NKHANI YA PA CHIKOPI | BOMA LAMBURA VIMBUNDI
Ufumu wa Chiuta Ni Boma Lambura Vimbundi
Mulara wakuŵerengeskera ndalama za boma ku Nicaragua, wakalongosora chifukwa icho maboma ghakutondekera kumazgirathu vimbundi. Iyo wakati: “Vimbundi vyazara chifukwa chakuti ŵalaraŵalara ŵa boma ndiwo ŵali panthazi kuchita vimbundi.”
Chifukwa chakuti ŵanthu ŵanandi ŵakuchita vimbundi, boma lililose ilo lingaŵapo likuŵa la vimbundi. Ntheura palije boma la ŵanthu ilo lingaŵa lambura vimbundi. Kweni Baibolo likuti pali boma ilo lizamuŵa lambura vimbundi. Boma ili ni Ufumu wa Chiuta ndipo Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake kuti ŵawulombenge.—Mateyu 6:9, 10.
Ufumu wa Chiuta ni boma la kuchanya. Uzamuwuskapo maboma ghose na kwamba kulamulira ŵanthu. (Masalmo 2:8, 9; Uvumbuzi 16:14; 19:19-21) Uzamutumbika ŵanthu na kumazga vimbundi. Fundo 6 zakulondezgapo zikulongora ivyo Ufumu wa Chiuta uzamuchita kuti umazge vimbundi.
1. PA NKHANI YA NKHONGONO
SUZGO: Kanandi maboma ghakuthemba ndalama za misonkho izo ŵanthu ŵakupeleka. Ŵanthu ŵanyake awo ŵakugwira ntchito mu boma ŵakwiba ndalama izi. Apo ŵanyake ŵakupokera vimbundi ku ŵanthu awo ŵakukhumba kuti ŵaŵakhizgireko msonkho. Ivi vikuchitiska kuti boma likwezge misonkho, ntheura vimbundi vikulutilira waka. Ŵanthu ŵakugomezgeka ndiwo ŵakupwetekeka.
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Yehova * ni Chiuta wankhongonozose, ndipo ndiyo ni mweneko wa Ufumu uwu. (Uvumbuzi 11:15) Ufumu wa Chiuta ukuthemba misonkho yayi. Chiuta wali na nkhongono zakuzizwiska kweniso ngwakupa, ndipo Ufumu uzamupeleka vyose ivyo ŵanthu ŵake ŵakukhumbikwira.—Yesaya 40:26; Masalmo 145:16.
2. PA NKHANI YA MULONGOZGI
SUZGO: Susan Rose-Ackerman, uyo tamuzunura mu nkhani yajumpha wakati kuti vimbundi vimare “ŵalaraŵalara ŵa boma ndiwo ŵakwenera kwamba kuchitapo kanthu.” Ŵanthu ŵakuligomezga yayi boma ilo likulimbana na ŵanthu awo ŵakutolera misonkho panji ŵapolisi uku likulekelera ŵalaraŵalara. Palije mulongozgi uyo wangamazga vimbundi chifukwa tose tili ŵakwananga. Baibolo likuti pa charu chapasi palije munthu ‘murunji uyo wakuchita uwemi kwambura kwananga.’—Mupharazgi 7:20.
Yesu wakakana chimbundi
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Chiuta wali kusankha Yesu Khristu kuti waŵe Themba la Ufumu wake. Yesu ni murunji, ndipo wangachita yayi viheni. Iyo wakukana vimbundi. Satana wakakhumbanga kuti Yesu wamusope. Wakati wamupenge “maufumu ghose gha charu na uchindami wawo.” Kweni Yesu wakakana. (Mateyu 4:8-10; Yohane 14:30) Kweniso Yesu wakagomezgeka apo ŵakamupayika pa khuni. Ŵakamupa vinyo lakusazgako vyakuŵaŵa kuti ulwilwi uchepeko, kweni iyo wakakana chifukwa likate limutimbanizgenge wongo. (Mateyu 27:34) Pa nyengo yasono Yesu wali kuchanya, ndipo ngwakwenelera kuŵa Themba la Ufumu wa Chiuta.—Ŵafilipi 2:8-11.
3. PA NKHANI YA KUSINTHASINTHA BOMA
SUZGO: Mu vyaru vinandi ŵanthu ŵakuvota kuti ŵawuskepo ŵalongozgi ŵavimbundi. Kweni panyengo ya kamupeni na ya kuvota pakuchitika vimbundi vinandi. Ivi vikuchitika nanga ni mu vyaru visambazi. Pa nyengo iyi, ŵanthu ŵasambazi ŵakupeleka vinthu vinandi kuti ŵanthu ŵaŵavotere. Ivi vikupangiska kuti ŵanthu ŵavimbundi ŵakhaleso pa mipando.
John Paul Stevens, mweruzgi wa ku khoti likuru ku America, walemba kuti ivyo vikuchitika pa nyengo ya kamupeni vikupangiska kuti ‘Boma liŵe lakukayikiska kweniso kuti ŵanthu ŵaleke kuligomezga.’ Lekani ŵanthu ŵakuti ŵandyali ndiwo mbavimbundi chomene kuluska waliyose.
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Ufumu wa Chiuta ngwamuyirayira, ntheura pazamuŵavya vimbundi ivyo vikuchitika pa nyengo ya kamupeni panji ya mavoti. (Daniel 7:13, 14) Chiuta wali kusankha yekha mulongozgi wa Ufumu wake, ntheura palije chifukwa chakuti pazakaŵe mavoti. Pakuti boma ili lizamusinthasinthanga yayi, ivyo lizamuchita vizamuŵa vyamuyirayira.
4. PA NKHANI YA MALANGO
SUZGO: Panji mungaghanaghana kuti kuŵika malango ghanyake kungawovwira kuti vimbundi vimare. Kweni ŵanthu ŵanyake ŵawona kuti para malango nganandi, ndipo ŵanthu ŵakuchita chomene vimbundi. Kweniso malango ghakumazga vimbundi ghakutora nyengo kuti ghambe kugwira ntchito, ndipo para ghamba kugwira ntchito ghakovwira viŵi yayi.
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Malango gha Ufumu wa Chiuta ghakupambana chomene na gha maboma gha ŵanthu. M’malo mwakuŵika malango ghanandinandi, Yesu wakati: “Vinthu vyose ivyo mukukhumba kuti ŵanthu ŵamuchitirani, namwe mukwenera kuchita mwakuyana waka kwa iwo.” (Mateyu 7:12) Malango gha Chiuta ghakovwira ŵanthu kuti ŵaŵenge na maghanoghano ghawemi na kuchita vinthu viwemi. Yesu wakati: “Utemwenge mzengezgani wako umo ukujitemwera wamwene.” (Mateyu 22:39) Malango agha, wali kupeleka ni Chiuta, uyo wakuwona mu mtima.—1 Samuel 16:7.
5. PA NKHANI YA URYEZI
SUZGO: Uryezi na kuleka kughanaghanirana, ndivyo vikupangiska ŵanthu kuti ŵachitenge vimbundi. Kanandi ŵalaraŵalara ŵa boma na ŵanthu bweka, ŵakuŵa ŵaryezi. Sitoro yikuru ya ku Seoul, iyo tayizunura mu nkhani yakwamba, yikawa chifukwa chakuti ŵakazengera vinthu vyambura kukhora. Ŵalara ŵa boma ŵakapoka vimbundi.
Kuti vimbundi vimare, ŵanthu ŵakwenera kuleka kujighanaghanira ŵekha kweniso uryezi. Kweni maboma gha ŵanthu ghatondeka kusambizga ŵanthu kuti ŵaleke uryezi.
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Pa nyengo yasono, Ufumu wa Chiuta ukusambizga ŵanthu kuti ŵaleke uryezi kweniso kujighanaghanira ŵekha. * Ivi vikovwira ‘kuti ŵazgoke ŵaphya mu nkhongono iyo yikulongozga maghanoghano ghawo.’ (Ŵaefeso 4:23) Ŵakuleka uryezi kweniso kujighanaghanira ŵekha, ŵakukhorwa na ivyo ŵali navyo ndipo ŵakughanaghanira ŵanyawo.—Ŵafilipi 2:4; 1 Timote 6:6.
6. PA NKHANI YA ŴANTHU
SUZGO: Ŵanthu ŵanyake ŵakuchita vimbundi, nanga ŵangaŵa ŵasambazi panji ŵa nkharo yiwemi. Lekani ŵanthu ŵanyake ŵakuti maboma ghangamazga yayi vimbundi. Ivyo maboma ghangachita nkhuchepeskako waka vimbundi.
IVYO UFUMU UZAMUCHITA: Pa nkhani ya kumazga vimbundi, buku linyake likuti, maboma ghakwenera kuŵa “ghakugomezgeka, kweniso ghakwenera kwamba ndigho kuchitapo kanthu.” (United Nations Convention Against Corruption) Ndivyo Ufumu wa Chiuta ukuchita pa nyengo yasono, kweniso ukukhumba kuti ŵanthu ŵake ndivyo ŵachitenge. Baibolo likuti “ŵanthu ŵambunu,” panji ŵaryezi, kweniso “ŵatesi” ŵazamuhara yayi Ufumu wa Chiuta.—1 Ŵakorinte 6:9-11; Uvumbuzi 21:8.
Ŵakhristu ŵakwambilira ŵakalondezganga fundo za Chiuta; nase tingalondezga. Apo Simoni wakakhumbanga kugura mzimu utuŵa ku ŵapositole, iwo ŵakakana, ndipo ŵakamuphalira kuti: “Upere ku uheni wako uwu.” Simoni wakati wamanya kuti wananga, wakapempha ŵapositole kuti ŵamulombere kwa Chiuta kuti wawuskemo maghanoghano ghaheni agha.—Milimo 8:18-24.
IVYO MUNGACHITA KUTI MUZAKAŴE MU UFUMU WA CHIUTA
Munthu waliyose wangazakaŵa mu Ufumu wa Chiuta. (Milimo 10:34, 35) Pasono Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusambizga ŵanthu Baibolo pa charu chose chapasi. Ŵangamovwirani kuti mumanye ivyo mungachita kuti muzakaŵe mu Ufumu. Ŵangamulongorani umo vikuŵira pakusambira Baibolo. Mukulipira yayi ndipo mungasambira kwa maminiti ghachoko waka para mwakhumba. Mungasambira vinandi vya “makani ghawemi gha ufumu wa Chiuta,” na umo Ufumu uzamumazgira vimbundi. (Luka 4:43) Kumanani na Ŵakaboni ŵa Yehova awo ŵali kufupi na imwe panji julani Webusayiti ya jw.org/tum.
^ ndime 8 Baibolo likuti zina la Chiuta ni Yehova.
^ ndime 22 Wonani nkhani ya mutu wakuti, “Kasi Vingacitika Kuŵa Ŵakugomezgeka mu Caru Cakuzura na Vimbundi?” mu Gongwe la Mulinda la Okutobala 1, 2012.
Manyani Vinandi
Kasi Uthenga Uwemi ni Vichi?
Kasi Chiuta wakutiphalira uthenga wuli uwemi? Chifukwa wuli ŵanthu ŵakwenera kupulikira uthenga uwemi mwaluŵiro? Tichite wuli pera?
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn