MUTU 6
Wakapungulira Mtima Wake kwa Chiuta
1, 2. (a) Chifukwa wuli Hana wakaŵa wakukondwa yayi apo wakanozgekeranga ulendo wa ku Shilo? (b) Kasi tingasambirako vichi ku nkhani ya Hana?
HANA wakatangwanika kunozgekera ulendo, ndipo ivi vikamovwira kuti waluweko masuzgo ghake. Uwu ukaŵanga ulendo wakukondweska. Chaka chilichose, Elikana mfumu wa Hana, wakalutanga na mbumba yake yose kukasopa pa chihema ku Shilo. Yehova wakakhumbanga kuti ŵanthu ŵake ŵakondwenge para ŵaluta ku malo agha. (Ŵerengani Dotoronome 16:15.) Hana wakwenera kuti wakakondwanga chomene na viphikiro ivi kwamba pa wanichi. Kweni sono vinthu vikaŵa makora yayi pa umoyo wake.
2 Hana wakatorana na Elikana uyo wakamutemwanga chomene. Kweni Elikana wakaŵa na mwanakazi munyake. Zina lake likaŵa Penina. Vikuwoneka kuti mwanakazi uyu wakakhumbanga kuti Hana wakhalirenge waka kukwenyelera. Pa viphikiro vya pa chaka ivi ndipo Penina wakasuzganga chomene Hana. Kasi wakamusuzganga wuli? Kweni fundo yikuru njakuti, kasi chipulikano mwa Yehova chikamovwira wuli Hana kuzizipizga suzgo ili? Usange namwe mwasangana na suzgo ilo likumukwenyerezgani, mukhozgekenge chomene na nkhani ya Hana.
“Chifukwa Wuli Uli na Chitima?”
3, 4. Longosorani masuzgo ghaŵiri agho Hana wakasangana nagho.
3 Baibolo likulongora kuti Hana wakasangana na masuzgo ghakurughakuru ghaŵiri. Pakaŵavya chakuti wangachitapo. Suzgo lakwamba likaŵa lakuti wakaŵa pa mitala, ndipo muwolimwa munyake wakamutinkhanga chomene. Lachiŵiri, Hana wakaŵa chumba. Mwanakazi waliyose uyo wakukhumba mwana wakukwenyelera para wakubaba yayi. Kweni mu nyengo ya Hana, para mwanakazi walije mwana chikaŵa chachitima chomene. Mbumba yiliyose yikagomezganga kuti ŵana ndiwo ŵalutizgenge mtundu wawo. Para munthu ni chumba ŵakamunenanga ndipo wakakhozgekanga soni.
4 Panji mwenecho Hana wakaŵa navyo na ntchito yayi vyakuti walije mwana. Kweni Penina ndiyo wakasokoranga tunthu. Mitala yikaŵa yiwemi yayi. Kanandi ŵanakazi ŵakatimbananga, kunenana, na kunyozana. Ivi vikapambana chomene na ivyo Chiuta wakakhumbanga, vyakuti mwanalume waŵenge na mwanakazi yumoza. (Gen. 2:24) Ntheura Baibolo likulongora kuti mitala njiwemi yayi, ndipo ukaboni ni ivyo vikachitikanga mu banja la Elikana.
5. Chifukwa wuli Penina wakakhumbanga kuti Hana wasuzgikenge, ndipo wakamukwenyerezganga wuli?
5 Elikana wakatemwanga chomene Hana. Ukaboni ukulongora kuti Hana ndiyo wakaŵa muwoli wake wakwamba, pamanyuma ndipo wakatoranga Penina. Kwali Hana wakaŵa wakwamba nadi tikumanya yayi, kweni fundo njakuti Penina wakamuchitiranga sanji, ndipo wakasanga nthowa zakumukwenyelezgera. Penina wakasangirapo mwaŵi pakuti iyo wakababanga. Wakababa ŵana ŵanandi, ndipo para wababa waka wakajiwonanga kuti ngwakuzirwa. Penina wakamunyozanga Hana m’malo mwa kumupembuzga. Baibolo likuti Penina wakamunyozanga chomene Hana kuti ‘wamukwiyiskenge.’ (1 Sam. 1:6) Penina wakachitiranga dala. Wakakhumbanga kumukwenyerezga Hana, ndipo wakamukwenyerezganga nadi.
6, 7. (a) Nangauli Elikana wakayezga kumupembuzga Hana, chifukwa wuli Hana wakatondeka kumuphalira ivyo vikachitikanga? (b) Kasi Hana wakaŵa chumba chifukwa chakuti Yehova wakamukwiyira? Longosorani. (Wonani mazgu ghamusi.)
6 Vikuwoneka kuti Penina wakatemwanga chomene kukwenyerezga Hana para ŵaluta ku Shilo. Elikana wakapelekanga ku ŵana wose ŵa Penina, “ŵanalume na ŵanakazi,” vinthu vyakuti ŵapeleke sembe kwa Yehova. Kweni Hana wakamupanga waka chimoza, chifukwa wakaŵavya mwana. Penina wakamusekanga chomene Hana, ndipo vikachitiska kuti Hana walirenge na kuleka kurya. Elikana chitima chikamukora wakati wawona kuti muwoli wake wakutemweka wakudandawura na kuleka kurya, ndipo wakayezga kumupembuzga. Wakati kwa iyo: “Hana, kasi ukulirachi, ukulekerachi kurya, ndipo chifukwa wuli uli na chitima nthena? Asi ine nkhuluska ŵana ŵanalume 10 kwa iwe?”—1 Sam. 1:4-8.
7 Elikana wakamanya kuti Hana wakaŵa na chitima chifukwa chakuti wakaŵavya mwana. Hana wakwenera kuti wakakondwanga chomene chifukwa cha lusungu na chitemwa cha Elikana. * Kweni Elikana wakayowoyapo yayi pa ivyo Penina wakachitanga. Baibolo nalo likuyowoyapo yayi kuti Hana wakamuphalira. Panyake Hana wakawonanga kuti para wangaphara mbwenu vinthu vinangikirengethu. Kasi Elikana wakaŵa kuti wangasintha vinthu? Panji kasi Hana wakawopanga kuti Penina wangalutilira kumusuzga, ndipo ŵana na ŵantchito ŵake nawo ŵanganjilirapo? Hana wakawona kuti para vingaŵa nthena mbwenu wayungwenge chomene.
Hana wakati wawona kuti vinthu vikwenda makora yayi pa nyumba, wakalaŵiska kwa Yehova kuti wamupembuzge
8. Para ŵanthu ŵanyake ŵakumukwenyerezgani, chifukwa wuli mukwenera kukumbuka kuti Yehova ni Chiuta wa urunji?
8 Tikumanya yayi usange Elikana wakamanyanga vyose ivyo Penina wakachitanga, kweni Yehova Chiuta wakawonanga vyose. Mazgu ghake ghakutiphalira vyose ivyo vikachitikanga. Ili ni chenjezgo ku wose awo ŵakuchitira sanji ŵanyawo na kuŵatinkha. Kweni ŵanthu ŵambura mulandu na ŵamtende, nga ni Hana, ŵangakondwa kumanya kuti Chiuta wa urunji wakunozga vinthu pa nyengo yake yakwenelera kweniso umo mwenecho wakhumbira. (Ŵerengani Dotoronome 32:4.) Hana wakwenera kuti wakamanyanga fundo iyi, lekani wakapempha Yehova kuti wamovwire.
“Chisko Chake Chikaŵaso Chachitima Chara”
9. Kasi Hana wakakhala ku chiphikiro ku Shilo chifukwa cha kopa kuti muwolimwa munyake wamumunena? Ndipo ise tikusambirapo vichi?
9 Mulenjilenji, panyumba pakayaghayika. Waliyose wakaŵa muchanya kunozgekera ulendo, na ŵana wuwo. Pakuluta ku Shilo ukaŵanga ulendo wa makilomita ghakujumpha 30 kujumpha mu mapiri gha Efurayimu. * Ŵakendanga pasi, zuŵa limoza panji ghaŵiri. Hana wakamanyanga ivyo muwolimwa munyake wamumuchitira. Kweni wakakhala yayi ku chiphikiro ichi. Ivyo wakachitanga ntchisambizgo ku wose awo ŵakusopa Chiuta mazuŵa ghano. Tingalekanga yayi kusopa Chiuta chifukwa cha viheni ivyo ŵanyithu ŵangatichitira. Para tingaleka kuwungana, mbwenu vinthu ivyo vingatovwira kuti tizizipizge vitipambenge.
10, 11. (a) Chifukwa wuli Hana wakaluta ku chihema mwaluŵiro? (b) Kasi Hana wakapungulira wuli mtima wake kwa Awiske ŵakuchanya?
10 Ŵakati ŵenda nyengo yitali mu nthowa zakuzgombazgomba za m’mapiri, banja ili likafika kufupi na Shilo. Likakhala pasi, pa kaphiri ako kakazingilizgika na tumapiri tunyake tutali. Apo ŵakasendeleranga ku Shilo, Hana wakwenera kuti wakaghanaghaniranga ivyo wamuyowoya mu lurombo kwa Yehova. Ŵakati ŵafika ku Shilo, ŵakakhala pasi na kurya chakurya. Hana wakafumapo luŵiro, wakaluta ku chihema cha Yehova. Wasembe Mukuru Eli wakakhala pamphepete pa mulyango. Kweni Hana mahara ghake ghose ghakaŵa kwa Chiuta wake. Wakagomezganga kuti malurombo ghake ghapulikikwenge mu chihema mura. Nangauli pakaŵavya munthu uyo wakamupulikiskanga pa suzgo yake, kweni wakamanya kuti Awiske ŵakuchanya ŵakumupulikiska. Chitima chikakwera, ndipo wakamba kulira.
11 Hana wakayowoyanga cha mu mtima kwa Yehova, uku wakunjenjemera. Milomo yake yikasunkhunyikanga apo wakakhuturanga ivyo vikaŵa mu mtima wake. Wakalomba nyengo yitali, wakapungulira mtima wake kwa Awiske. Wakapempha waka kuti Chiuta wamupe mwana yayi. Hana wakakhumbanga kupokera chawanangwa kwa Chiuta kweniso kuti nayo wapeleke icho wangakwaniska. Ntheura wakalayizga Chiuta kuti usange wababa mwana mwanalume, wamupelekenge kuti wateŵetere Yehova umoyo wake wose.—1 Sam. 1:9-11.
12. Kasi tikwenera kukumbuka vichi para tikulomba, nga umo wakachitira Hana?
12 Ivyo Hana wakachita ni sambiro ku wose awo ŵakuteŵetera Chiuta pa nkhani ya kulomba. Yehova wakukhumba kuti ŵanthu ŵake ŵayowoyenge nayo mwakufwatuka, kumupungulira vyose ivyo vili mu mtima wawo, nga umo mwana wakuchitira kwa mupapi wake uyo wakumutemwa. (Ŵerengani Salimo 62:8; 1 Ŵatesalonika 5:17.) Mpositole Petrosi wakalemba mazgu ghakupembuzga pa nkhani ya lurombo. Iyo wakati: “Muthulirani vyose ivyo mukwenjerwa navyo, chifukwa wakumupwelelerani.”—1 Pet. 5:7.
13, 14. (a) Kasi Eli wakamuyowoyera vichi Hana ndipo chifukwa wuli? (b) Chifukwa wuli ivyo Hana wakazgora Eli vikulongora kuti wakaŵa nadi na chipulikano?
13 Kweni ŵanthu ŵakupambana chomene na Yehova. Yehova ngwakupulikiska kweniso wakuchitira chitima ŵanthu. Apo Hana wakaliranga na kulomba, wakachiluka wakati wapulika munthu wakuyowoya. Eli, wasembe mukuru wakawonanga apo Hana wakalombanga. Eli wakati: “Kasi uŵenge wakuloŵera m’paka pawuli? Leka kumwa vinyo.” Eli wakawonanga kuti milomo ya Hana yikusunkhunyika, mwenecho wakulira, ndiposo umo wakuchitira. Kweni m’malo mwakuti wafumbe dankha kuti chikuchitika ntchivichi, iyo wakaghanaghananga kuti Hana waloŵera.—1 Sam. 1:12-14.
14 Mazgu agha ghakwenera kuti ghakamupweteka chomene Hana pa nyengo yakusuzga iyi. Nadi munthu mulara nga ni Eli wangamunena kuti waloŵera! Kweni Hana wakalongoraso kuti wakaŵa na chipulikano chikuru. Wakazomerezga yayi kuti vyakuchita vya munthu munyake vimutimbanizge kusopa Yehova. Hana wakamuzgora Eli na kumulongosolera mwantchindi icho chikachitika. Eli soni zikwenera kuti zikamukora, mbwenu wakazgora waka kuti: “Luta mu mtende, Chiuta wa Israyeli wafiske ivyo walomba kwa iyo.”—1 Sam. 1:15-17.
15, 16. (a) Kasi chikachitika ntchivichi Hana wakati wapungulira mtima wake kwa Yehova na kumusopa pa chihema? (b) Kasi tingachita wuli nga ni Hana para tikusuzgika maghanoghano?
15 Kasi chikachitika ntchivichi Hana wakati wapungulira mtima wake kwa Yehova na kumusopa pa chihema chake? Baibolo likuti: “Penepapo wakaluta ndipo wakarya chakurya, chisko chake chikaŵaso chachitima chara.” (1 Sam. 1:18) Hana wakapepuka mu mtima. Wakaŵa nga kuti katundu yose uyo wakamuphyoranga, wakathulira munthu wankhongono chomene, Yehova. (Ŵerengani Salimo 55:22.) Kasi lilipo suzgo ilo lingamutonda Yehova? Palijirethu.
16 Para tanyekezgeka, kuphyoka, panji tili na chitima chikuru, nase tingachita nga ni Hana. Timuphalire mwakufwatuka Chiuta uyo Baibolo likuti ‘wakupulika malurombo.’ (Sal. 65:2) Usange tikulomba na chipulikano, nase chitima chimalenge ndipo tiŵenge na “mtende wa Chiuta uwo ukuluska maghanoghano ghose.”—Fil. 4:6, 7.
“Kulije Jalawe Lakuyana na Chiuta Withu”
17, 18. (a) Kasi Elikana wakalongora wuli kuti wakakolerana na chilapo icho Hana wakachita? (b) Kasi Penina wakamanya pawuli kuti wakuphyokapo waka kusuzga Hana?
17 Mulenji wakulondezgapo, Hana wakalutaso ku chihema pamoza na Elikana. Hana wakwenera kuti wakamuphalira mfumu wake ivyo wakapempha kwa Chiuta kweniso chilapo icho wakachita. Dango la Mozesi likatenge mwanalume wali na mazaza gha kukanizga chilapo cha muwoli wake, usange wachita chilapo ichi pambere wandaphalire mfumu wake. (Maŵa. 30:10-15) Kweni Elikana wakakanizga yayi chilapo chira. Iyo na Hana ŵakasopa Yehova pa chihema pambere ŵandawelere kukwawo.
18 Kasi Penina wakamanya pawuli kuti Hana waleka kukwenyelera na ivyo wakamuchitiranga? Baibolo likuyowoya yayi, kweni mazgu ghakuti “chisko chake chikaŵaso chachitima chara” ghakulongora kuti Hana wakati walomba, wakamba kukondwa. Kwali ndimo vikaŵira panji yayi, Penina wakawona kuti wakuphyokapo waka kusuzga Hana. Kufuma apo, Baibolo likumuzunuraso yayi Penina.
19. Kasi Hana wakapokera thumbiko wuli, ndipo wakalongora wuli kuti wakamanyanga uko likafuma?
19 Pakati pajumpha myezi, Hana wakaŵa na mtende mu mtima. Kweniso wakaŵa na chimwemwe chikuru chifukwa chakuti wakatora nthumbo. Hana wakaluwa yayi uko thumbiko lira likafuma. Mwana wakati wababika, wakamuthya zina lakuti Samuyeli, ilo likung’anamura kuti “Zina la Chiuta.” Vikuwoneka kuti ng’anamuro la zina ili likukolerana na ivyo Hana wakachita, wakachema pa zina la Chiuta. Chaka icho mwana wakababikira, Hana wakalutako yayi ku Shilo pamoza na Elikana kweniso mbumba yose. Wakakhala pa nyumba na mwana vyaka vitatu, m’paka apo mwana wakalekera konkha. Kufuma apo, wakamba kunozgekera zuŵa ilo wamulekana na mwana wake wakutemweka.
20. Kasi Hana na Elikana ŵakafiska wuli chilapo icho ŵakachita kwa Yehova?
20 Chikaŵa chipusu yayi kuti Hana walekane na mwana wake. Kweni Hana wakamanyanga kuti Samuyeli wamupwelelereka makora ku Shilo, panyake na ŵanakazi awo ŵakateŵeteranga pa chihema. Ndipouli, mwana wakaŵa muchoko, ndipo ni mama nju uyo wangaleka kukhumba kuŵa pafupi na mwana wake? Nipera, Hana na Elikana ŵakaluta nayo msepuka uyu, mwakuchichizgika yayi, kweni mwakukondwa. Ŵakapeleka sembe pa nyumba ya Chiuta, ndipo ŵakapeleka Samuyeli kwa Eli. Ŵakamukumbuska vya chilapo icho Hana wakachita vyaka vitatu kumasinda.
21. Kasi lurombo lwa Hana lukulongora wuli kuti wakaŵa na chipulikano chikuru? (Wonaniso bokosi lakuti “ Malurombo Ghaŵiri Ghapadera.”)
21 Kufuma apo, Hana wakapeleka lurombo ulo Chiuta wakawona kuti ndwakwenelera kuti lulembeke mu Mazgu ghake. Apo mukuŵazga mazgu ghake, agho ghali pa 1 Samuyeli 2:1-10, muwonenge umo Hana wakalongolera kuti wakaŵa na chipulikano chikuru. Wakalumba Yehova chifukwa cha umo wakuchitira na nkhongono zake, wakukhizga ŵakujikuzga, wakutumbika ŵakuyuzgika, na kukoma panji kuthaska. Wakalumba Chiuta chifukwa cha utuŵa wake, urunji, na kugomezgeka kwake. Mphake kuti Hana wakati: “Kulije jalawe lakuyana na Chiuta withu.” Yehova ngwakugomezgeka fikepo ndipo wakusintha yayi. Iyo ni malo ghakubisamamo wose awo ŵakuyuzgika na kutambura ndipo ŵakupempha wovwiri kwa iyo.
22, 23. (a) Kasi tikumanya wuli kuti Samuyeli wakamanyanga kuti ŵapapi ŵake ŵakumutemwa? (b) Kasi Yehova wakamutumbikaso wuli Hana?
22 Samuyeli wakaŵa na mwaŵi chomene kuŵa na mama uyo wakaŵa na chipulikano chikuru mwa Yehova. Nangauli pamaso pakafipanga na anyina, kweni Samuyeli wakamanyanga kuti ŵandamutaye. Chaka na chaka, Hana wakalutanga ku Shilo, wakamuyegheranga Samuyeli chakuvwara cha mawoko ghafupi kuti wavwarenge pakuteŵetera pa chihema. Hana wakamusoneranga yekha mwana wake chakuvwara ichi kulongora kuti wakamutemwanga nadi. (Ŵerengani 1 Samuyeli 2:19.) Muŵe nga mukuwona Hana wakuvwalika Samuyeli chakuvwara chiphya, wakuchinyolora, na kumulaŵiska mwachitemwa uku wakuyowoya nayo mazgu ghawemi na ghakukhozga. Samuyeli wakaŵa na mwaŵi chomene kuŵa na mama wanthena. Ndipo nayo wakaŵa mwana wakukondweska ku ŵapapi ŵake kweniso kwa Israyeli yose.
23 Hana nayo wakaluwika yayi. Yehova wakamutumbikaso, ndipo wakababira Elikana ŵana ŵanyake ŵankhondi. (1 Sam. 2:21) Kweni thumbiko likuru chomene ilo Hana wakaŵa nalo ukaŵa ubwezi wake na Yehova, uwo ukalutilira kukura. Namwe mphanyi mwaŵa na ubwezi wanthena na Yehova, apo mukuyezga chipulikano cha Hana.
^ ndime 7 Nangauli Baibolo likuyowoya kuti Yehova “wakamupa chara ŵana” Hana, kweni palije ukaboni wakuti Chiuta wakamukwiyira mwanakazi wakujiyuyura na wachipulikano uyu. (1 Sam. 1:5) Nyengo zinyake Baibolo likuyowoya kuti Chiuta ndiyo wachita chinthu chinyake, apo fundo njakuti wachizomerezga waka kuti chichitike.
^ ndime 9 Mtunda uwu tikutolera kuti panyake Elikana wakakhalanga ku chigaŵa cha Rama, icho mu nyengo ya Yesu chikachemekanga Arimatiya.
cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn