CIPATURO 7
Cilindizga ca Ŵakutemweka Ŵinu Awo Ŵali Kufwa
Kasi tikumanya wuli kuti ciwuka cizamuŵako nadi?
Nchivici ico cikulongora kuti Yehova wazamuwuska nadi ŵanthu awo ŵali kufwa?
Mbanjani awo ŵazamuwuskika ku ŵakufwa?
TIYELEZGERE kuti mukucimbira mulwani muheni comene. Ngwankhongono comene kuluska imwe ndiposo wakucimbira comene. Mukumanya kuti ngwambura lusungu cifukwa muli kuwonapo wakukoma ŵabwezi ŵinu ŵanyake. Nangauli mukuyezgayezga kucimbira comene, kweni wakufika pafupi nipera. Ndipo mwawona kuti palije ico mungacita. Mwamabuci, munthu munyake wakukhumba kumuthaskani. Munthu uyu ngwankhongono comene kuluska mulwani winu, ndipo wakumuphalirani kuti wamovwiraninge. Mbwenu mtima winu ungakhazikika pasi!
2 Mu nthowa yakuyana waka, namwe mukuzikizgika na mulwani wanthena uyu. Waliyose wa ise wakuzikizgika. Nga ni umo tikasambilira mu Cipaturo 6, Baibolo likuyowoya kuti mulwani uyu ni nyifwa. Palije uyo wangayicimbira panji kuyigega. Ŵanandi ŵa ise tamuwona mulwani uyu wakukoma ŵakutemweka ŵithu. Kweni Yehova ngwankhongono comene kuluska nyifwa. Iye ni Muwomboli wacitemwa uyo walongora kale kuti wangathereska mulwani uyu. Ndipo walayizga kuti waparanyenge mulwani uyu, ndipo wazamuŵakoso yayi. Baibolo likutiphalira kuti: “Mulwani wakumalira uyo wati wamalizgike ndi nyifwa.” (1 Ŵakorinte 15:26) Iyi ni nkhani yakukondweska comene!
3 Cakwamba, tiyeni tiwone umo tikukhwaskikira para wakutemweka withu wafwa. Kusambira fundo iyi kutovwirenge kumanya layizgo lakukondweska. Nadi pano, Yehova walayizga kuti ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazamuwuka. (Yesaya 26:19) Ŵazamuŵaso ŵamoyo. Ici nchilindizga cakuti ŵakufwa ŵazamuwuka.
PARA MUNTHU UYO TIKUMUTEMWA WAFWA
4 Kasi pali wakutemweka winu uyo wali kufwa? Para wakutemweka withu watayika tikuŵa na citima comene, ndipo pakuŵavya cakuti tingacita. Pa nyengo ya nthena iyi, kuti tipembuzgike, tikwenera kuŵazga Baibolo. (2 Ŵakorinte 1:3, 4) Baibolo likutovwira kumanya umo Yehova na Yesu ŵakuwonera nyifwa. Yesu, uyo wakalongora makoraghene mikhaliro ya Adada ŵake, wakumanya makora citima ico cikuŵapo para munthu wafwa. (Yohane 14:9) Nyengo zose para Yesu waluta ku Yerusalemu, wakatemwanga kukacezga ku nyumba ya Lazaro na ŵadumbu ŵake, Mariya na Marita, awo ŵakakhalanga mu tawuni ya Betaniya. Aŵa ŵakaŵa ŵabwezi ŵake ŵakutemweka comene. Baibolo likuyowoya kuti: “Yesu wakatemwa Marita na munung’una wake na Lazaro.” (Yohane 11:5) Nga ni umo tikasambilira mu Cipaturo 6, Lazaro wakafwa.
5 Kasi Yesu wakajipulika wuli apo mubwezi wake wakafwa? Baibolo likutiphalira kuti Yesu wakaŵa na citima comene pamoza na ŵabali ŵa Lazaro. Wakati waŵawona, wakakhwaskika comene. “Wakatampha mu mzimu na kukweŵeka.” Pamanyuma pake “Yesu wakalira,” ndimo likuyowoyera Baibolo. (Yohane 11:33, 35) Kasi kukweŵeka kwa Yesu kukulongora kuti wakaŵavya cilindizga ca ciwuka? Yayi. Yesu wakamanya kuti cinthu cinyake cakuziziswa cicitikenge. (Yohane 11:3, 4) Ndipouli, wakaŵa na citima ico cikwiza cifukwa ca nyifwa.
6 Tikukhozgeka na citima ico Yesu wakaŵa naco. Cikutisambizga kuti Yesu na Adada ŵake, Yehova, ŵakutinkha comene nyifwa. Kweni Yehova Ciuta wali na nkhongono zakwimikana, na kuthereska mulwani uyu! Tiyeni tiwone ivyo Yesu wakacita mwakovwirika na Ciuta.
‘LAZARO, FUMA!’
7 Lazaro wakaŵikika mu dindi ilo likaŵa nga ni mphanji, ndipo Yesu wakapempha kuti ŵawuskepo libwe ilo ŵakajalira pa mulyango. Marita wakakana kuti ŵawuskepo libwe cifukwa mazuŵa ghanayi ghakaŵa kuti ghajumphapo, ndipo thupi la Lazaro likaŵa kuti lambapo kale kuvunda. (Yohane 11:39) Kasi mukughanaghana kuti pa nyengo iyi ŵanthu ŵakaŵa na cilindizga cilicose?
8 Ŵakati ŵasezgapo libwe, Yesu wakacemerezga kuti: ‘Lazaro, fuma!’ Kasi cikacitika nchivici? Mwanalume ‘uyo wakafwa wakafuma.’ (Yohane 11:43, 44) Kasi mukughanaghana kuti ŵanthu ŵakaŵa na cimwemwe ca mtundu wuli? Kwali Lazaro wakaŵa munung’una wawo, mbali wawo, mubwezi, panji mzengezgani wawo, wose ŵakamanya kuti wakafwa. Kweni pa nyengo iyi, munthu uyo ŵakamutemwanga, wakaŵa wamoyo ndipo ŵakaŵaso pamoza. Ici cikwenera kuti cikaŵa cakusuzga comene kupulikiska. Mwambura kukayika, ŵanthu ŵakwenera kuti ŵakakondwa comene ndipo ŵakamuvumbatira Lazaro. Nyifwa yikathereskeka nadi!
9 Yesu wakaŵaphalira kuti wakacita cakuziziswa ici na nkhongono zake yayi. Apo wakaŵa wandacemerezge kuti Lazaro wafume, Yesu wakalomba dankha kwa Yehova. Wakalongosora mwakupulikikwa makora kuti Yehova ndiyo wapangiska Lazaro kuti wawuke ku ŵakufwa. (Yohane 11:41, 42) Ni nyengo iyi pera yayi apo Yehova wakawuska munthu uyo wakafwa. Kuwuskika kwa Lazaro nchimoza ca vyakuziziswa vinkhondi na vinayi ivyo vili kulembeka mu Baibolo.* Nchiwemi kuŵazga na kusambira nkhani izi. Zikutisambizga kuti Ciuta wakutemwera yayi, cifukwa ŵanthu awo wakaŵawuska ku ŵakufwa ŵakaŵa ŵana, ŵalara, ŵanalume, na ŵanakazi, Ŵaisrayeli ndiposo ŵanthu ŵa mitundu yinyake. Nkhani izi ni zakukondweska comene! Mwaciyelezgero, Apo Yesu wakawuska msungwana uyo wakafwa, ŵapapi ŵake “ŵakazukuma na kuzukuma kukuru.” (Marko 5:42) Enya, Iwo ŵakaluwa yayi umo Yehova wakaŵasanguluskira.
10 Ŵanthu awo Yesu wakaŵawuska ku ŵakufwa, mukuluta kwa nyengo ŵakafwaso. Kasi ici cikung’anamura kuti cikaŵa cambura phindu kuŵawuska ku ŵakufwa? Yayi. Nkhani za mu Baibolo izi zikutisimikizgira unenesko wakuzirwa uwo ukutipa cilindizga.
IVYO TIKUSAMBIRA MU NKHANI ZA CIWUKA
11 Baibolo likusambizga kuti “ŵakufwa ŵakumanya kanthu cara.” Ŵakuŵaso ŵamoyo kunyake kulikose yayi. Nkhani ya Lazaro yikusimikizgira fundo iyi. Wakati wawuka, kasi Lazaro wakaŵaphalirapo ŵanthu vinthu ivyo wakawona kucanya? Kasi wakaŵaphalira kuti kuli helo wa moto? Yayi. Lazaro wakayowoyapo yayi ivi, lekani vindalembeke mu Baibolo. Mu mazuŵa ghanayi agho Lazaro wakaŵira mu malaro, ‘wakamanyanga kanthu cara.’ (Mupharazgi 9:5) Lazaro wakaŵa mu tulo twa nyifwa.—Yohane 11:11.
12 Nkhani ya Lazaro yikutisambizgaso kuti ciwuka ni nkhani yaunenesko, nchidokoni waka yayi. Apo Yesu wakawuskanga Lazaro, pakaŵa ŵanthu ŵanandi awo ŵakawonanga. Nanga ni ŵalongozgi wa visopo, awo ŵakatinkhanga Yesu, ŵakasimikizga kuti nkhani iyi njaunenesko. Ndico cifukwa cake ŵakayowoya kuti: ‘Kasi ticiteci? pakuti munthu uyu [Yesu] wakucita vimanyikwiro vinandi.’ (Yohane 11:47) Ŵanthu ŵanandi ŵakalutanga kukamuwona Lazaro wakati wawuka ku ŵakufwa. Ici cikapangiska kuti ŵanthu ŵanandi ŵaŵe na cipulikano mwa Yesu. Cifukwa cakuti Lazaro wakaŵaso wamoyo, ŵanthu ŵakapanikizga kuti Yesu wakatumika na Ciuta. Uwu ukaŵa ukaboni wankhongono comene. Lekani ŵalongozgi ŵa cisopo ca Ciyuda ŵakakhumbanga kukoma Yesu na Lazaro wuwo.—Yohane 11:53; 12:9-11.
13 Kasi kuzomerezga fundo yakuti ciwuka ciliko nadi nkhuŵavya mahara? Yayi, Yesu wakasambizga kuti zuŵa linyake “wose awo ŵali mu malaro [gha cikumbusko] ŵati ŵapulike mazgu ghake, ndipo ŵati ŵafumengemo.” (Yohane 5:28) Yehova ndiyo wakalenga vyamoyo vyose. Kasi cingaŵa cakusuzga kugomezga kuti Ciuta wangawuska munthu uyo wali kufwa? Ici cikuthemba comene pa ivyo Yehova wakukumbuka. Kasi wangakumbuka ŵakutemweka ŵithu awo ŵali kufwa? Enya, kucanya kuli nyenyezi zambura mapendeko, ndipouli Ciuta wakuzicema zose mazina! (Yesaya 40:26) Ici cikulongora kuti Yehova Ciuta wangakumbuka cinthu cilicose cakukhwaskana na ŵakutemweka ŵithu awo ŵali kufwa. Iye ngwakunozgeka kuzakaŵawuska ku ŵakufwa mwakuti ŵaweso ŵamoyo.
14 Nchivici ico cikulongora kuti Yehova wazamuwuska ŵanthu awo ŵali kufwa? Baibolo likusambizga kuti iye ngwakunweka kuwuska ŵanthu awo ŵali kufwa. Mwanalume wakugomezgeka Yobu wakafumba kuti: “Usange munthu wafwa, kasi tiwaghumeso” panji kuŵaso wamoyo? Yobu wakayowoyanga za kulindilira mu dindi mupaka nyengo iyo Ciuta wakeneranga kuzakamukumbukira. Wakati kwa Yehova: “Mundiceme ndipo ine ndimuzgoreni; panji munganwekera mlimo wa mawoko ghinu.”—Job 14:13-15.
15 Aghanaghanirani waka! Yehova ngwakukhumbisiska kuti ŵanthu awo ŵali kufwa ŵaŵeso ŵamoyo. Kasi ici nchakukondweska yayi? Wuli pakuyowoya za ciwuka ico cizamucitika munthazi? Mbanjani awo ŵazamuwuskika, ndipo ŵazamuwuskika kufuma nkhu?
‘WOSE AWO ŴALI MU MALARO GHA CIKUMBUSKO’
16 Nkhani za mu Baibolo zakukhwaskana na ciwuka zikutisambizga vinandi vya ciwuka ca munthazi. Ŵanthu awo ŵakafwa na kuwuka ku ŵakufwa pano pa caru capasi ŵakakumanaso na ŵabali ŵawo. Kweni ciwuka ico cicitikenge kunthazi cizamujumpha apa. Tikasambira mu Cipaturo 3 kuti, khumbo la Ciuta ndakuti caru cose capasi ciŵe paradiso. Mwantheura, ŵanthu awo ŵali kufwa kuti ŵazamuwuka na kukhala mu caru cakuzura na nkhondo cara, nesi kuswa malango panji matenda. Kweni ŵazamuŵa na mwaŵi ŵakukhala kwamuyirayira pa caru capasi mu mtende ndiposo mu ukhaliro uwemi.
17 Kasi mbanjani awo ŵazamuwuskika? Yesu wakayowoya kuti “wose awo ŵali mu malaro [gha cikumbusko] ŵati ŵapulike mazgu ghake, ndipo ŵati ŵafumengemo.” (Yohane 5:28, 29) Mwakuyana waka, lemba la Civumbuzi 20:13 likuyowoya kuti: “Nyanja yikapeleka ŵakufwa awo ŵakaŵa mwenemumo; ndipo nyifwa na Hadesi vikapeleka ŵakufwa awo ŵakaŵa mwenemumo.” Mazgu ghakuti “Hadesi” ghakung’anamura malaro. (Wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.) Mu malaro muzamuŵavya kanthu. Ŵanthu wose awo ŵali mu malaro ŵazamuwuka na kuŵaso ŵamoyo. Mpositole Paulosi wakayowoya kuti kuzamuŵa “ciwuka ca ŵarunji na ŵambura urunji wuwo.” (Milimo 24:15) Kasi ici cikung’anamuraci?
18 “Ŵarunji” ŵakusazgapo ŵanthu ŵanandi awo tikusambira mu Baibolo, awo ŵakaŵapo pambere Yesu wandize pa caru capasi. Aŵa ni ŵanthu nga ni Nowa, Abrahamu, Sara, Mozesi, Rute, Esitere, na ŵanyake ŵanandi. Nkhani yakukhwaskana na ŵanalume na ŵanakazi ŵanyake awo ŵakaŵa na cipulikano cakukhora yili kulembeka mu buku la Ŵahebere cipaturo 11. Ŵateŵeti ŵa Yehova awo ŵali kufwa mu nyengo yithu nawoso wali mu gulu la “ŵarunji.” Cifukwa ca ciwuka, tizamuwopaso yayi nyifwa.—Ŵahebere 2:15.
19 Nchivici cizamucitikira ŵanthu awo ŵakaleka kuteŵetera Yehova panji kumupulikira cifukwa cakuti ŵakamumanyanga yayi? Ŵanthu “ŵambura urunji” aŵa ŵazamuruwika yayi. Nawo ŵazamuwuskika na kupika nyengo kuti ŵasambire za Ciuta waunenesko na kumuteŵetera. Mu nyengo ya vilimika 1000, ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazamuwuka na kupika mwaŵi wakukolerana na ŵanthu ŵakugomezgeka pakuteŵetera Yehova pa caru capasi. Yizamuŵa nyengo yakukondweska comene. Baibolo likucema nyengo iyi kuŵa Zuŵa la Ceruzgo.#
20 Kasi ici cikung’anamura kuti munthu waliyose uyo wali kufwa ŵazamuwuka? Yayi. Baibolo likuyowoya kuti ŵanthu ŵanyake awo ŵali kufwa ŵali mu “Gehena.” (Luka 12:5) Gehena ni malo agho ghakaŵa kuwaro kwa msumba wa Yerusalemu. Ku malo agha ŵanthu ŵakatayangako viswaswa na vinthu vyakufuma mu msumba na kuviwocha. Ŵanthu ŵakufwa awo ŵakaŵa vigeŵenga ŵakaŵatayanga ku malo agha cifukwa Ŵayuda ŵakaŵawonanga kuti ŵangasungika mu malaro yayi nesi kuwuskika. Pa cifukwa ici, Gehena nchimanyikwiro ciwemi ca pharaniko lamuyirayira. Nangauli Yesu wazamuŵa na udindo wa kweruzga ŵamoyo na ŵanthu awo ŵali kufwa, kweni Yehova ndiyo Mweruzgi mulara. (Milimo 10:42) Wazamuwuska yayi ŵanthu awo ŵeruzgika kuti mbakwananga, awo ŵakakhumbanga yayi kulapa.
KUWUSKIKIRA KUCANYA
21 Baibolo likuyowoyaso za ciwuka cinyake, ca kuwuskikira kucanya mu thupi lauzimu. Mu Baibolo muli ciyelezgero cimoza pera ca ciwuka ca mtundu uwu, ca Yesu Khristu.
22 Pamanyuma pakuti Yesu wakomeka, Yehova wakakhumba yayi kuti Mwana Wake wakugomezgeka wakhalilire mu malaro. (Salmo 16:10; Milimo 13:34, 35) Ciuta wakawukiska Yesu ku ŵakufwa, kweni wakaŵa na thupi lakuyana na la ŵanthu yayi. Mpositole Petrosi wakalongosora kuti Khristu “wakakomeka mu thupi, kweni wakazgoka wamoyo mu mzimu.” (1 Petros 3:18) Ici cikaŵa cakuziziswa cikuru. Yesu wakaŵaso wamoyo, ŵakaŵa munthu wauzimu wankhongono comene! (1 Ŵakorinte 15:3-6) Yesu ndiyo yekha wakawuskika ku ŵakufwa mu nthowa iyi. (Yohane 3:13) Kweni iye wakaŵa waumaliro yayi.
23 Apo nyengo yakuti wakomeke yikaŵa pafupi, Yesu wakaphalira ŵasambiri ŵake ŵakugomezgeka kuti wawelerenge kucanya, ndipo ‘wamuŵanozgera malo.’ (Yohane 14:2) Yesu wakaŵacema awo ŵazamuluta kucanya “kamskambo [kake] kacoko.” (Luka 12:32) Kasi Mbakhristu ŵalinga ŵakugomezgeka awo ŵakupanga kamskambo kacoko? Mwakuyana na lemba la Civumbuzi 14:1, mpositole Yohane wakati: “Nkhalaŵiska, ndipo ehena, Mwanamberere [Yesu Khristu] wakwima pa lupiri Ziyoni, ndipo pamoza nayo vikwi makhumi pera khumi na makhumi ghanayi pacanya vinayi [144,000], ŵakuŵa na zina lake, na zina la Ŵawiske, lakulembeka pa vyene [visko] vyaŵo.”
24 Ŵakhristu 144,000 aŵa, kusazgapo ŵapositole ŵa Yesu ŵakugomezgeka, ŵamukhala kucanya cifukwa ndiko ŵakuwuskikira. Kasi ciwuka cawo cikucitika pa nyengo wuli? Mpositole Paulosi wakalemba kuti ciwuka cawo cikwenera kucitika mu nyengo ya kuwusa kwa Khristu. (1 Ŵakorinte 15:23) Mu Cipaturo 9, musambirenge kuti tikukhala mu nyengo ya kuwusa kwa Khristu. Mwantheura, Ŵakhristu ŵa 144,000 awo ŵacali pano pa caru, para ŵafwa ŵakuwuskikira kucanya nyengo yeneyiyo. (1 Ŵakorinte 15:51-55) Kweni ŵanthu ŵanyake wose ŵali na cilindizga ca kuzakakhala mu Paradiso pa caru capasi.
25 Nadi pano, Yehova wazamuthereska nyifwa, iyo ni mulwani withu, ndipo yizamuŵakoso yayi! (Yesaya 25:8) Kweni mungafumba kuti, ‘Kasi awo ŵazamuwuskikira kucanya ŵamucita vici?’ Ŵamuwusa mu Ufumu panji boma la kucanya. Tisambirenge vinandi vya boma ili mu cipaturo cakulondezgapo.
IVYO BAIBOLO LIKUSAMBIZGA
- Nkhani za ciwuka izo zili mu Baibolo zikukhozga cilindizga cithu.—Yohane 11:39-44.
- Yehova ngwakukhumbisiska kuwuska ŵanthu awo ŵali kufwa.—Job 14:13-15.
- Awo ŵali mu malaro ŵazamuwuskika ku ŵakufwa.—Yohane 5:28, 29.
* Nkhani zinyake zikusangika pa 1 Mathemba 17:17-24; 2 Mathemba 4:32-37; 13:20, 21; Mateyu 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Milimo 9:36-42 na 20:7-12.
# Kuti mumanye fundo zinyake zakukhwaskana na Zuŵa la Ceruzgo, na umo ceruzgo cizamucitikira, wonani mutu wakuti Vyakusazgirapo.
Mafumbo
1-3. Kasi mulwani uyo wakukhumba kutikoma ni njani, ndipo cifukwa wuli nchakupembuzga kusambira ivyo Baibolo likusambizga?
4. (a) Mwakuyana na umo Yesu wakacitira apo wakutemweka wake wakafwa, kasi tikutisambirapo vici umo Yehova wakuwonera nyifwa? (b) Kasi Yesu wakaŵa paubwezi na njani?
5, 6. (a) Kasi Yesu wakacita wuli apo wakaŵa na mbumba ya Lazaro iyo yikaliranga pamoza na ŵabwezi ŵawo? (b) Cifukwa wuli tikukhozgeka na citima ico Yesu wakaŵa naco?
7, 8. Cifukwa wuli ŵanthu ŵakaŵavya cilindizga cilicose apo Lazaro wakafwa, kweni Yesu wakacita vici?
9, 10. (a) Kasi Yesu wakayowoya kuti nkhongono za kuwuskira Lazaro ku ŵakufwa wazitora nkhu? (b) Ni maphindu wuli ghanyake agho tingasanga para tikuŵazga nkhani za ciwuka?
11. Kasi nkhani ya kuwuka kwa Lazaro yikusimikizgira unenesko wuli uwo wuli kulembeka pa Mupharazgi 9:5?
12. Tingasimikizga wuli kuti Lazaro wakawuskika nadi ku ŵakufwa?
13. Nchivici ico cikutipangiska kuti tigomezgenge kuti Yehova wangawuska nadi ŵanthu awo ŵali kufwa?
14, 15. Mwakuyana na ivyo wakayowoya Yobu, kasi nchivici ico cikulongora kuti Yehova ngwakukhumbisiska kuti ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazakaŵe ŵamoyo?
16. Kasi ŵanthu awo ŵali kufwa ŵazamuwuka na kukhala pa caru capasi mu ukhaliro wa mtundu wuli?
17. Kasi cizamucitika nchivici pa ciwuka?
18. Mbanjani awo ŵali mu gulu la “ŵarunji,” ndipo imwe mukukhwaskika wuli na cilindizga ici?
19. Kasi ŵanthu “ŵambura urunji” mbanjani, ndipo Yehova waŵapa mwaŵi wuli?
20. Kasi Gehena ni vici, ndipo ni ŵanthu ŵa mtundu wuli awo ŵakuya ku Gehena?
21, 22. (a) Kasi ni ciwuka wuli cinyake ico ciliko? (b) Kasi ni njani wakaŵa wakwamba kuwuskika ku ŵakufwa na kuŵa na umoyo wauzimu?
23, 24. Kasi mbanjani awo ŵakupanga “kamskambo kacoko,” ndipo mbalinga?
25. Kasi mu cipaturo cakulondezgapo tisambirenge vici?
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tso_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn