als_Latn dik_Latn sag_Latn
Një vështrim i përciptë mbi zhvillimet në diasporën shqiptare të Zvicrës gjatë vitit 2014 nuk tregon ndonjë gjë që do ta dallonte shumë nga vitet tjera. Gjatë kësaj periudhe janë zhvilluar aktivitete kulturore të herëpashershme, janë regjistruar disa suksese individuale të shqiptarëve në sport, janë pritur personalitete politike nga Kosova dhe është bërë ndonjë zgjedhje misi, misteri, modelisteje e të ngjashme.
Pjesa që mbetet është statike dhe përsëritet çdo vit: një seri manifestimesh kombëtare me dy kulme: më 17 shkurt dhe më 28 nëntor dhe shënimi i ndonjë përvjetori. Ndonjë zhvillim më i veçantë, i iniciuar nga ky komunitet dhe që do të bënte diferencën nga vitet tjera, ka munguar.
“Besa” sjell shqiptarët në një dritë pozitive
Megjithatë gjatë vitit që po shkon, është zhvilluar një iniciativë që ka ardhur nga jashtë komunitetit shqiptar por që ka pasur përkrahjen (modeste) të tij. Fjala është për serinë e ekspozitave dhe veprimtarive shoqëruese mbi temën “Besa”, gjegjësisht mbi shpëtimin e hebrenjve në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ky aktivitet është shtrirë në pjesën më të madhe të vitit, përmes tetë ekspozitave të hapura në qytete të ndryshme të Zvicrës dhe ka bërë një jehonë të konsiderueshme edhe në opinionin zviceran. Nisma e një grupi të vogël zviceranësh për të zhvilluar një aktivitet kaq të gjerë e kompleks meriton respekt dhe mbase, përkrahje pak më të gjallë nga komuniteti shqiptar në Zvicër.
“Besa” mundohet të sjellë në aktualitetin e zymtë të imazhit të shqiptarëve, një imazh tjetër, shumë më të ndritshëm që ata e kanë merituar me shpëtimin dhe trajtimin shembullor që u kanë bërë hebrenjve rreth 70 vite më parë. Vizitat e ekspozitës së fotografive dhe aktiviteteve të shumta që e shoqërojnë atë, kanë qenë raste reflektimi për shumë zviceranë, të cilëve u kanë mundësuar të shohin shqiptarët në një dritë të panjohur deri më tash për ta. albinfo.ch ka qenë partner medial i këtij aktiviteti dhe e ka pasqyruar atë në mënyrë të rregullt.
Futbollistët shqiptarozviceranë në fushën e tensioneve të larta
Një pikë tjetër e ndritshme sa u përket shqiptarëve në Zvicër gjatë vitit që po lëmë pas është gjithsesi futbolli, gjegjësisht kombëtarja e Zvicrës në futboll, në të cilën pothuaj çdo i treti është shqiptar. Suksesi i Zvicrës në Botërorin e futbollit në Brazil i detyrohet shumë “repartit shqiptar” të kombëtares dhe në veçanti yllit të saj të pakontestuar, Shaqirit. Duke u dalluar si futbollistët më të mirë në përfaqësuesen e Zvicrës, gjashtë shqiptarozviceranët e saj: Shaqiri, Behrami, Mehmedi, Xhemaili, Xhaka dhe Kasami kanë sigurisht meritat më të mëdha në afirmimin e një brezi të ri, të suksesshëm i cili pa komplekse kërkon vendin e merituar në shoqërinë zvicerane. Këta futbollistë përgjatë gjithë këtij viti dhe 3-4 viteve para tij, kanë qenë po ashtu në fokus të opinionit zviceran dhe atij shqiptar, që i ka ndezur reflektorët mbi çdo gjë që kanë bërë ose nuk e kanë bërë ata. Kështu, ata kanë luajtur jo vetëm në fusha futbolli por edhe në një fushë tensionesh të larta në mes dy e më shumë “zjarresh” ku kërkohet një aftësi e madhe balancimi. Pas kritikave nga ana shqiptare për mos angazhimin e tyre në kombëtaren e Shqipërisë, së fundi, disa nga ta u bënë cak i sulmeve të një pjese të opinionit zviceran për lojalitet të dyshimtë ndaj Zvicrës. Ky konstatim është nxjerrë nga gjestet me duar me të cilat këta lojtarë e imitojnë shqiponjën dykrenore. Sigurisht, nxjerrja e një përfundimi të tillë nisur vetëm nga ky gjest, është, thënë më së buti, shumë thjeshtëzues dhe i pabazë.
Krahas futbollistëve, nga sportistët shqiptarë të Zvicrës vitin që shkoi ka bërë bujë edhe boksieri Arnold Gjergjaj, i pari kampion evropian i Zvicrës në kategorinë e tij, prej 100 vjetësh.
Kriza e Kosovës dhe “distanca kritike” në diasporë
Vitin 2014 në diasporën shqiptare të Zvicrës e ka shënuar si gjithmonë, edhe ndikimi i zhvillimeve nga vendet e prejardhjes dhe sidomos i atyre në Kosovë. “Ngërçi”, “blloku”, “kapja e shtetit” dhe fjalë e togfjalësha si këto, kanë bashkëjetuar edhe me diasporën, të “importuara” nga realiteti politik i Kosovës. Debatet e pafund lidhur me bllokadën e institucioneve që ka zgjatur gjashtë muaj, kanë qenë pjesë edhe e përditshmërisë së shqiptarëve të Zvicrës. Por, për ndryshim nga disa vite më parë, çdo debat që zhvillohet këtu për Kosovën, ka filluar ta ketë edhe “distancën kritike”. Atë e kushtëzon jeta në kushte tjera, gjegjësisht përcaktimi në rritje i mërgimtarëve për të jetuar “këtu dhe tash”, në kohën dhe hapësirën reale ku janë duke jetuar, në Zvicër. Kjo sigurisht nuk i bën ata më pak solidarë me vendin e prejardhjes por ndoshta u mundëson një qasje më pak anuese në raport me zhvillimet atje. Një trend të tillë e dëshmon edhe pushimi pothuaj i plotë i aktivitetit të degëve të partive kosovare në Zvicër dhe në diasporë në përgjithësi.
Ekstremizmi fetar në rritje dhe një hepiend paradoksal
Një fenomen që ka tërhequr interesimin e opinionit zviceran për shqiptarët gjatë vitit që po shkon, mjerisht, në kuptimin negativ, ka qenë shtimi i numrit të rasteve të shqiptarëve të këtushëm të indoktrinuar me ide të islamit ekstrem e agresiv. Dhe kjo nuk ka mbetur vetëm në rrafshin e ideve, fatkeqësisht. Janë regjistruar disa raste kur shqiptarë të brezit të dytë në Zvicër janë rekrutuar në grupacionet famëkëqija terroriste të Shtetit Islamik (IS) në Siri. Njëri prej tyre është bërë i njohur pasi ka marrë pjesë në një sulm ku janë vrarë disa zyrtarë policorë turq. Rasti tjetër, në përfundim të vitit, ishte ai i ikjes me dyshimin se janë rekrutuar për IS-in, e dy të miturve nga Winterthuri. Disa paraqitje të dyshimta dhe incidente të natyrës ekstremiste në xhami të ndryshme që frekuentohen nga shqiptarët po ashtu kanë tronditur tablonë për shqiptarët që kultivojnë një islam të moderuar dhe tolerant.
Ndërsa një lajm pozitiv i cili së fundi ka ardhur paradoksalisht nga fusha e religjionit, ka sjellë një pikë pozitive në imazhin e shqiptarëve të këtushëm: Imami shqiptar Mustafë Mehmeti nga Berna është shpallur “Zvicerani i Vitit” nga një gazetë prestigjioze e Zvicrës.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn