KĨLUNGU KYA 5
Wovosyo—Mũthĩnzĩo wa Vata vyũ Kuma kwa Ngai
Wovosyo nĩ kyaũ?
Wanenganiwe ata?
Ũtonya kũũtethya ata?
Ũtonya kwonany’a kana wovosyo nĩ wa vata kwaku ata?
NĨ MŨTHĨNZĨO mwaũ wa vata vyũ waakwata? Mũthĩnzĩo ndwĩthĩawa wĩ wa vata aĩ nũndũ nĩ wa thooa mũnene. Vata wa mũthĩnzĩo ndũmanyĩkaa nũndũ wa thooa waw’o. Ĩndĩ, mũthĩnzĩo watuma ũtana na kwĩanĩwa thayũnĩ wĩthĩawa wĩ wa vata kwaku.
2 Katĩ wa mĩthĩnzĩo yonthe ĩla ũtonya ũkwata, ve ũmwe ũla wa vata vyũ. Nĩ mũthĩnzĩo ũla Ngai ũnengete andũ. Yeova nũtũnengete syĩndũ mbingĩ, ĩndĩ mũthĩnzĩo ũla mũnene vyũ ũtũnengete nĩ nthembo ya wovosyo ya Mwana wake, Yesũ Klĩsto. (Mathayo 20:28) O tondũ tũkwona kĩlungunĩ kĩĩ, wovosyo nĩw’o mũthĩnzĩo ũla wa vata vyũ ũtonya kũkwata, nũndũ nũtonya ũkũetee ũtanu mwingĩ mũno na kwĩanĩsya mavata maku ala manene vyũ. Wovosyo nĩyo nzĩa ĩla nene vyũ ya kwonany’a kana Yeova nũkwendete.
WOVOSYO NĨ KYAŨ?
3 Wovosyo nĩ nzĩa ya Yeova ya kwovosya andũ kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ. (Aeveso 1:7) Nĩ kana tũelewe ĩũlũ wa wovosyo ũũ ũeleetw’e Mbivilianĩ, nĩtwaĩle kũsũanĩa ũndũ kweethĩiwe mũũndanĩ wa Eteni. Twaelewa nĩ kĩla Atamu waaisye yĩla wavĩtisye nĩtũtonya kũmanya nĩkĩ wovosyo nĩ mũthĩnzĩo wa vata kwitũ.
4 Yĩla Yeova woombie Atamu, amũnengie kĩndũ kya vata mũno. Amũnengie thayũ mwĩanĩu. Kwasũanĩa ũndũ thayũ wa Atamu wesaa kwĩthĩwa ũilye. Nũndũ oombĩtwe e na mwĩĩ mwĩanĩu na kĩlĩko, ndaĩ esa kũwaa, kũkũa, kana kũkw’a. E mũndũ mwĩanĩu, aĩ na mũamba mũseo na Yeova. Mbivilia yaasya Atamu aĩ “mwana wa Ngai.” (Luka 3:38) Kwoou Atamu aĩ na mũamba mũseo na Yeova Ngai, ta mwana na ĩthe wĩ wendo. Yeova anenaa na Atamu mwana wake, na kũmũnenga wĩa ũmũtoetye na kũmũtavya ũndũ ũkwenda eke.—Mwambĩlĩlyo 1:28-30; 2:16, 17.
5 Atamu oombĩtwe “na mũvw’ano wa Ngai.” (Mwambĩlĩlyo 1:27) Ũu ti kwasya kana Atamu aĩ na wũmbo ũilye wa Ngai. O ta ũndũ tũneemanyĩisye Kĩlungunĩ kya 1 ĩvukunĩ yĩĩ, Yeova nĩ veva na ndonekaa na metho. (Yoana 4:24) Kwoou Yeova nde mwĩĩ wa nyama na nthakame. Kũmbwa na mũvw’ano wa Ngai nĩkwasya kana Atamu oombiwe e na ndaĩa ivw’anene na sya Ngai, ta wendo, ũĩ, ũsili wa katĩ, na vinya. Atamu nĩwavw’anene na Ĩthe wake kwa nzĩa ĩngĩ ya vata. Aĩ na ũthasyo wa kwĩnyuvĩa ũndũ ũkwĩka. Kwoou, Atamu ndailyĩ ta masini ĩla ĩtethasya wĩa o ũla yaseũvĩw’e wĩ w’oka. Aĩ atonya kũtw’a maũndũ na kwĩnyuvĩa katĩ wa ũla ũseo na ũla ũthũku. Kethĩwa nĩwanyuvie kũmwĩw’a Ngai, ethĩwa atũie tene na tene nthĩnĩ wa Valatiso kũũ nthĩ.
6 Kwoou, yĩla Atamu waleile kũmwĩw’a Ngai na atw’ĩĩwa kĩkw’ũ, aaisye kĩndũ kĩnene mũno. Naĩ yake yamũvenie thayũ mwĩanĩu na moathimo maw’o onthe. (Mwambĩlĩlyo 3:17-19) Nĩ kyeva nũndũ Atamu aaisye thayũ mũseo vyũ, na ti wake e weka ĩndĩ o na wa nzyawa syake. Ndeto ya Ngai yaasya atĩĩ: “Nũndũ wa mũndũ ũmwe [Atamu] naĩ yalikile kũũ nthĩ, na kĩkw’ũ kwondũ wa naĩ; na kwa ũu kĩkw’ũ kyavikĩa andũ onthe, nĩkwĩthĩwa onthe nĩmeekie naĩ.” (Alomi 5:12) Ĩĩ, ithyonthe nĩtwatiĩwe naĩ nĩ Atamu. Nĩkyo kĩtumi, Mbivilia yaasya kana ‘eethooisye’ we mwene na nzyawa syake ũkombonĩ wa naĩ na kĩkw’ũ. (Alomi 7:14) Atamu na Eva mayaĩ na wĩkwatyo ĩngĩ kĩtumi nũndũ manyuvie kwa ngenda kũlea kũmwĩw’a Ngai. Ĩndĩ nata ĩũlũ wa nzyawa syake, vamwe naitũ?
7 Yeova atũmĩie nzĩa ya wovosyo atangĩĩe andũ. Wovosyo nĩ kyaũ? Wovosyo wonanasya maũndũ elĩ. Wa mbee, wovosyo nĩ kĩla kĩĩvawa nĩ kana ũthasye kĩndũ, kana ũkĩthooe ĩngĩ. Wovosyo ũtonya kũelekanw’a na kĩla kĩĩvawa nĩ kana mũndũ ũla ũtavĩtwe ĩvinda ya kaũ alekw’e. Wa kelĩ, wovosyo nĩ ta kĩla kĩĩvawa nĩ kana kĩndũ kyose kana kĩkwate kĩtũngĩwe mwene. Nĩ ũndũ ũmwe na kĩla kĩnenganawe nĩ kana kĩĩvĩe wasyo nũndũ wa kũũmĩsya mũndũ kana kwananga kĩndũ. Kwa ngelekany’o ũkaũmĩany’a no nginya umye ndĩvi ĩanene na wasyo ũla waumĩla.
8 Nĩvatonyeka kũĩvĩa wasyo ũla Atamu watũeteie na kũthaw’a kuma ũkombonĩ wa naĩ na kĩkw’ũ? Eka tũsũanĩe ĩũlũ wa wovosyo ũla Yeova wanenganie na ũndũ ũtonya ũtũtethya.
ŨNDŨ YEOVA WANENGANIE WOVOSYO
9 Nũndũ thayũ mwĩanĩu wa mũndũ nĩwaaiw’e, thayũ wa mũndũ ũte mwĩanĩũ ndwaĩ ũtonya kũthooa thayũ mwĩanĩu ĩngĩ. (Savuli 49:7, 8) Vendekaa wovosyo wĩanene na kĩla kyaaiw’e. Ũu nĩ kwĩanana na mwolooto wa ũsili wa katĩ wa Ngai, ũla waĩtye: “Thayũ vandũ va thayũ.” (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 19:21) Kwoou nĩ kyaũ kyaĩ kĩtonya kũthooa thayũ ũla Atamu waaisye? Thayũ ũngĩ wa mũndũ mwĩanĩu nĩw’o ‘wovosyo’ ũla wendekaa.—1 Timotheo 2:6.
10 Yeova aumisye wovosyo ata? Atũmie ũmwe wa ana make eanĩu ma veva ooka kũũ nthĩ. Yeova ndaatũma o mwana wa veva tũ, ĩndĩ atũmie ũla wĩ vata nake vyũ, Mwana wake ũla wasyaiwe e weka. (1 Yoana 4:9, 10) Mwana ũsu nĩwatiie wĩkalo wake wa ĩtunĩ kwa ngenda. (Avilivi 2:7) O tondũ tũneemanyĩisye Kĩlungunĩ kya 4, Yeova athamisye thayũ wa Mwana ũsu wake awĩkĩa ĩvunĩ ya Meli kwa kyama. Kwĩsĩla veva mũtheu wa Ngai, Yesũ asyaiwe ta mũndũ mwĩanĩu ate na naĩ.—Luka 1:35.
11 Mũndũ ũmwe aĩ atonya kwĩthĩwa wovosyo wa andũ aingĩ ata? Mo andũ makwatiwe nĩ naĩ ata? Lilikana kana nũndũ wa naĩ Atamu aaisye thayũ mwĩanĩu wa kĩmũndũ. Kwoou ndaĩ atonya kũtiĩa nzyawa syake thayũ mwĩanĩu. Aĩ atonya kũmatiĩa o naĩ na kĩkw’ũ. Mbivilia ĩmwĩtaa Yesũ “Atamu wa mũminũkĩlyo,” na aĩ na thayũ mwĩanĩu na ndaaĩka naĩ. (1 Akolintho 15:45) Kwa nzĩa na, Yesũ oosie mwanya wa Atamu nĩ kana atũtangĩĩe. Kwa kwĩkala e mwĩwi kwa Ngai na kumya thayũ wake mwĩanĩu ta nthembo, Yesũ nĩwaĩvĩie naĩ ya Atamu. Kwa nzĩa ĩsu Yesũ nĩwanengie ũsyao wa Atamu wĩkwatyo.—Alomi 5:19; 1 Akolintho 15:21, 22.
12 Mbivilia nĩĩeleety’e nesa ũndũ Yesũ wathĩniw’e atanakw’a. Yesũ nĩwakũniwe, ambwa, na akw’a kĩkw’ũ kĩ woo mũno mũtĩnĩ. (Meko ma Atũmwa 10:39; 1 Vetelo 2:24; Sisya Ũvoo wa Kwongeleela) Nĩkĩ Yesũ waĩ no mũvaka athĩne mũno? Ĩvukunĩ yĩĩ tũkeemanyĩsya kana Satani nĩwaumĩlilye nzika, ayonany’a kana athaithi ma Yeova makalika matatwanĩ kana thĩnanĩ maitonya kwĩkala me aĩkĩĩku. Kwĩyũmĩĩsya kwa Yesũ e mũĩkĩĩku o na e thĩnanĩ, nĩkwasũngĩie Satani nesa. Yesũ nĩwaĩkĩĩthisye kana mũndũ mwĩanĩu na wĩna ũthasyo wa kwĩnyuvĩa aĩ atonya kwĩthĩwa mwĩwi o na Ndevili eeka ata. No nginya Yeova ethĩwe atanĩthiw’e nĩ ũĩkĩĩku wa Mwana wake!—Nthimo 27:11.
13 Wovosyo waĩviwe ata? Mũthenya wa 14 wa mwei wa Ayuti wĩtawa Nisani, mwaka 33 Ĩ.Y., Yeova nĩweetĩkĩlilye mwana wake mwĩanĩu na ũte na naĩ oawe. Kwoou Yesũ aumya thayũ wake mwĩanĩu wĩthĩwe nthembo “o ĩmwe tũ.” (Aevelania 10:10) Mũthenya wa katatũ ĩtina wa Yesũ akw’a, Yeova nĩwamũthayũũkisye na thayũ wa veva. Yesũ ambata ĩtunĩ nĩwamũnengie Ngai thayũ mwĩanĩu ũla waumisye ta nthembo ya kwovosya ũsyao wa Atamu. (Aevelania 9:24) Yeova nĩweetĩkĩlile nthembo ya Yesũ ta wovosyo ũla wendekaa nĩ kana andũ movow’e kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ.—Alomi 3:23, 24.
WOVOSYO ŨTONYA KŨŨTETHYA ATA?
14 O na kau nĩtwatiĩwe naĩ, wovosyo nũtonya ũtuma tũkwata moathimo maseo mũno. Kwaeka tũsisye moathimo ala tũkwataa ĩvindanĩ yĩĩ na ĩvinda yũkĩte kumana na wovosyo kuma kwa Ngai.
15Kũekewa naĩ. Nũndũ wa kũtiĩwa kũlea kwĩanĩa no nginya tũtate na vinya kwĩka ũseo. Nĩtwĩkaa naĩ kwa kũneena kana kwa meko. Ĩndĩ nũndũ wa wovosyo wa nthembo ya Yesũ, nĩtũtonya ũkwata “ũekeo wa naĩ sitũ.” (Akolosai 1:3, 14) Nĩ kana tũkwate ũekeo ũsu, no nginya twĩlile kwa w’o. Na ĩngĩ, no nginya tũmũkũlye Yeova na wĩnyivyo atũekee nũndũ wa mũĩkĩĩo witũ nthĩnĩ wa nthembo ya wovosyo ya Mwana wake.—1 Yoana 1:8, 9.
16Wasya mũtheu wa ngoo mbee wa Ngai. Wasya ũte mũtheu wa ngoo nũtonya ũtuma twĩw’a tũte na wĩkwaty’o na kwĩw’a tũte aĩlu. Kwĩsĩla ũekeo ũla ũtonyethaw’a nĩ wovosyo, Yeova kwa tei nũtũtonyethasya kũmũthaitha na wasya mũtheu wa ngoo o na kau tũieanĩu. (Aevelania 9:13, 14) Ũu nũtumaa tũneena na Yeova vate kĩndũ kĩũtũsiĩĩa. Kwoou, twĩathokye kũmũthengeea mboyanĩ. (Aevelania 4:14-16) Kwĩthĩwa na wasya mũtheu wa ngoo nĩkũtũnengae mũuo wa kĩlĩko, na kũtũetee ũtanu o vamwe na kwĩnenga ndaĩa.
17Wĩkwaty’o wa thayũ ũtathela nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ. Alomi 6:23 yaasya: “Ĩtuvi ya naĩ nĩ kĩkw’ũ; ĩndĩ mũthĩnzĩo wa Ngai nĩ thayũ ũtathela nthĩnĩ wa Klĩsto Yesũ Mwĩaĩi waitũ.” Kĩlungunĩ kya 3 kya ĩvuku yĩĩ, nĩtwaneenie ĩũlũ wa moathimo ala meĩthĩwa Valatisonĩ kũũ nthĩ. (Ũvuan’yo 21:3, 4) Moathimo asu ma ĩvinda yũkĩte, o vamwe na thayũ ũtathela mwĩanĩu, tũkamakwata nũndũ Yesũ nĩwakwie kwondũ witũ. Nĩ kana tũkwate moathimo asu, nĩtwaĩlĩte kũtũnga mũvea nũndũ wa mũthĩnzĩo wa wovosyo.
ŨTONYA KŨTŨNGA MŨVEA ATA?
18 Nĩkĩ twaĩlĩtwe nĩ kũtũnga mũvea kwa Yeova nũndũ wa wovosyo? Mũthĩnzĩo wĩthĩawa wĩ wa vata ethĩwa ũla ũũnenganĩte nũtũmĩĩte ĩvinda, vinya, kana mbesa. Ngoo yitũ nĩtanaa ethĩwa mũthĩnzĩo nũkwonany’a kana ũla ũtũnengete nũtwendete kwa w’o. Yoana 3:16 yaĩty’e: “Nũndũ Ngai nĩwendete nthĩ, nĩwanenganie Mwana wake e ũmwe [“Mwana mũsyawa weka wake,” NW ] .” Kwoou wovosyo nĩ mũthĩnzĩo ũla wa vata vyũ, nũndũ Ngai aumisye nthembo ĩla nzeo vyũ waĩ atonya kumya. Wovosyo nĩ wonany’o wa wendo mũnene vyũ wa Yeova kwitũ. Na nĩ ũĩkĩĩthyo wa wendo wa Yesũ kwitũ nũndũ nĩweeyumisye kumya thayũ wake kwondũ witũ. (Yoana 15:13) Kwoou mũthĩnzĩo wa wovosyo nĩwaĩle ũtũĩkĩĩthya kana Yeova na Mwana wake nĩmendete kĩla ũmwe witũ.—Akalatia 2:20.
19 Ũtonya kũtũnga mũvea ata kwondũ wa mũthĩnzĩo wa Ngai wa wovosyo? Mbee, amba wĩmanyĩsye maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa Mũnengani Mũnene Yeova. (Yoana 17:3) Kwĩmanyĩsya Mbivilia ũitũmĩa ĩvuku yĩĩ kũkaũtetheesya wĩke ũu. O ũndũ ũendee kũmũmanya Yeova, now’o wendo wakũ kwake wĩongeleka. Wendo ũsu ũkatuma wenda kwĩka kwenda kwake.—1 Yoana 5:3.
20Onany’a mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa nthembo ya wovosyo ya Yesũ. Yoana 3:36 yaĩtye ũũ ĩũlũ wa Yesũ: “Ũla wĩtĩkĩlaa ũ Mwana e na thayũ ũtathela.” Tũtonya kwonany’a mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa Yesũ ata? Mũĩkĩĩo ta ũsu ndwonanaw’a na ndeto syoka. Yakovo 2:26 yaasya: “Mũĩkĩĩo ũte na meko nĩ mũkw’ũ.” Ĩĩ, mũĩkĩĩo wa w’o wonanaw’a na “meko” kwĩsĩla maũndũ ala twĩkaa. Nzĩa ĩmwe ya kwonany’a kana twĩna mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa Yesũ nĩ kũatĩĩa ngelekany’o yake kwa ndeto na meko.—Yoana 13:15.
21Enda ũmbanonĩ wa kĩla mwaka wa kũlilikana Kyaũya kya Wĩoo kya Mwĩaĩi. Wĩoo wa Nisani 14, mwaka wa 33 Ĩ.Y., Yesũ nĩwambĩlĩĩilye mũvango wa mwanya wa kũlilikana kĩla Mbivilia yĩtaa “kyaũya kya wĩoo kya Mwĩaĩi.” (1 Akolintho 11:20, NW; Mathayo 26:26-28) O na ĩngĩ mũvango ũsu wĩtawa Ũlilikano wa kĩkw’ũ kya Yesũ. Yesũ ambĩlĩĩilye Ũlilikano ũsu nĩ kana atetheesye atũmwa make na Aklĩsto onthe ma w’o malilikanae kana kwĩsĩla kĩkw’ũ kyake e mũndũ mwĩanĩu, nĩwaumisye thayũ wake ũtw’ĩke wovosyo. Yesũ aumisye mwĩao ũũ ĩũlũ wa Ũlilikano ũsu: “Ĩkaai ũu ũndũ wa kũndilikana.” (Luka 22:19) Yĩla tũũlilikana kĩkw’ũ kya Yesũ ũu ũtũlilikanasya wendo mũnene ũla Yeova na Yesũ matwonisye kwĩsĩla wovosyo. Twonanasya kana nĩtũũtũnga mũvea kwondũ wa wovosyo kwa kũthi ũmbanonĩ wa kĩla mwaka wa kũlilikana kĩkw’ũ kya Yesũ.*
22 Wovosyo nĩ mũthĩnzĩo wa vata mũno kuma kwa Yeova. (2 Akolintho 9:14, 15) Mũthĩnzĩo ũsu nũtonya o na kũtethya ala makwie. Kĩlungu kya 6 na 7 nĩkĩkũelesya ũu.
ŨNDŨ MBIVILIA ĨMANYĨASYA
- Wovosyo nĩ nzĩa ya Yeova ya kũtangĩĩa kana kwovosya andũ kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ.—Aeveso 1:7.
- Yeova aumisye wovosyo kwa kũmũtũma Mwana mũsyawa weka wake kũũ nthĩ akw’e kwondũ witũ.—1 Yoana 4:9, 10.
- Nũndũ wa wovosyo, nĩtũkwataa ũekeo wa naĩ, wasya mũtheu wa ngoo, na wĩkwaty’o wa thayũ ũtathela.—1 Yoana 1:8, 9.
- Tũtũngaa mũvea kwondũ wa wovosyo kwa kwĩmanyĩsya maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa Yeova, kwonany’a mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa nthembo ya wovosyo ya Yesũ, na kũthi ũmbanonĩ wa Kyaũya kya Wĩoo kya Mwĩaĩi.—Yoana 3:16.
* Kwa ũvoo mwingangĩ ĩũlũ wa Kyaũya kya Wĩoo kya Mwĩaĩi, sisya Ũvoo wa Kwongeleela.
Makũlyo
1, 2. (a) Mũthĩnzĩo wĩthĩawa wĩ wa vata kwaku ĩndĩĩ? (b) Nĩkĩ tũtonya kwasya wovosyo nĩw’o mũthĩnzĩo ũla wa vata vyũ ũtonya kũkwata?
3. Wovosyo nĩ kyaũ, na twaĩle kũelewa nĩ kyaũ nĩ kana tũmanye nĩkĩ wovosyo nĩ mũthĩnzĩo wa vata mũno?
4. Thayũ wa Atamu wesaa kwĩthĩwa ũilye ata?
5. Mbivilia yonanasy’a ata yĩla ĩkwasya kana Atamu oombĩtwe “na mũvw’ano wa Ngai”?
6. Atamu aaisye kyaũ nũndũ wa kũlea kũmwĩw’a Ngai, na kweethĩiwe ata ĩũlũ wa nzyawa syake?
7, 8. Wovosyo wonanasya maũndũ elĩ meva?
9. Vendekaa wovosyo ũilyĩ ata?
10. Yeova aumisye wovosyo ata?
11. Mũndũ ũmwe aĩ atonya kwĩthĩwa wovosyo wa andũ aingĩ ata?
12. Kũthĩnw’a kwa Yesũ kwaĩkĩĩthisye kyaũ?
13. Wovosyo waĩviwe ata?
14, 15. Nĩ kana tũkwate “ũekeo wa naĩ sitũ” no nginya twĩke ata?
16. Nĩ kyaũ kĩtũtetheeasya kũmũthaitha Ngai na wasya mũtheu wa ngoo, na nĩkĩ ũsu nĩ ũndũ wa vata?
17. Nĩ moathimo maũ tũtonya ũkwata nũndũ wa kwĩthĩwa Yesũ nĩwakwie kwondũ witũ?
18. Nĩkĩ twaĩlĩte kũtũngĩa Yeova mũvea nũndũ wa wovosyo?
19, 20. Ũtonya kwonany’a kwa nzĩa syĩkũ kana nũũtũnga mũvea kwondũ wa mũthĩnzĩo wa Ngai wa wovosyo?
21, 22. (a) Nĩkĩ nĩtwaĩlĩte kũthi ũmbanonĩ wa kũlilikana Kyaũya kya Wĩoo kya Mwĩaĩi kĩla mwaka? (b) Kĩlungu kya 6 na 7 kĩeleetye kyaũ?