als_Latn lit_Latn uzn_Latn
Studimi: Shenjat qė tregojnė se jeni mė tė zgjuar se mesatarja
Psikologji Shkencėtarėt, prej disa dekadash kanė analizuar se ēfarė i bėn njerėzit tė zgjuar dhe rezultatet tregojnė se ēdo gjė, qė nga qumėshti i gjirit deri te masa e kyēit tė dorės, mund tė ndikojė nė inteligjencėn tuaj
Nuk pini duhan
Njė studim i vitit 2010 nga kėrkuesit izraelitė krahasoi inteligjencėn dhe statusin e duhanpirjes sė 20 000 meshkujve nė moshė tė re. Rezultatet ishin tronditėse. Njė duhanpirės i moshės 18 deri nė 21 vjeē kishte njė nivel inteligjence prej 94 pikėsh dhe njė person i sė njėjtės moshė qė nuk konsumonte duhan kishte njė nivel inteligjence prej 101 pikėsh. Ata qė tymosnin mė shumė se njė paketė nė ditė kishin mesatare inteligjence 90.
Keni marrė mėsime muzike
Kėrkimet sugjerojnė se muzika i ndihmon mendjet e fėmijėve tė zhvillohen nė disa mėnyra. Njė studim i vitit 2011 zbuloi se inteligjenca verbale e katėr deri nė gjashtė vjeē, u rrit vetėm njė muaj pas marrjes sė mėsimeve tė muzikės. Njė studim i vitit 2004 zbuloi se zhvillimi mendor te gjashtėvjeēarėt qė kishin marrė nėntė muaj mėsime pianoje, kishte njė rritje tė inteligjencės krahasuar me fėmijėt qė kishin marrė leksione aktrimi apo nuk kishin marrė mėsime. Njė studim i vitit 2013 provoi se fėmijėt me arritjet mė tė larta ishin ata qė kishin marrė mėsime muzike.
Jeni fėmija i madh
Fėmija i madh ėshtė zakonisht mė i zgjuar, por jo prej gjenetikės. Njė studim i vitit 2007 zbuloi se fėmija mė i madh kishte njė ndryshim sadopak tė vogėl nė inteligjencė sesa vėllai ose motra e paslindur. Gjithashtu u zbulua se kjo diferencė nuk vinte prej faktorėve biologjikė, por prej bashkėveprimit tė prindėrve dhe fėmijės.
Jeni tė dobėt
Duke lėnė mėnjanė paragjykimet pėr pėrmasat trupore, njė studim francez u bėri 2200 tė rriturve teste inteligjence gjatė njė periudhe pesėvjeēare. Pėrfundimet sugjeronin se sa mė i madh tė ishte kyēi i dorės, aq mė e vogėl ishte aftėsia konjitive. Kėrkuesit zbuluan se njerėzit me indeks tė masės trupore nėn 20 tė masės sė dhjamit nė trup, mbanin mend rreth 56 pėr qind tė fjalėve nė njė test gjuhėsor, ndėrsa ata obezė mbanin mend vetėm 44 pėr qind. Njė trup i shėndetshėm lidhet me njė mendje tė shėndetshme.
Keni njė mace
Njė studim i vitit 2014 zbuloi se njerėzit qė identifikoheshin si persona qė i pėlqenin qentė ishin mė tė shoqėrueshėm sesa ata qė pėlqenin macet. Por personat qė pėlqejnė macet dolėn mė mirė nė testet e inteligjencės. Kjo ka kuptim, pasi njė person qė pėlqen qentė ėshtė mė i gjallėruar, sepse ai do tė dalė, tė flasė me njerėz dhe tė shėtisė qenin, tha drejtuesi i studimit. Nga ana tjetėr, personat introvertė dhe tė ndjeshėm preferojnė tė mos dalin shumė, tė mos shoqėrohen tepėr me tė tjerėt dhe tė qėndrojnė nė shtėpi pėr tė lexuar njė libėr, pasi macja nuk ka nevojė tė dalė pėr shėtitje.
Jeni ushqyer me gji
Nė dy studime tė fėmijėve tė ushqyer me gji, ku u pėrfshinė mė shumė se 3000 fėmijė nė Britani dhe Zelandėn e Re, u zbulua se ushqimi me gji rriste inteligjencėn me shtatė pikė, nėse fėmijėt kishin njė version tė veēantė tė gjenit FADS2.
Ky gjen mund ti ndihmojė fėmijėt qė ti pėrdorin mė mirė dobitė e qumėshtit tė gjirit dhe promovon zhvillimin e trurit qė ėshtė i lidhur me inteligjencė mė tė lartė.
Keni pėrdorur drogė tė paligjshme
Njė studim i vitit 2012 te mė shumė se 6000 britanikė tė lindur mė 1958-n, zbuloi njė lidhje midis nivelit mė tė lartė tė inteligjencės nė fėmijėri dhe pėrdorimit tė drogave ilegale nė moshėn e rritur.
Nė studimin tonė, niveli i inteligjencės prej 11 vitesh ishte i lidhur me gjasat mė tė mėdha tė pėrdorimit tė drogave ilegale 31 vjet mė pas, thanė kėrkuesit e studimit.
Ata pėrfunduan se nė kontrast me shumicėn e studimeve mbi lidhjen midis inteligjencės nė fėmijėri dhe shėndetit mė vonė, zbulimet e tyre sugjeronin se njė fėmijė inteligjent bėnte zgjedhje tė dėmshme pėr shėndetin nė tė ardhmen.
Jeni mėngjarash
Ndėrsa tė qenėt mėngjarash lidhej dikur me kriminalitetin, studimet e fundit e lidhin atė me njė lloj mendimi divergjent, njė formė e krijimtarisė ku dikush zbulon ide tė reja aty pėr aty. Ndoshta kjo ėshtė arsyeja pėrse mėngjarashėt janė shumė tė pranishėm nė arkitekturė dhe muzikė.
Jeni i gjatė
Ashtu si tė qenėt mėngjarash, gjatėsia ka krijuar njė debat nė lidhje me inteligjencėn. Ka studime qė e mbėshtesin kėtė spekulim. Njė studim i Universitetit Princeton theksoi se qė nė moshėn trevjeēare, pėrpara se shkolla tė ketė mundėsi tė luajė njė rol, fėmijėt mė tė gjatė janė dukshėm mė tė aftė nė testet konjitive.
*Burimi: Business Insider
als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn als_Latn eng_Latn