Neuve
Nêuve (Neuve in piemuntaise, Neuve-en-Ligurie in française, Novi Ligure in italiàn) l'è 'n cumüne italiàn ch'u gh'à 28.468 abitanti inta Pruvéincia id Lisandria, in Piemónte, u tersu cumüne pe nümeru di abitanti.
Geografìa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nêuve l'è 'na çitò a mêza strò fra Zena e Lisandria, inta región stórica d'Untrazùvu, che 'na vota l'êa "Òta Ligüria" e inchêu l'è "Bòssu Piemónte".
Storia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Inte cursu da storia Nêuve gh'à sainpre avüu n'inpurtansa stratégica. L'êa a çitò pü a nord da Repüblica id Zena féin-a ai 1815, quande a Repüblica zenaize l'è stò scancelò e missa intu Regnu id Sardegna. Dopu a l'è stò pruvincia pe cuntu só, fazando pòrte da División id Zena, féin-a ai 1859, quande ei guvernu piemuntaize l'à creó a Pruvinsa id Lisandria.
Pòsti d'interèsse[modìfica | modìfica wikitèsto]
A Nêuve gh'é ei Museo dei Campionissimi, ch'u l'é 'n muséu da storia da biciclètta dedicó a dui famuzi ciclisti id Nêuve e dinturni: Custànte Girardéngu e Faustu Cóppi. Pöi gh'é anche a piasa da Culegiòta, e chi gh'é 'na puesìa dedicò a sta piasa:
- A piasa e i só palasci
- Me còra e bela piasa
- ti che t'é saimpre stata
- e cö da vegia Növe,
- anche se u taimpu u pasa
- a t'vöiu ancù pü bain.
- perchè u m' pò ch'i t' lasa
- andò a descaméin.
- E quande in mumentéin
- a m' fermu lì a guaciòte,
- e a ser' 'na stisa i ögi,
- u m' pò id arcurdòte
- cmè t'eri ina vóta:
- tranquila e silensiusa
- ti smiaivi in salótu
- indonde tüta a giainte
- a dménga féin-a 'n botu
- a stòva a descurì
- o püra a fò di ceti
- 'n se queli chi surtiva
- da-a mesa de-e mesdì.
- E alura a restu lì
- 'na stisa ancù a sugnò
- e a t' vèdu cunturnò
- da tüti i tó palasci
- bei lüstri e decurè
- da artisti ch'i savaiva
- fò bain u só mesté.
- Isi ernu taimpi bón-ni
- e acsì i só padrón-ni
- ch'i g'aiva i sodi a breciu,
- i n' vraiva che e só chè
- i n' daisa mìa a scabeciu
- Ma pöi i taimpi e i sodi
- - che insöin u vö pü scrusì -
- i son tantu cambiè,
- che si palasci acsì
- da squòsi véinti lüstri
- insöin i-a pü tuchè.
- E alura u s' pö dì,
- me còra e vegia piasa,
- ch'i n' son davai pü lüstri
- ma tantu scalcinè
- da fòse cumpatì
- da tüti quei chi pasa.
- (Angiolino Bellocchio)
Ecunumìa[modìfica | modìfica wikitèsto]
A Nêuve gh'é a famuza fabrica id ciculòta "Pernigotti", mentre a fabrica id ciculòta e di ciaplete "Novi" a s' trêuva sübtu fêu 'd Nêuve int'ei cumün id Seravòle.
Cultüa[modìfica | modìfica wikitèsto]
A Nêuve u's pòrla incù ei nuvàize, in dialettu du zenàize. A cüzéin-a asì l'è principalmainte lìgüre.
Manifestasión-i[modìfica | modìfica wikitèsto]
Feste e fêe[modìfica | modìfica wikitèsto]
Cumünicaçión-i[modìfica | modìfica wikitèsto]
Nóte[modìfica | modìfica wikitèsto]
- ↑ Dæto Istat - Popolaçión rescidénte a-o 31 zenâ 2020.
- ↑ Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
- ↑ Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di gràddi/giórno di Comùn pe Región e Provìnsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
Òtri prugetti[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di inmàgine ò di âtri files in sce Neuve
lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn vec_Latn vec_Latn ita_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lmo_Latn lij_Latn lij_Latn gla_Latn kea_Latn mlt_Latn lij_Latn pap_Latn fur_Latn ron_Latn lij_Latn pap_Latn lmo_Latn lmo_Latn por_Latn lmo_Latn lij_Latn fur_Latn lij_Latn por_Latn lij_Latn lmo_Latn smo_Latn lij_Latn lij_Latn vec_Latn vec_Latn smo_Latn lij_Latn ast_Latn srd_Latn lij_Latn lmo_Latn lmo_Latn vec_Latn lij_Latn scn_Latn scn_Latn lmo_Latn srd_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn srd_Latn srd_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn