Piikolo
Piikolo kɛna minziiki wonuu ŋgʋ pahʋlʋʋ-kʋ kʋ-hʋlʋ yɔ. Palaba-kʋ nɛ ɖeɣya ŋga yɔ, kɛwɛ hɩsɩ hɔʋ taa. Paya-kʋ ɖɔɖɔ size hɩlaɣ cikpelaɣ. Kɛkɛ cikpelaɣ pɩkɩlɩ hɩlaɣ sʋsaɣ. Ka-ɖalakɩŋ taa wɛ ɛzɩ yaa mana ɛzɩ hɩlaɣ sʋsaɣ hɛkʋ nɛ hɛkʋ yɔ.
Piikolo hilaɣ n̄ɩŋga kanɛ yɔ, ka-taa wala talɩɣ ɖɔɖɔ ɛzɩ sʋsaɣ mbɩ yɔ.
Ɛlɛ tʋkaɣ ŋga kɛwɛ kana sʋsaɣ pɛhɛkʋ taa kɛlɛ size ka-hʋlʋʋ taa lɛ, kɛ-fɛyɩna do kʋnɛ, kɛ-fɛyɩna do sʋsɔʋ kʋnɛ ɖɔɖɔ. Nɛ ewilitu yaa etilitu lɩʋ nutozo sʋsɔʋ taa kɛ camɩyɛ. Yeee pɛkɛdʋ ɖeyi ɖeyi kɔyɔ, piikolo kɩ-hʋlʋʋ kʋnɛ, kɩwɛna hɔɔlɩŋ nɩɩlɛ. kɩ-hɔɔlɩŋ ɛnʋ yɔ: n̄ʋʋ ɖeɖe, nɛ tɔnʋʋ ɖeɖe. Nɛ ɖitaasɔ size ɖeɣya palabɩnɛyɩ. Ɖeɣya ŋga kɛwɛ pidimm (tɩʋ kibiyu) tɩyɛ kɛ nabʋyʋ taa. Nɛ kɛwɛ ɖɔɖɔ puyi(buis) tɩyɛ.
Kɛwɛ ɖɔɖɔ n̄ɩɣlɩm liidiye, yen mayɛkɩtɩ (maillechort) tɩyɛ, ɛlɛ pabɩzɩɣ palabɩ nɛ tɩʋ pɩndʋ nɛ pɩ-wɛtʋ taa wɛ ɛzɩ ɛyʋ kpɛlɛkʋ labʋ yɔ. Patɩlayɩ lɛɛlɛ yɔ kedeŋa kpeekpe yɔ, pɩlakɩ ɛzɩ pɩnzɩ 200 mbɩ yɔ yɔ. Patɩlaɣ ɖɔɖɔ size pabɩzɩɣ pama Piikolo kʋnɛ yɔ nutozo wilitu yaa tilitu taa cikpetu taa.
Pʋbʋ taa lɛ, pɩsaŋ nɛ pɛkɛdɩna nee nɛ wilitu yaa tilitu lɩɩ camɩyɛ pʋwɛ ɖɔɖɔ ɛzɩ hɩlaɣ sʋsaɣ yɔ. Piikolo ŋgʋ kʋwɛ ɛzɩ "ut" yɔ, kɩ-tamʋna pɛcɛ-kʋ hɩɖɛ camɩyɛ size minziiki wonuu ŋgʋ kɩ-lɛɛzʋʋ wilitu yaa tilitu camɩyɛ yɔ. ki-tilitu yaa ki-wilitu taa wɛ ɛzɩ fɩnɩnɩ nutozo ɖeɖe. Nɛ hɛkʋ nɛ hɛkʋ diatoniiki ɖeɖe.