Europeana
Europeana a l'é 'n portâ d'Internétte creòu da l'Unión Eoropêa ch'o contêgne e coleçioìn digitalizæ do patrimònio colturâle de ciù de 3.000 instituçioìn de tùtta Eoröpa. O l'inclùdde e registraçioìn de ciù de 50 milioìn de artefæti colturâli e scentìfichi, mìssi insémme inte 'na sôla piatafórma e prezentæ inte 'na grànde variêtæ de mòddi pe-i uténti modèrni. O protòtipo de Europeana o l'é stæto o European Digital Library Network (EDLnet), creòu into 2008.
A Europeana Foundation a l'é l'òrgano de govèrno de l'énte, o quæ o l'é costitoîo segóndo a lézze olandéize cómme Stichting Europeana.
StöiaModìfica
Europeana a l'à avûo inìçio aprêuvo a 'na létia spediâ conzontaménte inte l'arvî do 2005 da Jacques Chirac, Prescidénte da Repùbrica Françéize, e i prìmmi minìstri de Germània, Spàgna, Itàlia, Polònia e Ungherîa a-o Prescidénte da Comisción Eoropêa, José Manuel Durão Barroso. Inte 'sta létia chi a l'êa sponciâ a creaçión de 'na bibliotêca virtoâle eoropêa de mòddo da rénde o patrimònio colturâle do Vêgio Continénte ciù acescìbile a tùtti[1][2].
Quésta létia a l'à contriboîo a dâ 'n arénbo in ciù a-o travàggio che a Direçión Generâle de Socjêtæ de Informaçión e di Media da Comisción Eoropêa a l'avéiva za fæto inti ùrtimi dêx'ànni, coscì cómme o progètto Telematics for Libraries. A l'à ànche dæto 'n fòrte arénbo de tîpo polìtico a-a strategîa da Direçión (i2010: comunicaçión in sce bibliotêche digitâli), publicâ into seténbre do 2005. Quésto o l'à mìsso in ciæo l'intençión de creâ e sostegnî 'na bibliotêca digitâle eoropêa, ch'a òpera inte tùtta l'Unión Eoropêa de mòddo da incoragî a cresciànsa de socjêtæ de informaçión e de indùstrie di Media corelæ[1][3].
O prìmmo progètto ch'o l'à inandiòu a costruçión de Europeana o l'é stæto o European Digital Library Network (EDLnet), o quæ ròllo o l'êa quéllo de stabilî 'n modéllo de protòtipo de 'n servìçio incentròu in sce l'uténte, in gràddo de fonçionâ fêua di confìn naçionâli e in vàrri domìnni d'Internétte. A Comisción Eoropêa a l'à finançiòu EDLnet pe mézzo do sò progràmma eContentplus[1].
O protòtipo do European Digital Library Network o l'é stæto aviòu a-i 20 de novénbre do 2008[4]. Iniçialménte o permettéiva a vìxita de 4,5 milioìn de eleménti digitâli, quantitæ dóggia do prevìsto, e o l'à riçevûo di contribûti in dæti da ciù de 'n migiâ de diferénti òrganizaçioìn, inclûze bibliotêche, galerîe e coleçioìn de musêi de fàmma internaçionâle scitoæ inta vàrie capitâli eoropêe[1].
O sucesô de EDLnet, ö sæ Europeana versción 1.0, o l'é stæto creòu into frevâ do 2009. O l'é restòu atîvo pe doî ànni e mêzo e, into 2010, o protòtipo iniçiâle o l'êa òrmâi do tùtto svilupòu, dàndo a poscibilitæ de védde ciù de 10 milioìn de eleménti digitâli de òpere colturâli[1][5][6]. Nêuve fonçionalitæ són stæte azónte into 2011, cómme 'n scistêma de traduçión e 'na fonçión ch'a permétte d'esténde e riçèrche in sce de âtre piatafórme ascì, Wikipedia inclûza[1].
Fonçioìn e descriçiónModìfica
Europeana a contêgne de coleçioìn de musêi digitalizæ a mìsse in sciâ Ræ[7].
Europeana a permétte a vìxita a vàrri tîpi de contegnûi, i quæ vêgnan da despægie tipologîe de instituçioìn colturâli. I ògètti digitâli che i uténti pêuan trovâ in sce Europeana no són archìviæ inte 'na bànca dæti centralizâ ma benscì rèstan inte relatîve instituçioìn colturâli, òspitæ inti sò network. Europeana a l'arechéugge de informaçioìn dîte metadæti in scî vàrri ògètti, óltre che 'n'inmàgine picìnn-a de quésti. I uténti çèrcan 'ste informaçioîn chi e, quànde àn trovòu quélle de pròpio interèsse, se vêuan védde tùtti i dæti in sce quélla òpera, dêvan sciacâ in sciô colegaménto a-o scîto òriginâle da-o quæ vêgnan e informaçioîn.
Vàrie tipologîe de òrganizaçioìn colturâli, cómme bibliotêche, musêi, archìvi e coleçioìn òudiovixîve, inàndian o pròpio contegnûo in mòddi despægi e segóndo stàndard diferénti, con di procêde che pêuan cangiâ tra-i vàrri pàixi. Pe rénde ciù fàçile a riçèrca de informaçioìn, quéste dêvan êse màpæ inte 'n ùnico stàndard comùn, ciamòu Europeana Semantic Elements e bazòu in sce Dublin Core. Quésto stàndard pe-i metadæti o l'adêuvia 'n procêde a-o mìnimo comùn denominatô pe l'integraçión de vàrri tîpi de contegnûo digitâle. Into 2010 o l'é stæto introdûto o Europeana Data Model, 'n standàrd pe-i metadæti ciù rìcco, de mòddo da agiutâ a fornî a-i uténti informaçioìn in ciù[8][9].
Europeana a l'acétta i metadæti in scî ògètti digitâli, sénsa pigiâ nisciùnn-a decixón in sciâ digitalizaçión. Defæti, tùtte e decixoìn in sce quæ ògètti dêvan êse digitalizæ són pigiæ da l'òrganizaçión propiêtâia do materiâle.
Ciù de 3.000 instituçioìn de tùtta Eoröpa àn contriboîo a Europeana, inclûzo o Rijksmuseum, a British Library e o Louvre[10][11]. Dæti in sce ciù de 10 milioìn de artefæti colturâli e scentìfichi són stæti mìssi insémme in sciâ piatafórma de Europeana, prezéntæ inte di mòddi divèrsci pe-i vàrri uténti, da-i smartphone a-e API[8].
StrategîeModìfica
Into sò ciàn stratégico pe-o perîodo 2011-2015[12], publicòu into zenâ do 2011, Europeana a l'à sotoliniòu i quàttro òbietîvi stratégichi segóndo i quæ modelâ o sò futûro svilùppo:
- Agregâ: pe costrûe 'na vivàgna in sciâ Ræ, afidàbile e de bàdda, pe tùtti i contegnûi do patrimònio colturâle e scentìfico eoropêo.
- Façilitâ: pe sostegnî o setô do patrimònio colturâle e scentìfico eoropêo pe mézzo do trasferiménto de conoscénse, de l'inovaçión e di sostêgni.
- Distriboî: pe rénde o patrimònio colturâle disponìbile pe-i uténti, dónde se ségge e inte ògni moménto.
- Inpegnâse: pe coltivâ nêuve stràdde pe-i uténti pe parteçipâ a-o pròpio patrimònio colturâle e scentìfico.
O sucesîvo ciàn stratégico o l'é stæto svilupòu in sciô perîodo 2015-2020[13].
ÒrganizaçiónModìfica
A Europeana Foundation (Fondaçión Europeana) a l'é l'òrgano de govèrno do servìçio Europeana[14]. I sò ménbri són i prescidénti e i diretoî de vàrie asociaçioìn pe-o patrimònio colturâle e asociaçioìn de informaçión. A Fondaçión a promêuve a colaboraçión tra i musêi, i archìvi, e coleçioìn òudiovixîve e e bibliotêche, de mòddo che i uténti de quéste instituçioìn poêsan avéi 'n'intrâ a-i pròppi contegnûi inclûza pe mézzo de Europeana e de âtri servìççi.
A Fondaçión l'é costitoîa segóndo o dirìtto olandéize cómme Stichting Europeana e a l'à a sò sêde inta Koninklijke Bibliotheek (Bibliotêca Reâ di Pàixi Bàsci)[15], a bibliotêca naçionâle di Pàixi Bàsci. A fornìsce 'n quàddro giurìdico pi-â governance de Europeana, inpiegàndo o personâ, faxéndo de òfèrte pe finançiaménti e permetténdo a sostegnibilitæ do servìçio.
L'atoâle diretô esecutîvo da Fondaçión Europeana a l'é Harry Verwayen.
Progètti EuropeanaModìfica
A gh'é vàrri progètti, o coscì dîto grùppo Europeana (Europeana Group), che stan dàndo soluçioìn tecnològiche e contegnûi a Europeana[16]. Quésto són gestîi da vàrie instituçioìn do patrimònio colturâle e són in pàrte finançiæ da-o progràmma eContentplus da Comisción Eoropêa e da-o progràmma de supòrto a l'Information and Communications Technologies Policy Support Programme (ICT PSP).
I progètti do grùppo Europeana són:
- 3D ICONS: 'n scistêma pe digitalizâ monuménti archiològîchi e costruçioìn in 3D[17]
- APEx - Archives Portal Europe Network of Excellence Project[18]
- ASSETS: progètto ch'o l'amîa d'amegioâ l'uzabilitæ de Europeana
- ATHENA: o métte insémme contegnûi da musêi, promovéndo di stàndard pe a digitalizaçión di musêi e di metadæti
- AthenaPlus: a l'ìntra inte Ræ de patrimònni colturâli pe Europeana
- BHL-Europe - Biodiversity Heritage Library for Europe
- CARARE: o métte insémme di contegnûi de patrimònni archiològîchi e architetònichi[19]
- DCA - Digitising Contemporary Art[20]
- DM2E: o favorìsce a creaçión de nêuvi scistêmi e servìççi pe riutilizâ i dæti de Europeana inte l'informàtica umanìstica[21]
- ECLAP: o l'é aprêuvo a realizâ 'na grànde bibliotêca digitâle in scê àrte do spetàcolo e l'UGC[22]
- EURO-Photo: progètto pe digitalizâ e fotografîe fæte da-e testæ giornalìstiche
- Europeana 1914–1918: svilupòu pi-â çentanâ da Prìmma Goæra Mondiâle, a conprénde stöie de famìgge arecugéite in colaboraçión co-a British Library, a Bibliotêca Naçionâle do Lusenbùrgo e âtre instituçioìn[23][24][25].
- Europeana Collections 1914-1918: progètto ch'o l'é réizo disponìbili 425.000 ògètti corelæ a-a Prìmma Goæra Mondiâle inte l'ocaxón da sò çentanâ. Into zenâ do 2014, quésti materiâli són stæti conbinæ[26] con quélli di progètti Europeana 1914-1918 e European Film Gateway First World War
- Europeana Connect: o l'azónze materiâli sonöri a-a bànca dæti de Europeana[27]
- Europeana Awareness: progètto pe mêgio publicizâ Europeana a-o a livéllo polìtico[28]
- Europeana Creative: o promêuve l'ûzo creatîvo di materiâli azónti in Europeana[29]
- Europeana Fashion: o l'à l'òbietîvo de caregâ ciù de 700.000 ògètti lighæ a-o móndo da mòdda in Europeana[30]
- EFG - Europeana Film Gateway: o l'à fornîo ciù de 600.000 pelìcole e contegnûi corelæ a Europeana[31]
- Europeana Libraries: o l'azonziâ ciù de 5 milioìn de ògètti digitâli in Europeana da 19 de prinçipæ bibliotêche de riçèrca e de universcitæ in Eoröpa[32]
- Europeana Local: o càrega contegnûi da sogètti regionâli e locâli[33]
- Europeana Newspapers: o l'azónze de registraçioìn relatîve a 18 milioìn de pàgine[34] de giornâle a Europeana[35]
- Europeana Regia: progètto ch'o sta digitalizàndo manoscrîti de sovrén de l'Eoröpa medievâle e do rinasciménto; a l'é disponìbile 'na coleçión de manoscrîti ascì[36]
- Europeana Sounds: o contriboìsce a Europeana con di materiâli òudio[37]
- Europeana Travel: o portiâ di materiâli asociæ a viâgi, comèrci, turìsmo e migraçioìn in Europeana[38]
- Europeana v1.0: o l'amîa de svilupâ 'n scîto d'Internétte pe Europeana do tùtto fonçionànte[39]
- EUscreen: o càrega materiâli televixîvi in Europeana[40]
- HOPE - Heritage of People's Europe: o l'amîa d'amegioâ l'acescibilitæ a-e coleçioìn digitâli de stöia sociâle
- JUDAICA Europeana: o l'é specializòu into contribûto ebràico a-a formaçión do patrimònio colturâle eoropêo
- Linked Heritage: o l'amîa d'azónze nêuvi contegnûi da-i setoî comerciâli e pùblichi, inrichìndo i metadæti de Europeana co-in procêde "linked data"
- MIMO - Musical Instrument Museums Online
- Natural Europe: o conétte e coleçioìn digitâli di musêi de stöia naturâle
- OpenUp!: o càrega in Europeana materiâli pi-â ciù pàrte in sciô patrimònio naturâle
- Partage Plus: progètto pe digitalizâ dæti in sce l'Art Nouveau pe Europeana
- PATHS - Personalised Access To cultural Heritage Spaces[41]
- The European Library: a l'azónze contegnûi in scê bibliotêche naçionâli
- thinkMOTION: o l'arechéugge materiâli into cànpo di scistêmi de traspòrto
FinançiaméntiModìfica
Europeana e i âtri progètti che fornìscian contegnûi a Europeana.eu són stæti finançiæ da-a Comisción Eoropêa sótt'a-o progràmma eContentplus, l'Information and Communications Technologies Policy Support Programme (ICT PSP) e âtri progràmmi scìmili. Pe parteçipâ inte 'na série coscì ànpia de progètti, i quæ riçéivan fóndi da-a Comisción pe 'n totâle do 50-100% di pròppi cósti, da-i quæ són però esclûze e spéize generâli, Europeana a fa 'n scignificatîvo afidaménto in scî finançiaménti proveniénti da-i ministêri de coltûa e deducaçión di Pàixi ménbri.
NòtteModìfica
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 (EN) Europeana, in Open Source Technology: Concepts, Methodologies, Tools, and Applications, IGI Global, 2014, p. 150, ISBN 1-466-67231-5.
- ↑ (EN) Comisción Eoropêa, Timeline of digitisation and online accessibility of cultural heritage, in sce digital-strategy.ec.europa.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Comisción Eoropêa, Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. i2010: Digital Libraries, in sce eur-lex.europa.eu, 30 seténbre 2005. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Background, in sce europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 25 dexénbre 2010).
- ↑ (FR) Antoine Oury, Les documents du domaine public les plus vus sur Europeana, in sce actualitte.com, 13 zenâ 2020. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana Foundation, Europeana Version 1 project, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 10 lùggio 2012).
- ↑ (EN) Comisción Eoropêa, New Europeana Collections site brings people closer to culture, in sce digital-strategy.ec.europa.eu, 22 zenâ 2016. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ 8,0 8,1 (EN) Perla Innocenti, Migrating Heritage: Experiences of Cultural Networks and Cultural Dialogue in Europe, Ashgate Publishing, 2014, pp. 87-91, ISBN 1-472-42281-3.
- ↑ (EN) Europeana, Europeana Data Model, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Why become a data provider?, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Partners & Contributors, in sce europeana.eu:80. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 27 novénbre 2011).
- ↑ (EN) Europeana, Strategic Plan 2011-2015, in sce version1.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 21 zenâ 2011).
- ↑ (EN) Europeana, Europeana Strategy 2015-2020, in sce strategy2020.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana Foundation, The Europeana Foundation, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 6 arvî 2013).
- ↑ Stichting Europeana, Kamer van Koophandel (KvK) nùmero 27307531, scitoâ a Prins Willem-Alexanderhof 5, 's-Gravenhage (L'Aja).
- ↑ (EN) Europeana Group, in sce arquivo.pt. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) 3D ICONS project, 3D ICONS project, in sce 3dicons-project.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (BG, CS, DA, DE, EL, ES, ET, EU, FI, FR, GA, HR, HU, IT, LT, LV, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, SV) APEx, APEx, in sce archivesportaleurope.net. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) CARARE, Connecting ARchaeology and ARchitecture in Europeana project, in sce carare.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) DCA, Digitising Contemporary Art (DCA) project, in sce dca-project.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) DM2E Project, DM2E Project, in sce dm2e.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 29 agósto 2018).
- ↑ (EN) ECLAP, e-Library for Performing Arts (ECLAP), in sce eclap.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 7 màrso 2011).
- ↑ (BS, CS, DA, DE, EL, EN, FR, HR, HU, IT, LV, NL, PL, PT, RO, RU, SK, SV) Europeana 1914–1918, in sce europeana1914-1918.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana project aims to save more forgotten First World War family histories, in sce culture24.org.uk, 24 zùgno 2014. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) World War I history at your fingertips, in sce luxtimes.lu, 30 lùggio 2014. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (BS, CS, DA, DE, EL, EN, FR, HR, HU, IT, LV, NL, PL, PT, RO, RU, SK, SV) Europeana 1914-1918 - untold stories & official histories of WW1, in sce europeana1914-1918.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana Connect, Connect, in sce europeanaconnect.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Awareness, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Creative, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Fashion, in sce europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (CS, DA, DE, EN, FI, FR, HU, IT, LT, NB, NL, PT) Europeana Film Gateway, Europeana Film Gateway, in sce europeanfilmgateway.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Libraries, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Local, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) The European Library, The European Library, in sce theeuropeanlibrary.org. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana Newspapers, Europeana Newspapers, in sce europeana-newspapers.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) The European Library, The European Library, in sce theeuropeanlibrary.org. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Sounds, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Travel, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) Europeana, Europeana v1.0, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) EUScreen Project, EUScreen Project, in sce euscreen.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- ↑ (EN) PATHS project, Personalised Access to Cultural Heritage Spaces (PATHS) project, in sce paths-project.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 6 zùgno 2014).
BibliografîaModìfica
- (EN) Antoine Isaac, Robina Clayphan e Bernhard Haslhofer, Europeana: Moving to Linked Open Data, in Information Standards Quarterly, vol. 24, n. 2-3 (archiviòu da l'url òriginâle l'8 òtôbre 2012).
Âtri progèttiModìfica
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Europeana
Colegaménti estèrniModìfica
- (BG, CS, DA, DE, EL, ES, ET, EU, FI, FR, GA, HR, HU, IT, LT, LV, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, SV) Scîto ofiçiâ, in sce europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- (EN) Scîto ofiçiâ de l'òrganizaçión, in sce pro.europeana.eu. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
- (EN) Europeana - Google Arts & Culture, in sce artsandculture.google.com. URL consultòu o 26 dexénbre 2021.
ron_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn eng_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn eng_Latn lij_Latn eng_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn eng_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn eng_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn lij_Latn srd_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn lij_Latn fra_Latn lij_Latn eng_Latn eng_Latn ron_Latn eng_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lim_Latn lij_Latn nld_Latn est_Latn eng_Latn nld_Latn lij_Latn lij_Latn est_Latn eng_Latn eng_Latn est_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn lij_Latn nld_Latn lij_Latn por_Latn zho_Hans eng_Latn zho_Hans lij_Latn lij_Latn lij_Latn eng_Latn eng_Latn srd_Latn vec_Latn lij_Latn lij_Latn srd_Latn est_Latn lij_Latn zho_Hans