NKHANI YAKULONGOSORA UMOYO Wa MUNTHU
Yehova Wakaŵa Nase ‘mu Nyengo Yiwemi na ya Suzgo’
NKHABABIKA mu Malichi, 1930, mu muzi wa Namkumba, ku Lilongwe, Malaŵi. Mu nyumba yakwithu tose tikaŵa Ŵakaboni ŵa Yehova. Mu 1942, nkhajipeleka kwa Yehova na kubatizika. Paulosi wakaphalira Timote kuti: ‘Pharazga mazgu, uchite mwaluŵiro, mu nyengo yiwemi na nyengo ya suzgo.’ (2 Tim. 4:2) Ndivyo nane nachita kwa vyaka 70.
Mu 1948, Nathan H. Knorr na Milton G. Henschel ŵakiza ku Malaŵi. Pa nyengo iyi nkhachiskika kuti nambe uteŵeti wanyengozose. Pakati pajumpha nyengo, nkhakumana na mudumbu Lidasi, uyo pamasinda tikatorana. Nayo wakakhumbanga kuteŵetera Yehova nyengo zose. Tikatorana mu 1950. Mu 1953 tikaŵa na ŵana ŵaŵiri. Nangauli tikatangwanikanga na kupwelelera mbumba, kweni tikadumbiskana na muwoli wane kuti ine nambe upayiniya wanyengozose. Pakati pajumpha vyaka viŵiri, nkhamba upayiniya wapadera.
Pakati pajumpha nyengo yichoko waka, nkhaŵa mulaŵiliri wadera. Muwoli wane Lidasi, wakanovwira chomene kuti nikwaniske kupwelelera mbumba uku nili mu uteŵeti wanyengozose. * Kweni tose tikakhumbanga kuchita uteŵeti wanyengozose. Ntheura tikasintha vinthu vinyake ndipo mu 1960, Lidasi nayo wakamba kuchita uteŵeti wanyengozose.
Mu 1962, tikaŵa na ungano wa chigaŵa wa mutu wakuti: “Ŵapharazgi Ŵachikanga” (Courageous Ministers.) Pakati pajumpha chaka chimoza, mubali Henschel wakizaso pa ungano wapadera uwo ukachitikira pafupi na msumba wa Blantyre. Pa ungano uwu pakiza ŵanthu ŵakujumpha 10,000. Maungano agha ghakatovwira kunozgekera suzgo iyo yikaŵa pafupi kwamba mu Malaŵi.
NYENGO YA SUZGO
Mu 1964, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakamba kutambuzgika chomene chifukwa ŵakakana kuchitako ndyali. Ntheura ŵanthu ŵakabwangasura Nyumba za Ufumu zakujumpha 100 kweniso nyumba za ŵabali zakujumpha 1,000. Ine na muwoli wane Lidasi, tikalutilira kwendera mipingo m’paka mu 1967 apo boma la Malaŵi likakanizga ntchito ya Ŵakaboni ŵa Yehova mu Malaŵi. Boma likapoka ofesi ya munthavi ku Blantyre, likachimbizga ŵamishonale na kujalira Ŵakaboni ŵa Yehova mu jele. Nase ŵakatijalira. Tikati tafuma mu jele tikalutilira kwendera mipingo ndipo tikachitanga mwavinjeru.
Mu Okutobala 1972, gulu linyake la chipani (Malaŵi Youth League) likiza ku nyumba. Gulu ili likakhumbanga kunikoma. Kweni munthu munyake wa gulu ili wakiza luŵiro na kuniphalira kuti nibisame. Nkhaphalira muwoli wane na ŵana kuti ŵabisame mu vinthochi. Ine nkhakwera mu khuni la yembe. Nkhawonanga apo ŵakagumuranga nyumba na kunanga katundu withu.
Suzgo iyi yikalutilira ndipo Ŵakaboni ŵanandi ŵakachimbira mu Malaŵi. Ise tikachimbilira ku Mozambique. Tikakhalako m’paka mu Juni 1974. Ine na muwoli wane tikamba kuchita upayiniya wapadera mu tawuni ya Dómue, ku Mozambique. Tikalutilira kuchita upayiniya m’paka mu 1975 apo boma la Mozambique likatitumizgaso ku Malaŵi. Pa nyengo iyi, boma la Malaŵi likaŵa kuti lichali kukanizga ntchito ya Ŵakaboni ŵa Yehova.
Tikati tafika ku Malaŵi, ŵakatituma kuti tikenderenge mipingo mu msumba wa Lilongwe. Mipingo yikalutilira kusazgikira mu madera agho tikayenderanga nangauli tikatambuzgikanga chomene.
YEHOVA WAKATIPWELELERA
Zuŵa linyake tikafika mu muzi unyake umo mukaŵa ungano wa chipani. Ŵakati ŵamanya kuti ndise Ŵakaboni ŵa Yehova, gulu la chipani (Malawi Young Pioneers) likatikora na kutisunga. Tikalomba Yehova kuti watovwire. Ungano wawo ukati wamara ŵakamba kutitimba. Mwamabuchi, kukiza gogo munyake uyo wakachemerezga kuti: “Ŵalekani ŵanthu aŵa, chonde. Mbabali ŵane. Ŵalekani ŵalutenge!” Tikumanya yayi chifukwa icho gogo uyu wakayowoyera nthena. Wakaŵa mubali withu yayi. Apa tikawona kuti Yehova wazgora lurombo lwithu.
Mu 1981, gulu la chipani lira likizaso. Likatipoka njinga, vikwama kweniso mapepara ghanyake ghakukhumbikwa. Tikachimbira na kukabisama ku nyumba ya mubali mulara. Ndipouli, tikafipanga mtima chomene na uthenga uwo ukaŵa mu mapepara agha. Gulu ili likati lawona mapepara agha, likasanga kuti ni makalata agho ŵabali ŵa mu vigaŵa vyakupambapambana vya Malaŵi ŵakanilembera. Gulu ili likachita wofi chifukwa likaghanaghananga kuti nkhugwira ntchito mu boma. Nyengo yeneyiyo, likapeleka mapepara ghose kwa ŵalara.
Zuŵa linyake tikakwera boti apo tikambukanga dambo linyake. Mweneko wa boti wakaŵa mulongozgi wa chipani ndipo wakamba kusecha kuti wawone usange waliyose wali na kadi la chipani. Apo wakaŵa pafupi kufika pa ise, wakasanga munkhungu uyo ŵapolisi ŵakamupenjanga. Waliyose wakatimbanizgika, ndipo mweneko wa boti wakalutizga yayi kusecha. Apa napo tikawona kuti Yehova watiwovwira.
ŴAKATIKAKA NA KUTIJALIRA
Zuŵa linyake mu Febuluwale, 1984, nkhalutanga ku Lilongwe kukapeleka makalata agho ghakalutanga ku ofesi ya munthavi ya ku Zambia. Wapolisi wakaniyimika na kusecha chikwama chane. Wakasanga mabuku, ndipo wakanikora na kuluta nane ku polisi na kwamba kunitimba. Wakanikaka na vingwe na kunijalira mu selo pamoza na ŵanthu awo ŵakakakika chifukwa cha unkhungu.
Zuŵa lakulondezgapo, mulara wa ŵapolisi wakanitora na kuniŵika mu selo yinyake. Iyo wakakhumbanga kuti nisayinire mazgu ghakuti: “Ine Trophim R. Nsomba, ndineso Kaboni wa Yehova yayi.” Wakakhumbanga kuti para nasayinira nifume mu jele. Nkhakana kusayinira ndipo nkhamuzgora kuti: “Nili wakunozgeka kukakika na kufwa wuwo. Nichali Kaboni wa Yehova.” Mulara wa ŵapolisi wakakwiya chomene mwakuti wakatchaya pa thebulu. Wapolisi munyake uyo wakaŵa mu ofesi yinyake wakiza kuzakawona icho chikuchitika. Mulara wa ŵapolisi wakamuphalira kuti: “Munthu uyu wakukana kusayinira kuti waleka kuŵa Kaboni wa Yehova. Ipo mulekani wasayinire kuti ni Kaboni wa Yehova ndipo timutumizge ku polisi ya ku Lilongwe.” Pa nyengo iyi muwoli wane wakamanyanga yayi uko nili. Ŵabali ŵakamuphalira pakati pajumpha mazuŵa ghanayi.
Nati nafika ku polisi ya ku Lilongwe ŵakanipokelera makora. Mulara wa ŵapolisi pa malo agha wakati: “Pakuti wakakika chifukwa cha Mazgu gha Chiuta, mpunga uwu lyanga. Ŵanyake ŵali muno chifukwa cha unkhungu.” Kufuma apo, ŵakanitumiza ku jele la Kachere, ndipo nkhakhalako myezi 5.
Mulara wa jele wakakondwa chomene chifukwa wakakhumbanga kuti niŵe “muliska” pa malo agha. Muliska uyo wakaŵapo wakamulekeska. Wakamuphalira kuti: “Nkhukhumbaso yayi kuti usambizgenge Mazgu gha Chiuta muno mu jele. Uli muno chifukwa ukibiranga ŵanthu mu tchalitchi lako.” Ntheura sabata yiliyose nkhasambizganga Baibolo pa ungano wa ŵakayidi.
Nyengo yikati yajumphapo, vinthu vikahenipa chomene. Ŵalara ŵa jele ŵakanifumba kuti Ŵakaboni ŵa Yehova ŵalipo ŵalinga mu Malaŵi. Pakuti ŵakakhorwa yayi na ivyo nkhaŵazgora, ŵakanitimba m’paka nkhafenta panji kuzemphuka. Zuŵa linyake ŵakati niŵaphalire uko kuli ofesi yikuru ya Ŵakaboni ŵa Yehova. Nkhazgora kuti, “Mwanifumba makora, lekani nimuphalirani.” Nkhaŵaphalira kuti ofesi yithu yili kulembeka mu Baibolo. Ŵakazizwa ndipo ŵakanifumba kuti: “Ŵali kulemba mpha?”
Nkhazgora kuti: “Pa Yesaya 43:12.” Ŵakajura na kuŵazga. Pa lemba ili pali mazgu ghakuti: “‘Imwe ndimwe Ŵakaboni ŵane,’ wakuti Yehova.” Ŵakaŵazga katatu lemba ili. Pamasinda, ŵakanifumba kuti: “Ofesi yikuru ya Ŵakaboni ŵa Yehova yili ku America, kweni chifukwa wuli iwe ukuti yili mu Baibolo?” Nkhaŵaphalira kuti: “Ŵakaboni ŵa Yehova ku America nawo ŵakumanya kuti lemba ili likulongosora uko kuli ofesi yawo yikuru.” Ŵakakondwa yayi na ivyo nkhaŵaphalira. Ntheura ŵakanitumizga ku jele la ku Dzaleka, ilo lili kumpoto kwa msumba wa Lilongwe.
YEHOVA WAKATOVWIRA PA NYENGO YA MASUZGO
Nkhafika ku Dzaleka mu Julayi 1984. Pa jele ili pakaŵaso Ŵakaboni ŵa Yehova 81. Tikapanga tumagulu ndipo zuŵa lililose tikadumbiskananga lemba la mu Baibolo. Ivi vikatovwira chomene kuti tiŵe ŵakukhora. Pa jele ili pakaŵa ŵakayidi ŵanandi chomene. Ŵakayidi 300 ŵakagonanga pasi, kweni mwakufyenyana.
Mu Okutobala 1984, Ŵakaboni tose ŵakatitolera ku khoti. Khoti likadumura kuti tikakhale mu jele vyaka viŵiri. Mu jele tikakhalanga pamoza na ŵanthu awo ŵakaŵa Ŵakaboni yayi. Mulara wa jele wakaphalira ŵakayidi awo ŵakaŵa Ŵakaboni yayi kuti: “Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakukhweŵa yayi. Ntheura kuŵachichizga yayi kuti ŵakhweŵenge. Kuŵatuma kuti ŵamutoleraninge moto wakubuskira ndudu yayi. Aŵa mbanthu ŵa Chiuta. Ŵakaboni ŵa Yehova muŵapenge chakurya kaŵiri pa zuŵa. Iwo ŵali muno chifukwa chakuti ŵaswa malango yayi, kweni chifukwa cha ivyo ŵakugomezga mu Baibolo.”
Ŵakatigomezganga chifukwa tikaŵa na nkharo yiwemi. Para kwafipa kweniso para kuli vula, ŵakayidi ŵakazomerezgekanga yayi kufumira kuwaro. Kweni ise ŵakatizomerezganga chifukwa ŵakatigomezganga ndiposo ŵakamanyanga kuti tingagwentha yayi. Mwachiyelezgero, zuŵa linyake tikagwiranga ntchito ku munda ndipo uyo wakatilaŵiliranga wakalwara. Tikamunyamura na kuluta nayo ku ofesi. Nkharo yithu yiwemi yikawovwira awo ŵakatilaŵiliranga kuchindika zina la Yehova.—1 Pet. 2:12. *
NTHAMBUZGO YIKAMARA
Pa Meyi 11, 1985, ŵakanifumiska mu jele ku Dzaleka. Nkhakondwa chomene kuwonana na mbumba yane. Tikuwonga chomene Yehova chifukwa pa nyengo ya masuzgo wakatovwira kuti tilutilire kugomezgeka. Nase tikujipulika nga ni Paulosi uyo wakalemba kuti: ‘Pakuti tikukhumba chara kuti muŵe ŵambura kumanya, ŵabali, vya suzgo iyo yikatiwira . . . mwakuti tikamanyanga chara kuti tingaŵa ŵamoyo. Nakuti tikajipulika mukati mwithu kuti tapokera cheruzgo cha nyifwa. Ichi chikaŵa nthena kuti tiŵe na chigomezgo, mwa ise taŵene chara, kweni mwa Chiuta uyo wakuwuska ŵakufwa. Iyo wakatithaska ku chinthu chikuru nga ni nyifwa.’—2 Kor. 1:8-10.
Nyengo zinyake tikamanyanga yayi usange tiponenge. Para vyaŵa nthena, tikalombanga kwa Yehova kuti watipe chikanga na vinjeru. Kweniso tikalombanga kuti tilutilire kuŵa ŵakujiyuyura na kuchindika zina lake.
Yehova watitumbika chomene “mu nyengo yiwemi na nyengo ya suzgo.” Mazuŵa ghano, tikukondwa chomene kuwona ofesi ya munthavi ku Lilongwe. Sono mu Malaŵi muli Nyumba za Ufumu ziphya zakujumpha 1,000. Ivi ni vitumbiko vikuru chomene, ndipo ine na muwoli wane Lidasi tikuŵa nga tikulota. *
^ ndime 6 Ŵabali awo ŵali na ŵana ŵakuzomerezgeka yayi kuteŵetera nga mbalaŵiliri ŵadera mazuŵa ghano.
^ ndime 27 Para mukukhumba kumanya umo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakatambuzgikira mu Malaŵi, wonani Yearbook ya 1999, peji 171-223.
^ ndime 31 Mubali Nsomba wakafwa apo tikalembanga nkhani iyi. Wakafwa na vyaka 83.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn