MTWE 13
Yindimba Yangayikusamsangalasya Mlungu
“Mlinjeje kulijiganya yakwasangalasya Ambuje.”
1. Ana Yehofa akusiŵalongolela ŵandu ŵatuli kwa jwalakwejo, soni ligongo cici ŵanduwo akusosekwa kuŵa ŵakalamuka kuti alolecesyeje yindu yakumsangalasya Mlungu?
YESU ŵaŵecete kuti, “Ŵakulambila ŵasyesyene tacalambila Atati mwakulongoleledwa ni msimu, soni usyesyene, pakuŵa Atati akusasosa ŵandu ŵati mpela ŵelewo kuti amlambileje.” (Yohane 4:23, NW) Yehofa papatile ŵandu ŵati m’yiyi, mpela muŵapatile wawojo, akusiŵalongolela kwa jwalakwe, soni kwa Mwanagwe. (Yohane 6:44) Nambo ni akusatucimbicisya wuli! Nambope, ŵandu ŵakusanonyela usyesyene wa m’Baibulo akusosekwa ‘kulijiganya yakwasangalasya Ambuje,’ ligongo Satana ali msyene kulambusya.
2. Ana Yehofa akusiŵawona mwatuli ŵandu ŵakusapwatikanya kulambila kusyesyene ni kulambila kwawunami?
2 Kwende tulole yayatendekwe ciŵandika Litumbi lya Sinayi, Ayisalayeli paŵamsalile Aloni kuti ŵapanganyicisye mlungu. Ligongo lya kumkanganicisya, Aloni ŵakundile kupanganya mwanace jwa ng’ombe jwa golidi juŵatiga akwimila Yehofa. Kaneko jwalakwe ŵatite, ‘Malaŵi kwana cindimba cakwacimbicisya Ambuje.’ Ana Yehofa ŵayiweni kuŵa yangali kandu naga jemanjajo akupwatikanya kulambila kusyesyene ni kulambila kwawunami? Iyayi. Jwalakwe ŵawuleje ŵandu ciŵandika 3,000 ŵaŵalambilaga ciwanicisyo. (Eksodo 32:1-6, 10, 28) Ana pelepa tukulijiganya cici? Naga tukusaka kuti tulisunjeje m’cinonyelo ca Mlungu, tukusosekwa kuti ‘tukakwaya kandu kangaswejela,’ soni tuŵeje ŵakulipeleka mnope kwa Yehofa.
3, 4. Ligongo cici tukusosekwa kupikanicisya yajikusasala Baibulo patukuganicisya ya misyungu ni yindimba yakumanyika mnope ya m’cilamboci?
3 Yakutesya canasa yili yakuti, paŵawile ŵandumetume, ŵaŵaliji mpela cakulepekasya kuti ŵandu akasepuka, ŵandu ŵaŵalikolangaga kuŵa Aklistu nambo ŵanganawunonyelaga usyesyene, ŵatandite kutenda misyungu, yindimba, soni kusangalalila nawo masiku ga yindimba. Yeleyi ŵayikolangaga kuti yili ya Ciklistu. (2 Atesalonika 2:7, 10) Pakulijiganya yakwamba yindimbayi, calole kuti ngayikulosya msimu wa Mlungu, nambo msimu wa cilambo. Kusala yisyene yindimba yosope ya kucilambo yikusalandana pa ngani jakuti: Yikusaŵa yakwamba kusaka kusangalasya cilu, kulimbikasya kulambila kwawunami, soni yamisimu yayili yimanyilo yekulungwa ya ‘Babiloni Jwamkulungwa.’ * (Ciunukuko 18:2-4, 23) Akumbucilesoni kuti Yehofa ŵayiweni jika muyatandile yitendo yakusakala ya dini jawunami, kwajatandile misyungu jajili jakuwanda moŵa agano. Mwangakayicila, lelo jino jwalakwe akusayiwonasoni yindimbayi kuŵa yakulemweceka. Ana m’weji ngatukusosekwa kuyiwonaga yinduyi mpela mwakusayiwonela Yehofa?
4 M’weji Aklistu, tukusamanyilila kuti yindimba yine ngayikusamsangalasya Yehofa. M’yoyo, tukusosekwa kusimicisya mumtima mwetu kuti tukatendaga nawo yindimbayi atamose panandi. Kulolasoni ligongo lyakwe Yehofa akusayiŵenga yindimbayi, mpaka kutukamucisye kuti tukacenga yatwasimicisye, soni kuti tujendelecele kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu.
CINDIMBA CA KULAMBILA LYUŴA ŴACICENJILE LINA KUŴA CINDIMBA CA KUPAGWA KWA YESU
5. Ana ligongo cici mpaka tusimicisye kuti Yesu nganapagwa pa 25 December?
5 Baibulo jangasala ya cindimba ca lisiku lyakupagwa kwa Yesu. Soni, lisiku lisyesyene lyaŵapagwile Yesu lyangamanyika. Atamose yili m’yoyo, mpaka tuŵe ŵakusimicisya kuti jwalakwe nganapagwa pa 25 December, ligongo kwaŵapagwileko kwaliji kwakusisima mu ndaŵi jeleji. * Yaŵalembile Luka mpaka yitukamucisye kusimicisya yeleyi. Jwalakwe ŵalembile kuti, pa ndaŵi jaŵapagwaga Yesu, ‘ŵakucinga yilango ŵatamaga mwitinji cilo’ kulindililaga yilango yawo. (Luka 2:8-11) Ngani jakuti ŵakucinga ŵatamaga mwitinji ndaŵi ja cilo jikaŵele jangali mate naga ŵakucingawo ŵatamaga kwitinji peko caka cosope. Ligongo lyakuti ku Betelehemu pa ndaŵiji kwaliji kwakusisima mnope mwati mesi gakamulanaga, soni kwagwaga wula, yilango ŵayiwugalilaga m’macinga, yayikugopolela kuti ngamkaniyikomboleka kuti ŵakucinga ‘atameje kwitinji ndaŵi ja cilo.’ Konjecesya pelepa, Yosefe ni Maliya ŵajawile ku Betelehemu ligongo lyakuti Kayisala Augusito ŵalamwile kuti ŵandu akalembesye mena m’buku ja kalembela. (Luka 2:1-7) Yili yakayikasya kuti Kayisala akalamwile ŵandu ŵanganasangalalaga ni ulamusi wa Loma kuti ajawule ku misinda ja acinangolo ŵawo mu ndaŵi jakusisima mnopeji kukulembesya kalembela.
6, 7. (a) Ana miteto jejinji jakwayana ni Cindimba ca kupagwa kwa Yesu jatandile kwapi? (b) Ana kugaŵilana mituka kwa pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kukusalekangana catuli ni kugaŵilana mituka kwakusatenda Aklistu ŵasyesyene?
6 Kutanda kwa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kwangasimanikwa m’Malemba, nambo kukusasimanikwa ku yakutendekwa yakala yacikusa, mpela cindimba ca Ciloma ca Saturnalia, caŵamtendelaga mlungu jwa unamalima lina lyakwe Saturn. Mwakamulana ni kaŵalanjile ka ŵandu ŵaŵalambilaga mlungu jwine lina lyakwe Mithra, pa 25 December ŵatendaga cindimba cakolanjikwa kuti “kupagwa kwa lyuŵa lyangagomecekwa. Cindimba ca kupagwa kwa Yesu catandite pa ndaŵi jele kulambila lyuŵa kwaliji kwakuwanda m’cilambo ca Loma,” yaka ciŵandika 300 kutyocela paŵawile Yesu.
Aklistu ŵasyesyene akusalosyana cinonyelo
7 Payindimbayi, ŵandu ŵacikusa ŵagaŵilanaga mituka, soni ŵalilaga yakulya pampepe. Yeleyi ni yayikusatendekwasoni pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu moŵa agano. Kugaŵilana yindu pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu kwakusatenda ŵandu moŵa agano kuli kwakulandana ni kwakwatendekwaga ku Loma kwakwaliji kwangakamulana ni yalikusasala lilemba lya 2 Akolinto 9:7, patukusaŵalanga kuti: ‘Jwalijose apelece mwakusacila mpela yiŵatite pakuganisya mu mtima mwakwe, ngaŵaga kwine alimkudandawula kapena kulikanganicisya, pakuti Mlungu akusamnonyela mundu jwakupeleka mwakusangalala.’ Aklistu ŵasyesyene akusagaŵilana mituka ligongo lyakunonyelana, ŵangajembeceya lisiku lyapajika kuti apelece mtuka, soni papelece mtuka kwa mundu jwine ŵangajembeceya kuti ciŵawucisyesoni mtuka. (Luka 14:12-14; aŵalanje Masengo 20:35.) Konjecesya pelepa, Aklistu ŵasyesyene akusaŵa ŵakusangalala ligongo lyagopoka ku yakutendekwa yakupesya ya pa Cindimba ca kupagwa kwa Yesu, soni kungongole syekulungwa syampaka akole pakumala kwa cindimbaci.
8. Ana ŵakulupilila ndondwa ŵajile kukupeleka mituka palisiku lyakupagwa kwa Yesu? Alondesye.
8 Nambo ŵane mpaka awusye kuti, ana ŵakulupilila ndondwa nganapeleka mituka palisiku lyakupagwa kwa Yesu? Iyayi, nganapeleka palisiku lyaŵapagwilelyo. Kupeleka mituka kwaŵatesile jemanja jila, kwaliji litala limo lyakulosya kucimbicisya mundu jwakusosekwa mnope. Jeleji jaliji ndamo jakuwanda mnope mu ndaŵi ja Baibulo. (1 Mafumu 10:1, 2, 10, 13; Matayo 2:2, 11) Soni, jemanjaji nganayika cilo caŵapagwile Yesu. Paŵayikaga ŵanduŵa nganamsimana Yesu ali napagwape mu cakulila ng’ombe cacaliji mwicinga, nambo ŵamsimene ali mkutama najo m’nyumba.
YAJIKUSASALA BAIBULO PAKWAMBA YA KUKUMBUCILA MASIKU GAKUPAGWA
9. Ana pa yindimba ya palisiku lyakupagwa yajikusasala Baibulo patendekwe yindu yatuli?
9 Atamose kuti kupagwa kwa mwanace kukusatendekasya ŵandu kusangalala mnope, m’Baibulo mwangali yakumbucila lisiku lyakupagwa yakutendedwa ni jwakutumicila jwa Mlungu. (Salimo 127:3) Ana pelepa tujile kuti m’Baibulo mwangali paŵalembile yakwamba yindimba yakukumbucila masiku gakupagwa? Iyayi, ligongo Baibulo jikusasala ya yindimba yiŵili yakukumbucila lisiku lyakupagwa, cindimba ca Falao mwenye jwa ku Iguputo, soni ca Helodi Antipa. (Aŵalanje Genesis 40:20-22; Maliko 6:21-29.) Nambo pa yindimba yosopeyi patendekwe yakusakala, mnopemnope cindimba ca palisiku lyakupagwa kwa Helodi ligongo Yohane M’batisi ŵawulajidwe mwakumkata palukosi.
10, 11. Ana Aklistu ŵandanda ŵayiwonaga mwatuli yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa, soni ligongo cici ŵayiwonaga m’yoyo?
10 Buku jine jikusati: “Aklistu ŵandanda ŵayiwonaga kuti kutenda yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa kwa mundu jwalijose kwaliji misyungu jacikusa.” (The World Book Encyclopedia) Mwambone, Agiliki ŵakalakala ŵakulupililaga kuti mundu jwalijose ŵakolaga msimu wakumcenjela wawayikaga palisiku lyakupagwa kwa mundujo, soni wawamcenjelaga pa umi wakwe wosope. Buku jinesoni jikusasala kuti, “msimuwu wakolaga mkamulano wine wakwe ni mlungu pakwamba ya lisiku lyakupagwa kwa mundu.” (The Lore of Birthdays) Kwa ndaŵi jelewu, ŵandu aŵele ali mkupwatikanya kumbucila masiku gakupagwa ni kulupilila ndondwa.
11 Ŵakutumicila ŵa Mlungu ŵakanaga kutenda nawo yindimba yakumbucila lisiku lyakupagwa ligongo lyakuti yatyocele ku dini jawunami, nambosoni jemanjaji nganatendaga yeleyi ligongo lya yikulupi yawo. Ligongo cici? Ligongo lyakulinondiya kwawo ŵakutumicila ŵa Mlungu ŵakalakala, nganaliwonaga lisiku lyakupagwa kwawo kuŵa lyakusosekwa mnope kuti ŵandu asangalalileje mwakulikumbucila. * (Mika 6:8; Luka 9:48) Mmalo mwakwe, jemanjaji ŵamlumbaga, soni kumyamicila Yehofa ligongo lya mtuka wapenani wa umi. *
12. Ana lisiku lyakuwa kwetu mpaka liŵe lyakupunda lisiku lyakupagwa kwetu mwatuli?
12 Ŵandu wosope ŵakusawa ali ŵakulupicika, akwete cembeceyo cakuti cacikolasoni umi m’bujo muno ligongo lyakuti Mlungu akusiŵakumbucila. (Yobu 14:14, 15) Lilemba lya Mlaliki 7:1 likusati: “Mbili jambone jikusapunda mawuta gambone, soni lisiku lyakuwa likusapunda lisiku lyakupagwa.” ‘Mbili jetu jambone’ jili yindu yambone yatutesileje kwa Mlungu pa kumtumicila mwakulupicika. Cikumbucilo cimo cakusosekwa mnope caŵalamwile Aklistu kuti atendeje, nganiciŵa ca kupagwa, nambo ca ciwa ca Yesu, jwele “mbili” jakwe jambone jili jakutukamucisya kuti citukulupuce.
ISITALA
13, 14. Ligongo cici kutenda cindimba ca Isitala nganikuŵa kwakuŵajilwa kwa Aklistu ŵasyesyene?
13 Dini syejinji sya Ciklistu sikusatenda cindimba ca Isitala paganisya kuti akukumbucila lisiku lyaŵajimwice Yesu kuŵawe. Nambo ana Yesu ŵalamwile ŵandu kuti asangalalileje lisiku lyakwimuka kwakwe? Iyayi, nganiŵalamula. Mabuku gakuŵeceta ya mbili jakala gakusatusalila kuti Aklistu ŵandanda nganasangalalilaga lisiku lyakwimuka kwa Yesu, soni kuti lisikuli ni yakutendekwa yakwe yatandile ku dini syacikusa. Buku jine jatite: “M’Malangano ga Sambano pangali palipose papakusalosya kuti kalakala ŵandu ŵatendaga cindimba ca Isitala. . . . Pangali lisiku kapena ndaŵi jine jakwe jele Aklistu ŵandanda ŵajiwonaga kuŵa japajika mnope.”
14 Ana Yehofa akakundile kuti yikumbucilo yayatandile kucikusa yiŵe yakukumbucila kwimuka kwa Mwanagwe? Ngakomboleka yeleyo! (2 Akolinto 6:17, 18) Kusala yisyene, Malemba nganigalamula, kapena kwiticisya kukumbucila lisiku lyakwimuka kwa Yesu atamose pandandapo. M’yoyo, kukumbucila lisiku lyakwimuka kwa Yesu m’lina lya Isitala, kuli ungakulupicika.
KUSANGALALILA CAKA CASAMBANO KWATANDITE KALAKALA
15. Ana pa yindimba yakusangalalila Caka Casambano patendekwaga yatuli?
15 Lisiku lyakusangalalila Caka Casambano, soni yayikusatendekwa palisikulyo yikusaŵa yakulekangana mu cilambo cine ni cijakwe. Nambo ana yeleyi yatandite catuli? Mlongola jwine jwa dini ja Orthodox jwa m’cilambo ca Georgia ŵasasile kuti: “Kusangalalila Caka Casambano kwatyocele kuyindimba yejinji yayatendekwaga ku Loma kalakalako. Pa 1 January lyaliji lisiku lyakusangalalila mlungu jwacikusa lina lyakwe Janus, soni lina lya mwesiwu lyatyocele pa lina lyakwe. Milungu jakolanjikwa kuti Janus jakolaga ngope siŵili, jine kusogolo jine kunyuma, yayagopolega kuti jwalakwe ŵakombolaga kulola ya kalakala, soni ya sambano. Paliji kamsyungu kakuti jwalijose jwaŵasangalalaga pa lisiku lya 1 January, yamtendekasyaga kuti atame caka cosopeco mwakusangalala, soni ali ni umi wambone. Cikulupi celeci cikusapwatikapo kusangalalila caka casambano ni ŵandu ŵam’cilambo cetu . . . Pa yindimba yine yakwe ya dini syacikusa, ŵandu ŵayikaga ni mbopesi syakupeleka ku mtembe. Ŵane ŵatendaga yindu yakusakala mnope, mpela yacikululu, soni yamsese. Mwambone, muyakutendekwa yine, palisiku lyakusangalalila Janus, kwaliji kulya ni kumwa mnope, kukolelwa, soni ŵandu ŵatendaga yakunyalaya yakulekanganalekangana. Kukumbucila mwatwasangalalilaga cindimba ca Caka Casambano kalakalako, wosope tukusosekwa kwiticisya kuti twasangalalilaga nawo yindimba ya dini jacikusa.”
CINDIMBA CA ULOMBELA CIŴEJE CESWELA
16, 17. (a) Ligongo cici ŵandu ŵakukosecela kutenda ulombela akusosekwa kujilola kaje misyungu jakwayana ni ulombela ja kumangwawoko naga jikamulana ni yajikusasala Baibulo? (b) Ana Aklistu akusosekwa kutenda cici pakwamba ya misyungu mpela kumisa mpunga kapena yindu yine?
16 Baibulo jikusasala ya “maloŵe gamlombela jwamlume kapena jwamkongwe” kuŵa cimanyilo cinesoni ca Babiloni Jwamkulungwa, kapena kuti dini syosope syawunami. (Ciunukuko 18:23) Ligongo cici? Ligongo lyakuti yitendo yamisimu yakutyocela ku dini syawunami mpaka yisakasye ulombela kutandila palisiku lya cindimba ca ulombela.
17 Yilambo yikusakola misyungu jakulekanganalekangana. Misyungu jine jampaka jiwoneceje mpela jambone komboleka kuti jatyocele ku yitendo ya ku Babiloni, yele ŵandu ŵatendaga pakuganisya kuti ‘akwasosela yambone’ ŵakulombana kapena acalendo ŵawo. (Yesaya 65:11) Jine mwa misyungu mpela jeleji jili kumisa mpunga ni yindu yine pacindimba ca ulombela. Msyungu welewu komboleka kuti wayice ligongo lya cikulupi cakuti yakulya yikusatamilikasya mtima pasi misimu jakusakala kuti jikasijawulasya ŵandu ŵakulombanawo. Konjecesyasoni pelepa, kwandaŵi jelewu ŵandu aŵele ali mkuganisya kuti mpunga ukwete macili gakusimonjesya gakamucisya kuti ŵandu aŵeleceje, asangalaleje, soni kuti atameje ni umi welewu. Mwangakayicila, wosope ŵakusaka kwendelecela kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu caciŵambala misyungu jakusakalaji.
18. Ana ŵandu ŵakusaka kulombana, soni ŵaŵilanjigwe kuwulombelawo akusosekwa kukumbucila cici mwakamulana ni Malemba?
18 Ŵakutumicila Yehofa akusaŵambalasoni yitendo ya kucilambo yampaka yatyocesye ucimbicimbi wawo wa Ciklistu pakutaŵa ulombela, soni pakutenda cindimba cakwe, kapena yiliyose yampaka yiwulasye cikumbumtima ca ŵane. Mwambone, Aklistu akusaŵambala kuŵeceta maloŵe gangalumbana kapena gakuŵagula, soni ngwelegulo syampaka syatendekasye sooni ŵakulombanawo, kapena ŵandu ŵane. (Miyambo 26:18, 19; Luka 6:31; 10:27) Akusaŵambalasoni kutenda yindimba ya ulombela yakatala, soni yapenani mnope “yakulilosya ni yindu yaukwete pa umi.” (1 Yohane 2:16, NW) Naga akulinganya yakutenda cindimba ca ulombela, akasaliŵalila kuti Yehofa akusaka kuti wawojo pacacikumbucilaga lisiku lya ulombela wawo casangalaleje, ngaŵa kuti caligambeje. *
ANA KUGUNDANYA MABOTOLO GAYAKUMWA KULI KWAKAMULANA NI DINI?
19, 20. Ana buku jine jikusasala yatuli pakwamba ya kugundanya mabotolo ga yakumwa, soni ligongo cici msyunguwu uli wangaŵajilwa kwa Aklistu?
19 Kugundanya mabotolo ga yakumwa pa cindimba ca ulombela, soni pa yindimba yine kuli kwakuwanda mnope. Buku jine jiŵajilembile m’caka ca 1995 jikusati: “Kugundanya mabotolo ga yakumwa . . . kuli msyungu wacikusa wawatyocele ku msyungu wakala wakupeleka mbopesi ja cakumwa, mpela ukana kwa milungu . . . pakusaka kupata majali, ŵapelekaga lipopelo lyakata mwakuŵeceta maloŵe gakuti ‘umi wawulewu!’ kapena ‘umi wambone!’” (International Handbook on Alcohol and Culture)
20 Kusala yisyene, ŵandu ŵajinji ŵangaganisya kuti kugundanya mabotolo kukusakwayana ni dini kapena yamisimu. Atamose yili m’yoyo, msyungu wa kugundanya mabotolo, soni kukwesya mwinani yikapu ya ukana mpaka uwoneceje mpela kuŵenda majali “kwinani” kapena kuti kwa misimu, lyalili litala lyakuŵendela majali mwangajilana ni yagakusasala Malemba.
“JEMANJA ŴAMKUMNONYELA YEHOFA, M’ŴENGANEJE NACO CAKUSAKALA”
21. Ana Aklistu akusosekwa kuŵambala yindimba yatuli yayili yakuwanda m’cilamboci, atamose kuti yili yangakamulana ni dini, soni ligongo cici akusosekwa kuŵambala?
21 Mwakuwonecela kapena mwangawonecela, Babiloni jwamkulungwa ni jwakulimbikasya kuti ndamo sya ŵandu sijendelecele kusakalilasakalila pacilambopa. Akusatendaga yeleyi mwakutendekasya yilambo kuti yikamucisyeje yindimba yayikusatendekwa pacaka yele pakusaŵa kuŵina kwakulemwecekwa, soni kulimbikasya gonana kwa acalumepe, kapena acakongwepe. Ana mpaka yiŵe yakuŵajilwa kuti mundu jwakusamnonyela Yehofa atendeje nawo kapena kulolela yindu yeleyi? Ana mundu jwakutenda yeleyi, mpaka alosyeje kuti akuŵengana yisyene ni cakusakala? (Salimo 1:1, 2; 97:10) Kuli kwambone kusyasya mtima wa jwamalumbo juŵapopesile kuti: “Atendekasye meso gangu kuti gakalola yindu yangali mate.”
22. Ana yakusangalasya yatuli yele Mklistu mwakamulana ni cikumbumtima cakwe akusosekwa kulisagulila jika kutenda nawo kapena iyayi?
22 Palisiku lyakusangalalila yindu yine yakwe yakucilambo, Mklistu akusosekwa kuŵa jwakusamala kuti yitendo yakwe yikatendekasya ŵandu ŵane kum’wona mpela akusangalalila nawo. Paulo ŵalembile kuti: “Kanga mkulya kapena mkumwa, kapena mkutenda cilicose, mtendeje yeleyo kuti mumcimbicisye Mlungu.” (1 Akolinto 10:31; alole libokosi lyakuti “ Kusagula Yakutenda Mwalunda,” pa mapeji 158 mpaka 159.) Nambo naga misyungu kapena yakusangalalila yine yakwe ngayikukamulana ni dini jawunami, nganiyiŵa mbali ja yandale, kapena yakulosya kunonyela cilambo cakwe, soni naga ngayikukasa malamusi galigose ga m’Baibulo, Mklistu jwalijose akusosekwa kulisagulila kuti catende nawo kapena iyayi. Mklistu pakutenda yeleyi akusosekwa kunicisya ya mwampaka apikanile ŵandu ŵane kuti akaŵa cakwakuŵasya ŵanduwo.
AMCIMBICISYEJE MLUNGU MU YAKUŴECETA, SONI MU YITENDO YAWO
23, 24. Ana mpaka tutendele catuli umboni pakwamba ya ndamo syambone sya Yehofa?
23 Ŵandu ŵajinji akusagawona masiku ga yindimba yine yakwe mpela upile wakuti maŵasa ni acimjawo atendeleje yindu pampepe. M’yoyo, naga mundu jwine akuganisya mwakulemweceka kuti kukuya kwetu Malemba kukututendekasya kuti tukakola cinonyelo kapena kuti kuli kwakupelenganya, mpaka tumsalile mwacinonyelo kuti ŵa Mboni sya Yehofa akusatenda nawo yakusangalasya yambone pampepe ni maŵasa gawo, soni acimjawo. (Miyambo 11:25; Mlaliki 3:12, 13; 2 Akolinto 9:7) Ndaŵi syosope tukusasangalala kukunguluka ni acimjetu ŵakunonyelwa. Nambo ligongo lyakumnonyela Mlungu, soni malamusi gakwe ga ndamo syambone, ngatukusasaka kusakasya kusangalala kwetuko ni misyungu jangamsangalasya Mlungu.—Alole libokosi lyakuti “ Kulambila Kusyesyene Kukusatutendekasya Kuŵa Ŵakusangalala Mnope,” pa peji 156.
24 Ŵa Mboni sya Yehofa ŵane yindu yiŵele mkwajendela cenene pakuŵecetana ni ŵandu ŵane ŵakusasaka kumanyilila yejinji pakamulicisya masengo songa sya mumtwe 16 wa buku jakuti Ana Baibulo Jikusajiganya Cici Kusyesyene? * Akumbucileje kuti lisosa lyetu lili kumkamucisya mundu kumanyilila kulambila kusyesyene, ngaŵaga kumlosya kuti jwalakwejo ali jwakulambusya. M’yoyo ŵacimbicisyeje ŵane, soni akole mtima wakutulala, soni ‘ndaŵi syosope maloŵe gawo gaŵeje gakusangalasya ni gakwakamucisya ŵane.’
25, 26. Ana acinangolo mpaka ŵakamucisye catuli ŵanace ŵawo kuti akole cikulupi, soni kuti amnonyeleje Yehofa?
25 M’weji mpela ŵa Mboni sya Yehofa, tukusalijiganya mwakwanila. Tukusamanyilila ligongo lyakwe tukusakulupilila, soni kutenda yindu yine yakwe, nambo yine tukusayiŵambalaga. (Ahebeli 5:14) M’yoyo, acinangolo ŵajiganyeje ŵanace ŵawo kukamulicisya masengo yajikusasala Baibulo. Pakutenda yeleyi, akusalimbikasya cikulupi ca ŵanacewo, kwakamucisya kuti akamulicisyeje Malemba pakwajanga ŵandu ŵakuwusya yakusakulupilila, soni akusaŵa kuti akwasimicisya kuti Yehofa akusiŵanonyela.
26 Wosope ŵakusamlambila Mlungu “mwakulongolelegwa ni msimu, soni usyesyene” ngakusagamba kuŵambala yindimba yangakamulana ni malemba nambo akusalingalingasoni kuti atendeje yindu yosope ya paumi wawo mwacilungamo. (Yohane. 4:23) Moŵa agano, ŵandu ŵajinji akusaganisya kuti kutenda yindu mwacilungamo kuli kwangakomboleka. Nambo mwatucilijiganyicisya mu mtwe wakuyicisya, tucimanyilila kuti Mlungu akusatenda yindu mu litala lyambone ndaŵi syosope.
^ ndime 3 Alole libokosi lyakuti “ Ana Ndende Nawo Cindimbaci?” pa mapeji 148 mpaka 149.
^ ndime 5 Mwakamulana ni kaŵalanjilile ka yaka ka m’Baibulo soni mbili jakala, yikusalosya kuti Yesu komboleka kuti ŵapagwile m’caka ca 2 B.C.E. m’mwesi wele m’ciyuda akusawukolanga kuti Etanimu. Mwakamulana ni kalendala ja moŵa agano, mwesiwu ukusatandila m’cilikati mwa mwesi wa September mpakasoni m’cilikati mwa October.
^ ndime 11 Alole libokosi lyakuti “ Kusangalalila lisiku lyakupagwa, soni kulambila Satana,” pa peji 150.
^ ndime 11 Cilangano ca Cilamusi casalaga kuti, jwamkongwe paŵelece mwanace ŵasosekwaga kupeleka kwa Mlungu mbopesi jaulemwa. (Levitiko 12:1-8) Yeleyi yakumbusyaga Ayisalayeli kuti ŵandu akusiŵapela ŵanace ŵawo ulemwa pakupagwa, lilamusili lyakamucisye Ayisalayeli kuti akuwoneje kupagwa kwa mwanace mwakuŵajilwa yangamkaniyatendekasya kuti apwaticeposoni misyungu jakusangalalila lisiku lyakupagwa jakutyocela ku dini syawunami.
^ ndime 18 Alole ngani sitatu syakwayana ni maulombela, soni yindimba yine mu Nsanja ya Olonda ja October 15, 2006, pa mapeji 18 mpaka 31.
^ ndime 20 Alole Nsanja ya Olonda ja February 15, 2007, pa mapeji 30 ni 31.
^ ndime 24 Ŵakuwandisya bukuji ali ŵa Mboni sya Yehofa.
kam_Latn nya_Latn cjk_Latn nya_Latn tum_Latn cjk_Latn bem_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn bem_Latn lin_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn swh_Latn bem_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn kmb_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn zul_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn nya_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn nya_Latn