als_Latn bos_Latn ron_Latn
Qarkoret misterioze te barit nen ujerat e Kroacise trondisin ekspertet
Rijkea, Croatia — ju keni degjuar per bar te prete ne forma rrethore, por per bar te rritur nen ujrat e detit? Nje foto ajrore e bregut te disa ishujve ne Kroaci tregojne qarkore te rregullta te reres midis detit te oqeanise Posidonia, e cila eshte nje fushe bari endemike, dhe detit Mesdhe.
Biologu Mosor Prvan nga ahoqata Sunce, nje organizate jofitimprurese ambientaliste qe vuri re per here te pare keto qarkore, nuk ka nje shpjegim per kete fenomen. Qarkoret jane te pakten 50 metra ne diameter dhe jane te vendosura arbitrarisht njesoj larg njera tjetres dhe bregut.
“Per here te pare i kemi pare qarkohet ne fotot ajrore te 2013-es ndersa po punonim per nje hartuar nje habitat, pjese e projektit te ishujve Unije, Susak dhe Srakan” thote Prvan.
Nese e dini se ku mund t’i shini, qarkoret jane te thjeshta per t’u vene re ne Google Maps. Prvan thote se skuadra eshte zhytur ne keto vendndodhje per te pare me sy te lire se cfare vertet po ndodh.
“Fillimisht ne kujtuam se ishte njefarelloj manipulimi, ndaj u zhytem ne nje prej vendndodhjeve dhe me siguri, qarkoret ishin atje. Ato kishin prerje te persosura, dikur sikush ta kishte terhequr Posidonia-n me nje turjele.”
Nje rast i ngjashem i barit misterioz te detit eshte pare ne Danimarke, dhe eshte shpjeguar nga shkencetaret ne janar te ketij viti. Unazat ishin rezultat i nje substance helmuese qe po vrisnin kete lloj bari duke lene shenja qarkore.
Por ky rast eshte i ndryshem ne menyra te shumellojshme: Unazat jane me te medha dhe shume te rregullta, si nga forma edhe nga modeli ne te cilin shfaqen.
Prvan eshte i sigurte se fenomeni eshte antropologjik, pra i shkaktuar nga njeriu: “Nuk e di shkakurm por mendoj se eshte i bere nga dora e njeriut. Kam kontaktuar disa eksperte ne Posidonia, dhe ata asnjehehere dicka te tille. Nuk mendoj se mund te jete bakteriale apo ndonje substance helmuese atje.”
Nje tjeter zgjidhje qe ju vjen ne mendje eshte peshkimi paligjshem me dinamit, cka mund te demtoje shtratin e detit, por Pvran nuk e konsideron kete mundesi: “Dinamiti le shenja me te vogla dhe me te parregullta. Do te duhej nje sasi teper e madhe dinamiti per te shkaktuar nje qarkore me diameter 50 meter.”
Nuk eshte vetem nje problem per trurin, por eshte nje fenomen qe mund te kete ndryshime te medha dhe serioze ne mjedis. “Adriatiku eshte nje nga habitatet me te rendesishme te Posidonia-a ne Mesdhe” thote Prvan.
Atehere, cili eshte shkaku i tyre?
“Nese do te me duhej te beja nje presupozim te eger, do te thoja se jane eksperimentet ushtarake. Posidonia rritet ngadale, vetem 2-3 centimeter ne vit, dhe ka nje teori qe qarkullon mes ekspertesh se nese do te hiqje nje pjese Posidonia keshtu, nuk do te rritje me atje. Cfaredo ta kete shkaktuar, ka ndodhur vite me pare. Ndaj per te percaktuar shkakun, gjeja e pare qe duhet bere eshte te zbulosh sa te vjeter jane keto qarkore.”
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn