Kĩkala Tũlũmanĩtye Vyũ na Ana-a-asa ma Klĩsto
“O ũndũ mwamwĩkie ũmwe wa ana-a-asa aa makwa, o na ala anini, mwambĩkie nyie.”—MT. 25:40.
1, 2. (a) Nĩ ngelekany’o syĩva Yesũ watavisye ala anyanyae? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.) (b) Nĩ kyaũ tũkwenda kũmanya ĩũlũ wa ĩla ngelekany’o ya malondu na mbũi?
KAVINDA keana ũna nĩkavĩtie kuma ala amanyĩw’a me ndũũ mũno na Yesũ, ala nĩ Vetelo, Andalea, Yakovo, na Yoana, mooka vala ũĩ maneene nake. Aineena namo nĩwamatavisye ĩla ngelekany’o ya ngombo yĩ na kĩthito na mbũĩ, ya ala eĩtu ĩkũmi, na ya ila talendi. Ĩndĩ aiminĩĩa ngewa yake nĩwamatavisye ngelekany’o ĩngĩ ĩmwe. Nthĩnĩ wa ngelekany’o ĩsu nĩwawetie ĩũlũ wa ĩvinda yĩla “Mwana wa mũndũ” ũkasilĩla “mbaĩ syonthe.” No nginya amanyĩw’a asu methĩwe mendeeiw’e mũno nĩ ngelekany’o ĩsu! Nĩkĩ? Nũndũ ngelekany’onĩ ĩsu Yesũ nĩwaeleisye mũno ĩũlũ wa ikundi ilĩ sya andũ. Kĩkundi kya mbee akĩelekanilye na malondu na kĩla kĩngĩ akĩelekany’a na mbũi. Na ĩndĩ asyoka amatavya ĩũlũ wa kĩkundi kĩngĩ kya vata kĩla wakĩtie “ana-a-asa” ma “Mũsumbĩ.”—Soma Mathayo 25:31-46.
2 Kuma tene andũ ma Yeova nĩmendeeaw’a mũno nĩ ngelekany’o ĩsu, na me na kĩtumi kĩseo kya kũmyenda nũndũ nthĩnĩ wayo Yesũ nĩwaeleisye ũndũ ũkonetye thayũ wa andũ. Nĩwoonanisye nĩkĩ amwe makakwata thayũ ũtathela na nĩkĩ angĩ makanangwa tene na tene. Na kwoou no nginya tũelewe maũndũ ala Yesũ wamanyĩisye na tũimaatĩĩa nĩ kana twĩĩsa kũkwata thayũ. Ethĩwa vailyĩ ũu, ekai tũmanye atĩĩ: Yeova atũtetheesye ata kũelewa ngelekany’o ĩsu? Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ngelekany’o ĩsu nĩkindĩlĩle vata wa kũtavany’a? Mo naaũ manengetwe wĩa wa kũtavany’a? Na nĩkĩ yĩĩ nĩyo ĩvinda ya kũlũmany’a vyũ na “Mũsumbĩ” na ala ũmetĩte ‘ana-a-asa makwa’?
YEOVA ATŨTETHEESYE ATA KŨELEWA NGELEKANY’O ĨSU?
3, 4. (a) Nĩ maũndũ meva ma vata twaĩle kũmanya nĩ kana tũelewe nesa ĩla ngelekany’o ya malondu na mbũi? (b) Ĩkaseti ya Zion’s Watch Tower yaeleisye ngelekany’o ĩsu ata mwakanĩ wa 1881?
3 Nĩ kana tũelewe nesa ngelekany’o ya malondu na mbũi, no nginya tũkwatye maũndũ aa atatũ mawetetwe vau: mbee, naaũ ala mawetetwe, kelĩ, nĩ ĩndĩĩ andũ makasilĩlwa, na katatũ, nĩ kyaũ kĩkatuma amwe maiwa ngalĩko ya malondu na ala angĩ ngalĩko ya mbũi.
4 Mwakanĩ wa 1881, ĩkaseti ya Zion’s Watch Tower yaisye kana Yesũ nĩwe “Mwana wa mũndũ” na no we “Mũsumbĩ.” Yasyokie yaelesya kana “ana-a-asa” ma Mũsumbĩ nĩ ala makasumbĩka na Klĩsto ĩtunĩ, o vamwe na onthe ala makethĩwa ĩũlũ wa nthĩ ĩtina wa kũvetewa naĩ. Masũanĩaa kana wĩa wa kũvathany’a malondu na mbũi ũkatethw’a ĩvindanĩ ya Ũsumbĩki wa Myaka Ngili wa Klĩsto. Na moonaa kana andũ ala makaiwa ngalĩ ya malondu nĩ ala makethĩwa maatĩĩe mwĩao wa Ngai ĩũlũ wa kwendana.
5. Ũmanyi witũ wakenũkangie ata mwakanĩ wa 1923?
5 Mwakanĩ wa 1923, Yeova nĩwatetheeisye andũ make maelewe ngelekany’o ĩsu nesanga. Ĩkaseti ya The Watch Tower ya 15/10/1923, nĩyeetĩkĩlile kana Yesũ nĩwe “Mwana wa mũndũ.” Ĩndĩ nĩyasyokie yanengane itumi nzeo kuma Maandĩkonĩ, ila syoonanisye naaũ ana-a-asa ma Klĩsto na naaũ malondu. Yaisye kana ana-a-asa ma Klĩsto nĩ ala makasumbĩka nake ĩtunĩ, namo malondu nĩ ala me na wĩkwatyo wa kwĩkala ĩũlũ wa nthĩ masumbĩkĩtwe nĩ Ũsumbĩ wa Klĩsto. Nao nĩ ĩndĩĩ malondu makavathanw’a na mbũi? Ĩkaseti yĩu yawetie kana nũndũ ana-a-asa ma Klĩsto makethĩwa masumbĩkĩte nake ĩtunĩ ĩvinda ya Ũsumbĩki wa Myaka Ngili, maikethĩwa matonya kũtetheew’a kana matatonya kũtetheew’a nĩ ala makethĩwa kũũ nthĩ ĩvindanĩ yĩu. Kwoou yoonany’a kana malondu makavathanw’a na mbũi Ũsumbĩki wa Myaka Ngili ũtanambĩĩa. Nao nĩ kyaũ kĩkatuma mũndũ aiwa ngalĩ ya malondu? Ĩkaseti yĩu yaeleisye kana ala makaiwa ngalĩ ya malondu nĩ ala meetĩkĩlile kana Yesũ nĩ Mwĩaĩi woo na meekwatya Ũsumbĩ ũmaetee moseo.
6. Mwakanĩ wa 1995, twatetheeiw’e ata kũelewa nesanga ĩla ngelekany’o ya malondu na mbũi?
6 Nũndũ wa ũmanyi ũsu, andũ ma Yeova mambĩĩe kwona kana ĩvindanĩ yĩĩ ya mũminũkĩlyo nĩw’o andũ maendeee kũsilĩlwa na kũiwa ngalĩ ya malondu kana ya mbũi, kwosana na ũndũ mekwosa ũvoo wa Ũsumbĩ. Ĩndĩ mwakanĩ wa 1995, nĩtwaeleiw’e ũndũ ũsu nesanga. Ilungu ilĩ ila syaĩ ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya (Kĩswaili) ya 15/10/1995, nĩsyoonanisye ũndũ ndeto sya Yesũ ila syĩ ĩvukunĩ ya Mathayo 24:29-31 (soma) ivw’anene na ila syĩ ĩvukunĩ ya Mathayo 25:31, 32. (Soma.) * Kwondũ wa ũu yavikĩie ũtwi wĩva? Kĩlungu kya mbee katĩ wa isu ilĩ kyaĩtye atĩĩ: “Ũsilĩlo wa malondu na mbũi nĩ wa ĩvinda yũkĩte.” Ĩndĩ nĩ ĩvinda yũkĩte ĩndĩĩ? “Ũkeethĩwa ĩtina wa ũla ‘thĩna’ ũwetetwe nthĩnĩ wa ĩvuku ya Mathayo 24:29, 30 kwambĩĩa na ĩtina wa Mwana wa mũndũ ‘kũka na ũtheu mũtisu.’ . . . Na nũndũ nthĩ ĩno nthũku ĩkeethĩwa ĩkilyĩ kwanangwa, Yesũ akasilĩla andũ na aimosea ĩtambya.”
7. Ũmũnthĩ tũeleawa ata ĩla ngelekany’o ya malondu na mbũi?
7 Ũmũnthĩ nĩtũeleawa nesa ngelekany’o ya malondu na mbũi. Naaũ ala mawetetwe nthĩnĩ wa ngelekany’o ĩsu? Mbee, Yesũ nĩwe “Mwana wa mũndũ,” na no we Mũsumbĩ. Namo ala metĩtwe ‘ana-a-asa makwa’ nĩ aũme na aka ala metĩkĩw’e mauta mesumbĩka na Klĩsto ĩtunĩ. (Alo. 8:16, 17) Na ĩndĩ “malondu” na “mbũi” nĩ andũ kuma mbaĩnĩ syonthe. Asu ti etĩkĩw’a mauta. Nao nĩ ĩndĩĩ andũ makasilĩlwa? Andũ makasilĩlwa thĩna mũnene ũkilyĩ kũthela. Na nĩ kyaũ kĩkatuma andũ matalwa ta malondu kana mbũi? Makasilĩlwa kwosana na ũndũ mekaa ana-a-asa ma Klĩsto ala matiele kũũ nthĩ. Nĩkwĩthĩwa mũminũkĩlyo wa nthĩ ĩno nĩmũthengeeu vyũ, nĩtũtũngaa mũvea mũno nũndũ Yeova nĩwĩthĩĩtwe aitũtetheesya kũelewa ngelekany’o ĩsu na ingĩ ikonanĩtye nayo, ila iandĩkĩtwe ĩvukunĩ ya Mathayo kĩlungu kya 24 na kya 25!
NGELEKANY’O ĨSU ĨKINDĨLĨLE ATA VATA WA KŨTAVANY’A?
8, 9. Nĩkĩ ala maelekanĩtw’e na malondu metĩtwe “alũngalu”?
8 Nthĩnĩ wa ngelekany’o ya malondu na mbũi, Yesũ ndawetete wĩa wa kũtavany’a ĩmwe kwa ĩmwe. Nĩkĩ ĩndĩ tũtonya kwasya kana ngelekany’o ĩsu nĩkindĩlĩle vata wa kũtavany’a?
9 Mbee vyũ, lilikana kana vau Yesũ amanyĩasya aitũmĩa ngelekany’o. Vate nzika ndawetaa ĩũlũ wa kũvathany’a malondu na mbũi mbene. O ta ũu ndaasya kana kĩla ũmwe wa ala makaiwa ngalĩ ya malondu no nginya asũvĩe ũmwe wa ana-a-asa ma Klĩsto, amũnenge lĩu, amũmanthĩe ngũa, kana athi akamwone e kolokolonĩ. Ĩndĩ aneeneaa ũndũ ala maelekanĩtw’e na malondu maĩle kwosa ana-a-asa make. Etĩte ala mailyĩ ta malondu “alũngalu” nũndũ nĩmetĩkĩlaa kana Klĩsto e na ana-a-asa make etĩkĩw’a mauta kũũ nthĩ. O na ĩngĩ ametĩte ũu nũndũ nĩmalũmanĩtye na etĩkĩw’a mauta mĩthenyanĩ ĩno mĩthũku ya mũminũkĩlyo.—Mt. 10:40-42; 25:40, 46; 2 Tim. 3:1-5.
10. Malondu matetheeasya ata ana-a-asa ma Klĩsto?
10 Kelĩ, sũanĩa kĩla Yesũ waneeneaa ayĩsa kũweta ngelekany’o ĩsu. Aneeneaa wonany’o wa kwĩthĩwa kwake e mũsumbĩ ũtenekee na wa mũminũkĩlyo wa nthĩ ĩno. (Mt. 24:3) Ayambĩĩa kũnengana ũvoo ũsu nĩwawetie kana ũndũ ũmwe wa vata ũla ũkonany’a we nĩwambĩĩe kũsumbĩka na kana twĩ ĩvindanĩ ya mũminũkĩlyo nĩ kana ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ “ũkatavanw’a nthĩ yonthe.” (Mt. 24:14) Na atanamba kũmanenga ngelekany’o ya malondu na mbũi, aĩ anamanenga ĩla ngelekany’o ya talendi. Ĩsomo ĩvĩtu nĩyĩeleetye kana Yesũ anenganie ngelekany’o ĩsu nĩ kenda atetheesye etĩkĩw’a mauta, ala nomo “ana-a-asa” make, mamanye kana no nginya matavany’e na kĩthito. Ĩndĩ etĩkĩw’a mauta ala matiele kũũ nthĩ ĩvinda yĩĩ Yesũ ũsumbĩkĩte no anini na me na wĩa mwingĩ mũno wa kũtavya “mbaĩ syonthe” ũvoo mũseo mũminũkĩlyo ũtavikĩte. O na ũu wĩ o vo, ngelekany’o ya malondu na mbũi yonanĩtye kana etĩkĩw’a mauta me na andũ ma kũmatetheesya. Kwoou ũndũ ũmwe wa vata ũla malondu matonya kwĩka nĩ kana matetheesye ana-a-asa ma Klĩsto nĩ kũlũmany’a namo wĩanĩ wa kũtavany’a. Ĩndĩ matonya kwĩka ata nĩ kana monany’e nĩmalũmanĩtye namo? No kwa kumya mĩvothi na kũmekĩa vinya, kana ve maũndũ angĩ mendekaa?
NAAŨ ALA MAĨLE KŨTAVANY’A?
11. Mũndũ atonya kwĩkũlya ĩkũlyo yĩva, na nĩkĩ?
11 Ũmũnthĩ aingĩ ma amanyĩwa ma Yesũ milioni nyanya ti etĩkĩw’a mauta. Mayaanengwa talendi ila Yesũ wanengie ngombo syake etĩkĩw’a mauta. (Mt. 25:14-18) Kwoou ĩkũlyo nĩ, ‘Mo ala mate etĩkĩw’a mauta nĩmanengetwe wĩa ũsu wa kũtavany’a?’ Kwasũanĩa itumi ila ikwonany’a kana ũsũngĩo nĩ ĩĩ.
12. Ndeto sya Yesũ ila iandĩkĩtwe ĩvukunĩ ya Mathayo 28:19, 20 itũmanyĩasya kyaũ?
12 Yesũ nĩweaĩe amanyĩw’a make onthe matavany’e. Amina kũthayũũkw’a, eeie aatĩĩi make matw’ĩkĩthye andũ amanyĩw’a, maimamanyĩsya kũkwata “maũndũ onthe” ala wameaĩe. Ũmwe wa maũndũ ala wameaĩe meke nĩ kũtavany’a. (Soma Mathayo 28:19, 20.) Kwoou amanyĩw’a onthe ma Klĩsto nĩmaĩle kũtavany’a, methĩwe me na wĩkwatyo wa kũsumbĩka me ĩtunĩ kana nĩ wa kwĩkala kũũ nthĩ.—Meko 10:42.
13. Woni ũla woonekie nĩ Yoana wĩonany’a kyaũ, na nĩkĩ?
13 Ĩvuku ya Ũvuan’yo yonanasya kana wĩa wa kũtavany’a waĩ ũtethw’e nĩ etĩkĩw’a mauta vamwe na andũ angĩ. Yesũ nĩwoonisye mũtũmwa Yoana woni wa “mũtwawa” aithokya andũ ‘mose manzĩ ma thayũ mana.’ Mũtwawa ũsu nĩwe ala etĩkĩw’a mauta 144,000 ala makasumbĩka na Klĩsto ĩtunĩ. (Ũvu. 14:1, 3; 22:17) Namo manzĩ ala mawetetwe vau nĩ nthembo ya Klĩsto ya wovosyo ĩla ĩkatethya andũ maume ũkombonĩ wa naĩ na kĩkw’ũ. (Mt. 20:28; Yoa. 3:16; 1 Yoa. 4:9, 10) Wovosyo ũsu nĩ ũndũ wa vata mũno nthĩnĩ wa ũvoo ũla tũtavanasya. Nũndũ wa ũu etĩkĩw’a mauta nĩmatongoeasya wĩanĩ wa kũtetheesya andũ mamanye ĩũlũ wa wovosyo na maitetheka nĩw’o. (1 Ako. 1:23) Ĩndĩ woninĩ ũsu, Yoana nĩwoonie angĩ mate kĩkundinĩ kya mũtwawa. O namo meawa nĩmasye, “Ũka.” Meewa ũu, nĩmetĩkĩlaa na maithokya angĩ mose manzĩ ma thayũ. Kĩkundi kĩu kya kelĩ nĩ ala me na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ. Kwoou woni ũsu wa Yoana nĩwonanĩtye nesa kana onthe ala metĩkĩlaa mamina kwĩwa, “Ũka,” o namo me na kĩanda kya kũtavany’a.
14. Twaĩle kwĩka ata nĩ kana twonany’e nĩtũatĩĩaa “mwĩao wa Klĩsto”?
14 No nginya ala onthe me ungu wa “mwĩao wa Klĩsto” matavany’e. (Aka. 6:2) Yeova nde mĩao kũndũ kwĩlĩ. Kwa ngelekany’o, eeie Aisilaeli atĩĩ: “Kũkeethĩwa mwĩao ũmwe wa ũla ũsyaawa kwenyu, na wa mũeni ũla wĩkalaa ũeni kwenyu.” (Kuma 12:49; Ali. 24:22) Ũmũnthĩ Aklĩsto mai ungu wa Mĩao ya Mose. Ĩndĩ ithyonthe twĩ ungu wa “mwĩao wa Klĩsto,” twĩthĩwe twĩ etĩkĩw’a mauta kana tũi etĩkĩw’a mauta. Maũndũ ala Yesũ wamanyĩisye me nthĩnĩ wa mwĩao ũsu. Ũndũ ũla mũnene katĩ wa maũndũ ala Yesũ wamanyĩisye nĩ kana aatĩĩi make maĩle kwendana. (Yoa. 13:35; Yak. 2:8) Na nzĩa ĩla nene twonanasya nĩtwendete Ngai, Klĩsto, na atũi maitũ nĩ kũtavany’a ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ.—Yoa. 15:10; Meko 1:8.
15. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana mwĩao ũla Yesũ wanenganie nĩwaĩle kũatĩĩwa nĩ aatĩĩi make onthe?
15 Kĩla Yesũ watavasya kakundi kanini ka andũ no kĩkony’e andũ aingĩ. Kwa ngelekany’o, o na kau Yesũ atianĩe ũtianĩo na amanyĩw’a make 11 kwondũ wa Ũsumbĩ, ũtianĩo ũsu nũkonetye ala 144,000 onthe. (Luka 22:29, 30; Ũvu. 5:10; 7:4-8) O ta ũu, ĩtina wa Yesũ kũthayũũkw’a nĩwaumĩlĩile amanyĩw’a mate aingĩ mũno na amanenga mwĩao wa kũtavany’a. (Meko 10:40-42; 1 Ako. 15:6) Ĩndĩ amanyĩw’a make onthe ĩvindanĩ ya atũmwa nĩmakwatisye kana mwĩao ũsu nũmakonetye, o na ala mataamwĩw’a na matũ moo ayasya ũu. (Meko 8:4; 1 Vet. 1:8) Ũu now’o vailyĩ ũmũnthĩ. Yesũ ndaaneena na mũndũ o na ũmwe katĩ wa atavany’a ma Ũsumbĩ milioni nyanya. Ĩndĩ onthe nĩmesĩ kana no nginya mamũĩkĩĩe Klĩsto na mayonany’a mũĩkĩĩo woo kwa kũtavany’a.—Yak. 2:18.
YĨĨ NĨYO ĨVINDA YA KŨLŨMANY’A VYŨ NA ANA-A-ASA MA KLĨSTO
16-18. Ala makaelekanw’a na malondu matonya kwonany’a ata kana nĩmalũmanĩtye na ana-a-asa ma Klĩsto? Nĩkĩ yĩĩ nĩyo ĩvinda ya kwĩka ũu?
16 Satani aendeee kũkita ana-a-asa ma Klĩsto ala matiele kũũ nthĩ, na eendeea kũmokita vyũ o ũndũ “kavinda o kanini” kala wĩ nako kekũendeea na kũthela. (Ũvu. 12:9, 12, 17) Ĩndĩ o na kau no mathĩnaw’a mũno, mo nĩmatongoesye wĩanĩ wa kũtavany’a ũkethĩa ũmũnthĩ andũ aingĩ nĩmew’ĩte ũvoo mũseo mbee wa ĩvinda yĩngĩ o na yĩva. Ũu wĩonany’a kana vate nzika Yesũ e vamwe namo amatongoesye.—Mt. 28:20.
17 Ala makaelekanw’a na malondu monaa ne ndaĩa nene kwĩthĩwa matonya kũkwata mbau ana-a-asa ma Klĩsto wĩanĩ wa kũtavany’a na maũndũnĩ angĩ ma vata. Kwa ngelekany’o, nĩmaumasya mĩvothi, makatetheesya kwaka Nyũmba sya Ũsumbĩ, Nyũmba sya Maũmbano Manene, na ovisi sya ũvonge, o na ĩvinda yonthe nĩmew’aa ala manyuvĩtwe nĩ “ngombo yĩ na kĩthito na mbũĩ” matongoesye maũndũnĩ.—Mt. 24:45-47; Aevl. 13:17.
18 O mĩtũkĩ alaĩka nĩmeũlekya ila iseve sya wanangĩko sya ũla thĩna mũnene. Makeka ũu ĩtina wa ana-a-asa ma Klĩsto ala makethĩwa matiele vaa nthĩ kwĩkĩwa ũsiĩlo woo wa mũthya. (Ũvu. 7:1-3) Na ĩndĩ Ali–Maketoni ĩtanambĩĩa, etĩkĩw’a mauta makatwawa ĩtunĩ. (Mt. 13:41-43) Kwoou ethĩwa nĩtũkwenda twĩĩsa kwiwa ngalĩko ya malondu, yĩĩ nĩyo ĩvinda ya kũlũmany’a vyũ na ana-a-asa ma Klĩsto.
^ kal. 6 Nĩ kana ũkwate ũvoo mwingangĩ ĩũlũ wa ngelekany’o ĩsu, sisya ilungu ii, “Utasimamaje Mbele ya Kiti cha Hukumu?” na “Kuna Wakati Ujao Gani kwa Kondoo na Mbuzi?” ila syĩ ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya ya 15/10/1995.