als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Ethet e anti-amerikanizmit nė Rusi, mė tė forta se tė epokės sovjetike
Uashington Post
Moskė-Mendonit se Bashkimi Sovjetik ishte anti-amerikan? Shihni Rusinė e sotme. Pas njė viti, nė tė cilin retorika e furishme ėshtė derdhur anembanė Rusisė, zemėrimi ndaj Shteteve tė Bashkuara, ėshtė pikėn e tij mė tė lartė, qėkurse sondazhet kanė filluan ta masin atė. Nga shitėsit e zakonshėm nė rrugė dhe deri nė Kremlin, njė valė e jashtėzakonshme anti-amerikanizmi ka pėrfshirė vendin, ndėrsa vėzhguesit thonė se ajo ka tejkaluar ēdo kohė, qė nga epoka e Stalinit.
Indinjata arriti kulmin pas vrasjes sė kritikut tė ashpėr tė Kremlinit, Boris Nemēov, kur teoritė e konspiracionit qė filluan tė qarkullojnė vetėm disa orė pas krimit, pretendonin se ky akt ishte njė komplot i CIA-s, pėr tė diskredituar Rusinė. (Nė fakt deri tani Moska ka akuzuar dy burra nga Ēeēenia, dhe arrestuan 3 tė tjerė, nė lidhje me kėtė vrasje).
Ka njė tendencė pėr tė ndryshuar veshjet perėndimore, me ato tė prodhuara nė Rusi. Pėrpjekje pėr tė zėvendėsuar Coca-Cola-n, me pije tė buta ruse. Njė tėrbim ndaj sanksioneve tė SHBA-sė. Dhe njė konspiracion magjepsės, mbi metodat qė gjoja ėshtė duke pėrdorur Uashingtoni, pėr tė nxitur trazira nė Ukrainė dhe Rusi. Zemėrimi ėshtė njė sfidė pėr politikėbėrėsit amerikanė, qė kėrkojnė tė takojnė ndonjė fytyrė miqėsore nė Rusi. Dhe kjo sjellje ėshtė njė shėnues i kufijve tė aftėsisė sė tyre, pėr tė ndikuar vendim-marrjen ruse, pas njė viti sanksionesh.
Sipas qendrės sė pavarur Levada, mė shumė se 80 pėrqind e rusėve, tani kanė njė pikėpamje negative mbi Shtetet e Bashkuara, njė numėr ky mė shumė se dyfishi nė krahasim me vitin e kaluar, dhe qė ėshtė vlerėsimi mė negativ, qėkur qendra filloi tė kryejė sondazhe tė tilla nė vitin 1988. Vrasja Nemēovit, vrasja politike e profilit mė tė lartė gjatė 15 viteve tė Vladimir Putinit nė pushtet, ishte njė tjetėr reagim brutal kundėr forcave pro-perėndimore nė Rusi. Prej kohėsh, ai e kishte modeluar veten si njė politikan perėndimor, duke krijuar njė listė tė gjatė me armiq.
Zemėrimi anti-perėndimor do tė vijojė tė rritet edhe mė tepėr, nėse presidenti Obama do tė vendosė ti dėrgojė armė vdekjeprurėse ushtrisė ukrainase, sikurse e ka pėrmendur si mundėsi. Qėllimi do tė ishte rritja e kostos sė ēdo ndėrhyrjeje ruse, pėrmes bėrjes sė reagimit ukrainas, mė shumė vdekjeprurės. Por edhe disa prej kritikėve mė tė ashpėr tė Putinit thonė se nuk e mbėshtesin kėtė propozim, pėrderisa nė fund tė fundit, kosto do tė jenė jetėt e ushtarėve tė vendit tė tyre. Shtetet e Bashkuara janė duke eksperimentuar nė aspektin gjeopolitik, duke i pėrdorur njerėzit si derra apo pula tha Sergej Mikhev, drejtor i Qendrės pėr Politikat Aktuale, pranė Kremlinit, gjatė njė emisioni televiziv, vitin e shkuar nė kanalin pro-qeveritar First Channel. Akuzat e tij u pasuan nga njė mori akuzash, sipas tė cilave ėshtė e rėndėsishme tė njohim armikun, tipike kjo e retorikės qė mbush mediat ruse. Ata na trajtojnė nė tė njėjtėn mėnyrė, duke e kėrcėnuar jo vetėm stabilitetin botėror, por ekzistencėn e ēdo qenie njerėzore nė planet tha Mikhev.
Retorika sovjetike ishte zyrtarisht anti-perėndimore, por ajo nuk mund tė shtypte pasionin e rusėve tė zakonshėm pėr Beatles, dhe as entuziazmin e tyre kur dėgjonin lajmet e Zėrit tė Amerikės. Kėto ndjenja pozitive u zbehėn dukshėm pas shembjes sė Bashkimit Sovjetik nė vitin 1991. Por ndjenja e anti-amerikanizmit ka kohė qė ėshtė ndėrtuar, veēanėrisht pasi Shtetet e Bashkuara dhe NATO bombarduan Serbinė, njė aleat rus, nė vitin 1999. Pastaj erdhi lufta nė Irak, zgjerimi i NATO-s dhe konflikti ruso-gjeorgjian. Ēdo herė ka pasur nuanca tė vogla tė ndjenjave anti-amerikane, qė zbeheshin po aq shpejt sa ishin ndėrtuar.
Putini e rriti volumin e tyre, pas protestave masive tė opozitės nė fund tė vitit 2011 dhe fillimin e 2012-ės, pėr tė cilat ai fajėsoi direkt Departamentin e Shtetit. Por deri vitin e kaluar, kur filloi kriza nė Ukrainė, nuk kishte ndodhur qė anti-amerikanizmi tė pėrhapej edhe nė mesin e atyre qė dikur prisnin me padurim tė fluturonin drejt Majemit dhe Los Anxhelesit. Tė ushqyer nga antagonizmi i fuqishėm nė kanalet televizive federale ruse, burimi kryesor i lajmeve pėr mė shumė se 90 pėrqind tė rusėve, njerėzit e zakonshėm filluan tė ndihen gjithnjė e mė shumė tė zhgėnjyer. Vėzhguesit thonė se zemėrimi duket i ndryshėm nga tensionet e sė shkuarės, duke u pėrhapur mė shpejt dhe mė gjerė.
Vitet e njė poshtėrimi tė perceptuar kanė ēuar drejt njė anti-amerikanizmi, qė ka rrėnjė tė forta dhe qė nuk ka ekzistuar mė parė thotė Vladimir Pozner, njė gazetar qė pėr dekada tė tėra ka qenė njė zė i spikatur i Bashkimit Sovjetik nė Shtetet e Bashkuara. Kohėt e fundit, ai ėshtė rrekur tė shpjegojė Shtetet e Bashkuara brenda Rusisė. Ne nuk veprojmė si amerikanėt dhe kjo ėshtė pėr shkak se ata mendojnė se janė unikė dhe se duhet tė mos kenė lidhje me dikė tjetėr nėnvizon ai.
Shumė shpejt, masa anti-amerikane janė ndėrmarrė nė mbarė vendin, duke filluar nga njė simbolikė vėrtetė e rėndėsishme. Disa dyqane kafeje nė Krime u ndaluan tė shėrbejnė Americanos. Aktivistėt projektuan imazhe me sfond racor, qė e paraqisnin Obamėn duke ngrėnė njė banane brenda ambasadės amerikane nė Moskė. Rusėt u dyndėn me gėzim tė shkėmbenin veshjet e tyre perėndimore, me disa bluza me fotot e lėshimit tė raketave Iskander me komentin: Sanksionet ? Mos e bėni tė qeshė Iskanderin tim.
Kjo propagandė anti-perėndimore ka ndryshuar rrėnjėsisht atmosferėn nė shoqėri. Ajo ėshtė bėrė militariste shprehet Lev Gudkov, drejtor i Qendrės Levada. Shumė rusė kanė rėnė nė njė pakėnaqėsi tė thellė, pasi fillimisht e modeluan veten sipas Perėndimit, ndėrsa pas shpėrbėrjes sė Bashkimit Sovjetik, pėrjetuan vetėm vuajtje dhe poshtėrim. Duke filluar nga viti 1989, ne u riorientuam plotėsisht drejt Perėndimit. Ne e shikonim atė si parajsėn e sė ardhmes. Ne prisnim, qė pati tė bėnim gjithēka qė ata kėrkonin, tė hidhnim valle sė bashku dhe ata mė nė fund do tė na pėrqafonin dhe puthnin, dhe ne do tė kalonim nė ekstazė-deklaroi Evgeni Tarlo, njė anėtar i dhomės sė lartė tė parlamentit rus, nė njė emision televiziv vitin e kaluar. Nė vend tė kėsaj- tha ai- Perėndimi ėshė pėrpjekur ta shkatėrrojė Rusinė.
Anti-amerikanizmi e bėn tė vėshtirė qė kultura amerikane tė veprojė pėrmes mjeteve tė saj tradicionale rrugėve tė fuqisė sė butė si filmat, muzika dhe arsimi. Vitin e kaluar, politikėbėrėsit rusė i dhanė fund njė programi mė shumė se 10-vjeēar tė shkėmbimit tė shkollave tė mesme, qė u ofronte mundėsinė nxėnėsve mė tė mirė mundėsinė ruse, pėr tė ndjekur disa semestra shkollorė nė SHBA. Ndėrkohė pak artistė perėndimorė japin tashmė koncerte nė Rusi.
Edhe diplomatėt perėndimorė thonė privatisht se e ndjejnė veten shumė nė siklet, pėr ti shpjeguar publikut rus pozicionet e vendeve tė tyre. Dhe rusėt, tė cilėt punojnė pėr degėt e kompanive perėndimore, thonė se tek miqtė dhe fqinjėt e tyre vėrejnė njė rritje tė patriotizmit.
Disa nga drejtuesit e bizneseve kryesore kanė paralajmėruar se Rusia rrezikon njė dėmtim tė pėrhershėm nė zhvillimin e vet ekonomik, me zemėratėn dhe vetėizolimin. Jam i shqetėsuar se kriza e kohėve tė fundit mund ta ēojė Rusinė nė njė konfrontim tė caktuar historik, duke penguar zhvillimin e vendit nė tė gjitha fushat tha ish-ministri i financave dhe njė aleat i Putinit, Aleksej Kudrin, nė njė intervistė pėr asgjensinė e lajmeve TASS. Por zėra tė tillė janė tė vetmuar, nė mes tė pėrroit tė zemėrimit anti-perėndimor. Qevera e dinte se ishte shumė e lehtė tė kultivoje ndjenjat anti-perėndimore, dhe po aq e lehtė pėr tė grupuar shoqėrinė ruse rreth kėsaj propagande tha Maria Lipman, njė analiste e pavarur politike nė Moskė, e cila ėshtė duke punuar nė njė studim mbi qėndrimet anti-perėndimore.
Madje edhe McDonalds, prej njė kohė tė gjatė mishėrim i ėndrrave ruse rreth Perėndimit, ishte vjeshtėn e kaluar nė shėnjestėr tė goditjeve, pėr shkak tė shkeljeve tė supozuara mbi higjenėn. Disa nga restorantet e saj kryesore u detyruan pėrkohėsisht tė mbyllen. Kur u rihapėn, McDonalds filloi njė fushatė reklamuese duke theksuar lidhjet e veta lokale dhe historinė e 25-vjeēare nė Rusi, si dhe minimizuar rėndėsinė e saj globale, si njė fener i ndritshėm tė Amerikės.
Javėn e shkuar, nė tabelėn elektronike tė njė McDonalds-i nė zemėr tė Moskės lexohej: Prodhuar nė Rusi, pėr rusėt. /albeu.com/
Shqipėroi: Bota.al
Shtuar më 11/03/2015,
ora 20:51
Kthehu mbrapa
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn jav_Latn als_Latn