KWĨLILIKANY’A MAŨNDŨ MA TENE
“Vai Lelũ Ũtesĩlĩka, na Vai Lelũ Mũasa Mũno”
KWĨ Matukũ 26, Mwei wa 3, 1937, aũme elĩ nĩmalikile taoninĩ ya Sydney, Australia, na ngalĩ yoo ĩla yolũkĩlwe nĩ kĩtoo kingĩ mũno. Aũme asu matinĩte kyalo makew’a nthĩ. Kuma mauma taoninĩ ĩsu mwaka waĩ mũthelu, na maendete mũendo wa maili mbee wa 12,000 (kĩlomita 19,300) mesĩlĩte isionĩ syĩ vaasa mũno syĩ iĩma na ivaũũko kũu Australia. Mayakũnĩte savalĩ ĩsu yonthe atĩ nũndũ maendete kũthũima kũndũ kana kũtembea meyonee nthĩ. Aũme asu maĩ Arthur Willis na Bill Newlands, na me elĩ maĩ mavainia me kĩthito mũno ala matw’ĩte kũtwaa ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai yĩla ĩng’alatanĩ yũmũ mũno ya Australia.
Tũivika mũthyanĩ wa myaka ya 1920, Amanyĩw’a anini ma Mbivilia * ala maĩ Australia matavanĩtye mũno mũno taoninĩ ila syĩ vakuvĩ na ũkanga na isio ila ingĩ ithyũlũlũkĩte taoni isu. Ĩndĩ naku nthĩnĩ kũasa na ũkanga ve ĩng’alata yũmũ mũno yĩtũĩte andũ mataanĩe, na nĩ ĩnene kwĩ nusu ya nthĩ ya Amelika. Ana-a-asa nĩmeesĩ nesa kana aatĩĩi ma Yesũ manengetwe wĩa wa kũtavany’a ũvoo mũseo “kũvika itulu sya nthĩ,” ila nĩ vamwe na ĩng’alata yĩu ya Australia. (Meko 1:8) Ĩndĩ mesaa kũtethya ata wĩa ũsu wingĩvĩte ũu? Nĩmatwie vyũ kwĩka kĩla matonya, me na mũĩkĩĩo mũlũmu vyũ kana Yeova nũkũathima kĩthito kyoo.
MAVAINIA NĨMASEŨVISYE NZĨA
Mwaka wa 1929 kĩkundi kĩla kyaĩ kĩsionĩ kya Queensland na kĩla kĩngĩ kyaĩ kĩsionĩ kya Western Australia, nĩsyaseũvisye ngalĩ syĩ na kĩla kĩndũ kyendekaa nyũmba ta ũkomo na ĩiko nĩ kana syĩyũmbanĩsye kũthi kũtavany’a isionĩ ila syĩ naku nthĩnĩ. Ngalĩ isu syatwaawa nĩ mavainia me na vinya, ala maĩ matonya kũitwaa malelũnĩ mathũku na mayĩiseũvya syaanangĩka. Mavainia asu nĩmatavanisye isionĩ mbingĩ itaĩ syaatavanw’a.
Mavainia ala mataĩ mona ngalĩ maendie yĩla ĩng’alatanĩ na isululu. Kwa ngelekany’o, mwakanĩ wa 1932, Bennett Brickell, ũla waĩ na myaka 23, nĩwaumie taoninĩ ya Rockhampton, kĩsionĩ kya Queensland, na athi atavanĩtye ngalĩko ya ĩũlũ ya kĩsio kyu. Savalĩ ĩsu yake yakuie myei ĩtano. Kĩsululu kyake kyakuĩte kĩkanoa. Kyakuĩte syĩndũ ta mavula, ngũa, lĩu, na kĩthũmba kya mavuku. Ĩla taili sya kĩsululu syathelile, ndaaũngamya savalĩ, ĩndĩ aendeeie kũkĩsukuma e na mũĩkĩĩo Yeova nũkũmũtongoesya. Asukumie kĩsululu kĩu maili ala matiele 200 (kĩlomita 320) ma kyalo kĩu kyake esĩle kũndũ kwakw’ĩĩe aũme nũndũ wa waũni. Myaka 30 ĩla yaatĩĩe, Mwana-a-asa Brickell angangie Australia maili makili maingĩ aitavany’a na kĩsululu, kamota, na ngalĩ. Mwana-a-asa ũsu nĩwaseũvisye nzĩa ya kũvikĩsya nzyawa sya kũu ũvoo mũseo, na atetheesya kwambĩĩsya ikundi. Nũndũ wa kĩu nĩwamanyĩkie mũno ĩng’alatanĩ yĩu na andũ nĩmamũnengete ndaĩa mũno.
NĨMOOMĨANĨISYE NA MATHĨNA
Australia nĩ ĩmwe ya nthĩ ila syĩ ũtalo mũnini wa andũ, na mũno mũno yĩla ĩng’alatanĩ andũ mataanĩe vyũ. Kwoou andũ ma Yeova nĩmekĩĩte kĩthito kingĩ nĩ kana mavikĩe andũ isionĩ ila syĩ naku nthĩnĩ.
Mavainia amwe meekĩie kĩthito ta kyu nĩ Stuart Keltie na William Torrington. Mwaka wa 1933, nĩmakĩlanĩlye yalata ya kĩthangathĩ kĩthei yĩtawa Simpson Desert. Ĩvindanĩ yĩu maendete kũtavany’a taoninĩ ya Alice Springs, ĩla yĩ katĩ katĩ wa nthĩ ya Australia. Ĩla kakalĩ koo kaanangĩkie, nĩmakatiie vau na maendeea na savalĩ. Mwana-a-asa Keltie, ũla weekĩĩtwe kũũ kwa mbwaũ, aendeeie na savalĩ ĩsu akuĩtwe nĩ ngamĩle! Kĩthito kya mavainia asu kĩyaĩ kya mana. Nĩmakomanie na Charles Bernhardt, ũla waĩ na ũteli tũtukanĩ twaĩ William Creek, vala vaĩ na kĩsese kya ngalĩ ya mwaki. Charles Bernhardt nĩwesie kwĩtĩkĩla ũw’o, ata ũteli wake, na akũna ũvainia myaka 15 e weka isionĩ imwe nũmũ na syĩ vaasa sya Australia.
Vate nzika, mavainia asu ma tene nĩmendaa ũkũmbaũ na ũnyiau wa kũmĩĩsya mawetu ala maĩ nzĩanĩ. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yĩmwe Arthur Willis na Bill Newlands, ala tũmawetie mwambĩĩonĩ, nĩmathĩnĩkie mũno me kĩla kyalonĩ kyoo kya kũtavany’a yĩla ĩng’alatanĩ ya Australia. Matũmĩie syumwa ilĩ kũthi ũasa wa maili 20 (kĩlomita 32) nũndũ mbua yauĩte ĩkananga ĩng’alata yĩu yĩkatw’ĩka ya ndaka nthei. Mavinda amwe maathawa nĩ sua makanyala na makanoa vyũ, na ũyĩthĩa ĩvindanĩ o yĩu no nginya masukume ngalĩ yoo ivumbunĩ nene mũno sya kĩthangathĩ, malikĩle myandanĩ yĩ mavia, na maikĩlanĩlya mbũsĩ syĩ mũthanga mwingĩ. Mavinda maingĩ ngalĩ yoo nĩyaanangĩkaa, na ĩla ũu wesa kwĩthĩwa nĩmaendaa na maaũ kana kĩsululu taoninĩ ĩla yĩ vakuvĩ. Kũthi vo makuaa mĩthenya yĩana ũna na maisyoka maivekala syumwa siana ũna meteele syĩndũ sya kũseũvya ngalĩ yoo ivike. Ĩndĩ mawetu asu mayaamatũla ngoo. Ĩvinda yĩmwe Arthur Willis aeleisye ndeto syaĩ ĩkasetinĩ ya The Golden Age asya: “Vai lelũ ũtesĩlĩka, na vai lelũ mũasa mũno kwa Ngũsĩ [sya Yeova].”
Vainia ũmwe wa ĩvinda ĩasa weetawa Charles Harris awetie kana kũtavany’a ĩng’alatanĩ yĩu na mawetu maingĩ ala wakomanie namo meekie kũmũthengeesya vakuvĩ mũnango na Yeova. Ongelile kwasya: “Nĩ kavaa mũno mũndũ akekala ate na syĩndũ mbingĩ. Ethĩwa Yesũ nĩweeyũmbanĩtye kũkoma nza vate ũndũ ũngĩ, o naitũ ĩla twĩ ũthũkũminĩ witũ nĩtwaĩle kũtana ĩla tweethĩa no nginya twĩke oou.” Ũu now’o mavainia aingĩ meekie. Kĩthito kyu kyoo nĩkyatumie ũvoo mũseo ũvika kona syonthe sya nthĩ ĩsu, na andũ aingĩ mũno nĩmatetheeiw’e meeyumya kwondũ wa Ũsumbĩ wa Ngai.
^ kal. 4 Amanyĩw’a ma Mbivilia mambĩĩe kwĩtwa Ngũsĩ sya Yeova mwaka wa 1931.—Isa. 43:10.