A sëra d'u 23 d'u mese de San Giuane gh'è a Distribüçiùn d'i Premi d'u Cuncursu de Lenga Munegasca ünt'a curte d'unù d'a Meria de Mùnegu. Ma qü sà che, d'ün tempu, achëstu stabilimentu era u « Culege Françese de San Carlu » e che a so' Capela è deventà ancœi l'ufiçi d'u Mera de Mùnegu ?
U Culege Françese de San Carlu è ün' institüçiùn fundà ün 1880 da Munsignù Charles, François, Bonaventure Theuret, ün achël'epoca aministratù apustòlicu e gran limusiniè d'u Prìncipu e deventau ün 1887 u primu Vëscu de Mùnegu qandu u Prìncipu Carlu terçu à signau l'urdunança suvrana che rendëva aplicàbile u Bulu Papale « Quemadmodum » erigendu a Gèija de Mùnegu ün diòcesi. U Culege stava tra u carrùgiu d'i Maui (ancœi, carrùgiu Emile de Loth) e a Prumenada San Martìn e ë soe cunstrüçiue se stendëvun da u carrugëtu Santa Devota fint'a curte d'ün àutru culege, u Culege d'a Visitaçiùn (ancœi, u Liçeu Albertu primu) .
Cüriusità d'a stòria : sulu ün müru separava achëste due institüçiue ! D'ün custà, u Culege Françese de San Carlu unde l'ünsegnamentu se fava ün françese. È andau ün achësta scœra ün zùvenu alievu de treze ani, Guillaume Apollinaire, ün d'i ciü grandi pueti françesi d'u vintèsimu sèculu. De l'àutru custà, u « Collegio Convitto della Visitazione » diretu da i Gesüisti che, üna vota espülsai d'Itàlia, u Princìpu Carlu terçu avëva fau vegnì ün 1862 e unde l'ünsegnamentu s'è fau per carche anu ün italiàn. Pœi, i Gesüisti partii, n'an fau ün culege làicu e l'ünsegnamëntu s'è fau ün françese. Gh'è stau alievu, u nostru pueta naçiunale, Luì Notari, che à scritu a prima obra ün lenga munegasca « A Legenda de Santa Devota » ün 1927.
Ünt'u Culege Françese de San Carlu, se ghe ümparava suvra tütu u françese, u latìn e u grecu e ë lenghe strangere : ünglese, tedescu e italiàn ma tambèn a müsica e u disegnu. Per a fà cürta, Munsignù Theuret à fau u bòia e l'ümpicau per fà de stu culege ün stabilimentu de prim' ùrdine. À riesciüu e a fama d'a qalità d'u so ünsegnamentu à süperau i cunfìn.
Achëstu culege era ün ben persunale de Munsignù Theuret che n'avëva sempre assügürau ë spese tantu per a cunstrüçiùn qantu per u mantegnimentu. Ma, pecau, avëva vistu tropu grande e à devüu afruntà de grosse dificürtae finançiare. Per che u culege fussa lücrativu, averëssa fusciüu ciü de çentu alievi üntantu che ghe n'erun sulu setanta. Per mantegne a qalità de l'ünsegnamentu, Munsignù Theuret à devüu ciamà i « Marianisti ». Ma, an ciü pusciüu pagà l'afitu, ecu perchè u dèije de setembre d'u 1895 u Padre Süperiù à ünfurmau ë famiye che l'anu dopu, u culege nun purrà drœve.
E de fati, u vinti dui d'a Madalena d'u 1895, u lündemàn d'a distribüçiùn d'i premi, u Culege Françese de San Carlu à serrau per sempre ë porte. Ün 1901, u casamentu è deventau a Meria de Mùnegu.
lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lmo_Latn lij_Latn