16 matteo merli, Franco bampi, le mie prime 100 parole in zeneize, Fabbrica musicale editore, 2012, con cD, pag.48 Rìcco de ilustraçioìn co-e quæ zugâ, ma ascì da colorâ ò da ‘tradûe’, o librétto o l’é ’n bón struménto pe tùtti quélli che gh’àn di fìggi ò di nêvi (dìmmo da-i çìnque a-i dózz’ànni), pe mostrâghe – inte ’n mòddo diverténte – a léngoa zenéize. Ma no se fémmo de ilùxoìn: ànche pe-i genitoî, e nònne e i nònni no l’é che ségge tùtto fàçile; öriâ dî che liâtri ascì poriàn atrovâ ùtile quésto lìbbro pe comensâ a scrîve in zenéize, magâra dòppo avéi consultòu in diçionâio e in manoâle de grafîa. qualitæ de prîe de 46 pòsti da nòstra Ligùria, co-o sòlito béllo vestî tipogràfico che a câza editrîce Erga a n’à abitoòu. Poêmo dónque védde e inparâ a conósce i minerâli de pòsti famôxi cómme e Çinque Tære, a valàdda da Fontànn-a Bónn-a, a valàdda de l’Àveto, tànto pe çitâne quarchedùn. E quésto in mòddo sénplice, fotograficaménte bén ilustròu a colôri, coscì che in coiôzo, che gh’é câo de conósce o móndo d’in gîo, o peu acapî sénsa dificoltæ quéllo chò-u lìbbro o ghe móstra. marcella mascarino, la duchessa di galliera, maria brignole sale De Ferrari (genova, 1811 – Parigi, 1888), liberodiscrivere, 2011, pagg. 378. Armando Fioravanti e Virgilio bozzo, nino bixio e ‘le questioni del mare’, ed. giammarò, 2011, pag. 128. O 29 de novenbre do 2011, o sciô Virgilio Bozzo o l’à tegnûo ’na conferensa in sciô mæximo tema a-i “Martedì in Compagna”. Pe iniçiatîva de l’Istituto Tecnico di Trasporti e Logistica ‘san Zòrzo’ de Zena e Camoggi, into corso de l’anno do 150enaio de l’Unitæ, l’ea stæto publicou o libbro ch’o mette in ciæo çerti aspetti da poliedrica figûa de l’eroe ligure: co-o racònto da seu vitta; di seu interventi comme Parlamentare; di rapòrti co-o mâ a-i tempi de l’avertûa de Suez. O libbro o se conclude con unze schede (dove tra e atre cöse se mostra a seu nave ascì) e co-in’anpia bibliografia. Remo terranova, escursioni e campagne geologiche guidate, ed. erga, 2011, pagg.148 Mi pénso che ògnidùn de niâtri o l’àgge notòu – méntre o l’êa aprêuo a caminâ pe strazétti e sentê di nòstri mónti – a gràn quantitæ de prîe, inte fórme ciù divèrse: a strâti, cómme riseu ò ànche màrmi e granîti de colôri diferénti dónde o vèrde inténso ò variegòu, de spésso, o a fa da padrón. A coîxitæ de conósce o scignificâto e l’orìgine de ste prîe ò de ste conformaçioìn a l’é fòrte, ma pûre fòrte a l’é a dificoltæ de inparâ. O lìbbro, pensòu pe-i studénti di córsci de lòurea in Scénse Giològiche ò Naturâli e Giografîa, o ne móstra e Pe voei ben intensamente a ’na personn-a, a ’na bestia, a ’na çitæ, l’é indispensabile çercâ de conoscila o ciù a fondo poscibile, co-a totale disponibilitæ de gödîne preggi e soportâne i difetti. Anche pe conosce Zena peu no êse abasta gjâ pe-i caroggi, studiâ a seu stoïa, amiâ i seu palassi, gustâ a fugassa e-e trenette co-o pesto. Pe conosce Zena, sorvetùtto da-o ponto de vista colturâle, l’é necesâio inparâ a conosce ascì i seu personaggi perché son stæti lô che co-a seu personalitæ àn contriboîo a caraterizâ questa çitæ. Quindi no fermemose solo a Mazin e Garibaldi, ma infricemoghe ascì a famiggia de Rafaele De Ferrari, e in particolâre seu mogê, a duchessa Maria Brignole Sale, a quæ, co-e seu donaçioin, a l’à permisso a-a nòstra Zena de fâ ’n enorme sâto de qualitæ, coscì da metila tra e primm-e da Naçion, vixin a-e ciù famôze çitæ d’arte, pe magnificensa e beléssa. Tanto per fâ di ezenpi, devimo a loiâtri s’emmo posciûo ingrandî o pòrto coscì da diventâ o megio d’Italia; i palassi Rosso e Gianco co-i quaddri do Van Dick, do Murillo e do Rubens; trei uspiæ: sant’Andrîa e san Filippo (o Galêa) e Cônâ; a grande villa a Vôtri; e primme træ caze popolari. Into contesto da seu época, e vicende da famiggia – descrîte da l’Aotrice dòppo avei lezûo çentanæa de letere e de documenti – ne mostran i perché de tanta generôzitæ che no ghe n’é de pægia; enexima dimostraçion che, se i zeneixi son universalmente conosciûi comme avari, in realtæ e in silençio, sensa troppo sciâto, son tra i ciù generozi e parteçipi de necesitæ di âtri.
lij_Latn