CIPATURO 4
Kasi Yesu Khristu Ni Njani?
Kasi Yesu wali na udindo wuli wapadera?
Kasi wakafuma nkhu?
Kasi wakaŵa munthu wa mtundu wuli?
PA CARU capasi pali ŵanthu ŵanandi ŵakumanyikwa. Ŵanji ŵakumanyikwa comene mu cikaya cawo, msumba, panji mu caru cawo pera. Ŵanyake ŵakumanyikwa pa caru cose capasi. Ndipouli, kumanya waka zina la munthu uyo ngwakumanyikwa comene kuti kukung’anamura kuti mukumumanya nadi yayi. Cikung’anamura kuti mukumumanya nkhanira fikepo yayi, nesi kumanya umoyo wake wakale na ivyo wakucita.
2 Pa caru cose capasi, ŵanthu ŵali kupulikapo kuti kukaŵa Yesu Khristu, nangauli wakaŵako pafupifupi vilimika 2,000 ivyo vyajumpha. Ndipouli, ŵanthu ŵanandi ŵakumanya makora yayi kuti Yesu wakaŵa munthu wa mtundu wuli. Ŵanji ŵakuti wakaŵa munthu muwemi comene. Ŵanyake ŵakuti wakaŵa nchimi. Kweni ŵanji ŵakugomezga kuti Yesu ni Ciuta ndipo tikwenera kumusopa. Kasi tikwenera kumusopa nadi?
3 Nchakukhumbikwa comene kuti mumumanye makora Yesu. Cifukwa wuli? Cifukwa Baibolo likuyowoya kuti: “Uwu mbumoyo wa muyirayira, kuti ŵamumanyani Imwe, Ciuta mweneco [waunenesko] yekha, na Yesu Khristu, mweneuyo mukamutuma.” (Yohane 17:3) Nadi pano, kumumanya makora Yehova Ciuta na Yesu Khristu kungapangiska munthu kuti wazakaŵe na umoyo wamuyirayira mu paradiso pa caru capasi. (Yohane 14:6) Kusazgirapo apa, Yesu wakalongora ciyelezgero ciwemi comene ca umo tingakhalira makora na ŵanyithu. (Yohane 13:34, 35) Mu cipaturo cakwamba mu buku lino, tikasambira unenesko wakukhwaskana na Ciuta. Sono tiyeni tidumbiskane ivyo Baibolo likusambizga vyakukhwaskana na Yesu Khristu.
MESIYA UYO WAKAYOWOYEKA KUTI WIZENGE
4 Apo Yesu wakaŵa wandababike, Baibolo likayowoyerathu kuti kwizenge munthu wakutumika na Ciuta kuzakaŵa Mesiya, panji Khristu. Zina lakuti “Mesiya” (ilo ndakufuma ku lizgu la Cihebere) na Khristu (ilo ndakufuma ku lizgu la Cigiriki) ghose ghakung’anamura “Wakuphakazgika.” Mesiya wakenera nadi kuphakazgika na mzimu wa Ciuta; ico cikung’anamura kwimikika na Ciuta kuti wacite nchito yakuzirwa. Mu vipaturo vyakunthazi mu buku lino, tisambirenge vinandi vyakukhwaskana na udindo wa Mesiya wakufiska vinthu ivyo Ciuta wakalayizga. Tisambirengeso vitumbiko ivyo Yesu wangapeleka kwa ise nanga ni lero. Ndipouli, apo Yesu wakaŵa wandababike, ŵanthu ŵanandi ŵakakayikanga kuti, ka ‘Ninjani uyo wazamuŵa Mesiya?’
5 Mu nyengo yakale, ŵasambiri ŵakwambilira ŵa Yesu wa ku Nazarete ŵakaŵa ŵakusimikizga kuti Yesu ni Mesiya uyo wakayowoyekerathu. (Yohane 1:41) Yumoza wa ŵasambiri, zina lake Simoni Petrosi, wakaphalira Yesu kuti: “Imwe ndimwe Khristu.” (Mateyu 16:16) Kasi ŵasambiri aŵa ŵakapanikizga wuli kuti Yesu ni Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge, ndipo ise tingagomezga wuli?
6 Nchimi za Ciuta izo zikaŵapo pambere Yesu wandize pano pasi zikayowoya vinthu vinandi vyakukhwaskana na Mesiya. Ivyo zikayowoya vingawovwira ŵanji kuti ŵamumanye. Tingalongosora ntheura: Mutepanji mwapempheka kuti mulute pa depoti ya basi panji pa ciŵanja ca ndenge apo pakuŵa ŵanthu ŵanandi kuti mukapokelere munthu uyo mundamuwonepo. Kasi cingaŵa cakovwira yayi usange munthu munyake wangamuphalirani umo mungakamumanyira? Mwakuyana waka, kwizira mu nchimi izo zikalemba Baibolo, Yehova wakalongosora ivyo Mesiya wazamucita na ivyo vizamumucitikira. Kufiskika kwa maucimi agha kungawovwira ŵanthu ŵakugomezgeka kuti ŵamumanye kwambura suzgo.
7 Aghanaghanirani viyelezgero viŵiri ivi. Cakwamba, nchimi Mika yikayowoya kuti Uyo wakayowoyekerathu kuti wizenge wazamubabikira ku Betelehemu, tawuni yicoko mu caru ca Yuda. Ndipo pakeneranga kujumpha vilimika 700 kuti wababike kufuma apo Mika wakayowoyera. (Mika 5:2) Yesu wakababikira mu tawuni yeneiyo yikayowoyekerathu! (Mateyu 2:1, 3-9) Caciŵiri, vilimika mahandiredi ghanandi kumanyuma, ucimi uwo wuli kulembeka pa Daniel 9:25 ukayowoya kuti Mesiya wazamuwoneka mu cilimika ca 29 C.E.* Kufiskika kwa maucimi agha na ghanyake kukulongora pakweru kuti Yesu wakaŵa Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge.
8 Ukaboni unyake wakuti Yesu wakaŵa Mesiya ukamanyikwa kuumaliro wa cilimika ca 29 C.E. Ici ni cilimika ico Yesu wakaluta kwa Yohane Mbapatizi kuti wamubapatize mu Mronga wa Yorodani. Yehova wakaphalira Yohane kuti wamupenge cimanyikwiro mwakuti wazakamumanye makora Mesiya. Yohane wakawona cimanyikwiro ici apo wakabapatizanga Yesu. Baibolo likuyowoya kuti ici ndico cikacitika: ‘Yesu wakati wabapatizika, wakazuwuka mu maji: ndipo wonani, kucanya kukajurika, ndipo wakawona mzimu wa Ciuta ukikhanga nga ndi njiŵa, ndipo ukiza pa iyo; ndipo henani, lizgu likafuma kucanya, likati, Uyo ndi Mwana wane wakutemweka, mweneuyo nkhuca nayo.’ (Mateyu 3:16, 17) Wati wapulika na kuwona ivyo vikacitika, Yohane wakakayikira yayi kuti Yesu wakatumika nadi na Ciuta. (Yohane 1:32-34) Pa nyengo iyo nkhongono panji mzimu wa Ciuta, ukiza pa iyo, Yesu wakaphakazgika na kuŵa Mesiya, panji Khristu, uyo wakasoleka kuti waŵe Mulongozgi na Fumu.—Yesaya 55:4.
9 Kufiskika kwa ucimi wa Baibolo uwu na ukaboni uwo Yehova wakapeleka vikulongora pakweru kuti Yesu wakaŵa nadi Mesiya uyo wakayowoyeka kuti wizenge. Kweni Baibolo likuzgoraso mafumbo ghanyake ghaŵiri ghakuzirwa comene ghakukhwaskana na Yesu Khristu: Kasi wakafuma nkhu, ndipo wakaŵa munthu wa mtundu wuli?
KASI YESU WAKAFUMA NKHU?
10 Baibolo likusambizga kuti Yesu wakaŵa kucanya pambere wandize pa caru capasi. Mika wakayowoyerathu kuti Mesiya wazamubabikira mu Betelehemu. Ndipo wakayowoyaso kuti Mesiya uyu wakaŵako “kale na kale.” (Mika 5:2) Yesu wakayowoya kanandi waka kuti wakakhalanga kucanya pambere wandababike kuŵa munthu pa caru capasi. (Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Pakuti wakaŵa cilengiwa cauzimu kucanya, Yesu wakaŵa paubwezi wapadera na Yehova.
11 Yesu ni Mwana wa Yehova wakutemweka comene, ndipo pali vifukwa viwemi ivyo Yehova wakumutemwera. Wakucemeka “muŵere wa cakwatika [cilengiwa] cose,” cifukwa ndiyo wakamba kulengeka na Ciuta.# (Ŵakolose 1:15) Paliso cinthu cinyake ico cikupangiska kuti Mwana uyu waŵe wakutemweka comene. Iyo ni Mwana wake yekha na yekha panji “Kananda.” (Yohane 3:16) Ici cikung’anamura kuti ndiyo yekha uyo Ciuta wakamulenga mwakudunjika. Yesu ndiyo yekha wakawovwiranga Ciuta pa kulenga vinthu vinyake. (Ŵakolose 1:16) Kweniso, Yesu wakucemeka kuti “Mazgu.” (Yohane 1:14) Ici cikutiphalira kuti wakayowoyanga ivyo wakatumika na Ciuta. Mwambura kukayika, wakaphaliranga ŵangelo na ŵanthu wuwo mauthenga ghakufuma kwa Ciuta.
12 Kasi Mwana wakwamba wa Ciuta uyu ngwakuyana na Ciuta, nga ni umo ŵanji ŵakugomezgera? Baibolo likusambizga nthena yayi. Nga ni umo tawonera mu ndime iyo tasambira kale, Mwana uyu wakalengeka. Mwambura kukayika, iye wakaŵa na jando, peneapo Yehova Ciuta walije jando panji umaliro. (Salmo 90:2) Mwana wa Ciuta wandaghanaghanepo kuti iyo na Ŵadada ŵake mbakuyana. Baibolo likulongosora mwakupulikikwa makora kuti Ŵadada mbakuru kuluska Mwana. (Yohane 14:28; 1 Ŵakorinte 11:3) Yehova yekha ndiyo ni “Ciuta Wankhongono zose.” (Genesis 17:1) Mwantheura Mwana uyu wakuyana yayi na Ciuta.%
13 Yehova na Mwana wake wakwamba ŵakakhalanga pamoza kucanya kwa vilimika vyambura mapendeko pambere macanya na caru vindalengeke. Ŵakatemwananga comene! (Yohane 3:35; 14:31) Mikhaliro ya Mwana uyu yikayana ndendende na ya Ŵadada ŵake. Ndico cifukwa cake Baibolo likuyowoya kuti Mwana ni “cikozgo ca Ciuta wambura kuwoneka.” (Ŵakolose 1:15) Ndipo nadi, nga ni umo mwana waliyose wangaŵira ŵakukozgana na ŵadada ŵake mu nthowa zakupambanapambana, Mwana wakucanya uyu wakalongoranga mikhaliro ya Awiske.
14 Mwana wa Ciuta wakajipeleka kufuma kucanya na kwiza kuzakakhala pa caru capasi. Kweni mungazizwa kuti, ‘kasi cikacitika wuli kuti cilengiwa cauzimu cibabike kuŵa munthu?’ Kuti cibabike, Yehova wakacita munthondwe. Wakasamuskira umoyo wa Mwana wake mu nthumbo ya mwanakazi wambura kugonanapo na mwanalume, zina lake Mariya. Mariya wakaŵa na nthumbo cifukwa ca kugonana na mwanalume yayi. Mwantheura Mariya wakababa mwana murunji, ndipo wakamuthya Yesu.—Luka 1:30-35.
KASI YESU WAKAŴA MUNTHU WA MTUNDU WULI?
15 Ivyo Yesu wakayowoya na kucita apo wakaŵa pa caru capasi vikutovwira kuti timumanye makora. Kusazgirapo apa, tikumumanya makora Yehova cifukwa ca Yesu. Cifukwa wuli vili nthena? Kumbukirani kuti Mwana uyu nchikozgo ca Ŵadada ŵake. Nchifukwa cake Yesu wakaphalira yumoza wa ŵasambiri ŵake kuti: “Uyo wawona ine, wawona na Ŵadada wuwo.” (Yohane 14:9) Mabuku gha mu Baibolo gha Mateyu, Marko, Luka na Yohane ghakumanyikwa na zina lakuti Makani ghawemi. Mabuku agha ghakutiphalira za umoyo, milimo, na mikhaliro ya Yesu Khristu.
16 Yesu wakamanyikwanga kulikose kuti wakaŵa “Msambizgi.” (Yohane 1:38; 13:13) Kasi wakasambizga vici? Wakasambizganga “makani ghawemi gha Ufumu.” Cisambizgo cake cikagona pa Ufumu wa Ciuta, boma la kucanya ilo lizamuwusa caru cose capasi na kutumbika ŵanthu ŵakugomezgeka na vitumbiko vyambura kumara. (Mateyu 4:23) Kasi uthenga uwu ukaŵa wanjani? Yesu wakati: ‘Ivyo nkhusambizga ni vyane cara, kweni ni vya uyo wakandituma,’ Yehova. (Yohane 7:16) Yesu wakamanya kuti Ŵadada ŵake ŵakucanya ŵakukhumba kuti ŵanthu ŵapulike makani ghawemi gha Ufumu. Mu cipaturo 8, tisambirenge vinandi vyakukhwaskana na Ufumu wa Ciuta na ivyo uzamucita.
17 Kasi Yesu wakasambizganga nkhu? Kulikose uko wakasanganga ŵanthu, mu mizi, mu misumba, mu misika, na mu nyumba. Yesu wakalindiliranga yayi kuti ŵanthu ŵize kwa iyo. Wakalutanga uko ŵakasangikanga. (Marko 6:56; Luka 19:5, 6) Cifukwa wuli Yesu wakajipelekanga ntheura, kumalira nyengo yinandi pa kupharazga na kusambizga? Wakacitanga nthena kuti wafiske khumbo la Ciuta. Nyengo zose wakacitanga khumbo la Ŵadada ŵake. (Yohane 8:28, 29) Kweni pakaŵaso cifukwa cinyake ico wakapharazgiranga ŵanthu. Wakaŵalengeranga citima ŵanthu awo ŵakiza kwa iyo. (Mateyu 9:35, 36) Cifukwa ŵaliska ŵawo, awo ŵakeneranga kuti ŵaŵasambizgenge unenesko wakukhwaskana na Ciuta na vilato vyake, ŵakaŵasambizganga yayi. Yesu wakamanya kuti ŵanthu aŵa ŵakaŵa na njara yakuti ŵapulike uthenga wa Ufumu.
18 Yesu wakaŵa munthu wa citemwa ndiposo wakughanaghanira ŵanthu. Pa cifukwa ici ŵanthu ŵakizanga kwa iyo kwambura suzgo, cifukwa wakaŵa walusungu. Nanga ni ŵana ŵakaŵa ŵakufwatuka kwiza kwa iyo. (Marko 10:13-16) Yesu ŵakacitanga vinthu mwakutemwera yayi. Wakasuskanga vimbundi na mikhaliro yinyake yiheni. (Mateyu 21:12, 13) Yesu wakacindikanga ŵanakazi, nangauli pa nyengo iyo ŵanthu ŵakawonga ŵanakazi kuti mbakuzirwa pacoko, ndiposo ŵakakanizgikanga kucita vinthu vinyake. (Yohane 4:9, 27) Yesu wakaŵa wakujicepeska comene. Pa nyengo yinyake, wakageziska malundi gha ŵasambiri ŵake, nchito iyo ŵakacitanga ŵazga.
19 Yesu wakafipiranga mtima ŵanthu. Ici cikawoneka apo wakacizga ŵanthu mwakuzizwiska na nkhongono za Ciuta. (Mateyu 14:14) Mwa ciyelezgero, mwanalume uyo wakaŵa na vyoni wakiza kwa Yesu na kumuphalira kuti: ‘Usange mukukhumba, mungamanya kunditozga.’ Pakumuwona munthu uyu, Yesu wakaŵa nga wakusuzgika ndiyo. Pakumulengera lusungu, wakanyoroska woko lake, wakamukhwaska, ndipo wakati kwa iyo: “Nkhukhumba; tozgeka.” Antheura mwanalume mulwari yura wakacizgika! (Marko 1:40-42) Kasi mukughanaghana kuti mwanalume yura wakajipulika wuli?
WAKAGOMEZGEKA MUPAKA KUUMALIRO
20 Yesu wakalongora ciyelezgero ciwemi ca kugomezgeka kwa Ciuta. Wakaŵa wakugomezgeka ku Ŵadada ŵake nangauli wakasuskikanga na kusuzgika mu nthowa zinandi. Mwacikanga, Yesu wakatonda viyezgo vya Satana. (Mateyu 4:1-11) Pa nyengo yinyake, ŵabali ŵake ŵanyake ŵakaŵavya cipulikano mwa iyo, ŵakafika pakuyowoya kuti “wayaruka.” (Marko 3:21) Kweni Yesu wakaŵikako mahara yayi ku ivyo ŵakayowoya; m’malo mwake wakalutilira kucita mulimo wa Ciuta. Nangauli ŵalwani ŵake ŵakamunyozanga na kumutuka, Yesu wakalutilira kujikora, wakawezgera yayi.—1 Petros 2:21-23.
21 Yesu wakaŵa ŵakugomezgeka mupaka pa nyengo iyo wakafwira, wakakomeka mwa nkhaza na ŵalwani ŵake. (Milimo 5:30) Aghanaghanirani vinthu ivyo wakazizipizga mu mazuŵa gha umaliro gha umoyo wake pa caru capasi. Wakakakika, ŵakamutetera mautesi, wakeruzgika na ŵeruzgi ŵaheni, wakahoyeka, na kutimbika na ŵasilikari. Wakakhomeka pa khuni, ndipo wakati wakhala pacoko waka kuti wafwe, wakacemerezga kuti: “Kwamara!” (Yohane 19:30) Ndipouli, ghakati ghajumphapo mazuŵa ghatatu Yesu wati wafwa, Ŵadada ŵake ŵakucanya ŵakamuwuska ku ŵakufwa ndipo wakaŵa na umoyo wauzimu. (1 Petros 3:18) Ghakati ghajumphapo masabata ghacoko waka, wakawelera kucanya. Wati wafika kucanya, ‘wakakhala pasi ku woko la malyero la Ciuta,’ kulindilira kuti wapokere nkhongono za ufumu.—Ŵahebere 10:12, 13.
22 Kasi Yesu wakafiska vici cifukwa ca kuŵa wakugomezgeka mupaka nyifwa? Nyifwa ya Yesu yikupeleka mwaŵi wakuti ise tizakaŵe na umoyo wamuyirayira pa caru capasi mu paradiso, mwakukolerana na khumbo lakwamba la Yehova. Mu cipaturo ca panthazi tisambirenge umo nyifwa ya Yesu yacitira kuti tizakaŵe na umoyo wamuyirayira.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Ucimi wa Baibolo uwo wuli kufiskika ndiposo ivyo Ciuta wakayowoya vikulongora pakweru kuti Yesu ni Mesiya, panji Khristu.—Mateyu 16:16.
- Pambere wandize pa caru capasi, Yesu wakaŵa cilengiwa cauzimu ndipo wakhalanga kucanya.—Yohane 3:13.
- Yesu wakaŵa musambizgi, mwanalume walusungu, ndiposo wakugomezgeka comene kwa Ciuta.—Mateyu 9:35, 36.
* Kuti mumanye vinandi vya kufiskika kwa ucimi wa Daniyele wakuyowoya za Yesu, wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.
# Yehova wakucemeka kuti Dada cifukwa ni Mlengi. (Yesaya 64:8) Cifukwa cakuti Yesu wakalengeka na Ciuta, iye wakucemeka kuti Mwana wa Ciuta. Pa vifukwa vyakuyana waka, vilengiwa vinyake vyauzimu vikucemeka ŵana ŵa Ciuta. Adamu nayo wakucemekaso mwana wa Ciuta.—Job 1:6; Luka 3:38.
% Kuti mumanye ukaboni unyake wakuti Mwana wakwamba wa Ciuta wakuyana yayi na Ciuta, wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.
Mafumbo
1, 2. (a) Cifukwa wuli kumanya waka za munthu munyake uyo ngwakumanyikwa kukung’anamura kuti mukumumanya fikepo yayi? (b) Kasi ŵanthu ŵakuti Yesu wakaŵa njani?
3. Cifukwa wuli nchakukhumbikwa kuti mumanye unenesko wakukhwaskana na Yesu?
4. Kasi mazina ghakuti “Mesiya” na “Khristu” ghakung’anamuraci?
5. Kasi ŵasambiri ŵa Yesu wakasimikizga kuti Yesu wakaŵa njani?
6. Yowoyani ciyelezgero ca umo Yehova wawovwilira ŵanthu ŵakugomezgeka kuti ŵamumanye Mesiya.
7. Kasi ni maucimi ghaŵiri ngani ghakukhwaskana na Yesu agho ghakafiskika?
8, 9. Ni ukaboni wuli wakuti Yesu ni Mesiya uwo ukamanyikwa apo wakabapatizikanga?
10. Kasi Baibolo likusambizgaci za kuŵako kwa Yesu pambere wandize pa caru capasi?
11. Kasi Baibolo likulongora wuli kuti Yesu ni Mwana wakutemweka comene wa Yehova?
12. Kasi tikumanya wuli kuti Mwana wakwamba wa Ciuta wakuyana yayi na Ciuta?
13. Kasi Baibolo likung’anamuraci para likuyowoya kuti Mwana ni “cikozgo ca Ciuta wambura kuwoneka”?
14. Kasi cikacitika nchivici kuti Mwana wa Yehova wababike kuŵa munthu?
15. Cifukwa wuli tingayowoya kuti tikumumanya makora Yehova cifukwa ca Yesu?
16. Kasi Yesu wakapharazga uthenga wuli, ndipo ivyo wakasambizga vikafuma nkhu?
17. Ni nkhu uko Yesu wakasambizganga ŵanthu, ndipo nchifukwa wuli wakalutanga uko ŵakasangikanga kuti wakaŵasambizge?
18. Kasi ni mikhaliro wuli ya Yesu iyo yikumukondweskani comene?
19. Nchiyelezgero wuli ico cikulongora kuti Yesu wakafipiranga mtima ŵanthu?
20, 21. Kasi Yesu wakalongora wuli ciyelezgero ciwemi ca kugomezgeka kwa Ciuta?
22. Kasi Yesu wakafiska vici cifukwa ca kuŵa wakugomezgeka mupaka nyifwa?
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn