MUTU 8
Wakalutilira Kugomezgeka Nangauli Pakaŵa Vyakukhuŵazga
1. Chifukwa wuli mu Shilo mukaŵa chiliro na kutengera?
SAMUYELI wakawona kuti mu Shilo mukaŵa chiliro chikuru. Vikawoneka nga kuti ŵanthu wose mu tawuni yira ŵakaliranga. Mu nyumba zinandi, ŵanakazi na ŵana ŵakatengeranga, chifukwa ŵakapulika kuti ŵawiskewo, ŵafumu ŵawo, ŵana ŵawo, na ŵabali ŵawo ŵamalira ku nkhondo. Tikuŵazga kuti ŵasilikari 30,000 ŵa Israyeli ŵakakomeka na Ŵafilisiti. Ivi vikachitika nyengo yichoko waka ŵasilikari ŵanyake 4,000 ŵakati ŵakomeka pa nkhondo yinyake.—1 Sam. 4:1, 2, 10.
2, 3. Kasi ni masoka wuli agho ghakachitiska kuti uchindami ufumemo mu Shilo?
2 Ivi vikaŵa waka vimoza mwa masoka agho ghakachitika mu Shilo. Ŵana ŵaheni ŵa Wasembe Mukuru Eli, Hofini na Finehasi, ŵakatora likasa la phangano ku Shilo na kuluta nalo ku nkhondo. Likasa likimiranga kuŵapo kwa Chiuta, ndipo likakhalanga mu chipinda chituŵa chomene mu chihema. Ŵanthu aŵa ŵakatora Likasa na kuluta nalo ku nkhondo, pakughanaghana kuti ndilo lamuŵavikilira. Kweni Ŵafilisiti ŵakapoka Likasa lira, ndipo ŵakakoma Hofini na Finehasi.—1 Sam. 4:3-11.
3 Chihema ku Shilo chikachindikika nyengo yitali chomene chifukwa cha Likasa ilo likaŵamo. Kweni sono likasa likapokeka. Eli, uyo wakaŵa na vyaka 98, wakati wapulika kuti likasa lapokeka, wakawa pasi kufuma apo wakakhala na kufwira papo. Mkamwana wake, uyo mfumu wake wakafwa, nayo wakafwa pakubaba. Pambere wandamalizgike, mwanakazi uyu wakati: “Uchindami wafumamo mu Israyeli waya ku wuzga.” Nadi, vinthu vikasintha mu Shilo.—1 Sam. 4:12-22.
4. Kasi tisambirenge vichi mu mutu uwu?
4 Kasi Samuyeli wakachita wuli na vinthu vyose ivi? Kasi chipulikano chake chikamovwira kuti wakhozge ŵanthu awo Yehova wakaleka kuŵavikilira na kuŵatemwa? Mazuŵa ghano, tose tingasangana na masuzgo panji vyakukhuŵazga ivyo vingayezga chipulikano chithu. Ntheura tiyeni tiwone vinyake ivyo tingasambirako kwa Samuyeli.
‘Wakachita Urunji’
5, 6. Kasi mu vyaka 20 Baibolo likuyowoya chomene vya vichi? Ndipo Samuyeli wakachitanga vichi mu nyengo iyi?
5 Baibolo likaleka dankha kuyowoya vya Samuyeli, na kwamba kuyowoya chomene vya Likasa. Likutiphalira umo Ŵafilisiti ŵakasuzgikira chifukwa cha kutora likasa ndipo ŵakachichizgika kuliwezga. Baibolo likamba kuzunuraso vya Samuyeli pati pajumpha vyaka 20. (1 Sam. 7:2) Kasi Samuyeli wakachitanga vichi vyaka vyose ivi? Baibolo likutiphalira ivyo Samuyeli wakachitanga.
6 Tikuŵazga kuti pambere vyaka 20 vira vindayambe, “mazgu gha Samuyeli ghakafika kwa Israyeli yose.” (1 Sam. 4:1) Baibolo likutiphalira kuti vyaka 20 vikati vyajumpha, Samuyeli wakenderanga misumba yitatu mu Israyeli. Chaka chilichose wakazingiliranga mu misumba iyi, wakeruzganga ŵanthu. Kufuma apo, wakaweleranga kukwake ku Rama. (1 Sam. 7:15-17) Ivi vikulongora kuti Samuyeli wakaŵa wakutangwanika nyengo zose, ndipo mu vyaka 20 vira wakachitanga milimo yinandi.
Nangauli Baibolo likuzunurapo yayi vya Samuyeli mu vyaka 20, kweni tikugomezga kuti wakatangwanikanga kuteŵetera Yehova
7, 8. (a) Kasi Samuyeli wakaŵaphalira uthenga wuli ŵanthu pakati pajumpha vyaka 20? (b) Kasi ŵanthu ŵakachita wuli na ivyo Samuyeli wakaŵaphalira?
7 Uzaghali na viheni vinyake ivyo ŵana ŵa Eli ŵakachitanga vikatimbanizga chipulikano cha ŵanthu. Vikuwoneka kuti ŵanandi ŵakamba kusopa ŵangoza. Kweni pakati pajumpha vyaka 20, Samuyeli wakaphalira ŵanthu uthenga uwu: “Usange mukuwelera kwa Yehova na mtima winu wose, wuskanimo ŵachiuta ŵachilendo na vikozgo vya Ashitoreti mukati mwinu, mulazge mtima winu kwa Yehova, na kumuteŵetera iyo pera ndipo iyo wamuthaskaninge mu woko la Ŵafilisiti.”—1 Sam. 7:3.
8 “Woko la Ŵafilisiti” likaŵafyenya chomene ŵanthu. Ŵasilikari ŵa Israyeli ŵakathereskeka, ndipo Ŵafilisiti ŵakawonanga kuti ŵangasuzga ŵanthu ŵa Chiuta umo ŵakhumbira. Kweni Samuyeli wakaphalira ŵanthu ŵara kuti vinthu vingasintha usange ŵangawelera kwa Yehova. Kasi iwo ŵakaŵa ŵakunozgeka kuwelera? Samuyeli wakakondwa chomene wakati wawona kuti ŵanthu ŵakuwuskamo ŵangoza na kwamba “kuteŵetera Yehova pera.” Samuyeli wakachemeska ungano ku Mizipa, tawuni iyo yikaŵa ku chigaŵa chamapiri, kumpoto kwa Yerusalemu. Ŵanthu ŵakawungana, ŵakaziŵizga kurya, na kuzomera zakwananga zawo zinandi izo ŵakachita pakusopa ŵangoza.—Ŵerengani 1 Samuyeli 7:4-6.
Ŵafilisiti ŵakawona nga kuti ungano uwo ŵanthu ŵa Yehova ŵakachita ni mwaŵi wawo wakuti ŵaŵawukire
9. Kasi Ŵafilisiti ŵakakhumbanga kusangirapo mwaŵi pa vichi? Ndipo ŵanthu ŵa Yehova ŵakachita wuli ŵakati ŵapulika kuti kukwiza ŵalwani?
9 Ŵafilisiti ŵakapulika kuti Ŵaisrayeli ŵawungana ku Mizipa, ndipo ŵakakhumbanga kusangirapo mwaŵi. Ŵakatuma ŵasilikari ŵawo ku Mizipa kuti ŵakakome ŵanthu ŵa Yehova. Ŵaisrayeli nawo ŵakapulika kuti kukwiza ŵalwani. Ŵakachita wofi, ndipo ŵakapempha Samuyeli kuti waŵalombere. Samuyeli wakaŵalombera ndipo wakapelekaso sembe. Apo ungano wakupatulika uwu ukaŵa mukati, ŵasilikari ŵa Ŵafilisiti ŵakiza na kuwukira Mizipa. Penepapo Yehova wakazgora lurombo lwa Samuyeli. Yehova wakafumiska ukali wake. “Wakapangiska kuti kududumire chomene pa Ŵafilisiti.”—1 Sam. 7:7-10.
10, 11. (a) Chifukwa wuli tingati kududumira uko kukachitika pa ŵasilikari ŵa Ŵafilisiti kukaŵa kwachilendo? (b) Ntchivichi chikachitika pa nkhondo iyo yikamba pa Mizipa?
10 Kweni tileke kughanaghana kuti Ŵafilisiti ŵakaŵa nga mbana awo ŵakubisama ku ŵanyinawo para ŵapulika waka kududumira kwa ŵaleza. Iwo ŵakaŵa ŵanthu ŵankhongono kweniso ŵakumanya kurwa nkhondo. Ntheura kududumira uku kukwenera kuti kukaŵa kwachilendo. Kukaŵa kududumira kukuru. Kuchanya kukaŵavya mabingu ndipo kududumira uku kukasunkhunya tumapiri. Ntheura ŵasilikari ŵara ŵakahangayika na kopa chomene. Vinthu vikagadabuka. Ŵaisrayeli ndiwo sono ŵakafuma mu Mizipa, ŵakatimba Ŵafilisiti, na kuŵaskera mtunda utali, kulazga kumwera cha kumanjiliro gha dazi kwa Yerusalemu.—1 Sam. 7:11.
11 Vinthu vikasintha chomene ku ŵanthu ŵa Chiuta kufuma pa nkhondo iyi. Ŵafilisiti ŵakathereskekanga waka mu nyengo yose iyo Samuyeli wakaŵira mweruzgi. Misumba yose iyo yikapokeka, yikawelera mu mawoko gha ŵanthu ŵa Chiuta.—1 Sam. 7:13, 14.
12. Kasi mazgu ghakuti Samuyeli ‘wakachita urunji’ ghakung’anamurachi, ndipo ni vichi vikamovwira kuti walutilire kuchita viwemi?
12 Pakati pajumpha vyaka vinandi chomene, mpositole Paulosi wakayowoya kuti Samuyeli wakaŵa yumoza wa ntchimi na ŵeruzgi ŵakugomezgeka awo “ŵakachita urunji.” (Heb. 11:32, 33) Samuyeli wakachita nadi icho ntchiwemi na chakwenelera pamaso pa Chiuta ndipo wakachiskanga ŵanyake kuti nawo ndimo ŵachitirenge. Wakalutilira kuchita viwemi chifukwa chakuti wakazikira na kulindilira Yehova, ndipo wakalutilira kuchita uteŵeti wake nangauli pakaŵa vyakukhuŵazga. Kweniso wakalongora kuti wakaŵa na mtima wakuwonga. Ŵaisrayeli ŵakati ŵathereska ŵalwani pa Mizipa, Samuyeli wakimika chimanyikwiro kuti ŵakumbukenge umo Yehova wakawovwilira ŵanthu ŵake.—1 Sam. 7:12.
13. (a) Kasi tikwenera kuŵa na makhaliro wuli kuti tiyezge Samuyeli? (b) Kasi ni nyengo wuli yiwemi yakuŵira na makhaliro nga ni agho Samuyeli wakaŵa nagho?
13 Kasi imwe mukukhumba ‘kuchita urunji’? Usange ndivyo mukukhumba, mungachita makora kusambira kwa Samuyeli uyo wakaŵa na mtima wa kuzikira, kujiyuyura, na kuwonga. (Ŵerengani 1 Petrosi 5:6.) Tose tikukhumbikwira kuŵa na makhaliro agha. Samuyeli wakachita makora kuŵa na makhaliro agha apo wakaŵa muchoko, chifukwa wakati wakura, wakakumana na vyakukhuŵazga vinandi.
“Ŵana Ŵako Ŵakwenda mu Nthowa Zako Chara”
14, 15. (a) Kasi Samuyeli wakati ‘wachekura’ pakachitika chinthu wuli chakukhuŵazga chomene? (b) Kasi Samuyeli wakaŵa wakupambana wuli na Eli?
14 Nyengo yakulondezgapo apo Baibolo likuyowoyaso vya Samuyeli, ni apo wakaŵa kuti ‘wachekura.’ Pa nyengo iyi, Samuyeli wakaŵa na ŵana ŵanalume ŵaŵiri, Joyeli na Abiya. Ŵana aŵa, Samuyeli wakaŵapa ntchito yakuti ŵamovwirenge pakweruzga. Kweni chachitima ntchakuti vyakuchita vyawo vikaŵa vyawaka. Samuyeli wakaŵa munthu wakugomezgeka na murunji, kweni ŵana ŵake ŵakasangirapo mwaŵi pa maudindo ghawo kuti ŵajisambazge. Ŵakabendezganga urunji na kupoka vimbundi.—1 Sam. 8:1-3.
15 Zuŵa linyake, ŵanalume ŵalara ŵa Israyeli ŵakiza kwa Samuyeli, ntchimi yichekuru. Ŵakadandawura kuti: “Ŵana ŵako ŵakwenda mu nthowa zako chara.” (1 Sam. 8:4, 5) Kasi Samuyeli wakamanyanga kuti ndivyo ŵana ŵake ŵakuchita? Baibolo likuyowoyapo yayi. Kweni mwakupambana na Eli, Samuyeli wakwenera kuti wakaŵa dada wakulekelera yayi. Yehova wakachenya na kulanga Eli chifukwa chakuti wakatondeka kulanga ŵana ŵake pa uheni uwo ŵakachitanga, kweniso chifukwa chakuti wakachindikanga chomene ŵana ŵake kuluska Chiuta. (1 Sam. 2:27-29) Yehova wakawona kuti ndimo Samuyeli wakaŵira yayi.
16. Kasi ŵapapi awo ŵana ŵawo ŵagaluka ŵakusuzgika na vichi? Ndipo ŵapapi ŵangasambirako vichi kwa Samuyeli?
16 Kasi Samuyeli wakachita soni, kufipa mtima, panji kukhuŵara wakati wamanya kuti ŵana ŵake ŵakuchita makora yayi? Baibolo likuyowoyapo yayi. Kweni ŵapapi ŵanandi ŵangapulikiska umo Samuyeli wakajipulikira. Lero napo ŵana ŵanandi ŵakupulikira yayi ŵapapi ŵawo. (Ŵerengani 2 Timote 3:1-5.) Ŵapapi awo ŵana ŵawo ŵagaluka, ŵangasambirako vinandi kwa Samuyeli. Wakaleka yayi kuteŵetera Chiuta mwakugomezgeka nangauli ŵana ŵake ŵakaŵa ŵambura kugomezgeka. Kumbukani kuti ivyo imwe mwaŵapapi mukuchita ndivyo vingawovwira chomene ŵana ŵinu, nanga mazgu panji chilango vingatondeka. Nakuti ŵapapi ŵali na mwaŵi wa kukondweska Dada wawo, Yehova Chiuta, nga umo wakachitira Samuyeli.
“Utimikire Themba”
17. Kasi ŵalara ŵa Israyeli ŵakamupempha vichi Samuyeli? Ndipo iyo wakachita wuli?
17 Ŵana ŵa Samuyeli ŵakamanyanga yayi kuti ivyo ŵakachitanga vikaŵa vyakofya chomene. Ŵalara ŵa Israyeli ŵakatiso kwa Samuyeli: “Sono utimikire themba kuti literuzgenge nga umo viliri mu mitundu yinyake yose.” Kasi apa Samuyeli wakawona kuti ŵakumukana? Nakuti iyo wakeruzga ŵanthu ŵa Yehova vyaka vinandi chomene. Kweni sono ŵanthu aŵa ŵakakhumbanga themba kuti liŵeruzgenge, ntchimi yayi. Mitundu iyo yikazingilizga Israyeli yikaŵa na mathemba ndipo Ŵaisrayeli nawo ŵakakhumbanga themba. Kasi Samuyeli wakachita wuli? Tikuŵazga kuti ichi “chikamukondweska yayi Samuyeli.”—1 Sam. 8:5, 6.
18. Kasi Yehova wakamupembuzga wuli Samuyeli, kweni mazgu ghake ghakavumbura wuli kuti Ŵaisrayeli ŵakabuda chomene?
18 Wonani ivyo Yehova wakayowoya Samuyeli wakati wamuphalira nkhani iyi mu lurombo. Chiuta wakati: “Pulikira vyose ivyo ŵanthu aŵa ŵakuyowoya kwa iwe. Pakuti ŵakana iwe chara, kweni ŵakana ine kuŵa themba lawo.” Samuyeli wakapembuzgika chomene na mazgu agha, kweni ivyo ŵanthu aŵa ŵakachita ukaŵa msinjiro ukuru kwa Chiuta Wankhongonozose. Yehova wakaphalira Samuyeli kuti wachenjezge Ŵaisrayeli ivyo vichitikenge para ŵaŵa na themba. Samuyeli wakati waŵaphalira ŵanthu aŵa, iwo ŵakakosera kuti: “Yayi, ise tikukhumba kuŵa na themba.” Samuyeli wakapulikira, ndipo wakaŵaphakazgira themba ilo Yehova wakasora.—1 Sam. 8:7-19.
19, 20. (a) Kasi Samuyeli wakapulikira wuli Yehova apo wakaphakazga Sauli kuŵa themba la Israyeli? (b) Kasi Samuyeli wakalutilira wuli kovwira ŵanthu ŵa Yehova?
19 Kweni kasi Samuyeli wakapulikira wuli? Kasi wakakwenyelera kuchita ivyo Chiuta wakamuphalira? Kasi wakazomerezga kuti vyakukhuŵazga vimutimbanizge? Ŵanthu ŵanandi ndimo ŵangachitira, kweni ndimo Samuyeli wakachitira yayi. Wakaphakazga Sauli na kuzomerezga kuti ndiyo Yehova wasora. Wakamufyofyontha Sauli, kulongora kuti wamupokelera ndipo wakumuchindika pakuŵa themba liphya. Samuyeli wakati ku ŵanthu: “Kasi mwamuwona uyo Yehova wamusora, kuti palije munthu nga ndiyo mukati mu ŵanthu wose?”—1 Sam. 10:1, 24.
20 Samuyeli wakawonamo viwemi mwa munthu uyo Yehova wakasora m’malo mwa kuŵika mtima pa maubudi. Samuyeli wakaghanaghaniranga chomene umo wangagomezgekera kwa Chiuta m’malo mwa kukondweska ŵanthu awo ŵakasinthangasinthanga. (1 Sam. 12:1-4) Wakalimbikira kuchita mulimo uwo wakapika, wakaŵaphalira ŵanthu vinthu ivyo vingananga ubwezi wawo na Yehova. Kweniso wakaŵaphalira kuti ŵagomezgekenge nyengo zose. Ŵanthu ŵakakhorwa na ivyo wakaŵaphalira, ndipo ŵakamupempha kuti waŵalombere. Samuyeli wakaŵazgora makora chomene, wakati: “Ningachichita chara kunangira Yehova pakuleka kumulomberani. Nilutilirenge kumusambizgani nthowa yiwemi na yakwenelera.”—1 Sam. 12:21-24.
Ivyo Samuyeli wakachita vikutikumbuska kuti sanji na ukali vileke kujintha misisi mu mitima yithu
21. Kasi ivyo Samuyeli wakachita vingamovwirani wuli usange mwakhuŵara chifukwa chakuti munthu munyake wapika uteŵeti panji udindo unyake?
21 Kasi muli kukhuŵarapo chifukwa chakuti munthu munyake wapika uteŵeti panji udindo unyake? Ivyo Samuyeli wakachita vikutikumbuska kuti tingazomerezganga yayi kuti sanji na ukali vijinthe misisi mu mitima yithu. (Ŵerengani Zintharika 14:30.) Chiuta wali na ntchito zinandi ziwemi zakuti ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka ŵachite.
“Kasi Utengelerenge Sauli M’paka Pawuli?”
22. Chifukwa wuli mphake kuti pakwamba Samuyeli wakawonamo viwemi mwa Sauli?
22 Sauli wakaŵa munthu bweka yayi. Wakaŵa mutali na wakujintcha, wakaŵa wachikanga kweniso pakwamba wakaŵa wakujiyuyura na wambura kujiŵikamo. (1 Sam. 10:22, 23, 27) Mphake kuti Samuyeli wakawonamo viwemi mwa munthu uyu. Sauli wakaŵaso na wanangwa wa kusankha. (Doto. 30:19) Kasi wakawugwiliskira ntchito makora wanangwa uwu?
23. Kasi ni mukhaliro wuli uwo Sauli wakadankha kutaya? Ndipo wakalongora wuli kuti wamba kujikuzga?
23 Chachitima ntchakuti para munthu waŵa na mazaza, chinthu chakwamba icho wakutaya nkhujiyuyura. Pakati pajumpha nyengo yichoko waka, Sauli wakamba kujikuzga. Wakaleka kuchita ivyo Yehova wakamuphalira kwizira mwa Samuyeli. Nyengo yinyake, Sauli wakatondeka kuzikira, ndipo wakapeleka sembe iyo wakeneranga kupeleka ni Samuyeli. Samuyeli wakamuchenya mwankhongono ndipo wakamuphalira kuti ufumu ulutilirenge yayi kuŵa mu mbumba yake. M’malo mwakuti wapulikire, Sauli wakachitaso vinthu vinyake viheni chomene.—1 Sam. 13:8, 9, 13, 14.
24. (a) Kasi Sauli wakatondeka wuli kupulikira Yehova wakati watumika kukarwa nkhondo na Ŵaamaleki? (b) Kasi Sauli wakachita wuli wakati wachenyeka, ndipo Yehova wakadumura vichi?
24 Yehova wakaphalira Sauli kwizira mwa Samuyeli kuti wakarwe nkhondo na Ŵaamaleki. Yehova wakayowoya kuti wakakome themba lawo liheni, Agagi. Kweni Sauli wakamuleka wamoyo Agagi ndiposo wakatora vinthu viwemi chomene ivyo vikeneranga kuparanyika. Samuyeli wakati wiza na kumususka, ivyo Sauli wakachita vikulongora kuti wakasintha chomene. M’malo mwa kupulikira waka, wakamba kujigowokera na kufyulira ŵanyake mulandu. Sauli wakayezga kuchepeska mulandu wake pakuyowoya kuti vinthu ivyo ŵakavileka vyamoyo ŵamupeleka sembe kwa Yehova. Ntheura Samuyeli wakayowoya mazgu ghakumanyikwa chomene ghakuti: “Wona, kupulikira nkhuwemi kuluska sembe.” Samuyeli wakachita chikanga, ndipo wakachenya Sauli na kumuphalira ivyo Yehova wadumura kuti: Ufumu ufumengeko kwa Sauli na kupelekeka kwa munthu munyake, muwemiko. *—1 Sam. 15:1-33.
25, 26. (a) Chifukwa wuli Samuyeli wakatengelera Sauli? Ndipo Yehova wakamovwira wuli? (b) Kasi Samuyeli wakasambirapo vichi wakati waluta ku nyumba ya Yese?
25 Samuyeli wakakwenyelera chomene na ivyo Sauli wakachita. Wakatchezera kulira kwa Yehova chifukwa cha Sauli. Wakamba na kumutengelera wuwo. Samuyeli wakakhazganga kuti Sauli wachitenge viwemi vinandi, kweni wakakhuŵara nayo. Wakaŵaso Sauli uyo wakamumanyanga yayi. Wakaleka makhaliro ghawemi na kugalukira Yehova. Samuyeli wakakana kuwonanaso na Sauli. Kweni pamanyuma, Yehova wakamuphalira Samuyeli kuti: “Kasi utengelerenge Sauli m’paka pawuli, pakuti sono namukana kuti wawuse nga ni themba pa Israyeli? Zuzga sengwe lako na mafuta, unyamuke. Nikutumenge kwa Yese Mubetelehemu, chifukwa najisolera themba pa ŵana ŵake.”—1 Sam. 15:34, 35; 16:1.
26 Pakufiska khumbo lake, Yehova wakuthemba ŵanthu yayi, awo kanandi ŵakuleka kugomezgeka. Para munthu munyake waleka kugomezgeka, Yehova wakusora munyake kuti wachite khumbo lake. Ntheura Samuyeli wakaleka kutengelera Sauli. Yehova wakatuma Samuyeli ku nyumba ya Yese ku Betelehemu. Kura, wakasanga ŵana ŵa Yese ŵakujintcha na ŵakuwoneka makora. Kweni Yehova wakamukumbuskirathu Samuyeli kuti wangalaŵiskanga pa mawonekero gha munthu yayi. (Ŵerengani 1 Samuyeli 16:7.) Paumaliro, Samuyeli wakakumana na Davide, mwana muchoko chomene wa Yese, ndipo ndiyo Yehova wakasora.
Samuyeli wakasambira kuti palije vyakukhuŵazga ivyo Yehova wangatondeka kumazga, panji kuvizgora vitumbiko
27. (a) Ntchivichi chikawovwira Samuyeli kuti walutilire kuŵa na chipulikano chakukhora? (b) Kasi imwe mukuti wuli pakuwona umo Samuyeli wakachitira vinthu?
27 Mu vyaka vyake vyaumaliro, Samuyeli wakakhorwa kuti Yehova wakachita makora kusankha Davide kuti wanjire mu malo gha Sauli. Sauli wakamba kuchitira sanji Davide na kukhumba kumukoma. Kweni Davide wakaŵa na makhaliro ghawemi chomene, nga ni chikanga, kunyoloka, chipulikano, na kugomezgeka. Apo Samuyeli wakaŵa pafupi kufwa, chipulikano chake chikalutilira kukhora. Wakawona kuti palije vyakukhuŵazga ivyo Yehova wangatondeka kumazga, panji kuvizgora vitumbiko. Paumaliro, Samuyeli wakafwa, wakaleka mbiri yiwemi chomene. Mphake kuti Ŵaisrayeli wose ŵakamulira munthu wakugomezgeka uyu. Lero napo ŵateŵeti ŵa Yehova ŵangachita makora kujifumba kuti, ‘Kasi nane ningaŵa na chipulikano nga ntcha Samuyeli?’
^ ndime 24 Samuyeli ndiyo wakakoma Agagi. Themba ili na mbumba yake ŵakaŵa ŵakwenelera yayi kuŵachitira chitima. Pakati pajumpha vyaka vinandi chomene, vikulongora kuti munthu munyake uyo wakafuma mwa Agagi wakaŵa “Hamani Muagagi.” Munthu uyu wakakhumbanga kukoma ŵanthu wose ŵa Chiuta.—Est. 8:3; wonani Mutu 15 na 16 mu buku ili.
cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn