INDONESIA
Ntchito Yikakura
Mu 1953, Peter Vanderhaegen wakatumika ku Indonesia kukateŵetera nga mulaŵiliri wadera. Dera ilo wakenderanga likaŵa likuru chomene. Likaŵa makilomita 5,100 kufuma kumafumiro gha zuŵa kuya ku manjiliro gha zuŵa ndipo makilomita 1,800 kufuma kumpoto kuya kumwera. Kuti wakwaniske kwendera dera lose ili, wakasangananga na masuzgo ghanandi.
Mu 1954, Mubali Vanderhaegen wakendera dera la kumafumiro gha zuŵa kwa Indonesia, uko kuli ŵanthu ŵa visopa vyakupambanapambana kusazgapo ku virwa vya Bali, uko kuli Ŵahindu ŵanandi. Wakenderaso dera la Lambok na Sumbawa, uko ŵanthu ŵanandi Mbasilamu. Wakafikaso ku Flores, uko ŵanandi Mbakatolika, na ku Sumba, Alor, na Timor, uko ŵanthu ŵanandi mba chisopa cha Chipurotesitanti. Mubali uyu wakenda pa boti lakuti nyengo yiliyose lingabwangasuka, ndipo wakapharazganga mwakudumura mu virwa vinandi pambere wandafike ku Kupang, tawuni yikuru ya Timor. Mubali Vanderhaegen wakati: “Nkhapharazga ku Timor kwa masabata ghaŵiri. Nangauli kukalokwanga chivula chikuru, nkhagaŵira mabuku ghose agho nkhaŵa nagho, ŵanthu 34 ŵakalembeska kuti ŵapokerenge magazini, ndipo nkhayamba kusambizga Baibolo ŵanthu ŵanandi.” Ŵapayiniya ŵapadera ŵanandi ŵakawelerako ku ŵanthu awo nkhaŵapharazgira ndipo ŵakambiska mpingo ku Kupang. Makani ghawemi ghakathandazgika kufuma ku malo agha kuya ku virwa vya pafupi nga ni Rotè, Alor, Sumba, na Flores.
Ŵaliska ŵa chisopa cha Chipurotesitanti ku Kupang ŵakati ŵawona kuti mberere zawo zikupulikizga ku Ŵakaboni ŵa Yehova, ŵakachita sanje. Muliska mulara munyake wakaphalira mudara munyake zina lake Thomas Tubulau uyo wakakhomanga vithini kweniso wakaŵa na woko limoza kuti waleke kusambira na Ŵakaboni. Muliska uyu wakaphaliraso Thomas kuti para wakuleka yayi kuphalirako ŵanthu ivyo wakusambira mbwe pafwenge munthu. Thomasi wakazgora mwambura kopa kuti: “Mkhristu wangayowoya mazgu agho yayi. Ku tchalitchi linu muniwonengekoso cha.” Thomasi wakazakaŵa mupharazgi wakulimbikira uteŵeti, ndipo mwana wake msungwana wakaŵa mupayiniya wapadera.
Kweni ŵaliska ŵa mu Timor ŵakagonanga tulo yayi na Ŵakaboni ŵa Yehova, ŵakakhumbanga kuti wose ŵamare. Mu 1961, ŵakachichizga dipatimenti yakuwona vya chisopa kweniso ŵalara ŵa ŵasilikari kuti ŵakanizge ntchito ya Ŵakaboni ŵa Yehova ya kupharazga nyumba na nyumba. Ntheura ŵabali ŵakasintha waka nthowa ya kapharazgiro. Ŵakadumbiskananga na ŵanthu ku msika ndiposo pa malo ghakutekera maji. Kweniso ŵakapharazgiranga ŵalovi ku nyanja, ndiposo ŵanthu awo ŵakakumananga nawo ku nyifwa. Pakati pajumpha mwezi umoza, ŵalara ŵa ŵasilikari ŵakapharazga pa wayilesi kuti mu Timor mukaŵa wanangwa wa kusopa. Kweni dipatimenti yakuwona vya chisopa yikalutilira kukanizga ntchito ya kupharazga nyumba na nyumba, ndipo ŵabali ŵakapempha dipatimenti iyi kuti yilembe pa kalata ivyo yikayowoyanga. Ŵalara ŵa dipatimenti iyi ŵakakana kulemba. Ntheura ŵabali ŵakambiraso kupharazga nyumba na nyumba ndipo palije uyo wakaŵakanizga.
Apo Piet na Nell de Jager, Hans na Susie van Vuure awo ŵakaŵa ŵamishonale, ŵakiza ku Papua mu 1962, nawo ŵakasuskika chomene na ŵaliska ŵa visopa. Ŵalara ŵa ŵaliska ŵatatu ŵakakumana na ŵamishonale aŵa ndipo ŵakaŵaphalira kuti ŵakapharazge kunyake. Ŵaliska ŵakapharazga mu matchalitchi ghawo, mu manyuzipepara, na pa wayilesi kuti Ŵakaboni ŵa Yehova mbakuwukira boma. Kweniso ŵakanyengeleranga, kofya, na kuhonga munthu waliyose wa mu tchalitchi lawo uyo wamba kusambira Baibolo na ŵamishonale aŵa. Kweniso ŵakachichizga mafumu kuti ghakanizge ntchito yithu ya kupharazga.
Kweni vikaŵayendera yayi. Fumu yinyake yikachema ŵamishonare kuti ŵazakayowoye na ŵanthu ŵa mu muzi wake. Hans wakati: “Fumu yikati yawunganya ŵanthu ŵake, ine na Piet tikayowoya nkhani ziŵiri zakudumura, kulongosora umo tikuchitira ntchito yithu. Kufuma apo, ŵawoli ŵithu ŵakayezgelera umo tikuchitira para tafika pa nyumba ya munthu, para ŵatinjizga mu nyumba, ndiposo umo tikupharazgira uthenga wakufuma mu Baibolo. Fumu yira na ŵanthu ŵake ŵakakondwa chomene na ivyo ŵakawona ndipo ŵakatizomerezga kuti tipharazgenge mu muzi wawo kwambura kopa chilichose.”
Nyengo zose ndimo vikaŵiranga para visopa vikukhumba kutondeska ntchito yithu yakupharazga. Ŵasilamu ŵakayitinkhanga viŵi yayi ntchito yithu yakupharazga. Kanandi awo ŵakasuzganga mbaliska ŵa visopa Vyachikhristu. Umu ndimo viliri m’paka sono.
‘Kutolekera Panthazi pa Ŵalongozgi Kuti Uŵe Ukaboni’
Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake kuti: “Ŵazamumutolerani panthazi pa ŵalongozgi na mathemba chifukwa cha zina lane, kuti uŵe ukaboni kwa iwo na ku mitundu.” (Mat. 10:18) Kanandi waka mazgu agha ghawoneka kuti ngaunenesko ku Indonesia.
Mu 1960, munthu munyake wakumanyikwa chomene Wachidachi uyo wakasambiranga vya chisopa, wakafumiska buku ilo likanenanga Ŵakaboni ŵa Yehova kuti ntchisopa chautesi. Buku ili likati lafumiskika, ŵaliska ŵanandi ŵakasangirapo mwaŵi wa kunena Ŵakaboni. Mwachiyelezgero, ŵaliska ŵa mu tawuni yinyake ŵakalembera kalata dipatimenti yakuwona vya chisopa, wakati Ŵakaboni ‘ŵakupuluska mberere zawo.’ Dipatimenti iyi yikachemeska ŵabali kuti ŵakalongosore chigaŵa chawo. Ŵabali ŵakaluta na kulongosora ndipo ŵakasangirapo mwaŵi wa kupharazga. Mwanalume munyake mu dipatimenti iyi wakaphalira ŵanyake kuti: “Ŵalekani Ŵakaboni. Ŵakuwuska mu tulo Ŵapurotesitanti.”
Mu 1964, gulu la ŵaliska ŵa tchalitchi la Chipurotesitanti mu Papua likadandaura ku komiti ya ku nyumba ya malango, yakuwona vya chisopa na umoyo wa ŵanthu kuti yikanizge ntchito ya Ŵakaboni ŵa Yehova. Ofesi ya munthavi yikapempha kuti yikawonane na komiti iyi kuti yikalongosore chigaŵa cha Ŵakaboni. Tagor Hutasoit, wakati: “Tikadumbiskana na komiti iyi pafupifupi ora limoza ndipo tikalongosora ntchito yithu ya kusambizga ŵanthu Baibolo. Wandyali munyake wa chisopa cha Chipurotesitanti wakatipusikizgira kuti tikupangiska kuti visopa viyambanenge mu Papua.” Kweni Ŵasilamu ŵanandi ŵa mu komiti iyi ŵakaŵa na mtima uwemi. Ŵakatiphalira kuti: “Malango gha charu ghakuti waliyose wali na wanangwa wa kusopa, ntheura muli na wanangwa wa kupharazga.” Pamanyuma pa chidumbirano ichi, mulara wa boma mu Papua wakayowoya kuti: “Boma liphya . . . lichali kupeleka wanangwa wa kusopa ndipo visopa ivyo vikwamba sono navyo vili na wanangwa uwu.”
min_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn