als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Postuar m par nga PLAKU
Tito, Qosja dhe Vinca
Nga Sylejman Aliu
Njsoj si rexhep qosja "plak", kur n librin renegat t zis pr vdekjen e t madhit t tij, kolonialistit Tito, kishte shkruar: "Tito e ka udhhequr dhe e ka sjell n triumf prfundimtar, luftn nacionallirimtare t popujve t Jugosllavis - ja nj merit e mjaft historike pr t gjitha kohrat. Tito e ka udhhequr, dhe e ka sjell deri n triumf prfundimtar luftn q ka prmbysur monarkin - ja nj merit tjetr e mjaft pr historin. Tito i ka thn "JO" Stalinit, n nj koh kur forca e Stalinit sikur nuk njihte kufij - ja nj merit e mjaft historike pr historin. Tito na ka udhhequr shtigjeve t vetqeverisjes socialiste, t barazis, vllazrimit e bashkimit, bashkjetess s kombeve e kombsive - ja nj merit tjetr e jashtzakonshme historike. Tito i ka prir ides s madhe q u reziston fuqive t mdhaja - ja dhe nj merit tjetr, aq e madhe, aq
vendimtare n historin e prbotshme" (R. Qosja, "Nj "JO" e madhe dhe shum merita", "Rilindja", 11 maj 1980), edhe profesori dhe poeti "i ri" Agim Vinca, me dlirsin e pazorshme dhe t paimponueshme rinore t emocionit i kushtoi vargje t mdha ndiesish Titos s tij n poezin "Titos" ("Gzimi", 11 qershor 1961)
N kt qasje mbase m pak do t flas pr vlerat intelektuale dhe morale t t parit, t Rexhep Qosjes, q manifestohen si bindje e thell e tij pr Titon q "i ka prir ides s madhe q u reziston fuqive t mdhaja" n nj koh kur shqiptart n Kosov prjetonin pushtimin m t egr titist, sepse s'ka se si t thuhet m mir dhe m bindshm se 'i ka thn ai vet, jo vetm n librin e tij t zis pr Titon, por edhe m hert n "Morfologjia e nj fushate", q nuk ishte tjetr pos nj dosje famkeqe n shrbim t UDB-s pr gjith garniturn e vetdijshme kombtare t intelektualve edhe ashtu t pakt shqiptar n Kosov. Nuk do t flas as pr vlerat e pafrenueshme emotivo-poetike t poezis "Titos" s Agim Vincs, n strofn e fundit t s cils shprthen emocioni i tij zotues: "Tito sot kang t kndojm,/Pr trimnin tande pa kufi/Tito do her t kujtojm/Sepse n jemi n liri".
M tepr se pr kto, mbase do duhej t thuheshin pak m shum disa dimensione t tjera morale, jo vetm pr njrin, por pr t dy kta q u zun n goj.
Derisa i pari, q nga ather, kur secili intelektual i mirfillt dhe mbi t gjitha i dlirt, jo vetm n Kosov, por edhe n Shqipri, ishte vn (dhe vazhdojn t vihen) n shnjestrn m rrnuese t Qosjes, i dyti, A. Vinca, nuk ka kursyer t rrnoj, jo vetm opuset letrare t krijuesve meritash t veanta letrare, por edhe t vlerave t tyre kombtare e intelektuale, t cilt, m'u pse ishin t till, ishin gjithnj t krcnuar nga UDB-ja ish-jugosllave. Disa nga ta ishin t shtrnguar, ose t shptonin jetn, duke shkruar vargje t pakta pr Titon, duke vn gjith situatn brenda metaforave reale t jets s kombit, q po i shkatrrohej furishm brthama, pavarsisht nga t gjitha rezistencat n at koh t tmerrshme pushtimi titist. A. Vinca, as si poet, as si profesor
universiteti kurr s'kishte dashur t'i mendonte kto rrethana, n t cilat jetonin krijuesit dhe intelektualt "gabimtar", por kishte hedhur mbi ta gjithnj zjarrin denoncues. Si ishte e mundur kjo, kur ai vet, pa e detyruar askush, pa qen asnjher i krcnuar, kishte shkruar poezi pr Titon e tij, kurse shante t tjert pse, me lakun e UDB-s, ishin detyruar t bnin ca vargje demagogjike pr Titon, q t shptonin lkurn?
Si i pari, si i dyti, nga kta dy personazhe, duke ngrehur lart zhurmn pr vetveten e tyre, t prmasave folklorike, t patriotizmit zhurmues, sikur duan t tregojn se sa t lar jan vet dhe 'vullkan t paprmbajtshm intelektual, moral e patriotik kan n vete, jo karshi armikut, Titos dhe pushtuesve, por ndaj gjith klass tjetr intelektuale, krijuese dhe kombtare, q kishte dhe ka Kosova (t kujtojm nj shembull veprimi t Rexhep Qosjes: N Mars t vitit 1999, ai iu drejtua shqiptarve q t mos e braktisnin Kosovn gjat gjenocidit t egr serb "sepse s'kemi atdhe tjetr". Ai, pak dit m pas, i debdilosur fare, mjekrruar, e braktisi Kosovn dhe iku n Shqipri. Pas prfundimit t bombardimeve t NATO-s, gazetart n Shqipri e pyetn se far mendonte pr ata q gjat kohs s bombardimeve kishin qndruar n Kosov? Ai qe prgjigjur se ata q s'e kishin braktisur Kosovn, ishin lojal t Serbis)! Hiq dosjen "Morfologjia e nj fushate" t Rexhep Qosjes, me t ciln u shrbye UDB-ja kundr intelektualve m t dalluar shqiptar e m me shum sakrifica, pr t par nivelin e pamoralshm moral t ktij akademiku, po prmend nj shembull tjetr, ndrmjet shum e shum shembujve t tjer, q vrtetojn kt q thuhet dhe dihet pr kt akademik. Ai shkroi librin "I kthyeri i penduar", q pr tem kishte ardhjen e monumentit t Sknderbeut n Prishtin. T gjith ata q e solln dhe gjith ata q doln ta prisnin me fest kt monument, ishin quajtur nga autori Qosja si qen e kudra, kurse Kosovn e kishte emrtuar si ferm qensh!
Nuk sht vshtir, prandaj, t shihet dhe t dihet se me 'prmbajtje vlerash morale njerzore e intelektuale, patriotike e kombtare i servohet ky njeri opinionit ton, q nuk sht tjetr prve nj "ferm qensh"! N ann tjetr, profesori dhe poeti Vinca, pr ta fshehur veten dhe t bmat e tij "poetike", q i ka shkruar vet poezi Titos pa e detyruar askush, shan t tjert n emr t patriotizmit t tij t shpifur, shkruan "Kolumne" urrejtse pr flamurin dardan, derisa nuk nxitet djegia e tij n sheshin e Prishtins, duke dashur q kshtu t digjet patriotikisht historia shqiptare e Dardanis antike. far ishte e rndsishme kjo Histori, kur at e kishte sjell simbolikisht i urryeri i tij i prmotshm, i pari i Kosovs, Rugova? Smundja e pashrueshme e vetveteve t ktyre dy vetave, Qosjes dhe Vincs, deri von shrbente edhe si dergj e nj numri t madh prkrahsish t tyre, t cilt mendonin se me mllefe e urrejtje mund t shquheshin m shum, apo q t mos dukeshin t harruar fare. Megjithat, tash ktyre dyve u ka dal boja. Dihen e shihen fare nprdukshm me t gjitha dimensionet e tyre imorale.
wol_Latn als_Latn war_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn