ETUKULWA 6
Ohatu i peni ngeenge otwa fi?
1-3. Omapulo elipi ovanhu have lipula shi na sha nefyo, nomalongelokalunga amwe ohaa nyamukula ngahelipi?
KALUNGA okwa udaneka kutya ‘efyo itali ka kala po vali.’ (Ehololo 21:4) Otwe lihonga mEtukulwa eti-5 kutya ekulilo ole shi ninga tashi shiiva opo tu ka mone omwenyo waalushe. Ashike natango ovanhu ohava fi. (Omuudifi 9:5) Osho otashi tu ningifa tu lipule epulo la fimanenena kutya: Oonakufya ove li monghalo ya tya ngahelipi?
2 Enyamukulo kepulo olo ola fimana, unene tuu ngeenge umwe oo tu hole a fya. Otashi dulika tu lipule kutya: ‘Mbela okwa ya peni? Mbela oku tu wete? Mbela ota dulu oku tu kwafela? Ohatu ke mu mona ngoo vali?’
3 Omalongelokalunga ohaa nyamukula omapulo oo meenghedi da yoolokafana. Amwe ohaa hongo kutya ngeenge omunhu oo a fya okwa li ha longo ouwa ota i meulu, ashike ngeenge okwa li ha longo owii ota ka pya moheli. Amwe ohaa ti kutya omunhu ngeenge okwa fi oha lundulukile molupe lopamhepo ndele ta ka kala novapambele vaye ovo va fya nale. Amwe ohaa ti kutya ngeenge omunhu a fi oha tokolwa ndele ta dalululwa ile a alukile momwenyo e li molupe li lili, tashi dulika e li omunhu ile oshinamwenyo shonhumba.
4. Ediladilo la faafana lilipi omalongelokalunga mahapu haa hongo shi na sha nefyo?
4 Omalongelokalunga otaa monika a fa taa hongo oinima ya yoolokafana. Ashike omahongo ao aeshe oku na ediladilo limwe. Ohaa hongo kutya ngeenge omunhu a fi, ope na oshitukulwa shimwe hashi xupu po, ihashi fi. Ndele mbela osho oshoshili?
OHATU I PENI NGEENGE OTWA FI?
5, 6. Oonakufya ove li monghalo ya tya ngahelipi?
5 Jehova oku shii kutya oonakufya ove li monghalo ya tya ngahelipi, nomolwaashi e tu yelifila kutya ngeenge omunhu a fi, onghalamwenyo yaye ohai xulu po. Efyo olo okukala uhe na omwenyo. Omunhu ngeenge a fi, omaliudo nomadiladilo aye ihaa twikile vali okulonga. * Shimwe vali, oonakufya ihava dulu vali okumona ko, okuuda ko ile okudiladila.
6 Ohamba Salomo oya ti: ‘Oonakufya inava shiiva nande sha.’ Oonakufya itava dulu okuulika omaukwatya ngaashi outondwe ile ohole. Ombiibeli oya ti: “Moshovafi oku to i, kamu na nande oshilonga, ediladilo neshiivo ile ounongo.” (Lesha Omuudifi 9:5, 6, 10.) Ombiibeli oya popya vali mEpsalme 146:4 kutya ngeenge omunhu a fi ‘omadiladilo aye’ ohaa fi.
OSHO JESUS A POPYA SHI NA SHA NEFYO
7. Jesus okwa popya shike shi na sha nefyo?
7 Eshi kaume kaJesus, Lasarus, a fya, Jesus okwa li a lombwela ovahongwa vaye a ti: “Lasarus, kaume ketu okwa kofa.” Ashike Jesus ka li a hala okutya Lasarus ota fuda po. Okwa weda ko vali a ti: “Lasarus okwa fya.” (Johannes 11:11-14) Kungaho Jesus okwa faafanifa efyo neemhofi. Ka li a popya kutya Lasarus oku li meulu ile ngeno a ya konhele yonhumba a ka kale pamwe novapambele vaye ovo va fya nale. Ina popya yo kutya Lasarus okwa li ta hepekwa momundilo woheli ile kutya okwa dalululwa e li omunhu ile oshinamwenyo shonhumba. Onghee hano, Lasarus okwa fa ashike a li a kofa eemhofi didjuu. Omishangwa dimwe oda faafanifa efyo neemhofi. Eshi Stefanus a dipawa, Ombiibeli oya ti kutya “okwa kofa po.” (Oilonga 7:60) Omuyapostoli Paulus okwa shanga yo kombinga yOvakriste ovo va fya nale a ti, ‘vamwe ova kofa.’ — 1 Ovakorinto 15:6.
8. Otu shi shii ngahelipi kutya Kalunga ka li a shita ovanhu va kale hava fi?
8 Mbela Kalunga okwa li a shita Adam naEva va kale hava fi? Ahowe. Okwa li e va shita ve na oukolele muwa nova kale tava hafele onghalamwenyo fiyo alushe. Jehova okwa shita ovanhu ve na ehalo lokukala nomwenyo fiyo alushe. (Omuudifi 3:11) Ngaashi ashike ovadali ihava kala va hafa okutala ovana vavo tava kulupa notava fi, Jehova naye osho ha kala e uditile ovanhu aveshe ngaho. Ndele ngeenge Kalunga okwe tu shita tu kale nomwenyo fiyo alushe, omolwashike hatu fi?
OMOLWASHIKE HATU FI?
9. Omolwashike sha li shi shii okuudiwa ko eshi Jehova a pa Adam naEva oshipango?
9 Jehova okwa li a lombwela Adam moshikunino shaEden a ti: “Lya komiti adishe domoshikunino ngaashi wa hala, ndelenee komuti wokushiiva ouwa nowii, ino u lya. Osheshi efiku tuu olo to li kuwo, ove u noku ka fya shili.” (Genesis 2:9, 16, 17) Elombwelo olo ola li la yela nola li li shii okuudiwa ko, na Jehova okwa li e na oufemba woku va lombwela Adam naEva kutya oshike shi li mondjila naasho sha puka. Ngeno ova dulikile kuJehova, ngeno ova ulika kutya ova fimaneka ounamapangelo waye. Natango ngeno ova ulika yo kutya ova pandula koinima aishe oyo a li e va pa.
10, 11. (a) Satana okwa pukifa ngahelipi Adam naEva? (b) Omolwashike Adam naEva va li vehe na elipopilo lasha omolwokunyona kwavo?
10 Shi nyikifa oluhodi, Adam naEva ova li va hoolola okuhadulika kuJehova. Satana okwa li a pula Eva a ti: “Kalunga okwa tile tuu shili: nye inamu lya komiti adishe domoshikunino?” Eva okwa nyamukula a ti: “Ohatu li oiimati yomiti domoshikunino, ndelenee koiimati yomuti wopokati koshikunino Kalunga okwa tile: nye inamu lya oiimati yao, nye inamu u kuma, mu ha fye.” — Genesis 3:1-3.
11 Satana okwa li vali a lombwela Eva a ti: “Nye itamu ka fya shili. Ndelenee Kalunga oku shi shii nokutya, ngenge tamu li kuoo, omesho eni taa pashuka, opo mu shiive ngaashi Kalunga ouwa nowii.” (Genesis 3:4-6) Satana okwa li a hala Eva a diladile kutya ota dulu okutokola kuye mwene kutya oshike sha puka naasho shi li mondjila. Pefimbo opo tuu opo, Satana okwa li a popya oipupulu kombinga yaasho tashi ka ningwa po ngeenge Eva okwa kala ina dulika. Eshi Eva a lombwelwa kuSatana kutya ita ka fya shili, okwa lya oshiimati ndele ta pe omushamane waye. Adam naEva ova kala ve shii nale kutya Jehova okwa ti inava lya oiimati oyo. Ndele eshi va lya oiimati oyo, ova hoolola okuhadulika kelombwelo olo la yela noli shii okuudiwa ko. Mokuhadulika kwavo, ova ulika kutya inava fimaneka Xe womeulu omunahole. Kava li ve na elipopilo la sha omolwokuhadulika kwavo.
12. Omolwashike shinyemateka neenghono eshi Adam naEva va nyona kuJehova?
12 Kashi nyikifa tuu oluhodi eshi ovadali vetu votete va li inava fimaneka Omushiti wavo! Natu tye nee ngeno owa longa noudiinini okutekula ovana voye vavali, omumati nokakadona, ndele mokweendela ko kwefimbo ova ka kala inava hala okudulika kwoove. Oto ka kala u udite ngahelipi mbela? Mbela osho itashi ke ku nyemateka?
13. Jehova okwa li a hala okutya shike eshi a ti ‘oto ka ninga edu’?
13 Omolwokunyona kwavo, Adam naEva ove likanifila omhito yokukala nomwenyo fiyo alushe. Jehova okwa li a lombwela Adam a ti: “Osheshi oove edu, ndee to ka ninga edu.” (Lesha Genesis 3:19.) Osho osha hala okutya Adam okwa li ta ka shuna medu, ndele ta kala ehe po vali. (Genesis 2:7) Adam okwa fya nokwa xula po filufilu omolwokunyona kwaye.
14. Omolwashike ovanhu hava fi?
14 Ngeno Adam naEva ova dulikile kuKalunga, ngeno inava fya nandenande. Okuhadulika kwavo okwe va twala menyono, nolwanima ova ka fya. Oulunde otau yelekwa nomukifi wa nyika oshiponga oo twa fyuulula kovadali vetu votete. Atushe ohatu fi molwaashi otwa dalwa tu li ovalunde. (Ovaroma 5:12) Ashike elalakano laKalunga li na sha novanhu hasho la li ngaho. Kalunga ka li a hala ovanhu va kale hava fi, nomolwaasho Ombiibeli ya ti kutya efyo “omutondi.” — 1 Ovakorinto 15:26.
OSHILI OYE TU MANGULULA
15. Okushiiva oshili kombinga yefyo otaku tu mangulula ngahelipi komahongo oipupulu?
15 Okushiiva oshili kombinga yefyo oshe tu mangulula komahongo mahapu oipupulu. Otwe lihonga mOmbiibeli kutya oonakufya kave na omaliudo asha. Ngaashi ashike fye itatu dulu okupopya noonakufya, navo itava dulu okupopya nafye. Itatu dulu oku va kwafela sha, navo itava dulu oku tu kwafela. Inatu pumbwa oku va tila molwaashi itava dulu oku tu etela oshiponga. Ashike omalongelokalunga mahapu ohaa hongo kutya oonakufya ove li konhele yonhumba ve na omwenyo, nonokutya ohatu dulu oku va kwafela ngeenge hatu yandje oimaliwa kovafita ovo va talwa ko ve li ovayapuki. Ndele ngeenge otwe lihongo oshili kombinga yefyo, itatu ka tambula ko oipupulu ya tya ngaho.
16. Omalongelokalunga mahapu ohaa hongo oipupulu ilipi kombinga yoonakufya?
16 Satana oha longifa omalongelokalunga oipupulu opo a fufye ovanhu noku va ningifa va diladile kutya oonakufya natango ove na omwenyo. Pashihopaenenwa, omalongelokalunga amwe ohaa hongo kutya ngeenge omunhu a fi, ope na shimwe osho hashi xupu po shi na omwenyo. Mbela elongelokalunga leni osho hali hongo ngaho, ile ohali hongo osho Ombiibeli tai ti shi na sha noonakufya? Satana oha longifa oipupulu opo a amune ko ovanhu kuJehova.
17. Omolwashike ehongo olo kutya Jehova oha xwike ovanhu moheli lihe fi loshili?
17 Omalongelokalunga mahapu ohaa hongo oinima inyanyalifi kombinga yaJehova. Pashihopaenenwa, vamwe ohava hongo kutya ovakolokoshi otava ka pya moheli fiyo alushe. Kungaho otava lundile Jehova filufilu. Jehova ke na efiku a efe ovanhu va mone oixuna monghedi ya tya ngaho. (Lesha 1 Johannes 4:8.) Mbela oto ka kala u uditile ngahelipi omunhu oo ta yandje outekuduliko kokaana moku ka xwika keenyala? Nopehe na omalimbililo, oto ka diladila kutya omunhu a tya ngaho omukwanyanya. Ito ka kala nokuli wa hala oku mu shiiva. Osho osho Satana a hala tu kale tu uditile Jehova.
18. Omolwashike inatu pumbwa okutila oonakufya?
18 Omalongelokalunga amwe ohaa hongo kutya ngeenge omunhu a fi, oha twikile okukala nomwenyo e li oshishitwa shopamhepo. Omalongelokalunga a tya ngaho ohaa hongo kutya ovanhu ove na okufimaneka nokukala hava tila eemhepo doonakufya molwaashi otadi dulu okuninga ovatondi va nyika oshiponga ile oku va amena. Ovanhu vahapu ova itavela oipupulu ya tya ngaho. Ohava tila oonakufya nohave va longele ponhele yokulongela Jehova. Dimbuluka kutya oonakufya kave na omaliudo asha, onghee inatu pumbwa oku va tila. Jehova oye Kalunga kashili, Omushiti wetu, noye aeke tu na okulongela. — Ehololo 4:11.
19. Ongahelipi okushiiva oshili kombinga yefyo taku dulu oku tu kwafela?
19 Ngeenge otwa shiiva oshili kombinga yefyo, ohatu ka kala twa manguluka ko filufilu koipupulu yomalongelokalunga. Oshili oyo ohai tu kwafele tu ude ko omaudaneko oo Jehova e tu udanekela e na sha nonghalamwenyo nosho yo onakwiiwa yetu.
20. Oshike hatu ke lihonga metukulwa tali landula?
20 Omupiya waKalunga wopefimbo lonale, Job, okwa li a pula a ti: “Omunhu ngenge ta fi, ota ka nyumuka tuu vali?” (Job 14:14) Mbela oonakufya otava ka nyumuka ngoo va kale vali nomwenyo? Kalunga okwe tu pa enyamukulo lihokwifa neenghono mOmbiibeli. Metukulwa tali landula, ohatu ka mona enyamukulo olo.
^ okat. 5 Ovanhu vamwe ova itavela kutya ngeenge omunhu a fi, muye ohamu di omwenyo ile omhepo oyo hai ka kala pamwe pe lili. Opo u mone ouyelele muhapu, tala omafatululo oitya pexulilo lembo, oshitwa 17 nosho yo 18.
ssw_Latn mri_Latn bem_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn kac_Latn twi_Latn mri_Latn umb_Latn umb_Latn yor_Latn hau_Latn hau_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn quy_Latn bem_Latn umb_Latn ewe_Latn umb_Latn umb_Latn ewe_Latn umb_Latn sag_Latn luo_Latn tso_Latn umb_Latn kmb_Latn cjk_Latn umb_Latn gaz_Latn umb_Latn bem_Latn kmb_Latn bem_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn umb_Latn