als_Latn dik_Latn sag_Latn
“Vula e pritjes”
Dita, ditën nuk e pret. Koha po m'ik. Bashkë me ta, shtohet përpjekjet e mija me kap vetën. Me kap Stambollin ose kando qoftë që tash më asht ba si fantazmë në menje. Sa herë du me u nal, diçka më kap, më tërhjek fort. E kur du me vrapue, m'rrëzon përtokë. Pshtjellen andrrat e mija me zhgandrrat e ftofta.
Shkruan: Fjolla SPANCA, Mitrovicë
Stambollin e kam dashtë tana herat. Se si, nuk e di as vet. Menja ma thoshte se kam qenë dikur aty ose se aty dikur dikush ka qenë për mua. Në mos, dikush dhe unë dikur kemi jetu bashkë në Stamboll. Ose, qyteti ishte dikush që jetoi në mua. Apo dikush që kaherë jetoi me mua ma solli Stambollin e ma la amanet. Me thanë drejtën, më dalldis menimi se Stambolli u ardh mespërmes dikujt në mua. Tanaj tinëzisht më ftoj me shkue tek AI.
Gjyshja dhe Stambolli
Du me u bo gati…dyshemeja asht mlue prej leckave që duhet nji për nji më i rendis në valixhen e vogël, të kuqen. Tashma ka ra muzgu, shiu e ka ba qull tokën, dyert janë lagë dhe kërcasin fort kur gjyshja i shtyen me lezet. Po vjen më m’pa para se me u nis në Stamboll, në qytetin e saj të paarritshëm, në nji botë ku ballanat’, siç e ka zakon me i thirrë ajo, munden me të dërgue skaj dynjasë për pak sahatë. Gjithsesi, gjyshja më thotë se ka me shkue në nji vend te bukur, të mirë. Nanës plakë i ka metë pikë në zemër që kurrë se ka msue turqishten. Asht gjuhë sheherlie, psherëtin me nostalgji mretnesha jeme. Sipas ktij përkufizimi, gjyshja jeme s’llogaritet nji sheherlie. Nuk di turqisht. Por, në fakt nana e nanës tem, e tillë ka kenë përherë, sheherlie. Ajo di ma shumë se gjysma e miqve të mijë që jetojnë nëpër botë mbi kulturën, traditën e Dashninë. Dhe kaq, në botën tonë të sypërfaqshme mjafton e bahet tepër.
Plaka m’i ngush faqet para se me u largu. Sikur don me m’thanë: njeke udhën e zemrës!
A ka me ndrru dikush a diçka?
Nanë e babë kanë me m’çue deri në stacionin tem të fundit, prej ku nisem për në Stamboll. Baba jem, nji gjermandashës i flaktë, s’para jepet fort emocionalisht. Ai më thotë se po më përcjellë me shpresë se ka me kalue mirë, ka me pushue vedin. Asht si me thanë: harroj te tana, e kape dakikun. Nana kallxohet ma e emocionume. E lexoj në sy. Bahem me u da prej tyne. Më duket sikur po m’lajnë vetun. Ose po i la unë ata. Pse i druhna largimit? Se kur kthehem unë s’jam ma e njajta? Apo se ata kanë me ndryshu? Apo se unë ka me kanë po ky rob i zymtë me sorra shumë mbi krye! – Besa, se di. As s’du me ditë. Ka ca dilema në jetë, që prej larg na e amëlsojnë jetën, tuj na e vështirsue. Janë edhe do tjera, që kur bahen të dituna e të zgidhuna, përvec idhnimit, s’flasin gja tjetër. Nana, baba, unë dhe Stambolli. Ojna, bojna dynjaja jonë.
Mbi re
Me kenë mbi re asht njifarë ndjesie e papërshkrume. Në fakt, krejt sikleti nis kur dy rrotat e mrame të avionit e lshojnë tokën. Njifarë ngushtimi prej mrena, njifarë njersitje e lehtë, pak tutë edhe qeh’ s’je ma n’Tokë. Ban vaki, tana herat kur nisem në udhë të gata, mue me më kap njifarë dalldisje për me shkel tokën, me i prek gurtë edhe me marrë frymë. Jo se qielli po ma nal hovin. Ama qielli i panjohun asht. Aq i huej dhe aq i afërt, njisoj si Stambolli. Prej naltë toka doket hala ma e bukur. Nji nuse që tanë dojnë me ba për veti. Jo veç me ba, po tanë luftojnë kush me dhunue i pari.
Toka. Kjo Hyri, e marume me Mjeshtri e Dashni.
Jabanxhi
Jo për gja, por ai momenti kur rrotat e avionit bijn me fuqi n'tokë më ranohet menja. Më ka ba vaki me udhtue fillikat këto vjet e fundit. Vetmia asht e mirë. Tue qenë se me veten njeriu rrnon gatë, bahet e udhës me u vetnjoftë pak. Gjithsesi, tashma avionin gati e lamë mbas se udhëtarët janë tuj u drejtu te portat që po na dalin para. Nji marak e kam, se kush ma nxenë pritën... Pak ma vonë, dy palë krahë më përthekojnë. Sa gëzohem aq kam frigë. Stambollin e kam dashtë gjithë, po tash që ka ardhë vakti me prek' si ka me kenë … S'ka metë pjesë e trupit pa u rrënqeth. Prej të nxehtit, po mërdhiej. Tutem mos e kam mashtrue vedin, tutem se mos nuk u kanë dashni ajo që e njifsha për të tillë. Tretem në frigën tem. Më duket sikur përhupem. Vetëm kur e shoh Dillin masi kam dal prej tunelit mrrij me kuptu që jam n'vend të huej, ku flitet nji gjuhë që se marrë vesh dhe ku njerëzit vrapojnë, bërtasin, qeshin e qajnë pa iu ba vonë për mue 'jabanxhien'.
Udhëdalje
Ma nis me u përzie barku, as gëzim as idhnim. Ndiej nji forcë të madhe që më shtyen me u kthy mrapsht n'shpi. Për ironi t'fatit, m'duhet me i mshef tana ndjesitë e mija, sepse ndryshe ka me i mërzitë miqtë rrotull. Pastaj, tek e funit kush ma ka për borxh mue menjehollës rrenën që ia kam hijeshue vetit? Krejt filmat që kisha xhirue në imagjinatë m'dalin të gabuem. M'kanë mashtru fotografitë! Dreq o punë, si shtramohet menja prej nji aparati që nxjerr do letra me ngjyra, të rreme. Nalna me menu. Tash më duhet me dallue menimin tem prej menimeve që kanë shtegtue nga menjet e tjera për te mua. Pra, duhet vetes me i ba nji shteg, nji udhëdalje. Ndofta asht ma lehtë me ia ba vedi rrafsh; me nji llaf, du me i mshelë sytë. Prej lodhjes së madhe s'du asgja me menu, veçse me ba nji sygjumë. Të paktën e kursej trupin prej zhegut që po m'përvlon.
Shkallë shumë
Sa çohem prej gjumit, pa kuptue mirë se ku jam, bahëm gati dhe nisem për te shkolla ku duhet me u vizatue në kohë. Ka plot të huej si puna jeme aty. I dallon për ka ngjyra, i dallon kur lëvizin po edhe kur nxjerrin naj llaf aty-ktu. Ndërkohë që po presim me fillue programi, pijmë kafe e çaj. Sheqeri i bardhë kur përzihet me kafen e zezë s'dallohet hiç. Njisoj si lodhja e djeshit. Edhe friga. Të dyjat po shkrihen tinza njana-tjetrës. Lagjet e Stambollit shkallore gati t'i lajnë teshat e trupit me djersë. Kur ngjet maloret për me mrri në krye, nji copë kthese të fut në bahçe të vogël, e prej së cilës masanej duhet me i dhanë kamëve nëpër kalldramët e moqëm që shkëlqejnë prej dritës së Dillit. Janë kuq faqet e mija. Bahem dhe', por du me u ba sikur spo e ndij të sosunit n'palcë. Mue, qe besa po m'sos diçka tjetër...
Princesha mbi bizele
Dola me shkel tokën, me sodit qillin. I lash opangat e mija, duhet me ec zbathun. Jo për gja, po qare tjetër nuk m'ka metë. U dorëzova. Dashnija s'koka qaq e lehtë. Ose, princesha mbi bizele duhet me pa botën mrapsht, n'dashtë me u (vet)njoftë me katundin në të cilin jeton. Rrugicave të ngushta e të gjana njerëzitë pushojnë nën hijen e druve t'blinit. Më shohin si me m'kallzue që jam e dukshme, tanaj ikin më lyp fatin e vet.
E zeza
Deti trimnak i ndrron ngjyrat sa çel e mshel sytë. Ka ditë kur egërsohet, nxihet, katran. E zeza e detit asht e magjishme. Sidomos natën. E shpërbiroj me sy, munohem me ia lexu vjet prej kur asht aty. Sa i moqëm duhet me kanë?! Sa njerëz kanë kalue nëpërmjet tij, sa të tjerë janë bashkue, e kush e di sa mund t'jenë nda tuj notue mrena tij. Munohem me i numru pulëbardhat që vijnë me puq ujin, para se ai me u derdh e mos me u kthye kurrë ma i njejti. Valët e trazojnë qetësinë e shthurun prej dritës së hanes. Më bahet se ktu kam qenë dikur. Nuk e di a është bluza jeme e zezë apo deti i zi që ma nalin frymën.
Shëmtia e bukuria
Dita, ditën nuk e pret. Koha po m'ik. Bashkë me ta, shtohet përpjekjet e mija me kap vetën. Me kap Stambollin ose kando qoftë që tash më asht ba si fantazmë në menje. Sa herë du me u nal, diçka më kap, më tërhjek fort. E kur du me vrapue, m'rrëzon përtokë. Pshtjellen andrrat e mija me zhgandrrat e ftofta. Ajo që unë dua, s'asht ajo që prej vërteti jeton. Tashma ka nis me m'dal gjumi. "Stambolli asht i bukur, sepse asht i shëmtut. Ti kishe të drejtë." i shkruaj një miku të vjetër që kshtu ma patë thanë dikur. Bukuria e Stambollit t'djeg. Të fal dhimtë pa kusur. Kjo bukuri i verbon sytë memecë. Asnji kalem s'mrrin me i knu shëmtisë aq me lezet si ky vend. Shoh pleq, gra, burra e fëmijë, tue ec e fluturu. Krahëthyem a zemërplot. Ka pak randsi. Ka nis trupi me m'kullue mall. Nuk po ngihem me frymën e detit. Edhe kur aroma e peshkut me kepë m'ngjitet për trupi. Frynë erë. I merr kujtimet. Mesin macat, mretneshat. Ato rrijnë për shtatë palë qejfe, se prishin terezinë e vet për kurgja në botë. U afrohem dhe më vjen me i dashtë.
Lexim, lutje dhe muhabet
Vitrinat e librit janë randue me tituj të dalun boje. Në pazar shiten ment e kresë, si me kenë patate të reja. Duhet domosdo me dhanë (lexo: degradue) diçka prej vedi në daç me u pranue prej te vet-titulluemes "shoqni intelektuale". E lodhun prej vransinave me demek akademike, ksaj here ruhem prej shiut të përhimët.
Po, prapseprapë, sante zihem n'siklet. Po e takoj doktorin, që sa u kthye prej pushimeve. E qeshuna e tij s'di me rrejt; asht fort i gzuem që po bahet babë. E shoqja, regjisore e zonja, ka me i sjellë nji çikë, së shpejti. Po i shtohet konaku. Ndërkohe dilli po perëndon mbi Marmaran bojëgështenjë. Ca piktura në murin e lokalit m'i kujtojnë pop-fermanët e Ervin Hatibit dhe katrorin e zi të Kazimir Maleviçit, e shkuma e kafes që po tretet ia nal turrin menimeve të mija. Habitshëm vrej se Doktori nuk e matka kohën me sahat. Ai e shef prej së nalti botën që pshtillet me emna t'paemna, si xhami i turbulluem prej avullit që nxjerr çaji pa sheqer në gotën e tij. Ndërsa flasim për Luce Irigaray, filmin Bab-Aziz, artin barok dhe muzikën klasike, djersët e athta më ikin, i lshojn vend nji qetësie të admirueshme. Mrrij me kuptu se dija asht sekretim i thellë! Dija e bereqetshme, jo ajo e pazarit ose vitrinave postmoderne. Jeta jonë asht lexim, lutje dhe muhabet! – thotë doktori me sytë pingul Andej, kah Qilli.
Me u msu me notu
Stambolli mytet prej gumëzhinës se autobusëve endacakë. Në zhegun e egër të fundgushtit përzhiten ftyrat e vizitorëve fishkëllues. Në secilin prej tyne shoh diçka të vetes teme. Ky qytet me det po m'i sitë menimet e verbume. Shinat e andrrave fminore gati tana herë lakore, kanë nis me u drejtue. E pashë sot kur Burxhu më nxorri për sheti. I shoqi i saj, nji poet lirik po na shoqnonte. Ai m'tha si me lezet se e shoqja ka fobi t'madhe prej urave. Pra, kjo ke arsyeja pse asaj i iku ftyra kur po kalojshim Bosforin. Veshtë e mijë s'po e besojshin nji gja të tillë. U mundova me i dhanë zemën tuj blue llafe e me thanë drejtën hala s'isha tuj e besu se ajo kish aq shumë tremë prej urës. Sa gja e lehtë m'dukej me kapërcye nji pllakë gjigande që e majshin do kambë të trasha e t'betonume. Nejse! Nisëm me bredhë tërthuer rrugicave e si magjistrica provokojshim fatin, sa herë na rezultonte vedja e humbun, në ngushtica të panjohuna. Ky vend i çudirave mbi shpatulla mban qindra xhami e kisha, që ta vjedhin zemnën prej freskut që xixëllon n'shpirt sa herë shkelë mrena tyne. Duhet me besue se zemna e njeriut asht vulë e Pritjes. Nji ibrikë i punuem me Shije të Përparueme për Dashninë. Se marrë vesh, si matet koha nëpër këto qoshe që kanë pshtue prej degradimit mendor tuj u ba Stacione shpresash. Si matet koha mrena mureve të ngjyrosuna me bojnat e Parajsës prej durëve të vdekatarëve, si puna jeme?! Tanë kjo mbrekulli që ngjizet mrena nji hapësine të kufizume ama të pafunme, a e ka fashitë mallin për Pritësitë?! Sa herë shkelë në pragjet e drunjta e futem mrena shpive t'Zotit, më bahet se derdhet inati fije për pe. Sytë e mijë të kuqluem, kthehen kajherë me pa Qillin. Nalt e poshtë, s'diftoj gja. Krejt kurreshtitë janë shue. Agonia e shtegtimit tonë kryhet sa herë cytem me shkrep aparatin fotografik. Pra, grepit të modernizimit i kam rrëshqitë edhe unë. Du me i kap, me i ngri këto momente e me i patë me vedi. Më duhet me besue, se i kam me vedi tek e fundit, ani pse diçka mrena po më thotë se dashunitë e pamujtuna, i kapin veç sytë e verbuem. “Deti asht i bukur natën”, më thotë Burxhu tuj e pa ujin n'hije t'hanes. “Mu m'pëlqen hana”, ia kthej unë. “Kajherë du me i kapërcye krejt shkallët e natës e me i'u afru. Detit ia kam frigën se nuk e njoh. As not nuk di. Hana asht prehje për urinë teme”. Burxhu më sheh e habitun. Nuk i besohet se nuk di me notu. M'kallzon sa lehtë asht dhe se si uji t'mban vetë, kur t'lëshohesh në ta, pa hile...
Pak shpresë
Kadalkadalë gjithshka po ngjyroset. Nuk e di kah po tretet pikëllimi dhe droja jeme që më pati pllakos kur e pash qytetin n'det. Të hujin. Dashuninë teme të kahershme, shiun që m'ka ba qull. Kajherë idhnohem se Stambolli kthehet në heshtim katërstinësh, hanë e prillit me rranjë t'vjetra. Si nën dhambë hallet e mija m'shtyjnë me zhbirue ma tepër hopamën e agimit të madh mrena meje. Krejt kjo qëllimshmëri e paqëllimtë nuk munet kurrë më pa vdekjen si fund. Nën qiej të flaktë, drue krejt çka lypim, gjithë kena me patë. Po veç dashni hala s'kena pa. Ose, e kena pa, ose e kena harru. Dje. Në ag' Neslihani, nji muzë zemëndlirë, m'i fali do fletza trandofilli. “Jam tuj ec me dilli në sy”, m'tha. “Zemrën ia di. E njoh. T'kish marrë fund kjo botë, e krejt prej fillimit me patë nis, unë prap ata e kisha zgjedhë. Edhe sikur t'mos isha shoqja e tij, kisha me dashtë, edhe ma fortë. Tue jetu me sho-shoqin ia preka shpirtin.” Fjaltë e saj ma zajnë frymën. Janë, si të thuash, nji grusht shprese.
Kujtimet ikin, për me u kthye. Leje Dritaren çel’
Dilli i ksaj fundvere m'i çplon do ndiesina të ndërlikueme. E shoh se t’ue luftu me mullitë e erës i kam thye pasqyrat dhe kam harrue me i ujitë lulet në bahçen teme. I kam harrue edhe cicrimat e zogjve. Pendohem që e kam ushqye frigën me andrra padashëse. Pendohem edhe që m'kanë ik dit e nat tue menue qysh me kthy kohën mrapsht. Hala ma fort pendohem se s'i jam mshel mrena vedit, t’ue zgjue rishtas trillin e moqëm të vetmisë. Askurrë s'ia pasna çelun derën ernave të freskta të pranverës. Me provue tash me gjetë nji bosh e me mbush me shpresën e prushtë, me i harru krejt e me dashtë edhe njiherë. Kshu' më thotë Betyli, drita e syve t'nji miku t'çmuem. Ata të dy kët' udhtim ma kanë ba të lehtë dhe të randë, të qeshun e me vaj, të ambël e të thartë. Copzat e thyeme të pasqyrave të tretuna m'i kanë bashkue me dorën e tyne. Tallazi i mërzisë sa m'shtohet aq rrallohet. Xhamat rreth meje avullohen prej frymëmarrjes së çakordume. E di se liqenit i duhet prroni për me rrjedh, e kshtu peshkatari ka me i zanë peshqit me grepin e tij dhelpnak. Kjo kasaphane veç mue ma kall trupin me mall dhe Pritje. Peshqit nuk lshojnë za. U errën sytë, po nuk meken. Sikur dojnë me kallzu se s'janë të Vetmjaftueshëm. Heshtja e kapërthyeme e peshqve të ban me harru moshën, vendin, kohën dhe Vedin. Kurrë s'kanë me pa ma detin, ama paqja e tyne asht shejë e Zgjimit t'Madh, nji farë gjumi i randë, që ma kujton nji kohë të panjoftun që ka me m'kërrusë edhe mue. Betyli m'i sheh sytë e mushun, me shi a lot, s’e di. Ma kap dorën për të fundit herë e më thotë: “Shko. E ke çelun nji dritare. Tash ik. Udha e mbarë.”
Shiu
Kam vunum re se Dashnija s'ka ardhë prej hiçit, e as kot s'mund t'vijë. Nuk e njeh kohën, ngjyrën, konceptin postmodern për bukurinë, e as librin. S'ka kushte. Kjo Dritë e Bekume e shpraz padurimin n'pjekje. Në kohë paralele, e rrit axhamiun. Shiu asht Dashni. Në fillim, trupin e valë e kapin do të dridhme, njifarë frige prej flladit t'panjohun. Prej të ftoftit, tanë munen me u smu. Shiu asht i ftoft, si bora. Përzhitë ama, si dilli kajherë. Ta hup rrugën. Po Shpirti i Lirë e shtron udhën vet pa e këqyr hartën. Edhe në i'u thefshin krahtë, ai Pret. Sytë i nxjerrin lot, si rrëshirë. Pret, do me Ditë, me pa greminën e vet të qendisun me plot Mëshirë! E krasit gjuhën e sytë. Bahet gati n'Vetmi. Sa dhimbje ka rruga për te Fillimi. S'ka ma pranverë. Gjethet kanë me ra, lulat me u tha, shiu ka me ba oqean oborrin. Ftoftë ka me u ba, e di. E di edhe qysh asht me u frigue se po hup diçka, që fundja kurrë se ke patë. Tash e knoj kangën e frigës pa tutë. S'kam çka me humb. As vedin, as tjetrin, sepse asnjani s'asht i jemi. Pra, le t'shtegtojnë Dallëndyshet. Nuk ka me u mërzit ma për to. As për Stambollin. As për malin. Mes dy dashunish, gurt kanë me peshue ma rand në stuhitë që vijnë prej Naltë, për Poshtë ku i kam ngul sytë. Ka me u ba peshk. Dallëndyshet le ta prishin folenë e tyne, e n'daçin, edhe shpinë tem. Tash ka me iu gzu shiut si fmi, me u paqtu, me u djeg, me dashtë, me Njoftë edhe me Prit.
fij_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ban_Latn als_Latn bos_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn gla_Latn als_Latn