Lengoa latinn-a
A Léngoa latìnn-a (in latìn: Lingua Latina) a l'é 'na léngoa indeuröpéa do grùppo de léngoe italico-falische.
Nasciûa inta región do Lassio into I milénnio prìmma de Cristo, sta léngoa a s’è difûza inte l’Euròpa öcidentâle a ségoito de conquiste di Români. A l’é a moæ de tùtte e léngoe ancheu definîe “romanse” e a l’é stæta pe sécoli a léngoa da coltûa europêa. Fin a-o Concìlio Vaticàn II a l’é stæta a léngoa litùrgica da Gexa Catòlica.
Indiçe
Scistêma de scritûa[Càngia | modifica wikitesto]
E létie de l'alfabêto latìn derivan da quéllo greco öcidentâle (adeuviòu a Cuma) e bâze pe a ciù parte di alfabêti adeuviæ ancheu in Euròpa, América e Africa (cómme quello italiàn e quello lìgure). I grafi öriginâli son questi:
A B C D E F (G) H I (K) L M N O P Q R S T V (Y) Z
Gramàtiga[Càngia | modifica wikitesto]
O latìn o l'é 'na léngoa flescìva che adêuvia i câxi pe-e fonçioìn gramaticâli. I câxi son:
- Nominatîvo: indica o sogètto da frâze (es: Cornelia pulchra videtur; Cornélia a pâ bella)
- Zenitîvo: indica de sòlito un posèsso, agéndo cómme conpleménto de specificaçión (es: milites Caesaris; i sordàtti de Cézare)
- Datîvo: indica de sòlito o conpleménto de tèrmine (es: Do gladium Iulio; Dàggo a spâ a Giùlio)
- Acuzatîvo: indica l'ogètto da frâze (es: Cornelia amat Iulium; Cornélia ama Giùlio)
- Vocatîvo: uzòu into discórso dirétto, indica o conpleménto de vocaçión (es: Cornelia, quid fecisti?; Cornelia, cöse t'æ fæto?)
- Ablatîvo: o l'è o câxo con ciù fonçioìn (conpleménto de ténpo, d'agénte, caoza, etc.)
Nómmi[Càngia | modifica wikitesto]
Into latìn gh'é træ categorîe de nómmi: mascolìn, feminìn e nêotro. No l'exìste l'artìcolo
Declinaçioìn[Càngia | modifica wikitesto]
In latìn exìstan çinque declinaçioìn, e quæ se diferençian pe-e sciortîe do zenitîvo scingolâre:
- Prìmma: zenitivo in -ae
- Secónda: zenitivo in -i
- Tersa: zenitivo in -is
- Quarta: zenitivo in -us
- Quinta: zenitio in -ei
Prìmma declinaçión[Càngia | modifica wikitesto]
I nómmi feminìn son solitaménte da prìmma declinaçión
Declinaçion de rosa (a rêuza):
Seconda declinaçión[Càngia | modifica wikitesto]
I nómmi mascolìn e nêutri son solitaménte da seconda declinaçión
Declinaçión de lupus (mascolìn; o lô):
Declinaçión de bellum (nêutro; a guæra):
Bigliografîa[Càngia | modifica wikitesto]
- Lao Paoletti, Corso di lingua latina. I. Fonetica, Morfologia, Sintassi, Torino PARAVIA 1974, 16ª rist. 1987 pp. 604. ISBN 8839503870
- Germano Proverbio, Lingue classiche alla prova: note storiche e teoriche per una didattica, Bologna, Pitagora, 1981
lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn slk_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn kea_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn vec_Latn vec_Latn vec_Latn lmo_Latn lij_Latn lij_Latn vec_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn vec_Latn