als_Latn uzn_Latn ron_Latn
Rritja e pandalshme e obezitetit n bot
5 Janar 2014 | : Ndryshe | Autor: Gazeta Shqip
Shndetsia
Q nga viti 1980, numri i njerzve mbipesh sht katrfishuar, duke arritur n 1 miliard vet
Obeziteti mbetet nj nga sfidat m t mdha t politikave shndetsore n bot, pasi njerzit mbipesh prbjn nj prqindje t lart t popullsis gjithnj e m n rritje
obezeNumri i t rriturve mbipesh dhe obez n botn e zhvilluar sht katrfishuar duke kapur shifrn nj miliard njerz q prej vitit 1980, tregon nj raport britanik.
Instituti i Jashtm i Zhvillimit raportoi se nj nga tre njerz n t gjith botn sht mbipesh dhe i shtyu qeverit t marrin m shum masa pr t ndikuar n dietat e shtetasve t tyre. Raporti parashikon nj rritje t madhe t atakut n zemr, infarkteve dhe diabetit mes popullsis t prekur nga obeziteti.
N shkall botrore, prqindja e t rriturve q jan mbipesh ose obez, e matur nprmjet indeksit t mass trupore, sht rritur nga 23 pr qind n 34 pr qind nga viti 1980 n vitin 2008.
Shumica e ksaj rritjeje sht hasur n botn e zhvilluar, veanrisht n shtete ku t ardhurat po rriten, si n Egjipt dhe Meksik.
Raporti tregon se kto ndryshime kan ardhur pr shkak t ndrrimit t dietave dhe kalimit nga konsumi i drithrave te m shum yndyra, sheqerna, vajra dhe prodhime kafshsh.
N vitin 1980, numri i personave mbipesh n t gjith botn ishte 250 milion, ndrsa sot ky numr sht rritur dhe ka shkuar n 904 milion njerz obez, indeksi trupor i t cilve sht m i lart se 25, q sht treguesi normal.
obeze1Megjithat, ky problem nuk ka prekur vetm t rriturit, por shihet si tepr shqetsues dhe pr miliona fmij q jetojn si n vendet e zhvilluara, ashtu edhe n ato n zhvillim. Sipas t dhnave t vitit 2013, krkuesit analizuan shkalln e ndryshimit t peshs n rajone dhe shtete n t gjith botn.
Rajonet e Afriks s Veriut, Lindjes s Mesme dhe Ameriks Latine kan par rritjen m t madhe t mbipeshs dhe obezitetit krahasuar me Europn, rreth 58 pr qind.
Ndrkoh, Amerika e Veriut mban akoma prqindjen m t madhe t mbipeshs te t rriturit q sht 70 pr qind, ndrsa Australia dhe Azia, po ashtu edhe jugu i Ameriks Latine nuk jan shum pas, 63 pr qind.
Dieta dhe t ardhurat
Rritja m e madhe e njerzve mbipesh ka ndodhur n jug t Azis Lindore, ku prqindja u trefishua nga 7 n 22 pr qind. N shkall shtetesh, raporti zbuloi se mbipesha ishte dyfishuar n Kin dhe Meksik dhe sht rritur me nj t tretn n Afrikn Jugore. Po ashtu, obeziteti sht shtuar edhe n shtetet e Lindjes s Mesme.
Nj nga autort e raportit, Stiv Uixhins (Steve Wiggins), tha se arsyet e rritjes s shkalls s obezitetit ishin nga m t shumtat, q nga konsumi m i madh i mishit, yndyrave dhe sheqernave deri tek ushqimi i shpejt.
Njerzit me t ardhura t larta kan mundsin t zgjedhin mes shumllojshmris s ushqimeve. Ndryshimet n stilin e jetess, rritja e mundsis pr t bler ushqime t konservuara, reklamimi dhe ndikimi i medias, t gjitha kto kan uar n ndryshimin e dietave ushqimore.
Sipas Stiv Uixhins, kjo dukuri haset m s teprmi n ekonomit n zhvillim, ku nj numr i madh njerzish q i prkasin klass s mesme po fuqizohen ekonomikisht dhe po jetojn n qendrat urbane, duke ln pas dore ushtrimet fizike. Prfundimi i gjith ksaj sht nj shprthim i mbipeshs dhe obezitetit kto 30 vitet e shkuara, gj q mund t oj n probleme serioze me shndetin.
Sipas Organizats s Kombeve t Bashkuara konsumi i yndyrave, krips dhe sheqerit sht rritur shum, duke u br nj faktor i rndsishm i shkaktimit t smundjeve kardiovaskulare, diabetit dhe disa llojeve t kancerit.
Vendet q konsumojn m tepr sheqer jan: Shtetet e Bashkuara, Belgjika, Norvegjia, Zelanda e Re, Kosta Rika dhe Meksika. Pr t shmangur rritjen e obezitetit ekspertt kshillojn q qeverit e vendeve t marrin m shum masa n shndetin publik.
obeze-2Sipas studiuesit Stiv Uixhins, politikant duhet t jen m t lirshm n prpjekjet q bjn pr t ndikuar n ushqimin q gjendet do dit n pjatat tona. Sfida qndron n faktin e futjes s ushqimeve t shndetshme si pjes e dietave t prditshme dhe te largimi i produkteve me vlera t pakta ushqimore.
Raporti citon shembullin e Kores s Jugut ku prpjekjet e qeveris pr t ruajtur dietn tradicionale kan prfshir fushata publike dhe trajnime gatimi n shkall t gjer pr femrat.
N shum vende t bots, urbanizimi ka ndryshuar mnyrn dhe zakonet e t ushqyerit duke i zvendsuar, ushqimet e shndetshme me produkte q rrisin mbipeshn. Ushqimi i pakt dhe obeziteti shpesh ecin n t njjtn rrug t prkeqsimit t shndetit. Duhet t merren masa urgjente n lidhje me skandalin e miliona rasteve t uris ekstreme dhe ushqimit t pakt te fmijt. Megjithat, duhet treguar kujdes me konsumin e kalorive shtes, t cilat mund t ndikojn negativisht n shndetin e njerzve.
Nga viti 1980 deri m sot rastet e obezitetit jan rritur nga 250 milion n gati nj miliard njerz
Vendet me konsumin m t lart t sheqerit jan: Shtetet e Bashkuara t Ameriks, Belgjika, Norvegjia, Zelanda e Re, Kosta Rika dhe Meksika
Pr t parandaluar kequshqimin, Koreja e Jugut po merr masa t edukimit t femrave me gatimet tradicionale
Sipas Organizats s Kombeve t Bashkuara konsumi i yndyrave, krips dhe sheqerit sht rritur shum, duke u br nj faktor i rndsishm i shkaktimit t smundjeve kardiovaskulare, diabetit dhe disa llojeve t kancerit
http://gazeta-shqip.com/lajme/2014/0...tetit-ne-bote/
als_Latn als_Latn ewe_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn