NKHANI YA PA CHIKOPI | BOMA LAMBURA VIMBUNDI
Maboma Ghali Panthazi Kuchita Vimbundi
Ŵanthu ŵa mu boma ŵakuchita vimbundi kuti ŵasangirepo phindu. Ivi vikamba ni kale chomene. Mu Baibolo muli dango ilo likukanizga kupokera vimbundi pakweruzga milandu. Ichi chikulongora kuti vyaka 3,500 ivyo vyajumpha vimbundi vikaŵako kale. (Exodus 23:8) Pali vinandi ivyo vikuchitika pa nkhani ya vimbundi. Ŵanthu ŵanyake awo ŵakugwira ntchito mu boma ŵakwiba katundu, ndalama, na kuchita vinthu vinyake mwakubisilizga. Kweniso ŵakutemwera ŵabali na ŵabwezi ŵawo.
Nangauli vimbundi vili palipose, kweni mu boma ndimo vyazara chomene. Wupu unyake ukati pa charu chose ŵanthu ŵakumanya kuti ŵavipani, ŵapolisi, awo ŵakugwira ntchito mu maofesi gha boma, awo ŵakupanga malango, na awo ŵakweruzga milandu ndiwo ŵali panthazi kuchita vimbundi. (Transparency International) Wonani ivyo wupu uwu ukayowoya.
AFRICA: Mu 2013, ku South Africa, ŵanthu 22,000 awo ŵakugwira ntchito mu boma ŵakaŵazenga milandu ya vimbundi.
SOUTH AMERICA: Mu 2012, ku Brazil, ŵanthu 25 ŵakaŵajalira mu jele chifukwa cha kwiba ndalama za boma kuti ŵachitire kamupeni. Yumoza wawo ni uyo kale wakaŵa mulara wa awo ŵakugwira ntchito mu boma ku Brazil.
ASIA: Mu 1995, ku Seoul, South Korea, sitoro yikuru yikawa ndipo pakafwa ŵanthu 502. Vikulongora kuti suzgo likaŵa pakuzenga. Ŵalaraŵalara ŵa boma ŵakapokera vimbundi, ndipo sitoro iyi yikazengeka na vinthu vyambura kukhora.
EUROPE: Cecilia Malmström, mulara wa wupu unyake, wakati “vimbundi mu Europe vyazara chomene.” Wakayowoyaso kuti: “Maboma ghakuchitapo kanthu yayi kuti ghamazge vimbundi.”—European Commission Home Affairs.
Vimbundi vili kujintha misisi mu boma. Pulofesa Susan Rose-Ackerman wakalemba kuti vimbundi vingamara usange boma lingasintha umo likwendeskera vinthu. Pasono vinthu vikuwoneka nga vingasintha yayi, kweni Baibolo likuti vimbundi vizamumara.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn