Davide na Goliyati—Kasi Vikachitika Nadi?
Ŵanthu ŵanyake ŵakukayika usange nkhani ya Davide na Goliyati yikachitika nadi panji ntchidokoni waka. Kasi apo mwaŵazganga nkhani iyo yajumpha namwe mwangughanaghanapo nthena? Usange ni nthena, wonani mafumbo ghatatu agha.
1 | Kasi wangaŵako munthu mutali mamita 2.9?
Baibolo likuti Goliyati wakaŵa “mutali mikono 6 na chikufi chimoza.” (1 Samuyeli 17:4) Mkono uwo ukuyowoyeka apa ukuyana na mainchezi 17.5 (masentimita 44.5). Chikufi chikuyana na mainchezi 8.75 (masentimita 22.2). Para tasazga pamoza tikusanga mamita 2.9. Ŵanthu ŵanyake ŵakuti Goliyati wakaŵa mutali nthena yayi. Kweni wonani fundo iyi: Lero munthu mutali chomene uyo wali kusangikapo pa charu chapasi wakaŵa mamita 2.7. Kasi vingachita nadi kuti Goliyati wakaŵa mutali kuluska munthu uyu? Goliyati wakafuma mu fuko la Refayimu, vyanalume ivyo vikaŵa vikuru na vitali chomene. Buku linyake la ku Eguputo ilo likalembeka m’ma 12 B.C.E., likuyowoya kuti ŵasilikari ŵanyake ŵakofya chomene mu chigaŵa cha Kenani ŵakaŵa ŵatali mamita ghakujumpha 2.4. Ntheura vingachita kuti Goliyati wakaŵa nadi mutali chomene.
2 | Kasi Davide wakaŵako nadi?
Nyengo yinyake ŵanthu ŵakusambira ŵakayezga kuyowoya kuti Themba Davide likaŵako nadi yayi, ntchidokoni waka. Kweni ŵali kuwerapo waka. Ŵanthu ŵakufukura vinthu vyakale ŵali kusanga chinthu chinyake chakale chomene icho pali kulembeka kuti “nyumba ya Davide.” Kweniso Yesu Khristu wakayowoya kuti Davide wakaŵako nadi. (Mateyu 12:3; 22:43-45) Fundo yakuti Yesu wakaŵa Mesiya yikukolerana na maukaboni ghaŵiri agho ghakulongora kuti wakafuma mwa Themba Davide. (Mateyu 1:6-16; Luka 3:23-31) Apa vikulongolerathu kuti Davide wakaŵako nadi.
3 | Kasi malo agho kukachitikira nkhondo iyo yikuyowoyeka ghakaŵako nadi?
Baibolo likuti nkhondo yikachitikira mu Dambo la Ela. Kweniso likuyowoya mwakudunjika kuti Ŵafilisiti ŵakazenga msasa mumphepete mwa Phiri pakati pa tawuni ya Soko na Azeka. Ŵaisrayeli ŵakaŵa sirya linyake la dambo pa kaphiri. Kasi malo agha ghakaŵako nadi?
Pulikani ivyo munthu munyake uyo wakalutako ku malo agha sonosono wakayowoya. Iyo wakati: “Uyo wakatilongoranga malo ni munthu wakusopa yayi. Wakaluta nase ku Dambo la Ela. Tikenda kanthowa kanyake m’paka ku chigodobu cha kaphiri. Apo tikawonanga dambo musi, wakatituma kuti tiŵazge 1 Samuyeli 17:1-3. Kufuma apo, wakatilongora sirya linyake la dambo, wakati: ‘Para, kumazere kwinu, ndipo pakaŵa Soko.’ Wakang’anamuka, ndipo wakati, ‘Kura, kumalyero kwinu, ndiko kukaŵa Azeka. Ŵafilisiti ŵakazenga msasa pakati pa matawuni agha, chadera pa kaphiri ako mukukawona. Ntheura pano tayima ndipo pakwenera kuti pakaŵa msasa wa Ŵaisrayeli.’ Nkhati napulika nthena, nkhaghanaghana kuti Sauli na Davide ŵakimilira apo nkhaŵa. Kufuma apo, tikakhira, ndipo tikati tafika mu dambo tikambuka kamlonga, ako maji mukaŵavya, malibwe pera chekena. Nkhaŵa nga nkhuwona Davide wakusora malibwe ghankhondi, limoza lake ilo wakakomera Goliyati.” Mulendo uyu, pamoza na ŵanyake ŵanandi, wakakhorwa kuwona umo Baibolo likulongosolera makora vinthu.
Palije chifukwa chakuti munthu wakayikire nkhani ya Davide. Ŵanthu aŵa ŵakaŵako nadi ndipo malo nagho ghakaŵako nadi. Chakuzirwa chomene ntchakuti nkhani iyi ntchigaŵa cha Mazgu ghakupatulika gha Chiuta. Ntheura ghali kufuma kwa Chiuta wa unenesko, uyo “wakuteta yayi.”—Tito 1:2; 2 Timote 3:16.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn