Enyumuko laJesus otali ti shike kufye?
“Okwa nyumuka.” — MAT. 28:6.
1, 2. (a) Ovawiliki vamwe velongelokalunga ova li va hala okuyelifilwa shike, na Petrus okwa li e va nyamukula ngahelipi? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.) (b) Oshike sha li sha kwafela Petrus a kale e na ouladi eshi a li ta popi novawiliki velongelokalunga?
OMAFIKU manini konima yefyo laJesus, omuyapostoli Petrus okwa li a taalela ongudu yovalumenhu va tilifa nova handuka. Ovalumenhu ovo ova li ovawiliki ovanaenghono velongelokalunga lOshijuda ovo va li va dipaifa Jesus. Petrus okwa li a nyumuna omulumenhu umwe a dalwa oshingudu nova li va hala okuyelifilwa kutya okwe shi ninga keenghono ile medina lalyelye. Omuyapostoli Petrus okwe va nyamukula nouladi ta ti: ‘Ou okwa velulwa ndee ta kala ofika apa moipafi yeni omedina laJesus Kristus Omunasaret, ou nye mwe mu valela [komuti womahepeko, NW], ndelenee okwa nyumunwa kuKalunga koufi.’ — Oil. 4:5-10.
2 Fimbo Jesus ina fya, Petrus okwa li e mu lidimbika lwoikando itatu omolwoumbada. (Mark. 14:66-72) Oshike sha li she mu kwafela a kale e na ouladi eshi ta popi novawiliki velongelokalunga? Oshoshili kutya omhepo iyapuki oya dana onghandangala ya fimanenena, ndele Petrus okwa li yo a tomhwa kutya Jesus okwa nyumuka. Oshike she mu ningifa a kale a tomhwa kutya Jesus oku na omwenyo? Omolwashike nafye twa tomhwa kutya Jesus oku na omwenyo?
3, 4. (a) Omanyumuko elipi a li a ningwa ofimbo ovayapostoli vaJesus inava dalwa? (b) Jesus okwa li a nyumuna oolyelye?
3 Ediladilo olo kutya oonakufya otava ka kala vali nomwenyo kala li lipe kovayapostoli vaJesus molwaashi ope na vamwe ovo va li va nyumunwa ofimbo ovayapostoli va li inava dalwa. Ova li ve shii kutya Kalunga okwa li a pa omuprofeti Elia naElisa eenghono opo va dule okunyumuna pashikumwifilonga. (1 Eeh. 17:17-24; 2 Eeh. 4:32-37) Nakufya umwe okwa li nokuli a nyumuka eshi oshimhu shaye sha umbilwa mombila nokukuma koipongolo yaElisa. (2 Eeh. 13:20, 21) Ovakriste vonale ova li va itavela omahokololo oo opamishangwa, ngaashi naanaa nafye twa itavela kutya Eendjovo daKalunga odi li paushili.
4 Eshi twa lesha omahokololo e na sha naavo Jesus a nyumuna, oshi na oupu she tu kuma neenghono atusheni. Omufiyekafi umwe oku na okukala a li a kumwa eshi Jesus a nyumuna okamonamati kaye. (Luk. 7:11-15) Pomhito imwe vali, Jesus okwa li a nyumuna okakadona komido 12. Diladila ashike kutya ovadali vako ovo va li va nyika oluhodi neenghono ova li va hafa nova kumwa shi fike peni eshi okamonakadona kavo ka nyumunwa! (Luk. 8:49-56) Ovatali kava li tuu va tunhukwa eshi va mona Lasarus ta di mombila e na omwenyo nokwa veluka! — Joh. 11:38-44.
OMOLWASHIKE ENYUMUKO LAJESUS LA LI LE LIKALEKELWA?
5. Enyumuko laJesus ola yooloka ko ngahelipi kwaao e li tetekela?
5 Ovayapostoli ova li ve shii kutya enyumuko laJesus ola li la yooloka ko kwaao e li tetekela. Ovanhu ovo va li va nyumunwa tete ova li va nyumunwa nomalutu opambelela nolwanima ova ka fya vali. Ndele Jesus okwa nyumunwa nolutu lopamhepo ihali fi. (Lesha Oilonga 13:34.) Petrus okwa ti kutya Jesus “okwa dipawa palutu nokwa tulwa omwenyo pamhepo.” Okwa ti yo kutya, “okwa ya meulu nokwa kala kolulyo laKalunga, nokwa pewa koshi yaye ovaengeli nomapangelo neenghono e di pangele.” (1 Pet. 3:18-22) Omanyumuko oo a tetekela okwa li atunhula nokwa li a ningwa pashikumwifilonga, ashike kape na nande olimwe tali dulu okuyelekwa nolaJesus olo la li oshikumwifilonga sha denga mbada.
6. Enyumuko laJesus ola li la kuma ngahelipi ovahongwa vaye?
6 Enyumuko laJesus ola li la kuma neenghono ovahongwa vaye. Ka li vali a fya ngaashi ovatondi vaye va li tava diladila. Jesus okwa li a nyumuka e li omunhu wopamhepo omunaenghono ita dulu okuyahamekwa komunhu wopambelela. Enyumuko laye ola ulika kutya oku li Omona waKalunga, nokushiiva oushili oo okwa li kwa etela ovahongwa ovo va li va nyika oluhodi ehafo linene. Shimwe vali, ova li ve na ouladi ponhele yokukala va tila. Enyumuko laJesus otali dana onghandangala ya fimana mokuwanifwa kwelalakano laKalunga nosho yo shi na sha nonghundana iwa oyo va kala nokuudifa nouladi mounyuni aushe.
7. Jesus ota ningi shike paife, nomapulo elipi a holoka po?
7 Tu li ovapiya vaJehova, otu shii filufilu kutya Jesus ka li ashike omunhu munene oo a li ko nale. Natango oku na omwenyo nota wilike oilonga oyo ya kuma keshe umwe kombada yedu. Jesus Kristus, e li Ohamba yOuhamba waKalunga tai pangele, mafiku ota ka xulifa po oukolokoshi kombada yedu noku i ninga oparadisa omo ovanhu tava ka kala fiyo alushe. (Luk. 23:43) Ngeno Jesus ka nyumukile, ngeno kape na nande oshimwe shomoinima oyo tashi ka wanifwa. Ndele mbela omatomheno elipi tu na okwiitavela kutya Jesus okwa nyumuka koufi? Enyumuko laJesus otali ti shike kufye?
JEHOVA OKWA ULIKA KUTYA OKU NA EENGHONO DOKUFINDA EFYO
8, 9. (a) Omolwashike ovawiliki velongelokalunga lOshijuda va li va pula ombila yaJesus i nangelwe? (b) Oshike sha li sha ningwa po eshi ovakainhu vamwe va li va ya pombila yaJesus?
8 Konima eshi Jesus a dipawa, ovapristeri ovakulunhu nOvafarisai ova li va ya kuPilatus ndele tava ti: “Omwene, otwa dimbulukwa, omupukifi winya fimbo kwa li e nomwenyo, okwa tile: Ngenge pwa pita omafiku atatu, ohandi nyumuka. Lombwela hano, ombila i nangelwe shili fiyo efiku etitatu, ovalongwa vaye ve he uye ndele ve he mu vake mo, ndele va ha lombwele ovanhu: okwa nyumuka koufi; omapukifo a hauxuuninwa osho taa ningi maii e dule otete.” Opo nee Pilatus okwa tya kuvo: “Ovanangeli ovo ava, indeni ne, nye mu nangele nawa ngaashi mu shi shii.” Naasho osho naanaa va li va ninga. — Mat. 27:62-66.
9 Oshimhu shaJesus osha li sha pakwa mombila ya hokwa memanya nokwa li kwa tuvikwa nemanya linene. Ovawiliki velongelokalunga lOshijuda ova li va hala Jesus a kale mombila fiyo alushe, ehe na omwenyo. Ashike ediladilo laJehova ola li la yooloka ko filufilu kulavo. Eshi Maria Magdalena naMaria mukwao va li ve uya pombila yaJesus mefiku etitatu, ova li va hanga emanya la udulwa po nomweengeli e li omutumba kulo.Omweengeli okwa li a lombwela ovakainhu ovo va tale mombila, va mone kutya kamu na sha. Okwa ti: “Ke mo, osheshi okwa nyumuka.” (Mat. 28:1-6) Jesus okwa li e na omwenyo!
10. Paulus okwa yandja oumbangi ulipi u na sha nenyumuko laJesus?
10 Oiningwanima oyo ya ka ningwa momafiku 40 a ka landula ko oya li ya koleka oushili oo kutya Jesus okwa nyumuka. Omuyapostoli Paulus okwa li a ngonga oiningwanima oyo eshi a shangela Ovakorinto ta ti: “Komesho yaaishe ame nde mu shiivifila eshi nde shi pewa yo aame mwene: nokutya, Kristus okwa fya omolwoulunde wetu ngaashi opa shangwa, ndele Ye okwa pakwa, nefiku etitatu okwa nyumunwa pamishangwa, ndele okwe lihololela Kefas nokomesho e lihololela ava omulongo navavali. Opo nee Ye okwa holokela palumwe kovalumenhu ve dule omafele atano, vahapu vomuvo ve nomwenyo natango, ndele vamwe va kofa mo. Ndele okwe lihololela vali Jakob novayapostoli aveshe. Ndele hauxuuninwa e lihololela nge, aame, ou nda fa nda dalwa, inandi fika okudalwa.” — 1 Kor. 15:3-8.
OMOLWASHIKE TU SHII KUTYA JESUS OKWA NYUMUKA?
11. Omolwashike taku tiwa kutya enyumuko laJesus ola ningwa “pamishangwa”?
11 Etomheno lotete molwaashi tu shii kutya Jesus okwa nyumuka koufi ololo kutya enyumuko laye ola ningwa “pamishangwa.” Eendjovo daKalunga oda xunganeka enyumuko. Pashihopaenenwa, David okwa shanga ta ti kutya ‘omuyapuki’ waKalunga, ile tu tye, omudiinini waye munene ite mu efele moshovafi. (Lesha Epsalme 16:10.) Mefiku lOpentekoste yomo 33 O.P., omuyapostoli Petrus okwa li a yukifa eendjovo odo dopaxunganeko kuJesus, a ti: “[David] mokutala komesho okwa popya enyumuko laKristus, eshi ta ti: Omwenyo waye inau fiwa mo moshovafi, nombelela yaye inai mona eolelo.” — Oil. 2:23-27, 31.
12. Oolyelye va mona omunyumunwa Jesus?
12 Etomheno etivali molwaashi tu shii kutya Jesus okwa nyumuka ololo kutya otu na oumbangi wavahapu ovo va li po. Momukokomoko womafiku 40, omunyumunwa Jesus okwa kala te lihololele ovahongwa vaye moshikunino omo mwa li ombila yaye, mondjila yokuya kuEmaus nosho yo pamwe pe lili. (Luk. 24:13-15) Peemhito da tya ngaho, okwa li a popya noohandimwe, mwa kwatelwa Petrus nosho yo neengudu dovanhu. Pomhito imwe, omunyumunwa Jesus okwa li nokuli e lihololela ongudu yovanhu ve dulife po 500. Oumbangi wavahapu ovo va li po itau dulu okupatanekwa.
13. Ongahelipi ouladi wovahongwa wa li wa ulika kutya ova li ve na oushili kutya Jesus okwa nyumuka?
13 Etomheno etitatu molwaashi tu shii kutya Jesus okwa nyumuka shili, ouladi oo ovahongwa vaye va li va ulika mokushiivifa enyumuko laye. Okuyandja oundombwedi nouladi kombinga yenyumuko laKristus okwa li kwe va etela omahepeko, okumona oixuna nefyo. Ngeenge Jesus ina nyumunwa shili, sha li ashike omutoto, omolwashike Petrus a li e na okutula omwenyo waye moshiponga mokulombwela ovawiliki velongelokalunga kombinga yenyumuko laKristus, ovo va li ve tonde Jesus nove mu dipaifa? Omolwaashi Petrus novahongwa vakwao ova li ve na oushili kutya Jesus oku na omwenyo nota wilike oilonga oyo Kalunga a hala i longwe. Shimwe vali, enyumuko laJesus ola shilipaleka ovashikuli vaye kutya navo otava ka nyumuka. Pashihopaenenwa, Stefanus okwa fya a tomhwa kutya otapa ka kala enyumuko lovafi. — Oil. 7:55-60.
14. Omolwashike wa itavela kutya Jesus oku na omwenyo?
14 Etomheno etine molwaashi tu shii kutya Jesus okwa nyumuka ololo kutya otu na oumbangi oo tau ulike kutya paife ota pangele e li Ohamba noku li Omutwe weongalo lopaKriste. Oshidjemo, Oukriste washili otau pula komesho. Mbela osho otashi dulu ngoo okuningwa ngeno Jesus ka li a nyumuka? Ngeno ka li a nyumuka, otashi dulika nokuli ngeno inatu uda sha kombinga yaye. Ashike otu na omatomheno a kola okwiitavela kutya Jesus oku na omwenyo nopaife ote tu wilike eshi hatu udifa onghundana iwa mounyuni aushe.
OSHO ENYUMUKO LAJESUS TALI TI KUFYE
15. Omolwashike enyumuko laJesus tali tu kwafele tu kale tu na ouladi wokuudifa?
15 Enyumuko laKristus otali tu kwafele tu kale tu na ouladi wokuudifa. Oule womido 2 000, ovatondi vaKalunga ova kala tava longifa oshilwifo keshe, ngaashi oushunimonima, omasheko, okuponokelwa keengudu dovanhu, eendjidikila, omahepeko nomadipao opo ngeno va xulife po onghundana iwa. Ashike kape na nande ‘oshilwifo she tu hambulilwa’ sha dula okuxulifa po oilonga yokuudifa Ouhamba nokuninga ovanhu ovahongwa. (Jes. 54:17) Ihatu tila ovashikuli ile ovapiya vaSatana. Jesus oku li pamwe nafye, te tu yambidida ngaashi ashike a udaneka. (Mat. 28:20) Otu na omatomheno a femba okuhakala twa tila, molwaashi kutya nee ovatondi vetu nava kendabale shi fike peni, kave na fiku ve tu mweneke!
16, 17. (a) Ongahelipi enyumuko la ningifa osho Jesus a honga shi kale tashi ti sha? (b) PaJohannes 11:25, Kalunga okwa pa Jesus eenghono dilipi?
16 Enyumuko laJesus ola ningifa ashishe osho a honga shi kale tashi ti sha. Paulus okwa shanga ta ti kutya ngeno Kristus ka li a nyumuka koufi, ngeno eitavelo lopaKriste noilonga yokuudifa oyongaho. Omuhongwanhu umwe wOmbibeli okwa ti: “Ngeenge Kristus ina nyumuka, . . . Ovakriste ova etifa onghenda shaashi ova pukifwa neenghono.” Ngeenge ngeno Jesus ka li a nyumuka, ngeno Omavangeli oku li ashike ehokololo linyikifa oluhodi lomulumenhu muwa nomunaendunge oo a dipawa kovatondi vaye. Ndele Kristus okwa nyumuka, naasho osha koleka oushili waashishe osho a honga, mwa kwatelwa osho a popya kombinga yonakwiiwa. — Lesha 1 Ovakorinto 15:14, 15, 20.
17 Jesus okwa ti: “Aame enyumuko nomwenyo; ou ta itavele nge ota kala nomwenyo, nande na hangike a fya.” (Joh. 11:25) Eendjovo odo ditunhula otadi ka wanifwa shili. Jehova okwa pa Jesus eenghono dokunyumuna ovafi, havovo ashike tava ka kala nomwenyo wopamhepo meulu ndele novanhu yo omabiliyona ovo tava ka kala nomwenyo waalushe kombada yedu. Ekuliloyambo laJesus nenyumuko laye otai tu shilipaleke kutya efyo itali ka kala po vali. Mbela eshiivo olo itali ku pameke u lididimikile eyeleko keshe nokukala omuladi nokuli nonande otashi pula efyo?
18. Enyumuko laJesus otali tu pe eshilipaleko lilipi?
18 Enyumuko laJesus otali tu shilipaleke kutya oonakukala kombada yedu otava ka tokolwa she likolelela komifikamhango daJehova dopahole. Eshi Paulus a li ta popi nongudu yovanhu muAtena shonale, okwa ti kutya Kalunga ota ka ‘tokola ounyuni, te u tokolifa ouyuki komulumenhu tuu oo, Ye mwene e mu hoolola nokwe mu didilikila aveshe eshi e mu nyumuna koufi.’ (Oil. 17:31) Onghee hano, Jesus oku li Omutokoli a nangekwa po kuKalunga nohatu dulu okukala noushili kutya ota ka tokola pauyuki nopahole. — Lesha Jesaja 11:2-4.
19. Okwiitavela kutya Kristus okwa nyumuka okwe tu kuma ngahelipi?
19 Okwiitavela kutya Jesus okwa nyumuka otaku tu linyengifa tu longe ehalo laKalunga. Ngeno Jesus ka file efyo lopayambo nokunyumuka, ngeno ohatu kala ashike moupika woulunde nefyo. (Rom. 5:12; 6:23) Ngeno Jesus ka li a nyumuka, ngeno nafye ohatu ti ashike: “Tu lyeni hano, fye tu nweni, osheshi mongula ohatu fi.” (1 Kor. 15:32) Ashike fye inatu pwila ashike mokuhafela onghalamwenyo. Ponhele yaasho, otwa lenga eteelelo lenyumuko notu na omatomheno okudulika kewiliko laJehova moinima aishe.
20. Ongahelipi enyumuko laJesus tali yandje oumbangi u na sha nounene waKalunga?
20 Enyumuko laKristus otali yandje oumbangi wa kola u na sha nounene waJehova, oo ‘ta pe ondjabi ovo tave mu kongo.’ (Heb. 11:6) Jehova ina ulika tuu eenghono nounongo eshi a nyumunina Jesus omwenyo womeulu ihau fi! Shimwe vali, Kalunga okwa ulika kutya oku na eenghono dokuwanifa po omalalakano aye aeshe. Osho osha kwatela mo eudaneko laKalunga lopaxunganeko olo tali ulike kutya ‘oludalo’ le likalekelwa otali ka dana onghandangala ya fimanenena mokupongolola po omhata i na sha nounamapangelo weshito alishe. Opo eudaneko olo li wanifwe, Jesus okwa li e na okufya nokunyumunwa. — Gen. 3:15.
21. Eteelelo lenyumuko otali ti shike kwoove?
21 Mbela ino pandula Jehova oo e tu pa eteelelo la twa lenyumuko? Omishangwa otadi tu pe eshilipaleko eli kutya: “Tala, etwali laKalunga oli li povanhu, Oye ta tula puvo, vo otava ningi ovanhu vaye, Kalunga mwene ota kala pamwe navo, Kalunga kavo; ndele ota feta po omahodi momesho avo, nefyo itali kala po vali ile oluhodi ile okulila ile ouyahame itau kala po vali, osheshi eshi shotete osha xula po.” Etimaumbwile olo litunhula ola li la shiivifilwa omuyapostoli omudiinini Johannes oo a lombwelwa taku ti: “Shanga, osheshi eendjovo edi odo doshili di shii kulineekelwa.” Johannes okwa lombwelwa kulyelye eendjovo odo da nwefwa mo? Okwa li e di lombwelwa okupitila momunyumunwa Jesus Kristus. — Eh. 1:1; 21:3-5.
ilo_Latn lug_Latn umb_Latn umb_Latn bem_Latn hat_Latn umb_Latn umb_Latn fur_Latn bem_Latn umb_Latn bam_Latn umb_Latn ilo_Latn umb_Latn ibo_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn afr_Latn umb_Latn kmb_Latn sna_Latn yor_Latn tso_Latn umb_Latn quy_Latn umb_Latn lug_Latn umb_Latn ilo_Latn kmb_Latn umb_Latn kac_Latn kmb_Latn umb_Latn quy_Latn umb_Latn kmb_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn kam_Latn umb_Latn