als_Latn bos_Latn tur_Latn
FJALA E AUTORIT
QELLIMI I PERPILIMIT TE LIBRIT
Falenderimi i takon Allahut. Ate e falenderojme dhe prej Tij falje e ndihme
kerkojme. Kerkojme mbrojtje nga Allahu prej te keqijave te vetvetes dhe te veprave
tona. Ke e udhezon Allahu s’ka kush e lajthit dhe ke e largon nga rruga e
vertete, s’ka kush e udhezon. Deshmoj se s’ka hyjni tjeter pervec Allahut, i
Cili eshte nje dhe deshmoj se Muhammedi eshte rob dhe i Derguar i Tij.
‘’O ju qe keni besuar, keni frike Allahun me nje frike te denje dhe mos
vdisni, pos duke qene muslimane!’’ (Ali Imran;102)
‘’O ju njerez! Kini frike Zotin tuaj qe ju ka krijuar prej nje njeriu dhe
nga ai krijoi palen e tij, e prej atyre u shtuan shume burra e gra. Dhe keni
frike Allahun qe me emrin e Tij perbetoheni, ruajeni farefisin, se Allahu eshte
Mbikeqyres mbi ju.’’(En-Nisa; 1).
‘’O ju besimtare, keni frike Allahun dhe thoni fjale te drejta. Ai(Alllahu)ju
mundeson te beni vepra te mira, ua shlyen mekatet e juaja, e kush respekton
Allahun dhe te Derguarin e Tij, ka shpetuar me nje shpetim te madh.
(Al-Ahzab;70-71).
Thenia me e vertete eshte thenia e Allahut, kurse udhezimi me i mire – udhezimi
i Muhammedit, salAllahu alejhi ve selem. Veprat me te keqia jane ato te
shpikurat, çdo shpikje eshte bidat dhe çdo bidat eshte lajthitje e cdo
lajthitje çon ne zjarr…
Nuk me ka shkuar asnjehere mendja se do te mundem te ndaje kohe te vecante per
te shkruar nje studim sikur ky, por kur Allahu, subhanehu ve teala, te doje
diqka, ia lehteson edhe shkaqet. Ashtu qe, ne ditet e parë ate XHumadelUla nga
viti 1393 H., kur isha duke recensuar librin ’’el-Fet’hul kebir fi dammiz
zijadeti ilel xhamiis sagir’’ dhe kur beja ndarjen e tij ne dy libra; ’’Sahihul
xhamiis sagir’’ dhe ’’Daiful xhamiis sagir’’, arrita te hadithii Ebu Umames
radijallahu anhu, ne te cilin hadith ResulullahusalAllahu alejhi ve selem, ben
terheqjen e verejtjes nga dexhalli, e pershkruan ate me nje pershkrim qe asnje
pejgamber para tij nuk e ka bere. Tregon se si Isai alejhi selam, do ta vret
ate te dera e Ludd-it(1) ne Palestine, si dhe shume gjera tjera qe kane te
bejne rreth Isait, alejhi selam dhe dexhallit.
Duke u bazuar ne metoden e censures qe i bera dy librave te permendur, mu be e
pashmangshme studimi i zingjirit te ketij hadithi dhe veshtrimi ne te. Dola me
rezultat se zinxhiri i ketij hadithi eshte i dobet dhe nuk mund te mbeshtetemi
vetem ne te, vecanerisht per ceshtje te besimit sikurse kjo. Por, me veshtrimin
e pare qe i bera tekstit te hadithit, mu be e qarte se pjesa me e madhe e
hadithit eshte sahih dhe i vertetuar ne te dy Sahihet si dhe ne librat e tjere
te sunetit.
Mirepo, pasi qe dihet mirefilli se vetem me ate veshtrim te shpejte nuk mund ta
vleresoj hadithin si te vertete plotesisht, e as ta permendi te libri ’’Sahihul
xhamiis sagir’’(2), por duhet doemos studimi thelle per cdo paragraph te tij,
bile per cdo fjale. Duhet te hulumtohet per te, ne te gjitha librat e sunetit
dhe ne te gjitha hadithet me ate teme, qe kane te bejne me Isain, alejhi selam,
dexhallin, Allahu e malkofte dhe me te dyte ne pergjithesi. Me pas, t’ia bejme
nje censure te gjate te gjitha zinxhireve, ashtu si kemi vepruar ne dy librat
tjera; ’’Silsiletilehadithi sahiha’’ dhe ’’silsileti ehadithi daife’’. Qe ne
fund, te kemi guxim vendosmerisht te themi se pjesa me e madhe e hadithit apo i
teri eshte sahih, si dhe ta vendosim ne librat me hadithe te verteta, varesisht
se si do te perfundoje censurimi.
Filluan ambiciet per studimin e ketij hadithi, çdo rresht me rend, bile fjale
per fjale. Per ta forcuar çdo paragraf te hadithit, kam dhene tere mundin qe te
gjej hadithe aq sa kam mundur te gjej, pastaj, te gjitha ato i kam bere
tahrixh, duke folur rreth zingjireve te tyre, nga aspekti se a jane te verteta
apo te dobeta, ashtu si na mesojne rregullat e shkences se hadithit. Sikurse,
vleresimi i tyre per sahih, hasen apo daif si dhe hulumtimi pas haditheve
ndihmese (mutabeat) (3) dhe haditheve – deshmi (shevahid)(4). Gjera te cilat na
ndihmojne ne largimin e dobesise nga atoparagrafe qe kane zinxhire ne vete apo
që kane ardhur ne hadithin e Ebu Umames radijallahu anhu, qe do ta permendim ne
vijim.
Pas ketij studimi te hollesishem mu be e qarte se ky hadith, me te gjitha
paragrafet pervec pak eshte sahih ligajrihi(5), bile shume nga ato paragrafe
jane mutevatir(6), per te cilat themi prere se jane te vertetuara nga
Resulullahu salAllahu alejhi ve selem. Sikurse, paragrafet qe tregojne per
daljen e dexhallit me sy te verber dhe per zbritjen e Isait alejhi selam per ta
vrare ate.
Shume e natyrshme eshte qe ato hadithe qe i kam bere tahrixh, te perfitoj shume
gjera rreth Isait alejhi selam dhe dexhallit te verber, gjera te cilat nuk
permenden ne hadithin e Ebu Umames, radijallahu anhu. E gjithe kjo, per shkak
se numri i ketyre haditheve ka arritur ne tridhjete hadithe nga me shume se
njezete sahabe. Ndonje hadith qe e transmetojne ka me teper se nje
rruge(zingjir), sidomos hadithi i Ebu Hurejres, per te cilin kam gjetur dhjete
rruge, ne çdo rruge kam hasur ndonjehere ne shtesa dhe dobi qe nuk gjenden ne
rruge tjeter.
--------------------------------------------------------------------------------------------
(1)Ludd quhet nje qyteze e vogel afer Bejtul Makdis; Shih; Sherh Sahih Muslim
(nr.2937)(sh.p.)
(2) Tahrixhi eshte shkence ne lemine e hadithit, qe ka te beje me gjetjen e
haditheve ne librat baze, me te folurit rreth zingjirit te hadithit dhe ne fund
vleresimin e hadithit. Kete e ka per qellim edhe autori, kur permend se e ka
bere tahrixh.(sh.p.)
(3) ‘’Mutabeat’’ njejesi ‘’mutabie’’, ne shkencen e Tahrixhit emertohet ajo kur
transmetimi i nje transmetuesi vjen ne pajtim me transmetimin e atij qe ka
transmetuar me pare, duke e bere kete transmetim nga mesuesi i transmetuesit te
pare apo te ndonjeri me larte. Kete ne gjuhen shqipe e kemi perkthyer me’’hadith-ndihmes’’(sh.p.)
(4) ‘’Shevahid’’ njejesi ’’shahid’’ ne shkencen e tahrixhit nenkupton kur nje
hadith transmetohet nga sahabij tjeter, por qe eshte i ngjajshem me hadithin e
transmetuar paraprakisht, pa mare parasysh ky hadith a eshte i ngjashem
ne tekst apokuptim (sh.p.)
(5) Sahih ligajrihi quhet hadithi i vleresuar si i vertete per shkak te
haditheve tjera qe deshmojne per te apo i ndihmojne(sh.p.)
(6) Hadith mutevatir quhet hadithi i transmetuar prej seciles gjenerate nga nje
grup i njerezve, saqe nuk mund te dyshohet se jane pajtuar per te
genjyer.(sh.p.)
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn ace_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn mri_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn lug_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn est_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn uzn_Latn