als_Latn dik_Latn sag_Latn
Lajmet e publikuara rreth agresionit, dhunës dhe përdhunimit që ushtrohet ndaj femrave po shtohen për çdo ditë e më tepër në shtetet perëndimore, mirëpo statistikat e krimeve të tilla janë shumë më të ulëta në shtetet islame. Kjo çështje ka rrënjë në mësimet islame dhe sa më shumë që ato të zbatohen dhe të respektohen nga myslimanët, mund ta ruaj shoqërinë nga shumë dëme.. Një prej faktorëve që i ndalon myslimanët nga shkelja e normave morale është “Dëlirësia”. Me këtë rast do ta shqyrtojmë këtë mësim të bukur të fesë Islame.
Një prej vlerave të larta njerëzore dhe islame që konsiderohet edhe burim i shumë vlerave të tjera si dhe shumë veprave spirituale, është “dëlirësia”. Në fjalorin e gjuhëtarit të njohur të “Dekhoda”, fjala “dëlirësi” që në gjuhën persiane është “if-fet”, do të thotë: devotshmëri, largim nga ligësitë, pastërti dhe vetëpërmbajtje ndaj lakmive. Dëlirësia me fjalë të tjera ka karakteristik mbrojtëse dhe penguese e cila nuk e lejon njeriun të bëjë mëkate dhe të shkel normat morale. Ruajtja e dëlirësisë dhe pastërtisë ka një pozitë dhe rëndësi të lartë në mësimet e fesë islame, prandaj konsiderohet prej virtyteve morale. Për arsye se njeriu pa këtë virtyt moral, largohet nga rruga e ekuilibrit moral. Dëlirësisë për këtë arsye është e rëndësishme sepse ajo ka funksionin e një faktori për të kontrolluar ambiciet karrieriste dhe egon e njeriut. Mendimtari i njohur iranian Morteza Motahari në librin e tij “Arsimimi dhe Edukimi në Islam”, dëlirësinë e ka përshkruar si një gjendje shpirtërore në të cilën forca e egos së njeriut vendoset nën kontrollin e mendjes dhe besimit. Prandaj dëlirësia është një lloje vetëpërmbajtje dhe nuk është e veçuar për ndonjë gjinie të veçantë. Kjo karakteristik në sferën shoqërore i përket të gjithë njerëzve të dy gjinive dhe konsiderohet një karakteristikë e lartë morale. Për ta përkufizuar vlerën e njeriut të dëlirë, mjaftojnë këto fjalë të Imam Aliut (a.s.) i cili ka thënë: “Shpërblimi i luftëtarit në rrugën e Zotit i cili ka ra dëshmor nuk është më i mirë sesa shpërblimi i njeriut të dëlirë i cili ka pasur mundësi të bëjë mëkate, por nuk ka bërë. Për arsye se një person i tillë është shumë afër që të bëhet një prej engjëjve të Zotit të madhëruar”. Në ajetet kur’anore dhe në hadithe profetike besimtarët janë porositur për dëlirësi dhe pastërti. Kur’ani i shenjtë duke përkufizuar karakteristikën e turpit dhe dëlirësisë, ka sjell shembuj edhe nga meshkujt me turp dhe dëlirësi edhe nga femrat që kanë turp dhe dëlirësi. Profeti Jusuf a.s. në një rast përballet me dëshirat egoiste të një gruas, por me mirësinë e Zotit të madhëruar dhe në saje të dëlirësisë, arriti të triumfojë në atë sprovë dhe si rezultat ai u ngrit në pozita të larta të përkryerjes. Hazreti Marjem (s.a.) gjithashtu ishte një prej femrave që konsiderohen simbole të ruajtjes së dëlirësisë. Studimi i jetës së Hazretit Marjam (a.s.) tregon qartë se femra me dëlirësi është një femër e cila ku do që të jetë, i respekton të gjitha normat morale të privatësisë së njeriut. Dëlirësia është përkufizuar në mënyrë më të gjerë në Kur’anin e shenjtë dhe ajetet kur’anore flasin për dëlirësinë në të menduar, dëlirësin në të shikuar, në të folur, në sjellje si dhe në dukjen e jashtme të njeriut. Në Kur’anin e shenjtë fjala dëlirësi është përmendur në katër raste dhe përgjithësisht është përdorur me këto kuptime: reagim me një tolerancë të madhe, respektimi i pastërtisë së personalitetit, vetëpërmbajtje dhe kontroll i egos seksuale, dinjiteti i shpirtit, ndalimi nga shtrirja e dorës për lëmoshë, si dhe ndalim nga grabitja e pasurisë së bonjakëve. Një prej aspekteve të dëlirësisë është ruajtja e të shikuarit. Në fenë e pastër Islame është theksuar shumë për kontrollin e të shikuarit. Imam Aliu (a.s.), sytë i konsideron të “deleguar” të zemrës. Në lidhje me këtë, Zoti i madhëruar në ajetin 30 dhe 31 të sures Nur në Kur’anin e shenjtë, i porosit meshkujt dhe femrat që të kenë kujdes dhe mos të shikojnë atë që nuk është lejuar për ata.
Nja aspekt tjetër me këtë rast është edhe “dëlirësia në bukuri dhe zbukurim”. Veshja e rrobave të bukura dhe zbukurimi gjatë shoqërimit të dikujt në një ambient familjar, konsiderohet një prej normave edukative të Islamit. Mirëpo fakti se për çfarë bukurie dhe zbukurimi flitet me këtë rast, është një çështje e rëndësishme. Në fenë Islame nuk është lejuar ekspozimi bukurive fizike dhe bukurisë së femrave në ambiente publike dhe jashtë familjes, prandaj femrat janë porositur që të zbukurohen vetëm për bashkëshortët e tyre. Për arsye se ekspozimi i bukurisë për të tjerët në mënyrë të pakontrolluar, përveç se largon të tjerët nga ekuilibri, bëhet shkak për përhapjen e degjenerimit dhe shkeljen e normave morale në shoqëri. Në disa shoqëri është përhapur mjaft shumë kultura për ekspozimin e bukurisë dhe femrat shpenzojnë shuma të mëdha dhe të pakontrolluar për zbukurimin e vet. Helen Beker, shkrimtare amerikane, në lidhje me këtë shkruan: “Në shoqërinë e Amerikës mjetet zbukurues jo vetëm që janë mjete për zbukurim, por ato konsiderohet shumë të rëndësishme për femrat e moshuara ose femrat jo të bukura. Femra të tilla gjithnjë duhet të bëjnë konkurrencë me femrat më të reja ose me femrat më tërheqëse, prandaj nëse nuk kanë mundësi të sigurojnë shpenzimet e zbukurimit, atëherë futën në radhët e femrave të një llojta të cilat nuk kanë dëshirë për ta vazhduar jetën”.
Një prej aspekteve të tjera në këtë drejtim është edhe respektimi i dëlirësisë në të folur dhe gjatë bisedimit. Në Kur’anin e shenjtë është trajtuar edhe mënyra e të folurit ku njerëzit janë ftuar që të flasin me gjuhë të mirë dhe të ëmbël me njëri-tjetrin. Do të thotë të bisedojnë duke iu larguar përdorimit të fjalëve të këqija, gënjeshtrave, shpifjeve, përgojimit, fyerjes dhe nervozizmit. Por fjala e mirë është ajo fjalë e cila përveç përmbajtjes është e përshtatshme dhe e drejtë edhe nga aspekti i të shprehurit. Toni i zërit gjatë të folurit e sidomos tek femrat duhet të jetë në atë mënyrë që të respektohet edukata, dinjiteti dhe pastërtia. Padyshim që femrat kur të flasin nuk duhet të bëhen shkak që të krijojnë provokime tek meshkujt. Zoti i madhëruar në ajetin 32 të sures Ahzab të Kur’anit të shenjtë ka thënë: “...Mos flisni në atë mënyrë që të ngjallen epshet dhe atë që janë të sëmurë në zemër të lakmojnë pas bukurisë tuaj, po flisni fjalë të merituara”. Gjithashtu është e bukur që gjatë të folurit të respektohet edukata dhe pastërtia. Profeti i nderuar i Islamit s.a.v.s. në lidhje me këtë ka thënë: “Zoti i madhëruar e ka bërë të ndaluar parajsën për ata njerëz të cilët fyejnë me gjuhën e tyre dhe për ata që nuk i japin rëndësi se çfarë po flasin”. Kapitali më i çmuar që Zoti i madhëruar i ka dhuruar njeriut është xhevahiri i shkëlqyer “mendja”. Prandaj edhe mendja dhe të menduarit gjithashtu duhet ta respektojnë dëlirësinë në mënyrë që mos të dëmtohet ky kapital i çmuar. Zakonisht në lidhej me çfarëdo çështje, njeriu sëpari mendon dhe pastaj vepron. Prandaj, dëlirësia e brendshme dhe mendimi i pastër do të rezultojë me veprimin e pastër dhe kështu do të ndodhë në të kundërtën. Imam Aliu (a.s.) në lidhje me këtë ka thënë: “Çdo kush që ka mendje, ndjek dëlirësinë”. Ruajtja e mendimit dhe kontrolli i të menduarit pengon dilemat djallëzore dhe rezulton me pastërtinë e shpirtit të njeriut. Njeriu nuk duhet të lejojë në mendjen e tij të depërtojë çfarëdo lloj mendimi i papastër. Në fenë Islame mendimi i keq dhe i papastër është i ndaluar.
Një prej shenjave të dëlirësisë është edhe mënyra e veshjes. Dëlirësia nuk mund të mendohet pa respektimin e normave të veshjes së rregullt. Dëlirësia në lidhje me veshmbathjen e femrave të cilat janë simbol i bukurisë do të thotë vetëpërmbajtje nga ekspozimi i bukurisë me veshmbathje të papërshtatshme. Nga pikëpamja e dijetarëve islame, “hixhabi” do të thotë veshje e përshtatshme për femra të cilat e përdorin për ta mbuluar burinë e vet nga meshkujt e huaj. Zoti i madhëruar në suren Nur, ajeti 31 të Kur’anit të shenjtë ka thënë: “Thuaju edhe besimtareve të ndalin shikimet e tyre, të ruajnë pjesët e turpshme të trupit të tyre. të mos zbulojnë stolitë e tyre përveç atyre që janë të dukshme, le të vejnë shamitë mbi kraharorin e tyre dhe të mos ua tregojnë bukuritë e tyre askujt përveç burrave të vet...”. Mendimtarët në bazë të dispozitave të sheriatit islam, hixhabin e kanë shpjeguar si pastërti të shoqërisë, forcim të familjes si dhe ruajtjen e vlerave dhe pozitës së gruas. Mendimtari Morteza Motahari në librin e tij të titulluar “Hixhabi” ka shkruar: “Filozofia e veshjes islame buron nga një çështje e përgjithshme dhe themelore dhe ajo është fakti se Islami kërkon që të gjitha kënaqësitë seksuale të përkufizohen në ambientin familjar dhe në kuadër të normave të martesës ligjore”. Kështu që gruaja e cila ka dëlirësi e zgjedh veshjen dhe hixhabin e përshtatshëm me pozitën njerëzore dhe islame të femrës. Në këtë mënyrë hixhabi është fryt i dëlirësisë dhe dëlirësia është rrënja e hixhanit. Në përgjithësi duhet thënë se dëlirësia është një karakteristikë e cila ngrit shëndetin moral të individit dhe shoqërisë.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn