“Munthu Wambula Kuziŵa Vinthu Wagomezga Mazu Ngengosi”
“Munthu yo waleka kuŵerenga nyuzipepala ngwakupusa. Kweni yo ngwakupusa ukongwa ndi munthu yo wagomezga vosi vo waŵerenga munyuzipepala.”—Ndivu wangukamba August von Schlözer, wakulemba mbiri kweniso mutolankhani wa ku Germany (1735-1809).
VYAKA 200 vo vajumpha, ŵanthu agomezganga chechosi cha cho aŵerenganga mu nyuzipepala. Mazuŵa nganu napu, tikhumbika cha kugomezga chechosi cho tingaŵerenga pa Intaneti. Pa Intaneti pasanirika vinthu vinandi ukongwa. Vinyaki vija vauneneska, vakovya ndipuso vambula kofya, kweni vinandi vija vaboza, vakofya kweniso vambula kovya. Mwaviyo, titenere kusankha vo tingaŵerenga. Ŵanthu wo ayamba waka sonu kugwiriskiya ntchitu Intaneti angaŵanaŵana kuti nkhani yo aŵerenga njauneneska chifukwa chakuti ye pa Intaneti pamwenga chifukwa chakuti munyawu ndiyu waŵatumiziya. Ndichu chifukwa chaki, Bayibolu litititcheŵeska kuti: “Munthu wambula kuziŵa vinthu wagomezga mazu ngengosi, kweni wakuchenje waŵanaŵaniya mo watende.”
Munthu “wakuchenje” waphwere ndipu wagomezga vinthu vija vo wawona kuti vauneneska. Tipusisikengi cha ndi kugomezga nkhani zaboza zo tingaŵerenga pa Intaneti, kaya yingatchuka wuli. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingatiwovya kuti tije wakuchenje? Chakwamba, jifumbeni kuti: ‘Kumbi nkhani iyi yatuliya pa webusayiti yakugomezgeka kweniso yakuzomerezgeka? Kumbi yatuwa pa webusayiti yo munthu walembapu vo wangakhumba? Kumbi munthu yo walemba ndamuziŵa?’ * Pavuli paki, mutenere kusankha ‘mwazeru.’ (Nthanthi 7:7) Asani muwona kuti nkhani yo njaboza ndikuti njaboza nadi. Kweniso, asani nkhani yo mwaŵerenga yikamba vinthu viheni va ŵanthu anyaki, mutenere kujifumba kuti, kumbi ndiyani wamuyanduwa ndi nkhani iyi asani ndingayitumiza? Nchifukwa wuli ndikhumba kuwandisa nkhani iyi?
KUMBI NYENGU ZOSI MUTUMIZIYA SO ANYINU MAMESEJI NGO MWALONDE?
Anyaki angayamba kutumiziya anyawu uthenga ŵechendasimikizgi kuti uthenga wo ngwauneneska pamwenga kuŵanaŵaniyapu vo vingachitika asani angatumiza. Yiwu achita viyo chifukwa akhumba kutchuka. (2 Sam. 13:28-33) Kweni asani te “wakuchenje,” tiŵanaŵaniyengi asani uthenga wo tingatumiza ungananga mbiri ya munthu pamwenga wupu.
Munthu yo watumiza uthenga wangawona cha kuti uthenga wo ngwauneneska pamwenga cha chifukwa waŵavi nyengu. Iyu waŵanaŵana kuti wo amulonde uthenga waki ndiwu achitengi venivi. Kweni nawu ŵe ndi nyengu yimanavi. (Ŵaef. 5:15, 16) Mwaviyo, m’malu mwakutumiza vinthu vo titivikayikiya, tingachita umampha kuŵanaŵana kuti, “Asani nditiwukayikiya uthenga uwu, ndikhumbika waka kuwufufuta.”
Jifumbeni kuti: ‘Kumbi nyengu zosi nditumiziya so anyangu mameseji ngo ndalonde? Kumbi ndikuŵapepesapu anyangu chifukwa chakuŵatumiziya uthenga uheni pamwenga waboza? Kumbi pe munthu yo wakundikambiyapu kuti ndileki kumutumiziya mameseji?’ Mutenere kukumbuka kuti wo mutiŵatumiziya nawu ŵe ndi mwaŵi wakuluta pa Intaneti ndipu angafufuza ŵija vinthu vo vitiŵakondwesa. Yiwu akhumbikiya cha kuŵatumiziya nkhani zakukondwesa, timavidiyo pamwenga vithuzi. Mukhumbika so cha kutumiza nkhani za m’Bayibolu zo mwajambula pamwenga zo mwalemba asani munthu wakamba nkhani. * Kweniso kutumiziya anyinu vo mwafufuza, mavesi nga m’Bayibolu ngo mwasaniya pamwenga vo mwamumuka pa mawunganu, vingachitiska kuti anyinu aleki kuwona phindu lakunozgeke.
Kumbi mutenere kuchitanji asani mwawona nkhani yinyaki yaboza pa Intaneti yo yikamba za gulu laku Yehova? Nkhani za viyo zikhumbika cha kuziŵerenga pamwenga kuzigomezga. Anyaki awona kuti akhumbika kutumiziyaku anyawu kuti avwi mo yiwu atiziwone, kweni kuchita viyo nkhuwandisa nkhani zakofya ukongwa. Asani tisuzgika maŵanaŵanu ndi vo tawona pa Intaneti, titenere kupempha Yehova kuti watipasi zeru. Titenere so kukambiya abali akukhwima nkhani yo. (Yak. 1:5, 6; Yuda 22, 23) Yesu nayu amupusikiyanga. Ndipu wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti arwani ŵawu azakuŵatombozga ndi “kuŵapusikiya viheni” va mtundu wewosi. (Mat. 5:11; 11:19; Yoh. 10:19-21) Tikhumbika “kuŵanaŵana umampha” ndi “kuwamu” kuti tiziŵi “ŵanthu wo akamba vinthu vakulandizga” kweniso “ŵanthu wo vakuchita vawu vosi vachinyengu.”
MUTUMBIKENGI ANYINU
Titenere so kuphwere ndi nkhani zauzimu zo tilonde. Chinanga kuti nkhani yo yingaŵa yauneneska, titenere cha kuyiwandisa. Nyengu zinyaki mbumampha cha kutumiziya anyidu nkhani chinanga kuti yingaja ya uneneska. Kuchita viyo kungalongo kuti tilivi chanju. (Mat. 7:12) Mwakuyeruzgiyapu, tingalongo kuti tilivi chanju asani tiwandisa nkhani za anyidu chinanga kuti zingaja za uneneska. (2 Ŵat. 3:11; 1 Tim. 5:13) Nkhani zinyaki zija zachisisi, ndipu ŵanthu anyaki angakhumba kuzizikamba kunthazi pamwenga pa nyengu yakwenere. Mwaviyo, titenere kutumbika wanangwa wawu wakusankha nyengu ndi nthowa yo angakhumba kuzikambiya nkhani iyi. Kuwandisa nkhani nyengu yaki yechendakwani nkhuheni ukongwa.
Mazuŵa nganu nkhani yingaŵanda mwaliŵi ukongwa. Titenere kuziŵa kuti munthu yo tatumiziya meseji wangatumiziya so ŵanthu anandi pacharu chosi chapasi kwa kanyengu kamanavi ŵaka. Mwaviyo, titenere kuyesesa kuleka kutumiziya anyidu mwaliŵi mameseji ngo talonde. Chinanga kuti chanju chigomezga vinthu vosi ndipuso chikayikiya cha, kweni titenere cha kugomezga nkhani yeyosi yo tavwa. Kweniso, tingagomezga cha vinthu vaboza vo ŵanthu akamba vakukwaskana ndi gulu laku Yehova. Chanju chingagomezga cha vinthu vaboza vo ŵanthu akamba vakukwaskana ndi abali ndi azichi, chifukwa ŵanthu yaŵa ateŵete “wiskewu waboza,” Satana Diabolo. (Yoh. 8:44; 1 Ŵakor. 13:7) Kuŵanaŵana umampha kweniso kuwamu kutiwovyengi kuja “wakuchenje” ndi kuwona vo tingachita ndi mameseji ngo tilonde zuŵa lelosi. Bayibolu likamba kuti, “Munthu wambula kuziŵa vinthu wazamuja wakupusa, kweni akuchenje azamuvwalikika chinjeru.”
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn knc_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn