MUTU 16
Wakachita Mwavinjeru na Chikanga, Kweniso Wakajipata
1-3. (a) Kasi Esitere wakajipulikanga wuli apo wakasendeleranga ku chitengo cha themba? (b) Kasi themba likachita wuli Esitere wati wiza kwa ilo?
PACHOKOPACHOKO, Esitere wakasendeleranga ku chitengo cha themba, uku mtima uli phaphapha. Pa nyumba yikuru ya themba ku Shushani pakwenera kuti pakaŵa waka yii mwakuti Esitere wakapulikanga waka msyetusyetu wa malundi ghake. Maso ghake ghakaŵa panthazi. Wakasuŵilira kulaŵiska vinthu vinyake yayi, nga ni vipilara vyakutowa, na siling’i ya makuni gha sidara ghakufuma ku Lebanoni. Iyo mtima wake ukaŵa pa munthu uyo wakakhala pa chitengo, uyo wakaŵa na mazaza kuyowoya kuti wafwe panji yayi.
2 Themba likalaŵisiskanga apo Esitere wakafikanga, ndipo likanyoloskera ndodo yake yagolide kwa iyo. Ichi chikalongora kuti wafwenge yayi chifukwa cha kwiza kwa themba kwambura kuchemeka. Esitere wakatambazura woko lake na kukora kunthazi kwa ndodo yira.—Est. 5:1, 2.
3 Themba Ahasiweru likawonekanga kuti likaŵa lisambazi chomene na lankhongono. Vyakuvwara vyachifumu ivyo mathemba gha Ŵaperesiya ghakavwaranga vikaŵa vyakudura chomene. Ndipouli, Esitere wakawona kuti mfumu wake uyu wakumutemwa nipera. Themba likati: “Fumukazi Esitere, kasi ukukhumbachi? Kasi pempho lako ndakuti wuli? Upikenge nanga yingaŵa hafu ya ufumu wane!”—Est. 5:3.
4. Kasi Esitere wakaŵa na ntchito wuli yakusuzga apo wakafikanga kwa themba?
4 Esitere wakalongora kale chipulikano na chikanga. Wakafika pamaso pa themba kuti wavikilire ŵanthu ŵakwake kuti ŵaleke kumara. Wakachita mwaŵi kuti themba likamupokelera, kweni ntchito yikaŵa yichalipo. Wakeneranga kulikhorweska themba lakujikuzga ili kuti Hamani, munthu uyo likamugomezganga kuti walipenge fundo, wakaŵa muheni. Kweniso kuti munthu uyu wakaliyenda pasi kuti lizomerezge dango lakuti ŵanthu ŵakwake Esitere ŵakomeke. Kasi wakalikhorweska na vichi, ndipo tikusambirako vichi ku chipulikano chake?
Wakasankha Mwavinjeru ‘Nyengo Yakuyowoyera’
5, 6. (a) Kasi Esitere wakalondezga wuli fundo ya pa Mupharazgi 3:1, 7? (b) Chifukwa wuli ivyo Esitere wakachita vikalongora vinjeru?
5 Kasi Esitere wakaphalira themba ivyo wakapukwa pamaso pa ŵanthu? Wachitenge nthena, mphanyi wakalilengeska kweniso mphanyi Hamani wakaŵa na nyengo yakususkira ivyo Esitere wakayowoya. Kasi Esitere wakachita wuli? Vyaka vinandi kumasinda, Themba Solomoni likalemba kuti: “Kanthu kalikose kali na nyengo yake yakutemeka, . . . nyengo ya kukhala chete na nyengo ya kuyowoya.” (Muph. 3:1, 7) Modekayi wakwenera kuti wakamusambizganga Esitere fundo izi pa nyengo iyo wakakhalanga nayo. Esitere wakwenera kuti wakamanyanga uwemi wa kusankha ‘nyengo ya kuyowoyera.’
6 Esitere wakati: “Usange chalikondweska themba, muhanya uno themba lize pamoza na Hamani ku chiphikiro icho nalinozgera.” (Est. 5:4) Themba likazomera ndipo likachemerako Hamani. Mungawona kuti Esitere wakayowoya mwavinjeru. Wakamusungira ntchindi mfumu wake ndipo wakajipa mpata wakuti wakalongosore makora vyose ivyo wakafipanga navyo mtima.—Ŵerengani Zintharika 10:19.
7, 8. Kasi Esitere wakanozga wuli chiphikiro chakwamba? Chifukwa wuli Esitere wakaliphalira nyengo yeneyiyo yayi themba ivyo wakakhumbanga?
7 Esitere wakwenera kuti wakanozga makora chomene chiphikiro chira. Wakawoneseska kuti chilichose chili m’malo ghake kuyana na ivyo mfumu wake wakatemwanga. Pakaŵa vinyo liwemi kuti themba njeza zikwere. (Sal. 104:15) Ahasiweru wakajipulika makora, ndipo wakapemphaso Esitere kuti wayowoye chilichose icho wakukhumba. Kasi iyi yikaŵa nyengo yakuti Esitere wayowoye?
8 Esitere wakawona kuti pa nyengo iyi wangayowoya yayi. Kweni wakachemaso themba na Hamani kuti ŵize ku chiphikiro chachiŵiri, pa zuŵa lakulondezgapo. (Est. 5:7, 8) Kasi Esitere wakachedwerachi? Kumbukani kuti ŵanthu ŵakwake ŵakeneranga kukomeka chifukwa cha dango la themba. Ntheura Esitere wakawoneseska kuti nyengo yakuyowoyera ivi yiŵe yakwenelera nadi. Lekani wakalindilira, wakanozgaso mpata unyake wakuti walongore kuti wakumuchindika chomene mfumu wake.
9. Kasi uwemi wa kuzikira ngwakuti wuli? Kasi tingamuyezga wuli Esitere pa nkhani iyi?
9 Ŵanthu ŵanandi vikuŵasuzga kuzikira. Esitere wakafipanga mtima chomene ndipo wakakhumbanga kuphalira themba ivyo vikachitikanga, kweni wakazikira. Wakalindilira kuti wasange nyengo yiwemi yakuti wayowoyere. Tingasambirako vinandi kwa iyo, pakuti tose tili kuwonapo vinthu vyakubudika ivyo tikukhumba kuti vinozgeke luŵiro. Usange tikukhumba kuti munthu munyake wamazaza watovwire pa suzgo linyake, tikwenera kuchita nga ni Esitere, tiŵenge ŵakuzikira. Baibolo pa Zintharika 25:15 likuti: “Na kuzikira, mulongozgi wa ŵasilikari wakuwojeka, ndipo lulimi lwakuzika lungaphyora chiwangwa.” Usange tazikira, na kulindilira nyengo yakwenelera kweniso kuyowoya mwakuzika nga umo wakachitira Esitere, tingagoda nanga wangaŵa munthu uyo wakutisuska chomene. Kasi Yehova Chiuta wakamutumbika Esitere chifukwa cha kuzikira na vinjeru vyake?
Kuzikira Kukawovwira Kuti Vinthu Vinozgeke
10, 11. Kasi Hamani wakakwiya na vichi wakati wafuma ku chiphikiro chakwamba? Kasi muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira vichi?
10 Kuzikira kwa Esitere kukawovwira kuti vinthu vinozgeke. Hamani wakakondwa chomene wakati wafuma pa chiphikiro chakwamba chira. “Wakaluta wachimwemwe na wakusangwa mu mtima,” chifukwa themba na fumukazi ŵakamutemwanga. Kweni apo Hamani wakajumphanga pa chipata cha msumba, wakasangana na Modekayi, Muyuda uyo wakakana kumusindamira. Nga umo tikawonera mu mutu wajumpha, Modekayi wakakananga kusindamira Hamani chifukwa cha muyuyuro yayi, kweni chifukwa cha njuŵi na ubwezi wake na Yehova Chiuta. Kweni Hamani “wakazura na ukali pa Modekayi.”—Est. 5:9.
11 Hamani wakaphalira nkhani iyi muwoli wake na ŵabwezi ŵake. Iwo ŵakamuphalira kuti wanozge khuni likuru, la mamita 22, ndipo wakapemphe themba kuti wakamupayikepo Modekayi. Hamani wakakondwa nayo fundo iyi ndipo wakatuma munthu kuti wanozge khuni.—Est. 5:12-14.
12. Chifukwa wuli themba likachemeska buku la Boma kuti ŵaliŵazgire? Ndipo likasangamo lipoti wuli?
12 Pa nyengo iyi, themba likasuzgika usiku. Baibolo likutiphalira kuti “themba likagona chara,” ndipo likachemeska buku la Boma kuti ŵaliŵazgire. Apo ŵakaŵazganga, ŵakasanga lipoti la chiŵembu icho ŵanthu ŵakamuchitira Ahasiweru. Themba likakumbuka nkhani iyi, ndipo awo ŵakakhumbanga kulikoma ŵakasangika na kukomeka. Kweni kasi Modekayi, munthu uyo wakavumbura chiŵembu ichi, ŵakamuchitira vichi? Themba likati zezelu, ndipo likafumba ŵantchito ŵake usange Modekayi ŵali kumuchitirapo chilichose. Kasi ŵakazgora wuli? Pakaŵavya na chimoza icho ŵakamuchitira.—Ŵerengani Esitere 6:1-3.
13, 14. (a) Kasi vinthu vikamuzgokera wuli Hamani? (b) Kasi muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira vichi?
13 Themba likakwiya, ndipo likafumba usange ŵalipo ŵantchito awo ŵangaliwovwira kuti linozge nkhani iyi. Icho chikachitika mulenji wura ntchakuti, Hamani ndiyo wakaŵa mu luŵaza lwa themba. Wakachelera kuti wakapemphe themba kuti limuzomerezge kukoma Modekayi. Kweni pambere Hamani wandayowoye ivyo wakizira, themba likamufumba ivyo ŵangachita kuti ŵachindike munthu uyo themba likukondwa nayo. Hamani wakaghanaghananga kuti themba likunena iyo. Ntheura Hamani wakati: Munthu uyo ŵamuvwalike chakuvwara chaufumu, ndipo wantchito mulara wa themba wende nayo mu Shushani mose pa hachi la themba. Kweniso wachemerezgenge na kumulumba munthu uyu uku wose ŵakupulika. Hamani wakwenera kuti wakakhuŵara chomene wakati wapulika kuti munthu uyo wakwenera kuchindikika nthena ni Modekayi. Kasi themba likatuma njani kuti wachemerezgenge panthazi pa Modekayi? Hamani.—Est. 6:4-10.
14 Hamani wakachichizgika waka kuchita ivyo themba likamutuma ndipo pamanyuma wakachimbilira ku nyumba yake. Muwoli wake na ŵabwezi ŵake ŵakamuphalira kuti umo vinthu vyagadabukira, mbwenu palije kawemi. Hamani wakatondeka kulimbana na Modekayi Muyuda.—Est. 6:12, 13.
15. (a) Kasi pakaŵa uwemi wuli chifukwa chakuti Esitere wakazikira? (b) Chifukwa wuli ntchamahara ‘kulindilira’?
15 Esitere wakazikira, ndipo wakalindiliraso zuŵa limoza pambere wandaphalire themba pempho lake. Wakachita makora, chifukwa ivi vikawovwira kuti Hamani wajijimire mbuna. Yehova Chiuta ndiyo wakwenera kuti wakatondeska themba kugona. (Zinth. 21:1) Lekani Mazgu gha Chiuta ghakutiphalira kuti tiŵenge na mtima ‘wakulindilira.’ (Ŵerengani Mika 7:7.) Para tikulindilira Chiuta kuti wachitepo kanthu, tiwonenge kuti wangamazga masuzgo ghithu munthowa iyo ise taghanaghanangako yayi.
Wakayowoya Mwachikanga
16, 17. (a) Kasi ‘nyengo yakuti Esitere wayowoye’ yikakwana pawuli? (b) Kasi Esitere wakapambananga wuli na Vashiti, mwanakazi wakale wa themba?
16 Esitere wakakhumba yayi kuti walichedweske themba na kulikwiyiska. Ntheura, wakaliphalira vyose pa chiphikiro chachiŵiri. Kweni kasi wakamba wuli kuliphalira? Mwamwaŵi, themba likamupa mpata, likamupempha kuti wayowoye chilichose icho wakhumba. (Est. 7:2) ‘Nyengo yakuti Esitere wayowoye’ yikakwana.
17 Esitere wakwenera kuti wakalomba dankha mu mtima kwa Chiuta wake pambere wandayowoye mazgu ghakuti: “Usange nasanga uwemi pamaso pinu, mwe themba, ndipo usange chalikondweska themba, nkhupempha kuti muponoske umoyo wane kweniso nkhulomba kuti mungaparanyanga yayi ŵanthu ŵakwithu.” (Est. 7:3) Apa Esitere wakalongora kuti wakalichindikanga themba. Esitere wakapambananga chomene na Vashiti, mwanakazi wakale wa themba, uyo wakamulengeska mfumu wake. (Est. 1:10-12) Kweniso Esitere wakalisuska yayi themba chifukwa cha kugomezga chomene Hamani. Esitere wakalipempha waka themba kuti limuvikilire kuti waleke kukomeka.
18. Kasi Esitere wakaphara wuli suzgo kwa themba?
18 Themba likachiruka nalo pempho ili. Ni njani wangachita chikanga na kukhumba kukoma fumukazi yake? Esitere wakalutilira kuti: “Taguliskika, ine na ŵanthu ŵakwithu kuti tiparanyike, tikomeke, na kumalirathu. Tiŵenge kuti taguliskika nga mbazga ŵanalume na ŵanakazi, mphanyi nakhala waka chete. Kweni suzgo iyi njambura kwenelera, pakuti yinangiskenge vinthu vya themba.” (Est. 7:4) Wonani kuti Esitere wakazunura pakweru ilo likaŵa suzgo. Nakuti wakayowoya kuti waŵenge kuti waguliskika nga ni muzga mphanyi wakakhala waka chete. Kweni usange ŵanthu wose aŵa ŵangakomeka mbwenu themba vinthu vingalikhalira makora yayi.
19. Kasi tingasambirako vichi kwa Esitere pa nkhani ya kuyowoya mwakukopa?
19 Ivyo Esitere wakachita vikutisambizga vinandi pa nkhani ya kuyowoya mwakukopa. Para mukukhumba kuphalira suzgo mubali winu panji munthu wamazaza, mungachita makora kuzikira, kumuchindika, na kuyowoya mwakukopa.—Zinth. 16:21, 23.
20, 21. (a) Kasi Esitere wakavumbura wuli uheni wa Hamani, ndipo themba likachitachi? (b) Kasi Hamani wakachita wuli chiŵembu chake chikati chavumbukwa?
20 Ahasiweru wakati: “Kasi ni njani uyo wali na chikanga kuchita ntheura, ndipo wali nkhu?” Muŵe nga mukuwona Esitere wakulongora na munwe wake, apo wakuyowoya kuti: “Chimphindikwa na mulwani, ni uyu apa Hamani muheni.” Kasi chikachitika ntchivichi wakati wayowoya nthena? Hamani wakatenthema chomene. Muŵe nga mukuwona themba lakwiya chomene pakupulika nthena, chifukwa lamanya kuti munthu uyo likumugomezga walipusika ndipo lasayinira dango ilo likomeskenge muwoli wake wakutemweka. Themba likawuka na ukali, likaluta ku munda wauthemba kuti mphepo zikaliputeko.—Est. 7:5-7.
21 Apa Hamani wakasangika, ndipo wakiza na kujikama mu malundi gha fumukazi. Themba likati lizaso mu chipinda, likasanga Hamani wali musi mwa Esitere, wakumuŵeyelera. Themba likakwiya, ndipo likamutundura Hamani kuti wakukhumba kukolelera fumukazi mu nyumba ya themba. Apa Hamani wakamanya kuti palije kawemi. Ŵakamutora, na kumubenekelera kumaso. Yumoza wa ŵantchito ŵa themba wakaphalira themba kuti Hamani wakanozga khuni likuru kuti wapayikepo Modekayi. Nyengo yeneyiyo, Ahasiweru wakayowoya kuti khuni ili ŵakamupayikepo yekha Hamani.—Est. 7:8-10.
22. Kasi ivyo Esitere wakachita vikutisambizga wuli kuti tileke kwenjerwa panji kutaya chigomezgo?
22 Umo charu chiliri mazuŵa ghano, ntchipusu kughanaghana kuti urunji ungachitikapo yayi. Kasi namwe muli kughanaghanapo nthena? Esitere wakenjerwa yayi, panji kutaya chigomezgo. Nyengo yikati yakwana, wakayowoya mwachikanga pa icho wakamanyanga kuti ntchakwenelera, ndipo wakagomezganga kuti kunyake uku, Yehova wamovwirenge. Nase ndimo tichitirenge. Yehova wandasinthe. Wachali kuŵakora ŵaheni mu nthowa zawo, nga umo wakachitira na Hamani.—Ŵerengani Salimo 7:11-16.
Wakajipata Chifukwa cha Yehova na Ŵanthu Ŵake
23. (a) Kasi themba likamutumbika wuli Modekayi kweniso Esitere? (b) Kasi uchimi wa Yakhobe pa Benjamini ukafiskika wuli? (Wonani bokosi lakuti “ Uchimi Ukafiskika.”)
23 Paumaliro, themba likamumanya makora Modekayi. Likamanya kuti ndiyo wakamuthaska ku chiŵembu kweniso ndiyo wakalera Esitere. Ahasiweru wakamupa Modekayi udindo uwo ukaŵa wa Hamani, wakaŵa nduna yikuru. Nyumba ya Hamani, na vyose ivyo wakaŵa navyo, themba likavipeleka kwa Esitere. Ndipo Esitere wakavipeleka kwa Modekayi kuti walaŵilirenge.—Est. 8:1, 2.
24, 25. (a) Chifukwa wuli Esitere wakafwasa yayi chiŵembu cha Hamani chikati chavumbukwa? (b) Kasi Esitere wakaŵikaso wuli umoyo wake pangozi?
24 Esitere na Modekayi ŵakapona, kweni kasi fumukazi iyi yikati waka mbwenu vyamara? Yayi. Nyengo yira, dango la Hamani lakuti Ŵayuda wose ŵakomeke likafika mu vigaŵa vyose vya ufumu wura. Hamani wakachita mphenduzga, panji kuti Puri, kuti wamanye nyengo yiwemi yakukomera ŵanthu aŵa. (Est. 9:24-26) Kukakhala myezi kuti zuŵa ili lifike, kweni likaŵa patali viŵi yayi. Kasi soka ili likaŵa lakuti ŵangalitondeska?
25 Esitere wakaŵikaso umoyo wake pangozi, ndipo wakawonekeraso kwa themba kwambura kuchemeka. Pa nyengo iyi, wakaliranga chifukwa cha ŵanthu ŵakwake, wakaŵeyelera mfumu wake kuti wakanizge dango ili. Kweni malango agho mathemba gha Ŵaperesiya ghakaŵikanga, munthu wakasinthanga yayi. (Dan. 6:12, 15) Ntheura themba likapeleka mazaza kwa Esitere na Modekayi kuti ŵapange dango linyake. Ŵakatumizga chipharazgo chachiŵiri, icho chikapeleka mwaŵi ku Ŵayuda kuti ŵajivikilire. Mathenga ghakachimbira kuya mu vigaŵa vyose vya ufumu, kukaŵaphalira Ŵayuda nkhani yiwemi iyi. Sono Ŵayuda ŵakaŵa na chigomezgo. (Est. 8:3-16) Ŵayuda mu vigaŵa vyose vya ufumu ukuru wura ŵakwenera kuti ŵakamba kunozgekera nkhondo kuti ŵajivikilire, chinthu icho mphanyi ŵakachita yayi kwambura dango lasono ili. Kweni chakuzirwa chomene ntchakuti “Yehova wa mawumba” wakaŵa na ŵanthu ŵake.—1 Sam. 17:45.
26, 27. (a) Kasi Yehova wakawovwira wuli ŵanthu ŵake kuthereska ŵalwani ŵawo? (b) Kasi ni uchimi wuli uwo ukafiskika ŵana ŵa Hamani ŵakati ŵakomeka?
26 Zuŵa ilo ŵakasankha likati lakwana, ŵanthu ŵa Chiuta ŵakaŵa ŵakunozgeka. Ŵantchito ŵanandi ŵa ku Peresiya ŵakaŵa ku chigaŵa chawo, chifukwa ŵakapulika kuti Modekayi Muyuda, sono ndiyo ni nduna yikuru. Yehova wakawovwira ŵanthu ŵake kuthereska ŵalwani ŵawo. Wakwenera kuti wakawoneseska kuti ŵanthu ŵake ŵathereskerathu ŵalwani ŵawo. *—Est. 9:1-6.
27 Kweni pakaŵa pakusuzga kuti Modekayi walaŵilire nyumba ya Hamani chifukwa chakuti ŵana ŵake 10 ŵakaŵa ŵamoyo. Ntheura nawo ŵakakomeka. (Est. 9:7-10) Apa uchimi wa mu Baibolo ukafiskika, chifukwa Chiuta wakayowoya kale kuti Ŵaamaleki ŵakwenera kuparanyikirathu, chifukwa ŵakaŵa ŵalwani ŵa ŵanthu ŵake. (Doto. 25:17-19) Ŵana ŵa Hamani ŵakwenera kuti ndiwo ŵakaŵa ŵaumaliro kukomeka pa mtundu uwu.
28, 29. (a) Chifukwa wuli Yehova wakakhumbanga kuti Esitere na ŵanthu ŵakwake ŵarwe nkhondo? (b) Chifukwa wuli ni mwaŵi kusambira vya Esitere mazuŵa ghano?
28 Esitere wakaŵa na maudindo ghanandi, nga nkhuŵika dango la kurwa nkhondo na kukoma ŵalwani ŵawo. Chikaŵa chipusu yayi. Kweni khumbo la Yehova likaŵa lakuti ŵanthu ŵake ŵavikilirike. Mtundu wa Israyeli ndiwo mukeneranga kufuma Mesiya uyo Chiuta wakalayizga, uyo ŵanthu wose ŵakamulindiliranga. (Gen. 22:18) Ŵateŵeti ŵa Yehova mazuŵa ghano ŵakukondwa kumanya kuti Mesiya, Yesu, wakati wiza pa charu chapasi, wakakanizga ŵasambiri ŵake kurwa nkhondo ya vilwero.—Mat. 26:52.
29 Kweni Ŵakhristu ŵali pa nkhondo ya mtundu unyake. Satana wakukhumba chomene kuti wanange chipulikano chithu mwa Yehova Chiuta. (Ŵerengani 2 Ŵakorinte 10:3, 4.) Ni mwaŵi ukuru chomene kusambira vya Esitere. Nga ndiyo, nase tilongore chipulikano pakuchita vinthu mwavinjeru, kuzikira, na kuyowoya mwakukopa. Kweniso tilongore chikanga na kujipata kuti tivikilire ŵanthu ŵa Chiuta.
^ ndime 26 Themba likazomerezga Ŵayuda kuti ŵamalizge kuthereska ŵalwani ŵawo pa zuŵa lachiŵiri. (Est. 9:12-14) M’paka lero, Ŵayuda ŵakukumbukira zuŵa ili chaka chilichose mu mwezi wa Adara, panji kuti kuumaliro wa Febuluwale panji kukwambilira kwa Malichi. Chikondwelero ichi chikuchemeka Purimu, chifukwa cha mphenduzga iyo Hamani wakachita pakukhumba kuparanya Israyeli.
cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn