Barçellonn-a
Barçelonn-a ([barse'luŋa]; ofiçialmente Barcelona, in catalàn [bəɾs̙əˈlonə] e in spagnòllo [baɾθeˈlona]) a l'è ûnn-a çitæ da Spagna de 1 664 162 abitanti (dæto do 2020, area metropolitann-a instituçionâle: 3 239 337 abitanti), capolêugo da Catalogna, ûnn-a comunitæ autónoma da parte de levante do Stâto, öltre che de l'ömònima provinsa e da Comarca del Barcelonès.
Sovianominâ Ciutat Comtal o Ciudad Condal (Çitæ di Cônti), a l'è a segonda çitæ da Spagna pe nùmero di abitanti dapêu da capitale Madrid e a déxima de l'Union Europea.
GiögrafîaModìfica
A s'attrêuva insciâ còsta do Mâ Mediterraneo, a-o nòrd-òvest de Spagna, 120 km a-o sûd di monti Pirenei, insce 'na cianûa limitâ da-o mâ (a est), da-a Serra de Collserola (a òvest), o sciûmme Llobregat (a sûd) e o sciûmme Besós (a nòrd).
ClìmmaModìfica
Barçelonn-a a l'ha ûn clima mediterraneo con quarche caratteristica atìppica pe questo génere de clima, comme ûnn-a quantitæ abastansa consistente d'ægoa in estæ e ûn mìnimo secondâio di preçipitaçioìn in invèrno. Questo perché Barçelonn-a, coscî comme tûtta a Catalogna, a risente d'a sêu poxiçión into Mediterraneo de ponente.
Zenâ e frevâ son i meixi ciû freidi; lûggio e agosto i ciû câdi. A ciû ærta tenperatûa mai registrâ inta çitæ a l'è stæta de +38,6 °C, o 12 de agosto do 2003, e a ciû freida i -7 °C de l'11 de frevâ do 1956. L'estæ do 2003, comme de résto in tûtta l'Euròpa de Ponente, a l'ha fæto segnâ o meize co-a tenperatûa media ciû ærta da quande o s'ha de registraçioìn (+27,8 °C comme media de agosto), mentre o frevâ do 1956 o l'è stæto o meize in media ciû freido do vintéximo secolo: 4,5 °C.
A poxiçión de Barçelonn-a tra a "Serra de Collserola" (no ciû elevâ de 516,2 metri) e o Mâ Mediterraneo, a fa sci che no ghe seggian grandi differense de tenperatûa tra o giorno e a nêutte inte tûtto l'anno. I fenòmeni de sòfoco, (afa in italiân, xafogor in catalân), son abastansa râri. De 'nvèrno, quande i sciûscian i venti de Maestrâle ò de Tramontann-a, a sensaçión de freido a pêu êse sentîa ciû viva.
E preçipitaçioìn son ben sparmæ inti tûtti i meixi e e stagioìn de l'anno, scibén se veddan de ciû in primmaveia e in ötûnno, ma e burrasche de stæ capitan de spesso ascî. Con tûtto che o gran freido o l'è còssa râra, quande e masse d'âia gelâ ôtrepassan o Gorfo de Lión portando o freido inscia Penixoa Iberica, scinn-a a Barçelonn-a a pêu vegnî a neie. A questo propòxito, o se ricòrda a neiadda do Denâ 1962, quande inscia çitæ i son cheiti 50 cm de neie into çentro e quaxi ûn metro inte artûe. Ciû de recente, de grandi neiadde son capitæ a novénbre do 1999 (mai coscî fîto scin da-o Seiçénto), a dexénbre do 2001 e into frevâ do 2018.
StöiaModìfica
Pòsti de interèsseModìfica
Architetûe religiôzeModìfica
- Catedrâle da Sànta Crôxe e Sànt'Eulalia
- Baxìlica de Sànta Màia do Mâ
- Sagrada Família
Architetûe civîliModìfica
- Cantê navâle reâ de Barçellonn-a
- Casa Batlló
- Casa Milà
- Mercòu de La Boqueria
- Plaza de toros Monumental
- Palàçio da generalitæ de Catalogna
- Palàçio da Mûxica Catalànn-a
Architetûe militâriModìfica
- Castéllo de Montjuïc
ÂtroModìfica
- La Rambla
- Plaça de Catalunya
- Plaça Reial
- Pàrco Güell
- Monuménto a Cónbo
EconomîaModìfica
Into 1992 a l'è stæta sede di Zêughi Olimpici de stæ. Into 2004 o se gh'è tegnùo pe-a primma vòtta o Forum Universâle de-e Curtùe, a çitæ a l'ha öspitóu l'Espoxiçión internaçionâle do 1888 e quella do 1929, e a l'è a sede fissa do Congresso Mondiâle de Tecnologîa Mòbile (Mobile World Congress) e de l'Unión pe-o Mediterraneo. Povendo contâ inscio turismo, insce o sêu porto e inscia vixinansa co-a Fransa (160 km da Le Perthus), a çitæ a l'è o segondo ciù grande çentro industriâle e finançiaio da Spagna dòppo Madrid, pe de ciù a l'è anche o pòrto ciù inportante into ànbito comerciâle e turistico e ùn di maggiôi d'Euròpa.
ColtûaModìfica
ManifestaçioìnModìfica
Fèste e fêeModìfica
ComunicaçioìnModìfica
StràddeModìfica
A çitæ de Barçellonn-a a l'è servîa da-e segoénti outostràdde:
- A2: a colega a çitæ co-a capitâle spagnòlla, Madrìd
- AP-2: va aprêuvo a-a A-2 ma s'aferma a Zaragoza
- C-16 e AP-7: colegàn a çitæ co-a Frànsa; a prìmma atravèrso i Pirenæi, a segónda pasando lóngo a còsta.
Ferovîe e traspòrti pùbliciModìfica
Barçellonn-a a l'è colegâ a-a ræ feroviària a âta velocitæ spagnòlla (AVE), che se ferman inta grànde staçión de Barcelona-Sants, gràçie a-i quæ gh'è di colegaménti dirètti co-o rèsto do pàize e co-a Frànsa.
O traspòrto pùblico o l'è garantîo da-a segónda metropolitànn-a ciù estéiza do pàize, formâ da 12 lìnie, pe 198 staçioìn, e lónga ciù de 160 chilòmetri. Se contàn ascì 6 lìnie de tranvài e 8 do servìçio feroviàrio urbâno (Cercanías Barcelona). Rigoàrdo a-o traspòrto pùblico in sce gómma inte gh'è 150 lìnie de coriêre urbâne e 53 èstra-urbâne.
AriopòrtiModìfica
A çitæ de Barçellonn-a a l'è servîa prinçipalménte da l'ariopòrto de Josep Tarradellas Barcelona-El Prat (còdice IATA "BCN") ma, pe de scèlte ciù low-cost, són adêuviæ ascì i ariopòrti de Girona-Costa Brava (còdice IATA "GRO") o quéllo de Reus (còdice IATA "REU").
AministraçiónModìfica
DistréitiModìfica
O teritöio de Barçellonn-a o l'è sudivîzo, da-o 1984, inti segoénti dêxe distréiti:
BinelàggiModìfica
Scìndichi de Barçellonn-aModìfica
Galerîa d'inmàgineModìfica
O monuménto dedicòu a Cristòffa Cónbo.
NòtteModìfica
- ↑ (ES) INE, Población por capitales de provincia y sexo.(2911), INEE.
- ↑ Da-o 1982 Pasqual Maragall i Mira
- ↑ Da-o 1997 Joan Clos
- ↑ Da-o 2006 Jordi Hereu
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Barçellonn-a
Colegaménti estèrniModìfica
- (ES, CA, EN) Scîto ofiçiâ, in sce barcelona.cat. URL consultòu o 17 arvî 2021.
lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn kea_Latn srd_Latn lij_Latn tsn_Latn cat_Latn lij_Latn ast_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn cat_Latn cat_Latn oci_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn srd_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn vec_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn srd_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn ast_Latn vec_Latn glg_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn