CIPATURO 3
Kasi Khumbo la Ciuta Kulazga ku Caru Capasi Ndakuti Wuli?
Cifukwa wuli Ciuta wakalenga ŵanthu?
Kasi Ciuta wasuskika wuli?
Kasi umoyo uzamuŵa wuli pa caru capasi kunthazi?
KHUMBO la Ciuta kulazga ku caru capasi ndakukondweska nadi. Yehova wakukhumba kuti caru cizure na ŵanthu ŵacimwemwe ndiposo ŵa umoyo uwemi. Baibolo likuyowoya kuti “Ciuta wakapanda munda mu Edeni” ndipo ‘wakamezga…makuni ghose agho ghakaŵa ghawemi mu maso pa kughalaŵiska, na ghakwenelera kurya.’ Wati walenga mwanalume na mwanakazi wakwamba, Adamu na Heva, Ciuta wakaŵaŵika mu cikaya cakutowa comene, ndipo wakaŵaphalira kuti: “Babanani, mwandane, muzuzge caru, mucithereske.” (Genesis 1:28; 2:8, 9, 15) Mwantheura, khumbo la Ciuta likaŵa lakuti ŵanthu ŵababe ŵana, ŵasanuzge cikaya cawo ca paradiso na kupwelelera vinyama.
2 Kasi mukughanaghana kuti khumbo la Yehova Ciuta lakuti ŵanthu ŵakhalenge mu paradiso lifiskikenge? Ciuta wakuti; “ndayowoya ndipo ndicifiske.” (Yesaya 46:9-11; 55:11) Enya, Ciuta wacitenge nadi vinthu ivyo wayowoya! Iye wakuti “wakawumba caru na kucicita; kuti wakacilenga waka cara,” kweni “wakaciwumba kuti ciŵenge cakukhalamo.” (Yesaya 45:18) Kasi mbanthu ŵa mtundu wuli awo Ciuta wakakhumba kuti ŵakhalenge pa caru capasi? Ndipo kwa utali wuli? Baibolo likuzgora kuti: “Ŵakunyoroka ŵamkuhara caru na kukhala mwenemumo kwandanda.”—Salmo 37:29; Civumbuzi 21:3, 4.
3 Mbunenesko kuti ivi vindambe kucitika. Pa nyengo yasono ŵanthu ŵakulwara na kufwa, nanga kungaŵa kutimbana na kukomana. Cinthu cinyake cili kubudika. Ndipouli, Ciuta wakakhumbanga yayi kuti caru capasi ciŵe nga ni umo ciliri lero! Nchivici ico cikacitika kuti caru capasi ciŵe nthena? Cifukwa wuli khumbo la Ciuta lindafiskike? Palije buku lakulembeka na ŵanthu ilo lingalongosora, cifukwa masuzgo ghakambira kucanya.
UKO MULWANI WAKAFUMA
4 Buku lakwamba la mu Baibolo likuyowoya za munthu uyo wakasuska Ciuta m’munda wa Edeni. Wakumanyikwa kuŵa “njoka,” kweni wakaŵa njoka yanadi yayi. Mu buku laumaliro la mu Baibolo, wakumanyikwa na zina kuti “Musesi na Satana uyo wakupusika caru cose capasi.” Wakucemekaso kuti “njoka ya ciyamwaka.” (Genesis 3:1; Civumbuzi 12:9) Mungelo wankhongono uyu, panji cilengiwa cauzimu ici, cikayowoya na Heva kwizira mu njoka, nga ni umo munthu waluso wangapangira cidoli, ndipo para wakuyowoya, viŵe nga nchidoli ico wapanga cikuyowoya. Mwambura kukayika, munthu wauzimu uyu wakaŵapo apo Ciuta wakalenganga caru kuti ŵanthu ŵakhalemo.—Job 38:4, 7.
5 Cifukwa cakuti vinthu vyose ivyo Yehova wakalenga ni viwemi, ipo ni njani uyo wakalenga “Dyabulosi,” uyo wakumanyikwaso na zina lakuti “Satana”? Kuyowoya mwakudumura, yumoza wa ŵana ŵauzimu ŵankhongono ŵa Ciuta wakajipanga yekha kuŵa Dyabulosi. Kasi cikacitika wuli? Tikumanya kuti nanga ni lero, munthu wankharo yiwemi ndiposo wakugomezgeka wangasintha na kuŵa munkhungu. Mwauli? Wangamba kughanaghana vinthu viheni. Usange wakulutilira kughanaghana vinthu ivi, khumbo lakucita uheni likukura mu mtima mwake. Pamanyuma pake, usange mupata wasangika, wangacita viheni ivyo waghanaghananga.—Yakobe 1:13-15.
6 Ivi ndivyo Satana Dyabulosi wakacita. Wakapulika apo Ciuta wakaphalira Adamu na Heva kuti ŵababe ŵana na kuzuzga caru. (Genesis 1:27, 28) ‘Ŵanthu wose aŵa nga ŵakusopa ine m’malo mwa Ciuta!’ Ndimo Satana wakaghanaghanira. Mwantheura khumbo liheni likakura mu mtima mwake. Paumaliro pake, wakapusika Heva, wakamuphalira mautesi ghanandi gha kupusikizgira Ciuta. (Genesis 3:1-5) Cifukwa ca ici, wakazgoka “Dyabulosi,” kung’anamura “munthu uyo wakutetera munyake utesi.” Pa nyengo yeneiyo pera, wakazgokaso “Satana,” kung’anamura “Wakususka” panji mulwani.
7 Mwakuyowoya utesi ndiposo kucita vinthu mwauryarya, Satana Dyabulosi wakapangiska Adamu na Heva kuti ŵaleke kupulikira Ciuta. (Genesis 2:17; 3:6) Pa cifukwa ici, ŵakafwa pakati pajumpha kanyengo, nga ni umo Ciuta wakayowoyera kuti ŵafwenge usange ŵalekenge kumupulikira. (Genesis 3:17-19) Ŵana wose ŵa Adamu ŵakahara kwananga, cifukwa cakuti Adamu wakaŵaso murunji yayi wati wananga. (Ŵaroma 5:12) Ukhaliro uwu tingawuyelezgera na cakuphikira buledi panji sefuliya yakuphikira cikondamoyo. Usange cakuphikira buledi panji sefuliya yakuphikira cikondamoyo njakuthifuka panji kunjira mukati, kasi nchivici ico cingacitikira buledi lililose panji cikondamoyo ico ŵaphikamo? Buledi panji cikondamoyo ciŵenge cakunjira mukati. Umu ndimo munthu waliyose wali kuhalira kwananga kufuma kwa Adamu. Ndico cifukwa cake ŵanthu wose ŵakucekura na kufwa.—Ŵaroma 3:23.
8 Apo Satana wakapangiska Adamu na Heva kuti ŵanangire Ciuta, wakaŵagaluska nadi. Wakasuskanga muwuso wa Yehova. Mu kayowoyero kanyake, Satana wakayowoyanga kuti: ‘Ciuta ni muwusi muheni. Ni mutesi nakuti wakubisira ŵanthu ŵake vinthu viwemi. Ŵanthu ŵakukhumbikwira kuti Ciuta waŵawusenge yayi. Ŵangajisankhira ŵekha ico nchiwemi na ciheni. Ndipo ŵangaŵa ŵakukondwa usange ine [Satana] ningaŵa muwusi wawo.’ Kasi Ciuta wakatenge wamazgenge wuli utesi uwu? Ŵanji ŵakughanaghana kuti Ciuta nga ŵakakomerathu ŵanthu ŵakugaluka aŵa. Kweni kasi kucita nthena kukate kuzgorenge mautesi gha Satana? Kasi mphanyi kukalongora kuti muwuso wa Ciuta nguwemi?
9 Pakuŵa murunji, Yehova wakamanya kuti mburunji yayi kukoma ŵanthu ŵakugaluka pa nyengo yeneiyo. Wakawona kuti pakukhumbikwira nyengo kuti wazgore mautesi gha Satana mwakukhorweska, na kulongora kuti Dyabulosi ni mutesi. Antheura Ciuta wakazomerezga ŵanthu kuti ŵajiwuse ŵekha kwakanyengo, mwakulongozgeka na Satana. Mu Cipaturo 11 ca buku lino tisambirenge cifukwa ico Yehova wakacitira nthena, ndiposo cifukwa ico wazomerezgera kuti pajumphe nyengo yitali pambere wandamazge nkhani iyi. Ndipouli nchiwemi kughanaghanira ici: Kasi Adamu na Heva ŵakacita makora kupulikira Satana, uyo wakaŵa wandaŵacitirepo kanthu kawemi kalikose? Kasi cikaŵa cakwenelera kwa iwo kugomezga kuti Yehova, uyo wakaŵapa vinthu vyose ivyo ŵakaŵa navyo, ni mutesi kweniso ngwankhaza? Kasi muŵenge imwe nthena mukacita wuli?
10 Nchiwemi kughanaghanirapo mafumbo agha, cifukwa tose tili mu ukhaliro wakuyana waka. Nadi pano, tili na mwaŵi wakukhozgera Yehova pa kuzgora mautesi gha Satana. Mungazomerezga Yehova kuti ni Muwusi winu na kulongora kuti Satana ni mutesi. (Salmo 73:28; Zintharika 27:11) Nchacitima kuti ŵanthu ŵacoko comene pa caru capasi ndiwo ŵakukhozgera muwuso wa Yehova. Ici cikupangiska kuti paŵe fumbo lakuzirwa lakuti, Kasi Baibolo likusambizga nadi kuti Satana ndiyo wakuwusa caru capasi?
NINJANI WAKUWUSA CARU CAPASI?
11 Yesu wakakayikira yayi kuti Satana ndiyo wakuwusa caru capasi. Mu nthowa yakuziziswa, Satana wakalongora Yesu “maufumu ghose gha pano pasi na ucindami wawo.” Satana wakaphalira Yesu kuti: ‘Vyose ivi nikupenge, usange uwenge pasi na kundilambira.’ (Mateyu 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Aghanaghanirani waka. Kasi Satana walekenge kuŵa mweneco wa maufumu agha mphanyi cira cikaŵa ciyezgo nadi? Yesu wakakana yayi kuti maboma ghose gha caru capasi ghakaŵa gha Satana. Ndipo nadi, Yesu mphanyi wakasuska usange Satana wakaŵa mweneko yayi.
12 Mbunenesko kuti Yehova ni Ciuta Wankhongono zose, Mlengi wa vyose. (Civumbuzi 4:11) Kweni, Baibolo lindayowoyepo kuti Yehova Ciuta panji Yesu Khristu ndiyo wakuwusa caru capasi. Ndipouli, Yesu wakayowoya kuti Satana ni muwusi panji “fumu ya caru cino.” (Yohane 12:31; 14:30; 16:11) Baibolo nalo likuyowoya kuti Satana Dyabulosi ni “ciuta wa caru cino.” (2 Ŵakorinte 4:3, 4) Pakuyowoya za wakususka uyu, panji Satana, mpositole Yohane wakalemba kuti: “Caru cose cikugona mu nkhongono za muheni.”—1 Yohane 5:19.
UMO CARU CA SATANA CIZAMUMALIRA
13 Pa caru capasi, mikhaliro yikuhenipirahenipira cilimika cilicose. Caru nchakuzura na nkhondo, ŵalongozgi ŵambura kugomezgeka, ŵaliska ŵatesi ŵa cisopo, na vigeŵenga vyakofya. Pa caru cose capasi vinthu vyafika pakuti vinganozgekaso yayi. Kweni Baibolo likuvumbura kuti nyengo yili pafupi apo Ciuta wazamuwuskapo caru ciheni pa nkhondo ya Haramagedoni. Ndipo caru ciphya ca urunji cizamunjira m’malo mwa caru ciheni ici.—Civumbuzi 16:14-16.
14 Yehova Ciuta wali kusora Yesu Khristu kuti ŵaŵe Muwusi wa Ufumu Wake wakucanya, panji boma. Baibolo likayowoyerathu kuti: “Pakuti kwababika kwa ise mwana, kwa ise kwapika mwana mwanalume; ufumu tiuŵenge pa ciŵegha cake, zina lake tiliŵenge…Karonga wa Cimango. Wandanyi wa ufumu wake na wa cimango kuti wamkumara cara.” (Yesaya 9:6, 7) Pakuyowoya za Ufumu uwu, Yesu wakasambizga ŵasambiri ŵake kuti ŵalombenge kuti: “Ufumu winu wize. Khumbo linu licitike pano pasi, nga nkhucanya.” (Mateyu 6:10) Mu buku lino, tisambirenge kuti, Ufumu wa Ciuta uzamuwuskapo maboma (mauthemba) ghose gha caru capasi, ndipo uzamunjira m’malo mwa maboma ghose agha. (Daniel 2:44) Para ici cacitika, Ciuta wazamuzgora caru kuŵa paradiso.
CARU CIPHYA CILI PAFUPI!
15 Baibolo likutisimikizgira kuti: “Kwakulingana na cilayizgano cake [ca Ciuta], tikulindilira macanya ghaphya na caru ciphya mwenemumo mukukhala urunji.” (2 Petros 3:13; Yesaya 65:17) Nyengo zinyake para Baibolo likuyowoya za “caru,” likung’anamura ŵanthu awo ŵakukhala pa caru. (Genesis 11:1) Mwantheura, “caru ciphya” ca urunji ni ŵanthu awo ŵazamuŵa paubwezi na Ciuta.
16 Yesu wakalayizga kuti ŵanthu awo ŵali paubwezi na Ciuta ndiwo ŵazamupokera cawanangwa ca “umoyo wamuyirayira” mu caru ciphya ico cizenge. (Marko 10:30) Jurani Baibolo linu pa Yohane 3:16 na 17:3, ndipo muŵazge ivyo Yesu wakati ticite kuti tizakaŵe na umoyo wamuyirayira. Awonani mu Baibolo vitumbiko vyakufuma kwa Ciuta ivyo ŵanthu ŵakwenelera ŵazamukondwa navyo mu Paradiso uyo wizenge pa caru capasi.
17Ucigeŵenga, nkhondo, kuswa malango na nkhaza vizamuŵakoso yayi. “Muheni kuti tiwaŵepo cara,” kweni “ŵakuzika ndiwo tiŵaharenge caru.” (Salmo 37:10, 11) Pazamuŵa mtende cifukwa ‘Ciuta wazamulekeska nkhondo kumphelerekezgo za caru.’ (Salmo 46:9; Yesaya 2:4) Ndipo ‘ŵarunji ŵasakatenge na cimango mupaka mwezi umare,’ ico cikung’anamura mtende wambura kumara!—Salmo 72:7.
18Ŵasopi ŵa Yehova ŵazamuŵa ŵakuvikilirika. Mu nyengo zakale, para Ŵaisrayeli ŵapulikira Ciuta, ŵakaŵanga ŵakuvikilirika. (Leviticus 25:18, 19) Nchakukondweska kuti mu Paradiso tizamuŵa pa mtende ndiposo ŵakuvikilirika mwakuyana waka!—Yesaya 32:18; Mika 4:4.
19Vyakurya vizamuŵa vyakusoŵa yayi. “Kuŵenge fumpha ya vyakurya mu caru,” wakimba ntheura wamasalmo. Vyakurya vizamuŵa “na pa mapiri pacanya.” (Salmo 72:16) Yehova watumbikenge ŵanthu ŵake ŵarunji, ndipo ‘caru cizamupambika vipambi vyake.’—Salmo 67:6.
20Caru cose capasi cizamuŵa paradiso. Caru ico canangika na ŵanthu ŵakwananga cizamuŵa na nyumba ziphya ziwemi na minda yakutowa. (Yesaya 65:21-24; Civumbuzi 11:18) Mukuluta kwa nyengo, vigaŵa ivyo vizamuŵa na ŵanthu ŵanandi vizamusanuzgika mupaka caru cose capasi cizakaŵe cakutowa nga ni umo ukaŵira munda wa Edeni. Ndipo Ciuta ‘wazamujura woko lake na kukhorweska camoyo cose.’—Salmo 145:16.
21Pazamuŵa mtende pakati pa vinyama na ŵanthu. Vinyama vya kuthengere na vyakuŵeta vizamurya pamoza. Nanga ni mwana mucoko, wazamopa yayi vinyama ivyo ni vilwani pa nyengo yasono.—Yesaya 11:6-9; 65:25.
22Kuzamuŵavya matenda. Pakuŵa Muwusi wa Ufumu wakucanya wa Ciuta, Yesu wazamucizga ŵanthu kuluska umo wakacitira apo wakaŵa pa caru capasi. (Mateyu 9:35; Marko 1:40-42; Yohane 5:5-9) Ndipo “nanga njumoza wa ŵene caru tiŵanene; Ndalwara.”—Yesaya 33:24; 35:5, 6.
23Ŵakutemweka ŵithu awo ŵali kufwa ŵazamuwuka na kuŵa na umoyo wamuyirayira. Wose awo ŵali kufwa ndipo Ciuta wakuŵakumbuka ŵazamuŵaso na umoyo. Ndipo nadi, ‘kuzamuŵa ciwuka ca ŵarunji na ŵambura urunji wuwo.’—Milimo 24:15; Yohane 5:28, 29.
24 Umoyo uwemi ukuŵalindilira ŵanthu awo ŵasankha kusambira za Mlengi withu Mukuru, Yehova Ciuta, na kumuteŵetera! Yesu wakalayizga munthu wakwananga uyo wakapayikika pafupi nayo kuti: ‘Uzamuŵa na ine mu Paradiso.’ (Luka 23:43) Paradiso uyo Yesu wakalayizga munthu yura wali pafupi kwiza pa caru capasi. Nchakuzirwa comene kuti tisambirenge vinandi vyakukhwaskana na Yesu Khristu, mweneuyo vitumbiko vyose ivi vizamufiskika kwizira mwa iyo.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Khumbo la Ciuta lakuti caru ciŵe paradiso lifiskikenge.—Yesaya 45:18; 55:11.
- Satana ndiyo sono wakuwusa caru capasi.—Yohane 12:31; 1 Yohane 5:19.
- Ciuta wazamutumbika ŵanthu mu caru ciphya ico cizenge.—Salmo 37:10, 11, 29.
Mafumbo
1. Kasi khumbo la Ciuta ndakuti wuli kulazga ku caru capasi?
2. (a) Kasi tikumanya wuli kuti khumbo la Ciuta kulazga ku caru capasi lifiskikenge? (b) Mwakuyana na ivyo Baibolo likuyowoya, kasi ni ŵanthu ŵa mtundu wuli awo ŵazamuŵa na umoyo wamuyirayira?
3. Kasi ni mikhaliro wuli yiheni iyo yikucitika pa caru, ndipo ŵanthu ŵafumba mafumbo wuli?
4, 5. (a) Kasi ni njani uyo wakayowoya na Heva kwizira mu njoka? (b) Ni mwauli umo munthu wankharo yiwemi na wakugomezgeka ŵangaŵira munkhungu?
6. Kasi cikacitika nchivici kuti mwana wauzimu wa Ciuta ŵazgoke Satana Dyabulosi?
7. (a) Cifukwa wuli Adamu na Heva ŵakafwa? (b) Cifukwa wuli ŵana wose ŵa Adamu ŵakucekura na kufwa?
8, 9. (a) Ni mwauli umo Satana wakasuskira Ciuta? (b) Cifukwa wuli Ciuta wakaleka kukoma nyengo yeneiyo ŵanthu awo ŵakamugalukira?
10. Kasi tingakhozgera wuli Yehova pa kuzgora mautesi gha Satana?
11, 12. (a) Kasi Satana wakavumbura wuli kuti ni muwusi wa caru ici apo wakamuyezganga Yesu? (b) Nchivici cinyake ico cikulongora kuti Satana ndiyo wakuwusa caru capasi?
13. Cifukwa wuli caru ciphya cikukhumbikwa?
14. Kasi Ciuta wali kusora njani kuti waŵe Muwusi wa Ufumu Wake, ndipo ici cikamanyikwa wuli?
15. Kasi “caru ciphya” ni vici?
16. Nchawanangwa wuli cakufuma kwa Ciuta ico ŵazamupokera awo ŵali paubwezi na iyo, ndipo tikwenera kucitaci kuti tizakapokere?
17, 18. Kasi tingaŵa ŵakusimikizga wuli kuti pa caru capasi pazamuŵa mtende na civikiliro?
19. Kasi tikumanya wuli kuti cakurya cizamuŵa cinandi mu caru ciphya ca Ciuta?
20. Cifukwa wuli tingaŵa na cisimikizgo kuti caru cose cizamuŵa paradiso?
21. Nchivici ico cikulongora kuti pazamuŵa mtende pakati pa vinyama na ŵanthu?
22. Kasi matenda ghazamuŵako?
23. Cifukwa wuli tizamukondwa comene na ciwuka?
24. Kasi mukujipulika wuli kuzakakhala na umoyo mu Paradiso pa caru capasi?
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn