als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Angazhimi disa vjeēar i amerikanėve nė Irak, Iran, Siri, Afganistan, Korenė Veriore, kanė shtuar dukshėm pėrqėndrimin e politikės sė jashtme amerikane nė zonat mė tė skuqura tė globit. Kosova vetėm konsiderohet njė problem i vjetėr qė do qasje tė re, por deri mė tash administrata e Bushit kėtė e ka shikuar si ēėshtje tė zgjidhur nga paraardhėsi i tij, presidenti Clinton. Shprehur mė mirė pozicioni politik dhe diplomatik i Kosovės, menjėherė pas hyrjes sė trupave tė NATO-s ka qenė shumė mė i qartė, dhe mos zgjidhja e statusit tė Kosovės deri mė tash ėshtė vėrtet zhgėnjyese, dhe kjo ka futur Ballkanin nė rrugė qorre, si qėndrimi i rumunėve etj. Kjo po e rikthen problemin e Kosovės nė fillim, janė harruar krimet serbe nė Kosovė dhe nė ish Jugosllavi, ndėrsa problemi kosovar shikohet me tjetėr dioptri. Nuk mund tė gjenden fjalė arsyetimi pėr politikėn sterile tė udhėhequr nga lidershipi i deritanishėm kosovar.
Vetė procesi i shtyrjes sė statusit shprehte mosguximin e tyre politik pėr tė pėrshpejtuar pėrfundimisht zgjidhjen e statusit final tė Kosovės. Humbja e madhe e kohės pas zgjedhjeve nacionale pėr tė vendosur qeverinė stabile, dy herė radhazi, pastaj votimi i pėrsėritur disa herė tregoi mos gatishmėrinė e liderėve politikė pėr tė krijuar strategjinė e realizimit opercional dhe kohor tė pavarėsisė.
Deklaratat boshe se pavarėsia e Kosovės ėshtė akt i kryer dhe pritet vetėm njohja formale e saj, ishin vetėm sllogane stereotipe tė njė politike tė dėshtuar. Me e keqja ishte se kėtė rezon politik e pėrqafuan tė gjitha subjektet politike, pa pėrjashtim, duke qenė nė ethe se nuk do tė jenė degustatorė tė tortės "Pavarėsi". Kjo zvarritje gjithnjė e mė tepėr po zhgėnjen qytetarėt e Kosovės, deri sa administratorėt lokalė por edhe ata nė nivel tė ministrive iu pėrveshėn punės mė profitabile, vjedhjes dhe keqpėrdorimeve tė mjeteve tė buxhetit publik, por edhe tė abuzimeve tė mėdha financiare nė kompanitė publike si nė KEK dhe PTK, por edhe nė agjensitė tjera qeveritare. Mungesa e disiplinės finansiare nė tė gjitha ministritė, dhe moskuptimi se statusi i Kosovės le qė nuk po zgjidhet, por pėrkundrazi Kosova po sharron gjithnjė e mė shumė nė valėt e krimit dhe korrupsionit, pėr ēdo ditė po tregon se lidershipi kosovarė ka humbur ndjenjėn e realitetit, dhe ėshtė nė distancė tė madhe nga kėrkesat e qytetarėve por edhe nevojave tė tyre.
Vakumi i krijuar nga plogėshtia e UNMIK-ut, Grupit tė Kontaktit, Unionit Evropian dhe Kėshillit tė Sigurimit, i lejoi Serbisė kohė tė mjaftushme pėr kėndellje politike, nė mėnyrė qė ajo tė rikthehet pėrmes Rusisė nė tė gjitha institucionet ndėrkombėtare ku vendoset pėr fatin e Kosovės, bile mund tė thuhet qė Kosova ėshtė nė sofrėn e dytė. Bisedimet e stėrzgjatura pėr decentralizim dhe klithjet fėmijėrore tė gėzimit se pas shumė kohėsh po shkojnė nė sheti pikniku nė Vjenė, pėr shumicėn e pjesėmarrėsve ishte kontakti i parė me menynė evropiane, prandaj ishin tė magjepsur nga bollėku vjenez, por edhe nga era e verės. Serbia shfrytėzoi maksimalisht dorėn e ofruar nga lidershipi kosovar, ajo ishte gjithnjė mė prezente nė bisedime me delegacionet e huaja. Kjo prodhoi edhe prezencėn dhe ofensivėn e Serbisė nė lobizėm duke angazhuar Korporatėn "Barbour Griffith & Rogers", qė tė lobojė pėr ta dhe kundėr Pavarėsisė sė Kosovės. Kontaktet serbe me kėtė firmė u zhvilluan ratėsisht, dhe ka tė bėjė me kontratėn e nėnshkruar nga firma serbe "Pinki" me BGRI (Barbour Griffith & Rogers Incorporation) pėr t'i pėrfaqėsuar intereset e firmės beogradase nė Misisipi, guvernator i sė cilės rastėsisht ishte Hali Barbur, themelues dhe pronar i korporatės. Pėrndryshe "Barbour Griffith & Rogers" kanė punuar nė fushatėn e Bush-it gjatė vitit 2000, nė mesin e klientėve tė tjerė janė "Delta Air Lines", Lockheed Martin dhe qeveria e Meksikos...
Meqė administrata e Bushit nuk e shihte ēėshtjen e Kosovės ndonjė problem me prioritet, Serbia intensifikoi aktivitetin diplomatik, pėr tė dėshmuar para botės se fajtor pėr tragjedinė ishte Millosheviqi, dhe se tash ėshtė koha pėr shfajėsim, kinse ajo ėshtė palė e dėmtuar nė luftė dhe thirret vazhdimisht nė rezolutėn 1244 pėr tė fituar tė drejtėn qė Serbia tė mos anashkalohet nė procesin e vendosjes sė statusit final tė Kosovės. Nė kohėn kur Ahtisari pėrgatitej tė hapte pakon, ai u bombardua nga qeveria serbe pėr tė shtyrė vendimin, nė kėtė kishte ndikim edhe ofensiva e Serbisė nė Washington dhe SHBA, siē ishin "letra e 20 senatorėve dhe kongresistėve drejtuar presidentit Bush, Fushata e Artemijes dhe koalicioni potencial me evangjelistėt amerikanė, Robertson dhe Farell, letra e senatorit Vojnoviq pėr Bushin, ku ai qorton presidentin pėr shpejtimin e ēėshtjes sė statusit tė Kosovės dhe kėrkon ndėrhyrjen e tij tek faktorėt relevantė, pėr shtyrjen e statusit derisa tė kryhen zgjedhjet nė Serbi". Pala shqiptare e dozuar deri vonė me pavarėsi kishte lėnė anash angazhimin e pėrhershėm deri nė zgjidhjen definitive tė statusit.
Shumica e organizatave shqiptare nė Amerikė kujtonin qė kishin kryerė misionin shekullor, prandaj edhe lobimi i tyre ishte i pavrejtur, nuk ishte as pėr sė afėrmi si nė kohėn e luftės, ndoshta pėr kėtė mund tė fajėsohen liderėt shqiptarė qė i mėsynė "bereqetit" qė sillte pushteti, duke lėnė anash kontaktet me diasporėn shqiptare, pėr tė shtyrė deri nė fund procesin e pavarėsisė.
Mė e keqja qė Kosova fare pak e gati hiē nuk duket ne kanalet e CNN-it, BBC, apo shumė pak nė gazetat qendrore si New York Times Washington Post... Angazhimi i mėhershėm permanent i tė gjitha subjekteve tė organizuara ėshtė zbehur edhe nga kriza ekonomike nė Amerikė. Problemi shqiptar vazhdimisht anashkalohet nga diplomatėt ndėrkombėtarė, pak a shumė edhe nga shkaku i parcializimit tė ēėshtjes shqiptare nė Ballkan, por edhe nga moskooperimi i mjaftueshėm institucional ndėrshqiptarė. Prandaj nė fazėn e kthesave mė tė rėndėsishme historike nė prag tė pavarėsimit tė Kosovės, pėrgjithėsisht nuk ka ndonjė motivim tė theksuar, edhe pse Liga Shqiptaro Amerikane ishte promotore e shtyrjes sė gjėrave pėrpara, deri sa Kėshilli Nacional Shqiptaro-Amerikan deri vonė kishte kryer punė tė shkėlqyera, atyre u duhet edhe pėrkrahja zyrtare e qeverisė dhe zyrtarizimi i pėrfaqėsimit pėrmes zyreve nė New York, nė Washington dhe nė Bruksel. Ēfarėdo shtyrje e metejme e pavarėsisė sė Kosovės do tė ishte debakėl pėr Kosovėn dhe shqiptarėt kudo qė janė, pasi qė definitivisht me aplikimin e Kartės pėr decentralizim, Kosova do tė coptohet padrejtėsisht.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn