als_Latn dik_Latn sag_Latn
Barra e së shkuarës: Padia e Serbisë dhe Kroacisë për gjenocidBota, Rajoni Tuesday, February 3rd, 2015
Haga vendos (03.02) mbi paditë reciproke për gjenocid të ngritura prej Serbisë dhe Kroacisë. Shanset për sukses për secilën palë janë të zbehta. Por secila palë e shfrytëzon padinë për politikë të brendshme.
Në paditë për gjenocid të ngritura përkatësisht nga Kroacia kundër Serbisë dhe nga Serbia kundër Kroacisë pranë Gjykatës Ndërkombëtare të Hagës për Krimet e Luftës bëhet fjalë për klasifikimin juridik të krimeve të panumërta serbe dhe kroate gjatë luftës mes viteve 1991-1995, që asokohe copëtoi Jugosllavinë. Vetëm në Kroaci gjetën vdekjen atëherë mbi 13.000 vetë. Konkretisht padia kroate i referohet bombardimit të qytetit Vukovar nga ushtria e kontrolluar prej Beogradit, si dhe masakrës ndaj civilëve, që kanë kryer forcat paraushtarake serbe në lindje të Kroacisë. Kundërakuza serbe bën fjalë për krime lufte të Ushtrisë Kroate aty nga fundi i luftës. Asokohe gjatë aksionit “Oluja” (“Stuhia”) u vranë qindra civilë dhe deri në 200.000 serbë u detyruan të arratisen prej Kroacisë, prej nga pjesë të tëra të vendit “u spastruan etnikisht”.
Moszbardhja e krimeve
Deri tani në proceset për luftërat në Jugosllavi ka pasur një qëndrim disi të rezervuar sa i përket akuzave për gjenocid. Tribunali i Hagës për Krimet e Luftës në ish-Jugosllavi deri tani ka klasifikuar si gjenocid vetëm vrasjet masive në Srebrenicë. Në këtë rast nuk u shpall Serbia fajtore si shtet, por Ushtria e Serbëve të Bosnjës si dhe njësi të ndryshme paraushtarake. Zijah Beqiroviç nga Instituti rajonal për Studime Ballkanike në Lubjanë nuk parashikon që nga vendimi aktual do të ndryshojë diçka në praktikën e deritanishme. Kjo edhe për arsyen, se vendimet e Gjykatës Ndërkombëtare shpesh – sipas tij – janë një lloj kompromisi mes fuqive të mëdha, të cilat nuk kanë interes, që njërën palë ta paraqesin fituese dhe tjetrën humbëse. “Këtu ka edhe një absurditet juridik: apelimi nuk lejohet dhe revizioni është pothuajse i përjashtuar”, – i thotë Beqiroviç DW.
Megjithatë gjykimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Hagës nuk do të jetë fjala e fundit në luftën e vazhdueshme që zgjat prej vitesh mes dy vendeve fqinjë lidhur me luftën. Kroacia e dorëzoi padinë në vitin 1999, kur qeverisnin Franjo Tuxhmani në Zagreb dhe Sllobodan Millosheviçi në Beograd. Tani që të dy kanë vdekur prej kohësh, por as udhëheqjet e mëvonshme shtetërore deri më sot nuk e kanë marrë guximin, që t’i tërheqin paditë, ndërkohë që Serbia e ka dorëzuar kundërakuzën e saj në vitin 2008. “Çdo garniturë pushtetmbajtëse në Kroaci e Serbi ka qenë nën darën e politikës së vet, e cila karakterizohet prej të ashtuquajturve projekte kombëtare. Tërheqja e kundërakuzës për gjenocid sipas kësaj logjike do të nënkuptonte detyrimisht dështim në politikën e brendshme”, thotë politologu kroat Jaroslav Peqnik. Sipas tij, në këtë sfond paditë nuk duhen marrë seriozisht, sepse politikanët e të dy vendeve nuk kanë në qendër të vëmendjes viktimat dhe drejtësinë – i thotë Peqnik “DW”-së – ata duan thjeshtë që të demonstrojnë pushtetin politik”.
E keqja e madhe është, se edhe forcat e quajtura socialdemokrate në të dyja vendet e kanë nxitur dhe shfrytëzuar frymën nacionaliste, mendon Aleksandar Popov, drejtues i Qendrës për Rajonalizim në Serbi. “Politikanët i shmangen trajtimit me ndershmëri të së shkuarës, sepse këtu duhet të përfshihen edhe krimet vetjake. Por pa një përballje me të shkuarën krimet vazhdimisht do të fshihen”, – komenton Popov. Zijah Beqiroviç përmend edhe një arsye tjetër për zbardhjen e çalë të së kaluarës: ai vlerëson se rreth 500.000 njerëz në ish-Jugosllavi kanë qenë aktiv në luftra – mijëra prej tyre kanë qenë të përfshirë direkt ose indirekt në krime të ndryshme. Për gjykatat ndërkombëtare kjo është shumë. “Nëse gjykatat vendase vazhdojnë t’i mbulojnë krimet e kryera brenda korpusit të tyre, atëherë nuk do të ketë përparime”, – thotë eksperti.
Marrëdhëniet mbeten të ftohta
Raportet mes dy vendeve ballkanike Serbisë dhe Kroacisë ndodhen gjithsesi në “gjendje qetësie” qëkurse Serbia ka një udhëheqje konservatore, thotë Aleksandar Popov. Presidenti Tomislav Nikoliq dhe Kryeministri Aleksandar Vuçiç – që sot tregohen si përkrahës të BE-së – janë nxënësit e ultranacionalistit Vojislav Sheshel, i cili ndërkohë pret në Beograd gjykimin e Tribunalit të Hagës. Kroatët nuk mund ta harrojnë rolin e kësaj trioje, që në vitet 90-të të luftës organizonin çetnikët serbë dhe i dërgonin në front. “Nga ana tjetër, edhe kroatët aktualisht kanë zgjedhur presidenten konservatore Kolinda Grabar-Kitaroviç, e cila shpesh jep deklarata problematike për Serbinë. Vendimi ndaj akuzave për gjenocid mund ta nxisë edhe më shumë këtë”, – thotë Popov.
Nga ana tjetër nuk mungojnë as çështje të tjera me potencial grindjeje. Si p.sh. çështja e hapur e të zhdukurve gjatë luftës si dhe grindja e vazhdueshme mbi të drejtat e pakicave përkatëse në secilin vend. Gjithashtu kufijtë mes dy vendeve përgjatë lumit Danub janë në disa pika të diskutueshme. Ndonëse këto dy vende kanë mënyra të njëjta të të menduarit të klasave politike, siç pohojnë ekspertët në bisedë për “DW”, ato kanë pozicione të ndryshme. Si anëtare e BE-së Kroacia përjetoi politikën e kërbaçit dhe kulaçit, thotë Pecnik, ndërsa kandidatja për në BE, Serbia, është e varur tani edhe nga qëndrimi i Zagrebit. “Kroacia do ta përdorë këtë kartë derisa dikur Angela Merkel – ose një tjetër Angela Merkel – të vijë e t’i thotë, që tani loja ka marrë fund”. Por kjo mund të zgjasë. Serbia në rastin më të mirë vetëm pas shtatë vjetësh do të mund të jetë pjekur për anëtarësimin në BE.
Ligj për migrimin apo dëbime më të shpejta?
Në Gjermani janë shtuar zërat që kërkojnë hartimin e një ligji për migracionin. Njëkohësisht, Bavaria kërkon zgjerimin e listës së shteteve të sigurta edhe me Shqipërinë e Kosovën.
Trajtimi i migrantëve që vijnë në Gjermani për arsye ekonomike apo politike vazhdon të jetë pjesë e debatit publik në Gjermani. Socialdemokratët dhe kristiandemokratët, të dyja parti në pushtet në Gjermani kanë qëndrime të ndryshme për këtë çështje. Nëse socialdemokratët janë për ta legalizuar migrimin ekonomik në Gjermani me anë të një ligji të posaçëm, kristiandemokratët kundërshtojnë. Konservatorët në federatë dhe në lande kërkojnë zbatimin edhe më rigoroz të rregullave që ekzistojnë.
Kryetari i grupit parlamentar socialdemokrat, Thomas Oppermann, ka kërkuar në mënyrë të përsëritur muajt e fundit hartimin e një ligji për migracionin në Gjermani. Këtë kërkesë ai e përsëriti në intervistën që i dha të dielën (01.02) gazetës “Bild am Sonntag”. Oppermann-i kërkon ta rregullojë migrimin në Gjermani me një sistem të ri pikësh.
Kërkohet sistem pikësh për të tërhequr migrantët
“Është me vend që nevoja për migrantë nga vende jo anëtare të BE të rregullohet çdo vit nga e para. Për këtë na nevojitet një sistem i zhdërvjellët pikësh”. Sipas Oppermann-it, sistemi i pikëve e rregullon thjesht ardhjen e të huajve. Kur në Gjermani vijnë shumë migrantë nga BE, Gjermanisë i duhen më pak migrantë nga jashtë BE. Sa më e madhe nevoja, aq më i ulët numri i pikëve që të nevojiten. Veç kësaj, socialdemokrati propozoi që çdo vit të përcaktohen ato profesione ku ka më shumë mungesa. Ata që kanë kualifikime për ato profesione, marrin veçanërisht shumë pikë.
Përfaqësuesi socialdemokrat u shpreh më tej kundër një kufizimi kohor të lejeve të qëndrimit dhe të punës. “Ai që kërkon të tërheqë fuqi të mira punëtore, duhet t’u ofrojë atyre perspektivën që të rrinë për një kohë të gjatë në Gjermani”. Ai përshëndeti në këtë rast tërheqjen në vendin e migrimit edhe të familjeve të migrantëve. “Natyrisht që migrantët sjellin me vete edhe familjet. Përndryshe ata as nuk do të vinin. Më shumë fëmijë i bëjnë mirë shoqërisë sonë në plakje”.
Pakësimi i numrit të popullsisë në Gjermani, ku çdo vit vdesin rreth 200.000 vetë më shumë se sa lindin, po i preokupon vitet e fundit politikanët gjermanë. Studime të instituteve të migrimit kanë përcaktuar modelin kanadez të migrimit, modelin tek i cili mund të orientohet Gjermania. Kanadaja tërheq me sistem përzgjedhjeje migrantë të kualifikuar. Por hapa konkretë për ndryshimin e bazës ligjore në Gjermani ende nuk janë ndërmarrë.
CDU dhe CSU, gjithashtu në pushtet në Gjermani janë më të rezervuara në këtë drejtim. Politikanë kristiandemokratë kanë deklaruar se nuk e shohin të nevojshëm për momentin një ligj për migrimin. Ndër ta bën pjesë ministri i Brendshëm, Thomas de Maiziere (CDU), i cili mendon se rregullat ekzistuese mjaftojnë. Por socialdemokratët si Oppermann-i vazhdojnë të këmbëngulin. Në fund “do të vendosë gjithsesi interesi ekonomik. Kur nuk je më në gjendje të paguash pensionet, sepse ka pak kontribuues në arkën e pensioneve, atëherë edhe skeptikët më të mëdhenj do të kërkojnë migrantë të kualifikuar”, – thotë Oppermann. Edhe partia liberale FDP, aktualisht e papërfaqësuar në Parlamentin federal, është shprehur pro një sistemi pikësh, si ai që ekziston në Kanada. Paralelisht me këtë, konservatorët kanë përsëritur kërkesën e tyre për ta zgjeruar listën me të ashtuquajtura vende të reja të sigurta. Ministri i Brendshëm i landit të Bavarisë, Joachim Herrmann (CSU) kërkoi që në listën e vendeve të sigurta të përfshihen shtete të tjera ballkanike.
Kjo do ta shpejtonte kthimin e tyre në atdhe
Gazetës “Welt am Sonntag” Herrmann-i i tha se e sheh me vend përfshirjen e Shqipërisë, Kosovës dhe Malit të Zi në listën e shteteve të sigurta. Kuota e pranimit të azilkërkuesve nga këto vende “është gati zero, meqenëse kërkesat për azil nga këto vende kanë kryesisht motive ekonomike”, – tha Herrmann. Ai kërkoi veç kësaj një kthim më të shpejtë në atdhe të azilkërkuesve të refuzuar nga shtetet e sigurta si Bosnjë-Hercegovina, Maqedonia dhe Serbia. Kthimi në atdhe duhet të bëhet po qe e mundur që në institucionin e pranimit të migrantëve. “Azilkërkues të tillë bllokojnë vende strehimi, të cilat neve na duhen për njerëz që janë vërtet të ndjekur politikisht”, – tha Herrmann.
Ministri Federal i Brendshëm, Thomas de Maiziere kërkoi ta përfshijë që vjet Shqipërinë dhe Kosovën në listën e shteteve të sigurta. Por kjo kërkesë e tij në fillim të vitit që shkoi u kundërshtua atëherë nga socialdemokratët. Konservatorët kritikojnë keqpërdorimin që i bëhet sistemit të azilimit në Gjermani. Kurse socialdemokratët thonë se me një ligj migracioni, i cili do të rregullonte migrimin ekonomik, do të shmangej edhe presioni për keqpërdorim të azilimit. Sipas OECD-së, Gjermania është bërë që në vitin 2013 vendi i dytë në botë i preferuar nga migrantët, pas SHBA. 465.000 migrantët e rinj, me të cilët u shtua Gjermania në 2013-ën do të qëndrojnë gjatë në Gjermani. Dy të tretat e migrantëve të rinj vijnë nga shtete anëtare të Bashkimit Evropian.
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn