als_Latn dik_Latn tur_Latn
Titulli i Projektit: Zgjerimi i germoplazmës së koleksionuar dhe dokumentimi i llojeve të egra drufrutor nga Universiteti Bujqësor i Tiranës
Institucionet e Përfshira:
1. Universiteti Bujqësor i Tiranës (UBT)
2. USDA – ARS Sistemi Kombëtar i Germoplazmës së Bimëve, Bankat gjenetike të Corvallis (Oregon) dhe Davis (Kaliforni)
3. Repozitorët e Resurseve Gjenetike në Corvallis, Oregon dhe Davis, Kaliforni
Koordinatori:
Prof. Asoc. Endrit Kullaj (DHAP, FBM, UBT)
Anëtarët e Projektit:
Joseph D. Postman, Kurator, USDA/ARS NCGR Corvallis, Oregon
John E. Preece, Drejtues Kërkimi, USDA-ARS NCGR Davis, Kaliforni
Adriatik Çakalli (QRGJ)
Ferdin Liçaj (Federata e Përdoruesve të Pyjeve dhe Kullotave Komunale)
Kohëzgjatja:
1/08/2011 – 31/12/2014
Informacion i përgjithshëm:
Projekti ka nisur si një ekspeditë eksploruese në Shqipëri në Shtator 2011 ndërmjet Prof. Asoc. Endrit Kullaj dhe specialistëve të germoplazmës në SHBA, USDA – ARS Sistemi Kombëtar i Germoplazmës së Bimëve, Bankat gjenetike të Corvallis (Oregon) dhe Davis (Kaliforni). Pas ekspeditës mjaft të suksesshme u vendos që projekti të shtrihej deri në vitin 2014.
Fokusi i projektit janë seleksionime të të afërmve të egër dhe landracave të llojeve drufrutorëve të klimës së butë dhe nëntropikale. Shqipëria është një vatër e hershme e domestikimit të llojeve bujqësore, e pozicionuar në mënyrë strategjike në Bazenin Mesdhetar, me një larmi vatrash ekologjike të lokalizuara në pikëtakimin e klimës mesdhetare dhe kontinetale. Izolimi dhe mbrojtja e ofruar nga terreni kryesisht malor (me lartësi deri 2700 m) dhe shumë lugina dhe lumenj që sigurojnë strehë për një biodiversitet të pasur me mbi 3,200 lloje endemike. Megjithatë, germoplazma shqiptare është shumë pak e përfaqësuar në bankat gjenetike të NPGS (SHBA) dhe shumë prej llojeve që grumbullohen në Repozitorët e Corvallis dhe Davis janë të përfaqësuara mirë në ekosistemet shqiptare. Germoplazma e grumbulluar do të ruhet në bankat gjenetike të Sistemit Kombëtar të Germoplazmës së Bimëve të SHBA ku do të jetë në dispozicion të shkencëtarëve/organizatave të kualifikuara, vendase dhe të huaja, që kanë të drejtë ta marrin. Ruajtja e germoplazmës së grumbulluar në bankat gjenetike të SHBA do t’i ruajë këto burime gjenetike dhe do t’i vërë në dispozicion të kërkimit bujqësor.
Objektivat:
a. Taksonet që do të grumbullohen:
Objektivi i projektit është grumbullimi i të afërmve të egër dhe kultivarëve landracë të gjinive të mëposhtme, që gjenden në formë spontane ose janë të kultivuar në Shqipëri: Arctostaphylos, Castanea, Cornus, Corylus, Cydonia, Ficus, Fragaria, Juglans, Malus, Olea, Pistacia, Prunus, Punica, Pyrus, Rubus, Sorbus, Vaccinium, Vitis dheZiziphus
Përgjithësisht do të grumbullohen farërat e të afërmve të egër, me parapëlqim ndaj propagulave vegjetative. Materiali klonal do të grumbullohet për bimët me trajta hortikulturore të veçanta ose vlerë trashëgimore.
b. Karakteristika të veçanta ose të përgjithshme të synuara:
Do të orvatemi të sigurojmë material bimor që demonstron se ka rezistencë ndaj sëmundjeve, insekteve apo rezistencë a tolerancë ndaj streseve abiotike të tilla si thatësira, i ftohti, i nxehti, etj. Zonat që do të eksplorohen kanë klima të ndryshme varësisht nga lartësia dhe afërsia me detin. Do të interesohemi më së shumti për taksone dhe landraca për të cilata gjerësia gjeografike apo lartësia mbidetare mund të sugjerojë përshtatshmëri që na ofron gjene për të zgjeruar diapazonin komerical të kulturave bujqësore.
c. Përdorimi i germoplazmës së grumbulluar:
Germoplazma e koleksionuar do të përdoret për të zgjeruar diversitetin e germoplazmës ex situ në dispozicion të koleksioneve në SHBA dhe Shqipëri, duke zgjeruar kështu materialin gjenetik për përmirësuesit e frutave. Rezultatet e këtij këmbimi të germoplazmës do të kenë një ndikim të menjëhershëm ndërkombëtar duke qenë se koleksionet e US NPGS u shërbejnë komuniteti mbarëbotëror të shkencëtarëve. Arboretet dhe kopështet botanike që përfitojnë germoplazmë kanë gjithashtu një akses të gjerë publik dhe shkëmbim aktiv ndërmjet institucioneve të ngjashme. Informacionet për këto koleksione do të vihen në dispozicion nëpërmjet një sërë mediumesh, përfshi Rrjetin e Informacionit për Burimet e Germoplazmës së NPGS (Germplasm Resources Information Network - GRIN).
Rezultatet e Pjesshme:
Dhjetra ekspedita të realizuara në mbarë vendin kanë mundësuar e listës së mëposhtme të aksesioneve: http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/cno_acc.pl?142196
Prof. Asoc. Endrit Kullaj
Koordinator
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn fao_Latn oci_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ayr_Latn ind_Latn