ETUKULWA 15
Okukondjela oufemba wetu wokulongela Kalunga
1, 2. (a) Ongahelipi to dulu okuulika kutya ou li omupangelwa wOuhamba waKalunga? (b) Omolwashike omafimbo amwe Eendombwedi daJehova hadi kondjele oufemba wado wokulongela Kalunga?
OU LI ngoo omupangelwa wOuhamba waKalunga? Ngeenge ou li Ondombwedi yaJehova, osha yela kutya osho. Ndele ongahelipi to dulu okuulika kutya ou li omupangelwa wOuhamba? Osho itashi pula u kale u na opasporta ile omikanda donhumba dopapangelo. Ohatu shi ulike monghedi omo hatu longele Jehova Kalunga. Elongelokalunga lashili inali kwatela mo ashike okwiitavela omahongo onhumba, ndele ola kwatela mo yo okudulika keemhango dOuhamba waKalunga. Onghalamwenyo yetu aishe, mwa kwatelwa onghedi omo hatu tekula omaukwaneumbo etu ile omahoololo oo hatu ningi e na sha nouhaku, oi na okukala metwokumwe nelongelokalunga letu.
2 Ndelenee ounyuni ou we tu dingilila haalushe hau kala wa fimaneka omufika wetu ile oiteelelwa yOuhamba oyo tu na okudulika kuyo. Omapangelo amwe ohaa kendabala okungabeka ile okushilika filufilu elongelokalunga letu. Nomolwaasho, omafimbo amwe ovapangelwa vOuhamba ohava kondjele oufemba wavo wokudulika keemhango dOhamba yopaMessias. Mbela osho oshi na oku tu kumwifa? Itashi tu kumwifa molwaashi nopefimbo lOmbibeli oshiwana shaJehova omafimbo amwe osha li hashi kondjele oufemba washo wokulongela Jehova.
3. Oshiwana shaKalunga osha li shi na okulipopila kushike pefimbo lomumbada Ester?
3 Pashihopaenenwa, pefimbo lomumbada Ester, oshiwana shaKalunga osha li shi na okulipopila kohamba opo shi xupifwe. Omolwashike mbela? Omukolokoshi Haman, oo a li omutivali mouhamba waPersia, okwa li a pula ohamba Ahasveros opo Ovajuda aveshe ovo va li moitukulwalongo youhamba waye va dipawe molwaashi ova li ve ‘neemhango di lili, hangaashi eemhango doiwana ikwao aishe.’ (Est. 3:8, 9, 13) Mbela Jehova okwa li a efa oshiwana shaye ongaho? Hasho nandenande. Okwa li a punika eenghendabala daEster naMordekai eshi va li va pula ohamba yaPersia, Ahasveros, i popile Ovajuda. — Est. 9:20-22.
4. Oshike hatu ka kundafana metukulwa eli?
4 Ongahelipi kunena? Ngaashi twe shi mona metukulwa la tetekela, omafimbo amwe, omapangelo ohaa pataneke Eendombwedi daJehova. Metukulwa eli, ohatu ka kundafana eenghedi omo omapangelo a kendabala okungabeka elongelokalunga letu ngeenge tashi uya poinima ei itatu: (1) oufemba wetu wokukala twa talwa ko tu li ehangano nokukala hatu longele Kalunga she likolelela keitavelo letu, (2) oufemba wetu wokuhoolola ouhaku oo u li metwokumwe nomafinamhango Ombibeli, na (3) oufemba wovadali wokutekula ounona vavo metwokumwe nomifikamhango daJehova. Ohatu ka mona nghee ovapangelwa vOuhamba wopaMessias va kondjela nouladi omufika wavo nonghee Jehova a punika eenghendabala davo.
Oufemba wokukala twa tambulwa ko tu li elongelokalunga nosho yo omaufemba amwe
5. Oshi na ouwa washike okukala twa tambulwa ko paveta tu li elongelokalunga?
5 Mbela otwa pumbwa tete okupewa oufemba paveta komapangelo opanhu opo tu dule okulongela Jehova? Hasho, ashike okukala tu na epopilo lopaveta ohashi shi ningi shipu opo tu longele Kalunga twa manguluka, pashihopaenenwa, opo tu kale hatu ongala twa manguluka mOmalupale Ouhamba ile mOmalupale Oyoongalele etu vene, okunyanyangida nokutuma oileshomwa yopaMbibeli koilongo imwe nosho yo okuudifila ovanhu vakwetu onghundana iwa pehe na oshiimbi shasha. Moilongo ihapu, Eendombwedi daJehova ohadi kala da shangwa paveta nodi na oufemba ngaashi ashike omalongelokalunga makwao oo a tambulwa ko paveta. Ndele oshike hashi ningwa po ngeenge omapangelo inaa hala oku tu tambula ko paveta ile a hala okungabeka omaufemba etu amwe?
6. Eendombwedi daJehova muAustralia oda li da taalela eshongo lilipi pehovelo lomido 1940 nasha?
6 Australia. Lwopehovelo lo 1940 nasha, ngoloneya omukulunhu womuAustralia okwa li a fika pexulifodiladilo kutya eitavelo letu “oli li omhinge” noita. Nomolwaasho, Eendombwedi oda li da shilikwa moshilongo osho; kada li tadi dulu okwoongala ile okuudifa da manguluka, oBetel oya li ya patwa nOmalupale Ouhamba okwa li a kwatwa po ombabyona. Osha li yo sha indikwa okukala noileshomwa yopaMbibeli. Oule womido dihapu, Eendombwedi domuAustralia oda kala tadi longo monangumika. Kada li tuu da hafa eshi Omhangu yoPombada yaAustralia ya li ya xulifa po eshiliko olo mo 14 Juni 1943!
7, 8. Hokolola nghee ovamwatate vomuRusia va li va kondjela oufemba wavo wokulongela Kalunga oule womido.
7 Rusia. Oule womido omilongo, Eendombwedi daJehova oda kala da shilikwa kepangelo laRusia lOukomonisi, ndele oda ka tambulwa ko paveta hauxuuninwa mo 1991. Konima eshi Soviet Union sha teka po, otwa li twa tambulwa ko paveta moitukulwalongo yaRusia mo 1992. Ndele inapa pita efimbo lile eshi ovapataneki vamwe, unene tuu ovo ve na ekwatafano nOngeleka yaRusia yOrtodoks, va li ve tu twila ondubo eshi omuvalu wetu wa li tau hapupala neendelelo. Lwopokati ko 1995 no 1998, ovapataneki ovo ova li va tamanekela Eendombwedi daJehova oikoya itano ihe li pauyuki. Ndele kada li da monika ondjo moinima aishe oyo. Mo 1998, ovapataneki ovo ve na ondudi ova li va paka mo natango eindilokemo lopaveta. Potete, Eendombwedi oda li da findana moshibofa osho, ashike ovapataneki ova li va twa ondubo nasho, nolwanima oda li da kana moshibofa osho eshi da ninga eindilotalululo muMei 2001. MuOktoba womudo oo, oshibofa osho osha li sha shuna mo, nohauxuuninwa mo 2004, ehangano lopaveta lEendombwedi lomuMoscow ola li la indikwa, noilonga yalo oya li ya shilikwa.
8 Okudja opo, Eendombwedi oda kala tadi ungaungwa nado nonyanya nokuhepekwa. (Lesha 2 Timoteus 3:12.) Oishangomwa yado oya li hai kwatwa po, kada li da pitikwa di hiile ile di tungife eenhele dokwoongalela. Ovamwatate kava li tuu va nyika oluhodi eshi va li va taalela omaupyakadi aeshe oo! Mo 2001, ova li va pula Omhangu yOufemba wOmunhu yaEuropa (ECHR) i va popile, nova li natango va yandja ouyelele wa wedwa po kOmhangu oyo mo 2004. Omhangu oyo oya li ya ninga etokolo layo mo 2010. Oya li ya mona kutya epangelo laRusia ola shilika Eendombwedi molwoutondwe nokaya li ya twa kumwe neemhangu dopedu domoshilongo molwaashi kapa li oumbangi washa oo tau ulike kutya Eendombwedi oda kaula onyanga. Oya li yo ya mona kutya epangelo ola li ashike la hala okukufa Eendombwedi omaufemba ado opaveta noya li ya popila oufemba wado wokulongela Kalunga da manguluka. Nonande ovakwanepangelo vomuRusia kava li va dulika ko-ECHR, oshiwana shaKalunga osha nyatipala shi dulife nale omolwomafindano oo opaveta.
9-11. Ovamwatate muGreka ova kala tava kondjele ngahelipi oufemba wavo wokulongela Kalunga, noidjemo oya li ngahelipi?
9 Greka. Mo 1983, Titos Manoussakis okwa li a hiila onduda muHeraklion, muKreta, opo ongudu inini yEendombwedi daJehova i kale hai ongalele mo. (Heb. 10:24, 25) Mupya munene, omupristeri umwe Omuortodoks okwa li a shangela keembelewa depangelo omukandakemo molwaashi okwa li e li omhinge nEendombwedi eshi tadi longifa onduda oyo. Omolwashike a li e li omhinge nado? Okwa ti kutya omolwaashi eitavelo lEendombwedi ola yooloka ko kwaalo lOngeleka yOrtodoks. Omolwetomheno olo, epangelo ola li la tamaneka Titos Manoussakis nosho yo Eendombwedi dikwao nhatu domoshitukulwa. Titos navakwao ova li va futifwa nokutulwa modolongo oule weemwedi mbali. Eendombwedi odo, di li ovapangelwa vOuhamba waKalunga ovadiinini, oda li de shi tala ko kutya omhangu oya nyona po oufemba wado wokulongela Kalunga. Onghee hano, oda li da pula oshibofa osho shi talululwe, nohauxuuninwa osha li sha ya ko-ECHR.
10 Mo 1996, o-ECHR oya li ya ninga etokolo olo la denga pomutima ovatondi vetu. Oya ti kutya “Eendombwedi daJehova odi li ‘elongelokalunga la shiivika,’ noda wanifa po oiteelelwa ngaashi tashi teelelwa pamhango yoshilongo shaGreka,” noya ti yo kutya etokolo leemhangu dopedu otali ka “kuma odikilila oufemba wovatamanekwa wokulongela Kalunga va manguluka.” Oya li yo ya mona kutya epangelo laGreka kali na oufemba “wokutokola ngeenge eitavelo lonhumba ile eenghedi omo ovanhu hava wanifa po oiteelelwa yeitavelo lavo oi li paveta ile hasho.” Onghee hano, ehandukilo olo la li la pewa Eendombwedi ola li la xulifwa po, noufemba wado wopalongelokalunga owa li wa popilwa.
11 Mbela oibofa yoludi olo muGreka opo ya li ya xulila opo? Mupya munene, hasho. Mo 2012, otwa li twa findana moshibofa shimwe muKassandreia, muGreka, osho sha kwata oule hanga womido 12. Nakututamanekifa okwa li omubishofi wongeleka yOrtodoks. Ndele Omhangu yaGreka yoPombada elela oya li ya popila oshiwana shaKalunga pakanghameno laashi kutya ekotamhango loshilongo otali popile oufemba wokukala melongelokalunga olo omunhu a hala, noya li ya anya yo okutambula ko omapopyo oo kutya Eendombwedi odi li elongelokalunga lihe shiivike. Oya ti: “Omahongo ‘Eendombwedi daJehova’ oku shiivike, nosha yela kutya elongelokalunga lado oli shiivike.” Oilyo yeongalo olo linini lomuKassandreia kaya li tuu ya hafa eshi ya li tai dulu vali okwoongalela mOlupale lOuhamba layo vene!
12, 13. Ovapataneki voshiwana shaJehova muFransa ova li va kendabala ngahelipi okumonifa ovamwatate “oixuna mokupengifa omhango,” noshidjemo osha li shike?
12 Fransa. Ovapataneki vamwe voshiwana shaJehova ova li tave shi monifa “oixuna mokupengifa omhango.” (Lesha Epsalme 94:20.) Pashihopaenenwa, lwopokati komido do 1990 nasha, ovakwanepangelo ve na sha noifendela muFransa ova li va tokola okutala elongifo loimaliwa lehangano lopaveta lEendombwedi daJehova ledina Association Les Témoins de Jéhovah (ATJ). Ominista yomutengenekwafaneko welongifo loimaliwa oya li ya popya elalakano lavo lashili ya ti: “Okutala elongifo loimaliwa [lEendombwedi] otaku dulu okukufifa ehangano lado oiniwe yalo ile oku li tamanekifa pamhango . . . , osho tashi ke li ningifa li longe noudjuu ile liha kale tali longo vali oilonga yalo moshilongo shetu.” Nonande ovakwanepangelo ovo kava li ve na eshi va mona sha puka, ova li va pula ehangano li fute oifendela ihapu neenghono, oyo ngeno tai shi ningi shidjuu kulo okutwikila noilonga yalo. Ngeno ondunge yovakwanepangelo ovo oi pondole kwa li, ngeno ovamwatate ova kala va fininikwa va pate oshitaimbelewa nokulandifa po omatungo aeshe opo va fute oifendela oyo. Osho osha li oshinima shinyikifa oluhodi, ashike oshiwana shaJehova inashi tula omutwe kepepe. Osha twikila okukondjifa ovapataneki vasho nouladi nokutwalifa oshibofa osho ko-ECHR mo 2005.
13 O-ECHR oya li ya ninga etokolo layo mo 30 Juni 2011. Oya ti kutya molwaashi ovanhu muFransa ove na emanguluko lopalongelokalunga, epangelo kali na oufemba wokukonenena eitavelo lelongelokalunga ile nhumbi tali longo, shapo ongeenge pe na sha sha kwata moiti lela. Omhangu oyo oya weda ko ya ti: “Oifendela . . . oya li tai ka imba ehangano olo li dule okulongifa oiniwe yalo ya fimana, nokungaho, osha li tashi ka imba oilyo yalo i dule okulongela Kalunga ya manguluka.” Oilyo yOmhangu oyo koonono oya li ya popila Eendombwedi daJehova. Naashi shihafifa oshosho kutya epangelo laFransa ola alula oimaliwa aishe oyo la li la pula ehangano lopaveta lEendobmwedi, mwa kwatelwa oishoshela. Natango epangelo olo ola dulika kelombwelo lOmhangu li na sha nokuhanauna po omikanda dalo dokukwata ko ombabyona omatungo oshitaimbelewa shEendombwedi.
Oto dulu okukala ho ilikanene pandjikilile ovamwatate novamwameme ovo tava mono oixuna molwaashi va tulilwa po eendjidikila paveta
14. Ongahelipi to dulu okukufa ombinga mokukondjela oufemba
14 Ngaashi ashike Ester naMordekai va li va ninga, oshiwana shaJehova kunena nasho ohashi kondjele oufemba washo wokulongela Jehova monghedi oyo a hokwa. (Est. 4:13-16) Mbela naave oto dulu okukufa ombinga mokukondjela oufemba wetu? Osho naanaa. Oto dulu okukala ho ilikanene pandjikilile ovamwatate novamwameme ovo tava mono oixuna molwaashi va tulilwa po eendjidikila paveta. Omailikano a tya ngaho otaa ti sha lela kovamwatate novamwameme ovo ve li moudjuu notava hepekwa. (Lesha Jakob 5:16.) Mbela Jehova oha udu ngoo omailikano oo? Oibofa oyo twa findana otai ulike kutya osho naanaa. — Heb. 13:18, 19.
Oufemba wokuhoolola ouhaku oo u li metwokumwe nOmbibeli
15. Oshiwana shaKalunga ohashi tale ko ngahelipi elongifo lohonde?
15 Ngaashi sha tongwa mEtukulwa 11, omishangwa ode tu lombwela sha yukilila tuha longife ohonde ngaashi vahapu tava ningi kunena. (Gen. 9:5, 6; Lev. 17:11; lesha Oilonga 15:28, 29.) Nonande ihatu dimine tu tulwe ohonde, ohatu kala twa hala ouhaku muwa oo uhe li omhinge neemhango daKalunga. Eemhangu doilongo ihapu dopombadambada ohadi popile oufemba wetu wokuhoolola ile okwaanya ouhaku wonhumba omolweliudo ile eitavelo letu. Ndele moilongo imwe ohashi kala eshongo linene ngeenge tashi uya poinima ya nyika ouhaku. Natu ka taleni koihopaenenwa imwe.
16, 17. Omumwameme umwe muJapani okwa li a ningilwa shike pefimbo letando osho sha li she mu nyemateka eshi e ke shi uda, nomailikano aye okwa li a nyamukulwa ngahelipi?
16 Japani. Omumwameme umwe omunamido, Misae Takeda, womido 63, okwa li a pumbwa etando la kwata moiti. E li omupangelwa omudiinini wOuhamba waKalunga, okwa li a yelifila ndokotola waye kutya ina hala okutulwa ohonde. Ndele eemwedi donhumba konima yetando, okwa ka uda kutya mboli okwa li a tulwa ohonde pefimbo letando. Okwa li e udite a kengelelwa nokwa nyonenwa oufemba waye, nomolwaasho muJuni 1993 okwa li a tulila mo oshibofa oshipangelo osho nosho yo eendokotola odo de mu tanda. Nonande okwa li omulininipiki noha popi newi litalala, okwa li a ulika kutya oku na eitavelo la kola. Okwa li a yandja oundombwedi nouladi momhangu omo mwa li ovanhu vahapu, a li ofika oule wovili, nonande ka li lela e na oukolele muwa. Konima eshi a holoka momhangu oshikando shaxuuninwa, opa pita ashike omwedi ye okwa fya. Ine tu tulila po tuu oshihopaenenwa shokukala nouladi neitavelo! Okwa tile kutya okwa kala ta ilikana kuJehova opo a findane molwoodi olo, nokwa li e na elineekelo kutya omailikano aye otaa ka nyamukulwa. Mbela okwa li ngoo a nyamukulwa?
17 Eshi pa pita omido nhatu konima yefyo lomumwameme Takeda, Omhangu yoPombadambada yaJapani oya li ye mu popila, ya ti kutya ka li e na okutulwa ohonde shihe li pahalo laye. Mo 29 Februali 2000, Omhangu oyo oya li ya tokola kutya “oufemba wokutokola” ngeenge tashi uya poinima ya tya ngaho “ou na okufimanekwa molwaashi oshi li oufemba womunhu.” Omolwetokolotoko lomumwameme Takeda lokukondjela oufemba waye wokuhoolola ouhaku oo u li metwokumwe neliudo laye la deulwa kOmbibeli, paife Eendombwedi domuJapani otadi dulu okuhakulwa nopehe na outile kutya otadi ka fininikilwa ohonde.
18-20. (a) Omhangu imwe yomuArgentina oya li ya popila ngahelipi oufemba womunhu wokwaanya okutulwa ohonde metwokumwe naasho shi li mokakalata kepopilo lounamiti? (b) Ongahelipi hatu dulu okuulika kutya ohatu dulika kewiliko laKristus ngeenge tashi uya pelongifo lohonde?
18 Argentina. Ongahelipi ovapangelwa vOuhamba tava dulu okulilongekidila eenghalo da kwata moiti, omo tashi dulika va kale va pumbwa ouhaku ndele itava dulu okupopya? Ohatu dulu okukala tu na okakalata kepopilo lounamiti ngaashi Pablo Albarracini a li a ninga. MuMei 2012, okwa li hanga a nyekwa oinima yaye ndele ta yashwa lwoikando keembudi. Okwa li a tambulilwa moshipangelo e li monghalo ii noka li ta dulu okupopila omufika waye u na sha nohonde. Lao linene, okwa hangwa e na okakalata kaye kepopilo lounamati oko a hangwa a shaina pa pita omido nhee. Nonande onghalo yaye oya li ya kwata moiti, neendokotola dimwe oda li tadi tomhafana kutya okwa pumbwa ohonde opo a xupe, ovayakuli vopaunamiti ova li va twa kumwe kutya otava ka fimaneka ehoololo laye. Ndele xe yaPablo, oo ehe fi Ondombwedi, okwa li a ya komhangu a pewe eefelo loku mu tulifa ohonde ngeno.
19 Divadiva, hahende oo a li e lile po omukulukadi waPablo okwa li a tula mo eindilotalululo. Meni ashike leevili donhumba, omhangu yokutalulula oya li ya kangheka eefelo lomhangu yopedu noya li ya popya kutya oufemba womunaudu ou na okufimanekwa metwokumwe naasho shi li mokakalata kaye kepopilo lounamiti. Xe yaPablo okwa li a tula mo eindilo opo oshibofa osho shi ye kOmhangu yoPombadambada yaArgentina. Ndele Omhangu oyo oya ti “kape na etomheno lokulimbililwa kutya [okakalata kaPablo kepopilo lounamiti oko taka ti ina tulwa ohonde] oka yadekwa komunhu a diladila nawa, e shii eshi ta ningi nokwa manguluka okuninga omatokolo.” Omhangu oyo oya ti yo: “Omunhu keshe a kula noku na eendunge ota dulu okushanga omukanda u na sha nouhaku oo a hala, nota dulu okupopya kutya ota ka tambula ko ile a anye ouhaku wonhumba . . . Omalombwelo a tya ngaho oku na okutambulwa ko kundokotola oo ta hakula omunaudu.”
20 Omumwatate Albarracini okwa ka veluka filufilu. Ye nosho yo omukulukadi waye ova li va hafa neenghono eshi a hangwa a yadeka okakalata kaye kepopilo lounamiti. Kungaho, ova li va ulika kutya ohava dulika kewiliko laKristus okupitila mOuhamba waKalunga. Mbela ove noukwaneumbo weni omwa yadeka ngoo oukalata veni?
21-24. (a) Etokolo lididilikwedi lilipi la li la ningwa kOmhangu yoPombadambada yomuKanada li na sha novanyasha nosho yo elongifo lohonde? (b) Ovanyasha vEendombwedi otave lihongo shike moshimoniwa shaApril?
21 Kanada. Luhapu eemhangu ohadi dimine kutya ovadali ove na oufemba wokutokola kutya ouhaku ulipi ve wete tau wapalele ovana vavo. Omafimbo amwe nokuli eemhangu ohadi popile ovanyasha ovo va kula kutya otava dulu okutokola kuvo vene shi na sha nouhaku oo tava ka tambula ko ile va anye. Osho osho sha li sha ningilwa omunyasha wedina April Cadoreth. Fimbo April a li e na omido 14, okwa li a tambulilwa moshipangelo omolwetiko lohonde moilyo yolutu yomeni. Eemwedi donhumba fimbo ina ya moshipangelo, okwa hangwa a yadeka okakalata kaye kepopilo lounamiti, omo a popya sha yela kutya ina hala okutulwa ohonde nande okulihange monghalo ya kwata moiti shi fike peni. Ndelenee ndokotola oo a li te mu hakula okwa li e lipwililikila oshinima osho, ndele ta pula komhangu eefelo loku mu tula ohonde. Ndokotola oo okwa tulifa April ohonde itilyana shihe li pahalo laye. April okwa ka popya kutya kungaho okwa fa ashike omunhu a kwatwa onghonga.
22 April novadali vaye ova li va tulifa mo oshibofa. Konima yeedula mbali, oshibofa osho osha li sha twalwa kOmhangu yoPombadambada muKanada. Nonande April okwa li ta monika a fa ina pondola sha eshi oshibofa shaye inashi lundululifa ekotamhango loshilongo, okwa li a alulilwa oimaliwa oyo a longifa moshibofa osho, nOmhangu oya li ye mu popila noya popila ovanyasha ovo va kula kutya ove na oufemba wokutokola ngeenge tashi uya poinima ya nyika ouhaku. Omhangu oya ti: “Ngeenge tashi uya poinima ya nyika ouhaku, ovanyasha ovo ve li koshi yomido 16 ove na okupitikwa va yandje oumbangi oo tau koleke kutya etaleko lavo li na sha nomahoololo e na sha noinima yopauhaku ola diladilwa pandunge.”
23 Oshibofa osho osha li tashi ti sha molwaashi osha ningifa Omhangu yoPombadambada i diladile koufemba wovanyasha ovo va kula. Konale, eemhangu domuKanada oda li hadi ufa kutya ounona ovo ve li koshi yomido 16 otava dulu okupewa ouhaku oo omhangu ya tokola noi wete tau wapalele okaana. Ndele konima eshi Omhangu yoPombadambada ya ungaunga noshibofa shaApril, okwa li kwa tokolwa kutya kape na omhangu i na oufemba wokufininikila ounona ovo ve li koshi yomido 16 ouhaku shihe li pahalo lavo nopehe na okutala tete ngeenge ova ninga etokolo li li pandunge.
“Okukala u shii kutya owa kufa ombinga nande okanini mokufimanekifa edina laKalunga nokuulika kutya Satana omunaipupulu ohashi hafifa nge neenghono”
24 Eenghendabala adishe dokukondja noshibofa osho sha kwata oule womido nhatu oda li ngoo da pondola sha lela? April, oo paife e li omukokolindjila wondjikilile noku na oukolele muwa, okwa ti: “Osho lela!” Okwa ti yo kutya: “Okukala u shii kutya owa kufa ombinga nande okanini mokufimanekifa edina laKalunga nokuulika kutya Satana omunaipupulu ohashi hafifa nge neenghono.” Oshimoniwa shaApril otashi ulike kutya ovanyasha otava dulu okupopila omufika wavo nouladi, nokungaho, otava ulike kutya ove li shili ovapangelwa vOuhamba waKalunga. — Mat. 21:16.
Oufemba wokutekula ounona metwokumwe nomifikamhango daJehova
25, 26. Eenghalo dilipi hadi holoka po omafimbo amwe konima yeteyohombo?
25 Jehova okwa pa ovadali oshinakuwanifwa shokutekula ounona metwokumwe nomifikamhango daye. (Deut. 6:6-8; Ef. 6:4) Oshi li eshongo kovadali okutekula ounona, unene tuu kwaavo va teya ohombo. Ovadali otashi dulika va kale ve na omataleko a yoolokafana neenghono e na sha nanghee ovana vavo ve na okutekulwa. Pashihopaenenwa, Ondombwedi otashi dulika i kale i udite kutya okaana oka pumbwa okutekulwa pauKriste, ndele omudali oo ehe fi Ondombwedi ita tu kumwe nasho. Nonande ohombo oya teka, omudali oo e li Ondombwedi oku na okudimbuluka kutya osho inashi xulifa po ekwatafano lokaana novadali vako, noku na okufimaneka oufemba womudali mukwao.
26 Omudali oo ehe fi Ondombwedi otashi dulika a ye komhangu opo a pewe eefelo lokukala oye ta file oshisho okaana ile ounona noku va putudila melongelokalunga laye. Ovadali vamwe ohava tomhafana kutya okweefa okaana ka tekulilwe melongelokalunga lEendombwedi daJehova osha nyika oshiponga. Otashi dulika va kale tava tomhafana kutya ounona itava ka efiwa va kale tava dana omadalo ile oivilo yomatango manene, nonokutya ngeenge oka i monghalo ya kwata moiti tai pula etulwohonde, itaka ka efiwa ka tulwe ohonde. Lao linene, eemhangu dihapu ihadi tokola kutya olyelye a wana okufila oshisho ounona she likolelela kokutya eitavelo lomudali umwe ola nyika oshiponga ile hasho, ndele ohadi tale kutya openi tava ka kala ve li nawa nove li meameno. Natu ka taleni koihopaenenwa yonhumba.
27, 28. Omhangu yoPombadambada yomuOhio oya li ye linyenga ngahelipi shi na sha nepopyo olo kutya osha nyika oshiponga kokaana okutekulilwa melongelokalunga lEendombwedi daJehova?
27 Oilongo ya Hangana. Mo 1992, Omhangu yoPombadambada yomuOhio oya li ya ungaunga noshibofa shimwe omo xe yokaana, oo ehe fi Ondombwedi, a li ta tomhafana kutya osha nyika oshiponga kokamonamati okutekulilwa melongelokalunga lEendombwedi daJehova. Omhangu yopedu oya li ya twa kumwe naye noye mu pa eefelo lokufila oshisho omonamati. Ina yako, Jennifer Pater, okwa li a pewa oufemba wokukala te ka talele po, ashike okwa li a lombwelwa kutya ke na “okuhonga okaana ile oku ka efa nande omomukalo wonhumba ka nwefwe mo komahongo Eendombwedi daJehova.” Elombwelo olo lomhangu yopedu ola li la mbwalangadja unene, nomolwaasho ola li tali dulu okuudiwa ko kutya ola hala okutya Jennifer ke na nandenande okupopya nomonamati waye, Bobby, kombinga yOmbibeli ile yomifikamhango dopaenghedi. Lipula ashike kutya Jennifer okwa li e shi uditile ngahelipi! Okwa li a nyemata neenghono, ndele okwa li a teelela nelidiiniko Jehova e mu yukifile oinima. Okwa ti: “Jehova okwa li alushe e li pamwe naame.” Hahende waye, oo a li a kwafelwa kehangano laJehova, okwa li a tula mo eindilotalululo opo oshibofa osho shi talululwe kOmhangu yoPombadambada muOhio.
28 Omhangu oyo kaya li ya twa kumwe neemhangu dopedu. Oya ti kutya “pakotamhango, ovadali ove na oufemba wokuhonga ovana vavo, mwa kwatelwa yo oku va honga omifikamhango davo dopaenghedi neitavelo lavo.” Oya ti yo kutya, ngeenge kape na oumbangi washa oo tau ulike kutya eitavelo lEendombwedi daJehova otali etele okaana oshiponga palutu ile pamadiladilo, omhangu kai na oufemba wokutokola she likolelela komaitavelo kutya olyelye e na okupewa eefelo lokukala nokaana. Omhangu oyo kaya li i wete eitavelo lEendombwedi la nyika oshiponga kokaana.
29-31. Omolwashike omumwameme womuDenmark a li ina pewa eefelo lokufila oshisho okamonakadona, nOmhangu yoPombadambada oya li ya tokola ngahelipi moshinima osho?
29 Denmark. Anita Hansen okwa li yo a taalela eshongo la faafana eshi omushamane waye wonale a li a pula eefelo komhangu lokukala nokamona kavo komido 7, Amanda. Nonande omumwameme Hansen okwa li a pewa eefelo lokukala naAmanda komhangu yomoshitukulwa mo 2000, xe yaAmanda okwa li a pula omhangu yopombada i talulule oshinima osho. Omhangu oyo oya li ya pingena po etokolo lomhangu yomoshitukulwa ndele tai pe omushamane eefelo lokukala naAmanda. Oya fika pexulifodiladilo olo molwaashi kutya shaashi ovadali itava tu kumwe moinima yopalongelokalunga, oshixwepo okaana ka kale naxe, oo ta dulu okuungaunga nawa noinima oyo. Kungaho, paulelalela osha hala kutya omumwameme Hansen okwa anyenwa oufemba wokukala naAmanda molwaashi oku li Ondombwedi yaJehova.
30 Omumwameme Hansen okwa li a nyemata neenghono noka li e shii kutya na tye shike eshi ta ilikana. Ndele okwa ti: “Eendjovo odo di li mOvaroma 8:26 no 27 oda hekeleka nge neenghono. Onda li alushe ndi na elineekelo kutya Jehova oku udite ko osho nda hala okutya. Okwa kala ta pashukile nge noku lile nge po alushe.” — Lesha Epsalme 32:8; Jesaja 41:10.
31 Omumwameme Hansen okwa li a pula Omhangu yoPombadambada muDenmark i talulule oshibofa osho. Omhangu oyo oya li ya tokola ya ti: “Etokolo kutya olyelye a wana okukala nokaana oli na okulikolelela koumbangi wa kola kutya openi okaana taka ka kala taka filwa oshisho nawa noka amenwa.” Kakele kaasho, oya ti yo kutya osho oshi na okulikolelela konghedi omo omudali keshe ta ungaunga nokuhaudafana kwavo, ndele “hakomahongo ile omufika” wEendombwedi daJehova. Omumwameme Hansen ka li tuu a hafa eshi Omhangu oyo ya mona kutya okwa wana okukala nokaana noye mu pa eefelo lokukala naAmanda!
32. Ongahelipi Omhangu yOufemba wOmunhu yaEuropa ya li ya amena ovadali ovo ve li Eendombwedi vaha ningwe okatongo?
32 Oilongo ikwao yomuEuropa. Peemhito dimwe, oibofa yoludi olo oya li ya twalwa keemhangu dokondje yoilongo, ngaashi ko-ECHR. Moibofa yopavali, o-ECHR oya li ya dimina kutya eemhangu dopedu ile dopombadambada oda li da ninga okatongo ovadali vEendombwedi omolweitavelo lavo. O-ECHR oya li ya popya kutya “inashi yuka okukala nondjoolola omolwelongelokalunga ashike.” Omumwameme umwe okwa li a mbilipalelwa ketokolo olo lo-ECHR, nomolwaashi okwa ti: “Ohashi yahameke neenghono okulundilwa kutya oto twalifa ounona voye moshiponga, ndele paulelalela owa hala okukendabala u va kwafele va mone ouwa eshi to va tekula pauKriste.”
33. Ongahelipi ovadali ovo ve li Eendombwedi tava dulu okutula moilonga efinamhango olo li li mOvafilippi 4:5?
33 Ovadali ovo ve li Eendombwedi ovo have lihange meenghalo da tya ngaho ove na yo okukala ve na olune, ile tu tye, ondjele. (Lesha Ovafilippi 4:5.) Ngaashi ashike hava kala va hala okupewa oufemba wokuhonga ovana vavo omifikamhango daKalunga, ove na yo okudimbuluka kutya ovadali ovo vehe fi Eendombwedi navo ove na oufemba wokukufa ombinga mokutekula ovana, ngeenge ova hala oku shi ninga. Ndele mbela omudali oo e li Ondombwedi oku na okukala a tala ko oshinakuwanifwa shaye shokutekula okaana sha kwata moiti shi fike peni?
34. Ouwa ulipi ovadali Ovakriste tava dulu okumona moshihopaenenwa shOvajuda vopefimbo laNehemia?
34 Natu ka taleni koshihopaenenwa shovapiya vaJehova vopefimbo laNehemia. Ovajuda ova li va longa noudiinini okutungulula nokuwapekulula ekuma laJerusalem, molwaashi ova li ve shii kutya osho otashi ke va amena pamwe nomaukwaneumbo avo koiwana itondadi yopoushiinda. Nomolwaasho, Nehemia okwa li e va ladipika a ti: “Kondjeleni ovakweni novana veni ovamati veni noukadona veni, novalikadi veni neengulu deni.” (Neh. 4:14) Ovajuda ovo ova li ve na okulwa va mana mo va ninge lipopila to lika. Sha faafana nokunena, ovadali ovo ve li Eendombwedi ohava kendabala neenghono adishe opo va tekulile ovana vavo moshili. Ove shii kutya ounona ohava kala va dingililwa kenwefemo lii keefikola nosho yo poushiinda. Efimbo limwe enwefemo lii otali dulu okupitila moikundaneki. Ovadali, inamu dimbwa kutya osha fimana okutwikila okukondjela ovanamati novanakadona veni opo va kale va amenwa pamhepo.
Kala u na elineekelo kutya Jehova ota ka yambidida elongelokalunga lashili
35, 36. Eendombwedi daJehova oda mona omauwa elipi eshi da kala nokukondjela oufemba wado wopaveta, nowa tokola toko okuninga shike?
35 Nopehe na omalimbililo, Jehova okwa nangeka noupuna eenghendabala dehangano laye lokunena eshi la kala tali kondjele oufemba wetu wokukala hatu mu longele twa manguluka. Naluhapu, osho osha yandja omhito koshiwana shaJehova shi yandje oundombwedi uhe fi okupatenekwa meemhangu nosho yo moipafi. (Rom. 1:8) Kakele kaasho, omafindano oo opaveta okwa etela yo ouwa ovo vehe fi Eendombwedi eshi hava pewa omaufemba onhumba she likolelela koidjemo yoibofa oyo ya li ya kwatela mo Eendombwedi. Ndele kashi fi elalakano letu okweetifa po omalunduluko opanghalafano noihatu kala ngeno twa hala okulimonikifa twa fa tu vayuki tu dule vamwe. Ohatu kala ashike twa hala okupopila paveta oufemba wetu wokulongela Kalunga twa manguluka nokuxumifa komesho elongelokalunga lashili. — Lesha Ovafilippi 1:7.
36 Natu dimbulukweni alushe oimoniwa yovaitaveli vakwetu ovo va kondjela nouladi oufemba wavo wokulongela Jehova va manguluka. Nafye natu kaleni ovadiinini, tu na elineekelo kutya Jehova ota yambidida oilonga yetu nota ka twikila oku tu pameka tu dule okulonga ehalo laye. — Jes. 54:17.
ssw_Latn cjk_Latn cjk_Latn umb_Latn ssw_Latn kac_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn cjk_Latn umb_Latn umb_Latn kmr_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn kon_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn kmb_Latn knc_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn xho_Latn umb_Latn sna_Latn smo_Latn umb_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn umb_Latn xho_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn kon_Latn umb_Latn dyu_Latn kmb_Latn umb_Latn umb_Latn