UTHENGA KU CARU COSE
Kasi cisopo cautesi nchivici? Kasi mukufipa mtima cifukwa ca kuswa malango uko kukucitika mu zina la cisopo? Kasi mukukwenyelera na nkhondo, ucigeŵenga na vimbundi ivyo vikucitika na ŵanthu awo ŵakuti ŵakusopa Ciuta? Nchifukwa wuli vikuwoneka kuti cisopo ndico cikwambiska masuzgo ghanandi?
Ni visopo vyose yayi ivyo vikwambiska masuzgo kweni cisopo cautesi ndico. Yesu Khristu, mweneuyo ŵanthu ŵanandi awo ŵakusopa ŵakumucindika, wakayowoyerathu kuti cisopo cautesi cikucita nchito ziheni nga ni umo ‘khuni liheni likupasira vipasi viheni.’ (Mateyu 7:15-17) Kasi ni vipasi wuli ivyo cisopo cautesi cikupasa?
CISOPO CAUTESI CIKUNJILIRAPO PA NKHONDO NA NDYALI: Magazini ya Asiaweek, yikuti: “Mu vyaru vya ku Asia na vyaru vinyake, ŵalongozgi awo ŵakukhumba comene kuwusa, ŵakunyengelera ŵanthu kuti ŵasinthe kaghanaghaniro kawo pa nkhani ya kusopa mwakuti ŵafiske makora ivyo ŵakukhumba.” Pa cifukwa ici, magazini iyi yikucenjezga kuti: “Caru cili pafupi kufuntha.” Mulongozgi wa cisopo wakumanyikwa comene ku United States, wakayowoya kuti: “Mukwenera kukoma vigeŵenga mwakuti vileke kukoma ŵanthu.” Kasi iye wakayowoya kuti vigeŵenga vingamara wuli? “Komani vyose mu zina la Ciuta.” Mwakupambana na mazgu agha, Baibolo likuti: “Usange munthu wakuti ‘Nkhumutemwa Ciuta,’ ndipo wakutinkha mbali wake, ndi mutesi.” (1 Yohane 4:20) Nakuti Yesu wakayowoya kuti: “Temwani ŵalwani ŵinu.” (Mateyu 5:44) Kasi ni visopo vilinga ivyo imwe mukughanaghana kuti mamembara ghake ghakurwako nkhondo?
CISOPO CAUTESI CIKUTHANDAZGA VISAMBIZGO VYAUTESI: Visopo vinandi vikusambizga kuti mzimu wa munthu nchinthu cambura kuwoneka ceneico cikupona para iyo wafwa. Cifukwa ca cisambizgo ici, visopo vinandi vikuŵaryera masuku pa mutu mamembera ghake mwa kuŵalipiska ndarama kuti ŵalombere mizimu ya ŵabali ŵawo awo ŵali kufwa. Kweni cisambizgo ici ncha mu Baibolo yayi. Cifukwa Baibolo likusambizga kuti: “Ŵamoyo ŵakumanya kuti ŵafwenge, kweni ŵakufwa ŵakumanya kanthu cara.” (Mupharazgi 9:5) Yesu wakasambizga kuti ŵakufwa ŵazamuwuskika, ndipo ciwuka nthena canguŵa cambura nchito usange ŵanthu ŵaŵenge na mzimu uwo ukufwa yayi. (Yohane 11:11-25) Kasi cisopo cinu cikusambizga kuti mzimu ukuleka kufwa?
CISOPO CAUTESI CIKULEKELERA KUGONANA KWA UKAZUZI: Mu vyaru vinyake, machalichi ghakwimika ŵanthu awo ŵakutorana ŵanalume panji ŵanakazi pera kuŵa ŵaliska ŵawo. Ndipo ŵakucicizga maboma kuti ghazomerezge nthengwa za ŵanalume panji ŵanakazi pera. Nanga ghangaŵa machalichi agho ghakukanizga uzaghali, ghakulekelera ŵalongozgi awo ŵakugona ŵana mwa kuŵacicizga. Kasi Baibolo likusambizgaci pa nkhani iyi? Baibolo likuti: “Mungapusikikanga: nanga manyi mbazaghali, manyi mbakusopa vikozgo, manyi mbaleŵi, manyi mbauyaya, manyi mbakukazuzgana ŵanalume pera . . . ŵamkuhalira Ufumu wa Ciuta cara.” (1 Ŵakorinte 6:9, 10) Kasi mukuvimanya visopo ivyo vikulekelera kugonana kwa ukazuzi?
Kasi nchivici ico cicitikirenge visopo ivyo vikupasa vipasi viheni? Yesu wakacenjezga kuti: “Khuni lililose lambura kupasa vipasi viwemi likutemeka na kuponyeka mu moto.” (Mateyu 7:19) Enya, cisopo cautesi cizamutemekera pasi na kuparanyika! Kweni kasi ici cizamucitika wuli ndipo pawuli? Zgoro likusangika mu mboniwoni ya mu Baibolo iyo yili kulembeka mu buku la Civumbuzi, vipaturo 17 na 18.
Cisopo cautesi cikucita ufumu “pa ŵakaronga ŵa caru”
“Fumaniko kwa iyo, mwa ŵanthu ŵane”
Ghanaghanani za ici. Mwanakazi muzaghali wakhala pa msana wa cikoko cakofya. Cikoko ici cili na mitu yinkhondi na yiŵiri na masengwe khumi. (Civumbuzi 17:1-4) Kasi muzaghali wakuyimira njani? Wakucita ufumu “pa ŵakaronga ŵa caru ca pasi.” Iyo wakuvwara zakulalapira na ziswesi ndipo ni musambazi kwakuluska. Mwakusazgirapo, ‘mitundu yose yikupusikika’ na ufwiti wake. (Civumbuzi 17:18; 18:12, 13, 23) Baibolo likutovwira kumanya kuti muzaghali uyu ni gulu la caru cose la cisopo. Iyo kuti wakwimira cisopo cimoza cara, kweni visopo vyose ivyo vikupasa vipasi viheni.
Cikoko ico mwanakazi muzaghali wakhalapo ni maboma gha ndyali.* (Civumbuzi 17:10-13) Cisopo cautesi cakhala pa msana wa cikoko ico cikwimira maboma gha ndyali, ndipo cikukhumba kuti ciŵawusenge na kuŵadangilira.
Nangauli vili nthena, sonosono apa cinthu cinyake cakuzizwiska cicitikenge. ‘Masengwe khumi agho ukaghawona, na cikoko, vyeneivi vizamumutinkha muzaghali, ndipo vizamumuzgora wa mapopa na wa nkhuli, ndipo vizamurya nyama yake, ndipo vizamkumocha petu na moto.’ (Civumbuzi 17:16) Mwamabuci ndiposo mwakuzizwiska, maboma gha ndyali ghazamuwukira cisopo cautesi na kucimara petu! Kasi ni njani uyo wazamupangiska kuti ici cicitike? Buku la Civumbuzi likuzgora: “Ciuta wakaŵika mu mitima yawo kuti vicite khumbo lake.” (Civumbuzi 17:17) Enya, Ciuta wazamweruzga cisopo cautesi cifukwa ca viheni vyose ivyo cacita mu zina lake. Mwa urunji, Ciuta wazamucitiska ŵandyali kuti ŵalange cisopo cautesi.
Kasi mukwenera kucitaci usange mukukhumba cara kuzakaparanyikira lumoza na cisopo cautesi? “Fumaniko kwa iyo mwa ŵanthu ŵane,” wakusoka ntheura mungelo wa Ciuta. (Civumbuzi 18:4) Nadi, iyi ni nyengo ya kufumilamo mu cisopo cautesi! Kweni kasi para mwafumamo muyenge nkhu? Mungaluta yayi ku ŵanthu awo ŵakugomezga kuti Ciuta kulije, cifukwa nawo ŵazamuparanyika. (2 Ŵatesalonika 1:6-9) Malo agho munthu wangabisamamo ni mu cisopo caunenesko pera. Kasi cisopo caunenesko mungacimanya wuli?
Kasi ni vipasi wuli viwemi ivyo cisopo caunenesko cikwenera kupasa?—Mateyu 7:17.
CISOPO CAUNENESKO CIKUMANYIKWA NA CITEMWA: Ŵasopi ŵaunenesko “kuti mba caru cara,” ŵakugaŵikana cifukwa ca mtundu panji ciyowoyero cara, ndipo ‘ŵakutemwana.’ (Yohane 13:35; 17:16; Milimo 10:34, 35) M’malo mwa kukomana, iwo ŵakutemwana nanga kungaŵa kuti kucita nthena kukuŵika pangozi umoyo wawo.—1 Yohane 3:16.
CISOPO CAUNENESKO CIKUGOMEZGA MAZGU GHA CIUTA: M’malo mwa kusambizga ‘luso lwawo’ na kutora “malango gha ŵanthu nga ni visambizgo,” cisopo caunenesko cikusambizga Mazgu gha Ciuta, Baibolo. (Mateyu 15:6-9) Cifukwa wuli? Cifukwa nchakuti “Malembo ghose ghakupelekeka na Ciuta ghakwanduliraso kusambizga, na kucenya na kunozga.”—2 Timote 3:16.
CISOPO CAUNENESKO CIKUKHOZGA MBUMBA NDIPOSO CIKULONDEZGA MALANGO GHAPACANYA GHA KAKHALIRO: Cisopo caunenesko cikusambizga ŵafumu kuti ‘ŵatemwenge ŵawoli ŵawo nga ndi mathupi ghawo,’ na ŵawoli kuti ‘ŵacindikenge ŵafumu ŵawo,’ na kusambizga ŵana kuti ‘ŵapulikirenge ŵapapi ŵawo.’ (Ŵaefeso 5:28, 33; 6:1) Mwakusazgirapo, awo ŵakupika milimo yapadera ŵakwenera kuŵa ŵa makhaliro ghawemi.—1 Timote 3:1-10.
Kasi cilipo cisopo ico cikukwaniska vimanyikwiro ivi? Buku la Holocaust Politics ilo likafumiskika mu 2001, likuti: “Usange ŵanthu ŵanandi ŵacitenge ivyo Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusambizga na kucita, mphanyi ŵanthu ŵanandi ŵakakomeka yayi.”
Nadi pano, mu vyaru vyakukwana 235, Ŵakaboni ŵa Yehova ŵakusambizga nkharo yiwemi ya mu Baibolo pera cara, kweniso ŵakucita ivyo ŵakusambira. Tikumuciskani kuti mufumbe Ŵakaboni ŵa Yehova kuti ŵamovwirani kusambira ivyo Ciuta wakukhumba kwa imwe, mwakuti mumusopenge mu nthowa yakuzomerezgeka. Sono ndiyo nyengo yakuti mucitepo kanthu. Mungacedwanga cara. Umaliro wa cisopo cautesi uli pafupi!—Zefaniya 2:2, 3.
* Kuti mupulike vinandi pa nkhani iyi, wonani burosha la Muŵe Maso! mapeji 12 na 13, lakupharazgika na Ŵakaboni ŵa Yehova.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn