ŨVOO KWA NTHĨ YONTHE
Ndĩni ya ũvũngũ nĩ myaũ? We nĩwĩw’aa ũithĩnĩka nũndũ wa maũndũ mathũku ala mekawa syĩtwanĩ ya ndĩni? We nĩwĩw’ĩthaw’a woo nĩ maũndũ mate ma ũlũngalu ta kaũ, ũngendu, na meko mathũku ala mekawa nĩ andũ ala maasyaa nĩ athũkũmi ma Ngai? Nĩkĩ ndĩni nĩ tayo ĩtumaa kwĩthĩwa na mathĩna maingĩ?
Ti ndĩni syonthe itumaa kwĩthĩwa na mathĩna, ĩndĩ no ndĩni ya ũvũngũ yoka. Yesũ Klĩsto, ũla ũnengetwe ndaĩa nĩ ndĩni mbingĩ, aisye kana ndĩni ya ũvũngũ ĩsyaa matunda mathũku o tondũ ‘mũtĩ mũthũku ũsyaa ũsyao mũthũku.’ (Mathayo 7:15-17) Ndĩni ya ũvũngũ ĩsyaa ũsyao mwaũ?
NĨYĨLIKASYA KAŨNĨ NA ŨTETINĨ (SIASANĨ): Ĩkaseti yĩtawa Asiaweek yĩasya: “Nthĩnĩ wa Asia yonthe na kũndũ kũngĩ, atongoi mendete ũnene nĩmatũmĩaa mĩkĩĩo ya andũ kwa ũseleke nĩ kana meyĩune mo ene.” Kwoondũ wa kĩtumi kĩu, ĩkaseti yĩu yĩumya ũkany’o ũũ: “Nthĩ ĩvw’ana ta ĩkilyĩ kũkwatwa nĩ ndũũka.” Mũtongoi ũmwe wa ndĩni wĩ nguma wa Amelika aisye: “No nginya mũae andũ ala ing’endilĩ nĩ kana ũaani ũthele.” We onaa mekwe ata? “Moaei onthe syĩtwanĩ ya Mwĩaĩi.” Kwa kũleana nou, Mbivilia yaasya: “Ethĩwa mũndũ easya, Nyie nĩnĩmwendete Ngai, na emena mwana-a-ĩthe, nĩ mũneeni wa ũvũngũ.” (1 Yoana 4:20) O nake Yesũ aisye ũũ: “Mendei amaitha menyu.” (Mathayo 5:44) Nĩ ndĩni syiana we wĩsĩ ila atĩĩi masyo mataendaa kaũnĩ?
NĨMANYĨASYA MOMANYĨSYO MA ŨVŨNGŨ: Ndĩni mbingĩ imanyĩasya ũũ: Thayũ kana veva nĩ kĩndũ kĩtatonya kwoneka kĩla kĩtiaa mwĩĩ yĩla mũndũ wakw’a. Kwa kũtũmĩa ĩmanyĩsyo yĩu, ndĩni mbingĩ nimetasya mbesa atĩĩi moo nĩ kana ivoyee mathayũ ma andũ ala makw’ie. Ĩndĩ Mbivilia ĩmanyĩasya ũndũ wĩ kĩvathũkany’o. “Nũndũ ala me thayũ mesĩ makakw’a; ĩndĩ ala akw’ũ matyĩsĩ ũndũ ona wĩva.” (Mũtavan’ya 9:5) Yesũ amanyĩisye kana akw’ũ makathayũũkw’a. Ĩndĩ kethĩwa andũ mena thayũ ũtatonya kũkw’a kũyĩthĩwa vata wa ũthayũũkyo. (Yoana 11:11-25) Ndĩni yaku ĩmanyĩasya kana thayũ ndũtonya kũkw’a?
NĨEKETE ŨLAALAI ŨENDEE: Nthĩnĩ wa nthĩ sya Mũingo, makanisa nĩmanyuvaa aũme ala makomaa na aũme na aka ala makomaa na aka matw’ĩke atongoi ma ĩkanisa. Nĩmakũlasya silikalĩ iandĩkĩthye mĩtwaano ya aũme kwa aũme na aka kwa aka. Ona makanisa ala maasyaa ũlalai nĩ mũthũku nĩmaekete atongoi ma ndĩni maendee na wĩa woo ona vala nĩmakomaa na syana nini. Ĩndĩ yo Mbivilia ĩmanyĩasya ata? Yaasyaa ũũ ũtheinĩ: “Mũikakengeke: Eki ma naĩ na eĩtu, o na athaithi ma mĩvw’anano, o na ilaalai, o na ala metusaa ta aka, o na ala meyĩkaa naĩ na aũme . . . maikatiĩwa ũsumbĩ wa Ngai.” (1 Akolintho 6:9, 10) We nĩwĩsĩ ndĩni imwe syiekete ũlaalai ũendee?
Kũkeethĩwa ata ĩvinda yũkĩte kwa ndĩni ila isyaa ũsyao mũthũku? Yesũ aumisye ũkany’o ũũ: “Kĩla mũtĩ ũtasyaa ũsyao mũseo nũtemawa, ũkekw’a mwakinĩ.” (Mathayo 7:19) Vate nzika ndĩni ya ũvũngũ ĩkaanangwa vyũ! Ĩndĩ ĩkaanangwa ata, nayo ĩkaanangwa ĩndĩĩ? Ũsũngĩo wa ĩkũlyo yĩu nũkwatĩkanaa nthĩnĩ wa woni wa mwathani mũna, ũla ũandĩkĩtwe ĩvukunĩ ya Mbivilia ya Ũvuany’o, kĩlungu kya 17 na 18.
Ndĩni ya ũvũngũ nĩyĩthĩawa na wasya “ĩũlũ wa asumbĩ ma nthĩ”
“Umai nthĩnĩ wake, andũ makwa”
Kwasũanĩa ĩlwaya yĩkalĩle nyamũ ya ũtelemya. Ĩ nyamũ yĩna mĩtwe mũonza na mbya ĩkũmi. (Ũvuan’yo 17:1-4) Ĩlwaya yĩu yĩonany’a kyaũ? Nĩyĩthĩawa na wasya “ĩũlũ wa asumbĩ ma nthĩ.” Yo yĩkĩĩte ngũa iilyĩ ta ndune, nĩyĩũtũmĩa ũvani, na yĩna ũthwii mwingĩ mũno. Ona ĩngĩ, kwĩsĩla mũtuo wayo wa kũneenany’a na maveva yo ‘nĩyĩkengete mbaĩ syonthe.’ (Ũvuan’yo 17:18; 18:12, 13, 23) Mbivilia nĩtũtetheeasya kũmanya kana ĩlwaya yĩu nĩ walany’o wa ndĩni wa nthĩ yonthe. Ĩlwaya yĩu yĩyonanasya o ndĩni ĩmwe, ĩndĩ yonanasya ndĩni syonthe ila isyaa ũsyao mũthũku.
Nyamũ ĩsu ĩlwaya yĩu yĩkalĩle yonanasya silikalĩ sya ũteti sya nthĩ.* (Ũvuan’yo 17:10-13) Ndĩni ya ũvũngũ yĩkalĩle nyamũ ĩsu, nayo nĩtataa kũmĩtongoesya na kwĩthĩwa na wasya nthĩnĩ wa ũtwi wayo wa maũndũ.
Ĩndĩ o mĩtũkĩ, ũndũ wa ũsengy’a mũno ũkeekĩka. “Na mbya ĩkũmi ila wonie na ĩla nyamũ, asu makamena yĩla ĩlwaya, na makayĩtia yoka, na yĩ ĩthei, na makaya nyama syayo, na makayĩvĩvya vyũ na mwaki.” (Ũvuan’yo 17:16) Kwa kĩthũmũkĩlo na kwa nzĩa ya ũtelemya, silikalĩ sya ũteti ikakeũkĩa ndĩni ya ũvũngũ na kũmyananga vyũ! Nĩ kyaũ kĩkatuma silikalĩ syĩka ũu? Ĩvuku ya Mbivilia ya Ũvuany’o yĩsũngĩaa ũũ: “Ngai ekĩĩte ngoonĩ syoo kwĩka kwenda kwake.” (Ũvuan’yo 17:17) Ĩĩ, Ngai akasilĩla ndĩni ya ũvũngũ nũndũ wa maũndũ mathũku ala yĩkĩte syĩtwanĩ yake. Kwa kũatĩĩa ũsili wa katĩ, Ngai akamĩsilĩla ndĩni ya ũvũngũ kwa kũtũmĩa anyanyae mayo, ala nĩ silikalĩ sya ũteti.
We waĩlĩtwe nĩ kwĩka ata ethĩwa ndũkwenda kũsilĩlwa vamwe nayo? Ngai easya ũũ kwĩsĩla ũmwe wa atũmwa make: “Umai nthĩnĩ wake, andũ makwa.” (Ũvuan’yo 18:4) Yĩĩ nĩyo ĩvinda yaĩlĩte ya kuma ndĩninĩ ya ũvũngũ! Ĩndĩ wauma ũtonya kũthi va? Ti kwa andũ ala maĩkĩĩa kana kũiĩ Ngai, nũndũ o namo maina wĩkwatyo wa ĩvinda yũkĩte. (2 Athesalonika 1:6-9) Vala waĩlĩte kũthi voka no ndĩninĩ ya w’o. Ũtonya ũmĩmanya ndĩni ya w’o ata?
Ndĩni ya w’o yaĩlĩtwe nĩkũsyaa ũsyao mwaũ?—Mathayo 7:17.
NĨYONANASYA WENDO: Athaithi ma w’o “ti ma nthĩ.” Mo maiaanĩkĩte nũndũ wa langi wa kĩkonde kana syĩthĩo, ĩndĩ mo ‘nĩmethĩawa na wendo ene kwa ene.’ (Yoana 13:35; 17:16; Meko ma Atũmwa 10:34, 35) Vandũ va kũũana, mo nĩmethĩawa meyũmbanĩtye o na kũkw’a kwoondũ wa ala mathaithaa namo.—1 Yoana 3:16.
NDĨNI YA W’O NĨYĨKĨĨAA NDETO YA NGAI: Vandũ va kũmanyĩsya “mokũũ” na “mĩao ya andũ,” ndĩni ya w’o yumasya momanyĩsyo mayo Ndetonĩ ya Ngai, Mbivilia. (Mathayo 15:6-9) Nĩkĩ? Nũndũ “kĩla Ũandĩko nĩwaveveewe nĩ Ngai, naw’o nĩwaĩle wa kũmanyĩsya, na kũĩkĩĩthya andũ mavĩtyo, na kũmatũngĩĩa, na kũsilĩla kwa ũlũngalu.”—2 Timotheo 3:16.
NDĨNI YA W’O NĨLŨLŨMĨĨASYA MĨSYĨ NA NĨATĨĨA MĨKALĨLE MĨSEO: Ndĩni ya w’o nĩmanyĩasya aũme ‘mende iveti syoo o ũndũ mendete mĩĩ yoo ene,’ nĩtetheeasya iveti kwĩthĩwa na ‘kĩkĩo kwa aũme masyo,’ na nĩmanyĩasya syana ‘kũmew’a asyai masyo.’ (Aeveso 5:28, 33; 6:1) O na ĩngĩ, ala manengetwe ilio sya ũũngamĩi nĩmaĩlĩtwe kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũseo.—1 Timotheo 3:1-10.
Ve ndĩni o na ĩmwe yĩatĩĩa maũndũ asu? Ĩvuku yĩtawa Holocaust Politics, yĩla yakũniwe kyava mwaka wa 2001, yaasya: “Kethĩwa andũ aingĩ mekaa ũndũ Ngũsĩ sya Yeova imanyĩasya na kwĩka, ala andũ aingĩ mooaiwe kũya Nzelemani mayĩthwa maaũawa, o na kũũana nũndũ wa kĩmena kya mbaĩ kũyĩsa kwĩthĩwa ĩngĩ ĩũlũ wa nthĩ.”
Kwa w’o, nthĩnĩ wa nthĩ 235 Ngũsĩ sya Yeova nimanyĩasya na kũatĩĩa mĩkalĩle mĩseo ĩla yĩ Mbivilianĩ. Nũũkũlw’a ũneene na Ngũsĩ sya Yeova nĩ kana maũteetheesye kwĩmanyĩsya ũndũ Ngai wendaa wĩke nĩ kana ũmũthaithe ũndũ we wendete. Yĩĩ nĩyo ĩvinda ya kwosa ĩtambya. Ndũketeele. Mũminũkĩlyo wa ndĩni ya ũvũngũ wĩ vakuvi!—Nzevania 2:2, 3.
* Wenda kũmanya mũnango ĩũlũ wa ũvoo ũsu, ona ĩvuku yĩtawa Ufunuo—Upeo Wao Mtukufu U Karibu! yĩla yĩkũnĩtwe kyava nĩ Ngũsĩ sya Yeova.