Islanda
L'Islanda a l'é in stâto de l'Eoröpa. A seu capitâ a l'é Reykjavík. A paròlla Islanda a veu dî "îzoa de giàssa" inta léngoa locâle (comme Iceland in ingléize). I seu abitanti son 348.580 (a meitæ de quelli de Zêna) segondo o censimento do 2017, e in sciâ quella îzoa ghe stâ finn-a di emigranti zeneixi.
Giögrafîa
L'Islanda à l'è costituîa pe-u 10% da giassâi, e coste sun fæte da fiòrdi.
Stöia
A distansia de l'Islanda da-e vîe migratòrie de l'òmmu à la esclüza pe in pò da-a colonizaçión fin a-a scoverta di móneghi irlandeixi a l'inìçio du IX sécolo, scibén u vichingo svedéize Gardar Svavarsson u l'é conscideròu quello c'u à scovèrto l'îzoa. I móneghi se ne sun ano vîa quande sun arrivæ i Vichìnghi a l'iniçio du X sécolo, quande g'han linsòu a colonizaçión. In Islanda gh'é stæto ûn dì ciù vêgi parlaménti d'Eoröpa donde ghe parteçipavan i "góðar", òscîa òmmi e dònne d'èrta bôrghexia che faxêvan parte de 'n sistemma giûdiçiario. Dòppo l'Islanda a vegne invasa da dei esèrçiti stranéi, cuscì à l'é intervegnûa a Nôrvegia ch'a l'à annesso l'Islanda de sôtta a Rè Hàkon, vegne formulòu in nêuvo codiçe de lézze. U Rè nôrvexeize Hàkon u l'à maiòu a prinçipessa de Danemàrca, e u sò figgio, Olaf, u l'è divegnûo u Re de Danemàrca e intu 1380 u l'à annesso l'Islanda dòppo a mòrte de sœ bacàn. Intu XVI, quande in Eoröpa gh'ea u protestantéximo, l'Islanda à l'è senpre restâ cattòlica. U 1700 u l'è stæto ìn sécolo diffiçile pe l'Islanda pe-u grende fréido ch'u l'à fæto e a carestîa c'u l'à provucòu; e de ciù gh'è shtæto 'na grende epidemîa de Vaiêue ch'a l'à dimezòu a popolaçión. A batàggia c'ha l'à portòu a l'ìndipendensa de l'Islanda a l'è linsâ a meitæ du 1800 quande l'Islanda a l'è vosciûa tornâ a-u "Vegio Patto" fæto intu 1200 con i norvezeixi avéndo cuscì ciù autonomîa. U primmo de diçénbre du 1918 u l'è nasciûo u Regno de Islanda.
Âtri progètti
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Islanda
mlt_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn