Chalo cha Zambia chati nthenda ya cholera yikukhumbikwa mata pa jani kuti waliyose wakhale wakumanyamanya. Wupu wakuwona vya umoyo ku chalo ichi wati sabata yino bawaluzgenge makani ghakukanizga kwenda panji kuluta ku malo agho nthenda iyi yasuzga.
Ku Zambia bakukhumba kuti bayezeske kuchepeska nyifwa za cholera nthenda iyo tikuyichema kuti bukuzi na pamtima chifukwa sono bafwapo 50 chiyambilo cha nthenda iyi.
Mise gha mwahuno pa Monday, boma liyowoyenge pa wayilesi kuti mafigala gha awo bakutola nthenda iyi ghakukwelela-kwelela mu Lusaka. Mayilo pa Sabata bakaphalazga kuti banthu balipo 90 kwene mwahuno bakwana 137. Ivi vikuphala kuti kufumila mu October apo nthenda iyi yikayambila, banthu 2,000 ndiwo balikukoleka na cholera mu Lusaka pela.
Pachifukwa ichi boma laganiza kuti ipo mwahuno liphalile banthu kuti baleke kwendelana. Wupu wakuwona vya umoyo ku Zambia wasachizga kuti banthu baleke kufuma mu Lusaka kuya ku maboma ghanyake olo panji kufuma ku maboma ghanyake kwiza mu Lusaka. Iwo bati nthowa iyi yovwilenge kukanizga kupazga matenda agha.
Ku Kanyama compound boma likati munthu waliyose wakhale pa khomo lake no kwenda mpaka pajumphe sabata yose ya thunthu. Nangaulu banyake bakavitolelanga myati kwene vikawovwila chomene kuchepeska matenda agha kuti ghandane. Ku malo agha bakakanizgaso kuluta ku church pa sabata kuti banthu bakasope.
Sabata yamala napo mudangilili wa chalo Edgar Lungu wakaphalila ba army kuti banjililepo pakovwila nthenda iyi kuti panji yingachepako.
Ma shop ghakulughakulu ghaku South Africa agho ghali ku Zambia nthena Shoprite pamoza na Hungry Lion Fast Food Restaurant ghose ghakajalika dankha chifukwa mukasangika tuma bacteria uto tukwambiska nthenda ya bukuzi na pamtima.
Bwana Vincent Mwale uyo ngwa vya umoyo wakasimikizga naye kuti malo ghatatu gha Hungry Lion Fast Food Restaurant mukasangika tuma bacteria twa bukuzi na pamtima.
Matenda agha mu Lusaka ghasuzga chomene chifukwa chakuti bakumwa maji gha mu muthombo.
Kwene ivo vasuzga chomene mu Lusaka kuti nthenda iyi yiyandane vakuti ukazuzi ngunandi chomene mumalo ghakuphikilamo vakulya va malonda mwakuti banthu bakukhatalako yayi kuti bangatola matenda.
Nthenda iyi yikayambila mu tawuni mweneko nakwambukila mumizi iyo yilikuzwetelela Lusaka chifukwa chakuti bapizgananga vakulya ivo vaphikika mwa ukazuzi.
Sono sabata izo zajumpha ndipo tikapulikilanga kuti kwithu kuno ku Malawi nako nthenda iyi sono yanjila. Nambala iyo yikafumanga nja banthu 157 kuti ndiwo basangika na cholera. Kweneso balikufwapo banayi.
Hakainde Hichilema uyo ni mudangilili wakususka boma naye wakati chipani chake chovwilanenge na boma pakulimbana na nthenda iyi.
“Nasankha banthu bakuti bawovwilane na ba chipatala kweneso ba army kuti panji nthenda iyi tingayitonda,” Hichilema mazgo ghake ndimo wakayowoyela
“Chipani cha UPND chasanga kuti ntchiwemi chovwilane na bachipatala chifukwa bantchito mbadoko ntheula nase tilutenge kukawovwila,” Hakainde Hichilema.
Kwene mudangilili wa chalo wakati iye ngwakunozgeka kugwila ntchito na chipani chilichose kupatulako cha UPND icho mudangilili wake ni Hakainde Hichilema.
Nkhani iyi yikakwiyiska banthu banandi pa social media chifukwa bakasuskanga Edgar Lungu. Mutolamakani munyake wakti Edgar Lungu ngwakujitemwa ndiposo ngwa sankho. Iye wakasazgilaposo kuti nthenda ya cholera yamukondweska pakuti ngwakutemwa vya katangali sono wakukhumba kuti ma wupu ghize na vyuma kuti wibe makola.
Chipulikano cheneko pakati pa vipani vibili ivi vya Edgar Lungu na Hakainde Hichilema palije chifukwa banthu aba tinkho likanjilila apo Lungu wamukaka Hichilema chaka chamala mu April kuti ngwakuwukila boma.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn