Samaɣ tɛ maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ tʊmɩyɛ
Samaɣ tɛ maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ pɩkɛ lɛɣtʊ tʊmɩyɛ nɖɩ ɖɩcɔŋna se ɖɩna ɛzɩma ɛyʊ maɣzɩm wɛɛ, ɛ-wɛtʊ nɛ ɛ-laɣsɩ pɩcɛlɩna mbʊ pɩwɛ ɛsɩndaa yɔ, mbʊ ɛmaɣzʊʊ yɔ nɛ lalaa. Lɛɣtʊ tɔbʊʊ nɩɣʊ mbʊ pɩ-taa, pɩcɛlɩɣ-ɖʊ se ɖɩpɩsɩ ɖooo kɩbɩnjaazɩ tɔm yɔɔ nɛ ɖɩtakɩ.
Samaɣ tɛ maɣzɩm kpɛlɛkɩyaa (Kurt Lewin, Harold J. Leavitt, Jean Maisonneuve, Serge Moscovici, nɛ ŋgbaɣ ŋɖɛyɛ mbʊ yɔ wɩlɩɣ-ɖʊ ɛzɩma ɖɩkpaɣna ɖa-tɩ ɖo-kobiyaa lalaa yɔ, nɛ papɩzɩɣ panaɣ ɖɔɖɔ alɩwaatʊ ndʊ laɣsɩ yaa wɛtʊ natʊyʊ naa lakɩ yɔ. Samaɣ tɛ maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ tʊmɩyɛ sɔɔlʊʊ ɖɩnaɣ ɛyʊ lɩmaɣza, ɛ-wɛtʊ ɛ-laɣsɩ ɛ-ɛyɩtʊ tɩŋa kpeekpe taa nɛ panaɣ ɛzɩma ɛyaa nɛ ɖama pɛ-wɛtʊ.
Ɛyaa mba pawɩlaɣ samaɣ maɣzɩm tɔm Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa ɖɩnaɣ pa-taa peeɖe Gustave Bon ñɩnʊ ɛlɛ ñɛkɛ samaɣ kpɛlɛkʊʊ tʊmɩyɛ tʊ nɛ ɛma takayasɩ kisuzasi sakɩyɛ pɩnaɣ 1895 alɩwaatʊ taa, Gabriel Tarde. Pɩkɔma pɩnaɣ 1900 lɛ, pala ketizaɣ 4 ŋga nakayɛ Paarii tɛtʊ taa ketizaɣ kekpelaɣ ajɛyɛ kpeekpe pɩlɩna maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ tʊmɩyɛ yɔɔ kɛ Paarii tɛtʊ taa, Théodule Ribot kaaɖɛna kɔ-nɔɔ yɔɔ.
Etaazuunii ajɛyɛ taa lɛ William McDougall susina pɩnaɣ 1908 nɔɔ haʊ takayaɣ nakayɛ pɩlɩna samaɣ maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ yɔɔ, takayaɣ keyebina se paɖʊ kamayʊ samaɣ maɣzɩm kpɛlɛkʊʊ tʊmɩyɛ tɩnaa taa.