Solón
Solón (in grêgo antîgo: Eόλwv; Atêne, 638 a.C. - 558 a.C.) o l'é stæto 'n legislatô e poêta grêgo, conscideròu un di sètte sâvi.
Vìtta
Solón o l'é nasciûo a Atêne into 638 a.C. da 'na famìggia nòbile; a ògni mòddo inta seu zoventù o l'ha intrapréizo lónghi viâgi de comèrcio pe inrichî o patrimònio familiâre dilapidòu da-e donaçioìn do poæ Essecestide.
Into méntre o s'é interesòu a-a poêxîa e a-a filozofîa e-o l'é divegnûo amîgo de inportànti personàggi do seu ténpo, cómme Talete e Anacarsi.
A cariêra polìtica de Solón a l'é comensâ dòppo a goæra tra Atêne e Megara pe-o posésso de Salamìnn-a: defæti Atêne, dòppo avéi firmòu 'n armistìçio e lasciòu l'îzoa a-a çitæ rivâle, a l'avéiva proibîo de propagnadâ a rivendicaçión de quélla, pénn-a a mòrte.
Però Solón, segóndo a tradiçión,[1] [2] o l'ha fæto móstra de êse màtto e gràçie a 'n'òraçión o l'ha convìnto i Ateniéixi a abrogâ a lézze e inbrasâ e àrmi pe l'îzoa, a quæ a l'é stæta pöi riconquistâ.
A nominâta òtegnûa a l'ha permìsso a Solón de êse elètto arcónte into 594 a.C. con l'incàrego straordenâio de pacificatô e legislatô.
Aprêuvo a-a seu ativitæ polìtica, o s'é retiòu a vìtta privâ pe viâgiâ a l'èstero: in Egitto, a Cîpro, a Sàrdi (dôve o sàiva stæto riçevûo a-a córte do rè Creso).
A ògni mòddo Solón o l'é tornòu a-a fìn a Atêne, dôve intànto a çitadinànsa a s'êa spacâ in træ façioìn: quélla di Pediei con càppo Licurgo, quélla di Parali de Magacle e quélla di Diacri con càppo Pisistrato, o quæ o l'aspirâva a-a tiranîa.
Pròpio Pisistrato o s'é mutilòu da lê pe acuzâ in pùblica ciàssa i seu aversâi de avéilo agredîo e-o l'ha convìnto coscì i çitadìn a fâse provédde de çinquànta masê pe diféndise. Pe quésto lê o l'ha avûo mòddo de òcupâ Atêne e proclamâse tirànno: coscì Solón o l'ha rinproveròu i Ateniéixi:
Con tùtto quésto Pisistrato dòppo o no l'ha mâi danezòu Solón in nisciùn mòddo e ànsi o l'ha çercòu de ingraçiâselo con doìn e favoî. Solón o l'é mòrto into 558 a.C. e-e seu çénie són stæte sparpagiæ a Salamìnn-a.
Polìtica
Dòppo êse stæto elètto arcónte, o l'ha avûo l'incàrego de redìgge 'n còdice de lézze; coscì, co-a seisàchteia (da-o grêgo σeισάxθeιa "sciogliménto di péizi") o l'ha abolîo e ipotêche in sciâ persónn-a, de mòddo che i çitadìn evitéssan a servitù pe-i seu póffi.
Pe de ciù o l'ha introdûto 'n modéllo de stâto timocràtico, sàiva a dî bazòu in sciô rédito (tιuή): i çitadìn lìberi són stæti dónca divîzi in quàttro clàsse:
• Pentacosiomedimni, con réndia de 500 medìmni, sàiva a dî 260 hl de òrzo;
• Cavagêi, che avéivan dónca armêno 'n cavàllo e 'na réndia de 300 medìmni;
• Zeugiti che avéivan doî beu e 'na réndia de 200 medìmni;
• Teti, che no êan provìsti de particolæ bêni.
Penscêo
O penscêo de Solón o s'artìcola sôviatùtto in sce tréi concètti:
• sósta (ὕBpις), açión ingiùsta caozâ da-o prezumìn de l'òmmo da seu fòrsa cóntra l'òrdine costitoîo, a-a quæ ségoe de lóngo a puniçión di dêi (tίσις "espiaçión").
• acecaménto (ἄtn), a puniçión di dêi ch'a pòrta a-a rovìnn-a i òmmi che se són amaciæ de sósta e han perseguîo a richéssa (ὄλBoς) con mézzi ingiùsti.
• giustìçia (δίkn), o motô do procèsso da giustìçia divìnn-a.
Nòtte
Bibliografîa
- (IT) Solón, Frammenti dell'opera poetica, introduçión e coménto de Maria Noussia, traduçión de Marco Fantuzzi, Milàn, BUR Rizzoli, 2020.
Âtri progètti
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Solón
lin_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn