als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kjo sëmundje virale, e njohur edhe si ethe hemorragjike, shfaqet rrallë, por me pasoja të rënda dhe shpesh fatale. Momentalisht nuk ekziston asnjë ilaç për shërimin nga Ebola. Trajtimi është simptomatik.
Ass.dr.Izet Sadiku, MSc, PhD
Infektolog
e-mail:izadoc@yahoo.com
tel. +377 44 124 029
Sëmundja për herë të parë është përshkruar në vitin 1976 në Zairin Jugor dhe Sudanin Verior me rreth 600 të sëmurë.
Cila është shkalla e vdekshmërisë nga Ebola?
Gjatë epidemive vdekshmëria e Ebola-s është rreth 60%, por mund të jetë deri në 90%.
Ku janë më të zakonshme epidemitë e Ebola-s?
Shpërthimet e Ebola janë zakonisht në zonat e thella rurale të Afrikës qendrore dhe perëndimore, në kufi pyjet tropikale.
Kush është rezervuar natyral i virusit të Ebola-s?
Besohet se të ashtuquajtur – lakuriqët, janë rezervuar natyral i virusit të Ebola-s. Ebola është kryesisht një sëmundje infektive e kafshëve të egra (shimpanzeve, gorillave, "lakuriqëve të natës, majmunëve, antilopave, derrave, etj ..).
Si përhapet Ebola?
Njerëzit janë të infektuar zakonisht përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me gjakun, sekrecionet, organet apo lëngjet e tjera trupore të kafshëve të egra të infektuar, që jetojnë ose që kanë ngordhur.
Transmetimit i infeksionit nga njeriu në njeri bëhet nga një person i infektuar, qoftë gjallë apo të vdekur, nga kontakti direkt me gjakun apo lëngjet e tjera trupore (p.sh.. pështymës, urinës). Sëmundja mund të bartet edhe nëpërmjet marrëdhënieve seksuale të pambrojtura me pacientët deri në shtatë javë pas shërimin e tyre nga sëmundje.
A mund të transmetohet ajo përmes ajrit?
Ebola nuk bartet përmes ajrit.
A mund Ebola të transmetohet përmes ushqimit, gjësende tjera, duke notuar në pishinë?
Virusi Ebola nuk është në gjendje të infektojë nëpërmjet sendeve (përveç nëse ato janë të kontaminuara me gjak të freskët dhe lëngjet trupore të pacientëve), ushqim (me përjashtim të mishit të kafshëve të infektuara) ose në pishina.
A transmetohet nga mushkonjat virusi i Ebola-s?
Mushkonjat nuk e transmetojnë virusin.
Cili është rreziku i ekspozimit?
Rreziku i ekspozimit ndaj virusit Ebola në komunikimet normale është jashtëzakonisht i vogël. Nëse jetoni në zonat e infektuara apo keni udhëtuar atje, rreziku i infektimit me virusin, është jashtëzakonisht i vogël, nëse nuk keni qenë në kontakt të drejtpërdrejtë me lëngjet e trupit të një personi që vuan nga Ebola, apo kafshëve të gjalla apo të vdekura. Kontakti me lëngjet e trupit përfshin edhe marrëdhënie seksuale të pambrojtura me pacientët deri në shtatë javë pas shërimit të tyre nga sëmundje.
Gjatë epidemive të Ebola-s, profesionistë shëndetësorë janë të ekspozuar me rrezikun më të madh për infeksion me virusin gjatë kujdesit me pacientë të infektuar, familjarët e pacientëve të sëmurë, si dhe të gjithë ata që kanë kontakt të ngushtë me të sëmurë apo të vdekur nga Ebola.
Sa kohë është një pacient mund t’i infektoj të tjerët?
Pacienti mund t’i infektojë të tjerët gjatë gjithë kohës sa është i pranishëm virusi në lëngjet e trupit të tij. Virusi qëndron më gjatë në spermë (deri në shtatë javë pas shërimit).
Cilat janë simptomat e Ebola-s?
Inkubacioni i sëmundjes është 2-21 ditë, mestarisht rreth 10 ditë. Sëmundja fillon papritmas 2-21 ditë pas ekspozimit ndaj virusit me temperaturë të lartë mbi 38 C, dhimbje të muskujve, dobësi, dhimbje koke dhe dhimbje të fytit. Pas kësaj lajmërohen të vjellat, diarre, ekzantema, çrregullim i funksionit të mëlçisë dhe veshkave. Në disa pacientë mund të lajmërohen gjakderdhjet të bollshme të brendshme dhe të jashtme.
Si sillet virusi në natyrë?
Virusi Ebola është shumë i ndjeshëm në ambientin e jashtëm. Ai shkatërrohet nga sapuni, mjetet dezinfektuese, rrezet e diellit ose tharja. Rrobat e kontaminuara me lëngje trupore të pacientit, mund të lahen në një makinë larëse dhe do të shkatërrohet virusi i Ebola-s. Virusi jeton një kohë shumë të shkurtër mbi sipërfaqet që janë në diell ose në sipërfaqe të thata.
A ka një kurë dhe një vaksinë kundër Ebola?
Deri më tani nuk ka barna specifike, si dhe vaksinat.
Si trajtohet ky virus?
Trajtimi është simptomatik. Duhet të bëhet rehidrimi dhe mjekimi intensiv.
Ndërhyrjet kryesore për të ndaluar transmetimin e Ebola-s
1. Izolimi i hershëm i pacientëve për të parandaluar transmetimin në shtëpi dhe në komunitet
2. Zbulimi i hershëm i rasteve të reja me Ebola nëpërmjet monitorimit të ngushtë të kontakteve dhe izolimin e kontakteve kur ata tregojnë simptomat
3. Varrime të sigurta: për të reduktuar transmetimin nëpërmjet kontaktit me kufoma, qoftë gjatë përgatitjes së trupit për varrim ose gjatë ceremonisë së varrimit
4. Parandalimi dhe kontrolli i infeksionit
5. Diagnostikimi laboratorik
6. Mobilizimi social
Këshilla për udhëtarët në Guinea, Liberi dhe Sierra Leone
Edhe pse rreziku i ekspozimit gjatë komunikimit normal njerëzor i virus Ebola është jashtëzakonisht i vogël, nëse ju udhëtoni në zonat e përmendura, këto masa parandaluese e zvogëlojnë rrezikun e infektimit:
- Shmangni kontakt të drejtpërdrejtë me gjakun ose lëngjeve trupore të pacientëve dhe e pacientëve të vdekur nga Ebola, ose me objekte të cilat janë të kontaminuara me ekskretet të freskëta të pacientëve.
- Shmangni kontaktin e ngushtë me kafshët e egra dhe mos hani mishin e kafshëve të egra.
- Shmangni marrëdhënie seksuale të pambrojtura.
- Zbatoni higjienën e duarve.
Këshilla për njerëzit që kthehen nga Guinea, Liberi dhe Sierra Leone
Edhe pse rreziku që ju keni qenë të ekspozuar ndaj virusit Ebola jashtëzakonisht i vogël. Megjithatë, nëse ju keni temperaturë të lartë ose diarre, ndjeni lodhje të pashpjegueshme ose simptoma të tjera të rënda brenda tri javë pas kthimit nga vendet ku shpërthimet e Ebola, duhet të:
- Kërkoni ndihmën e menjëhershëm mjekësore dhe tregoni ku keni udhëtuar pasi është e mundur që simptomat janë një rezultat i infeksionit me një tjetër sëmundje tropikale të tilla si malarja. Ju, duhet menjëherë ta shqyrtoni fillimin e trajtimit.
- Është e ndaluar hyrja në vendet e BE-së me mish të freskët nga Afrika, veçanërisht nga Guinea, Liberia dhe Sierra Leone, dhe para se të hyni në vendet e BE, në veçanti inspektohen bagazhet për të parandaluar hyrjen e mishit të kafshëve të egra nga këto vende.
Nëse ju keni qenë në kontakt të drejtpërdrejtë me lëngjet trupore e njerëzve të sëmurë ose vdekur nga Ebola, ose kafshëve të sëmuara apo të ngordhura, duke përfshirë seksin e pambrojtur me pacientët të cilët janë shëruar nga sëmundja, ju duhet të:
▪ Kërkoni ndihmën e menjëhershme mjekësore dhe tregoni ku keni udhëtuar,
▪ Para vizitës, kontaktoni institucionet shëndetësore me telefon me qëllim që stafi mjekësor të përgatitet në mënyrë adekuate për pritjen tuaj. /Telegrafi/
Portali Telegrafi ka kënaqësinë t'u ofrojë forum të lirë për komente dhe diskutim. Fyerjet dhe përdorimi i fjalëve banale, do të pasoj me përjashtim të menjëhershëm nga komentimi.
Ju lutem lexoni rregullat këtu.
als_Latn kab_Latn epo_Latn por_Latn vec_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lvs_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn