CIPATURO 6
Kasi Ŵakufwa Ŵali Nkhu?
Nchivici cikuticitikira para tafwa?
Cifukwa wuli tikufwa?
Kasi cingaŵa cakupembuzga kumanya ivyo vikucitika nadi para munthu wafwa?
AGHA ni mafumbo agho ŵanthu ŵajifumba kwa vilimika vinandi comene. Mafumbo agha ngakuzirwa. Kwali ndise anjani, panji tikukhala nkhu, mazgoro gha mafumbo agha ngakuzirwa kwa munthu waliyose.
2Mu Cipaturo 5, tikasambira umo sembe yakuwombora ya Yesu Khristu yatipira mwaŵi wakuti tizakakhale na umoyo wamuyirayira. Tikasambiraso kuti Baibolo likayowoyerathu kuti nyengo yikwi za apo ‘nyifwa yizamuŵakoso cara.’ (Civumbuzi 21:4) Kweni pa nyengo yasono taŵanthu tikufwa. Fumu Solomoni, iyo yikaŵa yavinjeru comene yikati: “Ŵamoyo ŵakumanya kuti ŵafwenge.” (Mupharazgi 9:5) Tikuyezgayezga kuti tilutilire kuŵa ŵamoyo. Kweni nipera, tikunweka kuti timanye ico cizamuticitikira para tafwa.
3 Para ŵanthu awo tikuŵatemwa ŵapotera, tikulira. Nyengo zinyake tingajifumba kuti: ‘Nchivici caŵacitikira? Kasi ŵakusuzgika? Kasi ŵakutipwelelera? Kasi tingaŵawovwira? Kasi tizamuŵawonaso?’ Visopo vikuzgora mafumbo agha mwakupambanapambana. Visopo vinyake vikusambizga kuti para munthu wanguŵa na nkharo yiwemi, wakuluta kucanya para wafwa. Kweni para wanguŵa wankharo yiheni, wakuluta ku moto kuti wakaphye. Visopo vinyakeso vikusambizga kuti para munthu wafwa, wakuluta ku malo uko kukukhala mizimu kuti wakakhalenge na ŵasekuru ŵakufwa. Vinyakeso vikusambizga kuti ŵanthu ŵakufwa ŵakuluta ku malo gha mizimu kuti ŵakeruzgike na kubabikaso.
4 Visambizgo vya cisopo vyantheura ivi vili na fundo yimoza yakuyana. Fundo yake njakuti cinthu cinyake mu thupi lithu cikufwa yayi para tafwa. Visopo vyakale na sono wuwo vikuti taŵanthu tikulutilira kuŵa ŵamoyo para tafwa, ndipo tikuwona, kupulika na kughanaghana. Kasi cingaŵa camacitiko nadi? Viŵaro vithu, pamoza na maghanoghano ghithu, vikugwira nchito yake cifukwa ca wongo. Para munthu wafwa, wongo ukuleka kugwira nchito. Ivyo tikuvikumbukira, maghanoghano na viŵaro vithu vikugwira nchito mwamunthondwe yayi para wongo waleka kugwira nchito.
NCHIVICI CIKUCITIKA PARA MUNTHU WAFWA?
5 Yehova, Mlengi wa wongo, wakuzizikika yayi na ico cikucitika para munthu wafwa. Wakumanya ico cikucitika. Mazgu ghake, Baibolo, ghakutiphalira ico cikucitika para munthu wafwa. Baibolo likusambizga kuti: Para munthu wafwa, wakuleka kuŵako. Ŵakufwa ŵakuwona, kupulika panji kughanaghana yayi. Palije cigaŵa ca thupi lithu ico cikulutilira kuŵako para tafwa. Tilije mzimu uwo ukuleka kufwa.*
6 Wakati wayowoya kuti ŵamoyo ŵakumanya kuti ŵafwenge, Solomoni wakalembaso kuti: “Ŵakufwa kuti ŵakumanya kanthu cara.” Wakakhozgera fundo iyi mwakuyowoya kuti ŵakufwa ŵangatemwa panji kutinkha ŵanthu ŵamoyo yayi. Wakalutilizga kuti, “kulije mlimo, panji maghanoghano, panji mahara, panji vinjeru, mu malaro.” (Mupharazgi 9:5, 6, 10) Mwakuyana waka, lemba la Salmo 146:4 likuyowoya kuti para munthu wafwa, “vyose ivyo wapukwanga vikumara.” Pakuti tikufwa, tikulutilira kuŵa ŵamoyo kunyake yayi. Umoyo withu tingawuyelezgera na kandulu para wakubuka. Para tazimwa, moto kuti ukuyaso kunyake yayi. Ukumalira penepapo.
IVYO YESU WAKAYOWOYA VYAKUKHWASKANA NA NYIFWA
7 Yesu wakayowoya ico cikucitika para munthu wafwa. Wakayowoya apo wakapulika kuti Lazaro, mubwezi wake, wafwa. Wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: “Lazaro, mubwezi withu, wali mu tulo.” Ŵasambiri ŵa Yesu ŵakatenge panji Lazaro wali mu tulo cifukwa ca ulwari, ndipo ŵakaghanaghananga kuti wacilenge. Kweni Yesu wakang’anamuranga fundo iyi yayi. Ntheura Yesu wakati: “Lazaro wali kufwa.” (Yohane 11:11-14) Wonani kuti Yesu wakayelezgera nyifwa na tulo. Lazaro apo wakafwa kuti wakaŵa kucanya panji ku helo wamoto yayi. Kuti wakaŵa na ŵangelo panji ŵasekuru ŵakufwa yayi. Lazaro kuti wakababikaso ku malo ghanyake yayi. Kweni wakafwa, wakaŵa nga wali mu tulo twambura kulota maloto. Paliso malemba ghanyake agho ghakuyaniska nyifwa na tulo. Mwaciyelezgero, apo musambiri Stefano ŵakamuswa na malibwe mupaka wakafwa, Baibolo likuti Stefano “wakagona tulo.” (Milimo 7:60) Mwakuyana waka, mpositole Paulosi wakayowoya za ŵanthu ŵa mu nyengo yake awo ‘ŵakagona’ tulo twa nyifwa.—1 Ŵakorinte 15:6.
8 Kasi Ciuta wakakhumbanga kuti ŵanthu ŵafwenge? Napacoko pose! Yehova wakalenga ŵanthu kuti ŵakhalenge ŵamoyo kwamuyirayira pano pasi. Nga ni umo tasambilira kale mu buku lino, Ciuta wakaŵika ŵanthu ŵakutorana ŵakwambilira mu paradiso wakutowa. Wakaŵapa umoyo urunji. Yehova wakaŵakhumbiranga viwemi. Kasi walipo mupapi uyo wangatemwa kuti ŵana ŵake ŵasuzgikenge na vyakuŵinya vya ucekuru, ndipo pamanyuma pake ŵafwe? Yayi! Yehova wakaŵatemwa ŵana ŵake, ndipo wakakhumbanga kuti ŵalutilire kukhala mwakukondwa pano pasi. Pakuyowoya za ŵanthu, Baibolo likuti Yehova wali kuŵika “vyamuyirayira mu mtima wa munthu.” (Mupharazgi 3:11) Ciuta wali kutilenga na khumbo lakuti tilutilire kuŵa ŵamoyo. Ndipo cakukondweska nchakuti wapeleka nthowa yakuti khumbo ili lizakafiskike.
CIFUKWA ICO ŴANTHU ŴAKUFWIRA
9 Ipo nchifukwa wuli pera taŵanthu tikufwa? Kuti tisange zgoro, tikwenera kumanya ico cikacitika pano pasi pa nyengo iyo pakaŵa mwanalume na mwanakazi yumoza. Baibolo likuti: ‘Yehova Ciuta wakamezga mu dongo makuni ghose agho ghakaŵa ghawemi mu maso pa kughalaŵiska, na ghakwenelera kurya.’ (Genesis 2:9) Kweni Ciuta wakakanizga cinthu cimoza. Yehova wakaphalira Adamu kuti: “Vya makuni ghose gha mu munda uryenge kwawanangwa; kweni vya khuni la kumanyiska uwemi na uheni ungaryanga, cifukwa mu zuŵa leneilo tiulyerengepo, tiufwenge nadi.” (Genesis 2:16, 17) Cikaŵa cipusu comene kupulikira dango ili. Mu munda mura mukaŵa makuni ghanandi agho Adamu na Heva nthena ŵakaryanga vipambi vyake. Dango ili likaŵapa mwaŵi wakuti ŵalongore nchindi kwa Ciuta, uyo wakaŵapa cilicose, kusazgapo umoyo urunji. Ŵapulikirenge dango lira, nthena ŵakalongora kuti ŵakucindika muwuso wa Ŵadada ŵawo ŵakucanya, ndiposo ŵakukhumba kulongozgeka na iyo.
10 Mwacitima, Adamu na Heva ŵakasankha kuleka kupulikira Yehova. Kwizira mu njoka, Satana wakafumba Heva kuti: “Ŵati, kasi Ciuta wanena kuti, Muleke kurya vipambi vya makuni ghose gha mu munda?” Heva wakazgora kuti: “Tiryenge vipambi vya makuni gha munda; kweni vipambi vya khuni ilo liri pakatikati pa munda Ciuta wati, Mungaryanga, nesi kulikhwaska, mzire mufwe.”—Genesis 3:1-3.
11 Satana wakati: ‘Mutimufwenge cara. Cifukwa Ciuta wakumanya kuti mu zuŵa leneilo mulyerenge maso ghinu tighajulikenge, timuŵenge nga ndi Ciuta, kumanya uwemi na uheni.’ (Genesis 3:4, 5) Satana wakakhumbanga Heva wagomezge kuti, para warya cipambi cakukanizgika, vinthu vimwendelenge makora comene. Satana wakati Heva wakaŵa na wanangwa wa kusankha yekha ivyo wakakhumbanga kucita, viwemi na viheni wuwo. Satana wakayowoyaso kuti, Yehova wakatetanga apo wakati Adamu na Heva ŵafwenge para ŵarya cipambi cakukanizgika. Heva wakagomezga ivyo Satana wakayowoya. Antheura wakatora na kurya cipambi. Pamanyuma pake wakamupako mfumu wake ndipo nayo wakarya. Ŵakarya mwambura kumanya yayi. Ŵakamanya kuti ivyo ŵakacitanga Ciuta wakaŵakanizga. Mwa kurya cipambi, ŵakalekera dara kulondezga dango lipusu ndiposo liwemi. Ŵakadelera Ŵadada ŵawo ŵakucanya na muwuso wawo. Pakuti ŵakayuyura Mlengi wawo wacitemwa, ŵakeneranga yayi kugowokereka!
12 Tiyelezgere: Kasi mungajipulika wuli usange mwana winu munyamata panji msungwana uyo mwamulera waleka kumupulikirani, kumucindikani na kumutemwani? Mungadandawura comene. Yehova wakwenera kuti wakadandawura comene apo Adamu na Heva ŵakamugalukira.
13 Pakuti ŵakagaruka, pakaŵavya cifukwa cakupulikikwa kuti Yehova wazomerezge Adamu na Heva kuŵa na umoyo wamuyirayira. Ŵakafwa nga ni umo Ciuta wakayowoyera. Adamu na Heva ŵakaleka kuŵako. Apo ŵakafwa kuti ŵakaluta ku malo ghanyake kukazgoka mizimu yayi. Tikumanya kuti vikaŵa nthena cifukwa ca ivyo Yehova wakayowoya apo wakeruzganga Adamu. Ciuta wakati: ‘Uwelerenge ku fuvu, cifukwa ukatoleka mwenemumo; ndiwe fuvu, ndipo ku fuvu uwelerengeko.’ (Genesis 3:19) Ciuta wakapanga Adamu na dongo la pasi. (Genesis 2:7) Pambere wandapangike, Adamu kukaŵavya. Antheura, apo Yehova wakaphaliranga Adamu kuti wawelerenge ku fuvu, wakang’anamuranga kuti Adamu walekenge kuŵako. Adamu wakeneranga kuŵaso dongo lambura umoyo.
14 Adamu na Heva nthena sono ŵacali ŵamoyo, kweni ŵali kufwa cifukwa ŵakananga mwakugalukira Ciuta. Tikufwa cifukwa cakuti tili kuhara panji kupokera zakwananga kufuma kwa Adamu. (Ŵaroma 5:12) Zakwananga izi tingaziyelezgera na nthenda yakwambukira iyo palije uyo wangayigwentha. Nyifwa ni nthembo iyo yili kwiza cifukwa ca zakwananga. Nyifwa ni mulwani withu. (1 Ŵakorinte 15:26) Tikuwonga Yehova cifukwa wali kupeleka cawanangwa ca sembe yakuwombora, iyo yitifwatulenge ku mulwani uyu!
NCHACANDULO KUMANYA UNENESKO WAKUKHWASKANA NA NYIFWA
15 Tikupembuzgika na ivyo Baibolo likusambizga vyakukhwaskana na ŵanthu ŵakufwa. Nga ni umo tasambilira, ŵakufwa ŵakupulika vyakuŵinya yayi. Palije cifukwa cakuti tiwoperenge ŵakufwa, cifukwa ŵangatipweteka yayi. Tingaŵawovwira yayi, nesi iwo kutovwira. Tingayowoya nawo yayi, nesi iwo kuyowoya nase. Ŵalongozgi ŵa visopo ŵanandi ŵakuti ŵangawovwira ŵanthu ŵakufwa. Ŵalongozgi aŵa ŵakupika ndarama zinandi na ŵanthu awo ŵakuŵagomezga. Kweni kumanya ivyo vikucitika nadi para munthu wafwa kukutovwira kuti tileke kupusikika na ŵanthu awo ŵakusambizga vyautesi.
16 Kasi ivyo mukusambizgika ku chalichi kwinu vikukolerana na ivyo Baibolo likusambizga pa nkhani ya ŵakufwa? Visambizgo vya machalichi ghanandi vikupambana na ivyo Baibolo likusambizga. Cifukwa wuli? Cifukwa nchakuti visambizgo vyawo vikukolerana na ivyo Satana wakukhumba. Kwizira mu visopo vyautesi, Satana wakupangiska ŵanthu kugomezga kuti para munthu wafwa, wakuluta ku malo gha mzimu. Uwu mbumoza wa mautesi agho Satana wakuyowoya kuti wapatuske ŵanthu kwa Yehova Ciuta. Mwa nthowa wuli?
17 Nga ni umo tasambilira kale, visopo vinyake vikusambizga kuti para munthu wakaŵa wa nkharo yiheni, para wafwa wakuluta ku moto kuti wakasuzgikenge kwamuyirayira. Cisambizgo ici cikuyuyura Ciuta. Yehova ngwacitemwa, wangakhumba yayi kuti ŵanthu ŵasuzgikenge nthena. (1 Yohane 4:8) Mungajipulika wuli usange munthu munyake wapeleka cilango kwa mwana wake mwakuwocha mawoko gha mwana pa moto? Kasi mungamucindika munthu wantheura? Nakwene nako, kasi mungakhuka kuti mumumanye munthu wa nthena? Napacoko pose! Mungamuwona munthu uyu kuŵa wankhaza comene. Mwakuyana waka, Satana wakukhumba kuti ŵanthu ŵagomezge kuti Yehova wakocha ŵanthu pa moto kwamuyirayira!
18 Satana wakugwiliskiraso nchito visopo vinyake kuti visambizgenge kuti para ŵanthu ŵafwa, ŵakuzgoka mizimu iyo ŵanthu ŵamoyo ŵakwenera kuyicindika. Mwakuyana na cisambizgo ici, mizimu ya ŵakufwa yingaŵa mabwezi ghawemi comene panji ŵalwani. Ŵanthu ŵanandi ŵakugomezga utesi uwu. Ŵakopa ŵakufwa, kuŵacindika ndiposo kuŵasopa. Mwakupambana na ivyo ŵanthu ŵakusambizga, Baibolo likusambizga kuti ŵakufwa ŵali mu tulo. Likutisambizga kuti tisopenge Yehova Ciuta waunenesko, uyo ni Mlengi withu ndiposo uyo wakutipa cilicose.—Civumbuzi 4:11.
19 Kumanya unenesko wakukhwaskana na ŵanthu ŵakufwa kukumuvikilirani ku mautesi agho visopo vikusambizga. Unenesko uwu ukumovwirani kuti mupulikiske visambizgo vinyake vya mu Baibolo. Mwaciyelezgero, para mwamanya kuti ŵanthu ŵakuzgoka mizimu yayi para ŵafwa, layizgo lakuti muzamukhala na umoyo kwamuyirayira mu paradiso pano pasi likuŵa lakupulikikwa.
20 Mu nyengo yakale, Yobu, munthu wakutemwa urunji, wakafumba kuti: “Usange munthu wafwa, kasi tiwaghumeso” panji kuŵaso wamoyo? (Job 14:14) Kasi munthu wakufwa wangaŵaso wamoyo? Nchakupembuzga kumanya ivyo Baibolo likusambizga pa nkhani iyi, ndipo cipaturo cakulondezgapo cilongorenge umo tingapembuzgikira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Ŵakufwa ŵakuwona yayi, nesi kupulika panji kughanaghana.—Mupharazgi 9:5.
- Ŵakufwa ŵali mu tulo, ŵakusuzgika yayi.—Yohane 11:11.
- Tikufwa cifukwa tili kuhara zakwananga kufuma kwa Adamu.—Ŵaroma 5:12.
* Pali fundo zinyake zakukhwaskana na “mzimu” pa mutu wakuti Vyakusazgirapo.
Mafumbo
1-3. Ni mafumbo wuli ghakukhwaskana na nyifwa agho ŵanthu ŵakufumba, ndipo visopo vikupeleka mazgoro wuli?
4. Ni fundo wuli yakukhwaskana na nyifwa iyo visopo vinandi vikukolerana?
5, 6. Mwakuyana na Baibolo, nchivici cikucitikira ŵakufwa?
7. Kasi Yesu wakayelezgera nyifwa na vici?
8. Kasi tikumanya wuli kuti likaŵa khumbo la Ciuta yayi kuti ŵanthu ŵafwenge?
9. Kasi Yehova wakakanizga Adamu kucitaci, ndipo cifukwa wuli dango ili likaŵa linonono yayi kulilondezga?
10, 11. (a) Kasi Adamu na Heva ŵakaleka wuli kupulikira Ciuta? (b) Nchifukwa wuli Adamu na Heva ŵakeneranga yayi kugowokereka?
12. Nchivici cingatovwira kuti tipulikiske umo Yehova wakajipulikira apo Adamu na Heva ŵakamugalukira?
13. Kasi Yehova wakati cimucitikilenge nchivici Adamu para wafwa, ndipo cikung’amuraci?
14. Nchifukwa wuli tikufwa?
15. Cifukwa wuli nchakupembuzga kumanya ivyo vikucitika nadi para munthu wafwa?
16. Ni njani uyo wakutimbanizga visambizgo vya machalichi ghanandi, ndipo wakucita wuli?
17. Kasi cisambizgo cakuti ŵanthu ŵakusuzgika kwamuyirayira cikuyuyura wuli Yehova?
18. Kasi kusopa ŵakufwa kwagona pa utesi wakuti wuli?
19. Kasi kumanya unenesko wakukhwaskana na ŵakufwa kukutovwira kuti tipulikiske cisambizgo nchini ca Baibolo?
20. Ni fumbo wuli ilo lizgorekenge mu cipaturo cakulondezgapo?
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn