KWĨLILIKANY’A MAŨNDŨ MA TENE
“Tũkeethĩwa na Ũmbano Ũngĩ Mũnene Ĩndĩĩ?”
MWEI WA 11 wangĩe kũthela, mwaka wa 1932, ve ũndũ wa mwanya weekĩkie Mexico City. Kyumwa kĩmwe ũndũ ũsu ũtanamba kwĩkĩka, kĩla kyawetawa mũno maũvoonĩ nĩ mataa ma lelũnĩ, ala maĩ maneekĩwa taoninĩ ĩsu yaĩ na andũ mbee wa milioni ũmwe. Ĩndĩ yu vai mũndũ wakwetye ngewa ĩsu. Kĩla kyaĩ maũvoonĩ nĩ ũndũ ũsu wa mwanya weeteelwe. Aandĩki ma maũvoo mekalĩte kĩsesenĩ kya ngalĩ ya mwaki meteele na kamela syoo mũeni wookĩte. Mũeni ũsu aĩ Joseph F. Rutherford, nake nĩwe waũngamĩe Watch Tower Society ĩvinda yĩu. O nasyo Ngũsĩ ila syaĩ kĩsionĩ kĩu syeeteelete kũmũthokya na moko elĩ. Mwana-a-asa ũsu ookĩte ũmbanonĩ mũnene wa mĩthenya ĩtatũ.
Ĩkaseti ya The Golden Age yaisye atĩĩ: “Vate nzika, ũmbano ũũ mũnene wĩĩthĩwa wĩ ũmwe katĩ wa maũndũ ala ma vata makethĩwa matetheeisye Ũw’o kũthi na mbee nthĩ ya Mexico.” Ĩndĩ nĩ kyaũ kyatumie ũmbano ũsu waĩ na andũ o 150 ũwetwa ta ũndũ wa mwanya?
Ũmbano ũsu ũtanamba kwĩkwa, ũvoo wa Ũsumbĩ ndwanyaĩĩkĩte mũno nthĩ ya Mexico. Ve maũmbano manene meekĩtwe kuma mwaka wa 1919, ĩndĩ myakanĩ ĩla yaatĩĩe ikundi syeekie kũthi iolekete. Ĩla ovisi wa ũvonge wavingũiwe Mexico City mwaka wa 1929, maũndũ moonekaa ta meũya kavaa. Ĩndĩ ve mathĩna malikile. Kwa ngelekany’o, ĩla makolovota meeiwe maikakwatanĩsye kũtavany’a na viasala, ũmwe woo nĩwathatie na akola ũw’o na ambĩĩa kĩkundi kyake kya kũmanyĩsya Mbivilia. Na kavindanĩ kau mũsyaĩĩsya wa ovisi wa ũvonge nĩweelikilye mwĩkalĩlenĩ mũthũku na kwoou weethĩa no vamanthawa ũngĩ. Nũndũ wa ũu, Ngũsĩ ila syalũmanĩtye na Yeova nthĩ ya Mexico syaĩ na vata wa kwĩkĩwa vinya.
Ĩla Mwana-a-asa Rutherford wookie, nĩweekĩie ana-a-asa asu vinya na maũvoo elĩ maseo mũno ala waumisye ũmbanonĩ ũsu mũnene, na angĩ atano waumisye kĩsesenĩ kya letiũ. Yĩu nĩyo yaĩ ĩvinda ya mbee kwĩw’a isese sya letiũ sya Mexico iitangaasa ũvoo mũseo nthĩ ĩsu. Ũmbano wathela, mwana-a-asa ũla wanyuviwe ta mũsyaĩĩsya wa ovisi wa ũvonge nĩwavangĩthisye wĩa wa ũtavany’a. Ĩtina wa ũu Ngũsĩ ila syaĩ nthĩ ĩsu nĩsyoosie vinya na syaendeea na wĩa ũsu kwa vinya wa Yeova.
Mwaka ũla waatĩĩe nĩkweethĩiwe na maũmbano angĩ manene elĩ nthĩ ĩsu. Ũmbano ũmwe weekĩiwe taoninĩ yĩ kĩlĩndĩnĩ ya Veracruz na ũla ũngĩ weekwa Mexico City. Ana-a-asa nĩmatavanisye na kĩthito na mambĩĩa kwona moseo. Kwa ngelekany’o, mwaka wa 1931 kwaĩ na atavany’a 82. Ĩndĩ ĩtina wa myaka ĩkũmi, mongelekete mala ĩkũmi! Mwakanĩ wa 1941 andũ ta 1,000 nĩmaendie ũmbanonĩ ũmwe mũnene waĩ Mexico City (Theocratic Assembly).
“LELŨ II NA ŨTHEI”
Mwakanĩ wa 1943 Ngũsĩ sya Yeova syakuie mathangũ maũmu manene matangaasaa ũmbano mũnene (“Free Nation’s” Theocratic Assembly), ũla weekiwe taoninĩ 12 sya Mexico. * Mũndũ eethĩawa akuĩte mathangũ elĩ maũmu. Ooveeaa yĩmwe kĩthũi na yĩngĩ mũongo, na ũu nĩw’o Ngũsĩ syeekaa kuma 1936.
Ĩkaseti yĩmwe (La Nación) nĩyawetie ũndũ mathangũ asu matumie andũ aingĩ moka ũmbanonĩ ũsu. Yaisye atĩĩ: “Mũthenyanĩ wa mbee [wa ũmbano], [Ngũsĩ] maneeiwe mathokye andũ angĩ aingĩ. Mũthenya wa kelĩ mainaĩ meanĩa vala manoombanĩe.” Atongoi ma Ĩkanisa ya Katholeki moona ũu mayaaendeew’a, na nũndũ wa ũu mambĩĩa kũvĩnga Ngũsĩ. O na kau nĩmavĩngiwe, mayaasyoka ĩtina ĩndĩ nĩmaendeeie kumaalũka matangaase ũmbano ũsu. Ĩkaseti yĩu yasyokete yĩkasya: “Vai mũndũ wĩ taoni ũtaneemona . . . , na wamasisya onthe, aũme na aka, kĩla ũnoonaa no ala mathangũ maũmu manakuĩte ma kũtangaasa ũmbano ũsu.” Ũvoo ũsu waĩ ĩkasetinĩ yĩu waĩ na visa wa ana-a-asa asu mavĩtĩle lelũnĩ sya Mexico City. Ĩtheo wa visa ũsu vaĩ ndeto ii: “Lelũ ii na ũthei.”
“ŨKOMO MŨSEO NA WĨ MUUTĨA KWĨ NTHĨ SIMITINĨ”
Myakanĩ ĩsu, Ngũsĩ mbingĩ syeeyĩimaa maũndũ maingĩ nĩ kana ithi maũmbanonĩ manene ala meekawa Mexico, o na kau mayaĩ maingĩ. Aingĩ maumaa isio syĩ kũndũ kũasa kũtavikaa ngalĩ ya mwaki, o na kũtaĩ malelũ. Kĩkundi kĩmwe kyaandĩkie kyasya: “Kĩla kĩwetwa kĩsionĩ kitũ no telegraph.” Kwoou ala meũthi ũmbanonĩ mũnene maendaa na nyũmbũ kana makathi na maaũ kwa mĩthenya mingĩ mayĩsa kũtw’ĩka nĩmavika vandũ mosa ngalĩ ya mwaki.
Aingĩ ala maĩ Ngũsĩ ĩvinda yĩu maĩ ngya ũkethĩa mayona tikiti wa kũmavikya ũ ũmbanonĩ mũnene. Mavika kũu, aingĩ moo makomaa kwa ana-a-asa, ala mamathokasya na ngoo yonthe. Angĩ namo makomaa Nyũmbanĩ sya Ũsumbĩ. Ĩvinda yĩmwe ana-a-asa na eĩtu-a-asa ta 90 ala mookĩte ũmbanonĩ mũnene nĩmakomie ovisinĩ wa ũvonge. Kĩla ũmwe alanĩilw’e “makotoni 20 ma mavuku atũmĩe ta ũkomo, na mavangiwe maatĩanĩe.” Ĩvuku ya Kitabu cha Mwaka yawetie kana ala mookĩte ũmbanonĩ ũsu maisye kana ũsu waĩ “ũkomo mũseo na wĩ muutĩa kwĩ nthĩ simitinĩ.”
Vate nzika, ana-a-asa na eĩtu-a-asa asu meew’aa mũyo mũno mayũmbana vamwe, na maũndũ ala meeyĩimaa mathi ũmbanonĩ mayamatalaa ta kĩndũ. Ũmũnthĩ atavany’a ala me Mexico maendeee kwongeleka na yu nĩ vakuvĩ milioni ũmwe. Kĩthito kĩla maĩ nakyo nokyo kĩkw’o ũmũnthĩ. * Livoti ĩmwe yaumiw’e mwakanĩ wa 1949 nĩ ovisi wa ũvonge wa Mexico yaĩtye ũũ ĩũlũ wa ana-a-asa asu: “O na kau nĩmakomanĩte na ĩvinda yũmũ, kĩthito kyoo kwondũ wa ũw’o kĩyaaoleka nũndũ ũmbano mũnene wathela maendeeaa kũũneenea kwa ĩvinda ĩasa, na ĩkũlyo yĩla matindĩaa kũkũlya no, Tũkeethĩwa na ũmbano ũngĩ mũnene ĩndĩĩ?” O na ũmũnthĩ livoti ta isu nosyo tũkwataa.—Kwĩlilikany’a maũndũ ma tene ma Central America.