MUTU 10
Kasi Ŵangelo na Viŵanda Mbanjani?
1. Chifukwa wuli tikwenera kuŵamanya makora ŵangelo?
YEHOVA wakukhumba kuti tilimanye banja lake. Ŵangelo ŵali mu banja la Chiuta. Baibolo likuti ŵangelo ni ‘ŵana ŵa Chiuta.’ (Yobu 38:7) Kasi ŵangelo ŵakuchita vichi? Kasi ŵali kovwirapo wuli ŵanthu kumanyuma? Kasi mazuŵa ghano ŵangatovwira?—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 8.
2. Kasi ŵangelo ŵakaŵako wuli? Kasi ŵalipo ŵalinga?
2 Tikwenera kumanya umo ŵangelo ŵakaŵirako. Lemba la Ŵakolose 1:16 likutiphalira kuti Yehova wati walenga Yesu, “vinthu vinyake vyose vikalengeka kuchanya na pa charu chapasi.” Mazgu agha ghakulongora kuti ŵangelo nawo ŵakachita kulengeka. Kasi ŵalipo ŵalinga? Baibolo likuti pali ŵangelo mamiliyoni ghanandi.—Salimo 103:20; Chivumbuzi 5:11.
3. Kasi lemba la Yobu 38:4-7 likutiphalira vichi za ŵangelo?
3 Baibolo likutisambizga kuti Yehova wakalenga dankha ŵangelo pambere wandalenge charu. Kasi ŵangelo ŵakachita wuli ŵati ŵawona charu? Buku la Yobu likutiphalira kuti ŵakakondwa chomene. Wose ŵakateŵeteranga Yehova nga ni banja limoza.—Yobu 38:4-7.
ŴANGELO ŴAKOVWIRA ŴANTHU ŴA CHIUTA
4. Tikumanya wuli kuti ŵangelo ŵakutemwa ŵanthu?
4 Kwamba kale, ŵangelo ŵakutemwa chomene ŵanthu ndipo ŵakukhumba kuti khumbo la Chiuta pa charu chapasi lichitike. (Zintharika 8:30, 31; 1 Petrosi 1:11, 12) Ŵangelo ŵakwenera kuti ŵakakwiya apo Adamu na Eva ŵakagalukira Chiuta. Ndipo sono napo ŵakwenera kuti ŵakukwiya chomene kuwona kuti ŵanthu ŵanandi ŵakumupulikira yayi Yehova. Kweni ŵakukondwa para wakwananga walapa na kuwelera kwa Chiuta. (Luka 15:10) Ŵangelo ŵakutemwa chomene awo ŵakuteŵetera Chiuta. Yehova wakutuma ŵangelo kuti ŵawovwire na kuvikilira ŵateŵeti ŵake pa charu chapasi. (Ŵahebere 1:7, 14) Tiyeni tiwone viyelezgero.
5. Kasi ŵangelo ŵali kovwirapo wuli ŵateŵeti ŵa Chiuta kumanyuma?
5 Apo tawuni ya Sodomu na Gomora yikaparanyikanga, Yehova wakatuma ŵangelo ŵaŵiri kuti ŵakaponoske Loti na banja lake. (Genizesi 19:15, 16) Vyaka vinandi vikati vyajumphapo, Daniyeli ŵakamuponya mu chikhululu cha nkhalamu. Kweni zikamupweteka yayi, chifukwa ‘Chiuta wakatuma mungelo wake na kujara mulomo wa nkhalamu.’ (Daniyeli 6:22) Apo mpositole Petrosi wakajalirika mu jele, Yehova wakatuma mungelo ndipo wakamuponoska. (Milimo 12:6-11) Ŵangelo ŵakawovwiraso Yesu apo wakaŵa pa charu chapasi. Mwachiyelezgero, Yesu wakati wabatizika, “ŵangelo ŵakamuteŵeteranga.” (Mariko 1:13) Pambere Yesu wandakomeke, mungelo “wakamukhozga.”—Luka 22:43.
6. (a) Kasi tikumanya wuli kuti ŵangelo ŵakovwira ŵanthu mazuŵa ghano? (b) Kasi tisangenge mazgoro gha mafumbo wuli?
6 Mazuŵa ghano ŵangelo ŵakuwoneka yayi ku ŵanthu. Kweni Chiuta wachali kutuma ŵangelo kuti ŵawovwire ŵateŵeti ŵake. Baibolo likuti: “Mungelo wa Yehova wakuzingilizga wose awo ŵakopa Chiuta, ndipo wakuŵathaska.” (Salimo 34:7) Chifukwa wuli tikukhumba kuvikilirika? Chifukwa tili na ŵalwani awo ŵakukhumba kutipweteka. Kasi ŵalwani aŵa mbanjani? Kasi ŵali kufuma nkhu? Kasi ŵakukhumba kutipweteka wuli? Kuti tisange mazgoro gha mafumbo agha, tiyeni tiwone dankha ivyo vikachitika Adamu na Eva ŵati ŵalengeka waka.
ŴALWANI ŴITHU ŴAMBURA KUWONEKA
7. Kasi Satana wachita nawo wuli ŵanthu?
7 Mu Mutu 3 tikasambira kuti mungelo munyake wakagalukira Chiuta ndipo wakakhumbanga kulamulira ŵanyake. Baibolo likumuchema kuti Satana Dyabulosi. (Chivumbuzi 12:9) Satana wakakhumbangaso kuti ŵangelo na ŵanthu ŵanyake nawo ŵagalukire Chiuta. Wakapusika Eva ndipo kufuma nyengo yira wapusikaso ŵanthu ŵanandi. Kweni ŵanthu ŵanyake nga ni Abelu, Enoki, na Nowa, ŵakalutilira kugomezgeka kwa Yehova.—Ŵahebere 11:4, 5, 7.
8. (a) Kasi ŵangelo ŵanyake ŵakazgoka wuli viŵanda? (b) Kasi viŵanda vikapona wuli Chigumula?
8 Mu nyengo ya Nowa, ŵangelo ŵanyake ŵakagalukira Yehova. Ŵakafuma kuchanya kwiza pano pasi, na kujizgora ŵanthu. Chifukwa wuli? Baibolo likutiphalira kuti ŵakakhumbanga kutora ŵanakazi. (Ŵerengani Genizesi 6:2.) Kweni ŵangelo ŵakeneranga kuchita nthena yayi. (Yuda 6) Ŵanthu ŵanandi ŵakamba kuchita nga mbangelo ŵaheni. Ŵakamba kuchita nkhaza na nkharo ziheni. Lekani Yehova wakatuma Chigumula pa charu chose kuti waparanye ŵanthu ŵaheni. Kweni wakaponoska ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka. (Genizesi 7:17, 23) Kuti ŵapone Chigumula, ŵangelo ŵaheni aŵa ŵakawelera kuchanya. Baibolo likuti ŵangelo ŵaheni aŵa ni viŵanda. Nawo ŵakagaluka na kuŵa ku chigaŵa cha Satana, ndipo wakamba kuŵalamulira.—Mateyu 9:34.
9. (a) Ntchivichi chikachitikira viŵanda apo vikawelera kuchanya? (b) Kasi tiwonenge vichi?
9 Pakuti ŵangelo aŵa ŵakagaluka, Chiuta wakaŵazomerezga yayi kuti ŵaŵe mu banja lake. (2 Petrosi 2:4) Viŵanda vingajizgoraso ŵanthu yayi, kweni vichali ‘kupuluska charu chose.’ (Chivumbuzi 12:9; 1 Yohane 5:19) Tiyeni tiwone umo vikupusikira ŵanthu ŵanandi.—Ŵerengani 2 Ŵakorinte 2:11.
KASI VIŴANDA VIKUPUSIKA WULI ŴANTHU?
10. Kasi viŵanda vikupusika wuli ŵanthu?
10 Pali nthowa zinandi izo viŵanda vikupusikira ŵanthu. Para ŵanthu ŵakuyowoya navyo, ŵakuchita nthena mwakudunjika panji kwizira mwa ng’anga panji fwiti. Kuchita nthena nkhugomezga mizimu. Kweni Baibolo likutiphalira kuti tileke kuchita chilichose icho chikukolerana na viŵanda. (Ŵagalatiya 5:19-21) Chifukwa wuli? Awo ŵakukhumba kukora nyama ŵakuthya chipingo panji waya kuti ŵakore nyama iyo ŵakukhumba. Viŵanda navyo vili na vipingo ivyo vikukolera ŵanthu.—Wonani Mazgu Ghakuumaliro 25.
11. Kasi kuwukwa ni vichi, ndipo chifukwa wuli tikwenera yayi kuwukwa?
11 Nthowa yimoza iyo viŵanda vikupusikira ŵanthu nkhuwukwa. Kuwukwa ni para munthu wakufumba ku mizimu yiheni kuti wamanye vyamunthazi panji vinthu vinyake ivyo wangavimanya yayi. Pakuchita nthena, ŵanyake ŵakulaŵiska nyenyezi, kulaŵiska pa gilasi, kufumba supa (chipindi), kukweska musi pasi, na kulaŵiska tumizere twa mu mawoko. Ŵanandi ŵakughanaghana kuti kuwukwa nkhuwemi waka, kweni nkhuheni chomene. Kuchita nthena nkhwakofya chomene. Baibolo likulongosora kuti awo ŵakuloska ŵakukolerana chomene na mizimu yiheni. Pa Milimo 16:16-18 pakuyowoya za msungwana uyo wakaŵa na “chiŵanda chakuwukwa” icho chikamovwiranga kuti waloskenge. Kweni mpositole Paulosi wakati wawuskamo chiŵanda, msungwana yura wakaleka kuloska.
12. (a) Chifukwa wuli kuyowoyeskana na ŵakufwa nkhwakofya? (b) Chifukwa wuli ŵateŵeti ŵa Chiuta ŵakuchitako yayi tumaluso twa kugomezga viŵanda?
12 Viŵanda viliso na chipingo chinyake icho vikukolera ŵanthu. Vikutipusika kuti tigomezgenge kuti tingayowoyeskana na ŵakufwa ndiposo kuti ŵakufwa ŵachali ŵamoyo ku malo ghanyake. Ndipo ŵangayowoya nase panji kutipweteka. Mwachiyelezgero, munthu uyo mubali panji mubwezi wake wafwa, wangaluta ku ng’anga ndipo yingamuphalira kuti wangayowoyeskana na munthu uyo wafwa. Yingamuphalira vinthu vinyake vyakukhwaskana na uyo wafwa panji yingayowoya mazgu ghakukozgana na gha munthu uyu. (1 Samuyeli 28:3-19) Maluso ghanandi gha pa nyifwa ghakulongora kuti ŵanthu ŵakugomezga kuti ŵakufwa ŵakuŵa ŵamoyo ku malo ghanyake. Maluso agha ni chivumbi, kukumbukira ŵakufwa, kotcha sembe, kumeta, kuhara chokoro, kuŵika malaya ku malaro, bulangete, mbale, panji moŵa na maluso ghanyake. Para Ŵakhristu ŵakukana kuchitako tumaluso utu, ŵanthu ŵakuŵanena, kuŵatuka na kuleka kuchezga nawo. Kweni Ŵakhristu ŵakumanya kuti ŵakufwa ŵakuŵaso ŵamoyo kunyake yayi. Vingachitika yayi kuyowoya nawo, ndipo ŵangatipweteka yayi. (Salimo 115:17) Ŵani maso. Kuyowoyeskana na ŵakufwa panji viŵanda yayi ndipo lekani kuchitako tumaluso tose uto tukulongora kugomezga viŵanda.—Ŵerengani Dotoronome 18:10, 11; Yesaya 8:19.
13. Kasi ŵanthu ŵanyake awo kale ŵakawopanga viŵanda ŵali kuchita wuli?
13 Viŵanda vikupusika waka ŵanthu yayi, kweni vikuŵawofyaso. Mazuŵa ghano, Satana na viŵanda vyake ŵakumanya kuti ŵali na “nyengo yifupi.” Sonosono apa, Chiuta waŵafumiskengepo pa charu, lekani mbakali chomene kuluska kale. (Chivumbuzi 12:12, 17) Kweni ŵanthu ŵanandi awo kale ŵakawopanga viŵanda ŵali kuleka kuviwopa. Kasi ntchivichi chaŵawovwira?
KANANI VIŴANDA NDIPO MUFWATUKENGE
14. Nga Mbakhristu ŵa ku Efeso, kasi tingachita wuli kuti viŵanda vileke kutisuzga?
14 Baibolo likutiphalira umo tingakanizgira viŵanda kweniso umo tingachitira kuti vileke kutisuzga. Mwachiyelezgero, Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakagomezganga viŵanda pambere ŵandaŵe Ŵakhristu. Kasi ŵakachita wuli kuti ŵaleke kuvigomezga? Baibolo likuti: “Ŵanandi awo ŵakachitanga masalamusi ŵakawunjika pamoza mabuku ghawo na kughawotcha panthazi pa waliyose.” (Milimo 19:19) Pakuti ŵakakhumbanga kuŵa Ŵakhristu, ŵakawotcha mabuku ghose gha vyamasalamusi. Ndimo nase tikwenera kuchitira mazuŵa ghano. Waliyose uyo wakukhumba kuteŵetera Yehova wakwenera kotcha chinthu chilichose chakukhwaskana na mizimu. Vinthu ivi ni mabuku, magazini, mafilimu, maposta, na sumu izo zikupangiska ŵanthu kughanaghana kuti kugomezga mizimu nkhuwemi. Vinyake ivyo mukwenera kotcha ni vinthumwa panji vinthu vinyake ivyo ŵanthu ŵakuvwara kuti ŵajivikilire.—1 Ŵakorinte 10:21.
15. Ntchivichi chinyake icho chingatovwira kuti tikanizge Satana na viŵanda?
15 Vyaka vikati vyajumphapo kufuma apo Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakawotchera mabuku ghamasalamusi, mpositole Paulosi wakalemba kuti iwo ŵakaŵa ŵachali ‘kulimbana’ na “mizimu yiheni.” (Ŵaefeso 6:12) Nangauli ŵakaŵa kuti ŵawotcha kale mabuku ghara, kweni viŵanda vikalimbananga nawo nipera. Vikakhumbanga kuŵapweteka. Kasi Ŵakhristu aŵa ŵakenerangaso kuchita vichi? Paulosi wakati: “Torani chiskango chikuru cha chipulikano, icho mungazimwira [kukanizga] mivi yose yakugolera ya muheni.” (Ŵaefeso 6:16) Chipulikano chingativikilira nga umo chiskango chikuvikilira msilikari panyengo ya nkhondo. Para tili na chigomezgo chose kuti Yehova wangativikilira, mbwenu timukanizgenge Satana na viŵanda vyake.—Mateyu 17:20.
16. Kasi tingachita wuli kuti timugomezgenge chomene Yehova?
16 Kasi tingachita wuli kuti timugomezgenge chomene Yehova? Tikwenera kuŵerenga Baibolo zuŵa lililose na kugomezga kuti Yehova wativikilirenge. Para tikumugomezga chomene Yehova, Satana na viŵanda vyake ŵatipwetekenge yayi.—1 Yohane 5:5.
17. Kasi ntchivichi chinyake icho chingativikilira ku viŵanda?
17 Kasi Ŵakhristu ŵa ku Efeso ŵakenerangaso kuchita vichi? Ŵakhristu aŵa ŵakakhalanga mu tawuni iyo ŵanthu ŵakagomezganga chomene vyamizimu. Lekani Paulosi wakaŵaphalira kuti: “Lutilirani kulomba mu mzimu na lurombo lwa mtundu uliwose.” (Ŵaefeso 6:18) Nyengo zose ŵakeneranga kupempha Yehova kuti waŵavikilire. Ise ke? Nase tili mu charu icho ŵanthu ŵakutemwa vyamizimu. Ipo tikwenera kupempha Yehova kuti wativikilire. Nakuti tikwenera kuzunura zina lake para tikupemphera. (Ŵerengani Zintharika 18:10.) Yehova wazgorenge pemphero lithu para tikulutilira kumupempha kuti wativikilire kwa Satana.—Salimo 145:19; Mateyu 6:13.
18, 19. (a) Kasi tingachita wuli kuti tiwine nkhondo yakulimbana na Satana na viŵanda? (b) Ni fumbo wuli ilo lizamuzgoreka mu mutu 11?
18 Satana na viŵanda vyake ŵatisuzgenge yayi para tawotcha vinthu vyose vyakukhwaskana na viŵanda kweniso para tagomezga Yehova kuti wativikilirenge. Tikwenera yayi kopa Satana na viŵanda vyake. (Ŵerengani Yakobe 4:7, 8.) Yehova ngwankhongono chomene kuluska viŵanda. Wakavilanga mu nyengo ya Nowa, ndipo kunthazi wazamuviparanya. (Yuda 6) Kumbukani kuti tili tekha yayi pa nkhondo iyi. Yehova wakutuma ŵangelo ŵake kuti ŵativikilire. (2 Mathemba 6:15-17) Tili na chigomezgo chose kuti Yehova watovwirenge ndipo tiwinenge nkhondo yakulimbana na Satana na viŵanda vyake.—1 Petrosi 5:6, 7; 2 Petrosi 2:9.
19 Usange Satana na viŵanda ndiwo ŵakupangiska masuzgo, chifukwa wuli Chiuta wakuŵawona waka kwambura kuŵaparanya? Fumbo ili lizamuzgoreka mu mutu 11.
cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn