IVYO BAIBOLO LIKUYOWOYA PA NKHANI YA
Kutowa
Munthu wangaŵa wakukondwa panji wambura kukondwa malinga na umo wakuwonera nkhani ya kutowa.
Chifukwa Wuli Waliyose Wakukhumba Kuŵa Wakutowa?
Mwakawiro, wongo wa munthu ukutemwa vinthu vyakuwoneka makora. Baibolo likulongosora yayi umo vikwendera kuti titemwenge vinthu vyakutowa, kweni likulongosora waka icho tikutemwera vinthu vyakutowa. Likutiphalira kuti Chiuta wali kutilenga mu chikozgo chake. (Genizesi 1:27; Mupharazgi 3:11) Kweniso thupi lithu Chiuta wali kulipanga mwakuzizwiska chomene. Lekani munthu munyake uyo wakalembako Baibolo wakati: “Nkhumulumbani [a Chiuta] chifukwa mu nthowa yakofya nili kupangika mwakuzizwiska.”—Salimo 139:14.
Mazuŵa ghano, ŵanthu ŵanandi ŵakuyiwonera panyake chomene nkhani ya kutowa. Ŵanandi ŵakutimbanizgika na makampani gha vya mafashoni kweniso mawupu ghakuthandazga mauthenga (TV, Intaneti, wayilesi na vinyake). Buku linyake (Body Image) likuti kafukufuku ku vyaru vya ŵazungu ‘wakulongora kuti ŵanthu ŵakuwona kuti mbakutowa panji mbambura kutowa malinga na umo thupi lawo likuwonekera.’ Kweni maghanoghano agha ngakubudika, chifukwa ŵanthu ŵakuluwa fundo yakuzirwa chomene yakuti tikwenera kuŵa ŵakutowa mu mtima.—1 Samuyeli 16:7.
Ŵanthu ŵanyake ŵakutangwanika chomene kuti thupi lawo liwonekenge makora, apo ŵanyake ŵakutangwanika na kujitozga kuti ŵanthu ŵaŵadokerenge. Chomene ŵanakazi ndiwo ŵakutemwa kuchita nthena. Lipoti la wupu unyake (American Psychological Association) la mu 2007, likuti ‘kafukufuku wakulongora mu manyuzipepara, pa TV, Intaneti, na vinyake vyantheura, ŵakutemwa kulongora ŵanakazi ŵakutowa awo ŵangakopa ŵanalume.’ Kweni Baibolo likuti tikwenera kukana nkharo yanthena. Ndipo pali chifukwa icho likutikanizgira.—Ŵakolose 3:5, 6.
“Kujitozga kwinu kuleke kuŵa kwa kuwaro, . . . kweni kuŵe kwa munthu wakubisika wa mu mtima mu chakuvwara chambura kwanangika cha mzimu wakufwasa na wakuzika, uwo ngwakuzirwa chomene pamaso pa Chiuta.”—1 Petrosi 3:3, 4.
Chifukwa wuli ntchiwemi kuchita mwamahara pa nkhani iyi?
Pakuyowoya vya kawonekero ka thupi la munthu, ŵanyake ŵakuti: “Para thupi lako ndakutowa, ulilongore.” Lipoti la wupu uwo tawuzunura likati mu vyaru ivyo ŵanthu ŵakughanaghana nthena, ŵasungwana awo ŵali kukura na awo ŵandakure wuwo ‘ŵakukondwa para ŵanthu ŵakuŵadokera kweniso kuŵalumba na kuŵachindika chifukwa cha mawonekero ghawo.’ Kweni kuchita nthena nkhwakofya. Nakuti iyi ni nkhani yikuru chomene iyo yingamunjizga munthu mu masuzgo. Wangamba kusuzgika maghanoghano, wangajiwona kuti ngwambura kutowa, wangajinora vyakurya vinyake, wangaleka kujichindika, ndiposo wangaŵa wakwendera mphepo.
“Uskako suzgo ku mtima wako, ndipo sezgera kutali na thupi lako vinthu vyakupweteka, pakuti uwukirano na unyamata ni vyawaka.”—Mupharazgi 11:10.
Kasi ntchivichi chingalongora kuti tikuchita vinthu mwamahara?
Baibolo likulongora kuti ‘mahara’ na soni vikwendera lumoza. (1 Timote 2:9) Ŵanthu awo mbasoni ŵakuchita vinthu vyawakawaka yayi, ŵakufipa mtima chomene na mawonekero ghawo yayi, kweni ŵakujiwona mwakwenelera. Kweniso ŵakughanaghanira ŵanyawo. Ntheura ŵanyawo ŵakudokera nkharo yawo, ŵakuŵachindika, ndipo chakuzirwa chomene ntchakuti Chiuta wakuŵatemwa. (Mika 6:8) Nakuti ŵakusanga ŵabwezi ŵanadi. Ŵakusangaso ŵanthu ŵakwenelera ŵakutorana nawo, awo ŵakukopeka na kutowa pera yayi kweni ŵakukhumba nadi nthengwa.
Baibolo likutichiska kuti tiŵikenge mtima pa wunthu wamukati, “munthu wakubisika wa mu mtima.” (1 Petrosi 3:3, 4) Kutowa kwakuwaro kukumara, apo kutowa kwamukati kukukhalilira. Nakuti kutowa kwamukati kukusazgikira para munthu wakukura. Lemba la Zintharika 16:31 likuti: “Mbuha ni mphumphu ya utozi para zasangika munthowa ya urunji.” Ntheura waliyose uyo wakulondezga fundo za mu Baibolo, kwali ni mwana panji muchekuru, waŵenge wakutowa muyirayira, wachindikikenge, kweniso waŵenge wakukhorwa.
“Kuwoneka makora nkhwawaka ndipo kutowa kukumara, kweni mwanakazi uyo wakopa Yehova walumbikenge.”—Zintharika 31:30.
Manyani Vinandi
Kasi Fundo Izo Zili mu Baibolo Zikutovwira Wuli?
Yesu wakalongosora kuti ŵanthu ŵakwenera kulongozgeka. Wakayowoyaso fundo ziŵiri za mu Baibolo izo ni zakovwira chomene.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn