als_Latn dik_Latn sag_Latn
Kinemaja që prej zanafillës, ndër pasionet fillestare kishte sfidën ndaj imagjinatës. Ka kaluar gati një shekull dhe përpos përvojës së krijuar, kinemaja ka përfituar në këtë drejtim edhe nga përparimi i teknologjisë. Falë edhe industrializimit, materializimi i imagjinatës kinemagrafike është ushqyer me investime financiare të çmendura. Kilometri i rradhës i imagjinatës që kapërceu kinemja për vitin 2014 ishte mbyllja e triologjisë ‘The Hobbit’.
Tolkien (1892 – 1973) është autori i një trupe kolosale romanesh të ndarë në triologji dhe që kanë një linjë të përbashkët; ‘The Hobbit’, ‘Lord of the Rings’, ‘The Silmarillion’, e të tjerë. Ai është njohur si një pedagog tipik i ambjenteve universitare të Oxford-it. (Ka ndarë një miqësi të gjatë dhe me ulje-ngritje me C.S. Lewis, autor i ‘The Chronicles of Narnia’.) Pedagog letërsie, etnolog, poet, gjuhëtar, një ndër autorët e Fjalorit të Oxford-it, vepra e tij më e njohur dhe ku ka provuar gjenialitet janë romanet e letërsisë fantastike. Vepra që kanë patur disa realizime kinematografike duke filluar që në vitin 1977, kur u publikua një version i animuar i ‘The Hobbit’. Realizimet më të bujshme do ishin ato të regjisorit Peter Jackson, i cili realizoi fillimisht triologjinë ‘Lord of the Rings’ (2001, 2002 dhe 2003) dhe më pas ‘The Hobbit’ (2012, 2013, dhe 2014). Në fakt në kronologjinë e ngjarjeve në roman ‘The Hobbit’ vjen në rradhë para ‘Lord of the Rings’.
Vlerësimet për imagjinatën e shfrenuar të Tolkien dhe shfaqjes së magjishme të Peter Jackson janë të padiskutueshme dhe harxhim rreshtash. Një fakt që nuk njihet prej publikut të gjerë është se vepra e Tolkien ka qenë një letërsi kult e viteve kundërkulturore të 60-ës dhe sidomos të frymës hipi. Grupe legjendare të atyre viteve si Led Zeppelin, Black Sabath apo Genesis në krijimtarinë e tyre u frymëzuan dhe i janë referuar veprës së Tolkien. Madje personazhe nga romanet do shndërroheshin për të rinjtë në idhuj anti-kapitalist apo anti-sistem.
Një nga gabimet që ka bërë publiku i gjerë në leximin e filmave‘The Hobbit’ apo të dy triologjive të Jackson (ose siç është quajtur Tollywood; Tolkien & Hollywood), është se është ndalur tek habia ndaj fantazisë. Fantazia është gjuha e Tolkien, por jo tabloja mahnitësë si qëllim i fundit. Duke krijuar një realitet hiper-imagjinar Tolkien na rrëfen për një nga veset kryesore të historisë njerëzore, Pushteti. Në tërë veprën moralizohet natura e ligë e pushtetit dhe që askush s’mund t’i shpëtojë çmendurisë që të zapton prej tij. Një edukim politik që vështirë se e gjen në të tërë letërsinë dhe aq më pak në kinema.
Ky mësim që vjen nga një botë imagjinare është për t’u mbajtur busull në këtë botë të sotme reality. Një botë ku pushteti më shumë se në çdo kohë mund të kalojë dorë më dorë për dy pare dhe kurfarrë kontrolli.
(shfletoni galerinë)
Extra:
Një nga kritikat ndaj trilogjisë ‘The Hobbit’ që mund të përmendet është përdorimi i frame rate 48 për sekond. Në një gjuhë të thjeshtë është që imazhi në film ka 48 ‘foto’ (frame) në një sekond. Kinemaja që nga viti 1920 e deri më sot gjerësisht ka përdorur teknikën 24 fps. Shumë pak përjashtime gjenden kur janë përdorur shpejtësi më mëdha dhe këto kanë qenë më së shumti eksperimentale. Arsyeja përse Jackson ka përdor shpejtësinë 48 fps është argumentuar prej regjisorit për t’i dhënë imazheve më shumë detaje dhe për ta bërë sa më të prekshme ngjarjen në film nga syri i shikuesit. Megjithë këmbënguljen e Jackson në bindjen e tij se kjo është e ardhmja e kinemasë e tërë bota kinematografike i është kundërvënë njëzëri. Sipas tyre kinemaja nuk është as dokumentar dhe as show televiziv. Mania për detajin në film do cënojë pikërisht ndjesinë e teksturës së imazhit kinematografik.
Personalisht mbaj qendrimin e kritikës. Diskutimi në fjalë ka të bëjë me risitë që sjell teknologjia, por në thelbin e vet është i vjetër sa vetë kinemaja. Çfarë dhe sa duhet të shfaqë dhe të fshehë regjisori në një film? Regjisori francez Jean Cocteau në një rast është shprehur se ‘detyra e regjisorit është të përzgjedhi se çfarë duhet të shfaqet në film’. Nga kjo kuptohet se qëllimi i regjisorit nuk është të përcjelli gjithçka tek shikuesi, por si iluzionist duhet të performojë pa treguar ‘hiletë’ e tij.
Trailer:
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn