als_Latn bos_Latn ron_Latn
SHBA perballe Turqise
Shtatedhjete e kater ligjvenes te Senatit amerikan, permes nje letre derguar Sekretarit te Shtetit, John Kerry, kane shprehur shqetesimin e tyre lidhur me ate qe ata e quajten “nje fyerje ndaj parimeve baze te demokracise” ne Turqi, dhe i bene atij thirrje qe te ngreje zerin kunder shkeljeve te lirive te shtypit me aleatin e vetem mysliman ,vend anetar te NATO-s, vend i cili ka intensifikuar masat e ashpra ndaj te gjithe atyre qe mendojne ndryshe nga partia ne pushtet. Ky eshte numri me i madh i senatoreve amerikane, qe kane nenshkruar ndonjehere nje leter ne lidhje me Turqine.
Letra vjen vetem disa jave pasi 90 anetare te Dhomes se Perfaqesuesve, i kerkuan Sekretarit te Shtetit, John Kerry, qe te ngreje zerin ne mbrojtje te lirise se medias ne Turqi. Letra e perfaqesuesve te Kongresit, pasohet nga nje vale masive kritikash nga politikanet dhe mediet proqeveritare turke, si dhe nga Presidenti i Turqise, Rexhep Tajip Erdogan, i cili i anatemoi anetaret e Kongresit amerikan si njerez “me qira”. Mediat proqeveritare ne reagimin e tyre, gjithashtu i etiketuan ligjvenesit amerikane, nenshkrues te kesaj letre, si te korruptuar.
Nderkohe, disa prej kongresmeneve nenshkrues te letres, refuzuan publikisht keto pretendime. Letra e perfaqesuesve te Senatit amerikan pritet te shkaktoje nje stuhi te ngjashme ne Turqi, vetem pak kohe para fillimit te fushates zgjedhore per zgjedhjet e pergjithshme qe do te mbahen ne muajin qershor, kur udheheqesit turq, zakonisht, ne betejen elektorale arrijne gjer aty sa te perdorin edhe retoriken antiamerikane per te fituar popullaritet karshi kundershtareve te tyre politike.
Letra ve theksin ne faktin se senatoret amerikane jane te shqetesuar veçanerisht prej arrestimit te fundit dhe paraburgimin e perfaqesuese te mediave turke, si dhe prej perpjekjeve ne shkalle te gjere nga ana e qeverise Erdogan “per te censuruar lirine e medias”. Ligjvenesit shprehen, se nje demokraci e forte kerkon qe te gjithe anetaret e shoqerise te respektojne lirine e shprehjes, madje edhe kur zerat qe kundershtojne qeverine jane te shumte.
“Shpresojme qe ju do te trajtoni kete çeshtje ne angazhimet dhe takimet tuaja me qeverine turke”, – insistohet ne letren drejtuar Sekretarit Kerry.
Qe pas publikimit te skandalit te aferave korruptive nga ana e qeverise ne dhjetor te vitit 2013, autoritetet zyrtare turke kane intensifikuar goditjet ndaj medias. Diçka me shume se 10 gazetare turq mbahen aktualisht te burgosur ose ne paraburgim, perfshire dhe drejtorin ekzekutiv te Grupit Mediatik “Samanjolu”, z. Hidajet Karaxha. Ne fillim te ketij muaji, autoritetet arrestuan nje tjeter kritik te spikatur te qeverise, gazetarin Mehmet Baransu, shkrimet e te cilit, edhe ne te kaluaren, te bazuara ne dokumente sekrete, kane vene ne pozite te veshtire, si qeverine, po ashtu dhe establishmetin ushtarak, dikur te pushtetshem. Organizata “Reporteret pa Kufij” (RSF) ne indeksin me te fundit per lirine e medias, e ka renditur Turqine ne vendin e 149 nga 180 vende. Ndersa “Freedom House” ne raportin e saj e pershkroi Turqine si “jo e lire”, kur eshte fjala per te mbeshtetur lirite e medias.
Javen e kaluar, Departamenti Amerikan i Shtetit tha se liria e gazetareve qe veprojne ne Turqi, eshte nje nga “shqetesimet e vazhdueshme” qe Uashingtoni ka ne lidhje me Turqine. Letra e hartuar nga ana e senatoreve citon nje raport nga “Human Rights Watch”, i cili nenvizon se administrata e Erdogan ka nisur “goditjen” e zerave kritike ne mediat turke. Sipas tyre arrestimi i shkurter i kryeredaktorit te te perditshmes “Zaman”, z. Ekrem Dumanlle dhjetorin e kaluar dhe arrestimi i Drejtorit Ekzekutiv te Grupit Mediatik “Samanjolu”, z. Hidajet Karaxha kane terhequr vemendjen nderkombetare per qeverine Erdogan.
Keta pjesetare te medias, vijon letra, jane arrestuar dhe paraburgosur per ‘akuza te diskutueshme’.
“Per fat te keq”, – theksohet ne leter, “arrestimet e z. Dumanlle dhe z. Karaxha pasqyrojne nje “model me te gjere te abuzimit”. Senatoret i rikujtuan Sekretarit Kerry, se akuzat per korrupsion, para me shume se nje viti, i adresohen ish-ministrave, biznesmene proqeveritare dhe madje edhe te birit te Presidentit Erdogan.
Nderkohe, Presidenti Erdogan, hetimin e aferave korruptive brenda rrethit te tij te brendshem, e ka pershkruar si nje konspiracion “me lidhjet te gjera globale”, qe ka per qellim rrezimin e qeverise se tij te zgjedhur me vote. Ne rrjedhen e ngjarjeve te vitit te shkuar, te gjithe te dyshuarit ne hetimin per korrupsion u liruan, te gjitha akuzat ndaj tyre u rrezuan, prokuroret qe mbikqyrnin hetimin jane hequr ose emeruar ne krahinat me me pak ndikim dhe oficeret e policise qe kryen operacionet u arrestuan me akuzen e nje perpjekje te orkestruar per te rrezuar qeverine. Nga frika e kritikave, te gjithe ministrat e akuzuar ne hetimin per korrupsion u pastruan ne Parlament.
Ne letren e tyre drejtuar Sekretarit Kerry, senatoret nenvijezojne gjithashtu faktin, se shume gazetare te shquar kane humbur vendin e tyre te punes per shkak te qendrimeve te tyre kritike ndaj qeverise se z. Erdogan, si ne rastin e skandalit te korrupsionit. “Keto taktika jane te papranueshme ne nje demokraci; nje media e lire eshte burimi kryesor i te drejtes per informim te plote per qytetaret. Perpjekje e qeverise turke per te ndeshkuar dhe censuruar median turke, eshte nje çeshtje tejet shqetesuese per Shtetet e Bashkuara”, – theksohet ne leter.
Nje raport i fundit i Universitetit te Harvardit ka zbuluar kursin e kthetrave te shtrengimit te qeverise mbi mediat e pavarura ne Turqi, duke pretenduar se te pakten 1.000 gazetare humben vendet e punes qe nga protestave e vitit 2013 te lidhura me ndodhine e “Gezi Park”-ut prane sheshit te famshem “Taksim” te Stambollit.
Hezitimi i Erdogan per t’u bashkuar ne nje koalicion qe do te luftonte Shtetin Islamik te Irakut dhe Levantit (ISIL), retorika e tij antiperendimore, mbeshtetja e nje sere organizatash islamike ne te gjithe Lindjen e Mesme dhe shtypja e dhunshme e protestave te “Gezi Park”-ut, e kane demtuar ndjeshem besueshmerine e tij ne Perendim.
Letra nga Senati vjen ne nje kohe kur Sekretari Kerry i eshte pergjigjur edhe nje tjeter letre te ngjashme te nenshkruar nga 90 kongresmene. Departamenti i Shtetit me heret eshte shprehur se Sekretari Kerry do te jape pergjigje per kete leter.
“Ne ju kerkojme vendosmerisht qe ta adresoni kete çeshtje me presidentin Erdogan dhe administraten se tij, ne nje menyre qe te inkurajoje nje zgjidhje paqesore dhe te pershtatshme per keto raste”, – theksojne senatoret ne letren e tyre. “Nje perpjekje e tille, e gjere nga qeveria turke per te censuruar median eshte nje fyerje ndaj parimeve baze te demokracise, shoqerise se hapur, sipermarrjes se lire, sundimit te ligjit dhe mundesive e barabarta”.
Pergatiti: Hajro Limaj
Burimi: Gazeta Shekulli
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn epo_Latn als_Latn