MUTU 9
Kasi Tili mu “Mazuŵa Ghaumaliro”?
Kasi ni vinthu wuli ivyo vikuchitika mazuŵa ghano ivyo Baibolo likayowoyerathu?
Kasi Baibolo likati ŵanthu ŵazamuŵa wuli mu “mazuŵa ghaumaliro”?
Kasi Baibolo likatiso ni vinthu wuli vyakukondweska ivyo vizamuchitika mu “mazuŵa ghaumaliro”?
1. Ntchivichi chingatovwira kumanya vyamunthazi?
KASI muli kupulikizgapo nkhani pa wayilesi panji kuwonelera pa TV na kujifumba kuti, ‘Kasi charu ichi chikunjilira nkhu?’ Masuzgo na vinthu vyakofya vikutiwira mwamabuchi nakuti palije uyo wangamanya icho chiŵengeko namachero. (Yakobe 4:14) Kweni Yehova wakumanya ivyo vizamuchitika kunthazi. (Yesaya 46:10) Kale chomene, Baibolo likayowoyerathu vinthu viheni ivyo vikuchitika sono. Likayowoyaso vinthu vyakukondweska ivyo vizamuchitika mu mazuŵa ghaumaliro.
2, 3. Ni fumbo wuli ilo ŵasambiri ŵakafumba Yesu? Kasi Yesu wakazgora wuli?
2 Yesu Khristu wakayowoya za Ufumu wa Chiuta, uwo uzamuwuskapo viheni vyose na kuzgora charu kuŵa paradiso. (Luka 4:43) Ŵanthu ŵakakhumbanga kumanya apo Ufumu uwu wizirenge. Nakuti ŵasambiri ŵakafumba Yesu kuti: “Mutiphalire, vinthu ivi vizamuŵako pawuli, ndipo ntchivichi chizamuŵa chimanyikwiro cha kuŵapo kwinu na cha umaliro wa charu?” (Mateyu 24:3) Yesu wakazgora kuti ni Yehova pera uyo wakumanya zuŵa na nyengo yeneko iyo umaliro wa charu wizirenge. (Mateyu 24:36) Kweni Yesu wakayowoyerathu vinthu ivyo vizamuchitika pa charu chapasi pambere Ufumu undize na mtende na chivikiliro chanadi ku ŵanthu. Ivyo wakayowoya ndivyo vikuchitika sono.
3 Pambere tindadumbiskane vinthu ivyo vikulongora kuti tili mu mazuŵa “ghaumaliro wa charu,” tiyeni tidumbiskane dankha za nkhondo iyo palije munthu uyo wakamanya kuti yikuchitika. Nkhondo iyi yikachitikira kuchanya, ndipo ivyo vikachitika nase vikutikhwaska.
NKHONDO IYO YIKACHITIKA KUCHANYA
4, 5. (a) Kasi ntchivichi chikachitika kuchanya apo Yesu wakamba kulamulira? (b) Kuyana na lemba la Chivumbuzi 12:12, ntchivichi chikeneranga kuchitika pamanyuma pa nkhondo iyo yikaŵa kuchanya?
4 Mu Mutu 8 wa buku lino tikasambira kuti Yesu Khristu wakamba kulamulira kuchanya mu chaka cha 1914. (Ŵerengani Daniyeli 7:13, 14.) Wakati wapika waka Ufumu, Yesu wakachita chinthu chinyake. Baibolo likuti: “Kukawuka nkhondo kuchanya: Mikayeli [zina linyake la Yesu] na ŵangelo ŵake wakarwanga na chinjoka [Satana Dyabulosi]. Chinjoka na ŵangelo ŵake ŵakarwa nkhondo.” * Satana na ŵangelo ŵake ŵaheni, awo ŵakuchemeka viŵanda, ŵakaluza nkhondo iyi. Ndipo ŵakachimbizgika kufuma kuchanya na kwiza pa charu chapasi. Ŵangelo ŵakugomezgeka ŵakakondwa chomene apo Satana wakachimbizgika kuchanya. Kweni ŵanthu ndiwo ŵakeneranga kuŵa mu suzgo. Baibolo likayowoyaso kuti: “Soka ku charu cha pasi . . . chifukwa Dyabulosi wakhilira kwa imwe, wali na ukali ukuru pakumanya kuti wali na nyengo yifupi.”—Chivumbuzi 12:7, 9, 12.
5 Wonani icho chikeneranga kuchitika chifukwa cha nkhondo iyo yikachitika kuchanya. Chifukwa cha ukali, Satana wakeneranga kuchitiska masoka, panji masuzgo pa charu chapasi. Nga umo tiwonerenge, sono tili mu nyengo ya masoka. Kweni nyengo iyi yiŵenge “yifupi.” Satana nayo wakumanya fundo iyi. Baibolo likuti nyengo iyi ni “mazuŵa ghaumaliro.” (2 Timote 3:1) Tingakondwa chomene kumanya kuti sonosono apa, Chiuta wawuskengepo masuzgo ghose agho Dyabulosi wakuchitiska pa charu. Sono tiyeni tidumbiskane vinthu vinyake ivyo vikuchitika, ivyo Baibolo likayowoyerathu. Vinthu ivi vikulongora kuti tili mu mazuŵa ghaumaliro, nakuti sonosono apa, Ufumu wa Chiuta wizenge na vitumbiko vyambura kumara pa wose awo ŵakutemwa Yehova. Chakwamba, tiyeni tiwone vinthu vinayi ivyo Yesu wakati vizamulongora kuti tili mu mazuŵa ghaumaliro.
VYAKUCHITIKA VYA MU MAZUŴA GHAUMALIRO
6, 7. Kasi mazgu agho Yesu wakayowoya pa nkhani ya nkhondo na njara ghakufiskika wuli?
6 “Mtundu uzamuwukirana na mtundu unyake, ufumu na ufumu unyake.” (Mateyu 24:7) Mu vyaka 100 ivyo vyajumpha, ŵanthu ŵanandi ŵakomeka pa nkhondo. Wakulemba mbiri munyake wa ku Britain wakati: “Ŵanthu ŵanandi ŵakakomeka mu vyaka vya m’ma 1900 kuluska kumanyuma kose. . . . Mu vyaka ivi nkhondo zikakatanga yayi, ndipo mtende ukaŵangapo viŵi yayi pa charu chifukwa nyengo zose ku malo ghanyake kukaŵanga nkhondo.” Lipoti la wupu [bungwe] unyake, likati: “Ŵanthu awo ŵakafwa pa nkhondo mu vyaka vya m’ma 1900 mbanandi chomene pakuyaniska na awo ŵakafwa pa nkhondo zose izo zikachitika kwambira mu nyengo ya Yesu kufika mu 1899.” Kufuma mu 1914, ŵanthu ŵakujumpha 100 miliyoni ŵali kufwa chifukwa cha nkhondo. Para munthu yumoza wafwa chifukwa cha nkhondo ŵanthu ŵakuŵa na chitima chomene. Kweni kasi mukughanaghana kuti vikuŵa wuli para ŵanthu mamiliyoni ghanandi ŵataya ŵakutemweka ŵawo pa nkhondo?
7 “Kuzamuŵa njara.” (Mateyu 24:7) Kafukufuku wakulongora kuti vyaka 30 ivyo vyajumpha vyakurya vikusangika vinandi chomene. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵali na njara chifukwa ŵalije ndalama zakugulira vyakurya panji malo ghakukwana ghakuti ŵalimepo. Ŵanthu ŵanandi ŵakuŵa na njara yambura kumara. Wupu wakuwona vya umoyo pa charu chose, ukati chaka chilichose ŵana ŵakujumpha 5 miliyoni ŵakufwa chifukwa cha kusoŵa chakurya chakukwana.
8, 9. Kasi ntchivichi chikulongora kuti mazgu gha Yesu pa nkhani ya vindindindi na matenda ghakufiskika?
8 “Kuzamuŵa vindindindi vikuru.” (Luka 21:11) Ŵasayansi ŵakusachizga kuti chaka chilichose pachitikenge vindindindi vikuruvikuru 19. Vindindindi ivi ni vyankhongono chomene ndipo vingagumura nyumba na kuswa charu. Ndipo chaka chilichose pakuchitika vindindindi vyakofya chomene ivyo vikuwiska nyumba. Malipoti ghakulongora kuti vindindindi vyakoma ŵanthu ŵakujumpha 2 miliyoni kwambira mu 1900. Lipoti linyake likuti: “Chifukwa chakuti sayansi yaluta panthazi, chiŵelengero cha ŵanthu awo ŵakufwa chachepako pachoko waka.”
9 “Kuzamuŵa . . . nthenda zakwambukira.” (Luka 21:11) Nangauli madokotala ghakumanya vinandi chomene, kweni matenda ghakale na ghasono ghachali kutambuzga ŵanthu. Lipoti linyake likuti matenda 20 agho tikughamanya makora, kusazgapo chikhoso cha TB, maleriya, na kolera, ghazara chomene, ndipo ghanyake ghakukana munkhwala. Nakuti kwizaso matenda ghanyake pafupifupi 30. Ghanyake mwa igho ghalije munkhwala ndipo ngakofya chomene.
NKHARO YA ŴANTHU MU MAZUŴA GHAUMALIRO
10. Kasi lemba la 2 Timote 3:1-5 likayowoyerathu kuti ŵanthu ŵazamuŵa wuli mazuŵa ghaumaliro?
10 Padera pa masuzgo agha, Baibolo likayowoyaso kuti nkharo ya ŵanthu nayo yizamusintha. Mpositole Paulosi wakalongosora umo nkharo ya ŵanthu yizamuŵira. Wakati: “Mu mazuŵa ghaumaliro kuzamuŵa nyengo zinonono na zakusuzga.” (Ŵerengani 2 Timote 3: 1-5.) Paulosi wakayowoya kuti ŵanthu ŵazamuŵa:
ŵakujitemwa
ŵakutemwa ndalama
ŵambura kupulikira ŵapapi
ŵambura kugomezgeka
ŵambura kutemwa ŵanyaŵo
ŵambura kujikora
ŵakofya
ŵakutemwa vyakusanguluska m’malo mwa kutemwa Chiuta
ŵakuwoneka nga ŵakusopa Chiuta mwakujipeleka kweni ŵakukana nkhongono zake
11. Kasi lemba la Salimo 92:7 likuti ntchivichi icho chizamuchitikira ŵaheni?
11 Kasi ndimo ŵanthu ŵaliri mu chigaŵa chinu? Ŵakwenera kuti ndimo ŵaliri. Kulikose kuli ŵanthu awo ŵali na nkharo yiheni. Ivi vikulongora kuti Chiuta wali pafupi kuchitapo kanthu. Baibolo likuti: “Para muheni wakuphuka nga mbutheka ndipo ŵakwananga wose ŵakutikitira, chilato chake ntchakuti ŵaparanyike muyirayira.”—Salimo 92:7.
VINTHU VYAKUKONDWESKA
12, 13. Kasi Baibolo likati ntchivichi chizamuchitika mu “nyengo ya umaliro”?
12 Mu mazuŵa ghaumaliro agha pali nadi masuzgo ghanandi chomene nga umo Baibolo likayowoyera. Nanga wuli vili nthena, pali vinthu vinyake vyakukondweska ivyo ŵanthu awo wakusopa Yehova ŵakuchita.
13 Lemba la Daniyeli likayowoyerathu kuti, mu “nyengo yaumaliro . . . umanyi wenecho uzamwandana.” (Daniyeli 12:4) Chomenechomene kwambira mu 1914, Yehova wakovwira ŵanthu awo ŵakukhumba nadi kumuteŵetera kuti ŵalipulikiske makora Baibolo. Ŵamanya makora zina la Chiuta na khumbo lake, sembe yakuwombora ya Yesu Khristu, icho chikuchitika para munthu wafwa, ndiposo kuti ŵakufwa ŵazamuwuka. Kweniso, Ŵakhristu ŵaunenesko ŵasambira umo ŵangaŵira na nkharo yiwemi iyo yikuchindika Chiuta. Ŵapulikiska makora ivyo Ufumu wa Chiuta uzamuchita kuti masuzgo ghamare pa charu. Kasi Ŵakhristu ŵakuchita wuli na ivyo ŵasambira? Zgoro la fumbo ili ni uchimi uwo ukufiskika mu mazuŵa ghaumaliro agha.
14. Kasi ntchito ya kupharazga makani ghawemi gha Ufumu yafika mpha mazuŵa ghano, ndipo mbanjani ŵakupharazga?
14 Yesu Khristu wakayowoya uchimi wakuyowoya za “umaliro wa charu,” wakati: “Makani ghawemi agha gha Ufumu, ghazamupharazgika mu charu chose chapasi.” (Ŵerengani Mateyu 24:3, 14.) Pa charu chose, makani ghawemi ghakupharazgika mu vyaru vyakujumpha 235 kweniso mu viyowoyero vinandi. Makani agha ghakulongosora za Ufumu wa Chiuta, ivyo uzamuchita, na ivyo tingachita kuti tizakatumbikike mu Ufumu uwu. Ŵakaboni ŵa Yehova mamiliyoni ghanandi ŵakuŵikapo mtima kupharazga makani ghawemi agha. Ŵakaboni aŵa ŵakufuma ku “mitundu yose, na mafuko na ŵanthu na malulimi.” (Chivumbuzi 7:9) Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusambira Baibolo na ŵanthu awo ŵakukhumba kumanya ivyo Baibolo likusambizga, ndipo ŵakuchita nthena kwaulere. Ntchakuzizika kuti uchimi uwu ukufiskika, chifukwa Yesu wakati Ŵakhristu ŵaunenesko ‘ŵazamutinkhika na ŵanthu wose.’—Luka 21:17.
KASI MUCHITENGE VICHI?
15. (a) Chifukwa wuli mukugomezga kuti tili mu mazuŵa ghaumaliro? (b) Kasi ntchivichi chizamuchitikira awo ŵakukanira dala kuŵa ku chigaŵa cha Yehova? Ndipo ntchivichi chizamuchitikira awo ŵakujilambika ku Ufumu wa Yehova?
15 Pakuti mauchimi ghanandi gha mu Baibolo ghakufiskika pasono, kasi mukuzomerezga yayi kuti tili mu mazuŵa ghaumaliro? Para Yehova wakhorwa kuti makani ghawemi ghapharazgika mwakukwana, ndipo “umaliro” wizenge. (Mateyu 24:14) “Umaliro” ni nyengo iyo Chiuta wazamuwuskapo viheni pa charu chapasi. Yehova wazamutuma Yesu na ŵangelo kuti ŵaparanye wose awo ŵakukanira dala kuŵa ku chigaŵa chake. (2 Ŵatesalonika 1:6-9) Satana na viŵanda vyake ŵazamupusikaso ŵanthu yayi. Ndipo wose awo ŵakujilambika ku Ufumu wa Chiuta ŵazamutumbikika.—Chivumbuzi 20:1-3; 21:3-5.
16. Kasi mukwenera kuchita vichi?
16 Pakuti mwamanya kuti umaliro wa charu cha Satana uli pafupi, mukwenera kujifumba kuti, ‘Kasi nkhwenera kuchita vichi?’ Mukwenera kulutilira kusambira za Yehova na ivyo wakukhumba kuti tichitenge. (Yohane 17:3) Ŵikanipo mtima kusambira Baibolo. Mutemwenge kuŵa pamoza na ŵanthu awo ŵakuŵikapo mtima kuchita khumbo la Yehova. (Ŵerengani Ŵahebere 10:24, 25.) Musambirenge Baibolo kuti mumanye Yehova Chiuta. Ndipo sinthani nkharo yinu yiheni kuti Chiuta wamutemwani.
17. Chifukwa wuli pharaniko lizamubuchizga ŵanthu ŵanandi?
17 Yesu wakayowoyerathu kuti ŵanthu ŵanandi ŵazamuŵikako mahara yayi ku vinthu ivyo vikulongora kuti tili mu mazuŵa ghaumaliro. Ŵaheni ŵazamuparanyika mwamabuchi. Pharanyiko ili lizamubuchizga ŵanthu ŵanandi, chifukwa lizamwiza nga ni munkhungu nausiku. (Ŵerengani 1 Ŵatesalonika 5:2.) Yesu wakachenjezga kuti: “Nga umo ghakaŵira mazuŵa gha Nowa, ntheura ndimo kuŵapo kwa Mwana wa munthu kuzamuŵira. Chifukwa nga umo ghakaŵira mazuŵa ghara pambere Chigumula chindize, ŵanthu ŵakaryanga, ŵakamwanga, ŵanalume ŵakatoranga na ŵanakazi kutengwa, m’paka zuŵa ilo Nowa wakanjilira mu chingalaŵa, ndipo ŵakaŵikako mahara chara m’paka Chigumula chikiza na kuŵayora wose, ndimo kuŵapo kwa Mwana wa munthu kuzamuŵira.”
18. Kasi ni chenjezgo wuli la Yesu ilo tikwenera kuŵikako mahara chomene?
18 Kweni Yesu wakaphalira awo ŵakamutegherezganga kuti: “Muŵe maso, mitima yinu yileke kutangwanika na vinthu nga nkhurya mwakujumphizga, kumwa chomene, ndiposo vyenjezgo vya umoyo, mwakuti zuŵa lira lileke kuzakamuchuluskani nga ntchipingo. Pakuti lizamwiza pa wose awo ŵakukhala pa charu chose chapasi. Ipo muŵe maso, nyengo zose muŵeyelerenge kuti mupone ku vinthu vyose ivyo vichitikenge, na kwimilira panthazi pa Mwana wa munthu.” (Luka 21:34-36) Ntheura tikwenera kuŵikako mahara chomene ku chenjezgo la Yesu ili. Chifukwa wuli? Chifukwa awo ŵakutemweka na Yehova Chiuta ndiposo “Mwana wa munthu,” Yesu Khristu, ŵazamupona para charu cha Satana ichi chikuparanyika. Ndipo ŵazamukhala na umoyo wamuyirayira mu charu chiphya icho chili pafupi chomene kwiza.
^ ndime 4 Kuti mumanye kuti Mikayeli ni zina linyake la Yesu Khristu, wonani Vyakusazgirapo, pa pa mutu wakuti Kasi Mikayeli, Mungelo Mulara, ni Njani?.
Manyani Vinandi
KUSAMBIRA BAIBOLO
Chifukwa Wuli Mukwenera Kusambira Baibolo?
Baibolo likuzgora mafumbo ghakuzirwa gha ŵanthu ŵanandi pa charu chose. Kasi mukukhumba kuti mafumbo ghinu ghazgoreke?
cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn