ETUKULWA 5
‘Ove omukainhu a fimana’
1, 2. (a) Rut okwa li ha longo oilonga ilipi? (b) Rut okwa li e lihonga shike shi na sha nOmhango yaKalunga nosho yo oshiwana shaye?
KALA nee ngeno wa fa u wete Rut a twa eengolo ponduba yoilya oyo a ongela momukokomoko wefiku. Etango ola li pokuningina, novanailonga vahapu vomomapya omomukulambo waBetlehem ova li tava ende okaendanamhadi va finda komuvelo woshilando osho shinini, osho sha li sha tungilwa koshikulundudu. Rut otashi dulika a li a loloka molwaashi okwa kala ta longo efiku alishe. Ashike okwa twikila okulonga, tashi dulika a li ta denge oilya noshiti ile ta xu nomushi. Nonande oilonga oya li idjuu, efiku ola li le mu endela nawa shi dulife pwaasho a li a teelela.
2 Mbela onghalo yomufiyekadi oo omunyasha osho ngoo ya ka xwepopala? Ngaashi twe shi mona metukulwa la tetekela, Rut okwa li a tokola okuya pamwe nainamweno, Naomi, a li a udaneka kutya ota ka kala naye nonokutya Kalunga kaNaomi, Jehova, oye ta ka ninga Kalunga kaye. Ovafiyekadi ovo vavali ova li ve uya muBetlehem va dja kuMoab. Omumoab Rut okwa li e lihonga diva kutya Omhango yaJehova oya kwatela mo omafiloshisho e na sha neehepele novanailongo ovo ve li muIsrael. Okwa li yo a mona kutya vamwe vomoshiwana shaJehova ovo ve li koshi yOmhango oyo nova deulwa kuyo, ove na oupamhepo muwa nolukeno naasho osha li she mu kuma komutima.
3, 4. (a) Boas okwa li a twa Rut omukumo ngahelipi? (b) Ongahelipi oshihopaenenwa shaRut tashi tu kwafele eshi eenghalo dopamaxupilo da djuupala?
3 Boas, omulumenhu omunamido oo a li oshipuna, mwene wepya omo mwa li hamu pupudululwa kuRut, oye umwe womwaavo va li ve na omaukwatya mawa. Boas okwa li e na ko nasha naRut ngaashi xe omunahole. Rut okwa li te limemesha eshi a li ta diladila kunghee Boas a li e mu pandula eshi ha file oshisho Naomi naashi a hoolola okukonga eameno koshi yomavava aKalunga kashili, Jehova. — Lesha Rut 2:11-14.
4 Ashike Rut otashi dulika natango a li te lipula kombinga yonakwiiwa yaye. Mbela ongahelipi a li te ke lifila oshisho nosho yo Naomi momido dokomesho, ngeenge ye omunailongo ohepele noke na omushamane ile okaana? Mbela otava ka xupa ashike mokupupudulula? Olyelye te ke mu fila oshisho eshi ta ka kulupa? Oshi shii okuudiwa ko ngeenge osho a kala te lipula ngaho. Mounyuni omu eenghalo dopamaxupilo da djuupala, ovanhu vahapu navo osho have lipula ngaho. Eshi hatu lihongo nghee eitavelo laRut la li le mu kwafela a tauluke omashongo oo, ohatu ka dula oku mu hopaenena.
Oukwaneumbo owa fikama po moolyelye?
5, 6. (a) Rut okwa li e shi endifa ngahelipi mefiku lotete lokupupudulula mepya laBoas? (b) Naomi okwa li e linyenga ngahelipi eshi a mona Rut?
5 Eshi Rut a mana okuxwa nokwoongela oilya yaye, okwa li a mona kutya okwa pupudulula oilya i fike poeefa imwe ile eelitela 22. Oilya oyo otashi dulika ya li i na ondjudo yeekilograma 14 lwaapo. Otashi dulika a li e i mangela mekutu ndele te i humbata komutwe, nokuya kuBetlehem eshi taku wiwile. — Rut 2:17.
6 Naomi okwa li a hafa eshi a mona oshitenya shaye oshiholike, notashi dulika a li ta fuda nonghumwe eshi e wete Rut a humbata omutengi mudjuu. Rut okwa li yo a etelela oikulya oyo a xupifa po eshi Boas a li a longekidila ovanailonga vaye omusha, nova li ve i lya po naNaomi. Naomi okwe mu pula ta ti: ‘Openi wa pupudulula nena? Nopeni wa longa? Ou e ku fila onghenda na nangekwe noupuna!’ (Rut 2:19) Naomi okwa li ta konenene, naashi a mona Rut a humbata oilya ihapu okwa li e shii kutya ope na umwe a fila onghenda omufiyekadi oo omunyasha.
7, 8. (a) Naomi okwa li a tala ko olune laBoas la fa la dja kulye, nomolwashike? (b) Ongahelipi Rut a li a ulikila natango inamweno ohole i na oudiinini?
7 Rut okwa li a hovela okuhokololela Naomi kombinga yolune laBoas. Osho osha li sha kuma Naomi, nokwa ti: “Na nangekwe noupuna kOmwene, ou iha kufa po onghenda yaye povanamwenyo nopovafi.” (Rut 2:20) Okwa li e wete kutya olune laBoas ola dja kuJehova, molwaashi oye he linyengifa ovapiya vaye va kale hava yandje nokwa udaneka okupa ondjabi ovo ve na olune. * — Lesha Omayeletumbulo 19:17.
8 Naomi okwa li a ladipika Rut a tambule ko eshivo laBoas loku ka pupudulula kepya laye, nokukala popepi novakainhu ovanyasha opo aha shindwe kovateyi. Rut okwa li a tambula ko omayele oo nokwa kala yo “puinamweno.” (Rut 2:22, 23) Eendjovo odo otadi tu hololele oukwatya waye wa tongomana wohole i na oudiinini. Oshihopaenenwa shaRut oshi na oku tu linyengifa tu lipule ngeenge otwa lenga ngoo elongekido loukwaneumbo, mokukala hatu yambidida noudiinini ovaholike vetu noku va pa ekwafo olo va pumbwa. Jehova oha kala alushe e wete ovo ve na ohole i na oudiinini.
Oshihopaenenwa shaRut naNaomi otashi tu dimbulukifa kutya otu na okukala twa lenga omaukwaneumbo etu
9. Oshike hatu lihongo kuRut naNaomi shi na sha noukwaneumbo?
9 Mbela Rut naNaomi ova li ngoo va wana okutalika ko ve li oukwaneumbo? Ovanhu vamwe ohava ti kutya moukwaneumbo omu na okukala oo ta dana onghandangala keshe, omushamane, omukulukadi, ounona nosho yo xekulu ile inakulu. Ndele oshihopaenenwa shaRut naNaomi otashi tu dimbulukifa kutya ovapiya vaJehova otava dulu okukala va hafa ngeenge oilyo youkwaneumbo otai ulikilafana ohole nolune tashi di komutima, nonande oukwaneumbo wavo kawa kula. Mbela owa lenga ngoo oukwaneumbo weni? Jesus okwa li a dimbulukifa ovashikuli vaye kutya eongalo lopaKriste ola fa oukwaneumbo nokuli nokwaavo vehe na omaukwaneumbo. — Mark. 10:29, 30.
“Ye omukulili umwe wepya letu”
10. Naomi okwa li a hala okukwafela Rut monghedi ilipi?
10 Rut okwa kala ha pupudulula mepya laBoas okudja muAprili fiyo omuJuni. Mokweendela ko kwefimbo, Naomi okwa kala te lipula kombinga yaasho ta dulu okuningila oshitenya shaye oshiholike. Eshi va li muMoab, Naomi okwa li ta diladila kutya ita ka dula okumonena Rut omushamane. (Rut 1:11-13) Ndele pomhito ei, okwa li ta diladila shimwe shi lili. Okwa ya kuRut ndele ta ti: “Omumwange, ame ohandi ke ku kongela onhele yetulumuko.” (Rut 3:1) Pefimbo lonale, ovadali ova li hava kongele ovana ookaume kopahombo, na Naomi okwa li a tala ko Rut e li omonakadona waye. Naomi okwa li a hala okukongela Rut “onhele yetulumuko,” sha hala kutya, eumbo nosho yo omushamane oo ta dulu oku mu amena noku mu fila oshisho. Ndele mbela Naomi okwa li ta ka ninga po shike?
11, 12. (a) Naomi okwa li ta ulike kefiloshisho lopahole lOmhango yaKalunga lilipi eshi a ti Boas “omukulili”? (b) Rut okwa li e linyenga ngahelipi komayele ainamweno?
11 Eshi Rut a tumbula Boas oshikando shotete, Naomi okwa ti: “Ye omukwetu; ye omukulili umwe wepya letu.” (Rut 2:20) Osho osha hala okutya shike? Omhango oyo Kalunga a li a pa Ovaisrael oya li ya kwatela mo omafiloshisho opahole omaukwaneumbo oo e li meenghalo didjuu omolwoluhepo ile omolwokufilwa. Ngeenge omukulukadi okwa filwa omushamane fimbo ehe na ounona, okwa li ha kala a nyemata molwaashi edina lomushamane waye otali ka dimbuwa komapupi okomesho. Ashike Omhango yaKalunga oya li ya pitika omumwaina womushamane a hombole po omufiyekadi oo opo a dalele mumwaina okaana oko taka ka ifanwa nedina lanakufya noka ninge omufyuululi wemona laye. * — Deut. 25:5-7.
12 Naomi okwa li a shiivifila Rut kombinga yaasho a li a diladila okuninga po. Kala nee ngeno wa fa u wete omukainhu omunyasha ta tale inamweno nomesho a pwa mo eshi ta popi naye. Rut ka li natango a shiiva nawa Omhango yOvaisrael nosho yo eenghedindjikilile dayo dihapu. Ndele nande ongaho, okwa li ta pwilikine nelitulemo kuNaomi molwaashi okwa li e mu fimaneka neenghono. Rut okwa li a dimina okuninga osho Naomi a li e mu lombwela, nonande otashi dulika sha li tashi monika shilengifa noshififa ohoni kuye. Okwa dimina nelininipiko a ti: “Ashishe osho to shi lombwele nge, ame ohandi ke shi ninga.” — Rut 3:5.
13. Oshike hatu lihongo kuRut shi na sha nokutambula ko omayele ovanamido? (Tala yo Job 12:12.)
13 Omafimbo amwe ovanyasha ohava mono shidjuu okupwilikina komayele ovanamido nosho yo aavo ve na owino. Oshipu okudiladila kutya, ovanamido kave udite ko lela omashongo nomaupyakadi oo ovanyasha hava shakeneke. Oshihopaenenwa shaRut shelininipiko otashi tu dimbulukifa kutya okupwilikina komayele ovanamido ovo ve tu hole nove na ko nasha nafye ohaku eta oidjemo iwa. (Lesha Epsalme 71:17, 18.) Ndele mbela Naomi okwa li a yandja omayele elipi, na Rut okwa li ngoo a mona mo ouwa eshi a dulika kuo?
Rut poshipale
14. Oshipale oshike, nosha li hashi longifwa ngahelipi?
14 Rut okwa li a ya koshipale konguloshi, oko ovanamapya vahapu va li hava xwile nokuyela oilya. Oshipale osha li hashi ningwa sha lalakana nosha li hashi tunhwa fiyo sha kola. Luhapu osha li hashi kala koshikulundudu, oko omhepo ya li hai kala tai pepe neenghono komatango nokonguloshi. Ovateyi ova li hava longifa omafoloko manene ile oixupulo opo va yele oilya, nomhepo oya li hai pepe po olungu, yo oilya tai fyaala po.
15, 16. (a) Hokolola kutya oshike sha li sha ningwa po poshipale konguloshi eshi Boas a dimbuka. (b) Boas okwa li a mona ngahelipi kutya Rut okwa nangala peemhadi daye?
15 Rut okwa li ta konenene eshi ovateyi tava manifa oilonga yavo komatango. Boas okwa li ta pashukile oilonga yokuyela, nopa li onduba inene yoilya. Eshi a lya a kuta, okwa ka nangala pomunghulo wonduba yoilya. Ovanhu osho va li hava ningi ngaho, tashi dulika opo va kelele oilya yavo iha vakwe po. Rut okwa kala ta tale Boas eshi ta ka nangala, nefimbo ola li la fika opo a tule moilonga ondungediladilo yaNaomi.
16 Rut okwe lihonyaekela puye, e kwetwe koumbada. Okwa li a mona kutya Boas okwa pwila meemhofi. Okwa ya puye te mu tuula keemhadi ndele ta nangala pudo ngaashi naanaa Naomi e mu lombwela. Opo nee, okwa kala a teelela oule wefimbo. Rut otashi dulika a li a loloka okuteelela. Lwanima, Boas okwa ka tanauka mokati koufiku. Okwa li ta kakama koutalala, nokwa li ta kendabala e liuvike keemhadi. Ndele okwa li a mona kutya ope na omunhu peemhadi daye. Ombibeli oya ti: ‘Okwa mona omukainhu a nangala peemhadi daye.’ — Rut 3:8.
17. Ovo tava diladila kutya Rut ka li e lihumbata monghedi ya koshoka otave lipwililikile omaumbangi opavali a yela elipi?
17 Boas okwa pula a ti: ‘Oove lyelye?’ Rut okwa nyamukula, tashi dulika noumbada, a ti: ‘Aame Rut, omupiya woye omukainhu. Uvikila omupiya woye omavava oye, osheshi oove omukulili wepya lovakwetu.’ (Rut 3:9) Ovatoloki vamwe vokunena ohava toloka omushangwa oo monghedi oyo tai ulike kutya eenghatu neendjovo daRut otadi holola kutya okwa li a hala okuya momilele, ndele otave lipwililikile omaumbangi opavali a yela. Shotete, Rut okwa katuka metwokumwe neenghedindjikilile dopefimbo opo, odo dihapu domudo ihadi longifwa vali kunena. Onghee hano, otashi ka kala sha puka okuyelekanifa eenghatu daye nelihumbato inali koshoka lovanhu kunena. Oshitivali, Boas okwa li e linyenga monghedi oyo tai ulike kutya Rut okwe lihumbata monghedi ya koshoka noi shii okufimanekwa.
18. Boas okwa li a popya shike opo a hekeleke Rut, nokwa li a ulika koihopaenenwa ivali ilipi i na sha nohole yaye i na oudiinini?
18 Boas okwa popya newi litala nosha yela kutya ola li la hekeleka Rut. Okwa ti: “Omumwange, Omwene ne ku nangeke noupuna. Ohole yoye yopaife, we i holola, i dule inya yotete, eshi ino shikula ovamati [kutya nee] eehepele ile oipuna.” (Rut 3:10) Ohole “inya yotete” otai ulike kohole i na oudiinini oyo Rut a ulika eshi e uya naNaomi kuIsrael noku mu fila oshisho. ‘Ohole yopaife’ otai ulike kohole yokuhola Boas oo a li omunamido. Boas okwa li e shii kutya oshipu komukainhu omunyasha ngaashi Rut okulikongela omushamane omunyasha, kutya nee oshipuna ile ohepele. Ndele ponhele yaasho, okwa li a hala okulongela Naomi ouwa nosho yo omushamane waye, mokukaleka po edina laye moshilongo shavo. Nomolwaasho Boas okwa li e linyengifwa kohole yokuheliholamwene yomukainhu oo omunyasha.
19, 20. (a) Omolwashike Boas ina hombola po Rut meendelelo? (b) Omeenghedi dilipi Boas a li a ulikila Rut olune nokwa amena edina laye liha nyatekwe?
19 Boas okwa twikila ko a ti: “Hano paife omumwange, ino tila, ohandi ka yukifa eendjovo doye. Oshilando ashishe shovakwetu oshi ku shii, oove omukainhu [a] fimana.” (Rut 3:11) Okwa li a teelela nodjuulufi okuhombola Rut, notashi dulika ka li a haluka eshi a pulwa e mu kulile. Ashike Boas okwa li omulumenhu omuyuki noka li ashike ta ka ninga ngaashi a hala. Okwa lombwela Rut kutya ope na omukulili umwe, omupambele wopopepi elela womushamane waNaomi, noku na oku ke mu pula tete ngeenge okwa hala oku mu hombola.
Molwaashi Rut okwa li ha ungaunga navamwe nolune nonefimaneko, okwa li e liningila edina liwa
20 Boas okwa lombwela Rut a nangale vali ye a shune keumbo ongula inene fimbo ina monika kovanhu. Okwa li a hala okukaleka po edina liwa laRut nosho yo laye, molwaashi ovanhu otashi dulika va fike pexulifodiladilo la puka kutya ova ya moluhaelo. Rut okwa kala a nangala peemhadi daBoas e udite a pepelelwa eshi eindilo laye la nyamukulwa pahole. Ongula inene okwa penduka. Boas okwa yadeka oshikutu shaRut shokombada oilya nokwa shuna kuBetlehem. — Lesha Rut 3:13-15.
21. Oshike sha li sha ningifa Rut a talike ko e li ‘omukainhu a fimana,’ nongahelipi hatu dulu oku mu hopaenena?
21 Rut ka li tuu e udite nawa eshi a li ta dilonga keendjovo daBoas odo kutya ovanhu aveshe ove shii kutya ye ‘omukainhu a fimana’! Osha yela kutya ehalo laye lokushiiva Jehova nosho yo oku mu longela oyo unene ye mu kwafela e liningile edina liwa. Okwa li yo a ulikila Naomi noshiwana shaye olune linene, nokwe va yavelela eshi a tambula ko nehalo liwa omikalo neenghedindjikilile davo odo a li ehe shii. Ngeenge otwa hopaenene eitavelo laRut, ohatu ka kala twa fimaneka vamwe nosho yo omikalo neenghedindjikilile davo. Kungaho, nafye ohatu ke liningila edina liwa.
Onhele yaRut yetulumuko
22, 23. (a) Oshali oyo Boas a li a pa Rut otashi dulika ya li tai faneke shike? (Tala yo eshangelo lopedu.) (b) Naomi okwa li a ladipika Rut a ninge shike?
22 Eshi Rut a fika keumbo, Naomi okwe mu pula ta ti: “Omumwange, oinima yoye oi li ngahelipi hano?” Naomi okwa li a hala okuuda ngeenge Rut okwa mona mwene ile hasho. Rut okwa lombwela diva inamweno ashishe osho va kundafana naBoas. Okwa ulikila yo Naomi oilya oyo a tuminwa kuBoas. * — Rut 3:16, 17.
23 Naomi okwa li a ladipika Rut kutya efiku olo na kale ashike meumbo a mwena, ina ka pupudulula. Okwa shilipaleka Rut ta ti: “Omulumenhu ou ita tulumukwa fimbo ina yukifa oshinima osho fiyo onena eli.” — Rut 3:18.
24, 25. (a) Ongahelipi Boas a ulika kutya omuyuki noka li e lihole mwene? (b) Rut okwa li a nangekwa noupuna meenghedi dilipi?
24 Osho Naomi a popya shi na sha naBoas osha li shi li mondjila. Boas okwa ya koshivelo shoshilando, oko luhapu kwa li haku ongala ovakulunhu voshilando, a ka teelele omulumenhu oo a li omupambele wopopepi elela. Okwa li a pula omulumenhu oo moipafi yeendombwedi, oye a kulile Rut moku mu hombola po. Ndele omulumenhu oo okwe shi anya, molwaashi vati ota kala a nyone po oshitukulwafyuululwa shaye. Opo nee, Boas okwa popya moipafi yaavo va li pomuvelo woshilando kutya ota ka kulila Rut, omufiyekadi womonamati waElimelek, Mahlon, moku mu hombola po, nomokulanda po epya lomushamane waNaomi, Elimelek. Boas okwa popya nelineekelo kutya ngeenge okwa ningi ngaho, ota ka ‘dalela edina lanakufya omufyuululi.’ (Rut 4:1-10) Boas okwa li shili omuyuki noka li e lihole mwene.
25 Boas okwa ka hombola po Rut. Ombibeli oya ti: “NOmwene okwe mu pa oufimba nokwa dala okaana okamati.” Ovakainhu vomuBetlehem ova hambelela Naomi nova pandula Rut eshi a ungaunga nawa naNaomi shi dulife ovanamati va-7. Omonamati waRut okwa ka ninga xekulululwa wohamba inene David. (Rut 4:11-22) David okwa ka ninga xekulululwa yaJesus Kristus. — Mat. 1:1. *
26. Oshihopaenenwa shaRut naNaomi otashi tu dimbulukifa shike?
26 Rut okwa li a nangekwa noupuna nosho yo Naomi oo a li e mu kwafela mokutekula okaana. Okukalamwenyo kwovakainhu ovo vavali otaku tu dimbulukifa kutya Jehova Kalunga oku wete aveshe ovo hava longo oilonga idinifa opo va file oshisho omaukwaneumbo avo nohave mu longele noudiinini pamwe novahoololwa vaye. Oha nangeke alushe noupuna ovadiinini, ngaashi Boas, Naomi naRut.
^ okat. 7 Ngaashi Naomi a popya, Jehova iha file ashike onghenda ovanamwenyo ndele novafi yo. Naomi okwa li a filwa omushamane novanamati aveshe, na Rut okwa li a filwa omushamane waye. Osha yela kutya Rut naNaomi ova li ve hole shili ovalumenhu ovo vatatu. Onghee hano, olune olo Naomi naRut va li va ulikilwa, ola li ashike la fa la ulikilwa ovalumenhu ovo va li va hala ovakainhu ovo va filwe oshisho.
^ okat. 11 Ovamwaina vanakufya ovo va li hava pewa tete oufemba wokuhombola po omukulukadi waye, opo nee, taku shikula ovapambele vaye vopopepi, ngaashi ashike sha li hashi ningwa ngeenge taku fyuululwa. — Num. 27:5-11.
^ okat. 22 Boas okwa pa Rut oimbale ihamano oyo inaku tongwa kutya oya li i fike peni, tashi dulika a li ta ulike kutya ngaashi ashike omafiku ahamano okulonga a li haa shikulwa kEshabata, omafiku aRut okulonga e li omufiyekadi otaa ka shikulwa diva kefimbo letulumuko eshi ta ka mona mwene nota ka kala meumbo la amenwa. Kakele kaasho, oimbale ihamano yoilya otashi dulika Rut oyo ashike a li ta dulu okuhumbata.
^ okat. 25 Rut oumwe womovakainhu vatano ovo va tumbulwa mOmbibeli momusholondodo wepata laJesus. Umwe vali okwa li Rahab, ina yaBoas. (Mat. 1:3, 5, 6, 16) Ngaashi Rut, Rahab naye ka li Omuisrael.
ssw_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn umb_Latn twi_Latn umb_Latn umb_Latn mri_Latn bem_Latn bem_Latn umb_Latn bam_Latn umb_Latn umb_Latn kmb_Latn bem_Latn umb_Latn cjk_Latn epo_Latn umb_Latn sag_Latn sot_Latn umb_Latn tso_Latn umb_Latn taq_Latn cjk_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn knc_Latn umb_Latn twi_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn bem_Latn umb_Latn kmb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn sot_Latn umb_Latn twi_Latn hau_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn umb_Latn