Kumbi Vingachitika Kuja Mucharu Chambula Nkhaza?
Kumbi ŵanthu akukuchitiyanipu nkhaza? Kumbi munthu munyaki m’banja linu akumuchitiyapu nkhaza? Kumbi mutopa kukuchitiyani nkhaza? Nkhaza ndizu “zichitisa kuti ŵanthu asuzikengi ukongwa pacharu chosi chapasi.” Wonani vakuyeruziyapu ivi.
NKHAZA ZA M’BANJA NDIPUSO KUKOLERE: Wupu wa United Nations ungukamba kuti: “Pa anthukazi atatu ŵewosi, munthukazi yumoza wakuchitikiyapu nkhaza ndi murumu waki pamwenga chibwezi chaki.” Wupu uwu ungukamba so kuti “pacharu chosi chapasi munthukazi yumoza pa anthukazi 5 ŵewosi, ŵanthu akhoza kumukolere.”
KUCHITIYANA NKHAZA MUMISEWU: Kafukufuku walongo kuti ku United States kwe vigeŵenga vakujumpha 30,000 vo vichitiya nkhaza ŵanthu. Ku Latin America, munthu yumoza pa ŵanthu atatu ŵewosi akumuchitiyapu nkhaza.
KUBAYANA: Kafukufuku walongo kuti ŵanthu pafupifupi 500, 000 angubayika chaka chimoza pe, ndipu chiŵerengeru ichi chijumpha chiŵerengeru cha ŵanthu wo angubayika pa nkhondu. Ŵanthu abayana ukongwa muvyaru va kumwera kwa Africa ndipuso ku Central America kuluska vyaru vinyaki vosi. Ŵanthu akujumpha 100,000 angubayika chaka chimoza pe ku Latin America, ndipu ŵanthu 50,000 angubayika chaka chimoza pe ku Brazil. Kumbi chilipu cho chingawovya kuti ŵanthu aleki kuchitiyana nkhaza?
KUMBI NKHAZA ZINGAMALA?
Ntchifukwa wuli nkhaza zichitika pacharu chosi? Pe vinthu vinandi vo vichitisa kuti ŵanthu achitiyengi nkhaza anyawu. Vinyaki mwa vinthu ivi ndi: ukavu, kukuliya m’banja lo ŵanthu achitiyana nkhaza, kumwa ukongwa moŵa ndipuso kumwa munkhwala wakutimbanyiza wongu, kuleka kutumbika umoyu wa ŵanthu. Kweniso, ivi vichitika chifukwa chakuti ŵanthu wo achitiya nkhaza anyawu alangika cha.
Vyaru vinyaki vayesesa kuti vimalisi nkhaza. Chiŵerengeru cha ŵanthu akubayika chingusika ukongwa vyaka 10 vo vajumpha mutawuni ya São Paulo ku Brazil. Kweni sonu ŵanthu ŵeche kuchitiyana nkhaza mutawuni iyi ndipu ŵanthu 10 pa ŵanthu 100,000 abayika. Kumbi ntchinthu wuli cho chingawovya kuti ŵanthu aleke limu kuchitiyana nkhaza?
Kuti ŵanthu aleki kuchitiya nkhaza anyawu, akhumbika kusintha maŵanaŵanu ndipuso mijalidu yawu. Ŵanthu wo achitiya nkhaza anyawu akhumbika kuleka kujikuza, mbunu ndipuso kujiyanja. Akhumbika so kwanja anyawu, kuŵatumbika kweniso kuŵaŵanaŵaniya.
Kumbi ndi vinthu wuli vo vingawovya kuti munthu wasinthi? Ŵanaŵaniyani vo Bayibolu lisambiza:
“Chifukwa kwanja Chiuta kung’anamuwa kusunga malangu ngaki.”
—1 Yohane 5:3.
“Kuwopa Yehova kung’anamuwa kutinkha vinthu viheni.” *—Nthanthi 8:13.
Kwanja Chiuta kweniso kuwopa kumukwiyisa ndiku kungawovya ukongwa kuti ŵanthu wo achitiya nkhaza anyawu asinthi mijalidu yawu yosi yiheni. Kumbi ivi vingachitika nadi?
Alex, * waja mujeri ku Brazil kwa vyaka 19 chifukwa cha kuchitiya nkhaza ŵanthu. Wangwamba kusambira Bayibolu ndi Akaboni aku Yehova ndipu wangubatizika mu chaka cha 2000. Kumbi iyu wakusintha nadi mijalidu yaki? Alex wadandawula ukongwa chifukwa cha vinthu viheni vo wachitanga. Iyu wangukamba kuti, “Nditimuyanja ukongwa Chiuta chifukwa chakuti wakundigowoke maubudi ngangu. Kwanja Yehova kweniso kumuwonga kwandiwovya kuti ndisinthi mijalidu yiheni.”
César, wa ku Brazil wabiyanga ŵanthu mwakuŵawofyeza ndi futi kweniso kuswa zinyumba. Wanguchita ivi kwa vyaka 15. Kumbi ntchinthu wuli cho chingumuwovya kuti wasinthi? Pa nyengu yo wenga mujeri, wangwamba kusambira Bayibolu ndi Akaboni aku Yehova. César watiti: “Ndingwamba kuwona kuti umoyu we ndi chilatu. Ndingusambira kwanja Chiuta kweniso ndingwamba kumuwopa. Ndinguleka kuchita vinthu viheni kuti ndileki kumukwiyisa. Ndakhumbanga cha kuti ndije nge ndileka kuwonga lisungu laki. Kwanja Chiuta kweniso kopa kumukwiyisa ndiku kungundiwovya kuti ndileki mijalidu yiheni.”
Kumbi vakuyeruziyapu ivi vititisambizanji? Vititisambiza kuti Bayibolu le ndi nthazi zakusinthiya umoyu wa ŵanthu. (Ŵaefesu 4:23) Alex yo wazumbulika kali mu nkhani iyi wangukamba so kuti: “Vo ndasambira m’Bayibolu ve nge maji ngakutowa ngo ngandidikiya ndipu ngasuka maŵanaŵanu ngangu ngaheni. Ndaziŵanga cha kuti ndazamusintha.” Kukamba unenesa kusambira Bayibolu kungatiwovya kuti tileki kuchita vinthu viheni. Mazu Ngaku Chiuta nge ndi nthazi zakutowesa mijalidu yiheni. (Ŵaefesu 5:26) Bayibolu lingawovya ŵanthu ankhaza kweniso ambunu kuti ayambi kuchitiya lisungu anyawu ndipuso kuti aje achimangu. (Ŵaroma 12:18) Yiwu aja mwachimangu chifukwa agwirisiya ntchitu fundu za m’Bayibolu.—Yesaya 48:18.
Akaboni aku Yehova akujumpha 8 miliyoni wo aja muvyaru 240 achitiya nkhaza anyawu cha. Ŵanthu akupambanapambana asambira kwanja ndipuso kopa Chiuta. Asambira so kwanja anyawu ndi kuja mwachimangu nge banja lapacharu chosi. (1 Petro 4:8) Ivi vilongo kuti ŵanthu akhoza kuja mwachimangu pacharu chosi.
CHARU CHAMBULA NKHAZA CHIZENGI PAMBULA KUSWERA YAPA
Bayibolu likamba kuti pambula kuswera yapa Chiuta watuzengepu uheni wosi. Charu chankhaza ichi chimalengi pa “zuŵa la cheruzu ndipuso pa zuŵa lo ŵanthu ambula kopa Chiuta azamubayikiya.” (2 Petro 3:5-7) Ŵanthu wo achitiya nkhaza anyawu kwazamuŵavi. Kumbi tingasimikiza wuli kuti Chiuta wamalisengi nkhaza?
Bayibolu likamba kuti Chiuta “watinkha weyosi yo watanja nkhaza.” (Sumu 11:5) Mlengi watanja chimangu kweniso urunji. (Sumu 33:5; 37:28) Ndichu chifukwa chaki walekeliyengi cha ŵanthu wosi wo achitiya nkhaza anyawu.
Charu chifya chachimangu chituza nadi. (Sumu 37:11; 72:14) Kumbi mungayanja kuziŵa vo mungachita kuti muzije mucharu chambula nkhaza?
^ ndimi 12 Yehova ndi zina laku Chiuta lo lisanilika m’Bayibolu.
^ ndimi 14 Mazina ngasinthika.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn xho_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn kin_Latn