als_Latn dik_Latn sag_Latn
Reagojnë shtëpitë botuese, aktorët dhe intelektualët: Diskriminimi ndaj kulturës shqiptare vazhdon edhe në 2015-ën
Bekim Buçi, Almakos
Një valë reagimesh kanë pasuar pas deklaratës së Sekretarit shtetëror në Ministrinë e Kulturës, Behixhudin Shehabi se kultura shqiptare do të marrë 4 për qind më shumë nga buxheti i Ministrisë së Kulturës gjatë vitit të ardhshëm. Sipas sekretarit shtetëror Behixhudin Shehabi, projektet shqiptare në Ministrinë e Kulturës do të financohen me 720 milionë denarë apo 20% të buxhetit të përgjithshëm të Ministrisë. Lidhur me këtë kanë reaguar Shtëpia Botuese “Logos-A”, aktorët dhe profesorët universitarë të cilët thonë se edhe në programin për vitin 2015 Buxheti për kulturën shqiptare është diskriminues.
SHB "Logos-A" pyet Behixhudin Shehapin: A do të përfundojmë si komb në shkopin e Car Dushanit
Shtëpia Botuese "Logos - A" vlerëson se kultura shqiptare, sikurse çdo vit, edhe në programin e vitit 2015 është diskriminuar rëndë, por kësaj radhe nga një kuadër shqiptar. Sipas kësaj shtëpie botuese, faji për diskriminimin e shqiptarëve, e ka pikërisht sekretari i Ministrisë së Kulturës, Behixhudin Shehapi.
Pas shpalljes së programit nacional për kulturë për vitin 2015, ku janë përfshirë edhe botimet që do të mbështeten nga Ministria e Kulturës së Republikës së Maqedonisë, SHB “Logos-A” shpreh jo vetëm habinë e shqetësimin, por edhe keqardhjen e dëshpërimin se në çfarë niveli ka degraduar kultura shqiptare në Maqedoni. "Meqë sivjet kushtet e aplikimit ishin ashpërsuar, SHB 'Logos-A' u përkushtua që të aplikonte me tituj sa më të rëndësishëm dhe më dinjitozë për publikun në Maqedoni, por edhe më gjerë. Por, fakti që nga 17 aplikacionet, janë pranuar vetëm tre, flet se sa pak është e interesuar kjo ministri për librin shqip dhe cila është pesha që ajo ia jep fjalës së shkruar shqipe", thuhet në reagimin e SHB "Logos A".
Kjo shtëpi botuese vlerëson se përderisa nga njëra anë motivohen dhe realizohen projekte konspirative me mbështetje monokulturore dhe për këtë qëllim harxhohen shuma marramendëse, nga ana tjetër neglizhohen projekte jetike në lidhje me gjenin shqiptar në Maqedoni. "Kjo është e çuditshme për një botëkuptim real të shtetit, por pakuptimësia bëhet edhe më e madhe atëherë kur pjesëtarë ose edhe shtytës të kësaj janë individët që janë emëruar për ta kultivuar kulturën shqiptare në kuadër të kësaj ministrie. Ose, botërisht duhet ta pranojmë se ata janë vetëm kukulla të politikës monokulturore dhe mbështetës të kuazikulturave të imponuara me qëllim, por jo edhe me arsye nga shteti që në këtë rast neve na përjashton kaq ulët", theksohet në reagim.
"Ndonëse ka qenë e ditur botërisht se të gjitha botimet shqiptare që Ministria e Kulturës i mbështet brenda një viti nuk vlejnë as sa bishti i një kali në projektin 'Shkupi 2014', tashmë lirisht mund të konstatojmë se bishti i atyre kuajve është bërë prestigj për botuesit shqiptarë. Tash mund të themi se krejt kultura shqiptare në Maqedoni nuk vlen as vetëm sa shkopi i Car Dushanit", konstaton SHB "Logos - A".
"Prandaj, duke u gjendur në këtë situatë, kur pushteti maqedonas sillet ndaj librit shqip në këtë mënyrë, nuk mund që të mos e pyesim, në këtë rast, Sekretarin Shtetëror në Ministrinë e Kulturës, se për çfarë shkaku sillet me kaq indiferencë dhe inferioritet apo ai aspak nuk është i informuar se çka është duke ndodhur në kuadër të kësaj ministrie dhe i vjen mirë ta ruajë vetëm karrigen e vet dhe të mos çajë kokë për kulturën shqiptare? Apo ai mendon se kulturë do të thotë vetëm fotografimi dhe dalja para kamerave?", pyesin nga SHB "Logos A".
"Gjithashtu nuk mund të mos e pyesim këtë institucion se kah duhet t’ia mbajmë tash ne, botuesit shqiptarë? Nëse maqedonasit na bojkotojnë, nëse shqiptarët e këtij pushteti janë vetëm dekor pa asnjë peshë, detyrimisht kjo na orienton kah Prishtina e Tirana, për të kërkuar që ato shtete të krijojnë fonde për kulturën shqiptare në Maqedoni, se ndryshe ne të gjithë si komb do të përfundojmë në shkopin e Car Dushanit", parashtron dilemën tjetër "Logos A".
"Për këtë arsye, duke qenë botuesi i parë shqiptar privat në ish-Jugosllavi, duke lënë pas vetes rreth 1.000 tituj me rreth 10 milionë vëllime dhe duke qenë shpërndarësi më i madh i librit në historinë e librit shqip (vetëm për 100-vjetorin e Flamurit u shpërndanë 100.000 libra për të gjitha trojet shqiptare), ne deklarojmë publikisht se nuk mund ta pranojmë këtë poshtërim. Andaj SHB 'Logos-A' ka vendosur që as ato tri libra të mos i pranojë si mbështetje nga Ministria e Kulturës, ndërsa ato mjete ia falë Sekretarit Shtetëror që ta pijë një kafe mëngjesi, sepse kemi përshtypjen se atij as kafeja nuk i lejohet nga buxheti i Ministrisë", thuhet mes tjerash në reagim.
"Sa për informacion, në propozim-projektet tona ka pasur libra si ai i gjuhëtarit të madh shqiptar Xhevat Lloshi me titull 'Fjalor i bimëve e kafshëve anglisht-shqip', një vepër që për herë të parë në historinë e librit duhej të dilte në gjuhën shqipe, pastaj vepra amë e sociologjisë botërore 'Mukadime', si edhe veprat 'Empire' nga Michael Hardt & Antonio Negri ose edhe disertacioni i Dita Starova Qerimit për kaligrafinë murale të objekteve orientale në Maqedoni", numëron "Logos A" në reagimin e saj disa nga veprat me të cilat kanë konkurruar në Ministri të Kulturës.
"Sidoqoftë, përballë këtij realiteti, përveç që ndjejmë keqardhje që këto botime nuk do të mund t’i prezantohen lexuesit shqiptar, nuk na mbetet zgjidhje tjetër. Pas kësaj vetëm mund të lutemi me lutjen e Konicës: 'Ruana Zot nga shqiptarët!'", përfundon reagimi i SHB "Logos A".
Vetëm një javë më parë sekretari shtetëror në Ministri të Kulturës, Behixhudin Shehapi, u lavdërua se ka realizuar shumë projekte në të mirë të shqiptarëve.
Sa është përqindja reale e projekteve shqiptare?
“Funksionarët shqiptarë të Ministrisë për kulturë lavdërohen se këtë vit do të ketë 20% projekte shqiptare. Kjo nuk është e vërtetë për arsye se në këto projekte shqiptare llogariten edhe projekte që nuk janë shqiptare, por janë me interes nacional (të gjithë qytetarëve)”, thotë për Almakos, aktori Besfort Idrizi.
“Vetëm sa për ta freskuar kujtesën tonë, do ta përmend rastin e ndërtimit të teatrit të vjetër – të ri në Shkup si dhe projektin ‘Skopje 2014’. Kur qytetarët shqiptarë reagonin se shpenzohen shuma marramendëse për këto projekte dhe kur e kërkonin vlerën prej 25% të këtyre projekteve, nga ana e ministrisë u përgjigjën që këto projekte nuk janë maqedone, por janë me interes nacional (të përbashkëta), sepse benefitet e këtyre projekteve do t’i gëzojnë të gjithë qytetarët. Të gjithë do të mund të shëtisin rrugëve të Shkupit dhe t’i shijojnë bukuritë e ‘Skopje 2014’ si dhe të shkojnë në teatër e të shohin shfaqje”, thekson Idrizi.
Ai më tej potencon se tani projektet shqiptare të cilat janë më kapitale për këtë vit janë renovimi i Teatrit shqiptar në Shkup dhe ndërtimi i bibliotekës dhe teatrit në Tetovë. Mirëpo, nëse këto projekte i shohim me logjikën e projekteve të lartëpërmendura (Teatri të vjetër – të ri dhe “Skopje 2014”), aktori Idrizi thekson se do të duhet të konstatojmë që këto projekte nuk janë shqiptare, por janë me interes nacional (të gjithë qytetarëve), sepse nuk mund të ketë bibliotekë vetëm për qytetarët dhe lexuesit shqiptar.
“Kjo do të ishte e kundërt me nocionin bibliotekë. Poashtu, nëse teatri të vjetër – të ri, që më vonë u shëndrua, të mos them uzurpua, nga I.N. Teatri Popullor Maqedon është projekt me interes nacional, parashtrohet pyetja, pse renovimi i godinës të I.N. Teatri Shqiptar – Shkup dhe ndërtimi i godinës së I.N. Teatri i Tetovës, nuk janë projekte me interes nacional, por janë vetëm projekte shqiptare? Të tre teatrot janë me peshë të njejtë dhe institucione të barabarta, meqë të tre janë Institucione Nacionale (I.N.). Prej këtu edhe rrjedhimisht del pyetja, si mundet që tani nga e njejta ministri, investimet në institucione nacionale të mos jenë me interes nacional, por vetëm shqiptar?”, shprehet më tej Idrizi.
Sipas tij, nëse i largojmë këto projekte kapitale nga përqindja e projekteve shqiptare, siç u larguan projektet e teatrit të ri – të vjetër dhe “Skopje 2014” nga përqindja maqedone, dhe t’i vëndojmë ato në projekte me interes nacional (të përbashkëta), do të parashtrohej pyetja: Sa është përqindja reale e projekteve shqiptare?
Kemi dominimin dhe kulturocentrizëm maqedonas
Profesori universitar Ali Pajaziti thotë se diskriminimi ndaj kulturës shqiptare është evident në programin për vitin 2015 të Ministrisë së Kulturës së RM-së. Kjo, sipas tij, vërehet edhe te publikimet, ku numri i librave dhe revistave në gjuhën maqedonase është pakraahasimisht më i madh me atë të botimeve shqiptare.
“Mund të imagjinoni kur një shtëpie botuese markante si Logos-A, i janë aprovuar vetëm tre vepra, ITSHKSh-së vetëm një numër i “Studimeve Albanologjike”, ndërsa në veprimtarinë muzikore-skenike s’ka asnjë qindarkë për shqiptarët e po për koncert me rastin Kërshëndellave, për koncerte simfonike në Veles dhe Shtip, vetëm dy pika të financimit në segmentin e qendrave kulturore shqiptare, vetëm festivali i këngëve qytetare ‘Teuta’ në kolonën e artit folklorik, asgjë për publikimet elektronike”, deklaroi për Almakos, profesori universitar Ali Pajaziti.
Ai konsideron se kjo është një gjendje veç e parë, pra ripërsëritje e përvojës së kaluar. “Kemi pra dominim dhe kulturocentrizëm maqedonas, minimizim të kulturës shqiptare dhe të atyre më të vogla këtu në nënqiellin e shoqërisë së quajtur Maqedoni”, vlerëson profesori Pajaziti.
Kultura është atomi i një kombi
Kryetari i Shoqatës së intelektualëve shqiptarë në Maqedoni, Avzi Mustafa në prononcimin për Almakos thotë se kultura është atomi e një kombi. Ai thekson se duke marrë si shembull popujt e zhvilluar të botës ku kulturën e shohin në funksion të politikës, kurse politikën e kanë kulturë, mund të themi se te ne ndodh e kundërta me rrethanat aktuale përballë gjendjes kulturore.
“Në të vërtetë, situatën në të cilën ndodhemi ne në Maqedoni më së miri e pasqyron nobelisti Pinter Harold, i cili thotë se sot para intelektualit ekzistojnë disa mundësi: ‘Të hesht e të bëhet naiv, të protestojë duke menduar se lufta për një botë më të mirë është më e rëndësishmja se fusha e krijimtarisë se tij ose të vihet në funksion të pushtetarëve dhe të rrijë e të bëjë sehir se si pafundësisht keqpërdoren vlerat e tij’. Lidhur me kulturën dhe me situatën në të cilën po kalon kultura shqiptare në Maqedoni, e cila si shtet tashmë tej mase është ‘korruptuar’, duke bëre ndarje, diferencime, fragmentarizime e kështu me radhë. Megjithëse shqiptarët janë komuniteti i dytë në këtë shtet, nga ajo që shihet dhe duket sheshazi, ata mbeten në margjina të jetës. Kjo politikë, për fat të keq, po vazhdon me vite të tëra”, thotë për Almakos, Avzi Mustafa, kryetar i Shoqatës së intelektualëve shqiptarë në Maqedoni.
Ai në vijim ka shkruar se “tash ka ardhur koha që lirisht të konstatojmë se institucionet shtetërore – sado që të demokratizohen – janë të viktimizuara nga masa njerëzore brenda tyre, e cila rrugëton pa leje në lumin e instinkteve të tyre. Ndonëse duket e rëndë, e vërteta është kjo: subjekti njeri është ai që – me gjithë mundësitë që mund t’ia krijojë ligji – mund të bëjë vepra antihumane, antinjerëzore dhe antikulturore”.
Sipas tij, këtu në radhë duhet përmendur kjo politikë e keqe, sidomos e udhëheqësve që sillen si “gjoja” ambiciozë e idealistë, ndërsa në shpirt janë makutë, mafiozë, por pse jo edhe injorantë. “Këtë e shohim gati për çdo vjet kur shpallet programi nacional i botimeve ose projekteve me karakter nacional, ku shumë shkrimtarë, botues, autorë, artistë etj., që vlejnë diçka në këtë vend dhe që e nderojnë emrin e këtij vendi dhe të kombit shqiptar në të, se si shumë pak ose aspak nuk përfillen, edhe pse mund të llogariten si një embrion i kulturës shqiptare”, thotë Mustafa.
Ai më tej thotë se kjo gjendje detyrimisht na detyron të pyesin se kush është ai që e keqpërdor, keqvendos dhe keqtrajton atë politikë dhe pastaj ia hedh fajet dikujt tjetër.
“Për fat të keq, pushteti politik e çon edhe më tutje këtë ‘vepër’: ai e mënjanon, e rrënon dhe e depersonalizon intelektualin, duke ia bërë të pamundur veprën dhe kontributin, mendimin dhe veprimin intelektual, ashtu që në vend që ai të meditojë e të shkruajë, ai duhet të sillet si ‘budalla’ para selive të partive. Një mjerim i paparë!”, potencon Mustafa.
Sipas tij, lajmi i keq për kulturën shqiptare në Maqedoni është edhe ai se mjete u ndahen atyre që më pak e meritojnë atë, ndonëse nuk përmbajnë ndonjë vlerë të vërtetë dhe kjo përsëritet me vite dhe përsëri vazhdon të mos na bëjë përshtypje. “Në këtë mënyrë, para disa viteve u shuajt revista shkencore ‘Shqyrtime albanologjike’, sepse Ministria vendosi të mos e mbështet atë, ndërsa këtë vit e ka hequr nga lista e botimeve edhe revistën tjetër shkencore e kulturore “Jehona e re”. Çfarë të thuhet pas kësaj!? Si duket, thënia ‘lulet i hanë gomorët!’ më së shumti vlen për ne dhe rrethanat tona”, deklaroi për Almakos, Avzi Mustafa, kryetar i Shoqatës së intelektualëve shqiptarë në Maqedoni.
Shehapi: Për projektet shqiptaere, mesatarja 20%
Para disa ditësh Sekretari shtetëror në Ministrinë e Kulturës, Behixhudin Shehabi deklaroi se kultura shqiptare do të marrë 4% më shumë nga buxheti i Ministrisë së Kulturës gjatë vitit të ardhshëm. Sipas sekretarit shtetëror Shehabi, projektet shqiptare në Ministrinë e Kulturës do të financohen me 720 milionë denarë apo 20% të buxhetit të përgjithshëm të Ministrisë. Me pak përkrahje në 2015 do të gëzojë veprimtaria botuese dhe folklori, pikërisht sektorë këta që më së shumti shkaktuan reagime në opinion kohë më parë.
“Në përqindje në 2014, mesatarja ka qenë 16 % kurse në 2015 pa ankesa mesatarja është 20%.. Përqindja është shtuar në pjesën e dramës dhe në bashkëpunimin ndërkombëtar. Kemi një ulje në veprimtarinë botuese dhe në folklore, sepse kriteret kanë qenë më të ashpra. Është kërkuar që një Ansambël të marrë pjesë në minimum 20 manifestime, ndërkaq me kriteriumet që sivjet kemi filluar në veprimtarinë botuese, aplikacionet individuale nuk janë pranuar por vetëm shtëpitë botuese”, ka deklaruar Behixhudin Shehabi, sekretar shtetëror në Ministrinë e Kulturës. /Almakos
- Spitali Medicine ia shpëton jetën publicistit Kim Mehmeti
- Ja cilët ish funksionarë të PDSH-së ishin prezent në kongresin e Selës
- Ziadin Sela i kërkon vulat e PDSH-së nga Menduh Thaçi!
- Dokumenti që dëshmon komisionin për stemën me Musa Xhaferin dhe Abdilaqim Ademin
- Mesiç: Ja pse i kam pikë të dobët shqiptarët
- Protestueset tentuan të hyjnë në RTVM, i përqafuan dhe puthën policët (VIDEO)
- Kërcënimi i Jankullovskës dhe Protugjerit është realizuar (VIDEO)
- Lëvizja BESA: Përshëndesim Kongresin e Lëvizjes për Reforma në PDSH, keqardhje që nuk mundëm të ishim në Tetovë
- Dervishi: Shpalosa vetëm qëndrimet partiake, dyshoj për raportimin rreth zhvillimeve
- 'Fiks Fare' tallet me nënkryetarin 24-karatësh të BDI-së! (VIDEO)
- 'O sa mirë' tallet me Ali Ahmetin! (VIDEO)
- Ziadin Sela kryetar i PDSH-së
- Filloi të plas bomba e 12 nga Zaevi - LIVE
- Sheqerinska ia bën 8 me 2 Musa Xhaferit: BDI e ka më lehtë të aktron as peshk, as grua! (VIDEO)
- Radmila Sheqerinska: Përgjimet janë autentike. Flet edhe për rastin 'Monstra'(VIDEO)
- Mijallkov dhe Jankullovska bisedojnë se si e kontrollojn Feriz Dervishinn nga BDI e Kumanovës - VIDEO
- Lëvizja e Selës : Mbi 800 Delegat po e dridhë Tetovën (FOTO)
- Nikolla Gruevski-Llatasit: Jemi duke u marr vesh me PDSH-në që të na përkrahin (VIDEO+AUDIO)
als_Latn tpi_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn