Mazgu Ghakuumaliro
1 YEHOVA
Ili ni zina la Chiuta. Zina ili likung’anamura “Uyo Wakupangiska Kuŵako.” Yehova ni Chiuta Wankhongonozose, ndipo wakalenga chilichose. Wali na nkhongono zakuchitira chilichose icho wakukhumba.
Mu Chihebere, Zina la Chiuta likalembeka mu vilembo vinayi. Mu Chingelezi, vilembo ivyo vikwimira zina la Chiuta, ni YHWH panji JHVH. Mu Malemba ghakwambilira Ghachihebere, zina la Chiuta likasangikanga mu malo pafupifupi 7,000. Ŵanthu ŵanandi pa charu chapasi ŵakuzunura zina la Chiuta munthowa zakupambanapambana kuyana na chiyowoyero chawo.
2 BAIBOLO ‘NDAKUPELEKEKA NA CHIUTA’
Chiuta ndiyo wakalemba Baibolo. Kweni wakagwiliskira ntchito ŵanthu kuti ŵalembe. Ivi vikuyana waka na gogo uyo watuma muzukuru wake kuti wamulembere kalata. Uthenga wa mu kalata ukuŵa wa gogo. Chiuta wakagwiliskira ntchito mzimu wake kuti uwovwire ŵanthu kulemba maghanoghano ghake mu Baibolo. Mzimu wa Chiuta ukawovwira ŵanthu awo ŵakalemba Baibolo munthowa zinandi. Nyengo zinyake ukaŵawovwiranga kuti ŵawone mboniwoni panji kulota maloto kuti pamanyuma ŵalembe ivyo ŵawona.
3 FUNDO
Ni visambizgo ivyo vikulongosora unenesko wa mu Baibolo. Mwachiyelezgero, fundo yakuti “mendezgano ghaheni ghakunanga makhaliro ghawemi,” yikutisambizga kuti ŵanthu awo tikuchezga nawo ŵangatinanga panji kutovwira. (1 Ŵakorinte 15:33) Kweniso fundo yakuti “icho munthu wakuseŵa, ndicho wazamuvuna” yikutisambizga kuti tingagwentha yayi ivyo vizenge chifukwa cha ivyo tachita.—Ŵagalatiya 6:7.
4 UCHIMI
Ni uthenga wakufuma kwa Chiuta. Uthenga uwu ungayowoya za khumbo la Chiuta, visambizgo vyake, ivyo wakukhumba kuti tichitenge, panji cheruzgo. Nyengo zinyakeso ungaŵa uthenga wa ivyo vichitikenge munthazi. Mu Baibolo muli mauchimi ghanandi agho ghali kufiskika kale.
5 MAUCHIMI GHAKUYOWOYA ZA MESIYA
Yesu ndiyo wakafiska mauchimi ghanandi gha mu Baibolo ghakuyowoya za Mesiya. Wonani bokosi lakuti “ Mauchimi Ghakuyowoya za Mesiya.”
▸ Mutu 2, ndime 17, mazgu ghamusi.
6 CHIFUKWA WULI YEHOVA WAKALENGA CHARU CHAPASI?
Yehova wakalenga charu chapasi kuti chiŵe paradiso panji kuti malo ghawemi ghakuti ŵanthu awo ŵakumutemwa ŵakhalengemo. Khumbo lake lindasinthe. Sonosono apa, Chiuta wawuskengepo viheni vyose na kupa ŵanthu ŵake umoyo wamuyirayira.
7 SATANA DYABULOSI
Satana ni mungelo uyo wakagalukira Chiuta. Wakuchemeka Satana, kung’anamura “Wakususka,” chifukwa wakulimbana na Yehova. Wakuchemekaso kuti Dyabulosi, kung’anamura “Mutesi.” Wakapika zina ili chifukwa wakutetera Chiuta na kupusika ŵanthu.
8 ŴANGELO
Yehova wakalenga ŵangelo kale chomene pambere wandalenge charu chapasi. Wakaŵalenga kuti ŵakhalenge kuchanya. Ŵalipo mamiliyoni ghanandi chomene. (Daniyeli 7:10) Ŵangelo ŵali na mazina ndiposo mikhaliro yakupambana. Ŵangelo ŵakugomezgeka ŵakukana kuti ŵanthu ŵaŵasopenge. Ŵali na maudindo ghakupambanapambana ndipo ŵakupika ntchito zakupambana. Ntchito zinyake izo ŵangelo ŵakugwira ni izi: Kuteŵetera pa chitengo cha Yehova, kupeleka uthenga wakufuma kwa Yehova, kuvikilira na kulongozga ŵateŵeti ŵake pa charu chapasi, kupeleka uthenga wa cheruzgo, na kovwirapo pa ntchito ya kupharazga. (Salimo 34:7; Chivumbuzi 14:6; 22:8, 9) Kunthazi, ŵangelo ŵazamuŵa na Yesu pakurwa nkhondo ya Aramagedoni.—Chivumbuzi 16:14, 16; 19:14, 15.
9 KWANANGA
Kwananga ni chilichose icho tikuwona, kughanaghana, panji kuchita, icho chikukolerana yayi na khumbo la Yehova. Pakuti ubwezi withu na Chiuta ukunangika chifukwa cha kwananga, lekani Chiuta watipa malango kweniso fundo kuti zitovwire kuti tileke kuchitira dala kwananga. Pakwamba, Yehova wakalenga chilichose chiwemi. Kweni Adamu na Eva ŵati ŵasankha kuleka kupulikira Yehova, ŵakaŵaso ŵarunji yayi. Ŵakamba kuchekura na kufwa. Pakuti tili kupokako zakwananga kufuma kwa Adamu, lekani nase tikuchekura na kufwa.
10 ARAMAGEDONI
Ni nkhondo ya Chiuta iyo yizamuparanya charu cha Satana na vinthu vyose viheni.
11 UFUMU WA CHIUTA
Ufumu wa Chiuta ni boma ilo Yehova wali kukhazikiska kuchanya. Yesu Khristu ndiyo ni Fumu ya boma ili. Kunthazi Yehova wazamugwiliskira ntchito Ufumu uwu kuti wawuskepo viheni vyose. Ufumu wa Chiuta uzamulamulira charu chose chapasi.
12 YESU KHRISTU
Chiuta wakalenga Yesu pambere wandalenge chilichose. Yehova wakatuma Yesu pa charu chapasi kuti wazakatifwire. Yesu wati wakomeka, Yehova wakamuwuska ku ŵakufwa. Pasono Yesu wakulamulira kuchanya nga ni Fumu ya Ufumu wa Chiuta.
13 UCHIMI WA MASABATA 70
Baibolo likayowoyerathu nyengo iyo Mesiya wazamuwoneka. Nyengo iyi yikate yikwanenge kuumaliro wa masabata 69. Masabata agha ghakamba mu chaka cha 455 B.C.E. na kumara mu chaka cha 29 C.E.
Kasi tikumanya wuli kuti masabata ghakamara mu 29 C.E.? Masabata 69 ghakamba mu chaka cha 455 B.C.E. apo Nehemiya wakafika ku Yerusalemu na kwamba kuzengaso msumba (tawuni). (Daniyeli 9:25; Nehemiya 2:1, 5-8) Kanandi para tapulika lizgu lakuti “dazeni” tikumanya kuti pali vinthu 12, kweniso para tapulika lizgu lakuti “sabata” tikumanya kuti ni mazuŵa 7. Masabata mu uchimi uwu ni masabata gha mazuŵa 7 yayi, kweni ni masabata gha vyaka 7 kuyana na mazgu gha uchimi agho ghakuti “zuŵa limoza kwimira chaka chimoza.” (Maŵazgo 14:34; Ezekiyeli 4:6) Fundo iyi yikung’anamura kuti sabata yiliyose ni vyaka 7 ndipo masabata 69 ni vyaka 483 (69 x 7). Para vyaka 483 tawuskako 455 B.C.E. vikutitolera mu chaka cha 29 C.E. Chaka ichi ndicho Yesu wakabatizikira nadi na kuŵa Mesiya.—Luka 3:1, 2, 21, 22.
Uchimi wenewuwu ukayowoyaso za sabata yinyake, iyo ni vyaka vinyakeso 7. Mu nyengo iyi, mu chaka cha 33 C.E., Mesiya wakeneranga kufwa ndipo kwamba mu chaka cha 36 C.E., makani ghawemi gha Ufumu wa Chiuta ghakeneranga kupharazgika ku mitundu yose padera pa Ŵayuda.—Daniyeli 9:24-27.
14 CHISAMBIZGO CHA UTATU NTCHAUTESI
Baibolo likusambizga kuti Yehova Chiuta ni Mlengi ndipo wakalenga Yesu pambere wandalenge chilichose. (Ŵakolose 1:15, 16) Yesu ni Chiuta Wankhongonozose yayi. Iyo wandayowoyepo kuti wakuyana na Chiuta. Iyo wakati: “Adada mbakuru kuluska ine.” (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 15:28) Kweni matchalitchi ghanyake ghakusambizga kuti kuli ŵachiuta ŵatatu mwa yumoza. Ŵakuti kuli Chiuta Dada, Chiuta Mwana, na Chiuta mzimu. Chisambizgo chakuti kuli “ŵachiuta ŵatatu mwa yumoza” mulije mu Baibolo. Ntheura chisambizgo ichi ntchautesi.
Mzimu utuŵa ni nkhongono ya Chiuta, nkhongono yambura kuwoneka iyo wakugwiliskira ntchito kuti wachite khumbo lake. Mzimu utuŵa ni munthu yayi. Mwachiyelezgero, Ŵakhristu ŵakwambilira “ŵakazuzgika na mzimu utuŵa,” ndipo Yehova wakati: “Nizamupungulira mzimu wane pa ŵanthu ŵa mitundu yose.”—Milimo 2:1-4, 17.
15 MPHINJIKA
Para Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakusopa Chiuta, ŵakugwiliskira ntchito mphinjika yayi. Chifukwa wuli?
Mu nyengo yakale ŵakagwiliskiranga ntchito mphinjika pakusopa vilengiwa kweniso pa tumaluso twa uzaghali. Vyaka 300 pamanyuma pakuti Yesu wafwa, Ŵakhristu ŵakagwiliskiranga ntchito mphinjika yayi pakusopa. Pakati pajumpha nyengo, Constantine Mulongozgi Wachiroma, wakapanga mphinjika kuŵa chimanyikwiro cha Ŵakhristu. Wakawonanga kuti mphinjika yiwovwirenge kuti Chikhristu chimanyikwe chomene. Kweni Yesu Khristu ŵakamukhoma pa mphinjika yayi. Buku linyake likuti: “Mphinjika yikamba kusangika pambere Chikhristu chindambe kweniso ku ŵanthu awo Mbakhristu yayi.”__The New Catholic Encyclopedia.
Mazgu Ghachigiriki agho ghali kung’anamulika kuti “mphinjika” ghakung’anamura “khuni lakunyoloka,” “thabwa,” panji “mugololo.” Baibolo linyake likuti: “Mu Tesitamenti Lasono la Chigiriki mulije mazgu ghakuyowoya za mathabwa ghaŵiri ghakupinjikana.” (The Companion Bible) Yesu wakafwira pa khuni.
Yehova wakukhumba yayi kuti tigwiliskirenge ntchito vikozgo panji vimanyikwiro vinyake pakumusopa.—Ekisodo 20:4, 5; 1 Ŵakorinte 10:14.
16 KUKUMBUKIRA NYIFWA YA YESU
Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti ŵakumbukirenge nyifwa yake. Ŵakhristu ŵaunenesko ŵakukumbukira nyifwa ya Yesu chaka chilichose pa Nisani 14. Zuŵa ili likuyana waka na ilo Ŵaisrayeli ŵakakumbukiranga Paska. Chingwa na vinyo, ivyo vikwimira thupi na ndopa za Yesu, ŵakupeleka kwa waliyose pa Chikumbusko. Awo ŵamulamulira na Yesu kuchanya, ndiwo ŵakurya chingwa na kumwa vinyo. Awo ŵazamukhala pa charu chapasi, ŵakuryako yayi chingwa panji kumwapo vinyo. Kweni mwantchindi ŵakusangikapo pa nyengo ya kukumbukira nyifwa ya Yesu.
17 MZIMU
Mu Chihebere na mu Chigiriki mazgu agho ŵali kung’anamura kuti “mzimu,” mu Baibolo la Mang’anamuliro gha Charu Chiphya ghangang’anamura vinthu vyakupambanapambana. Kweni nyengo zose mazgu agha ghakung’anamura chinthu chambura kuwoneka. Ghangang’anamura mphepo panji mvuchi uwo ŵanthu na vinyama vikuthuta. Nyengo zinyake mazgu agha, ghangang’anamura ŵanthu ŵauzimu kweniso mzimu utuŵa uwo ni nkhongono iyo Chiuta wakugwiliskira ntchito. Baibolo likusambizgapo yayi kuti para munthu wafwa wakulutilira kuŵa wamoyo ku malo ghanyake.—Ekisodo 35:21; Salimo 104:29; Mateyu 12:43; Luka 11:13.
18 GEHENA
Gehena ni zina la dambo ilo likaŵa kufupi na Yerusalemu uko kale ŵakawotcherangako viswaswa. Palije ukaboni wakuti mu nyengo ya Yesu, ŵakasuzganga panji kotcha vinyama ndiposo ŵanthu ŵamoyo mu dambo ili. Ntheura Gehena ni malo ghanadi agho ŵakusuzgirako panji kotcherako ŵakufwa kwamuyirayira yayi. Apo Yesu wakayowoyanga za ŵanthu awo ŵakuponyeka mu Gehena, wakang’anamuranga kuti ŵakuparanyika muyirayira.—Mateyu 5:22; 10:28.
19 LUROMBO LWA FUMU
Yesu wakapeleka pemphero ili apo wakasambizganga ŵasambiri ŵake umo ŵangapemphelera. Pemphero ili likuchemekaso kuti pemphero la Adada Ŵithu panji pemphero la chiyelezgero. Yesu wakasambizga umo tingapemphelera:
“Zina linu lituŵiskike”
Tikupempha Yehova kuti watuŵiske zina lake panji kuvumbura mautesi agho Satana wamuyowoyera. Para wali tuŵiska, waliyose kuchanya na pa charu chapasi wazamurumba na kuchindika zina la Chiuta..
“Ufumu winu wize”
Tikupempha kuti boma la Chiuta lize kuti lizakawuskepo charu cha Satana, lizakalamulire charu chose chapasi, na kuzgora charu kuŵa paradiso.
“Khumbo linu lichitike pano pasi”
Tikupempha kuti khumbo la Chiuta lifiskike lakuti charu chizure na ŵanthu ŵakupulikira, ŵarunji awo ŵangakhala mu paradiso, nga umo Yehova wakakhumbiranga pa kwamba.
20 SEMBE
Yehova wakapeleka sembe kuti waponoske ŵanthu ku kwananga na nyifwa. Sembe yakuwombora ni mtengo uwo ukakhumbikwanga kuti ŵagulireso umoyo wambura zakwananga uwo munthu wakwamba Adamu wakataya, na kuwezgerapo ubwezi pakati pa ŵanthu na Yehova. Chiuta wakatuma Yesu pa charu chapasi kuti wafwire ŵanthu wose ŵakwananga. Chifukwa cha nyifwa ya Yesu, ŵanthu wose ŵali na mwaŵi wa kuzakakhala na umoyo wamuyirayira na kuŵa ŵarunji.
21 CHIFUKWA WULI CHAKA CHA 1914 NTCHAKUZIRWA?
Uchimi uwo uli mu chaputara 4 cha buku la Daniyeli, ukutisambizga kuti Chiuta wakeneranga kukhazikiska Ufumu wake mu 1914.
Uchimi: Yehova wakapangiska Fumu Nebukadinezara kuti walote loto lakukhwaskana na chikhuni chikuru icho chikadumulika. Mu loto la Nebukadinezara, chisinga cha khuni ilo likadumulika chikakakika na chakukakira chachisulo na chamkuŵa kuti chileke kuphuka m’paka “nyengo 7” zijumphepo. Pamanyuma pake, khuni ilo likeneranga kuphukaso.—Daniyeli 4:1, 10-16.
Ivyo tikusambirapo pa uchimi uwu: Khuni likuyimira Ufumu wa Chiuta. Kwa vyaka vinandi, Yehova wakagwiliskiranga ntchito mafumu mu Yerusalemu kuti ŵalamulirenge mtundu wa Waisrayeli. (1 Midauko 29:23) Kweni mafumu agha ghakaŵa ghambura kugomezgeka, ndipo ulamuliro wawo ukamara. Yerusalemu wakaparanyika mu chaka cha 607 B.C.E. Chaka ichi ndicho “nyengo 7” zikambira. (2 Mathemba 25:1, 8-10; Ezekiyeli 21:25-27) Yesu wakati: “Yerusalemu wazamukandilizgika na ŵamitundu m’paka nyengo zakutemeka za ŵamitundu zifiskike.” Apa Yesu wakayowoyanga za “nyengo 7.” (Luka 21:24) Ichi chikung’anamura kuti “nyengo 7” zikamara apo Yesu wakaŵa pa charu chapasi yayi. Yehova wakalayizga kuti wazamwimika Fumu kuumaliro wa “nyengo 7.” Ufumu wa Fumu yiphya iyi, uzamwiza na vitumbiko vinandi pa charu chose chapasi kwamuyirayira.—Luka 1:30-33.
Utali wa “nyengo 7”: “Nyengo 7” zikamara pati pajumpha vyaka 2,520. Para vyaka 2,520 tawuskako 607 B.C.E, tikusanga chaka cha 1914. Chaka ichi ndicho Yehova wakimika Yesu panji kuti Mesiya, kuti waŵe Fumu ya Ufumu wa Chiuta kuchanya.
Kasi tikuyisanga wuli nambara ya 2,520? Baibolo likuti nyengo zitatu na hafu, zikuyana waka na mazuŵa 1,260. (Chivumbuzi 12:6, 14) Ntheura “nyengo 7” ni mazuŵa 1,260 tayimuzi 2 (1,260 x 2) ndipo tikusanga mazuŵa 2,520. Mazuŵa 2,520 ghakuyana waka na vyaka 2,520 chifukwa mu uchimi uwu Baibolo likuti ‘zuŵa limoza likwimira chaka chimoza.’—Maŵazgo 14:34; Ezekiyeli 4:6.
22 MIKAYELI MUNGELO MUKURU
Mazgu ghakuti “mungelo mukuru” ghakung’anamura mulara wa ŵangelo. Baibolo likuyowoya kuti pali mungelo yumoza pera uyo ni mulara, ndipo zina lake ni Mikayeli.—Daniyeli 12:1; Yuda 9.
Mikayeli ndiyo wakulongozga gulu la ŵangelo ŵakugomezgeka ŵa Chiuta. Lemba la Chivumbuzi 12:7 likuti: “Mikayeli na ŵangelo ŵake wakarwanga na chinjoka . . . na ŵangelo ŵake.” Buku la Chivumbuzi likuti Yesu ndiyo ni mulongozgi wa ŵankhondo ŵa Chiuta. Ntheura Mikayeli ni zina linyake la Yesu.—Chivumbuzi 19:14-16.
23 MAZUŴA GHAUMALIRO
Mazuŵa ghaumaliro ni nyengo iyo pakuchitika vinthu vinyake pa charu chapasi ivyo vikulongora kuti Ufumu wa Chiuta uli pafupi kuparanya charu cha Satana. Baibolo likuyowoyaso mazgu ghanyake nga ghakuti “umaliro wa charu” na “kuŵapo kwa Mwana wa munthu.” Mazgu agha nagho ghakuyowoya za nyengo yeneyiyi. (Mateyu 24:3, 27, 37) “Mazuŵa ghaumaliro” ghakayamba apo Ufumu wa Chiuta ukayamba kulamulira kuchanya mu 1914. Ndipo ghazamumara para charu cha Satana chazakaparanyika pa Aramagedoni.—2 Timote 3:1; 2 Petrosi 3:3.
24 CHIWUKA
Chiwuka ni para Chiuta wawuska munthu uyo wakafwa. Baibolo likuyowoya ŵanthu 9 awo ŵakawuskika. Eliya, Elisha, Yesu, Petrosi na Paulosi ŵakawuskapo ŵakufwa. Chiuta ndiyo wakapeleka nkhongono kwa ŵanthu aŵa kuti ŵawuske ŵanthu. Yehova walayizga kuti wazamuwuska “ŵarunji na ŵambura urunji” kuti ŵazakaŵe na umoyo pa charu chapasi. (Milimo 24:15) Baibolo likuyowoyaso za Chiwuka cha kuchanya. Chiwuka ichi chikuchitika para ŵanthu awo mbakusoreka, panji kuti ŵakuphakazgika na Chiuta ŵawuskika kuti ŵakakhalenge na Yesu kuchanya.—Yohane 5:28, 29; 11:25; Ŵafilipi 3:11; Chivumbuzi 20:5, 6.
25 KUGOMEZGA MIZIMU
Kugomezga mizimu panji kuti viŵanda ni para munthu wakuyowoyeskana na mizimu mwakudunjika panji kwizira mwa ng’anga, fwiti, panji munthu munyake uyo wakuchita vyamizimu. Ŵanthu awo ŵakugomezga mizimu ŵakugomezga chisambizgo chautesi chakuti para ŵanthu ŵafwa mizimu yawo yikulutilira kuŵa yamoyo ndipo yikuzgoka viŵanda vyankhongono chomene. Ŵangelo ŵaheni ndiwo ŵakupusika ŵanthu kuti ŵaleke kupulikira Chiuta. Kugomezga nyenyezi, kuwukwa, kuchita mayere, ufwiti, ung’anga, kulowa, kutemera, kujara (kusilika) minda panji nyumba, vyose ivi nkhugomezga viŵanda. Mabuku ghanandi, magazini, nyuzipepara, mafilimu, na maposita, ndiposo sumu mukutemwa kuŵa vyamizimu. Ivi vikupangiska kuti ŵanthu ŵawonenge nga kugomezga viŵanda nkhwakofya yayi. Maluso ghanandi agho ghakuŵa pa nyifwa, nga chivumbi, kotchera sembe munthu wakufwa, kukumbukira ŵakufwa, kumeta, kuphalira mwanakazi uyo mfumu wake wafwa kuti wavware malaya ghafipa panji waleke kuvura malaya agho wakavwara pa nyifwa panji waleke kuchitako vinthu vinyake, na maluso ghanyake, vyose ivi nkhugomezga viŵanda. Para ŵanthu ŵakukhumba kuyowoyeskana na viŵanda, kanandi ŵakugwiliskira ntchito minkhwala.—Ŵagalatiya 5:20; Chivumbuzi 21:8.
26 MAZAZA GHA YEHOVA
Yehova ni Chiuta Wankhongonozose. Ndiyo wali kuleka vinthu vyose vya kuchanya na charu chapasi. (Chivumbuzi 15:3) Lekani ni mwenecho wa chilichose ndipo wali na nkhongono, panji kuti mazaza ghose pa ivyo wali kulenga. (Salimo 24:1; Yesaya 40:21-23; Chivumbuzi 4:11) Chinthu chilichose icho wali kupanga wali kuchipa malango. Yehova waliso na mazaza kusankha ŵanyake kuti ŵalamulirenge. Para tikumutemwa na kumupulikira Chiuta ndikuti tikuzomera kuti ni Fumu yithu.—1 Midauko 29:11.
27 KUFUMISKA NTHUMBO
Para munthu wakomera dala mwana uyo wali mu nthumbo ndikuti wafumiska nthumbo. Apa tikuyowoya za para nthumbo iyo yafuma yekha chifukwa cha kuchita ngozi yayi, panji suzgo la mu thupi. Para mama watora waka nthumbo, kamwana kakuŵa kamunthu pakekha, kakuŵa chigaŵa cha thupi la mama yayi.
28 KUPELEKA PANJI KUPOKERA NDOPA
Kuti ŵadokotala ŵachizge mulwari uyo ndopa ni zichoko, ŵakumupa ndopa panji chimoza mwa vigaŵa vinayi vikuruvikuru vya ndopa. Ndopa izi ŵakutora mu thupi la munthu munyake panji izo ŵakasunga kale. Vigaŵa vinayi vikuruvikuru vya ndopa ni mapulazima, maselo ghaswesi, maselo ghatuŵa, na mapulateleti.
29 NTCHENYO
Mu Baibolo, mazgu ghakuti “ntchenyo” ghakuyana yayi na ghakuti chilango. Para tapika ntchenyo, ndikuti tasambizgika, taphalirika fundo ziwemi, ndiposo kovwirika. Para Yehova wakupeleka ntchenyo kwa munthu, wakuŵa wankhaza yayi panji mukali. (Zintharika 4:1, 2) Ŵapapi ŵangasambirako kwa Yehova pa nkhani iyi. Ntchenyo iyo Yehova wakupeleka yikuŵa yiwemi chomene mwakuti munthu wangamba kutemwa kusambizgika na iyo. (Zintharika 12:1) Yehova wakutemwa ŵanthu ŵake ndipo wakuŵasambizga. Wakuŵasambizga fundo izo zingaŵawovwira kuti ŵasinthe maghanoghano ghaheni na kuŵawovwira kuti ŵaghanaghanenge na kuchita vinthu ivyo vingamukondweska. Pakulanga ŵana, ŵapapi ŵakwenera kuŵawovwira kuti ŵamanye uwemi wa kupulikira ivyo ŵaŵaphalira. Ŵakwenera kuŵasambizgaso kuti ŵatemwenge Yehova, kutemwa Mazgu ghake Baibolo, na kupulikiska fundo za mu Baibolo.
30 VIŴANDA
Ni vilengiwa vyauzimu ivyo tingaviwona yayi, ndipo vili na nkhongono chomene. Viŵanda mbangelo ŵaheni. Ŵakazgoka ŵaheni apo ŵakagalukira Chiuta na kujizgora ŵalwani ŵa Chiuta. (Genizesi 6:2; Yuda 6) Ŵakakolerana na Satana pakugalukira Yehova.—Dotoronome 32:17; Luka 8:30; Milimo 16:16; Yakobe 2:19.
tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nso_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn