als_Latn dik_Latn sag_Latn
Një student gjerman që sapo ka kaluar kufirin e adoleshencës, mund të kontrollojë fare lehtësisht të gjithë hard-disqet në mbarë botën – pasi ato janë fare të pambrojtur në rrjet. Ndërsa gjen gjithçka në to, ai paralajmëron për rreziqe që lidhen më së shumti me neglizhencën njerëzore
Në serverin e internetit ndodhen filma, të cilët qysh në emrat me të cilët janë titulluar si dokumente, duken qartazi se kemi të bëjmë me kopje të paligjshme. Aty gjenden disa klasikë të Hollivudit, por më së shumti krahasuar me to gjenden mallra të reja me cilësi të ndryshme, të mbledhura në një hark kohor prej të paktën tre vitesh.
Janë qindra filma dhe në folderin tjetër ndodhen mijëra fajle MP3, të ruajtura më së miri, që nga Abba-t (grupi i famshëm muzikor suedez) e deri te “The Offspring”.
Të lejosh apo të hedhësh të tilla fajle të pambuluara në rrjet me akses të lirë, është e ndaluar ligjërisht, sipas legjislacionit gjerman kjo vlerësohet si shpërndarje e kopjeve ilegale. Dhe Pierre Tempel nuk është se ka gjetur vetëm një server të tillë të mbushur me kopje ilegale. Por me mijëra të tilla.
18-vjeçari student informatike, ka përpiluar një program me të cilin ai mund të kërkojë në internet për aksese të hapura për mbledhjen e të dhënave. E si pasojë u konstatua se si serverët e firmave, ashtu dhe hard-disqet e rrjeteve private, janë fare të pambrojtur në dhjetëra mijëra kopje në rrjet. Gjithsej lista, të cilën e ka përpiluar deri më tani softi “Tempel”, përfshin më shumë se 190.000 regjistrime.
E ajo është në duart e redaksisë gjermane SPIEGEL. Kompjuterët e prekur dhe hard-disqet janë të shpërndarë në mbarë globin, e vetëm në Gjermani, sipas SPIEGEL, po të gjykosh nga adresat e IP-së, janë me dhjetë mijëra prej tyre.
Në njërën prej tyre “Tempel” për shembull gjeti një kopje filmash prej 1,2 terabyte-ësh të regjistruara në formë ilegale. Shumica e serverëve të prekura nga ky fenomen megjithatë gjenden në SHBA, por edhe në Kanada, Kinë, Japoni dhe Rusi.
Në një server, i cili është edhe ai i bijës së një koncerni të madh të prodhimit të automobilave në Gjermani, u gjendën madje edhe letër-projekte dhe dokumente të aplikimeve për reklama, të gjitha të pambrojtura. “Nuk ekzistonte madje as edhe një fjalëkalim i thjeshtë për të ofruar një mbrojtje minimale apo diçka të kësaj natyre”, thotë Tempel. “Gjithkush që ka një adresë, mund të zbrazte sipas dëshirës të gjithë dokumentacionin”.
Ndonjëherë mjafton të provosh disa herë
“Në pjesën më të madhe të rasteve, kjo ndodh zakonisht nga neglizhenca”, thotë Tempel. Kështu, një server rrjeti, i quajtur ndryshe edhe “Network Attached Storage” (NAS), është në rast praktik: për shembull, me të mund të hysh në serverin e të dhënave të paruajtura – dhe të tërheqësh filma apo muzikë prej atje në një pajisje transmetuese TV, ose në një pajisje stereo – dhe pastaj sipas nevojës, të ndërhysh në të dhënat e tyre nga distanca nëpërmjet internetit. Shumë hard-disqe në rrjet u ofrojnë pronarëve pra mundësinë që të ndërtojnë një akses nga distanca.
Pikërisht aty gjendet pra edhe problemi, thotë Tempel: “Prodhuesit në fakt duhet t’i detyrojnë përdoruesit që të ndërtojnë një fjalëkalim”. Por këtë me ç’duket, shumë persona nuk e bëjnë – kështu që hard-disqet në rrjet shfaqin një akses anonim, i cili mund të përdoret kësisoj pa pasur nevojë për një fjalëkalim. Duhet të njohësh vetëm adresën e IP-së së pajisjes që posedon – ose, sipas softit të Tempelit, ta gjesh duke e provuar edhe disa herë me radhë, deri sa të arrish objektivin.
Por neglizhenca e përdoruesve privatë dhe e administratorëve të firmave, nuk merr fund me kaq, thotë studenti: “Natyrisht se nuk mund të mbledhësh edhe fjalëkalime në një tekst e t’i hedhësh ato më pas në një server”. Pikërisht këtë bëjnë shpesh edhe shumë njerëz me ç’duket. Po ju jap shembullin e një ndërmarrjeje elektrike gjermane, administratori i rrjetit të së cilës kishte hartuar një listë me emra e email-e, bashkë me fjalëkalimet përkatëse të të gjithë bashkëpunëtorëve të firmës në një dokument në formë teksti – dhe e kishte hedhur në rrjet fare të pambrojtur. Shembulli është vetëm njëri prej shumë syresh.
Edhe të dhënat e aksesit (të ashtuquajturat log-in) e fjalëkalimet për shumë serverë të tipit “Cloud”, siç janë për shembull “Dropbox” apo “Google Drive”, programi gjurmues i Tempelit i gjeti në rrjet, “e ato janë rreth 15.000 aksese”, thotë Tempel.
Për pronarët e të tillë serverëve të rrjetit, ai ka një këshillë të thjeshtë: Gjatë ngritjes së një aksesi në Web, të sigurohen që ai të jetë i pajisur me një fjalëkalim të fortë – dhe që të mos ndërtohet ndonjë akses tjetër anonim e pa fjalëkalim. I çuditshëm mbetet gjithsesi fakti nëse të tilla “hile” fare të thjeshta e minimaliste, të mos ishin temë e Kongresit të Hakerave nga e mbarë bota, që u mbajt në Hamburg të Gjermanisë nën emrin “31C3” para pak kohësh në ndërrimin e viteve.
Tempel megjithatë paralajmëron se: “Unë nuk jam i vetmi që e bën këtë. Edhe të tjerë e kanë ndoshta ndër mend ta bëjnë këtë gjë, duke kaluar më pas në abuzim”.
Marrë nga “Der Spiegel”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn