als_Latn dik_Latn sag_Latn
Çmimi i naftës, mbyllet pa gjoba hetimi (Burimi: Gazeta-Shqip, www.gazeta-shqip.com)
Çmimi i naftës, mbyllet pa gjoba hetimi
Tregu i karburanteve është oligopol, por nuk u gjetën evidenca që të provonin marrëveshje të ndaluara apo abuzimi me dominancën kolektive midis ndërmarrjeve. Në këtë pikë u mbyll hetimi i thelluar i Autoritetit të Konkurrencës (AK) ndaj 9 kompanive kryesore që tregtojnë naftën. “Megjithatë, konkurrenca në tregun e importit dhe tregtimit me shumicë të karburanteve nuk është mjaftueshëm efektiv për shkak të strukturave të tregut dhe rregullimit ligjor”, deklaroi dje AK me anë të vendimit zyrtar. Njëra nga pengesat e përmendura në vendim, udhëzimi nr. 17, viti 2008, “Për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar”, është shfuqizuar në fillim të 2015-s. Ky udhëzim i trajtonte pikat e karburantit si agjent, që nuk kishin fuqi mbi çmimin.
Rekomandimet
AK nuk ka vendosur gjoba apo masa të tjera administrative, por e ka kaluar topin në anën e qeverisë, së cilësi i kërkon të bëjë ndryshime ligjore. Janë 6 ndryshime që propozohen nga AK, ku kryesoret i përkasin ligjit ”Për përpunimin, transportimin dhe tregtimin e naftës, gazit dhe nënprodukteve të tyre”. Së pari, kërkohet t’u krijohen mundësi ndërmarrjeve të shumicës të realizojnë edhe shitjen me pakicë, duke eliminuar në këtë mënyrë një pjesë të kompanive fiktive. Këto quhen nga AK “hallkë e tepërt dhe kosto për çmimin”. Gjithashtu, AK kërkon që kompanitë tregtare të ruajnë identitetin e produktit dhe të konkurrojnë me logot e tyre te shitësit me pakicë, për të mundësuar nxitjen e konkurrencës. Ndërkaq, propozohet ngritja e një njësie të transparencës së çmimit të hidrokarbureve, në të cilën kompanitë e importit dhe tregtimit me shumicë të karburanteve duhet të njoftojnë në kohë reale (brenda 5-15 minuta) për çdo ndryshim të çmimit të shitjes me shumicë. Një rekomandim tjetër bëhet për koncesionin e Petroliferës. “AK kërkon vlerësimin e zbatimit të marrëveshjes koncesionare në portin “Vlora 1” për respektimin e detyrimit të mospërfshirjes së koncesionarit në tregtimin e karburantit, si dhe transferimin e së drejtës ekskluzive në tregjet e lidhura”, thekson vendimi. Bazuar në të dhënat e administruara nga QKR-ja rezulton se njëri nga aksionerët e ndërmarrjes që tregton naftën në portin “Vlora 1”, është pjesë e grupit Petrolifera. Sipas AK, kjo është shkelje e ligjit për koncesionin. Po kështu, hyrjet dhe daljet e shpeshta brenda vitit financiar të ndërmarrjeve që operojnë në tregun e tregtimit me shumicë të karburanteve, gjenerojnë konkurrencë të pandershme. Sipas AK, duhen instrumente që të kontrollohet ky fenomen. Propozimi i fundit është për marrëveshjet e kompanive për importe të përbashkëta. AK kërkon që këto kontrata të paraqiten te bordi i konkurrencës për miratim.
Pse nuk ulet çmimi?
Tregu i importit të karburanteve është i strukturuar sipas dy modeleve, të cilat janë aplikuar në dy porte të ndryshme, Porti Romano, Durrës dhe “Porti Vlora 1”. Në Durrës, tregtarët e magazinojnë produktin në zonën e lirë doganore, ku një pjesë të sasisë së importuar e shesin në regjimin e lirë doganor, ndërsa pjesën tjetër e zhdoganojnë vetë, duke vazhduar zinxhirin e tregtimit të produktit deri te konsumatori përfundimtar. Ndërsa në zonën e lirë doganore të “Portit Vlora 1” vepron vetëm një kompani, e cila rezulton se nuk ka një rrjet të vetin në hallkat e tjera të shitjes së karburanteve. Në momentin e zhdoganimit, llogaritja e barrës fiskale mbi karburantet është e lidhur me çmimet ditore të bursës Platz. Pasi produkti zhdoganohet nga shitësit me shumicë, transaksioni i radhës është shitja drejt shoqërive të shitjes me pakicë. Çmim në faturë (në pompë) që u shitet shitësve me pakicë është ai fundor, pra çmimi që merr klienti fundor. Në këto kushte, tregu vendas ka një lidhje direkte me çmimin ditor të bursës PLATZ për sa i përket burimit të furnizimit, sjellje të cilën nuk e reflekton në çmimet fundore me pakicë, të cilat janë të prekura nga fenomeni i ngurtësimit, duke mos reflektuar kostot e blerjes. Tregu i shitjes me pakicë përbëhet nga 1260 stacione karburanti, nga të cilat rreth 960 janë të palidhura nga pikëpamja e pronësisë me ndërmarrjet që operojnë në tregun e shumicës dhe 300 stacione janë të integruara vertikalisht me ndërmarrjet e shitjes me shumicë. Gjatë periudhës objekt hetimi, në vitin 2013, është provuar se në këtë treg ekzistojnë struktura oligopol (me disa shitës me shumicë). “Për shkak të shkallës së lartë të transparencës së tregut, ndërmarrjet objekt hetimi kanë pasur mundësi të ndjekin tendencat e lëvizjeve të çmimeve të njëri–tjetrit, duke mos pasur nevojë që të përdorin mekanizmin e ndëshkimit për ndërmarrjen që devijojnë nga anëtarët e oligopolit”, vlerëson AK.
17.02.2015
Burimi: Gazeta-Shqip
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn unk als_Latn