als_Latn dik_Latn sag_Latn
Një kauzë tjetër publike “e avulluar”Opinion e Martë, 30 Dhjetor, 2014 | 12:15 pm BELINA BUDINI
Ngjarja e ndarjes nga jeta e një qytetari shqiptar në burg prej dy muajsh për lidhje të paligjshme të energjisë elektrike mund të mos i ketë ingredientët tërheqës të një lajmi ose historie tipike të kronikës së zezë, nga ato me lidhje të jashtëligjshme martesore. Si e tillë tingëllon më tepër politike sesa humane. Edhe pse më humane nuk mund të bëhet dhe pikërisht për këtë arsye shndërrohet vetvetiu në politike. Sigurisht jo në atë lloj politike, që nënkuptojnë palët në Shqipëri kur akuzojnë njëra-tjetrën për hiena, sa herë pushteti i tyre prodhon viktima. Kjo ngjarje është politike në esencë, si çështje e të drejtave të njeriut, në radhë të parë. Humane si çështje jo vetëm e një, por e çdo individi. Si e tillë ajo ka të bëjë drejtpërdrejt me shtetin e së drejtës, me qeverisjen dhe me demokracinë në vend, doemos edhe me politikën e ditës, pa asnjë kompleks në këtë drejtim. Të mos e trajtosh si të tillë është akt hipokrizie dhe jo e kundërta.
Një lajm i keq si ai i humbjes së jetës të një 52-vjeçari nga Lushnja që kreu vetëvrasje në gjendje depresioni, në ambientet e një burgu shqiptar, pasi sipas familjarëve kishte bërë lidhje të jashtëligjshme të energjisë elektrike me një vlerë abuzimi prej 35 mijë lekësh të vjetër, ka gjasa të mbyllet kështu si punë e familjes së tij. A nuk ishin të vetmit familjarët ata që u zotuan publikisht ta ndjekin çështjen e rrethanave të vdekjes së tij në rrugë ligjore? Dhe vërtet, deri tani ngjarja është interpretuar si kauzë e të drejtave të njeriut më tepër nga të afërmit dhe familjarët, sesa nga aktorë apo grupime të shoqërisë civile që merren me këtë punë. Ka pasur disa zëra të vetmuar në media, ndërsa opozita e ka kryer ritualin pa dalë dot nga skema e njohur me deklarata e kundërdeklarata. Me gjasë ngjarja do të mbetet e izoluar, nëse nuk fiton zërin dhe mbështetjen e mjaftueshme publike për t’u shndërruar në një kauzë publike, sikundër meriton të jetë.
Dhe kjo të paktën për 3 arsye kryesore:
Së pari, si formë e dhënies drejtësi viktimës dhe familjarëve të tij.
Së dyti, si formë rezistence legjitime ndaj shkeljes së të drejtave dhe lirive themelore, siç janë garantimi i jetës dhe lirisë së individit në një shtet demokratik.
Së treti, si formë mbrojtjeje ndaj akteve të tjera të neglizhencës apo të represionit shtetëror në të ardhmen.
Të gjitha këto nuk kanë pse të duken të ekzagjeruara po të mbahet parasysh kjo ngjarje, rrethanat e së cilës pa dyshim që duhen hetuar dhe zbardhur nga drejtësia, por implikimet e së cilës janë tanimë në sytë e të gjithëve si një nga ato rastet kur vdekja flagrante shërben si denoncim.
Nga ana tjetër, kjo ngjarje nuk flet vetëm për veten, por shërben si ilustrimi më dramatik me pasojë humbjen e jetës njerëzore në një betejë të shumëpritur kundër antiligjshmërisë, por me mjete dhe rrugë të dyshimta për të mos thënë gjithaq të paligjshme, duke demonstruar forcë dhe vullnet represiv aty ku duhej të funksiononte thjesht kontrata sociale. Madje edhe ajo vetë implikon, siç ishin fare mirë të vetëdijshëm që në shekullin XVII Hobbes dhe Locke, një artific historik dhe nuk do të thotë që qytetarët kanë detyrimin absolut t’i binden çdo ligji dhe të pranojnë çdo formë qeverisjeje, sidomos kur është vetë qeveria ose shteti që e thyen këtë kontratë i pari. Kjo është ajo pika kur fillon e avullon legjitimiteti i një qeverie dhe shtetasit kanë të drejtën e tyre legjitime të rebelohen për të rishikuar kontratën e tyre.
Dhe nuk bëhet fjalë për legjitimitetin thjesht moral si në rastin e shkeljes së premtimeve elektorale (për shembull, të premtimit për energjinë elektrike, çmimi i së cilës pëson rritje kur ishte premtuar ulje), se kjo është një bufonadë e njohur në këtë vend (aq sa mund të rrotullohet gjuha lirisht për ta quajtur edhe jo rritje, kur duhej të kishte qenë ulje në radhë të parë).
Mirëpo, koha e ndodhjes së kësaj ngjarjeje dhe gjendja e përgjithshme, në prag të ndërrimit të viteve, është më tepër ajo e përhumbjes sesa e zgjimit qytetar. Është koha kur axhenda e mediave sa vjen e mbushet me programe festive ose, kiameti, kronika për motin e keq apo ndonjë fatkeqësi natyrore. Nuk është çudi që ngjarja të kalojë me ndonjë shkëmbim statusesh në facebook dhe deklaratash të thata zyrtare dhe kaq. As rrjetet sociale apo mediat e reja online nuk duken fort të zellshme ose të ngeshme për të hapur diskutime të mëdha në fundvit. Për më tepër, ato duket se prodhojnë më tepër fragmentarizim sesa qendërzim të çështjeve ose argumenteve më të rëndësishme në rendin e ngjarjeve të ditës. Duket si atmosfera e duhur për aplikimin e asaj taktikës famëkeqe të PR-it: “Gjej momentin më të mirë për të varrosur lajmin e keq!”. Aq sa kësaj ngjarjeje, ashtu si edhe këtij shkrimi, t’i mbetet thjesht titulli “Një kauzë e avulluar”!
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn