“Ndimwe Ŵakaboni Ŵane”
“‘Ndimwe ŵakaboni ŵane,’ wakuti Yehova.”—YES. 43:10.
1, 2. (a) Kasi kuŵa kaboni cikung’anamuraci? Kasi ŵamanyuzipepara na ŵanyake ŵatondeka wuli mulimo uwu? (b) Cifukwa wuli Yehova wakuthemba iwo yayi?
KASI kuŵa kaboni cikung’anamuraci? Dikishonare yinyake yikuti: Kaboni “ni munthu uyo wawona ivyo vyacitika na kuphalirako ŵanji.” Mwaciyelezgero, mu msumba wa Pietermaritzburg, ku South Africa, muli nyuzipepara iyo pa nyengo yasono yikucemeka kuti The Witness (panji kuti Kaboni), ndipo yaŵapo kwa vyaka vyakujumpha 160. Mphake kuti nyuzipepara iyi yicemeke na zina ili, cifukwa cilato ca nyuzipepara nkhuyowoya unenesko pa vinthu ivyo vikucitika mu caru. Uyo wakambiska nyuzipepara iyi, wakalayizga kuti iyo yiyowoyenge “unenesko pera, utesi cara, kweni unenesko.”
2 Kweni cacitima nchakuti ŵamanyuzipepara, mawayilesi, na ma TV, ŵasulako panji nanga nkhubendezga fundo zakuzirwa comene zakukhwaskana na mdauko wa ŵanthu. Kweniso ŵabendezga unenesko wakukhwaskana na Ciuta na ivyo wacita. Kweni Yehova, Fumu yankhongonozose, wakuthemba iwo yayi. Iyo wakayowoya kwizira mwa nchimi Ezekiyeli kuti: “Ŵamitundu tiŵamanye kuti Ine ndine Yehova.” (Ezek. 39:7) Yehova wali na Ŵakaboni pafupifupi 8 miliyoni awo ŵakupharazga vya iyo ku ŵanthu ŵa mitundu yose. Ŵakupharazga ivyo wacita kale, ivyo wakucita sono, kweniso viwemi ivyo walayizga kuti wacitirenge ŵanthu munthazi. Para tikudangizga mulimo uwu, ndikuti tili ŵakwenelera kumanyikwa na zina la Ciuta, nga umo pakuyowoyera pa Yesaya 43:10, apo pakuti: “‘Ndimwe ŵakaboni ŵane,’ wakuti Yehova, ‘na ŵateŵeti ŵane awo nkhaŵasankha.’”
3, 4. (a) Kasi mphawuli apo Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakamba kumanyikwa na zina liphya? Kasi ŵakajipulika wuli? (Wonani cithuzithuzi cakwamba.) (b) Kasi tidumbiskanenge mafumbo wuli mu nkhani iyi?
3 Ni mwaŵi ukuru comene kumanyikwa na zina la Yehova, pakuti iyo ni “Themba lamuyirayira,” ndipo wakuti: “Ili ndilo zina lane muyaya, ndipo ici nchikumbusko cane mu mazuŵa ghose.” (1 Tim. 1:17; Ex. 3:15; yaniskani na Mupharazgi 2:16.) Mu 1931, Ŵasambiri ŵa Baibolo ŵakamba kumanyikwa na zina lakuti Ŵakaboni ŵa Yehova. Kufuma apo, makalata ghanandi gha kuwonga ghakapharazgika mu Gongwe la Mulinda. Mpingo unyake ku Canada ukalemba kuti: “Makani ghawemi ghakuti ndise ‘Ŵakaboni ŵa Yehova’ ghatikondweska comene, ndipo ghatovwira kuti ticite vyose ivyo tingafiska kuti tiŵe ŵakwenelera kumanyikwa na zina liphya ili.”
4 Kasi mungalongora wuli kuti mukuwonga mwaŵi wa kumanyikwa na zina la Ciuta? Kasi mungalongosora nkhani yose ya pa lemba ilo pafuma zina lakuti, Ŵakaboni ŵa Yehova?
ŴAKABONI ŴA CIUTA MU NYENGO YAKALE
5, 6. (a) Kasi ŵapapi Ŵaciisrayeli ŵakaŵa wuli ŵakaboni ŵa Yehova? (b) Nchivici cinyake ico ŵapapi Ŵaciisrayeli ŵakalangulika kuti ŵacitenge? Cifukwa wuli ŵapapi ŵa mazuŵa ghano nawo ŵakwenera kucita nthena?
5 Mu nyengo ya Yesaya, Muisrayeli waliyose wakaŵa ‘kaboni’ wa Yehova, ndipo mtundu wose ukaŵa ‘muteŵeti’ wa Ciuta. (Yes. 43:10) Nthowa yimoza iyo ŵapapi Ŵaciisrayeli ŵakaŵiranga ŵakaboni, yikaŵa kusambizga ŵana ivyo Ciuta wakacita na ŵasekuru ŵawo. Mwaciyelezgero, apo ŵakalangulikanga kuti ŵacitenge Paska caka cilicose, ŵanthu ŵakaphalirika kuti: “Ndipo kwamkuti apo ŵana ŵinu tiŵate kwa imwe, Kasi mukung’anamuraci na uteŵeti uwu? Imwe mwamkuti, Ndi sembe ya Paska la Yehova, cifukwa wakajumphilira nyumba za ŵana ŵa Israyeli mu Eguputo, penepapo wakakoma Ŵaeguputo kweni wakaponoska nyumba zithu.” (Ex. 12:26, 27) Kweniso ŵapapi aŵa ŵakwenera kuti ŵakalongosoleranga ŵana ŵawo kuti apo Mozesi wakaluta kakwamba kwa themba la Eguputo kukapempha cizomerezgo cakuti Ŵaisrayeli ŵakasope Yehova mu mapopa, Faro wakazgora kuti: “Kasi Yehova ndinjani, kuti ndipulikire mazgu ghake na kuzomerezga Israyeli walute?” (Ex. 5:2) Kweniso ŵana ŵakwenera kuti ŵakaphalirikanga kuti fumbo la Faro likazgoreka apo vilengo khumi vikatimba caru ca Eguputo ndiposo apo Ŵaisrayeli ŵakaponoskeka ku ŵankhondo ŵa Ŵaeguputo pa Nyanja Yiswesi. Zgoro lake likaŵa lakuti nyengo zose, Yehova Ngwankhongonozose. Ŵaisrayeli ŵakasimikizga kuti Yehova ni Ciuta waunenesko ndiposo kuti wakufiska malayizgo ghake.
6 Ŵaisrayeli awo ŵakazirwiskanga mwaŵi wa kumanyikwa na zina la Yehova, vinthu ivi ŵakaphalirangako ŵana ŵawo na ŵalendo awo ŵakaŵa ŵazga mu nyumba zawo. Cinthu cinyake cakuzirwa comene nchakuti Ŵaisrayeli ŵakalangulika kuti ŵasambizgenge ŵana ŵawo kuti ŵalondezgenge fundo za Ciuta zakukhwaskana na utuŵa. Yehova wakati: “Muŵenge ŵatuŵa; pakuti Ine Yehova Ciuta winu ndine mutuŵa.” (Lev. 19:2; Dute. 6:6, 7) Mazuŵa ghano, ŵapapi awo Mbakhristu nawo ŵakwenera kusambizga ŵana ŵawo kuti ŵalondezgenge fundo za Ciuta zakukhwaskana na utuŵa. Para ŵakucita nthena, ŵakovwira ŵana kuti ŵacindikenge zina laucindami la Ciuta.—Ŵazgani Zintharika 1:8; Ŵaefeso 6:4.
7. (a) Para Ŵaisrayeli ŵaŵa ŵakugomezgeka kwa Yehova, kasi mitundu yinyake yikakhwaskikanga wuli? (b) Kasi wose awo ŵakumanyikwa na zina la Ciuta ŵakwenera kufwilirapo kucita vici?
7 Ntheura, para Ŵaisrayeli ŵaŵa ŵakugomezgeka, ŵakacitiranga ukaboni zina la Ciuta. Ŵakaphalirika kuti: “Ŵanthu wose mu caru tiŵawone kuti mukucemeka na zina la Yehova; ndipo tiŵamopani.” (Dute. 28:10) Ndipouli, mdauko wa Ŵaisrayeli ukulongora kuti kanandi iwo ŵakaŵanga ŵambura kugomezgeka. Nyengo na nyengo ŵakasopanga vikozgo. Kweniso ŵakaŵa ŵankhaza nga mbaciuta ŵa Ŵakenani awo ŵakasopanga. Ŵakapelekanga sembe ŵana ŵawo na kutambuzga ŵanthu ŵakavu. Ili ni sambiro likuru comene kwa ise lakuti tifwilirengepo kuŵa ŵatuŵa, kuyezga Mutuŵa Nkhanira, uyo tikumanyikwa na zina lake.
“WONANI, NKHUCITA SONO CINTHU CIPHYA”
8. Kasi Yehova wakamupa mulimo wuli Yesaya? Kasi Yesaya wakacita wuli?
8 Yehova wakacima kuti Ŵaisrayeli ŵazamuwona apo wazamuŵathaska mwapadera comene kufuma ku wuzga. (Yes. 43:19) Vipaturo vinkhondi na cimoza vyakwambilira vya buku la Yesaya, vili na macenjezgo ghakukhwaskana na soka ilo likeneranga kuwira Yerusalemu na misumba yapafupi. Yehova, uyo wakusanda mitima, wakaphalira Yesaya kuti walutilire kucenjezga ŵanthu nangauli ŵakaŵa kuti ŵangapera yayi. Yesaya wakazizikika comene na fundo iyi ndipo wakakhumbanga kumanya utali wa nyengo iyo mtundu wa Ciuta uŵirenge wambura kupera. Ciuta wakazgora kuti: “Yisuke mizi yipasuke muŵevye na ŵakukhalamo, na zinyumba zambura munthu, caru naco cikhale phasulo nkhanira.”—Ŵazgani Yesaya 6:8-11.
9. (a) Kasi ucimi wa Yesaya wakuyowoya vya Yerusalemu ukafiskika pawuli? (b) Kasi pa nyengo yasono tikwenera kupulikira cenjezgo wuli?
9 Yesaya wakapokera mulimo uwu mu caka caumaliro ca muwuso wa Themba Uziya, mu 778 B.C.E. Wakalutilira kucima kwa vyaka 46 panji kujumphirako, panji mpaka caka ca 732 B.C.E. cikati cajumpha, mu muwuso wa Themba Hezekiya. Pa nyengo iyi kukakhala vyaka 125 kuti Yerusalemu waparanyike mu 607 B.C.E. Ntheura, ŵanthu ŵa Ciuta ŵakaphalirika mwakutendekera ivyo vicitikirenge mtundu wawo munthazi. Mazuŵa ghano napo, Yehova watuma ŵanthu ŵake kuti ŵacenjezgerethu ŵanthu pa ivyo vicitikenge munthazi. Gongwe la Mulinda, leneilo laŵapo kwa vyaka 135, likuciska awo ŵakuliŵazga kuti ŵaŵe maso cifukwa muwuso uheni wa Satana uli pafupi kumara ndipo m’malo ghake munjirenge Muwuso wa Yesu Khristu wa Vyaka Cikwi. Gongwe la Mulinda lacita ivi kwambira waka na magazini yakwamba.— Uvu. 20:1-3, 6.
10, 11. Kasi ni ucimi wuli wa Yesaya uwo Ŵaisrayeli awo ŵakaŵa ku Babuloni ŵakawona kuti ukufiskika?
10 Ŵayuda ŵanandi ŵakupulikira awo ŵakajilambika ku Ŵababuloni, ŵakapona apo Yerusalemu wakaparanyikanga ndipo ŵakatolekera ku wuzga ku Babuloni. (Yer. 27:11, 12) Pakati pajumpha vyaka 70, ŵanthu ŵa Ciuta ŵakawona umo ucimi wapadera comene ukafiskikira, uwo ukati: “Wakuti ntheura Yehova, Muponoski winu, Mutuŵa wa Israyeli; ‘Cifukwa ca imwe tinditume ku Babuloni tindikhizgire pasi mphingilizgo zose.’”—Yes. 43:14.
11 Mwakukolerana na ucimi uwu, usiku unyake kuuyambiro wa Okutobala mu 539 B.C.E, pakacitika cinthu ico cikazizika caru cose. Themba la Babuloni lumoza na ŵakaronga ŵake ŵakamweranga vinyo mu nkhombo zakupatulika izo ŵakapoka ku tempile la mu Yerusalemu ndipo ŵakalumbiranga ŵaciuta ŵatesi. Penepapo, ŵasilikari ŵa Ŵamedi na Ŵaperesiya ŵakiza na kuthereska Babuloni. Mu 538 panji 537 B.C.E., Sayirasi, uyo wakathereska Babuloni, wakalangura Ŵayuda kuti ŵawelere ku Yerusalemu na kukazengaso tempile la Ciuta. Vyose ivi vikayowoyekerathu kwizira mwa Yesaya. Kweniso Yehova wakayowoyerathu kuti ŵanthu ŵake awo ŵapera wazamuŵapa vyakukhumbikwa na kuŵavikilira pakuwelera ku Yerusalemu. Ciuta wakati, mbanthu “awo nkhajiwumbira ndamwene kuti ŵalongore pakweru malumbo ghane.” (Yes. 43:21; 44:26-28) Ŵaisrayeli ŵakati ŵafika ku Yerusalemu na kuzengaso tempile la Yehova, ŵakaŵa ŵakaboni ŵa fundo yakuti Yehova, Ciuta yekha waunenesko, nyengo zose wakufiska ivyo wayowoya.
12, 13. (a) Kasi pakati pa Ŵaisrayeli awo ŵakambiraso kusopa Yehova pakaŵa anjani? (b) Kasi ŵa “mberere zinyake” ŵakwenera kucita vici apo ŵakovwira “Israyeli wa Ciuta”? Kasi iwo ŵali na cigomezgo wuli?
12 Pakati pa Ŵaisrayeli awo ŵakawelera ku Yerusalemu, pakaŵa Ŵamitundu ŵanandi. Ndipo pakati pajumpha nyengo, Ŵamitundu ŵanyake ŵanandi ŵakang’anamukira ku Ciyuda. (Ezra 2:58, 64, 65; Est. 8:17) Mazuŵa ghano, “mzinda ukuru” wa “mberere zinyake” za Yesu, mwakugomezgeka ukovwira Ŵakhristu ŵakuphakazgika, ŵeneawo ni “Israyeli wa Ciuta.” (Uvu. 7:9, 10; Yoh. 10:16; Gal. 6:16) Mzinda ukuru nawo ukumanyikwa na zina lakufuma kwa Ciuta, lakuti Ŵakaboni ŵa Yehova.
13 Mu Muwuso wa Khristu wa Vyaka Cikwi, mzinda ukuru uzamuŵa na mwaŵi wapadera comene. Uzamulongosolera awo ŵazamuwuskika umo vikaŵira kuŵa yumoza wa Ŵakaboni ŵa Yehova mu mazuŵa ghaumaliro gha mgonezi uwu. Kweni ivi vingazakacitika pekha para pa nyengo yasono tikucita vinthu mwakuyana na zina lithu na kulutilira kuŵa ŵatuŵa. Kweniso zuŵa na zuŵa tilombenge cigowokero kwa Ciuta cifukwa nanga tingafwilirapo wuli, tingatondeka kucita makora vinthu vinyake. Para talutilira kuŵa ŵatuŵa, tikulongora kuti tikuwonga Yehova cifukwa cakuti watizomerezga kumanyikwa na zina lake.—Ŵazgani 1 Yohane 1:8, 9.
IVYO ZINA LA CIUTA LIKUNG’ANAMURA
14. Kasi zina lakuti Yehova likung’anamuraci?
14 Kuti tizirwiskenge comene mwaŵi uwo tili nawo wa kumanyikwa na zina la Ciuta, tikwenera kumanya ng’anamuro lake. Zina la Ciuta, ilo kanandi likung’anamulika kuti “Yehova,” likufuma ku verebu Lacihebere ilo lingang’anamulika kuti “kuŵako.” Ntheura, vikuwoneka kuti zina lakuti Yehova likung’anamura kuti “Wakupangiska Kuŵako.” Ng’anamuro ili ndakwenelera cifukwa Yehova ndiyo wali kulenga vinthu vyose. Kweniso Yehova wakufiska khumbo lake. Yehova wakupangiska kuti khumbo lake licitike visuzge viti wuli. Nanga ni Satana wangatondeska yayi khumbo la Ciuta.
15. Kasi Yehova wakalongosora wuli vinandi vyakukhwaskana na ng’anamuro la zina lake? (Wonani bokosi la mutu wakuti, “ Zina Ilo Lili na Ng’anamuro Lapadera Comene.”)
15 Yehova wakalongosora vinandi vyakukhwaskana na ng’anamuro la zina lake kwa Mozesi. Apo Yehova wakatumanga Mozesi kuti wakafumiske ŵanthu ŵake mu Eguputo, wakamuphalira kuti: “Ndine Mweneuyo Ndine.” Yehova wakasazgirapo kuti: “Ntheura ndimo ukanenere kwa Ŵaisrayeli, Ine Ndine wandituma kwa imwe.” (Ex. 3:14) Ntheura, nanga vinthu viŵe wuli, Yehova wakuŵa cilicose ico cikukhumbikwa kuti wafiske khumbo lake. Ku Ŵaisrayeli, awo pakwamba ŵakaŵa ŵazga, wakaŵa Muponoski, Muvikiliri, Mulongozgi, na Mupi ndipo wakaŵapanga vyakukhumbikwa vyose, vyakuthupi na vyauzimu.
UMO TIKULONGOLERA KUTI TIKUWONGA
16, 17. (a) Kasi tingalongora wuli kuti tikuwonga mwaŵi wa kumanyikwa na zina la Ciuta? (b) Kasi tidumbiskanenge vici mu nkhani yakulondezgapo?
16 Mazuŵa ghano, Yehova wakulutilira kucita vinthu mwakuyana na zina lake pakuti wakutipa vyakukhumbikwa vyose, vyauzimu na vyakuthupi. Zina la Yehova liliso na ng’anamuro linyake. Yehova wangapangiska cilengiwa cake kuti cicite cilicose ico cikukhumbikwa kuti wafiske khumbo lake. Mwaciyelezgero, wakovwira Ŵakaboni ŵake kuti ŵacite mulimo wake. Para tingaghanaghanirapo comene pa fundo iyi, ticiskikenge kuti tilutilire kucita vinthu mwakuyana na zina lake. Kåre, wa vyaka 84, uyo waŵa Kaboni wamwamphu mu Norway kwa vyaka 70, wakati: “Nkhuwona kuti ni mwaŵi ukuru comene kuteŵetera Yehova, Themba lamuyirayira, kweniso kuŵa pakati pa ŵanthu awo ŵakumanyikwa na zina lake lituŵa. Nyengo zose ukuŵa mwaŵi ukuru kulongosolera ŵanji unenesko wa mu Baibolo. Tikuwona umo ŵakukondwera para ŵapulikiska unenesko uwu. Mwaciyelezgero, nkhukhorwa comene para nkhusambizga ŵanthu umo sembe yakuwombora ya Khristu yikuthaskira, kweniso umo yingaŵawovwilira kuti ŵazakasange umoyo wamuyirayira mu caru ciphya ca mtende ndiposo caurunji.”
17 Mu vigaŵa vinyake nchakusuzga comene kusanga ŵanthu awo ŵakukhumba kumanya vinandi vya Ciuta. Ndipouli, nga ni Kåre, mukwenera kuti mukukondwa comene para mwasanga munthu uyo wakutegherezga ndipo mukumusambizga vyakukhwaskana na zina la Yehova. Kweni kasi pa nyengo yimoza tingaŵa wuli Ŵakaboni ŵa Yehova na kuŵaso ŵakaboni ŵa Yesu? Nkhani yakulondezgapo yizgorenge fumbo ili.
tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn tum_Latn