5
Ũtavany'a wa Yesũ Kĩĩmanĩ
5.1—7.29
1Yĩla Yesũ woonie makomano asu ma andũ aingĩ mũno, nĩwambatie kĩĩmanĩ ĩũlũ na ekala nthĩ vo. Amanyĩw'a make nĩmaendie mekala vakuvĩ nake, 2na ambĩĩa kũmamanyĩsya ayasya:
Moathimo
(Lk 6.20-23)
3“Nĩ aathime ala me na ũkya wa kĩ-veva,
nũndũ ũsumbĩ wa ĩtu nĩ woo!
4 #
Ĩsa 61.2
Nĩ aathime ala me na kĩĩo,
nũndũ Ngai akamakiakisya!
5 #
Sav 37.11
Nĩ aathime ala auu,
nũndũ makakwata kĩla Ngai wathanĩte.
6 #
Ĩsa 55.1-2
Nĩ aathime ala mekwenda mũno kwĩka ũla waĩlu,
nũndũ Ngai akamatonyethya kwĩka ũu!
7Nĩ aathime ala mew'ĩaa andũ ala angĩ tei,
nũndũ Ngai akamew'ĩa tei!
8 #
Sav 24.3-4
Nĩ aathime ala atheu ngoo,
nũndũ makamwona Ngai.
9Nĩ aathime ala maetae mũuo katĩ wa andũ,
nũndũ Ngai akameta syana syake!
10 #
1Vet 3.14
Nĩ aathime ala mathĩnaw'a nũndũ wa kwĩka ũla waĩlu,
nũndũ ũsumbĩ wa ĩtu nĩ woo!
11 #
1Vet 4.14
“Mwĩ aathime inyw'ĩ yĩla andũ meũmũumanga, na kũmũthĩny'a na kũmwilĩĩla ndeto nthũku sya kĩla mũthemba kwondũ wa kwĩthĩwa mwĩ aatĩĩi makwa. 12#2Mav 36.16; Meko 7.52 Tanai na kwĩw'a mũyo, nũndũ nĩmwiĩwe ĩtuvi ĩnene mũno ĩtunĩ. Ũu now'o athani ala maĩ kw'o mbee wenyu mathĩniw'e nĩ andũ.
Yesũ Ayĩelekany'a Aatĩĩi Make na Mũnyũ na Kyeni
(Mk 9.50; Lk 14.34-35)
13 #
Mk 9.50; Lk 14.34-35 “Inyw'ĩ mwĩ ta mũnyũ kwa andũ onthe ĩũlũ wa nthĩ. Ĩndĩ ethĩwa mũnyũ nĩwaasya mũsamo, vai kĩndũ kĩtũngĩĩa mũsamo waw'o. Ũtw'ĩkaa wa mana na kwoou ũyĩkw'a ĩtheka na kũkinyangĩawa nthĩ nĩ andũ.
14 #
Yoa 8.12; 9.5 “Inyw'ĩ mwĩ ta kyeni kwa andũ onthe ĩũlũ wa nthĩ. Ndũa yakĩtwe kĩĩmanĩ ĩũlũ ndĩvithĩka. 15#Mk 4.21; Lk 8.16; 11.33 Vai mũndũ ũkwatasya taa na aiũkunĩkĩlya mbisũ. Ĩndĩ nũwilĩĩlaa vandũ vatũlu, nĩ kana ũmulĩkĩle andũ onthe ala me nyũmba. 16#1Vet 2.12 O ta ũu, kyeni kyenyu kyaĩlĩte kũmulĩkĩlaa andũ, nĩ kana mone mawĩa menyu maseo ala mwĩkaa, na maimũkumya ĩthe wenyu ũla wĩ ĩtunĩ.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Mĩao
17“Mũikasũanĩe kana nookie kũvetanga Mĩao ya Mwose na momanyĩsyo ma athani. Aiee, ndyaaũka kũiveta, ĩndĩ nookie kũsyĩanĩĩsya. 18#Lk 16.17 Nĩmũtavya w'o, ĩtu na nthĩ ikathela, ĩndĩ vai kateto kana kaũmanyĩsyo ka Mĩao kakavetwa, nginya kĩla ũndũ ũwetetwe nthĩnĩ wa Mĩao wĩanĩw'e. 19Kwoou ũla ũtũlaa kamwe ka mĩao ĩla yonekaa ta ate kĩndũ na kũmanyĩsya andũ angĩ mekae o take, ũsu akeethĩwa e mũnini ũsumbĩnĩ wa ĩtu. Ĩndĩ mũndũ ũla ũkwataa mĩao na kũmanyĩsya andũ angĩ mekae o take, ũsu akeethĩwa e mũndũ mũnene ũsumbĩnĩ wa ĩtu. 20Ekai nĩmũtavye, mwaema kwĩthĩwa na mwĩkalo mũseo ũthonokete ũla wa amanyĩsya ma Mĩao na wa Avalisi, mũikalika ũsumbĩnĩ wa ĩtu.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Ũthatu
(Lk 12.57-59)
21 #
Kuma 20.13; Kũt 5.17 “Nĩmwĩw'ĩte kana ĩvinda ya tene andũ nĩmeeiwe atĩĩ, ‘Ndũkoae mũndũ; na ũla wĩũaana akatwawa akasilĩlwe.’ 22Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana ũla wĩw'ĩaa mũndũ ũngĩ woo#5.22 Maandĩko amwe ma tene ma Ndeto ya Ngai nĩmongelete vate kĩtumi akasilĩlwa, na mũndũ ũla wĩaa ũngĩ, ‘Wĩ wa mana mũno we!’ Akasilĩlwa nĩ nzama ya atumĩa, na ũla wĩtaa ũngĩ, ‘Ndia,’ akatw'ĩĩwa kũthi ĩianĩ ya mwaki. 23Kwoou ethĩwa wĩ kĩthembeonĩ ũyumya nthembo na ũililikana kana wĩ na ũndũ na mũndũ, 24tia nthembo yaku vau kĩthembeonĩ na ũithi ũkambe kwĩw'ana na mũndũ ũsu. Wamina kwĩka ũu, syoka ĩndĩ ũkaumye nthembo yaku.
25“Ethĩwa ve mũndũ wĩ na ĩkoani nake na nũkũsikatĩte kotinĩ, tata wĩw'ane nake mũtanamba kũvika kotinĩ. Walea kwĩka ũu, mwavika kotinĩ nũkũũnengane kwa mũsili wa makoani, nake mũsili aikũnengane kwa asikalĩ makũvingĩe yela. 26Nĩkũtavya w'o, ndũkauma vau ũtaĩvĩte kĩla ũtw'ĩĩwe kyonthe.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Ũlaalai
27 #
Kuma 20.14; Kũt 5.18 “Nĩmũmanyĩĩtw'e mwĩao ũkwasya atĩĩ, ‘Ndũkalaalae.’ 28Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana mũndũ o na wĩva ũla ũmũsiasya mũndũ mũka na kũmwĩw'ĩa mũmeo, ngoonĩ ethĩawa alaalaa nake. 29#Mat 18.9; Mk 9.47 Kwoou ethĩwa itho yaku yĩkatuma wĩka naĩ, yĩthong'olye ũyĩkye ĩtheka! Nĩ kavaa kwaku kwasya ĩmutha yĩmwe ya mwĩĩ, kũte mwĩĩ waku w'onthe kwĩkw'a ĩianĩ ya mwaki. 30#Mat 18.8; Mk 9.43 Ethĩwa kw'oko kwaku kũkatuma wĩka naĩ, kũtile ũkwĩkye ĩtheka! Nĩ kavaa kwaku kwasya ĩmutha yĩmwe ya mwĩĩ, kũte mwĩĩ waku w'onthe kũtwawa ĩianĩ ya mwaki.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Kũtaanĩsya kwa Andũ Matwaanĩte
(Mat 19.9; Mk 10.11-12; Lk 16.18)
31 #
Kũt 24.1-4; Mat 19.7; Mk 10.4 “O ĩngĩ nĩkwĩĩtwe atĩĩ, ‘Mũndũ o na wĩva amũlea mũka, nĩamũandĩkĩe valũa wa kwonany'a kana nĩwamũlea.’ 32#Mat 19.9; Mk 10.11-12; Lk 16.18; 1Ako 7.10-11 Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana ethĩwa mũndũ nĩwamũlea mũka kwondũ wa kĩtumi kĩngĩ eka ũlaalai, atumaa mũndũ mũka ũsu atw'ĩka kĩlaalai kwa kũtwawa nĩ mũndũ ũngĩ. Nake mũndũ atwaa mũndũ mũka ũleetwe nĩ mũũme, ethĩawa akĩlaalaa.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Kwĩvĩta
33 #
Ali 19.12; Mot 30.2; Kũt 23.21 “Nĩmwĩw'ĩte o ĩngĩ kana ĩvinda ya tene andũ nĩmeeiwe atĩĩ, ‘Ndũkevĩte mana, ĩndĩ no nginya wĩanĩĩsye kĩla weevĩta kwa Ngai kana nũkwĩka.’ 34#Yak 5.12; Ĩsa 66.1; Mat 23.22 Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana mũikevĩte na kĩndũ o na kĩva yĩla mũkwathana kĩndũ. Mũikevĩte na ĩtu, nũndũ nĩvo Ngai ũsumbĩkaa ailyĩ. 35#Ĩsa 66.1; Sav 48.2 Mũikevĩte na nthĩ, nũndũ nĩvo Ngai ũkinyĩthasya maũũ make. O na mũikevĩte na Yelũsalemu, nũndũ nĩ mũsyĩ wa Ngai ũla nĩ Mũsumbĩ mũnene. 36O ta ũu, mũndũ ndakevĩte na mũtwe wake, nũndũ nde na ũtonyi wa kũalyũla ũsw'ĩĩ ũmwe ũkeũva kana ũkaia. 37Kwoou ethĩwa kĩla ũũneena nĩ kya, ‘Ĩĩ,’ asya o, ‘Ĩĩ,’ na ethĩwa nĩ kya, ‘Aiee,’ asya o, ‘Aiee.’ Ũndũ ũla wĩ mbee wa vau, wumaa kwa Ũla Mũthũku.
Ũmanyĩsyo ĩũlũ wa Kwĩyĩĩvanĩsya
(Lk 6.29-30)
38 #
Kuma 21.24; Ali 24.20; Kũt 19.21 “Nĩmwĩw'ĩte kana nĩkwĩĩtwe atĩĩ, ‘Mũndũ akũtonya itho, o naku mũtonye yake; na mũndũ akũkũa ĩeo, o naku mũkũe yake.’ 39Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana mũndũ ndakeyĩĩvanĩsye eekwa naĩ nĩ ũngĩ. Ethĩwa mũndũ nĩwaũkũna ĩtaunĩ ya kw'oko kwa aũme, mũthyũũĩe yĩla yĩngĩ o nayo. 40Ethĩwa mũndũ akakũtwaa kotinĩ ayenda ũkũvena sati, mũnenge ĩkoti yaku o nayo. 41O ta ũu, ethĩwa mũndũ akakũlasimĩthya ũmũkuĩe mĩio vandũ va kĩlomita kĩmwe, mũkuĩe kĩlomita ilĩ. 42Mũndũ akũvoya kĩndũ mũnenge, na yĩla mũndũ ũkwenda ũkũkova kĩndũ, ndũkamũvate.
Kwenda Amaitha
(Lk 6.27-28,32-36)
43 #
Ali 19.18
“O ĩngĩ nĩmwĩw'ĩte kana nĩkweeiwe atĩĩ, ‘Mwende mũtũi waku, na mũmene mũmaitha waku!’ 44Ĩndĩ nakwa nĩmũtavya kana nĩmwaĩlĩte kũmenda amaitha menyu na kũvoyeaa ala mamũthĩnasya. 45Kwa kwĩka ũu, mũkeethĩwa mwĩ syana sya Ĩthe wenyu ũla wĩ ĩtunĩ. We aumasya syũa yake kwa andũ athũku na kwa andũ aseo o ũndũ ũmwe. O ta ũu, auasya mbua yake kwa andũ ala mekaa ũla waĩlu o na kwa avĩtany'a. 46Ethĩwa mũkamenda o andũ ala mamwendete, mũkakwata ĩtuvi yaũ? Ũu tyo w'o aumĩthya ma koti mekaa? 47Ethĩwa mũkethasya anyanyae menyu oka, mwĩona ta mwĩkĩte ũndũ ũthonokete ũla andũ ala angĩ mekaa? Ũu tyo w'o Andũ-ma-mbaĩ-ingĩ mekaa? 48#Ali 19.2; Kũt 18.13 Kwoou no nginya mwĩthĩwe mwĩ ethĩanu, o tondũ Ĩthe wenyu ũla wĩ ĩtunĩ mwĩthĩanu.