Ohole otai dulu ngoo okukala ihai xulu po?
‘Eehandje dohole eehandje domundilo, elaka lomundilo wOmwene.’ — EIMBIMB.LELA. 8:6.
1, 2. Oolyelye tava dulu okumona ouwa mokukonakona Eimbiloelela laSalomo, nomolwashike? (Tala efano pehovelo loshitukulwa.)
NGEENGE omukulunhuongalo a hombolifa ovalihomboli, ye novakalipo aveshe ohava kala ve wete nghee ovafuko tava talafana momesho, nonghee tava ulike kutya ove holafane neenghono. Natango, ngeenge omukulunhuongalo ta tale eshi ovafuko tava ka hovela okundanisha poshivilohango shavo, ohe lipula kutya: ‘Mbela ohombo yavo otai ka kalelela ngoo shili? Mbela mokweendela ko kwomido otava ka kala ngoo ve holafane nohole ya xwama ile otai ka enda tai talala?’ Ngeenge omushamane nomukulukadi ove holafane shili, ohava dulu okulididimikila omaupyakadi, nokuli naao a kwata moiti. Ashike osha yuka okulipula ngeenge ovalihomboli otava dulu ngoo okukala ve holafane fiyo alushe, molwaashi eehombo dihapu neenghono otadi teka.
2 Nokuli nopefimbo lohamba Salomo yaIsrael shonale, ohole yashili oya li ya pumba. Salomo okwa popya kombinga yelihumbato lopefimbo laye a ti: “Onda mona omulumenhu umwe [omuyuki, NW] movalumenhu eyovi, ndelenee muaveshe venya inandi mona nande omukainhu umwe. Tala, eshi ashike nde shi mona nokuyuka, Kalunga okwa ninga omunhu a kale a yuka, ndelenee vo vene ohave likongele eemhangela dihapu dii.” (Omuud. 7:26-29) Eenghedi oda li da xutuka apeshe pefimbo laSalomo molwaashi opa li enwefemo lii lovakainhu vomoiwana imwe ovo hava longele Baal, nomolwaasho ka li a mona noupu omulumenhu ile omukainhu e na eenghedi diwa. * Natango, embo lEimbiloelela olo a shanga pakatevo omido 20 komesho yaasho, otali ulike kutya omulumenhu nomukainhu otava dulu okukala ve holafane fiyo alushe. Ola popya yo monghedi yopafaneko kutya ohole oya fa shike noi na okuulikwa ngahelipi. Ovalihomboli Ovakriste naavo vehe li natango mohombo otava dulu okulihonga shihapu kombinga yohole ya tya ngaho mokukonakona noukeka embo lOmbibeli olo.
OVANHU OTAVA DULU OKUKALA VE HOLAFANE SHILI
3. Omolwashike omulumenhu nomukainhu tava dulu okuulikilafana ohole yashili?
3 Lesha Eimbiloelela laSalomo 8:6. Outumbulilo “elaka lomundilo wOmwene” oo wa longifwa okuhokolola ohole owa kwatela mo shihapu. Ohole yashili oyo “elaka lomundilo lOmwene” molwaashi Jehova oye Odjo yohole ya tya ngaho. Okwa shita ovanhu oshifeka shaye, tava dulu okuulika ohole. (Gen. 1:26, 27) Eshi Kalunga a li a twala omukainhu wotete, Eva, kuAdam, omulumenhu wotete, Adam okwa li a popya eendjovo di li pauxupi monghedi yokatevo. Nopehe na omalimbililo, Eva okwa li e udite a nanenwa kuAdam, molwaashi okwa “kufwa” muye. (Gen. 2:21-23) Molwaashi Jehova okwa shita ovanhu tava dulu okuulika ohole, omulumenhu nomukainhu otava dulu okuulikilafana ohole ihai tengauka noihai xulu po.
4, 5. Hokolola pauxupi oshikalimo shEimbiloelela laSalomo.
4 Kakele kokukala nohole ihai tengauka noihai xulu po, omulumenhu nomukainhu otava dulu yo okuulikilafana ohole meenghedi dimwe vali. Dimwe domeenghedi odo oda popiwa pafaneko monghedi ihokwifa mEimbiloelela laSalomo. Eimbilo olo ola shangwa monghedi yeimbilo tali endele pamwe nomusika nokaxumba, tali hokolola ohole oyo ya li pokati kokakadona Okasulamit nomuholike wako omufita woimuna. Okakadona oko oka li ka twalwa konhanda yaSalomo, molwaashi oka li ke na ouwa wa fuula Salomo, oo a li a onga onhanda popepi noshikunino shomandjebele osho ka li haka pashukile. Ashike okwa li shi liwetikile kutya okakadona oko oke hole ashike omumati womufita. Eshi Salomo a li a kendabala oku ka hongolola omumati wako, oka li ka popya ka manguluka kutya ko oka djuulukwa okukala nomuholike wako. (Eimb.lela. 1:4-14) Omufita okwa li e uya konhanda, ndele tava lombwelafana eendjovo dohole nokakadona kaye. — Eimb.lela. 1:15-17.
5 Eshi Salomo a shuna kuJerusalem, okwa li a ya pamwe nokakadona Okasulamit, ndele omumati wako okwa li e ka landula. (Eimb.lela. 4:1-5, 8, 9) Salomo ka li a pondola okuhongolola okakadona oko omumati wako. (Eimb.lela. 6:4-7; 7:1-10) Oshidjemo, ohamba oya ka efa okakadona ka shune keumbo lavo. Eimbiloelela ola xulifa neendjovo dokakadona taka popi kutya oka hala omuholike wako a ‘endelele ngaashi omenye’ noku uye kuko ta tondoka. — Eimb.lela. 8:14.
6. Omolwashike itatu dulu okudidilika mo noupu ovo va popya eendjovo odo di li mEimbiloelela?
6 “Eimbiloelela laSalomo” ola denga mbada neenghono. (Eimb.lela. 1:1) Ashike ina kwatela mo omadina ovanhu ovo va popya eendjovo odo di li mo. Okwa li a hala eendjovo dalo odo di li molupe leimbilo nokatevo di kale da twa nawa. Ndele nande ongaho, ohatu dulu okudidilika kutya olyelye a popya ile a lombwelwa eendjovo donhumba okutala kwaasho sha popiwa.
EENDJOVO DOYE ‘DOHOLE ODINYENYE DI DULE OMAVIINYU’
7, 8. Omumati nokakadona ovo va popiwa mEimbiloelela laSalomo ova li va ulikilafana “ohole” okupitila mushike? Yandja oihopaenenwa.
7 MEimbiloelela laSalomo omu na eendjovo ‘dohole’ dihapu odo okakadona Okasulamit va lombwelafana nomumati wako omufita. Nonande eendjovo odo otadi monika donghuluyonale kovaleshi vokunena molwaashi oda shangwa pa pita omido 3 000 lwaapo, odi na eityo kufye kunena. Pashihopaenenwa, omufita okwa li a tanga okakadona kutya oke na omesho mapu, e a yelekanifa naa ‘eenghutyona.’ (Eimb.lela. 1:15) Ndele okakadona oka yelakanifa omesho omumati wako neenghuti do vene, ndele hanomesho ado. (Lesha Eimbiloelela laSalomo 5:12.) Oka li ke wete eemuni domesho omumati da fa eenghuti tadi likosho momashini.
8 Eimbiloelela inali longifa ashike omautumbulilo ohole e na sha nouwa wokolutu. Diladila kwaasho omufita a li a popya kombinga yeendjovo dokakadona. (Lesha Eimbiloelela laSalomo 4:7, 11.) Omilungu dako okwa tiwa otadi “ndodele omaadi [omashila] eenyiki.” Omolwashike taku tiwa ngaho? Omolwaashi omaadi eenyiki oo taa di momashila pefimbo opo ohaa kala manyenye e dule oo a dengwa komhepo. Okwa ti yo kutya ‘kelaka lokakadona oku nomaadi eenyiki nomashini,’ sha hala okutya, okupopya kwako okuhafifa nokuwa, ngaashi ashike omaadi eenyiki nomashini. Hano osha yela kutya eshi omumati omufita a lombwela okakadona a ti kutya owa “wapala, u he na nande oshiponga,” ka li ashike ta popi ouwa wokolutu.
9. (a) Ohole oyo hai kala pokati kovalihomboli oya kwatela mo shike? (b) Omolwashike sha fimana kovalihomboli okukala hava lombwelafana eendjovo dohole?
9 Ohombo kai fi eudafano lopakafimbo, ile okukala ashike pamwe nopehe na okuulikilafana ohole. Onghee hano, ovalihomboli Ovakriste ove na okuulikilafana ohole. Ndele mbela ohole yoludi lilipi? Oyoyo mbela ya kanghamena komafinamhango Ombibeli? (1 Joh. 4:8) Mbela oya kwatela mo ohole yopaushitwe, oyo hai kala pokati kovapambele? Mbela oyoyo hai kala pokati kovanhu ovo ve li ookaume kashili? (Joh. 11:3) Ile ohole oyo hai linyengifa omulumenhu nomukainhu va kale ve holafane? (Omayel. 5:15-20) Paushili wo vene, ohole yashili notai kalelele oyo i na okukala pokati kovalihomboli oya kwatela mo omaludi eehole aeshe oo. Omunhu oha dulu ashike okumona kutya oku holike ngeenge ote shi lombwelwa. Ovalihomboli kave na nandenande okweefa omalipyakidilo akeshe fiku e va imbe okulombwelafana eendjovo dohole. Okuninga ngaho otaku ke va kwafela va kale ve udite va amenwa nova hafa, molwaashi ovalihomboli osho ve na okukala ve udite ngaho. Momaputuko omo ovanhu hava kongelwa ookaume kopahombo kuvamwe, nomumati nokakadona ohava ka shiivafana ashike nawa konima eshi va hombola, ova pumbwa okukala tava lombwelafana eendjovo dohole opo ohole yavo i kale ya xwama nohombo yavo i ende nawa.
10. Okulombwelafana eendjovo dohole ohaku pameke ngahelipi ohombo?
10 Ngeenge ovalihomboli ohava lombwelafana eendjovo dohole, ohashi eta yo oidjemo imwe vali iwa. Ohamba Salomo oya li ya lombwela okakadona Okasulamit kutya otai ka “ningile oulyenge woshingoldo noipatifo yayo yoshisilveri.” Okwa li te ka tange neendjovo deheka ta ti kutya oka “wapala ngaashi ohani, taka yela ngaashi etango.” (Eimb.lela. 1:9-11; 6:10) Ashike okakadona oko oka li okadiinini komumati wako omuholike. Oshike mbela sha li she ka pameka noku ka hekeleka eshi ka li kokule nomumati wako? (Lesha Eimbiloelela laSalomo. 1:2, 3.) Oka li ka dimbuluka eendjovo ‘dohole’ odo ka li ka lombwelwa komumati wako omufita. Oka li ke wete kutya eendjovo ‘dohole odo odinyenye di dule omaviinyu’ oo haa hafifa omutima, nedina lomumati wako ola li tali talaleke ngaashi “omaadi a tilwa” momutwe. (Eps. 23:5; 104:15) Osho otashi ulike kutya ngeenge ovanhu ohava lombwelafana eendjovo dohole otashi dulu oku va kwafela va kale ve na ohole ihai xulu po. Inashi fimana tuu kovalihomboli okukala hava lombwelafana eendjovo dohole!
INAMU PENDULA OHOLE “FIYO OYO VENE YA HALA”
11. Oshike osho Ovakriste ovo inava hombola ile inava hombolwa natango tava dulu okulihonga koshihopaenenwa shokakadona Okasulamit oko ka li ka anifa vamwe vaha pendule ohole muko?
11 MEimbiloelela laSalomo omu na yo oilihongomwa kOvakriste ovo vehe li mohombo natango, unene tuu ovo tava kongo ookaume kopahombo. Okakadona Okasulamit kaka li ke hole Salomo. Oka li ka anifa oukadona vomuJerusalem, ka ti: “Inamu pendula, inamu weelela ohole, fiyo oyo vene ya hala.” (Eimb.lela. 2:7; 3:5) Omolwashike mbela? Omolwaashi inashi yuka okukala wa fuukila nowa hala okweendelafana nomunhu keshe. Oshi li pandunge kOmukriste oo a hala okuhombola ile okuhombolwa a teelele nelidiiniko fiyo a mona umwe oo e hole shili.
12. Omolwashike okakadona Okasulamit ka li ke hole omumati womufita?
12 Omolwashike okakadona Okasulamit ka li ke hole omumati womufita? Oshoshili kutya omumati oo okwa li muwa, a fa “omenye”; omake aye okwa li e na eenghono a fa ‘oiti yoingoldo’; nomaulu aye okwa li mawa noku na eenghono a fa ‘eengudi damarmori.’ Ndele okakadona kaka li ashike ka popya kombinga yeenghono nouwa womumati wako. Oka ti yo kutya okwa li ‘ngaashi omuti waappel u li mokati komiti domomufitu, omuholike waye mokati kovamati.’ Opo okakadona oko ka li kadiinini kuJehova ka kale ke uditile ngaho omumati oo, osha yela kutya okwa li e na oupamhepo muwa. — Eimb.lela. 2:3, 9; 5:14, 15.
13. Omolwashike omufita a li e hole okakadona Okasulamit?
13 Mbela okakadona Okasulamit nako oka li ngoo kawa? Nonande ouwa wako owa li wa fuula ohamba oyo pefimbo opo ya li i na “ovambada vohamba 60 novakainhu 80 vopomunghulo novakainhu vanyasha ve he shii kuvalwa,” oka li ke litala ko ke li onga “onhemo yaNarsis yomuSaron,” sha hala kutya, onhemo oyo i li apeshe. Okakadona oko oka li okalininipiki noke shii omangabeko ako. Nomolwaashi ka li “ngaashi onhemo yedo mokati keeshosholo,” oyo ya li ye likalekelwa komufita. Okakadona oko oka li okadiinini kuJehova. — Eimb.lela. 2:1, 2; 6:8.
14. Ovakriste ovo inava hombola ile inava hombolwa otave lihongo shike mohole oyo ya popiwa mEimbiloelela laSalomo?
14 Ombibeli oya kumaida Ovakriste va hombole ashike “mOmwene.” (1 Kor. 7:39) Ovakriste ovo inava hombola ile inava hombolwa natango ohava henuka okweendelafana novanhu ovo ihava longele Jehova, nohava kongo ashike ookaume kopahombo ovo hava longele Jehova noudiinini. Kakele kaasho, opo ovalihomboli va kale ve na ombili nove na ekwatafano liwa naJehova nonande ohapa holoka omaupyakadi, ove na okukala ve na eitavelo novadiinini kuJehova, omaukwatya mawa oo omunhu a pumbwa okutala mwaao a hala a ninge kaume kaye kopahombo. Omaukwatya oo oo a li e linyengifa omufita nokakadona Okasulamit va kale va hokwafana.
OMUVALEKWA WANGE “E LI NGAASHI OSHIKUNINO SHA IDILWA”
15. Ovakriste ovo inava hombola ile inava hombolwa otave lihongo shike moshihopaenenwa shokakadona Okasulamit?
15 Lesha Eimbiloelela laSalomo 4:12. Omolwashike omufita a ti kutya omuholike waye oku li ngaashi “oshikunino sha idilwa”? Ngeenge oshikunino shi li moluumbo lekuma ile lodalate ihamu dulu okwiiwa kovanhu. Otashi dulu ashike okwiiwa taku pitwa komuvelo hau patwa. Okakadona Okasulamit oka fa oshikunino osho molwaashi oka li ashike ke hole omumati oo a li ta ka ninga omushamane wako. Molwaashi okakadona oko kaka li ka fuulwa komaheka ohamba, oka li ka ulika kutya oka fa “ekuma,” ndele ‘hashivelo’ osho hashi dulu okuyeululwa noupu. (Eimb.lela. 8:8-10) Sha faafana, ovalumenhu novakainhu ovatilikalunga ovo inava hombola ile inava hombolwa ohava teelele ashike oku ka ulikila ookaume kavo kopahombo ohole oyo hai kala pokati kovalihomboli.
16. Eimbiloelela laSalomo otali tu hongo shike shi na sha neendelafano?
16 Eshi omufita a li a pula okakadona Okasulamit a ka ende pamwe nako efiku limwe, ovamwainamati kava li ve ka pitika ka ye. Ndele ponhele yaasho, ova li ve ka pa oilonga yokupashukila oshikunino shomandjebele. Omolwashike mbela? Mbela kava li ve ke lineekela? Mbela ova li tava diladila kutya otaka diladila oku ka ninga sha inashi koshoka? Paushili wo vene, ova li ashike tava kwafele okamwainakadona kaha ye monghalo oyo tai dulu oku ka twala meyeleko. (Eimb.lela. 1:6; 2:10-15) Natango osho oshi li oshilihongomwa shiwa kOvakriste inava hombola ile inava hombolwa va kale va lungama eshi tava endelafana opo eendelafano lavo li kale la koshoka. Henukeni okukala onye amuke pehe na oo e mu wete. Ulikilafaneni ohole meenghedi da koshoka, nokukala mwa lungama muha ye meenghalo odo tadi dulu oku mu twala meyeleko.
17, 18. Ouwa ulipi wa mona eshi wa konakona Eimbiloelela laSalomo?
17 Ngeenge ovalikongi Ovakriste tava hombola, ohava kala ve holafane neenghono. Ndele molwaashi Jehova okwa tota po ohombo i kalelele, ovalihomboli ova pumbwa okutwikila okukala ve holafane nohole ya xwama nokuninga oinima oyo tai va kwafele va kulike ohole yavo. — Mark. 10:6-9.
18 Ngeenge oto kongo kaume kopahombo, konga omunhu oo to dulu okukala u hole shili, nokukala u mu hole nohole yomoule noya xwama, ngaashi twe shi mona mEimbiloelela laSalomo. Kutya nee oto kongo kaume kopahombo ile owa ya nale mohombo, kaleni mu holafane nohole yashili, oyo i li “elaka lomundilo wOmwene.” — Eimb.lela. 8:6.
^ okat. 2 Tala Oshungonangelo yOshiingilisha yo 15 Januali 2007, epandja 31.
zsm_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn umb_Latn tso_Latn bem_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn hat_Latn hat_Latn nso_Latn umb_Latn umb_Latn tso_Latn tso_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn sot_Latn umb_Latn sot_Latn umb_Latn nso_Latn tso_Latn bem_Latn tso_Latn umb_Latn kac_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn kmb_Latn umb_Latn