ŨNDŨ MBIVILIA ĨNEENETE ĨŨLŨ WA KWĨTHEMBA KWĨKALAA ŨTHEuNĨ WA KĨ-MWĨĨ
Mũndũ ũla ũtatwaanĩte athĩnĩkĩaa wĩa wa Mwĩai, nĩkwĩthĩwa emantha ũndũ ũkũmwendeesya Mwĩai. Ĩndĩ nake mũndũ ũla ũtwaanĩte athĩnĩkĩaa maũndũ ma nthĩ ĩno, nĩkwĩthĩwa emantha ũndũ ũkũmwendeesya mũka, na kwoou wendi wake nĩ mũaanĩku. O nake mũndũ mũka ũla ũtemũtwae kana mwĩĩtu, athĩnĩkĩaa wĩa wa Mwĩai nĩkwĩthĩwa emantha ũndũ ũkwĩyĩkalya e mũtheu mwĩĩnĩ na thayũnĩ, ĩndĩ mũndũ mũka ũla mũtwae athĩnĩkĩaa maũndũ ma nthĩ ĩno, nĩkwĩthĩwa emantha ũndũ ũkũmwendeesya mũũme.
-1 Ako.7:32-34
Mwĩkalĩle wa kwĩthemba kwĩsĩla ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ wĩthĩawa ne ũthokyo wa Mwĩai Ngai tũthĩnĩkĩae wĩa wake e weka tũ, tutena ngoo mbaanĩku. Nĩtũsomaa kana alaĩka na atheu nĩ mew’ĩaa kĩw’ĩu ala meethembie mekalae me nthĩnĩ wa ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ. Mũtheũ Vaũlo o nake no wamewĩie kĩw’ĩu, ĩndĩ aneena ĩũlũ wa w’ĩa wake mwĩkalĩlenĩ ũyũ nũndũ nĩweesĩ nesa mawonzu ma kĩ-mũndũ:
Nĩngũmwĩw’ĩa kĩwĩu, ĩĩ, kĩw’ĩu kya Ngai, nũndũ inyw’ĩ mũilyĩ ta mwĩĩtu ũtaamanyana kĩ-mwĩĩ na mũndũ-ũme nĩvaaĩsye mũndũ-ũme ũmwe, nake nĩ Klĩsto. Ĩndĩ nĩ na w’ĩa wa kana o ũndũ nzoka yamũkengie Awa na ũseleke wayo, mosũanĩo menyu nĩmatonya kũthũkw’a mũkaeka kwĩthĩwa mwĩ aĩkĩĩku kwa Klĩsto.
-2 Ako.11:2-3
Mwĩkalĩle ũyũ wa kĩ-Klĩsto wa kwĩthemba kwĩkalaa nthĩnĩ wa ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ ũkũlasya kwa vinya kwĩleana vyũ na motanu ma mũtwaano nĩ kana tũtutye Yesũ Klĩsto ũla nĩ we mũtheu vyũ kĩ-mwĩĩ. Nĩ wĩto wa kũmũatĩĩa na ngoo ĩtena ũaanĩkũ, na kũmathũkumaa andũ ala angĩ wendonĩ ũsu wa Ngai ũte kyende (Sisya. Savulĩ 86:11)
Mwĩkalĩle wa kũlea kũtwaana ti wa kũlea tũ mũtwaano, ĩndĩ wĩthĩawa nĩ wa kwĩyumya kũtethasya wĩa wa ũ-Ngai. Kũvathwa kĩklĩsto wĩthĩwe ũtewa mũtwaano, kana o kwa nzĩa ĩngĩ kwĩthemba wĩkalae nthĩnĩ wa ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ, nĩ ũthokyo nĩ kana wĩthĩawe ũsũĩtwe nĩ wendo wa Ngai. Mũtheu Tomasi Akwino aasyaaĩ, “Kwĩthĩwa ũte mũtwaanonĩ nĩ kwĩthĩwa nthĩnĩ waku wĩ mũthei kwondu wa Ngai: wĩthĩwe wĩ mũthasye na wĩnenganite ũkethĩawa kĩla ĩvinda wĩvo kũmũthũkũma.” Kwĩthĩwa ũte mũtwaanonĩ kwĩthĩwa wĩna mwanya na ũtonya kwĩkalanya na andũ ma kĩla mũthemba vate ũmwe ũvĩtitye mbee wa ala angĩ. Mwĩkalĩle ũũ wendaa ala me nthĩnĩ waw’o, methĩwe mate kĩndũ meũvitha mĩkalĩlenĩ yoo na andũ ala angi methĩawa namo, na kwa kĩla kyonthe mekaa. Kwa ũla w’onthe wavathiwe ethĩwe ate wa mũtwaano kĩ-klĩsto, vai kĩndũ o na kĩva kya kĩmbithĩ kwake kana kyake e weka.
Twalea kwosa kwĩthemba kũũ kwa kwĩkala twĩ atheu kĩ-mwĩĩ ta ũtianĩo, nĩtũtonya kũlea kũkwĩanĩĩsya, tũkambĩĩa kwĩka maũndũ mataĩlĩte nĩ kana tusũsye ũla mwanya wĩthĩawa ũtiĩtwe ngoonĩ nĩ kwĩthĩwa tũte mũtwaanonĩ. Maũndũ aya nĩta kwosa na kũia mbaka kana ngitĩ natũyĩthĩwa tũsyendete mũno ta mũndũ, tũkatindaa kompũtanĩ, kwĩthukĩĩasya latio kĩla ĩvinda ovamwe na kũsiasyaa televisyoni, na syĩndũ sya mĩthemba o ta ĩsu. Ĩngĩ no syĩthĩwe ta kũtwĩka mũnyw’i wa ũkĩ wa kĩla mũthenya, ũkamilwa nĩ kũsiasya mathau ma kompũta, sinema, kũsomaa makanzeti, kũsisya televisyoni, kũtindaa ũisisya indaneti na syĩndũ sya mũthemba o ta ũsu. Kũũ nĩ kwonanya kana tweethemba kĩũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ no nginya twĩkalae tusũĩtwe ngoonĩ sitũ nĩ wendo wa Ngai ũla ũtaolekaa, kwĩsila mwĩkalĩlenĩ wa mboya ya kĩthetheesyo.
Mũthenya ũmwe nĩnavundiasya ĩũlũ wa ũtiano wa kwĩthemba kwa mwĩkalĩle wa ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ. Nĩnaisye kana Yesũ e weka nĩwe ngelekany’o yakwa ya kwĩkalaa nĩ ũtheunĩ wa kĩ-mwĩĩ. Ũmwe wa athembi ala maĩ litilitinĩ ĩno nĩwangũlilye ũkũũ wakwa. Yĩla namũsũngĩie kana naĩna myaka mĩongo ĩtatũ na ĩlĩ nĩwandavisyeĩ, “Nĩ kavala wambĩĩe kũtavanya ĩũlũ wa kwĩthemba kĩ-mwĩĩ wamina kũvikya myaka yĩ yĩũlũ wa mĩongo ĩna nũndũ Yesũ aĩ Ngai na ekalile thayũ myaka mĩongo ĩtatũ na ĩtatũ tũ. Itulumo sya thayũ syambĩĩa ĩtina wa vau.” Kaingĩ nĩtũlawa kana Yesũ asyaiwe ena wũmbe w’onthe wa kĩ-mũndũ, ĩndĩ, “We mwene kwa ngenda yake, nĩwatiie ũu w’onthe na eetw’a ngombo. Nĩweethĩiwe ailyĩ ũndũ ũmwe na mundũ, na ooneka e na wũmbe wa mũndũ (Avi.2:7). Ithi syĩtawa itulumo sya thayũ syĩthĩawa vo o kĩla ĩvinda na kwa kĩla mũndũ, ĩndĩ kwa ũla wusũĩtwe nĩ wendo wa Ngai akeethĩwa atonya kũisinda.
Ĩvinda yĩmwe nĩneew’ie ngewa ya aũme elĩ makĩlaa ũsĩ anyuve na meenenganĩte kũmũthũkũmaa Mwĩai Ngai e weka. Kelitũ kamwe o nako nĩkaungamĩte o vau katesi ũndũ keũkĩlanĩlya ũsĩ ũsu kathi ngalĩko ĩsu ĩngĩ. Ũmwe wa aũme asu anyuve nĩwakokĩlilye na akakua na moko nginya makĩla ũ ũsĩ. Aũme aa anyuve nĩmaendeeie na kyalo kyoo. Ĩtina wa nyusu ĩsaa, ũla mũndũ-ũme mũnyuve wa kelĩ nĩwakũlilye ũyũ wa mbeeĩ, “Wĩkie ũu nĩkĩ? Nĩwĩsĩ nesa ta aũme anyuve, tũyĩtĩkĩlĩtw’e kũsisya mũndũ mũka kana kũmũkwata, tyo kwĩsa kũmũkua mokonĩ maitũ.” “Asi, nyie nĩnĩkaiie nthĩ ngalĩkonĩ ĩsu ĩngĩ ya ũsĩ, ateo we wĩonekana noũkakuĩte ngoonĩ yaku. Nyie nĩĩsilya ũu nĩw’o ũthũku mbeange.”
ATHEMBI, MASISTA NA MAMBULATHA MOSAA ŨTIANO WA KWĨTHEMBA ŨTHEUNĨ WA KĨ-MWĨĨ NĨKĨ?
Motianĩo onthe mosawa ta nzĩa ya kũthengeanĩa na kũmũtutya Klĩsto. Onthe ala manyuviwe na meenengane kũmũthũkũmaa Mwĩai Ngai e weka; Athembi, masista na mambulatha metitwe matwĩke Klĩsto ũngĩ. Yĩla ũmwe woo weevĩta ekalae thayũ wa kwĩthemba kĩ-mwĩĩ, ethĩwe e ngya, na e mwĩw’i kwa anene make, ethĩawa aitata amũatĩĩe Yesũ ũla nĩwe mũtheu, ngya na mwĩw’i. Ũla Mũtheu Vyũ, Mwana wa Ngai, ambĩĩaa mwĩkalĩle wa thayũ wa mwanya ũte ũndũ ũngĩ, ateo wa kũtethasya wĩa wa Ĩthe Wake.