MTWE 4
Ana Yesu Klistu Ali Ŵani?
1, 2. (a) Ana kumanyilila lina lya mundu jwakupikanika kukugopolela kuti akummanyilila yisyesyene? Alondesye. (b) Ana ŵandu akusamanyilila yatuli yakwamba Yesu?
PACILAMBOPA pana ŵandu ŵajinji ŵakupikanika mnope. Komboleka kuti ŵane mwa jemanjaji akwamanyilila mena gawo. Nambo kwamba kumanyilila lina lya mundu jwakupikanika ngakukusagopolela kuti akummanyilila cenene mundujo. Nambosoni ngayikusagopolela kuti akusamanyilila yindu yosope yakwamba umi wa mundujo.
2 Komboleka kuti pakwete papikene yakwamba Yesu Klistu, atamose kuti jwapali yaka ciŵandika 2,000 yipiteyo. Nambo ŵandu ŵajinji ngakusamanyilila kuti ŵaliji mundu jwatuli. Ŵane akusati jwaliji mundu jwambone, ŵane akusati jwaliji jwakulocesya, soni ŵane akusakulupilila kuti jwalakwe ali Mlungu. Ana wawojo akuganisya wuli?—Alole Maloŵe gakumbesi 12.
3. Ligongo cici yili yakamucisya kummanyilila Yehofa Mlungu soni Yesu Klistu?
3 Kumanyilila yisyesyene yakwamba Yesu kuli kwakusosekwa mnope. Ligongo cici? Baibulo jikusatusalila kuti, “Pakuti umi wangamala caciwupata pakulijiganya ni kumanyilila ya ŵalakwe, Mlungu jwakuwona, soni ya Yesu Klistu jwele wawojo ŵamtumile.” (Yohane 17:3) Kumanyilila yisyesyene yakwamba Yehofa soni Yesu mpaka kwakamucisye kuti catame ni umi wangamala m’cilambo capasi ca paladaiso. (Yohane 14:6) Kummanyilila Yesu kuli kwakamucisyasoni mlitala line, ligongo jwalakwe jwatupele cisyasyo cambone campaka citukamucisye pakatame ketu soni patukutenda yindu ni ŵane. (Yohane 13:34, 35) Mu Mtwe 1, twalijiganyisye yisyesyene yakwamba Mlungu. Sambano kwende tulole yijikusajiganya Baibulo pakwamba ya Yesu.
TUMSIMENE MESIYA
4. Ana maloŵe gakuti “Mesiya” soni “Klistu” gakusagopolela cici?
4 Kwa yaka yejinji Yesu mkanapagwe, Yehofa ŵasasile mkanipaŵe kuti cacitumisya Mesiya, kapena kuti Klistu. Maloŵe gakuti “Mesiya” gakusatyocela ku ciŵeceto ca Cihebeli, soni maloŵe gakuti “Klistu” gakusatyocela ku Cigiliki. Maloŵe gosopega gakusagopolela kuti Mlungu cacimsagula Yesu ni kumpa ukumu wapajika. Mesiyaju ni jucacikwanilisya yilanga yosope ya Mlungu. Kusogoloku citulijiganyesoni umbone wampaka tuwupate lelojino kutyocela payindu yaŵatesile Yesu paŵaliji pacilambo capasi. Nambo Yesu mkanapagwe, ŵandu ŵajinji ŵawusyaga kuti, ‘Ana Mesiya caciŵa ŵani?’
5. Ana ŵakulijiganya ŵa Yesu ŵakulupilile kuti Yesu ŵaliji Mesiya?
5 Ŵakulijiganya ŵa Yesu nganakayicila kuti Yesu ŵaliji Mesiya. (Yohane 1:41) Mwambone, Simoni Petulo ŵamsalile Yesu kuti, “Ŵalakwe ali Klistu.” (Matayo 16:16) Ana mpaka tusimicisye catuli kuti Yesu ŵaliji Mesiya?
6. Ana Yehofa ŵakamucisye catuli ŵandu ŵakuwona mtima kuti ammanyilile Mesiya?
6 Kwa yaka yejinji Yesu mkanapagwe, ŵakulocesya ŵa Mlungu ŵalembile yindu yejinji yayaliji yakuti yicakamucisya ŵandu kummanyilila Mesiya. Ana yaŵalembileyi mpaka yitukamucisye catuli? Tuwanicisye kuti ŵaŵendile kwawula pa depoti kukumjigala mundu jwakuti nganawoneganeje najo citandile. Ni mundu jwine akwasalila cenene mwakusawonecela mundujo. Mwangakayicila mpaka akombole kummanyilila mundujo. Mwakulandana ni yeleyi, Yehofa ŵakamulicisyesoni masengo ŵakulocesya ŵakwe kuti atusalile yacacitenda soni yayicimtendecela Mesiya. Kwanilicikwa kwa yakulocesya yosopeyi kukusakamucisya ŵandu ŵakuwona mtima kumanyilila kuti Yesu ali Mesiya.
7. Ana yakulocesya yiŵili yapi yayikusimicisya kuti Yesu ali Mesiya?
7 Kwende tulole yakulocesya yiŵili yakwamba Mesiya. Candanda cili yaŵalocesye Mika yaka 700 Yesu mkanapagwe. Jwalakwe jwasasile kuti Mesiya cacipagwila mtawuni jamwana jakolanjikwa Betelehemu. (Mika 5:2) Soni kweleko ni kuŵapagwile Yesu. (Matayo 2:1, 3-9) Caŵili cili yaŵalocesye Danieli. Jwalakwe jwasasile kuti Mesiya caciwonecela m’caka ca 29 C.E. * (Danieli 9:25) Yeleyi yigambile kuŵa yakulocesya yiŵili mwa yakulocesya yejinji yayikusasimicisya kuti Yesu ŵaliji Mesiya juŵamsasile mkanipaŵe.—Alole Maloŵe gakumbesi 13.
8, 9. Ana pa ubatiso wa Yesu patendekwe yatuli yakusimicisya kuti jwalakwe ali Mesiya?
8 Yehofa apelece maumboni gakupikanika cenene gakulosya kuti Yesu ali Mesiya. Mlungu ŵamsalile Yohane M’batisi kuti cacimpa cimanyilo cacicimkamucisya kummanyilila Mesiya. Yesu paŵajawile kwa Yohane kuti akabatiswe m’Lusulo lwa Yolodani m’caka ca 29 C.E., Yohane ŵaciweni cimanyilo cila. Baibulo jikusatusalila yayatendekwe kuti, “Ali abatiswe, Yesu ndaŵi jijojo ŵacuwice m’mesimo, pelepo kwinani kwawugwice, ni Yohane ŵawuweni msimu wa Mlungu wakuwoneka mpela ngunda uli mkutuluka ni kutula pa jwalakwe. Kaneko papikanice maloŵe kutyocela kwinani gakuti, ‘Aju ali Mwanangu jwakunonyelwa, jwangusasangalala najo.’” (Matayo 3:16, 17) Yohane ali ayiweni soni kupikana maloŵega, ŵamanyilile kuti Yesu ŵaliji Mesiya. (Yohane 1:32-34) Palisikuli, Yehofa ŵampele Yesu msimu weswela ni jwalakwe jwaŵele Mesiya. Jwalakwe jwaŵele jwamsagulwe ni Mlungu kuŵa Mlongola soni Mwenye.—Yesaya 55:4.
9 Yakulocesya ya m’Baibulo soni maloŵe gaŵaŵecete Yehofa, yalumo ni cimanyilo caŵalosisye pa ubatiso wa Yesu, yasimicisye kuti Yesu ali Mesiya. Nambo ana Yesu ŵatyocele kwapi, soni ŵaliji mundu jwatuli? Kwende tulole yajikusati Baibulo.
ANA YESU ŴATYOCELE KWAPI?
10. Ana Baibulo jikusajiganya yatuli pakwamba ya umi wa Yesu mkanayice pacilambo capasi?
10 Baibulo jikusajiganya kuti Yesu ŵatamaga kwinani kwa yaka yejinji mkanayice pacilambo capasi. Mika jwasasile kuti Mesiya “jwapali kutandila masiku gakalakala.” (Mika 5:2) Yesu ŵasasilesoni mwakuwilisyawilisya kuti ŵaliji kwinani mkanapagwe mpela mundu. (Aŵalanje Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Yesu mkanayice pacilambo capasi ŵaliji paunasi wapajika ni Yehofa.
11. Ana ligongo cici Yesu ali jwakusosekwa kwa Yehofa?
11 Yesu ali mundu jwakusosekwa mnope kwa Yehofa. Ligongo cici? Ligongo Mlungu candanda ŵampanganyisye Yesu mkanapanganye cilicose. M’yoyo ni ligongo lyakwe Yesu akusakolanjikwa kuti “jwandanda kupagwa jwa yakupanganyikwa yosope.” * (Akolose 1:15) Yesu alisoni jwapajika kwa Yehofa paligongo lyakuti Yesu jikape ni jwele Yehofa ŵampanganye mwangakamulicisya masengo jwine jwalijose. Lyeleli ni ligongo lyakwe jwalakwe akusakolanjikwa kuti “Mwanace jwakupagwa jika.” (Yohane 3:16) Nambosoni Yesu jika ni jwele Yehofa ŵamkamulicisye masengo pakupanganya yindu yosope. (Akolose 1:16) Soni Yesupe ni jwakusakolanjikwa kuti “Maloŵe.” Yili m’yoyo ligongo lyakuti Yehofa ŵamkamulicisyaga masengo pakupeleka utenga, soni pakugasalila malayika soni ŵandu yakutenda.—Yohane 1:14.
12. Ana tukumanyilila catuli kuti Yesu ni Mlungu nganaŵa jumpepe?
12 Ŵandu ŵane akusakulupilila kuti Yesu ni Mlungu ali jumpepe. Nambo Baibulo jangajiganya yeleyi. Baibulo jikusatusalila kuti Yesu ŵapanganyidwe ni Mlungu, yayikugopolela kuti jwalakwe akwete ndandilo. Nambo Yehofa, mkupanganya jwa yosope jwangali ndandilo. (Salimo 90:2) Pakuŵa Yesu ali mwanace jwa Mlungu, jwalakwe nganaganisyejepo yakuti aŵe Mlungu. Baibulo jikusajiganya kuti Atati ali ŵakulungwa kupunda Mwanace. (Aŵalanje Yohane 14:28; 1 Akolinto 11:3.) Yehofape ni jwali “Mlungu jwamaciligosope.” (Genesis 17:1) Jwalakwe ali jwamkulungwa soni jwamacili mnope muyakupanganyikwa yosope.—Alole Maloŵe gakumbesi 14.
13. Ana ligongo cici Baibulo jikusasala kuti Yesu ali “ciwanicisyo ca Mlungu jwangawoneka”?
13 Yehofa ni Mwanagwe, Yesu, ŵaŵele ali mkukamula masengo yalumo kwa yaka mabiliyoni. Pandaŵiji ŵaliji mkanapanganye kwinani soni cilambo capasi. Jemanjaji komboleka kuti ŵanonyelanaga mnope. (Yohane 3:35; 14:31) Yesu ŵajigalile mnope ndamo sya atatigwe mwati Baibulo jikusamkolanga kuŵa “ciŵanicisyo ca Mlungu jwangawoneka.”—Akolose 1:15.
14. Ana yakombolece catuli kuti Mwanace jwapajika jwa Yehofa apagwe mpela mundu?
14 Mwanace jwapajika jwa Yehofa jwaliji jwakusacilila kutyoka kwinani ni kwika kukupagwa pacilambo capasi mpela mundu. Ana yeleyi yakombolece catuli? Mwakusimonjesya Yehofa ŵasamisye umi wa Mwanagwe kutyoka kwinani nikuwujawusya m’citumbo mwa Maliya. Ligongo lya yeleyi, Yesu nganasosekwa kuti akole mtati jwa umundu. Maliya jwaŵelece mwanace jwamlama, ni jwampele lina lyakuti Yesu.—Luka 1:30-35.
ANA YESU ŴALIJI MUNDU JWATULI?
15. Ana mpaka atende cici kuti ammanyilile cenene Yehofa?
15 Pakuŵalanga mabuku ga m’Baibulo ga Matayo, Maliko, Luka, soni Yohane cacilijiganya yejinji yakwamba umi wa Yesu soni ndamo syakwe. Mabuku gelega akusagakolanga kuti Ngani syambone. Pakuŵa Yesu ali mpela Atatigwe, yacaciŵalanga m’mabukuga yicakamucisyasoni kummanyilila cenene Yehofa. Ni ligongo lyakwe Yesu ŵasasile kuti, “Mundu jwambweni une ŵawenisoni Atati.”—Yohane 14:9.
16. Ana Yesu ŵajiganyisye ŵandu yakwamba cici, soni ana yijiganyo yaŵajiganyaga Yesu yatyocele kwaceni?
16 Ŵandu ŵajinji ŵamkolasile Yesu kuŵa “Mkwiganya.” (Yohane 1:38; 13:13) Cindu cakusosekwa mnope caŵajiganyisye caliji cakwamba “ngani syambone sya Ucimwene.” Ana Ucimwenewu uli cici? Uli boma ja Mlungu jajicilamulila cilambo cosope capasi. Bomaji jili kwinani soni jiciyikasya majali kwa ŵandu ŵakusapikanila Mlungu. (Matayo 4:23) Cilicose caŵajiganyaga Yesu catyocelaga kwa Yehofa. Yesu ŵatite, “Yangusajiganya nganiyiŵa ya une iyayi, nambo ya ŵiŵandumile une.” (Yohane 7:16) Yesu ŵamanyililaga kuti Yehofa akusasaka kuti ŵandu apikane ngani syambone syakuti Ucimwene wa Mlungu ucilamulila pacilambo cosope capasi.
17. Ana Yesu jwajiganyaga kwapi, soni ligongo cici jwaliji jwamtawu pakwajiganya ŵandu?
17 Ana Yesu jwajiganyaga kwapi? Jwajiganyaga kulikose kwaŵasimanaga ŵandu. Jwalakwe jwajiganyaga ŵandu m’mikuli jakutali, m’misinda, m’misi, m’misika, m’malo gakupopelela, soni mnyumba sya ŵandu. Jwalakwe nganajembeceyaga kuti ŵandu amsimane. Ndaŵi syejinji jwajawulilaga. (Maliko 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu jwakamulaga masengo mwamtawu soni jwamalilaga ndaŵi jejinji soni macili ali mkwiganya ŵandu. Ana ligongo cici jwatendaga yeleyi? Ligongo lyakuti jwamanyililaga kuti yeleyi ni yaŵasakaga Mlungu kuti ayitende, soni kuti jwalakwe jwasakaga kwapikanila Atatigwewo ndaŵi syosope. (Yohane 8:28, 29) Yesu jwalalicilagasoni ligongo lyakuti jwatendelaga ŵandu canasa. (Aŵalanje Matayo 9:35, 36.) Jwalakwe jwayiweni kuti acimlongola ŵa dini nganajiganyaga usyesyene wakwamba Mlungu soni Ucimwene wakwe. M’yoyo jwasakaga kwakamucisya ŵandu ŵajinji mwakakombolele kuti apikane ngani syambone.
18. Ana ndamo syapi sya Yesu syakusasangalalaga nasyo mnope?
18 Yesu jwanonyelaga soni jwasamalaga ya ŵandu. Jwaliji jwacanasa soni jwaliji jwangasawusya kuŵeceta najo. Atamose ŵanace ŵanonyelaga kutama ni jwalakwe. (Maliko 10:13-16) Jwaliji jwangali lusagu. Jwaŵenganaga ni yipupu soni yindu yangali cilungamo. (Matayo 21:12, 13) Mundaŵi ja Yesu, acakongwe nganakolaga ukoto soni ŵandu nganiŵacimbicisyaga. Nambo Yesu jwacimbicisyaga mnope acakongwe. (Yohane 4:9, 27) Yesu jwalijisoni jwakulinondiya mnope. Mwambone, lisiku line cilo jwalakwe jwajojesye sajo sya ŵakulijiganya ŵakwe, yindu yele ndaŵi syejinji ŵayitendaga mundu jwamasengo.—Yohane 13:2-5, 12-17.
19. Ana cici cacikulosya kuti Yesu jwamanyililaga yakusosecela ya ŵandu soni kuti jwasacililaga kwakamucisya?
19 Yesu ŵamanyililaga yakusosecela ya ŵandu soni jwaliji jwakusacilila kwakamucisya. Yeleyi yawonecele cenene paŵakamulicisyaga masengo macili ga Mlungu pakwaposya ŵandu mwakusimonjesya. (Matayo 14:14) Mwambone, mundu jwine jwamatana jwam’yicile Yesu ni kumsalila kuti, “Naga akusaka komboleka kuswejesya.” Yesu paŵayiweni kuti mundujo jwapikanaga kupweteka soni jwalagaga, ŵamtendele canasa ni waliji ŵakusacilila kumkamucisya. M’yoyo, Yesu jwatambasukwile mkono wakwe, ni kumkwaya mundujo, ni ŵamsalile kuti, “Ngusaka. Swejelani.” Ni mundu jula ŵaposile. (Maliko 1:40-42) Agambe ganisya muŵapikanile mundujo.
NDAŴI SYOSOPE JWALIJI JWAKULUPICIKA KWA ATATIGWE
20, 21. Ana ligongo cici Yesu ali cisyasyo cambone pakumpikanila Mlungu?
20 Yesu ali cisyasyo cambone mnope pangani jakupikanila Mlungu. Mwangasamala kandu ya yindu yiŵasimanaga nayo soni yaŵamtendelaga acimmagongo ŵakwe, jwalakwe jwaliji jwakulupicikape kwa Atatigwe. Mwambone, pandaŵi jaŵalinjidwaga ni Satana, jwalakwe nganalemwa. (Matayo 4:1-11) Acabalegwe Yesu ŵane, nganakulupilila kuti jwalakwe ŵaliji Mesiya, soni ŵatite, “atesile masoka.” Nambope Yesu jwajendelecele kamula masengo ga Mlungu. (Maliko 3:21) Pandaŵi jele acimmagongo ŵakwe ŵamtendelaga ya ngalwe, Yesu jwajendelecele kuŵa jwakulupicika kwa Mlungu soni nganiŵawucisyaga.—1 Petulo 2:21-23.
21 Atamose paŵalagaga ni ciwa cakupweteka mnope, Yesu jwaliji jwakulupicikape kwa Yehofa. (Aŵalanje Afilipi 2:8.) Agambe kuganicisya ya yindu yaŵayipilile palisiku liŵawaga. Jwalakwe ŵamtaŵile, ŵandu ŵaunami ŵamlambucisye kuti jwaliji mundu jwakunyosya Mlungu, ŵakwelusya wacinyengo ŵamjimbile magambo. Likuga lya ŵandu lyamsekaga, asilikali ŵamlagasisye soni ŵamkomele pacitela cakulagacisya. Pandaŵi jaŵawaga ŵagumisile kuti, “Ngwanilisye lisosa lyawo!” (Yohane 19:30) Panyuma pamasiku gatatu Yesu ali awile,Yehofa ŵamjimwisye, ni ŵampele cilu causimu. (1 Petulo 3:18) Panyuma pa yijuma yakuŵalanjika, Yesu ŵawujile kwinani, ni ŵatemi kumkono wamlyo wa Mlungu, kwembeceya kuti Mlungu ampe Ucimwene.—Ahebeli 10:12, 13.
22. Ana kulupicika kwa Yesu kwa Atati ŵakwe kukutupa upile watuli?
22 Ligongo lyakuti Yesu jwaŵele jwakulupicika kwa Atatigwe, m’weji tukwete upile wakutama ni umi wangamala m’cilambo capasi ca paladaiso, mpela muŵasacile Yehofa. Mu mtwe ŵakuyicisya, tucitagulilana ligongo lyakwe ciwa ca Yesu cili cakusosekwa kuti tutame ni umi wangamala.
^ ndime 7 C.E. jikugopolela yaka kutandila pandaŵi jaŵapagwile Yesu kwawula kusogolo.
^ ndime 11 Yehofa akusakolanjidwa kuti Atati ligongo lyakuti ali Mkupanganya. (Yesaya 64:8) Yesu akusakolanjidwa kuti Mwanace jwa Mlungu ligongo lyakuti jwalakwe jwapanganyidwe ni Yehofa. Malayika, nambosoni Adamu, akusakolanjidwasoni kuti ŵanace ŵa Mlungu.—Yobu 1:6; Luka 3:38.
kam_Latn nya_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn cjk_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn bem_Latn nya_Latn nya_Latn tum_Latn bem_Latn tum_Latn cjk_Latn bem_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn kam_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn nya_Latn tum_Latn tum_Latn bem_Latn tum_Latn bem_Latn tum_Latn