Kasi Mukumanya?
Cifukwa wuli vigeŵenga ŵakaviphyoranga malundi?
Yesu na vigeŵenga viŵiri ŵakapayikika pa makuni ghakusuzgikirapo. Ndipo Baibolo likuyowoya kuti: “[Ŵayuda] ŵakalomba Pilato kuti malundi ghawo ghaphyoleke na mathupi ghawo ghawuskikepo.”—Yohane 19:31.
Dango la Ciyuda likatenge para cigeŵenga capayikika na kufwira pa khuni, thupi lake “lingakhalanga pa khuni usiku wose” cara. (Duteronome 21:22, 23) Para Ŵaroma ŵapayika munthu pa khuni, Ŵayuda wakalondezgangaso dango ili. Vigeŵenga ivyo vikapayikikira lumoza na Yesu ŵakaviphyora malundi kuti vifwe luŵiro. Ici cikawovwira kuti ŵasunge pambere Sabata yindambe.
Munthu wakwananga ŵakamukhomanga malundi na mawoko pa cikhuni. Para ŵimika cikhuni ici, munthu wakalenderanga ndipo wakapulikanga ulwilwi ukuru comene cifukwa ca uzito wa thupi lake. Ndipo pakuthuta munthu wakasuzgikanga comene. Kweni para ŵamuphyora viwangwa vyake vya mu malundi, wakatondekanga kuthuta. Ntheura, wakakaŵanga yayi kufwa.
Kasi kale pa nkhondo ŵakagwiliskiranga wuli nchito cakuponyera malibwe?
Cakuponyera malibwe, panji kuti fyata, cikaŵa cilwero ico Davide wakakomera Goliyati. Davide wakwenera kuti wakacisambira cilwero ici pa uwukirano apo wakaŵa muliska.—1 Samuel 17:40-50.
Vithuzithuzi vya cakuponyera malibwe ivyo ŵanthu ŵakajamburanga ku Eguputo na Asiriya vicali kusangika. Cakuponyera malibwe cikaŵanga na vingwe viŵiri. Ku vingwe ivi ŵakakakangako kathumba kacikumba panji kasalu. Munthu wakatoranga libwe lambulunga na kuliŵika mu kathumba aka. Uzito wa libwe ukaŵanga magiramu 250. Kufuma apo, wakazungunyanga cakuponyera malibwe na kulekezga cingwe cimoza. Para ŵacita nthena, libwe likacimbiranga mwankhongono kweniso munthu wakawindanga yayi.
Ku vyaru vya ku Middle East, ŵanthu awo ŵakufukura vinthu vyakale ŵasanga malibwe ghanandi agho ŵakagwiliskiranga nchito pa nkhondo. Para libwe laponyeka na msilikari waluso likacimbiranga comene. (makilomita 160 panji 240 pa ora) Ŵakusanda mdauko ŵakupambana maghanoghano pa nkhani ya ico cikaŵa cankhongono comene pakati pa cakuponyera malibwe na uta. Kweni fundo njakuti cakuponyera libwe naco cikaŵa cakofya comene.—Ŵeruzgi 20:16.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn