohsit, ishzyrtart partiak, q i lidhte puna me kabinetin e Hoxhs, ata q kan shrbyer ato vite n forumet e larta t Partis, ish-qeveritart, ministrat, diplomatt, ambasadort etj. Statusi i veant i Kroit, i realizuar larg syrit t opinionit, ka qen nj nga misteret e panjohura t kabinetit t Enverit dhe mnyrs si operonte ai n krye t Partis dhe t jets s vendit. Gazeta “Panorama” zbulon pr her t par ditarin e njeriut diskret, ku ndriohet prditshmria n zyrn m t rndsishme t shtetit komunist, nga merrnin udh histori e drama nga m t uditshmet, ngjarje e tragjedi nga m t tmerrshmet. Haxhi Kroi me skrupulozitet shembullor ka hedhur aty gjithka ka par e dgjuar pr 40 vite n zyrn e diktatorit. N mijra faqe ka memorizuar komunikimin e prastshm me kreun e regjimit dhe t pathnat e konsumuara n majn e kupols s Partis dhe t shtetit shqiptar. I besuari si rrallkush i Hoxhs ka pasqyruar n to me prpikri prjetimet, konsideratat, vrejtjet dhe prognozn e zhvillimeve t pritshme n vend, por jo vetm. sht nj rrjedh kjo, q deri n fundin e viteve ’60 vjen n formn e shnimeve, impresioneve dhe kujtimeve t pasistemuara kronologjikisht. Duke filluar nga viti 1970 e deri n prill t vitit 1985, ditari i Kroit nuk ka asnj dit shkputje. Madje, shum nga ngjarjet prshkruhen aty me or e minuta. Njherazi me kronikn e rndomt t puns n zyr dhe takimet periodike me Hoxhn dhe partiak t tjer, nj ritual i prditshm ky, n ditar jan koleksionuar nj sr ndodhish t panjohura nga publiku, por edhe pjesa drrmuese e lidershipit politik. Ka ndr to, q ve tij dhe Hoxhs, nuk i ka ditur tjetrkush, madje as Mehmet Shehu e Hysni Kapo, t njohur ndryshe si dy njerzit m t afrt t kreut t regjimit. Pjesa m interesante e shnimeve t Kroit pa dyshim jan ato q u referohen bisedave konfidenciale me “Njshin” e Partis pr shtje t moralit dhe sjelljeve degjeneruese, si i quan ai, t partiakve t lart, ish-antarve t KQ, pa prjashtuar ktu byroistt dhe fmijt e tyre. Sekretari personal i Hoxhs sjell kshtu nj profil t dimensionit roz t jets n Bllok, ku vendin kryesor e zn t pathnat pr dashurikat e krushqit e prishura n oazin e “sulltanatit komunist”. Duke filluar nga ky numr, gazeta “Panorama” do t zbardh nj pjes t tyre, duke hedhur drit mbi t pathnat e kupols komuniste, me t cilat kan qen t lidhura ngjarjet e bujshme dhe traumat e shoqris pr gati gjysm shekulli.
DITARI I VITIT 1970-1971
3 nntor 1970
Shoku Enver m tha se i ishte prishur radioja e zyrs dhe m porositi ta zvendsonim me nj “Vaxon”
4 nntor 1970
Sot paradite do t hapet ekspozita e elektrifikimit t vendit me rastin e prfundimit me sukses t elektrifikimit t t gjitha fshatrave. Shokut Enver i erdhi q dje ftesa.
Disa konstatime mbi punn e oficerve t Ministris s Brendshme, q shrbejn n aparatin e KQ
Sa largohet shoku Enver, shoh q ma mbyllin dern e zyrs s tij pa m pyetur mua. Kjo do t thot se, po t dua t hyj n zyrn e shokut Enver, duhet t’i marr leje oficerit t shrbimit. Ky sht gabim nga ana e tyre. Thirra Kadri Hazbiun dhe i thash se askush nuk ka t drejt t mbyll zyrn e shokut Enver. Sipas praktiks s deritanishme, del se oficert e Sigurimit jan mbi Partin.
16 janar 1971
Sot shoku Enver nuk doli n zyr.
19 janar 1971
Shoku Enver nuk doli n zyr. sht pa qejf ai dhe shoqja Nexhmije.
20 janar 1971
Shoku Enver vazhdon t mos vij n zyr, pse ka akoma mjaft koll. Ai sht shum i ndjeshm ndaj ndryshimit t temperaturave, nuk i duron as vapn dhe as t ftohtin. Kolln ia shton m shum edhe duhani.
22 janar 1971
M thirri shoku Enver. I ova materialet n shtpi. I urova shrim t shpejt. 23 janar 1971
As sot shoku Enver nuk doli n zyr. Ai vet m tha dje se nuk do t vinte, q t prmirsohej e t vij n mbledhjen e plenumit.
30 janar 1971
Mbledhje e Kshillit t Mbrojtjes.
8 shkurt 1971
Sot shoku Enver nuk erdhi n pun. Priti shokt, q i shkuan pr 50-vjetorin e shoqes Nexhmije.
26 shkurt 1971
Shoku Enver u takua me shokun Abdyl Kllezi.
27 shkurt 1971
Shoku Enver m njoftoi se dy-tri jav do t shkoj me pushime.
1 mars 1971
Shoku Enver u nis sot me pushime dimrore n Vlor, bashk me Nexhmijen. 15 mars 1971
Shoku Enver u kthye nga pushimet. Si duket, koha e keqe e ka mrzitur. Filloi nga puna menjher, meq shoku Hysni sht smur.
18 mars 1971
Pas disa ditsh, nj far Vasil Nika, q paska vajzn n Ministri t Brendshme, njoftoi sikur e ka gati antenn e televizorit, gj pr t ciln as q i sht thn prej njeriu, mbasi un antenn e bleva aty ku bleva edhe televizorin 57.00 lek. ’jan kta njerz!…
22 mars 1971
M porositi shoku Enver t’i bj nj letr ambasadorit Xhorxhi Robo n Pekin, pr t’i krkuar disa pila pr nj aparat dgjimi q pati sjell shoku Kadri kur ishte vjet n Kin, pse dy pilat e sjella skaduan. Letrn m tha t’ia jap Bato Karafilit, q niset nesr n Kin.
27 mars 1971
Me porosi t shokut Enver iu drgua shokut Piro Dodbiba letra e punonjsit t mekaniks bujqsore t NBSH Vrin me disa mendime pr organizimin e puns. 29 mars 1971
Isufi e Izedini krkojn valut pr nj pjes kmbimi pr automjetin e shokut Enver. Bisedova me Petraq Postolin dhe Llambi Peinin si t organizohet kjo pun. Duhet br patjetr…
2 prill 1971
Me shokun Hysni: Pr nevojat e makins s shokut Enver.
13 prill 1971
Vahidi (Lama-ish sekretar i Enverit, i dnuar n vitet ’80-shnim i red.) i dorzoi shokut Enver materialin q i kishte ngarkuar mbi vrasjet n vendin ton, problem ky q do t shqyrtohet n mbledhjen e Byros Politike m 16 prill. Shoku Enver u knaq shum dhe e falnderoi Vahidin pr punn e mir. Ai ka qen 12 vjet me radh jurist n rrethe e n Gjykatn e Lart dhe ka nj eksperienc mjaft t mir. Edhe tani vazhdon t jap leksione n Fakultetin Juridik mbi t drejtn penale.
14 prill 1971
N zyrn time Nexhmija mori takim me Sevon, Vahidin dhe mua e na komunikoi paknaqsit pr fjalimet e shokut Enver. Pra, shoku Enver nuk plqen produktin e stafit ton…
24 prill 1971
Shoku Enver nuk erdhi n zyr.
4 maj 1971
Shoku Enver prgzoi Vahidin (i shtrngoi dorn) pr materialin q ka prgatitur pr kriminalitetin n vendin ton. Mbi kt material, pavarsisht se punova edhe un nj dit t tr pr ta vn n vij, Vahidi punoi 10-12 dit, duke u liruar nga do pun tjetr, prandaj ka nj merit dhe jo un, si erdhi dhe m falnderoi kur doli shoku Enver. Vahidi hyri n vitin e tret t puns, puna e tij l shum pr t dshiruar.
24 maj 1971
Sot filluan sekretart e KQ t bjn gjysm ore pushim, duke u larguar nga zyra n bufe. Kshtu mblidhen t gjith bashk, por zor t bjn pushim. Ata kudo q jan dy, prap problemet e Partis diskutojn.
1 shtator 1971
Sot u kthye nga pushimet shoku Enver.
10 shtator 1971
Pasi erdhi n zyr shoku Enver, erdhi n takim Haki Toska.
13 shtator 1971
Vdiq Hrushovi.
14 shtator 1971
Erdhi n takim shoku Beqir Balluku.
22 shtator 1971
Mbledhje e Byros Politike.
8 tetor 1971
Ora 9:00, hyri n zyr shoku Hysni. N orn 9:30 krkoi takim shoku Manush (Myftiu).
16 tetor 1971
Shoku Enver priti vetm antart e Byros Politike pr 63- vjetorin e lindjes. T tjer nuk priti, duke pasur parasysh se ka grip n Tiran, tha shoqja Nexhmije. 18 tetor 1971
Shoku Hysni erdhi dhe m pyeti pr masat q duhet t marrim n nj situat t jashtzakonshme. Ai pyeti: “Kush do m njoftoj? Kush ishte personeli i tij n nj situat t till? Si do merren sendet personale t shokut Enver, cigaret, filtrat, letrat, boja etj. Apo me kto do t merret Mehmet Shehu”, tha shoku Hysni.
19 tetor 1971
Shoku Enver nuk doli n zyr.
20 tetor 1971
M dha shoku Enver ditarin e vitit 1971. Me shoqen Nexhmije do t shkruajm me ann e Vaics edhe nj seri konsideratash t tjera t tij nga blloqet dhe nga shnimet e tij dorshkrim, q ka n arkiv.
23 tetor 1971
Pas disa ditsh qndrimi n shtpi, pasi ishte pa qejf, shoku Enver doli sot n pun.
11 nntor 1971
Shoku Enver nuk erdhi n zyr.
12 nntor 1971
Shoku Enver nuk erdhi n zyr.
13 nntor 1971
As sot shoku Enver nuk erdhi n zyr.
15 nntor 1971
Shoku Enver m krkoi nga shtpia disa t dhna pr rrethin e Skraparit.
27 nntor 1971
Shoku Enver u nis pr nj vizit n rrethin e Skraparit.
…vijon
“Ditari i Kroit e nxjerr Enverin gjysm t vdekur”
Fakti q Haxhi Kroi, sekretari personal i Enver Hoxhs mbante ditar, sht zbuluar vetm pas vdekjes s ktij t fundit, n prill t vitit 1985. N nj nga takimet e pasmortit t diktatorit, kur pasardhsi i tij Ramiz Alia preokupohej pr prjetsimin e figurs s Hoxhs, Kroi ka njohur t pranishmit me “thesarin” e vet, me 40 blloqet e shnimeve nga takimet me kreun e regjimit. Ka mjaftuar kaq dhe Alia, gati i ekzaltuar, i sht hedhur n qaf njeriut diskret t Hoxhs dhe aty pr aty ka urdhruar botimin e tij, duke ua besuar shkruesve t przgjedhur t Komitetit Qendror, me t cilt paraardhsi kishte nxjerr n drit nj kolan me qindra vepra. Mirpo, prkundr pritshmrive t larta, libri i Kroit nuk u botua kurr, duke ln mbrapa dilema e opinione nga m t ndryshmet. N zrat q qarkullonin asokohe n korridoret e errta t KQ, flitej se botimin e ditarit t Kroit e kishte pezulluar Nexhmije Hoxha, por askush s’prmendte arsyet e vendimit t beft.
POROSIA E RAMIZ ALIS
Nj nga redaktort e besuar pr t prgatitur librin e Kroit, pohon se urdhri pr botimin e tij sht komunikuar nga Ramiz Alia n nj nga takimet e sekretarve t KQ n maj t vitit 1985. N bashkbisedimin me Alin, kujton ai, ka qen nj grup i zgjedhur krijuesish e politikansh, t cilt ishin thirrur aty pr t’u njohur me vendimin e Byros Politike pr botimin e seris s kujtimeve pr Enver Hoxhn. Prtej detajeve t takimit, redaktori i veprave t Enverit mban mend porosin e Alis, i cili vuri n dukje se, ve librit t tij dhe t Nexhmijes me kujtime pr Enverin, ai i Haxhi Kroit dhe Ismail Kadares merrnin prioritet t dors s par. Ishte ky nj vendim, q aty pr aty kishte gjetur edhe miratimin e gruas s Hoxhs. N planin e hartuar nga pasardhsi i Enverit prfshihej nj gam e gjer botimesh me objekt prjetsimin e jets dhe veprs s “udhheqsit t shquar dhe arkitektit t Shqipris komuniste”. Zyrtari i KQ kujton se ky plan detyronte donjrin nga antart e Byros Politike, t Plenumit t Partis, t Kshillit t Ministrave, njerz e personalitete t artit e kulturs pr t sistemuar pr botim kujtimet e tyre nga kontaktet dhe bashkpunimi me Hoxhn. Komisioni i posam i ngritur pr kt qllim realizoi n nj koh rekord botimin e seris s librave me kujtime pr Enverin. uditrisht, libri i Kroit, q pritej me interes t jashtzakonshm, nuk doli n drit, jo vetm n valn e asaj fushate t shpallur nga kupola e Partis, por as m von.
URDHRI I NEXHMIJES
Libri i Haxhi Kroit u ndalua me urdhr t Nexhmije Hoxhs, pohon redaktori q u angazhua disa koh me prgatitjen e tij. Duke iu kthyer rrethanave si sht njohur me vendimin e papritur, ai shpjegon kronikn e ngjarjes. “Menjher pas porosis s Alis, kujton redaktori, kontaktova Haxhi Kroin dhe mora prej tij ditarin me 40 blloqet e dorshkrimeve.” Po at dit, sipas tij, nj kopje t tyre e ka marr Nexhmije Hoxha, e cila pas dy javsh e ka thirrur n zyr dhe e ka njoftuar se libri i Kroit nuk do t botohej. “I befasuar nga reagimi i saj, shton kalemxhiu i besuar i KQ, e pyeta pr arsyet e pezullimit. Nexhmija, e vrenjtur n fytyr, pasi m pyeti nse e kisha lexuar materialin deri n fund, shprtheu me ton t vrazhd: Nse ka rrjedhur Haxhiu, s’lajthit Partia! Ai n do faqe e nxjerr Enverin t smur, madje gjysm t vdekur. S’ka qen ky Enveri yn. Shqiptarve s’u duhet nj Enver i till.” Me sa dukej, shton redaktori i veprave t Hoxhs, Nexhmijes i kishte trhequr vmendjen fakti q Kroi kishte dokumentuar me saktsi gjith kronologjin e smundjeve t t shoqit, duke filluar nga gjendjet gripale e deri tek infarktet e zemrs, far sipas saj denatyronte imazhin e tij. Sakaq, e veja e Hoxhs ndihej keq kur sekretari i tij kishte memorizuar deri n detaje kohn e qndrimit t t shoqit n pun. “N fakt, shprehet zyrtari i aparatit t KQ, kronometrimi q Kroi i kishte br kohs s qndrimit t Hoxhs n zyr, konfirmonte nj shifr aspak t kndshme: Enveri frekuentonte zyrn n aparatin e KQ jo m shum se 100 dit n vit dhe qndronte aty jo m shum se tri or n dit!” I pyetur pr raportet e Nexhmijes me Kroin pas ksaj, redaktori i veprave t diktatorit shpjegon se, me vdekjen e Enverit, ish-sekretari i tij shikohej gjithnj e m rrall n KQ, far parakuptonte nj far ftohjeje edhe me t ven e Hoxhs.
AFRIM IMAJ
Panorama
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn fao_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn swe_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn ind_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn sag_Latn als_Latn als_Latn als_Latn hat_Latn vec_Latn