Kwĩthĩwa na Woni Waĩle Ĩũlũ wa Mavĩtyo
Mũndũũme wĩtawa Don na kĩveti kyake Margaret * nĩmatanĩie kũthokewa nĩ mwĩĩtu woo e na mũũme na syana syoo. Nĩ kenda maye lĩu wa mũthya me vamwe nĩ kana mataanĩsye, Margaret, ũla tene wathũkũmaa wĩa wa kũua na esa kũlitaya, nĩwauie macaroni na cheese, lĩu ũla esũkũũe make elĩ mendete.
Ĩla andũ onthe mekalile mesanĩ meteele lĩu, Margaret nĩwaetie lĩu ũla wauĩte. Ĩla wakunũie mbakũli, nĩwamakie ĩla wamanyie kana mbakũlinĩ ĩsu vaĩ o suvu wa cheese. Margaret nĩwoolĩtwe nĩ kwĩkĩa macaroni lĩunĩ ũsu!
O na twĩthĩwe twĩ na ũkũũ wĩana ata kana ũmanyi wĩana ata, ithyonthe nĩtũvĩtasya. No tũneene ũndũ tũtambĩte kũsũanĩa, tũkeka ũndũ ĩvindanĩ yĩla yĩtaĩle, kana o tũkavũthĩĩsya ũndũ mũna kana tũkolwa nĩ kũwĩka. Nĩkĩ andũ mavĩtasya? Twaĩle kwĩka ata ĩla twavĩtya? No twĩsiĩĩe tũikavĩtye? Kwĩthĩwa na woni mũseo ĩũlũ wa mavĩtyo nĩkũũtũtetheesya kũsũngĩa makũlyo asu.
WONI WA NGAI NA WONI WITŨ ĨŨLŨ WA MAVĨTYO
Nĩtũtanaa ĩla twakathwa nũndũ nĩtweeka ũndũ nesa, na tũyĩw’a twĩĩaĩle kũkathwa. O na ĩla twavĩtya, nĩ ũndũ waĩle tũketĩkĩla mavĩtyo maitũ, o na ethĩwa tũyĩĩna kĩeleelo kĩthũku kana andũ mainamanya mavĩtyo maitũ. Kwĩtĩkĩla mavĩtyo maitũ nĩ ũndũ wendaa wĩnyivyo.
Ethĩwa twĩsũanĩa mũno o ĩũlũ witũ ene, no tũolange ũito wa mavĩtyo maitũ, tũkambĩĩa kũilĩĩla andũ angĩ mavĩtyo maitũ, kana tũkasya tũivĩtĩtye. Kwĩka ũu no kũtume maũndũ mathũkĩĩa. Thĩna ũsu no ũeme kũthela, na andũ ala angĩ no matalĩlwe mavĩtyo mate moo. O na kau ũmũnthĩ no twĩke ĩvĩtyo na tũkaema kũkwata ũkany’o, nĩtwaĩle kũlilikana kana “kĩla ũmwe waitũ akaumya ũvoo wake mbee wa Ngai.”—Alomi 14:12.
Ngai ethĩawa na woni ũla waĩle ĩũlũ wa mavĩtyo. Ĩvuku ya Savuli yonanĩtye kana Ngai “e tei na nĩ mũseo,” na “ndakateta mavinda onthe; o na ndekalasya ũthatu wake tene na tene.” Nĩwĩsĩ kana andũ masyaawa me na naĩ, na nĩ ũeleawa kana me mawonzu, o na “nũlilikanaa kana twĩ kĩtoo.”—Savuli 103:8, 9, 14.
Ũndũ ũngĩ nĩ kana Ngai nĩ Ĩthe witũ wĩ tei, na nĩwendaa twĩthĩawe na woni ta wake ĩũlũ wa mavĩtyo. (Savuli 130:3) Ndetonĩ yake, nũtũnengae motao na myolooto ya kũtũtetheesya tũmanye ũndũ tũtonya kwĩka ĩla twavĩtya na ĩla andũ angĩ mavĩtya.
ŨNDŨ TŨTONYA KWĨKA ĨLA TWAVĨTYA
Mũno mũno ĩla mũndũ wavĩtya, atũmĩaa ĩvinda na vinya mwingĩ ayilĩĩla andũ angĩ mavĩtyo kana aitata oneke ndavĩtĩtye. Ĩndĩ vandũ va kwĩka ũu, ĩla waneena ndeto na syaũmĩsya mũndũ ũngĩ, nĩ ũndũ mũseo ũketya ũekeo, ũkelũnga, na mũyĩendeea kũlũlũmĩĩlya ũnyanya wenyu. Nĩwĩthĩwa wĩkĩte ũndũ ũtaĩle na ũkatuma maũndũ mathũka, kana ũndũ ũsu ũkatuma ũemanwa na mũndũ ũngĩ, kana we mwene wĩw’a woo? Vandũ va kwĩw’a woo kana kwilĩĩla andũ angĩ mavĩtyo maku, nũseo ũkatata ũndũ ũtonya ũlũnge maũndũ. Waendeea kũkwatĩĩa mawoni ma kana ndũvĩtĩtye, nũtonya kũendeea kwĩthĩwa ũte mwĩanĩe na thĩna ũyongeleka. Vandũ va kwĩka ũu, ĩmanyĩsye kumana na mavĩtyo maku, lũnga maũndũ, na ũyĩka kĩla kyaĩle.
Ĩndĩ ĩla mũndũ ũngĩ wavĩtya, nĩ laisi kwĩka maũndũ mekwonany’a kana tũinendeew’a nĩ kĩla weeka. Kwoou nĩ ũndũ mũseo mũno kũatĩĩa ũtao wa Yesũ Klĩsto ũla waĩtye atĩĩ: “Maũndũ onthe ĩndĩno o na meva ala mũkwenda andũ mamwĩke inyw’ĩ, nenyu mekei o ta ũu.” (Mathayo 7:12) Ĩla wavĩtya, o na ethĩwa ĩvĩtyo yĩu nĩ ĩnini, vate nzika nĩwendaa andũ ala angĩ makwĩw’ĩe tei kana makũekee. Kwoou nĩ ũseo o naku ũkew’ĩa andũ ala angĩ tei na ũkamaekea ĩla mavĩtya.—Aeveso 4:32.
MYOLOOTO ĨTONYA KŨTŨTETHEESYA KŨOLANGA MAVĨTYO
Ĩvuku yĩmwe yĩyĩelesya ĩũlũ wa mavĩtyo yaĩtye kana mũndũ avĩtasya nũndũ wa “kwĩthĩwa na woni ũtaĩle ĩũlũ wa ũndũ, kwĩthĩwa ate na ũmanyi wĩanĩtye, kana kũlea kwĩthukĩĩsya nesa.” Nĩtwaĩle kwĩtĩkĩla kana mavinda kwa mavinda kĩla mũndũ nĩwĩkaa ũndũ ũmwe katĩ wa maũndũ asu mawetwa. Ĩndĩ kũsũanĩaa myolooto ĩmwe kuma Mbivilianĩ kũkatũtetheeasya kũolanga mavĩtyo.
Mwolooto ũmwe ũtonya kũtũtethya wĩ ĩvukunĩ ya Nthimo 18:13, ũla waĩtye atĩĩ: “Ũla ũsũngĩaa atanamba kwĩw’a, kwake nĩ ũtumanu na nthoni.” Kwosa ĩvinda wĩthukĩĩsye nesa nĩ kana wambe kũelewa maũndũ onthe, na ĩndĩ ũimanya ũndũ waĩle kũsũngĩa kũkaũtetheeasya ndũkaneene ndeto itaĩle kana ndũkeke ũndũ ũtambĩte kũsũanĩa. Ũmanyi ũla tũkwataa ĩla tweethukĩĩsya ũndũ nesa nĩ wa vata vyũ nũndũ nũtumaa tũtethĩwa na woni mũthũku ĩla andũ mavĩtya, na nũtumaa twĩvathana na mavĩtyo.
Mwolooto ũngĩ wa Mbivilia waĩtye atĩĩ: “Ethĩwa nũtonyeka, kwa ngalĩ ĩla yenyu, mwĩthĩwe na mũuo na andũ onthe.” (Alomi 12:18) Tata ũndũ ũtonya wĩthĩwe na ngwatanĩo na mũuo vamwe na andũ ala angĩ. Ĩla ũũthũkũma na andũ ala angĩ, mony’e kana nũmathĩnĩkĩaa na nũmanengae ndaĩa, makathae na ũimekĩaa vinya. Weeka ũu, ĩkeethĩawa yĩ laisi kũekeanĩa ene kwa ene ĩla mwavĩtanĩsya kwĩsĩla o ndeto kana meko, o na mũkeethĩawa mũtonya kũlũnga maũndũ ala momũ kwa nzĩa ya mũuo.
Tataa mũno wĩmanyĩsye maũndũ matonya ũkũtethya kumana na mavĩtyo maku. Vandũ va kwĩtetea nũndũ wa mavĩtyo maku, waĩle kũtũmĩa mwanya ũsu kwĩmanyĩsya kwĩthĩwa na ndaĩa nzeango. No wĩkũlye-ĩ, No ĩthĩwa mavĩtyo makwa mayonany’a kana nĩnaĩle kwĩthĩwa na ndaĩa ya wũmĩĩsyo, ũseo, kana wĩting’o? No ĩthĩwa naĩle kwĩthĩwa na ndaĩa ingĩ ta ũuu, mũuo, na wendo? (Akalatia 5:22, 23) O na ethĩwa ĩvĩtyo yaku yĩilyĩ ata, no ũmanye maũndũ ala waĩle kwĩvathana namo nĩ kana ndũkasyokeleele ĩvĩtyo yĩu. Ndũkatindĩe ũisũanĩa mũno ũndũ ũkwĩw’a nũndũ wa ĩvĩtyo yaku, ĩndĩ o vamwe na ũu, ndũkavũthĩĩsye ĩvĩtyo yaku. Mavinda angĩ kũmantha twĩndũ twa mathekany’a kuma mavĩtyonĩ maku no kũũtetheesye ndũkemakĩe mũno.
KWĨTHĨWA NA WONI WAĨLE NO KŨTŨTETHEESYE
Kwĩthĩwa na woni waĩle ĩũlũ wa mavĩtyo kũkatũtetheeasya twĩke maũndũ kwa nzĩa yaĩle ĩla twavĩtya kana andũ angĩ mavĩtya. Tũkeethĩawa na mũuo wa kĩlĩko na tũkekalaa na mũuo na andũ angĩ. Tweekĩa kĩthito kya kwĩmanyĩasya kumana na mavĩtyo maitũ, tũkeethĩawa twĩ oĩ na andũ ala angĩ makatwenda. Tũikatũlĩka ngoo na tũikew’aa ta tũtaĩle. Kũelewa kana andũ ala angĩ nĩmavĩtasya na nĩmathĩnĩkaa nũndũ wa mavĩtyo moo kũkatuma tũendeea kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo namo. Na ũndũ ũla wa vata vyũ nĩ kana, no tũtetheke tweemanyĩsya kũatĩĩa ngelekany’o ya Ngai ya wendo na kũekea andũ mavĩtyo moo.—Akolosai 3:13.
Yo ĩvĩtyo ya Margaret yĩla yĩwetiwe mwambĩĩonĩ nĩyatumie mũsyĩ wake ũtethĩwa na ũtanu? Aiee. Vandũ va kũthatw’a nĩ ũndũ ũsu, onthe moonie ũndũ ũsu wĩ wa kũsengy’a, na mũno mũno Margaret, na onthe matanĩa kũya lĩu ũsu o na kau ũyaĩ na macaroni! Ĩtina wa ĩvinda yĩasa, ala esũkũũe elĩ ma Margaret nĩmatavisye syana syoo ĩũlũ wa lĩu ũla wamauĩe ũtesa kũla na maitavya maũndũ maseo makonetye ũmae na ũsũe woo. Ũndũ ũla Margaret weekie waĩ o ĩvĩtyo tũ!
^ kal. 2 Masyĩtwa nĩ mavĩndũe.