Genghis Khan
Gengis Khan kɛ Moŋgolɩ tʊ. Palʊlɩ-ɩ pɩnzɩ 1155 yaa 1162 waaɣ taa.mbʋ yɔ Mongolɩ. Ɛsɩba kɩyɛɛna fenaɣ taa pɩnaɣ 1227 Xian de Qingshui tɛtʋ taa. Tɛtʋ tʋnɛ, tɩwɛ Siini ɛjaɖɛ kamaɣ yɔɔ.
Ɛsɩba ɛ-pɩnzɩ hiŋ loɖo nɛ kakpanzɩ taa. Ɖajaa Gengis Khan lʋbɩna siŋŋ nɛ Mongol ɛjaɖɛ lɩɩ ɖi-yomiye taa. Ɖajaa Gengis Khan lɩna wiyaʋ Bordjigin hɔʋ taa. Ɖajaa ɛnɛ ɛkɛ politiki laɖʋ sɔsɔ nɔɔyʋ. Ɛnʋ kpeɣlini kewiyisi sɔsɔsɩ nzɩ sɩwɛ Aazii nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔɔlʋʋ taa nɛ nzɩ sɩwɛ Aazii hɛkʋ nɛ hɛkʋ taa yɔ sɩtɩŋa payɩ nɛ sɩkpɛndɩ nɛ pɩpɩsɩ Mongol ɛjaɖɛ. Ɛnʋ kɛkɛŋna ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-Ñʋʋdʋ. Eɖiyaɣ ɖɔɖɔ Sogdiane tɛtʋ.
Palʊlɩ-ɩ lɛ pahayɩ hɩɖɛ sise Temú́djin. Ɛ-caa payaɣ se Yesǔgei nɛ ɛ-ɖoo hɩɖɛ lɛ Hǒ’elú́n. Pɛkpɛndɩ piya kagbaanzɩ pa-caa cɔlɔ. Ɛ-sɩm wayɩ lɛ, ɛ-ɛjaɖɛ ɖaɣnɩ walʊʋ siŋŋ, mbʊ pʋyɔɔ yɔ, ɛ-wayɩ ñɩma kaawɛ ɖɔɖɔ ɖoŋ pɩdɩɩfɛyɩ. Ɛsɩba wayɩ lɛ, ɛ-pɩya nakɛyɩ caɣna e-lone taa kewiyaɣ kpelaɣ yɔɔ. Pʋcɔ nɛ ɛsɩkɩ lɛ, Moŋgoli ɛjaɖɛ taa ɛyaa yawaɣ-ɩ se pɛ-ɛjaɖɛ caa. Moŋgoli ɛjaɖɛ taa samaɣ tɩŋa ñaŋkaɣ Ñʋʋdʋ Gengis Khan pɩdɩɩfɛyɩ. Ɖooo lɛ, pakpaɣa halaa nɛ ɖoŋ nɛ pɛcɛlɩɣ abalaa. Ñʋʋdʋ Gengis Khan lʋbɩna siŋŋ nɛ paɖɩɣ kaʋ pɩ-tɛ lakasɩ nzɩ Moŋgoli ɛjaɖɛ taa.