MTWE 9
Ana Mbesi ja Cilambo Jiŵandicile?
1. Ana mpaka tulijiganye kwapi yindu yakusogolo?
ANA pakwete palolele ngani pa TV, kapena kupikanila ngani pa wailesi, ni kuliwusya kuti, ‘ana cilamboci cikwawula kwapi?’ Pacilambopa pakutendekwa yindu yejinji yakutesya canasa soni yangalwe. Yeleyi yikusiŵatendekasya ŵandu ŵane kulupilila kuti mbesi ja cilambo jiŵandicile. Nambo ana yeleyi yili yisyene? Ana pana litala lyampaka litukamucisye kumanyilila yaciyitendekwe kusogolo? Elo lipali. Atamose kuti ŵandu nganaŵa apakombwele kumanyilila yaciyitendekwe kusogolo, nambo Yehofa Mlungu ni jwampaka apakombole kutenda yeleyi. Jwalakwe kupitila m’Baibulo akusatusalila yakwamba sogolo jetu soni sogolo ja cilamboci.—Yesaya 46:10; Yakobo 4:14.
2, 3. Ana ŵakulijiganya ŵa Yesu ŵasakaga kumanyilila yatuli, soni ana Yesu ŵajanjile mwatuli?
2 Patukuŵalanga m’Baibulo yakwamba mbesi ja cilamboci, ngayikugopolela mbesi ja cilambo cisyesyene catukusatamaci, nambo yikugopolela mbesi ja yindu yakusakala. Yesu ŵajigenye ŵandu kuti Ucimwene wa Mlungu ucilamulila cilambo cosope capasi. (Luka 4:43) Ŵakulijiganya ŵa Yesu ŵasakaga kumanyilila ndaŵi jiwuciyika Ucimwene wa Mlunguwu. M’yoyo jemanjaji ŵam’wusisye Yesu kuti, “Ana yindu yeleyi tiyicitendekwa cakaci, soni ana cimanyilo cakuŵapo kwawo, soni cambesi ja ndaŵi ajino ciciŵa cici?” (Matayo 24:3) Yesu pakwanga, nganiŵasalila lisiku lisyesyene, nambo ŵasalile jemanjajo yindu yaciyitendekwaga mbesi jili jisigele panandi kwika. Yaŵajanjile Yesu, ni yayikutendekwa moŵa agano.
3 Mu mtwe awuno citutagulilane maumboni gakulosya kuti tukutama mundaŵi jakuti mbesi ja cilamboci jisigele panandi kwika. Nambo candanda kwende tulijiganye kaje ya ngondo jajatendekwe kwinani kuti tupikanicisye ligongo lyakwe yindu yisakele mnope pacilambopa.
NGONDO JAJAPALI KWINANI
4, 5. (a) Ana kwinani kwatendekwe cici Yesu paŵagambile kuŵa Mwenye? (b) Mwakamulana ni Ciunukuko 12 ndime 12, ana yatendekwe yatuli Satana ali amponyisye pacilambo capasi?
4 Mu Mtwe 8 twalijiganyisye kuti Yesu jwaŵele Mwenye kwinani m’caka ca 1914. (Danieli 7:13, 14) Buku ja Ciunukuko jikusatusalila yayatendekwe Yesu ali agambile kuŵa Mwenye. Jikusati, “Japagwile ngondo kwinani, Mikayeli [jwali Yesu] ni malayika gakwe ŵamenyene ni cimjoka [Satana], soni cimjokaco ni malayika gakwe caputile ngondo.” * Satana ni yiwanda yakwe nganapunda ngondojo, mwati ŵagwicisye pacilambo capasi. Aganicisye mugasangalalile malayika gakulupicika. Nambi wuli ŵandu pacilambo capasi? Baibulo jikusasala kuti jiciŵa ndaŵi jakusawusya kwa ŵandu. Ligongo cici? Ligongo lyakuti Satana ali jwakutumbila mnope, ligongo “akumanyilila kuti jimsigalile ndaŵi jamnono.”—Ciunukuko 12:7, 9, 12.
5 Satana akutendekasya yakusawusya yejinji pacilambo capasi. Jwalakwe ali jwakutumbila ligongo akumanyilila kuti jisigele ndaŵi jamnono kuti Mlungu amasye yindu yakusakala yakusayitendekasya. Sambano kwende tulole yindu yaŵasasile Yesu kuti yicitendekwa m’moŵa gambesi.—Alole Maloŵe gakumbesi 23.
YAKUTENDEKWA M’MOŴA GAMBESI
6, 7. Ana moŵa agano mpaka tusale yatuli yakwamba ngondo soni sala?
6 Ngondo. Yesu ŵatite, “Mtundu ucijimucilana ni mtundu wine, soni ucimwene ucijimucilana ni ucimwene wine.” (Matayo 24:7) M’moŵa getu gano, ŵandu ŵajinji awulajidwe pangondo kupundana ni kalakose. Ciwanja cacikusalola yakutendekwa yapacilambo cosope ca Worldwatch Institute catite, kutandila mu caka ca 1914 ŵandu ŵakupunda 100 miliyoni ŵawulajidwe pa ngondo. Nambo kutandila yaka ya m’ma 1900 mpaka m’ma 2000 ŵandu ŵajinji kupunda pelepa ŵawulajidwe. Agambe ganisya mwalajile ŵandu ŵajinji ni ngondosi?
7 Sala. Yesu ŵatite, “tikuciŵa sala.” (Matayo 24:7) Atamose kuti pacilambopa pakusasimanikwa yakulya yejinji kupunda ni kalakose, nambo ŵandu ŵajinji ŵangakombola kupata yakulya yakwanila. Ana ligongo cici? Lili ligongo lyakuti ŵandu ŵangapata mbiya syakwanila syakusumila cakulya kapena akusasoŵa malo gakuti alimejepo. Ŵandu ŵajinji ŵangapata mbiya syakwanila syampaka syakamucisye atamose kwa lisiku limo. Ciwanja ca kulola ya umi wa ŵandu pacilambo cosope ca World Health Organization casasile kuti ŵanace mamiliyoni gejinji akusawaga caka cilicose ligongo lyakuti ngakusapataga cikulya cakwanila.
8, 9. Ana cici cacikulosya kuti yakulocesya ya Yesu yakwamba yisicinya soni yilwele yikwanilicikwe?
8 Yisicinya. Yesu ŵasasile mkanipaŵe kuti, “Tikucitendekwa yisicinya yamacili.” (Luka 21:11) Caka cilicose kukusatendekwa yisicinya yamacili yejinji. Kutandila m’yaka ya m’ma 1900, ŵandu ŵakupunda 2, miliyoni awile ligongo lya yisicinya. Atamose kuti kwawula pasogolo pangani sya sayansi kukamucisye kuti ŵandu akomboleje kumanyilila mwacitema kuti cisicinya cicitendekwe, nambo ŵandu ŵajinji akusawape ni yisicinya.
9 Yilwele. Yesu ŵasasile mkanipaŵe kuti kuciŵa “milili.” Yeleyi yigopolela kuti yilwele yakogoya yiciwandaga mwacitema soni yiciwulaga ŵandu. (Luka 21:11) Atamose kuti madokotala gaŵele gali mkulijiganya matala gakuposya yilwele yejinji, nambope pana yilwele yine yakuti ŵandu akwendelecela kuwa nayo. Ŵakuwungunya ŵane ŵapatile kuti, caka cilicose, ŵandu mamiliyoni gejinji akusawaga ni yilwele mpela liwundika lyekulungwa lya TB, malungo, soni kuwugula m’matumbo (kolela). Konjecesya pelepa, madokotala gakopocele yilwele yasambano yakupunda 30 yakuti yangali mtela.
ANA ŴANDU CACIŴA ŴATULI M’MOŴA GAMBESI?
10. Ana lilemba lya 2 Timoteo 3 ndime 1 mpaka 5 likwanilicikwa catuli moŵa agano?
10 Baibulo pa 2 Timoteo 3 ndime 1 mpaka 5 jikusati: “M’moŵa gambesi gaciŵa ndaŵi jakusawusya.” Ndumetume Paulo jwasasile mwacaciŵela ŵandu ŵajinji m’moŵa gambesi. Jwalakwe ŵatite ŵandu caciŵa
ŵakulinonyela
ŵakunonyela mbiya
ŵangapikanila acinangolo
ŵangakulupicika
ŵanganonyela ŵamwiŵasa mwawo
ŵangaligosa
ŵangalwe
ŵakunonyela mnope yakusangalasya m’malo mwa Mlungu
ŵakuwoneka mpela akusamnonyela Mlungu nambo ŵangampikanila
11. Mwakamulana ni Salimo 92:7, ana ŵandu ŵakusakala yicamalila wuli?
11 Ana kumangwawoko ŵandu akwete ndamo syelesi? Ŵandu ŵajinji pacilambopa akwete ndamo syelesi. Nambo pacangakaŵapa Mlungu catendepo kandu kwa ŵandu ŵakwete ndamosi. Jwalakwe ŵasasile kuti, “Ŵandu ŵakusakala pakusipuka mpela mopo, soni ŵandu ŵakulemwa pakusipuka mpela maluŵa, yikusaŵaga m’yoyo kuti ŵajonanje kwangamala.”—Salimo 92:7.
NGANI SYAKUSANGALASYA SYASIKUTENDEKWA M’MOŴA GAMBESI
12, 13. Ana Yehofa atujiganyisye yatuli m’moŵa gambesi?
12 Baibulo jasasile kuti m’moŵa gambesi, cilambo cicigumbala ni yakusawusya. Nambope Baibulo jasasilesoni kuti m’moŵa gambesi mucitendekwasoni yindu yakusangalasya.
13 Kujipikanicisya cenene Baibulo. Pakwamba ya moŵa gambesi, jwakulocesya Daniyele jwatite, “Umanyilisi usyesyene ucitupa.” (Danieli 12:4) Mlungu ni juŵaliji jwakuti cacakamucisya ŵandu ŵakwe kuti ajipikanicisye cenene Baibulo kupunda ni kalakose. Yehofa atesile yeleyi mnopemnope kutandila m’caka ca 1914. Mwambone, jwalakwe atujiganyisye kusosekwa kwa lina lyakwe, lisosa lyakwe lya cilambo capasi, yisyesyene yakwamba ciwombolo, yayikusatendekwa patuwile, soni yakwamba kwimuka kwa ŵawe. Tulijiganyisyesoni kuti Ucimwene wa Mlungupe ni wawucimasya yakusawusya yetu. Konjecesya pelepa, tuyimanyi yampaka tutende kuti tuŵe ŵakusangalala yisyesyene, soni yampaka tutendeje kuti tumsangalasye Mlungu. Nambo ana, ŵakutumicila ŵa Mlungu akusatendaga cici palijiganyisye yeleyi? Yakulocesya yine ya m’Baibulo yikusatukamucisya kumanyilila kwanga kwa ciwusyoci.—Alole Maloŵe gakumbesi 20 soni 24.
14. Ana utenga wambone ukulalicikwa kwapi soni ŵani ŵakusalalicila?
14 Masengo gakulalicila gakutendekwa pacilambo cosope. Pakuŵeceta ya moŵa gambesi Yesu ŵatite, “Utenga awu wambone wakwamba ya Ucimwene tiwucilalicikwa pacilambo cosope capasi.” (Matayo 24:3, 14) Utenga wambone wa Ucimwene ukulalicikwa m’yilambo yakupunda 230 soni m’yiŵeceto yakupunda 700. M’yoyo, pacilambo cosope, Ŵamboni sya Yehofa ŵakutyocela ‘m’mitundu soni ngosyo’ syosope, akwakamucisya ŵandu kuwupikanicisya Ucimwene wa Mlungu soni yawucaŵatendela ŵandu kusogolo. (Ciunukuko 7:9) Jemanjaji akusatendaga yeleyi mwalulele. Atamose kuti ŵandu ŵajinji akusiŵaŵenga soni kwalagasya, nambo pangali campaka cilekasye masengo gakulalicila mpela muŵaŵecetele Yesu.—Luka 21:17.
ANA AKUSOSEKWA KUTENDA CICI?
15 (a) Ana akusakulupilila kuti tukutama m’moŵa gambesi, ligongo cici? (b) Ana ŵandu ŵakusampikanila Yehofa soni ŵangampikanila yicamalila wuli?
15 Ana akulupilila kuti tukutama m’moŵa gambesi? Yakulocesya yejinji ya m’Baibulo yakwamba moŵa gambesi yikukwanilicikwa. Pacangakaŵapa Yehofa cajimisye masengo gakulalicila utenga wambone kaneko “mbesi” jiciyika. (Matayo 24:14) Ana mbesi jeleji jili cici? Jili ngondo ja Alamagedo, ndaŵi jele Mlungu cacityosya yakusakala yosope. Yehofa cacikamulicisya masengo Yesu soni malayika gakwe gamacili konanga jwalijose jwangakusampikanila Yehofajo soni Mwanagwe. (2 Atesalonika 1:6-9) Panyuma pa ngondoji, Satana soni yiwanda yakwe ngasapakombolasoni kwasokonasya ŵandu. M’yoyo ŵandu wosope ŵakusampikanila Mlungu soni ŵali kumbali ja Ucimwene wakwe cacilola yilanga yosope yaŵasasile Mlungu yili mkutendekwa.—Ciunukuko 20:1-3; 21:3-5.
16. Pakuŵa mbesi jikuŵandicila, ana akusosekwa kutenda cici?
16 Cilambo cakucilamulila Satanaci cicimale pamkaŵapa. M’yoyo tukusosekwa kuliwusya kuti, ‘Ana ngusosekwa kutenda yatuli?’ Yehofa akusaka kuti atendeje yiliyose yampaka akombole kuti alijiganye Baibulo. Soni akusosekwa kukuwona kulijiganya Baibulo kuŵa kwakusosekwa mnope. (Yohane 17:3) Cijuma cilicose, Ŵamboni sya Yehofa akusakola misongano jampaka jakamucisye kuti ajipikanicisye cenene Baibulo. Alinjeje kusimanikwa pamisonganoji mwakutamilicika. (Aŵalanje Ahebeli 10:24, 25.) Naga akuyiwona kuti akusosekwa kucenga yindu yine, akatenda woga kutenda yeleyo. Pakutenda yeleyi nikuti unasi wawo ni Yehofa uciŵa wakulimba.—Yakobo 4:8.
17. Ana ligongo cici mbesi jicasupusya ŵandu ŵajinji?
17 Ndumetume Paulo jwasasile kuti konasika kwa ŵandu ŵakusakala kuciŵa kwakusupusya, “mpela jwawiyi cilo.” (1 Atesalonika 5:2) Yesu ŵalocesye kuti ŵandu ŵajinji ngasawukosya umboni wakuti akutama m’moŵa gambesi. Jwalakwe ŵatite, “Pakuŵa mpela mugaŵelele masiku ga Nowa, ni muyiciŵelesoni pa kuŵapo kwa Mwanace jwa mundu. M’masiku gelego cikumba mkaniciyice, ŵandu ŵaliji mkulya soni kumwa, acalume ŵaliji mkulombela soni acakongwe ŵaliji mkulombedwa, mpaka palisiku lyele Nowa ŵajinjile m’combo. Ŵandu nganayikosya yayatendekwagayo mpaka pele cikumba cayice ni kwapyajila wosopewo.”—Matayo 24:37-39.
18. Ana Yesu ŵatukalamwisye yatuli?
18 Yesu ŵatukalamwisye kuti tukajigalika ni “kulya mnope, kumwa mnope, soni yakusawusya ya paumi.” Jwalakwe ŵasasile kuti mbesi jiciyika mwakusupusya mpela “citega.” Jwalakwe jwasasilesoni kuti “jiciyicila wosope ŵakutama pacilambo capasi.” Kaneko jwalakwe jwatitesoni, “Aŵe meso, soni apopeleje ni mtima wosope ndaŵi syosope, kuti capakombole kulupuka yindu yosope yaciyitendekwa, soni capakombole kwima pameso pa Mwanace jwa mundu.” (Luka 21:34-36) Ana ligongo cici tukusosekwa kupikanila yaŵatukalamwisye Yesuyi? Ligongo lyakuti pangakaŵapa cilambo cakusakala ca Satanaci cicijonanjidwe. Ŵandupe ŵele Yehofa soni Yesu akwajiticisya ni ŵacacikulupuka mbesi ni kutamaga m’cilambo casambano mpaka kalakala.—Yohane 3:16; 2 Petulo 3:13.
^ ndime 4 Mikayeli lili lina line lya Yesu Klistu. Kuti amanyilile yejinji, alole Maloŵe gakumbesi 22.
kam_Latn cjk_Latn nya_Latn bem_Latn tum_Latn tum_Latn bem_Latn lua_Latn bem_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn swh_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn kon_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn sna_Latn tum_Latn tum_Latn sna_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn nya_Latn