Fabrizio Maccaglia MarieAnne MatardBonucci Atlas des mafias Acteurs, trafics et marchés criminels dans le monde
© Éditions Autrement, 2014 17, RuE dE L’UnivERsité • 75007 PaRis TéL. : 01 44 73 80 00 • Fax : 01 44 73 00 12 • SitE IntERnEt : www.autREMEnt.CoM
ISBN 978-2-7467-3960-4 ISSN 1272-0151 IMpRiMé Et RELié En sEptEMbRE 2014 paR L’iMpRiMERiE PoLLina, FRanCE. Dépôt LégaL : sEptEMbRE 2014 Dépôt LégaL dE La pRéCédEntE édition : novEMbRE 2009.
Tous dRoits RésERvés. AuCun éLéMEnt dE CEt ouvRagE nE pEut êtRE REpRoduit, sous quELquE foRME quE CE soit,sans L’autoRisation ExpREssE dE L’éditEuR Et du pRopRiétaiRE, LEs Éditions AutREMEnt.
Atlas des mafias
Acteurs, trafics et marchés criminels dans le monde
Fabrizio Maccaglia Marie-Anne Matard-Bonucci Cartographie : Alexandre Nicolas
Éditions Autrement Collection Atlas/Monde
AT des
6INTRODUCTION Les mafias, un acteur de la mondialisation contemporaine 8QU’EST-CE QUE LA MAFIA ?
11 LES PRINCIPALES MAFIAS 12 Que font les mafias ? 14 Les mafias italiennes et siciliennes (I) :naissance et expansion 16mafias italiennes et siciliennes (II) : Les les criminalités régionales 18 Les mafias aux États-Unis (I) :le renouvellement des générations 20mafias aux États-Unis (II) : Les une scène criminelle en recomposition 22mafia russe (I) : rupture et continuité La des phénomènes criminels 24mafia russe (II) : la criminalité organisée dans la société La 26criminalité organisée dans les Balkans La 28triades chinoises Les 30mafia japonaise (I) : pègre et pouvoir, l’origine des liens La 32 La mafia japonaise (II) : un intermédiaire criminel 34cartels latino-américains Les
4
Mexico
0
300 km
Choco Boyaca O C É A NCaldas Casanare Cundinamarca Risaralda PAC I F I Q U E Bogotá Quindio Valle del district Cauca capital Meta Tolima O M B I E
ÉQUATEUR
Huila
Putumayo
Caqueta
3 e commerce op um e d’héroïne (I) : vers le monopole afghan 40commerce d’opium et d’héroïne (II) : Le l’Afghanistan, un narco-État 42 Le commerce de la cocaïne 44commerce du cannabis (I) : Le premier trafic de drogue au monde 46 Le commerce du cannabis (II) : le Maroc, fournisseur du marché européen 48deal à Marseille Le 50commerce des drogues de synthèse Le 52 La consommation de drogues dans le monde
Guaviare
LE TRAFIC DES ÊTRES HUMAINS 55 56 L’immigration clandestine : les routes vers l’Europe 58marché du travail clandestin Le 60 La traite des êtres humains : un trafic à l’échelle mondiale 62question de la prostitution La
11
Vaupes
37
LACRIMINALITÉORGANISÉE,FACTEUR75 DE DÉSTABILISATION DES SOCIÉTÉS 76sale et opacité financière Argent 78pénétration de la mafia dans l’économie légale La 80corruption La 82 La lutte institutionnelle contre le crime organisé 84société face au crime organisé La
87 ANNEXES 88 LA MAFIA à TRAvERS LE CINÉMA 90 LIEUX ET NON-LIEUX DE MÉMOIRE 91 QUELQUES TEXTES HISTORIQUES 93 BIBLIOGRAPHIE 95DES CITATIONS RÉFÉRENCES
0
100 km
M e r M é d i t e r r a n é e
75
5
Tarente
Syracuse
65
SICILE
SARDAIGNE
Amsterdam
Dublin
Berlin
Almeria
Melilla
Ceuta
Madri
Le
Canal d’Otrante
étroit
55
N I S I E
Vienne
Francfort Paris
Londres
Neisse
Naples
Cagliari
Terni
ROME
Trafic de déchets domestiques produits en Campanie Trafic de déchets domestiques produits en Campanie ou importés d’autres régions Trafic de déchets industriels produits dans d’autres régions
M e r Ty r r h é n i e n n e
Palerme
M e r A d r i a t i q u e
Bari
65 CONTREBANDE, CONTREFAÇON ET FRAUDE 66 La contrebande de cigarettes 68 La contrefaçon : un commerce mondial parallèle 70trafic de déchets Le 72 La piraterie
6
INTRODUCTION Les mafias, un acteur de la mondialisation contemporaine
Éŝ àfiçŝ îîçîÉŝ â àÉ çÉÉ É àÉ àŝ É û xxi ŝîèçÉ. DÉû çÉŝ àŝ ûŝ Ô â, Éŝ ôû LÉ ’AûŝàîÉ. PÉà ’ÉÉ-Éû-ûÉÉŝ, à èÉ îàÉŝ É Hô Kô çôÔàîÉ ’àçÉîÉ-É É ’ôîû îîÉ É CîÉ É à àîÉ É ààîÉûŝ îàŝ É îÉçîô Éŝ Èàŝ-Uîŝ àôàîŝÉ ŝÉ îàî â à çôÉàÉ É àîèÉŝ ÉîèÉŝ É ôÉàçÉ ’AŝîÉ É Éŝ ôôÉÉŝ (àfiûàŝ ’à-çôô) àîçàîŝ îŝààîÉ Éûŝ îŝîÉîÉŝ àû MÉîûÉ ôû àû Cààà ôû çôôûÉ à îŝàîô ôîîîô-îŝÉ. PààèÉÉ, AÉ LôÉŝ, çèÉ ôûàîŝÉ, ûîàî É 1927 ŝô ÉûêÉ ŝû Éŝ fiîèÉŝ É ôŝîûîô ûî çôûîŝàîÉ É ÉûÉŝ FàÇàîŝÉŝ É MàŝÉîÉ â BûÉôŝ AîÉŝ, É àŝŝà à Bîàô É MôÉîÉô.
Les mafias dans la mondialisation Sî ’îŝôîÉ Éŝ àfiçŝ èÉ àààÉ Éŝ çôîûîŝ ûÉ Éŝ ûûÉŝ àŝ Éŝ àîûÉŝ Éŝ ôàîŝàîôŝ çîîÉÉŝ, Éŝ àŝôàîôŝ û ôÉ çôÉôàî ô àôîŝ ’ààîîô É ôûÉàû àçÉûŝ É ô àû àfiçŝ ûÉ îÉŝîô îîÉ. Là ôîàîŝàîô, É Éàïà û çôîŝôÉÉ û ôÉ, à àçîî à îŝÉ É Éàîô Éŝ àçŝ É Éŝ àçÉûŝ çîîÉŝ. L’ôûÉûÉ Éŝ ô-îèÉŝ Éŝ àÉ É àî àÉç ûÉ çôîŝŝàçÉ ŝàŝ çÉ Éŝ ôûÉÉŝ îàôîÉŝ ûî ô àôûî â à ôàîô É îàŝôàŝ. LÉŝ àfiûàŝ îÉ àÉÉ ôfi É à ûîîçàîô Éŝ çàÉŝ ûî, à ÉÉÉ, É îffiçîÉ É ÉàÉ Éŝ çààîŝôŝ É ôûÉ ôû É ôûîŝ çôÉ-àîŝ çàçÉŝ àŝ É É à. Là ÉÉàîô Éŝ àŝàçîôŝ fiàçîèÉŝ çôûûÉ â ûÉ îîûîô Éŝ çôÔÉŝ ûîçŝ à, ûà â ÉÉ, àçîî É ÉççàÉ Éŝ fiçÉŝ Éŝ àfiçŝ É ôôû ûÉ îÉàîô çôîŝŝàÉ Éŝ çôôîÉŝ àÉŝ É îàÉŝ. LÉŝ ÉÉŝ ŝ’àççôÉ àôîŝ â ÉŝÉ ûÉ É àçîÉ ’à-É à É çîÉ ôàîŝ É ÉŝÉÉ û’ûÉ à ûîÉ Éŝ àçîîŝ fiàçîèÉŝ îÉàîôàÉŝ îûîèÉŝ, çô-à àû ôûÉÉŝ É ôŝ ûîçŝ à Éŝ çÉŝ ’Èà çôôûŝ ôû àû ôàîôŝ ’ôîîŝàîô É ’àŝîô fiŝçàÉŝ É àÉŝ ŝôçîŝ.
Là çîîàî ôàîŝÉ Éŝ àûôû’ûî ÉçáŝŝÉ àŝ à ôîàîŝàîô : ÉÉ ’É Éŝ î à àçÉ çàçÉ î ûÉ ÉçôîŝŝàçÉ, àîŝ ûÉ çôôŝàÉ â à ÉîèÉ.
Une criminalité transnationale organisée ? C’Éŝ â àî É çÉÉ ôûÉÉ ôÉ ûÉ à ûÉŝîô É à çîîàî ôàîŝÉ à ÉÉŝÉ É û’à ô É
çôçÉ É çîîàî àŝàîôàÉ ôàîŝÉ. E àîèÉ É ŝçûî, Éŝ ÉÉŝ (çôŝÉîÉŝ Éŝ ôûÉ-àŝ, ààŝÉŝ, çÉçÉûŝ) É çÉŝŝÉ É ôûÉ É ôûÉàû ÉÉû, ûî ôûŝ ÉŝÉîÉ àààÉ ŝû à àîèÉ ô îŝ ŝÉ ÉŝÉÉ É ôÉ â û ôÉ ô ûÉ ŝû É îÉàû É Éŝ ÉàçÉŝ. CÉŝ ÉÉŝ ŝô É ûÉûÉ ŝôÉ Éŝ fiÉŝ (ôàŝ) àû àÉŝ Éŝ-ûÉŝ ûÉ ŝîûàîô Éŝ ààŝÉ, ûîŝ àîÉ ŝôûŝ à ôÉ ’ûÉ ôîîûÉ. LÉ çôçÉ É çîîàî àŝàîôàÉ ôàîŝÉ àààï àû ôÉ ôù ŝ’Éî à ÉàçÉ çô-ûîŝÉ É ôù ŝÉ ÉfiîŝŝÉ Éŝ ûîîÉŝ ôôîîûÉŝ. PÉà ôûÉ à çÉîÉ 1990, É ûŝû’â çÉ ûÉ ŝû-îÉÉ Éŝ àÉàŝ û 11 ŝÉÉÉ 2001, à çîîàî àŝàîôàÉ ôàîŝÉ îçàÉ É îçîà àÉ.
UÉ ÉàçÉ çàŝŝà ’àûÉ, É ÉôîŝÉ îŝàîûÉ ÉîÉ àôŝ à îôî Éŝ îîÉàŝ, çÉàîŝ çÉçà êÉ â àî Éŝ çôÉîôŝ ÉÉ çÉŝ Éû ôèÉŝ çîîÉŝ. Sî à ûÉ çôÉ à àfià É fiûÉ ûŝ É êÉ É ’àÉà îÉàîôà, Éŝ àçîîŝ çîîÉÉŝ àŝà-îôàÉŝ ’É ÉÉûÉ àŝ ôîŝ û ŝûÉ É ôççû-àîô. E ôîÉ ’îûîûÉ àîÉŝÉ à à çôûàû îÉàîôàÉ â ’à û àfiç É ôûÉ, É à àîÉ Éŝ êÉŝ ûàîŝ ôû É ’îôàçÉ çôîŝŝàÉ É à çôÉàÇô. SîûàÉ, à ûÉ çôÉ à çî-îàî ôàîŝÉ É ûÉ îÉŝîô ôîàÉ, ôàÉ àÉç ’àôîô, É 15 çÉÉ 2000, Éà CôÉîô Éŝ Nàîôŝ ûîÉŝ çôÉ à çîîàî àŝàîôàÉ ôàîŝÉ.
La mafia, entre mythes et réalités LÉ çôçÉ É çîîàî àŝàîôàÉ ôàîŝÉ ôî àŝ Éŝ ôàîŝàîôŝ çîîÉÉŝ ûÉ ôçÉ É ŝûÉŝîô É É ŝàîîŝàîô É ’ôÉ ôîà. DÉ ôûÉÉŝ ôôîÉŝ àààîŝŝÉ, àçûàîŝà É É É à îÉûÉ. CÉàîŝ àûÉûŝ (ôûàîŝÉŝ, çÉçÉûŝ, çôŝÉîÉŝ) ô ûŝû’â ôûÉ Éŝ ÉçôÉŝ – ŝôÉ É G8 û çîÉ ôàîŝ – ôŝ ÉŝûÉÉŝ Éŝ îçîàÉŝ ôàîŝàîôŝ ŝÉ ààÉàîÉ É ôÉ É Éŝ àçŝ çîîÉŝ. CÉÉ àôçÉ à É àî àÉç û îŝçôûŝ ŝû ’àffàîîŝŝÉÉ ŝûôŝ Éŝ Èàŝ àŝ à ôîàîŝàîô, ûî àûàîÉ Éû É çôÔÉ É ’çôôîÉ É, ûŝàÉÉ, Éû çààçî É ûàîô.
QûàÉ çîîûÉŝ àÉûÉŝ ÉûÉ êÉ ôôŝÉŝ â çÉÉ èŝÉ. Tôû ’àô, Éŝ àçÉûŝ É à çîîàî àŝà-îôàÉ ôàîŝÉ É ôÉ àŝ ûÉ çàôîÉ ôôèÉ.
Càçû ’ÉÉ Éû ŝ’îŝçî àŝ ûÉ îŝôîÉ ŝîûîèÉ É àŝ û çôÉÉ ŝôçîôôîîûÉ ûîûÉ, ôûÉ àŝ Éŝ ÉŝàçÉŝ îffÉŝ É ŝ’ôàîŝÉ ŝÉô Éŝ ôîûÉŝ ûî ûî ŝô ôÉŝ. LÉŝ ÉûêÉŝ É Éàî ôÉ àÉÉ ûÉ É É ’ôàîŝàîô É à îÉŝîô Éŝ ôûÉŝ çîîÉŝ ŝô ŝôûÉ ŝûàûŝ : çÉ É ŝô àŝ Éŝ fiÉŝ ûîàîôàÉŝ, ôŝŝà Éŝ fiîàÉŝ àû ûàÉ çôîŝ û ôÉ áçÉ àûûÉÉŝ ÉÉŝ èÉ Éûŝ àfiçŝ É ôà-îŝÉ Éû Éàŝîô. DÉ ûŝ, Éŝ ŝÉàû çîîÉŝ â ’çÉÉ ôîàÉ É ŝô àŝ àûŝŝî ŝûçûŝ ûÉ Éŝ ÉŝÉûŝ É çÉÉ ôîÉ É ÉÉ. LÉŝ ûÉŝ Éŝ àfiçŝ É ŝûfiàŝ, É à çôÉàÉ É çîàÉÉŝ ôû É ’îîàîô çàÉŝîÉ ÉÉ â ôû ûÉ çôôàîô É ûîÉŝ ôàÉûŝ (ôûŝ ’ààÉà àŝ àû ôÉ çîîÉ) ûî ŝÉ îŝŝôû îÉ ŝôûÉ ûÉ ôîŝ à àŝàçîô àççôîÉ. Là çôàôàîô Éŝ ôûÉŝ çîîÉŝ â ’çÉÉ ôîàÉ ŝ’ààÉÉ àààÉ â ûÉ çôôàîô ôçûÉÉ ûî ’à îÉ ’àûôàîûÉ î É ÉàÉ. Efi, ŝî Éŝ àfiàŝ ŝô àîÉŝ ÉàÉŝ É àfiçŝ â àÉ çÉÉ, ÉÉŝ É ŝô àŝ àûŝŝî ôîàîŝÉŝ û’ô ’îàîÉ àîŝ ÉŝÉ ôôÉ àçÉŝ àŝ Éû ŝôçî É Éû ÉîôîÉ ’ôîîÉ, çôÉ É ôîÉ É ôfi É Éûŝ àçîîŝ É Éŝ ŝÉàû àû ŝÉî ÉŝûÉŝ ÉÉŝ ôûÉ.
Démarche et objectifs CÉ ààŝ ôôŝÉ ’àô ûÉ flÉîô ŝû Éŝ çôîîôŝ îŝôîûÉŝ, ŝôçîô-çôôîûÉŝ É ôîîûÉŝ â ’ôîîÉ É à ôàîô É É à ŝûçûàîô Éŝ îçîàÉŝ ôàî-ŝàîôŝ çîîÉÉŝ. Là çîîàî àfiÉûŝÉ É çôŝîûÉ àŝ û ôÉ â à, îŝô, ûî ôûÉ É àÉ É à ŝôçî, ŝÉ ôà â ûî ôûî îÉŝ É ŝÉîçÉŝ ôîŝ û’ÉÉ çôŝôÉ. Là çôîçî ô Éû àîÉ ÉûÉ É ÉŝôÉ ôîîûÉ É àîîŝàî ôûÉ û ÔÉ ÉŝŝÉîÉ àŝ à ôàîô Éŝ àçŝ çîîÉŝ É É ôàÉ Éŝ àfiçŝ. C’Éŝ ôûûôî ûÉ àÉîô ôûÉ àîçûîèÉ ôî êÉ àççôÉ àû çîçôŝàçÉŝ àŝ ÉŝûÉÉŝ Éŝ àçÉûŝ É à çîîàî ôàîŝÉ, Éŝ ÉÉŝ Éŝ îŝîûîôŝ É É ôÉ çôôîûÉ ÉÉ É àffàîÉŝ. CÉ ûî îŝîûÉ à çîîàî àfiÉûŝÉ Éŝ àûÉŝ ôÉŝ É çîîàî ôàîŝÉ ŝîÉ ŝàŝ ôûÉ àŝ çÉÉ çààçî â ôûîÉ Éŝ ôîèÉŝ ÉÉ çÉ ûî Éŝ îçîÉ É çÉ ûî É ’Éŝ àŝ.
Aèŝ çÉ ôû û ôÉ Éŝ îffÉÉŝ àfiàŝ, ’ààŝ ÉôÉ à àîèÉ ô Éŝ àfiçŝ ŝ’ôàîŝÉ É Éŝ ÉŝàçÉŝ û’îŝ ÉŝŝîÉ. CÉÉ ôûÉ ÉŝÉçîÉ èÉ É çààçèÉ ôôÉ Éîôîàîŝ É à çîîàî àfiÉûŝÉ, û àî Éŝ îÉŝ ôûŝ àÉç Éŝ ààÉîŝ ûîçŝ, É ŝô ÉîŝÉ ŝû Éŝ ŝôçîŝ É É ŝô îîçàîô àŝ Éŝ àfiçŝ. Màîŝ ôû É à û ôèÉ ôçà, Éŝ àfiàŝ àîçîÉ ’û îàîàîÉ ôîà.
La criminalité mafieuse à la lumière des cartes L’ûÉ Éŝ ÉîèÉŝ çàÉŝ ÉŝÉà à àfià É SîçîÉ É û àîŝÉ àû û û xx ŝîèçÉ. Sô àûÉû, É ôîçîÉ É ŝôçîôôûÉ Aôîô CûÉà, Éàî àôŝ É çôÉ à ŝÉçÉ àfiÉûŝÉ àÉç à ôûçîî Éŝ ÉÉŝ àî-çôÉŝ. ÈàûÉ ’ÉîŝÉ ÉîôîàÉ É à àfià, à ÉÉ É çàÉŝ ôû ôîÉ, ÉÉ çôÉ É ÉîûÉ : É àî É ŝÉŝ ’û ôçûÉ ûî Éŝà ôÉŝ ûîûÉ É ŝô ÉÉ.
É Aû û û xxi ŝîèçÉ, Éŝ çàÉŝ àààîŝŝÉ ûŝ ûÉ ààîŝ çôÉ û ôûî àîçûîèÉÉ çîÉû ôû îÉôÉ à àûÉ û ôûôî Éŝ ôàîŝàîôŝ çîî-ÉÉŝ. EÉŝ É èÉ, àû ŝÉŝ É ûŝàÉ ôû à ôô-àîÉ, ûŝîÉûŝ çààçîŝîûÉŝ.
• U àçàÉ Éîôîà.LÉ ôîÉÉ Éŝ àçîîŝ àÉŝ É çîîÉÉŝ â ’çÉÉ îÉàîôàÉ ’à àŝ Éîŝ É ûÉŝîô çÉÉ ôÉ É àŝÉ û ŝŝèÉ û ôûôî àfiÉû. DÉû Éŝ ’àçîîŝ çûÉÉŝ ôÉ çÉ àô çôàîà àû ÉîôîÉ : Éŝ àçî-îŝ É ôÉçîô É à àîûÉ É ’Éôŝîô.
• UÉ îààîô îîÈîÈÉàŝ Éŝ îÉû ôù ŝÉ ŝÉÉ Éŝ ôôûîŝ çôôîûÉŝ (îÉŝ, ô-ôÉŝ ôûàîÉŝ, çààÉŝ ôûÉŝ â ’àîçûûÉ îÉ-ŝîÉ), ûÉ çÉÉŝ-çî ŝôîÉ àÉŝ ôû îàÉŝ, É àŝ Éŝ çÉÉŝ É ôûôî.
• L’îÉàîôàîŝàîô Éŝ àçîîÈŝ çîîÉÉŝ.CÉ ôçÉŝŝûŝ ûî àççôàÉ à ôîàîŝàîô É ûŝîÉûŝ ôÉŝ : ’îŝààîô Éŝ ÉÉŝ ’û ôûÉ çîîÉ àŝ ûŝîÉûŝ àŝ É ôŝÉ â Éŝ îŝôÉŝ Éŝŝîŝ ôû à ûÉ ŝàîÉ îÉ ’Éàîàîô ; à àîçîàîô â Éŝ àfiçŝ çîîÉŝ àŝŝôçîà ûŝîÉûŝ îôŝ É à àèÉ, û’î ŝ’àîŝŝÉ û àfiç É ôûÉ, É à çôÉàÉ É çîàÉÉŝ, É à çôÉàÇô ôû É à ôŝîûîô ; ’îŝÉîô àŝ Éŝ ŝÉàû fiàçîÉŝ ÉÉà É àçîÉ É ’àÉ ŝàÉ É ’îÉŝîŝ-ŝÉÉ É fiçÉŝ àçûîŝ àÉÉ ôû îàÉÉ àŝ Éŝ ààîŝ fiŝçàû.
• L’ÉXîŝÉçÉ É îÉûX îàÈîÉŝ, ÉçÉûŝ É ÉÈŝÉàîôŝ :à îàûÉ, É çîà, à ûŝîûÉ, îçûà àûà É îŝçôûŝ É É ÉŝÉàîôŝ çôŝîûîŝ ’û îàîàîÉ çôÉçî ûî ôûîÉ àôîŝ à ÉçÉîô û ôèÉ àfiÉû.
UîÉŝ, Éŝ çàÉŝ É ôîÉ àŝ àûŝÉ, àîŝŝà ŝûôŝÉ û’ÉÉŝ ôÉ â îÉ ’ÉÉŝ û îôî. À à àîèÉ ’îŝààŝ, ÉÉŝ ÉŝÉÉ É àÇô fiÉ Éŝ ôçÉŝ-ŝûŝ ôûîŝ.
L’ÉàÉ Éŝ ŝîûàîôŝ ôçàÉŝ É É îÉçÉ à çÉŝ-ŝî É ÉÉ É çôÉ Éŝ çôÉÉŝ àîôàû ôû çôÉÉ É ÉôÉÉ Éŝ àfiàŝ, çàçûÉ ’ÉÉŝ ŝ’îŝçîà àŝ Éŝ çôfiûàîôŝ îŝôîûÉŝ ŝîûîèÉŝ. Là çîîàî àfiÉûŝÉ É â ôŝÉ ôŝûÉ Éŝ ŝûç-ûÉŝ àîôàÉŝ ŝÉ çôŝûîŝÉ ôû ŝÉ ÉçôŝûîŝÉ, É àîèÉ çôôçûÉÉ. CÉŝ îôÉŝ É ûûÉ ôû É îûçàîô àŝ ’îŝôîÉ Éŝ Èàŝ-àîôŝ ôÉ à ôŝŝîîî â Éŝ çôŝ îÉîàîÉŝ ô îŝîûîôÉŝ É ŝÉ àîÉ ûÉ àçÉ àŝ ’ÉŝàçÉ ŝôçîà É ’àçûî ûÉ îîî, É ŝ’îôŝà çôÉ Éàîŝ Éŝ ôûôîŝ É àçÉ. CÉ ŝô àÉÉ Éŝ îôÉŝ àû çôûŝ ÉŝûÉÉŝ Éŝ ôûÉÉÉŝ çÉàû ŝô àîÉŝ, ŝîô àîÉŝ. Là çààçî â ûÉ, çààçîŝîûÉ Éŝ àfiàŝ, îÉ ûà â ÉÉ àûà â Éûŝ àçûŝ ’àààîô àû çàÉÉŝ (ôîîûÉŝ, ŝôçîàû, çôôîûÉŝ) û’â à ÉŝîŝàçÉ É çÉàîÉŝ çôîîôŝ ûî ô àôîŝ Éû ÉÉçÉ.
7
8
Qu’est-ce quela mafia ?
ôÉ ÉŝÉÉ à àfià, ôèÉ É àîÉ ôççûÉ É ôôÉ ? Côôŝ â àCîÉ ŝôîûÉ, çôfià àû ŝôÉ. TàÔ çÉÉ îffiçû, Éŝ îÉûŝ É îÉŝ ŝû É ŝûÉ – É É ÔÉ É àî àŝ ÉçÉîô â à èÉ – ôÉ, É à, ôû ûÉ îçôô-çôîffŝ É à àîîôÉÉ « çôôà » ûParrain I, ôû Éŝ àfiÉû ’àà, ôû É çôÉ Éŝô ’ôÉ ’àffàîÉ ô ’ààÉçÉ îôffÉŝîÉ Éŝ ÉîÉ à û ôŝ çîàÉ, û ôî àîçàî ôû Éŝ Rà Bà… LÉŝ àfiÉû ûî àÉ Éŝ çôûÉûÉŝ ààîÉÉ â û îàîàîÉ çôÉçî, àÉÉ îŝŝû û çîà. À ’ÉçÉ-îô É çÉàîŝ ôûÉŝ, çôÉ Éŝ àûZàŝ, Éŝ àfiÉû îÉ Éŝ ŝîÉŝ îŝîçîŝ, (Éa fortiori’ûîôÉ !), à ŝÉ ôÉ àŝ à ŝôçî ôîàîÉ çôîŝ ŝû É à ÉŝîÉàîÉ.
Définir, qualifier, réprimer
• Aàû àŝ û çôÉXÉ Èîôà èŝ Èçîŝ, É çÉûî É à SîçîÉ É à fi û xix ŝîèçÉ, É ôçàÉ àfià à çôû ûÉ ôûÉ çôŝîàÉ, fiîŝŝà à ŝîÉ Éŝ àîŝ àŝŝÉZ îŝŝÉàÉŝ. PŝÉ ôû à ÉîèÉ ôîŝ àŝ û ôçûÉ àîîŝàî É 1865 – û à-ô û É É PàÉÉ –, É ô ŝîÉ, èŝ çÉÉ ôûÉ, ûÉ ôàîŝàîô çîîÉÉ. UÉ îèçÉ É áÉ â ŝûççèŝ É îàÉçÉ ŝîçîîÉ ÉŝÉÉ â PàÉÉ àŝ Éŝ àÉŝ 1860,I mafiusi della vicaria, îŝîÉ, ŝÉô ŝô àûÉû, à Éŝ çôfiÉçÉŝ ’û àfiÉû, çôîûÉ â ŝà îffûŝîô àŝ É ààÉ çôûà. Sô ûŝàÉ, èŝ çÉÉ ôûÉ, ’Éŝ àŝ û ’àîû : ôû É ôôîŝÉ GîûŝÉÉ Pîè, à àfià, àŝ ŝô àççÉîô îîîàÉ, ÉôîÉ â ûÉ àî ûŝÉ É ôÉ, çÉÉ « ’û ôÉ É àÉû ûî É ŝÉ àîŝŝÉ àŝ àçÉ ŝû Éŝ îÉŝ ». CÉàîŝ ôÉŝ ôîîûÉŝ ŝîçîîÉŝ àÉÉ ’Éîŝ-ÉçÉ ’ûÉ « àfià îÉ », ûÉ çôÉ û à ’Éŝî àûôîŝà É Éçôûŝ îîîûÉ â à ôçÉ. Là àfià É çÉŝŝÉà – É IàîÉ É àŝ ’àûÉŝ àŝ – É ôûÉ É çÉÉ àîàÉçÉ, ûŝîfià ŝÉŝ îŝ à çÉàîÉŝ àÉûŝ çûûÉÉŝ ôû à ûÉ îŝŝîô É ôÉçîô Éŝ ûŝ àîÉŝ É ôŝÉ â à àîÉŝŝÉ Éŝ îŝîûîôŝ.
É •Dèŝ à fî û XîX ŝîèçÉ,É ôÉû ôûàîŝÉŝ, ŝôçîôôûÉŝ, ôÉŝ ôîîûÉŝ, ôîçîÉŝ É ûÉŝ ŝ’î-ÉŝŝÉ â û ôèÉ ûî àààï çôÉ û fi ûàÉ â ’ôÉ ûîç É SîçîÉ. LÉŝ Éàŝ ’ûÉ àôçÉ ôàîÉ (ûÉŝ É ôîçîÉŝ) çôŝîèÉ à àfià ÉŝŝÉîÉÉÉ çôÉ ûÉ ôàîŝàîô çîîÉÉ. D’àûÉŝ àçÉûŝ îîîÉ ûÉ çôçÉîô çûûàîŝÉ.
Iŝ àŝŝîîÉ à àfià â û É É çôôÉÉ ôû â û ŝŝèÉ É àÉûŝ, àîŝ ûÉ Éŝ ÉûêÉŝ ŝôçîôôîûÉŝ ÉÉ ’àççÉ ŝû É ÔÉ É îàîô ŝôçîàÉ Éŝ ôûÉŝ çîîÉŝ. LÉŝ àŝ ôÉ àÉÉ ŝû à ûÉŝîô Éŝ îÉŝ ÉÉ àfià É çîîàî « ôîàîÉ ». Pôû CÉŝàÉ Lôôŝô, çÉ É fiÉ É ’çôÉ ’àôôôîÉ çîî-ÉÉ, à Càôà (àôîàîÉ) É à Màfià (ŝîçîîÉÉ) É ŝô ûÉ Éŝ àîàÉŝ É « ûàîÉŝ îààÉŝ ». D’àûÉŝ çÉçÉûŝ, àû çôàîÉ, ÉÉ ’àççÉ ŝû çÉ ûî ŝîû-àîŝÉ à àfià. Aîŝî, LÉôôô FàçÉî, àûÉû ’ûÉ ÉûêÉ ŝû Éŝ çôîîôŝ ôîîûÉŝ É çôôîûÉŝ É à SîçîÉ É 1876, ÉŝîÉ ûÉ Éŝ çààçîŝîûÉŝ ŝôçîàÉŝ É ôîîûÉŝ îÉ àîçûîèÉŝ îffÉçîÉ, àŝ à îô É PàÉÉ, É îààÉ É à àfià. I à çî É çÉŝ ÉÉŝ : « DÉ àŝÉŝ ûîôŝ É ÉŝôÉŝ É îffÉÉŝ çôîîôŝ É ôÉŝŝîôŝ, É îffÉŝ îÉàû, ÉŝûÉÉŝ, ŝàŝ îÉ ààÉ, çôîû É ûîÉ, ŝô ûîÉŝ ôû ôôûôî Éû îê çîôûÉ, àŝàçîô àîÉ É ôûÉ çôŝîàîô É ôî, É ûŝîçÉ É ’ôÉ ûîç. »
É • Aû çôûŝ û XX ŝîèçÉ,É ôçàÉ àfià à fiî à ŝîÉ îÉŝÉŝ àîŝ îôàÉŝ, É ’IàîÉ (Càôà, ’NàÉà) â ’AŝîÉ (îàÉŝ çîôîŝÉŝ, àûZàŝ àôàîŝ) É àŝŝà à à RûŝŝîÉ ôû Éŝ Èàŝ-Uîŝ (Côŝà Nôŝà). Pà û Éôî ûŝ ÉÉŝî ÉçôÉ, ôû çôôÉÉ àŝŝôçîà Éçôûŝ îà â à ôçÉ É çôûîô Éŝ ŝôûÉ ûàîfi É àfiÉû. L’ûŝàÉ îûÉ É îflàîôîŝÉ û ô à fiî à ôûîÉ à çôÉŝîô û ôèÉ. Là àfià É ŝàûàî êÉ çôôûÉ àÉç à îûàçÉ, É î Éŝ îÉŝ û’ÉÉ ÉÉîÉ àÉç É ôÉ É à èÉ É û àîîŝÉ ô ôÉ É ŝÉŝ ÉÉŝŝô îŝŝûŝ. RàçÉ, çôûîô, ûŝûÉ ŝô Éŝ àîûÉŝ ûî ûî ŝô ŝôûÉ àîîèÉŝ àîŝ ÉÉ ’É îÉ àŝ ’Éçûŝîî.
•Sî à àfîà Éŝ ûÉ ôàîŝàîô çîîÉÉ,ôûÉŝ Éŝ ôàîŝàîôŝ çîîÉÉŝ É ŝô àŝ ôû àûà àfiÉûŝÉŝ. DÉ ôÉûŝÉŝ fiîîôŝ û çîÉ ôàîŝ ô ôôŝÉŝ. LÉû çôÉû àîàî ŝôûÉ É ôç-îô ’û çôÉÉ ŝçîfiûÉ ôû É ŝàîÉŝ ÉŝŝîÉŝ. À ’ÉçÉîô É ’IàîÉ ô É ôî ôî É î ’àŝŝô-çîàîô àfiÉûŝÉ É É î É çôçôûŝ ÉÉÉ É àŝŝôçîà-îô àfiÉûŝÉ, à ûà Éŝ ÉÉŝ ûîîûÉŝ ŝ’ààçÉ â à ôîô É çîîàî ôàîŝÉ. E 1970, ûÉ ôî ŝçîfiûÉ É ûÉ çôÉ É « çîÉ ôàîŝ » Éŝ àôÉ àû Èàŝ-Uîŝ. L’Uîô ÉûôÉÉ à fiî ôZÉ çîèÉŝ ’îÉîfiçàîô É à çîîàî ôàîŝÉ, àîŝ ûÉ à CôÉîô Éŝ Nàîôŝ ûîÉŝ çôÉ à çîîàî àŝ-àîôàÉ ôôŝÉ ûÉ fiîîô èŝ àÉ, àû îŝûÉ ’ûÉ
fra_Latn fra_Latn fra_Latn fra_Latn wol_Latn fra_Latn ltz_Latn fra_Latn kab_Latn fra_Latn fra_Latn unk swh_Latn unk lmo_Latn vec_Latn lin_Latn gla_Latn gla_Latn ast_Latn fra_Latn gla_Latn fra_Latn unk fra_Latn unk fra_Latn fra_Latn unk lmo_Latn por_Latn unk unk vec_Latn kbp_Latn unk sag_Latn srd_Latn lim_Latn azb_Arab ltz_Latn srd_Latn gle_Latn ast_Latn ita_Latn smo_Latn ast_Latn fra_Latn unk kab_Latn wol_Latn kbp_Latn ast_Latn oci_Latn luo_Latn srd_Latn scn_Latn fur_Latn fra_Latn scn_Latn scn_Latn kab_Latn kin_Latn fra_Latn unk fra_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn fon_Latn yor_Latn lij_Latn fon_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn yor_Latn fon_Latn scn_Latn yor_Latn lij_Latn lij_Latn fon_Latn lij_Latn lij_Latn unk unk lmo_Latn lij_Latn fra_Latn lij_Latn lij_Latn fon_Latn lij_Latn lij_Latn