Trupela God husat Baibel i toktok long en em i wanpela God husat inap lukluk tu long ol samting i laik
kam yet. Bikos long dispela pawa, Em inap long redim ol samting bilong stretim o pasim dispela
nogut i laik kam long man.
Larim mi givim yu wanpela piksa bilong pruvim poin bilong mi. Wanpela ensinia husat bin wokim
wanpela masin o wanpela ensin, em gat olgeta save long sait bilong ol samting dispela wok bilong
em i ken mekim, strong bilong em long wokim wok, na ol mak bilong strong bilong em, bikos em
dispela wan husat bin makim na putim olgeta hap bilong em wantaim. Olsem man bilong wokim em,
em tu save long stretpela pasin bilong yusim na lukautim em, olsem na, em i redim wanpela buk
bilong toksave bilong skulim ol husat laik yusim em long kisim gutpela samting olgeta dispela masin
ken givim. Kain olsem, taim ol i bihainim ol pasin i orait na i tambu long mekim i stap insait long buk.
Em stap ples klia olsem bipo ensinia bin pinisim samting em wokim, taim em inap lukim ol samting
long taim bihain, em tingim pinis ol dispela hevi i ken kamap taim masin i go olpela, na sapos man
bilong yusim em i no lukaut gut na i no bihainim ol toksave bilong em. Na sapos ensin fel o wok
kranki, buk bilong ol toksave tu i givim ol isi rot bilong stretim na wanpela lista bilong ol lain bilong
stretim masin husat i gat gutpela nem na yu inap bilip long en husat inap stretim bagarap.
God Em i wanpela ensinia tu tasol Em i no ensinia nating bikos Em i dispela Wan husat i wokim ol
ensinia. Taim Em yet i kamapim man long nating, save tru, gutpela tingting, save bilong wokim
samting, na pasin bilong lukluk long taim bihain bilong Em, ol i no gat wanmak. Yu no inap skelim
wanpela samting wantaim ol. Na laikim tru bilong Em long man, wok bilong Em i nambawan tru, em
klia tru olgeta. Wanpela pruf bilong dispela em i olsem. Bipo God bin kamapim man long nating, Em
bin klia tru pastaim olsem man bai gat wanpela gutpela hap bilong sindaun we olgeta nid bilong em i
stap redi pinis na em i inap kisim. Na dispela em dispela graun.
God bin gat laik olsem dispela graun bai kamap hap bilong stap bilong man. Olsem rait i stap pinis
long APOSEL 17:26,
Na Em i bin wokim long wanpela blut olgeta kantri bilong ol man bilong stap long olgeta hap
bilong pes bilong dispela graun, na Em i bin pasim tok long Em yet long ol taim bipo Em i bin
makim, na long ol hap arere bilong ol bilong stap.
God i save long ol samting Em i wokim insait na ausait wantaim, stat long ol samting bilong ol i stap
ples klia olgeta inap long ol samting liklik tru olgeta. Em save long olgeta wan wan hap bilong man,
olsem ol pasin bilong em i strong na i no strong, ol samting em ken mekim na ol mak bilong ol pasin
bilong em, na tu ol rot bilong pasin em ken mekim taim wanpela kain samting i kamap.
Tasol i no olsem wanpela ensin man i wokim, husat wok bilong em i gat nid long wok bilong man,
dispela man God i bin kamapim long nating, em inap amamas long sampela mak bilong pasin bilong
stap fri. Em inap mekim ol samting long tingting bilong em yet bikos narapela long givim em ol pawa
bilong skelim, God bin givim em free will (laik bilong em yet) tu.
Tasol, dispela pasin bilong stap fri, tru tru em i no olgeta bikos i gat sampela pasin i orait na i tambu,
ol dispela, God bin putim long ai bilong em. God bin givim em tu wanpela set bilong ol lo em nid long
bihainim na wanpela lista bilong ol tok lukaut na ol samting bilong pasim nogut, em nid long was gut
long en. Na olgeta dispela Em raitim pinis long “buk bilong ol toksave” bilong Em, dispela em Baibel.
Wantaim pasin bilong stap fri, i gat dispela save olsem sapos em no bihainim tok, i gat ol mekim save
bilong kamap bihain, long wankain pasin olsem i gat ol gutpela pe sapos em makim long bihainim.
Tasol olsem tasol, dispela tingting bilong bihainim o sakim tok, em stap long rait bilong em bikos em
gat free will.
God bin lukim dispela sans olsem nogut man yusim kranki na yusim long pasin nogut free will bilong
em. Yumi mas tingim olsem wanpela bilong ol pasin bilong God, em i olsem. Em gat dispela pawa
bilong lukim ol samting bipo ol i kamap. Tru tru, olsem long stori bilong man, Em save long em long
stat bilong em inap long pinis, maski pinis i laik kam yet.
Olsem rait i stap pinis long AISEA 46:9-10,
9 Tingting gen long ol samting bilong bipo tru, long wanem Mi stap God na i no gat narapela i
stap. Mi stap God na i no gat narapela i olsem Mi.
10 Mi tokaut klia long pinis bilong ol samting long stat bilong ol samting inap long nau, na ol
samting i no bin kamap yet inap long bipo tru. Na Mi tok olsem, Tok helpim bilong Mi bai stap
strong na bai Mi mekim i kamap olgeta laik bilong Mi.
Long ol dispela ves, God bin toktok long Em Yet, pawa bilong Em, na strong bilong Em, olsem yu no
inap skelim ol wantaim ol narapela. Olsem Em i tok, i no gat wanpela olsem Em. I no gat wanpela
inap kamap wanmak bilong Em long pawa, Pikinini Man bilong Em tu i no inap. Long wanem, God
wan inap tokaut long pinis i kam long stat.
God save wanem samting bai kamap long taim bihain. God bin lukim bipo dispela sans olsem man
ken yusim free will bilong em taim em no yusim tingting gut, olsem em bai givim baksait long ol
samting bilong pasim nogut na ol tok lukaut bilong Em, sakim tok bilong Em long ol pasin i orait na i
tambu, na bihain, pundaun long sin. Tasol i no olsem ensinia nating husat i bisi na wari long samting
em i wokim, husat inap tasol long redim wanpela buk bilong ol toksave na givim tingting long sait
bilong ol lain bilong stretim masin, laikim tru na sori bilong God long man, yu no inap skelim. Tru,
taim God i no kamapim yet man long nating, em i no ples bilong sindaun bilong em tasol, God bin
redim, tasol tu dispela sakrifais i moa long inap bilong baim bek em taim em pundaun long pasin i
pulap long sin. Na dispela i no narapela long Bikpela Jisas Kraist.
Klia tru, dispela tok tru bilong Baibel i stiaim wanpela long askim dispela askim, “Ating em minim
olsem God bin makim bipo pinis long stat yet olsem Bikpela Jisas Kraist bai soim Em Yet ples klia long
bodi bilong baim bek man long ol sin?”
God i givim bekim long dispela askim insait long REVELESEN 5:9. Dispela i tok,
Na ol i singim wanpela nupela singsing, i spik, Yu gat namba inap bilong kisim dispela buk, na
bilong opim ol samting bilong pasim bilong en. Long wanem, ol i bin kilim Yu i dai, na Yu bin baim
bek mipela i go long God long blut bilong Yu ausait long olgeta wan wan kandre, na tok ples, na
lain manmeri, na kantri.
Ol hap tok “yu” na “bilong yu” insait long ves i toktok long Bikpela Jisas Kraist. Ol bin kilim Em i dai,
na long wok bilong blut bilong Em, Em bin baim bek olgeta wan wan kandre na tok ples, olgeta wan
wan lain manmeri na kantri.
Ol bin kilim Em i dai long wanem taim?
REVELESEN 13:8
Na olgeta husat i stap antap long dispela graun bai lotuim em, husat God i no raitim nem bilong ol
insait long buk bilong laip bilong Pikinini Sipsip ol i kilim i dai long stat bilong ol as ston bilong
dispela graun.
Pikinini Sipsip, husat em piksa bilong Bikpela Jisas Kraist, “ol i kilim i dai long stat bilong ol as ston
bilong dispela graun.” Dispela hap tok “long stat bilong ol as ston bilong dispela graun” i minim
dispela taim God kamapim yet long nating dispela graun, i minim olsem, man i no stap yet long
dispela taim. Tasol long dispela taim bipo yet, God bin lukim pinis dispela nid long wanpela
Redeemer (Man bilong Baim Bek) bikos Em bin lukim dispela sans olsem man bai pundaun long pasin
bilong brukim lo bihain. Dispela Redeemer em i Pikinini Sipsip, husat em piksa bilong Bikpela Jisas
Kraist, husat God bin makim olsem ol bai kilim i dai long dispela taim God wokim dispela graun.
Narapela long Em gat dispela pawa bilong tokaut long sait bilong pinis long stat, God tu bin tok long
Aisea 46:10, “Tok helpim bilong Mi bai stap strong na bai Mi mekim i kamap olgeta laik bilong Mi.”
Dispela em wanpela toktok bilong God i gat bikpela namba tru, bikos dispela “laik” em i het tok
bilong stap bilong yumi. Em i as bilong stap bilong yumi, long amamasim bel bilong Em husat bin
kamapim yumi long nating.
REVELESEN 4:11
Yu gat namba inap, O Bikpela, long kisim glori na ona na pawa. Long wanem, Yu bin kamapim
long nating olgeta samting, na bilong amamasim bel bilong Yu ol i stap na Yu bin kamapim ol long
nating.
Dispela olgeta samting i stap, God bin kamapim long nating bilong amamasim bel bilong Em husat
bin kamapim yumi long nating. Na yumi save olsem i no gat nogut insait long amamas bilong Em.
Ol sekreteri bilong lida bilong wanpela kantri, taim ol manmeri husat i no amamas olsem wanem ol
wokim ol wok bilong ol, i salensim ol long lusim ol wok bilong ol, tasol ol no laik lusim, planti taim
yumi harim ol i tok olsem ol i wokim wok bilong bihainim gutpela amamas bilong lidaman. Em
minim, lidaman wan tasol inap rausim ol long ofis bikos em dispela wan husat bin putim ol. Tasol i no
olsem gutpela amamas bilong lidaman bilong wanpela kantri husat ken stap rong, gutpela amamas
bilong God I Gat Olgeta Strong i no inap stap rong. Oltaim yumi bai stap orait sapos yumi stap bilong
bihainim gutpela amamas bilong Em husat bin kamapim yumi long nating.
Olsem ol samting God i kamapim long nating, gutpela samting olgeta yumi inap mekim, em i long
soim Em pilim bilong yumi bilong givim tenkyu bilong tingim stap bilong yumi na bilong tingim
dispela Pikinini Sipsip husat Em bin redim, husat ol bin kilim i dai long stat bilong wokim dispela
graun. Bikos long wok bilong blut bilong Em, God bin kisim bek yumi long ol sin. Gen, Pikinini Sipsip
em piksa bilong Pikinini Man bilong God, Bikpela Jisas Kraist.
Tasol pasin bilong marimari bilong God i no pinis olsem tasol. Em bin redim tu wanpela gutpela pe
long ol husat bai stap laip yet bilong bihainim gutpela amamas bilong Em na long ol husat bai
bihainim Em wantaim pasin beltru long ol pasin i orait na i tambu i stap long rait insait long “buk
bilong ol toksave” bilong Em, dispela em Baibel. Na gutpela pe bilong Em i no gat skel tu, laip stap
oltaim oltaim. God ken painim yumi olgeta inap tru long kisim dispela gutpela pe Em bin promisim.
Amen.
Tok Lukaut: Ol lain bilong tanim tok bilong mipela ol i lukaut na yusim gut tru save bilong ol taim ol i bin tanim dispela blog i go long Tok Pisin. Tasol, ControversyExtraordinary.com i no tok olsem olgeta infomesen ol i bin tanim i no gat asua bikos long sampela ol samting. Taim i gat sampela asua namel long rait i nambawan tru i stap long tok Inglis na rait ol i bin tanim long Tok Pisin, rait i nambawan tru i stap long tok Inglis i winim narapela oltaim.
Man bilong Toknogut I Bin Kamap Bilipman: Olsem Wanem Stilman long Diwai Kros I Bin Klia
Taim ol man nating husat i ritim Baibel i kam long Matyu 27:44, Mak 15:32 na Luk 23:39-40, sampela
taim ol i paul long ol stilman husat ol bin nilim long diwai kros wantaim Bikpela Jisas Kraist i bin
mekim wanem pasin stret long Em taim ol bin hangamap long diwai kros. Ol i paul bikos wanem
samting i luk olsem ol tok i agensim wanpela narapela namel long stori bilong Matyu na Mak, na
stori bilong Luk.
MATYU 27:44
Tupela stilman tu, husat ol i nilim long diwai kros wantaim Em, i tromoi wankain samting long ol
tit bilong Em.
MAK 15:32
Larim Kraist, King bilong Isrel, kam daun nau long diwai kros, inap long yumi ken lukim na bilipim.
Na tupela husat ol i nilim long diwai kros wantaim Em i sutim tok nogut long Em.
Long ol ves antap, Matyu tupela Mak bin tok olsem tupela stilman wantaim bin tok bilas na
toknogutim Kraist taim ol bin stap long diwai kros. Tasol, Luk bin tok olsem wanpela bilong ol stilman
bin hatim poro bilong em long em tok bilas long Bikpela Jisas Kraist.
LUK 23:39-40 i tok,
39 Na wanpela bilong dispela tupela raskol ol i hangamapim i toktok bilong daunim Em tru, i spik,
Sapos Yu stap Kraist, kisim bek Yu Yet na mitupela.
40 Tasol arapela i bekim tok na hatim em, i spik, Ating i yes long yu pret long God, taim yu luksave
olsem yu stap long dispela wankain pe nogut bilong kot?
Tru, i no gat wanpela samting bilong paulim tingting long en. Moa yet, i no gat wanpela tok i agensim
liklik narapela namel long ol stori bilong ol wan wan. Olgeta stori bilong ol i stret na trupela.
Klia tru, paul tingting i kamap bikos sampela lain bilong rit, ol fel long skelim na tingim ol hap bilong
taim i stap insait long stori olgeta. Ol no lukim samting tru olsem tupela stilman na Bikpela Jisas
Kraist bin hangamap long diwai kros, i no long sampela minit tasol, tasol long sikis inap long et aua
nabaut. Na, long dispela longpela bilong taim, planti samting bin kamap, ol dispela bin opim bel
bilong wanpela bilong tupela stilman, dispela bin mekim em senisim pasin bilong em i go long
Bikpela Jisas Kraist.
Em tru olsem tupela wantaim bilong ol bin toknogutim Bikpela Jisas Kraist na tromoi ol tok bilas long
Em, tasol dispela bin kamap long ol paslain aua taim ol stap long diwai kros.
Taim ol aua i go, bihain long witnesim sampela ol samting i bin kamap, wanpela bilong ol bin tanim
bel. Em bin sori long Kraist na bihain em bin luksave olsem Kraist i no bin stap inap long kamap
olsem, i no olsem ol yet wantaim husat bin stap fit stret long kisim mekim save bilong dai long raskol
pasin bilong ol i nogut tru.
Wanpela bilong ol samting i bin kamap, nogut dispela bin tanim lukluk bilong stilman long Bikpela
Jisas Kraist, em i dispela taim em bin lukim Kraist olsem wanpela pikinini man, em bin wari na laikim
tru Maria. Stilman bin harim olsem wanem Kraist bin lusim mama bilong em, Maria, long lukaut
bilong aposel husat Em laikim tru, Jon. Maski sapos Kraist bin stap long dispela kain bikpela hevi
stret, Em bin tingting yet long sait bilong gutpela sindaun bilong mama bilong em, na Em bin mekim
klia tru olsem wanpela bai lukautim em bihain long Em go pinis..
JON 19:26-27
26 Olsem na taim Jisas i lukim mama bilong Em, na disaipel i sanap klostu long em, husat Em i
laikim tru, Em i tokim mama bilong Em, Meri, lukim pikinini man bilong yu!
27 Nau Em i tokim dispela disaipel, Lukim mama bilong yu! Na long dispela aua dispela disaipel i
kisim em i go long haus bilong em yet.
Bikpela Jisas Kraist bin inap long lukim ol bel bilong ol man, na Em bin lukim olsem wanem Jon bin
gat gutpela bel. Long dispela as Kraist bin lusim mama bilong Em, Maria long han bilong em. Long
dispela de stret, Jon bin bringim Maria long haus bilong em yet we em bin kaunim em olsem
wanpela memba bilong hauslain bilong em.
Stilman bin lukim tu olsem wanem Kraist bin karim pen long olgeta tok bilas bilong ol manmeri
nabaut long ol. Narapela long dispela, em bin witnesim tu olsem wanem Bikpela Jisas Kraist bin stap
man bilong isi pasin maski ol soldia bin mekim pasin nogut long Em taim Em bin nekdrai. Ol i no bin
givim wara long Em, tasol viniga.
JON 19:28-30
28 Bihain long dispela, taim Jisas i save long nau olgeta samting i kamap pinis, inap long rait
bilong God i ken kamap pinis, Em i tok, Mi nekdrai.
29 Nau i gat wanpela sospen samting ol i putim i pulap long vinega. Na ol i pulapim wanpela spans
wantaim vinega, na putim dispela antap long hisop, na putim dispela klostu long maus bilong Em.
30 Olsem na taim Jisas i bin kisim vinega, Em i tok, Em i pinis. Na Em i lindaunim het bilong Em, na
lusim spirit bilong Em.
Stilman bin harim tu Kraist i beten long Papa bilong pogivim ol husat bin mekim rong long Em bikos
ol no bin save long ol mekim wanem (Luk 23:34), dispela prea, wanpela husat pasin bilong laikim tru,
sori na gutpela bel i pulap long bel bilong em, em wanpela inap beten olsem.
Narapela samting i bin kamap, dispela bin pulim tingting bilong stilman, em dispela taim san bin
kamap tudak long ol las aua bilong ol.
MAK 15:33
Na taim namba sikis aua i kam, i gat tudak antap long dispela hap olgeta inap long namba nain
aua.
Tudak bin karamapim dispela hap olgeta stat long namba sikis aua, o twelve kilok belo, inap long
namba nain aua, o tri kilok long avinun.
Tingim olsem ol dispela samting i no bin kamap long sampela minit tasol. Ol bin kamap long ol hap
bilong taim insait long sikispela inap long etpela aua. Dispela i minim olsem dispela senis long pasin
bilong wanpela bilong ol stilman i go long Bikpela Jisas Kraist, em no bin kamap wantu tasol. Ol
samting em bin lukim na harim, ol bin mekim em senis. Bihain long witnesim ol dispela samting,
dispela stilman husat bipo bin toknogutim na tok bilas long Bikpela Jisas Kraist, em bin tanim bel.
Bipo em wanpela man bilong tok nogut, em bin kamap wanpela man bilong bilip olsem Kraist Em i
Pikinini Man bilong God tru tru.
LUK 23:34-43 i tok,
34 Nau Jisas i tok, Papa, lusim sin bilong ol. Long wanem, ol i no save long ol i mekim wanem. Na
ol i tilim ol klos bilong Em, na tromoi ol satu.
35 Na ol manmeri i sanap na lukluk i stap. Na ol hetman tu wantaim ol i lap nogut long Em, i spik,
Em i kisim bek ol arapela. Larim Em kisim bek Em Yet, sapos Em i Kraist, Man God i makim.
36 Na ol soldia tu i wokim pani long daunim Em, na kam long Em, na tokim Em long kisim vinega,
37 Na spik, Sapos Yu stap king bilong ol Ju, kisim bek Yu Yet.
38 Na ol i raitim tu wanpela rait ol i sapim antap long Em long ol leta bilong tok ples bilong Grik,
na Latin, na Hibru, DISPELA EM I KING BILONG OL JU.
39 Na wanpela bilong dispela tupela raskol ol i hangamapim i toktok bilong daunim Em tru, i spik,
Sapos Yu stap Kraist, kisim bek Yu Yet na mitupela.
40 Tasol arapela i bekim tok na hatim em, i spik, Ating i yes long yu pret long God, taim yu luksave
olsem yu stap long dispela wankain pe nogut bilong kot?
41 Na em i stretpela tru tru long yumitupela. Long wanem, yumitupela i kisim pe stret long ol wok
bilong yumi. Tasol dispela Man i no bin wokim wanpela samting i rong.
42 Na em i tokim Jisas, Bikpela, holim tingting long mi taim Yu kam long kingdom bilong Yu.
43 Na Jisas i tokim em, Tru tumas, Mi tokim yu tude, Bai yu stap wantaim Mi long paradais.
Olsem tasol, stilman bin kamapim wanpela pilim bilong bel sori na tanim bel long wanem samting
em bin toktok na mekim bipo long dispela de, taim bilip bin kamap pinis insait long bel bilong em.
Long dispela as, taim narapela stilman bin toktok yet long Kraist wantaim pasin bilong tok bilas na
bikhet pasin, em bin hatim em. Inap long em bin kamap long dispela poin we em bin askim Bikpela
Jisas Kraist wantaim daun pasin, “Bikpela, tingim mi taim Yu kam long kingdom bilong Yu.”
Yumi inapt ok olsem dispela stilman bin gat bikpela blesing tru bikos bipo em bin dai, em bin inap
long luksave long Kraist. Na moa yet olgeta, em bin kisim strongpela promis olsem em bai inap kisim
amamas bilong paradais taim Bikpela Jisas Kraist bin bekim em, “Bai yu stap wantaim Mi long
paradais.”
Olsem na, klia tru, i no gat wanpela tingting i agensim narapela namel long ol dispela stori ol man
bilong raitim Gutnius bin givim. Ol lain husat rit mas luksave tasol olsem i gat sikispela o etpela aua
insait long dispela lain bilong ol samting i bin kamap. Na bilong tingim dispela sikispela o etpela aua,
planti samting i winim tingting i ken kamap. Yu no inap tok nogat olsem long stat, tupela wantaim
bin toktok agens long Bikpela Jisas Kraist tasol, bihain, bel bilong wanpela bilong ol bin kirap long ol
dispela samting em bin witnesim. Em bin klia. Na dispela taim em klia, dispela bin stiaim em long
bilip long God na long Bikpela Jisas Kraist.
Taim em bin kamapim bilip long God na long Kraist na em bin askim Bikpela Jisas Kraist long tingim
em taim Kraist i go long kingdom bilong Em, dispela stret em ol gutpela samting olgeta dispela
stilman bin mekim long taim bilong laip bilong em. Bikos long dispela, em bin kamap man bilong
kisim heven long taim bihain. Em i no gutpela tasol olsem narapela stilman i no bin gat dispela klia
tingting na luksave em bin gat.
Bilong pinisim tok, larim mi toktok strong moa tasol long i no gat wanpela tok agens long narapela
insait long Rait Holi i kam long God. Sapos i gat ol dispela ves i luk olsem ol i agensim wanpela
narapela, man bilong ritim Baibel mas skelim na tingim tasol dispela stori long baksait na ol dispela
samting nabaut long dispela samting i bin kamap, dispela stap pinis long rait. Na bilong abrusim paul
tingting na tingting kranki, em i gutpela olgeta long askim long stia bilong Holi Spirit pastaim taim yu
ritim Baibel.
God ken blesim yumi olgeta!
Tok
Lukaut: Ol lain bilong tanim tok bilong mipela ol i lukaut na yusim gut
tru save bilong ol taim ol i bin tanim dispela blog i go long Tok
Pisin. Tasol, ControversyExtraordinary.com i no tok olsem olgeta
infomesen ol i bin tanim i no gat asua bikos long sampela ol samting.
Taim i gat sampela asua namel long rait i nambawan tru i stap long tok
Inglis na rait ol i bin tanim long Tok Pisin, rait i nambawan tru i stap
long tok Inglis i winim narapela oltaim.
Olgeta samting i stap laip God i wokim, ol i stap bilong tingim wanpela as tingting stret, na em i
bilong inapim kain as tingting olsem, inap long ol laip bilong ol bai i gat mining.
Sapos yu wanpela man bilong lukluk gut long kain kain ol samting i stap laip God i wokim i stap
nabaut long yu, yu bai klia olsem olgeta wan wan bilong ol i klia long as tingting stret bilong stap
bilong ol, na, olsem ol i redi long wokim wok bilong bihainim as tingting bilong wokim ol, long olgeta
kain rot.
Lukim ol hani bi. Wanpela hani bi man, o drone, em save olsem as tingting bilong wokim em o wok
bilong em, em i long pas long hani bi kwin na givim bel long em. Na bikos em klia long wok bilong
em, em wokim em maski em save olsem, taim em wokim, em bai lusim laip bilong em bikos bihain
long pas long kwin, em bai go long dai. Olsem na, ol kolim dispela sexual suicide (pasin bilong kilim
em yet dai bilong tingim seks).
Daunbilo em i wanpela hap bilong wanpela rait i gat het tok, “Sexual Suicide by Honey Bees: The
tragic Plight of the Male Honey Bee.” (Pasin bilong Kilim Em Yet Dai Bilong Tingim Seks Ol Hani Bi i
Mekim: Samting Nogut I Kamap long Hani Bi Man)
Pasin bilong Kilim Em Yet Dai Bilong Tingim Seks Ol Hani Bi i Mekim: Samting Nogut I Kamap long
Hani Bi Man
“Hani bi man, dispela ol i kolim drone, em i stap long wanpela as tingting tasol, olsem long givim bel
long kwin. I no gat nid liklik long em taim em i wokim pinis dispela wok long bung bilong ol…”
Tasol, drone i strong tru long misin bilong em na em bai givim laip bilong em long dispela tingting.
Honey bee mating (taim hani bi man i givim bel long kwin) em i wanpela bilong ol strongpela piksa
olgeta bilong sexual suicide long grup olgeta bilong ol binatang. Hani bi seks i kamap long win taim
kwin i flai bilong painim ol man bilong givim bel long em. Ol drone i resis long dispela sans bilong pas
long kwin bilong ol, taim ol i bung wantaim nabaut long em taim em flai.
Bihain, wanpela strongpela drone bai mekim muv bilong em. Taim em holimpas kwin, drone i
kamautim insait bilong penis bilong em, taim em mekim ol masel bilong bel bilong em muv na em
yusim hemostatic pressure (presa long blut), na putim em tait insait long rot bilong karim pikinini
bilong kwin. Wantu em bai rausim sperm strong tumas olsem na dispela i balisim arere bilong penis
bilong em, na em bai stap insait long kwin. Drone i pundaun long graun, we em i dai bihain liklik…”
Long dispela, yumi lukim olsem wanem hani bi man i tingim strong tru misin bilong em, maski em bai
tekewe laip bilong em yet.
Yu inap tok olsem laip bilong drone i gat mining bikos em inap long inapim as tingting bilong stap
bilong em na God i yusim em long kamapim planti moa ol hani bi. Sapos hani bi man, o drone, i no
bisi long wok bilong em, nogut kain bi olsem bin laik pinis olgeta, o nogut ol pinis olgeta bipo. Tasol
bikos long ol taim ol gat seks olsem, kwin i karim ol hani bi kiau i planti tru, bihain, ol dispela bai
kamap ol yangpela hani bi.
Em i no hani bi man tasol, o drone, husat i gat wanpela wok stret bilong wokim. Tru, olgeta wan wan
memba bilong bung bilong ol hani bi i gat wok bilong inapim. Kwin, kain olsem, em i bosim dispela
wok bilong lukautim olgeta bung bilong ol hani bi. Em i wok bilong em long pait bilong lukautim bung
bilong ol long ol ausait lain husat laik kam insait na bagarapim ol. Na bikos em gat bikpela wok tru,
em no nidim long go ausait bilong painim kaikai bilong em. Dispela wok em bilong ol wok bi.
Ol wok bi i ol dispela husat i go ausait, husat i flai long wanpela flaua i go long narapela bilong kisim
nectar (switpela wara bilong flaua) bilong givim long kwin. Ol wok bi i bungim nectar long ol flaua,
taim ol i pulim wantaim maus bilong ol, na bihain, ol i bringim em long haus bilong ol, inap long kwin
bai gat saplai bilong kaikai olgeta taim. Taim ol pasim nectar long ol maus bilong ol wanpela i go long
narapela, isi isi em kamap hani, dispela ol wok bi i bungim insait long ol honeycomb cell (ol liklik hap
bilong putim hani long en). Taim hani bi kwin i no inap pinisim olgeta hani ol bin bungim long em, ol
man i kaikai dispela hani em no kaikai.
Hani, moa yet honeycomb, em no test swit tasol, tasol em helpim gut tru ol man long bodi sait. Tru,
Baibel i givim tingting long kaikai hani.
PROVEP 24:13 i tok,
Pikinini man bilong mi, kaikai hani, bilong wanem, em i gutpela, na kom bilong hani, dispela i swit
long maus bilong yu.
Oltaim yumi inap putim bilip long olgeta wan wan tok bilong God stap long rait insait long Baibel. Tru
tumas, hani i gutpela. Tru, ol saveman i kaunim em olsem wanpela kain kaikai i inap tru bikos em gat
olgeta kain samting i bikpela tru, bodi bilong man i nidim. Olsem wanem em stap inap tru, yu ken
skelim wantaim susu o milk, dispela, ol kaunim tu olsem kaikai inap tru long ol bebi.
Yu mas tingim olsem, taim God bin kisim bek ol Isrel long hap graun bilong Isip, Em bin promisim
long bringim ol long wanpela hap graun we susu na hani i ron.
EKSODAS 3:8
Na Mi kam daun long kisim bek ol long han bilong ol Isip, na long bringim ol i kam antap na i
kamaut long dispela hap graun na i go long wanpela gutpela na bikpela hap graun, long hap
graun i pulap long susu na hani...
Dispela i minim olsem ol manmeri bilong God bai no sot long ol samting bilong helpim bodi long
dispela hap graun. Ol yangpela na ol lapun, tupela wantaim, bai gat saplai bilong kaikai inap tru,
olsem susu bilong ol bebi na hani bilong ol bikpela lain. Tasol, yu noken givim hani long ol bebi o ol
pikinini husat i no gat wanpela krismas yet, bikos em ken bagarapim laip bilong ol. Olsem na, yu mas
givim susu long ol, i no hani. Tru, ol i givim tingting tu olsem ol bikpela lain kisim hani i inap stret
tasol.
Baibel i tok olsem, man mas kaikai inap hani tasol, i no planti tumas.
PROVEP 25:16
Ating yu painim hani pinis, a? Kaikai hamas i inap long yu tasol, nogut yu pulap long en, na
trautim dispela.
Sapos yu daunim moa long inap hani, glycemic level (mak bilong suga stap long blut bilong yu) bai go
antap na dispela ken mekim yu traut.
Mi laik toktok strong long dispela poin. Sapos ol hani bi i no stap beltru long inapim as tingting bilong
stap bilong ol, kain olsem, sapos hani bi man i no gat laik long bagarapim laip bilong em long givim
bel long hani bi kwin, sapos ol wok bi tu i no bungim nectar bilong kwin, na sapos kwin fel long karim
ol kiau bilong kamapim ol yangpela hani bi bihain, klia tru, i no bung bilong ol tasol bai pinis olgeta,
tasol, moa yet olgeta, ol man bai no gat sans bilong kisim gutpela long ol samting bilong hani bilong
helpim na oraitim bodi. Ples klia, maski ol kamapim hani pastaim bilong givim kaikai long kwin bilong
ol, ol man i kisim gutpela long em tu. Em minim olsem, ol man i ol las lain bilong kisim gutpela long
strongpela pasin bilong ol hani bi bilong wokim wok bilong ol wan wan.
Tru, maski yumi toktok long ol narapela samting i stap laip God i wokim olsem ol diwai, ol bulmakau
samting, ol pis, ol pik, na ol kakaruk, yu bai luksave olsem las lain bilong kisim gutpela long stap
bilong ol, em ol man tu. Ol stap bilong givim ol nid bilong ol man long nid bilong ol long helpim bodi.
Na stap bilong ol i gat mining bikos ol i inap long inapim dispela as tingting.
Nau, sapos ol samting i stap laip God i wokim husat i no man, ol stap long wanpela as tingting stret i
gutpela moa, wankain samting mas tru long ol man. Man i stap tu long wanpela as tingting stret, o
wok, dispela em mas inapim. Na dispela wok em i long wokim wok long God. Man i noken yusim laip
bilong em olsem em i no gat as tingting bilong mekim ol samting na em i mekim ol samting i no
gutpela bilong helpim. Tasol, em mas yusim em long givim ona long God na long bihainim ol tok
strong bilong Em bikos dispela em olgeta wok bilong Em.
Olsem rait i stap pinis long EKLESIASTES 12:13,
Larim yumi harim pinis bilong ol dispela samting olgeta. Pret long God, na holimpas ol tok strong
bilong Em. Long wanem, dispela em i wok stret olgeta bilong man.
Olgeta wok bilong man em i long wokim wok long God, Em husat i kamapim laip long nating. Laip na
stap bilong yumi, ol i stap dinau bilong yumi long Em.
APOSEL 17:28 i tok,
Long wanem, insait long Em yumi stap laip, na muv, na gat laip bilong yumi…
Olsem na, em i stretpela tasol olsem yumi yusim ol laip bilong yumi long wokim wok long Em husat i
kamapim yumi long nating. Bikos sapos Em no stap, yumi bai no stap hia long dispela graun.
Tasol, ol man bipo i no bin luksave long em, olsem na ol bin kilim Em dai, dispela Pikinini Man bilong
God na Em husat bin kamapim laip bilong yumi.
APOSEL 3:15
Na yupela i kilim Hetman bilong laip, husat God i bin kirapim long dai, we mipela em ol witnes
long en.
Ol no bin soim pasin bilong laikim tru na givim tenkyu long Bikpela Jisas Kraist na ol no bin wokim
wok long Em, tasol ol bin kilim Em i dai tu.
Tru tumas, em bai nogut tru sapos yumi fel long klia long as tingting bilong stap bilong yumi, na
sapos yumi bai no inap long painimaut mining bilong ol laip bilong yumi, nogut yumi kamap tasol
olsem ol man husat i no wokim wok na ol man i stap nating, o, nogut, ol man bilong bihainim ol laik
nogut.
Long klia long mining bilong laip, em i long save pastaim long as tingting bilong stap bilong yumi na
tu long ol wok yumi mas inapim. Na em i insait long pasin bilong inapim ol wok bilong yumi na
inapim ol as tingting bilong wokim yumi, we ol laip bilong yumi bai gat mining.
Olsem ol man, as tingting bilong wokim yumi na olgeta wok bilong yumi, em i long wokim wok long
God. Dispela wok em i wanem samting i givim mining long ol laip bilong yumi. Sapos em i no stap, ol
laip bilong yumi bai no gat as tingting bilong wokim na mining. Olsem na, sapos yumi gat laik olsem
ol laip bilong yumi bai gat as tingting bilong wokim na mining, yumi mas yusim em long wokim wok
long God. Na wokim wok long God, em i minim givim ona long Em na bihainim ol tok strong bilong
Em.
God ken blesim yu!
Tok
Lukaut: Ol lain bilong tanim tok bilong mipela ol i lukaut na yusim gut
tru save bilong ol taim ol i bin tanim dispela blog i go long Tok
Pisin. Tasol, ControversyExtraordinary.com i no tok olsem olgeta
infomesen ol i bin tanim i no gat asua bikos long sampela ol samting.
Taim i gat sampela asua namel long rait i nambawan tru i stap long tok
Inglis na rait ol i bin tanim long Tok Pisin, rait i nambawan tru i stap
long tok Inglis i winim narapela oltaim.
Wanpela bilong ol dispela as skul tok Baibel i skulim long ol wok manmeri bilong God, em i long
singim ol song bilong lotu bilong givim biknem long Em. Dispela pasin bilong singim ol song bilong
lotu long God, em i go bek long taim bilong ol Isrel, ol wok manmeri bilong God bipo. Na bilong
bihainim ol stori bilong Baibel, ol bin yusim tu sampela ol samting bilong pilai musik, olsem psaltery
(narapela kain harp), harp na samting olsem gita i gat tenpela string bilong mekim musik taim ol
singim song.
SAM 92:1,3
1 Em i gutpela samting long givim tenkyu long BIKPELA, na singim ol song i litimapim nem bilong
Yu, O man i Antap olgeta,
3 I gutpela long mekim olsem long gita i gat 10-pela string, na long samting i olsem harp, na long
harp long musik i isi.
I gat tok strong long ol Kristen tu long singim ol sam, ol song bilong lotu, na ol song bilong spirit sait
long God. Ol dispela song tu em i wanpela rot bilong strongim bilip, strongim bel na givim gutpela
tingting long ol brata na ol susa insait long Sios.
KOLOSI 3:16
Larim tok bilong Kraist stap insait long yupela planti moa long olgeta save tru, taim yupela skulim
na givim strongpela skul wanpela i go long narapela long ol sam na ol song bilong lotu na ol song
long sait bilong spirit, taim yupela i singim song wantaim marimari insait long ol bel bilong yupela
i go long Bikpela.
Na olgeta wan wan taim yumi singim song long God, yumi mas mekim em wantaim marimari insait
long ol bel bilong yumi. Planti taim, long pasin bilong ol yet, ol man i laikim tru musik. Bilong pruvim
dispela, i gat bikpela namba tru bilong ol dispela song ol i raitim na singim bilong tingim olgeta wan
wan man na olgeta narapela samting.
Kain olsem, i gat ol song bilong tingim kantri bilong wanpela man, we, insait long en, em i soim pasin
bilong stap redi long wokim wok bilong helpim kantri, pasin bilong laikim tru na pasin bilong pasim
yu yet long mama graun. Tru, olgeta wan wan kantri i gat song bilong em yet, dispela, ol manmeri
bilong em, yangpela na lapun, ol i singim bipo ol bung o ol wok i stat. I gat ol song tu ol i makim i go
long ol papamama i stap klostu tru long bel bilong yumi, bilong tingim pasin bilong laikim tru na ol
sakrifais i no bihainim wanpela askim bilong ol. Tasol, ol Katolik i gat planti song tru bilong apim nem
bilong Maria. I gat ol song i soim pasin bilong kirap nogut na tingting planti long naispela luk bilong ol
samting bilong dispela graun God i bin wokim na bilong unives. Na i gat milien milien ol song tu ol
man i singim bilong tingim ol pren na ol man i stap klostu long bel bilong ol.
Sapos yumi singim ol song bilong tingim ol olgeta, wantaim bel na kirap nogut, ating em i fit moa
olgeta olsem yumi singim ol song long Em husat i bin kamapim yumi long nating bilong soim bilip,
pilim bilong givim tenkyu, ol pasin bilong givim biknem, na amamas bilong yumi long gutpela pasin
bilong soim pasin bilong laikim tru bilong Em? Em i nogat samting sapos yumi no gat ol naispela nek
bilong singim song, o sapos yumi singim song i no bihainim stret musik. Bikpela samting em yumi
singim song long God wantaim pasin beltru na marimari insait long ol bel bilong yumi.
Yumi ken klia tru olsem Kraist na ol aposel tu bin singim ol song bilong lotu long God. Baibel i no
givim yumi wanpela tok bilong pruvim olsem ol aposel bin gat ol naispela nek bilong singim song,
tasol Mi bilip tru olsem Bikpela Jisas i gat wanpela nek i switpela na i pulim harim. Em i switpela moa
na pulim harim moa long olgeta narapela nek man i harim pinis.
Narapela long switpela saun bilong em, nek bilong Bikpela Jisas Kraist i stap naispela na i gat namba,
dispela kain, lain sipsip bilong Em i luksave na bihainim.
JON 10:3-5
3 Wasman bilong dua i opim dua long em. Na ol sipsip i harim nek bilong em. Na em i kolim ol
sipsip bilong em long nem, na stiaim ol i go ausait.
4 Na taim em i putim sipsip bilong em i go ausait, em i go pas long ol, na ol sipsip i bihainim em.
Long wanem, ol i save long nek bilong em.
5 Na ol i no inap bihainim ausait man, tasol ol bai ranawe long em. Long wanem, ol i no save long
nek bilong ol ausait man.
Ol sipsip i luksave, putim yau, na harim nek bilong Bikpela Jisas Kraist. Dispela i soim ples klia olsem
ol i luksave long Em olsem Wasman bilong ol.
I gat wanpela vidio bilong wanpela traim bilong saiens, dispela i pruvim olsem wanem ol sipsip long
bodi sait i klia tru na bihainim nek bilong wasman bilong ol, na tu, ol bai no harim nek bilong
narapela man tasol dispela nek bilong trupela wasman bilong ol tasol.
Tripela man bin traim long singautim ol sipsip taim ol i kaikai gras long ples kunai. Maski ol dispela
man bin stap long wanpela hap we ol sipsip bai inap harim ol, i no gat wanpela sipsip bin kirap long
singaut. I no gat wanpela bilong ol bin soim wanpela mak bilong luksave long ol nek bilong ol dispela
man, na i no gat wanpela bilong ol husat bodi bin kirap liklik. Tasol taim trupela wasman bilong ol bin
singautim ol, wantu ol bin kirap long singaut bilong em. Ol bin bihainim em bikos ol bin save long
nek bilong em.
Dispela “nek” bilong Kraist stap insait long JON 10:3-5, tru tru em i no minim dispela nek ol man ken
harim long yau. Dispela nek em i piksa bilong ol skul tok na ol tok strong bilong Em.
Dispela pasin bilong ol sipsip long bodi sait bilong bihainim nek bilong wasman bilong ol long bodi
sait, em i olsem dispela pasin bilong ol man bilong bihainim Bikpela Jisas Kraist bilong bihainim nek
bilong Em o ol skul tok bilong Em. Em i minim olsem, ol trupela man bilong bihainim Kraist o ol
trupela Kristen, ol i no harim tasol nek bilong Em o ol skul tok na ol tok strong bilong Em. Ol i
bihainim ol tu. Na ol bai no bihainim ol narapela skul tok, tasol bilong Kraist tasol.
Mi bin kam long wanpela famili bilong ol strongpela Katolik. Mama bilong mi bin wokabaut wantaim
ol skru bilong lek stat long dua bilong haus lotu long ples Baclaran i go olgeta long alta. Papa bilong
mi na ol tumbuna bilong mi, husat bin kam long biktaun Naguilian long provins La Union, ol tu bin
stap ol strongpela Katolik.
Long dispela taim em bin stap Katolik, mama bilong mi save harim ol pater husat i ritim sampela ves
long misa, taim ol i no givim wanpela tok klia long ol ves ol i ritim, na bihain go yet long stori bilong
ol. Tasol, taim mama bilong mi bin harim nek bilong Kraist, kain olsem, taim em bin harim ol dispela
skul tok bilong Em em no bin harim yet long ol pater bilong Katolik Sios, wantu em bin harim nek
bilong Kraist. Em bin lusim Katolik Sios na kisim baptais insait long Sios bilong God, we em bin inapim
yet wanem samting nek bilong Kraist i toktok long en. Em pruvim tasol olsem, sapos wanpela i stap
wanpela bilong lain sipsip bilong Kraist, klia tru em bai luksave long nek bilong Em, na, taim em no
gat tupela tingting, em bai bihainim Em.
Mi klia tru olsem nek bilong Kraist i gat switpela saun na i mekim ol man interes. Long dispela as, em
bin kisim interes bilong mama bilong mi wantu. Em no bin inap long agensim em.
Tasol, mi no save sapos ol aposel bin gat ol nek i gat switpela saun tu. Tasol wanem samting mi klia
tru long en, em i olsem. Ol bin singim ol song bilong lotu na ol song bilong givim biknem long God tu.
MATYU 26:29-30 i tok,
29 Tasol Mi tokim yupela, Mi bai i no inap dring i stat long nau i go bilong dispela prut bilong
diwai wain, inap long dispela de, taim Mi dringim dispela nupela wantaim yupela insait long
kingdom bilong Papa bilong Mi.
30 Na taim ol i bin singim wanpela song bilong lotu, ol i go ausait i go long maunten bilong ol Oliv.
Dispela em wanpela taim Kraist na ol aposel bin singim wanpela song bilong lotu, bihain long dispela,
ol bin go long Maunten bilong Ol Oliv. Long dispela nait, Judas Iskariot bin putim Bikpela Jisas Kraist
long han bilong birua.
Maski yumi yet i no bin harim nek bilong Kraist long bodi sait, mi gat strongpela bilip olsem nek
bilong Bikpela Jisas Kraist em i dispela nek i naispela olgeta dispela graun ken harim. Na bikpela pasin
tru bilong nek bilong Papa, em tasol inap winim naispela saun bilong nek bilong Kraist. Pita, Jems na
Jon bin inap long harim nek bilong Papa. Na tu Jon dispela Baptis bin harim em taim em bin givim
baptais long Bikpela Jisas Kraist long wara Jordan, we Em bin tok, “…Dispela em i Pikinini Man bilong
Mi i stap klostu tru long bel bilong Mi, long husat Mi gat amamas tru.” (Matyu 3:17)
Wanpela samting tru i no gat wanpela man inap agensim em i olsem. Ol nek bilong Papa, Pikinini
Man na Holi Spirit, ol i ol dispela kain nek ol man ken harim, ol i switpela olgeta, ol i fit olgeta long
lotuim, ol inap olgeta bilong laikim tru, na ol i pulim interes olgeta.. Na ol skul tok bilong Ol i soim
ples klia ol dispela kain skel. Amen.
Tok
Lukaut: Ol lain bilong tanim tok bilong mipela ol i lukaut na yusim gut
tru save bilong ol taim ol i bin tanim dispela blog i go long Tok
Pisin. Tasol, ControversyExtraordinary.com i no tok olsem olgeta
infomesen ol i bin tanim i no gat asua bikos long sampela ol samting.
Taim i gat sampela asua namel long rait i nambawan tru i stap long tok
Inglis na rait ol i bin tanim long Tok Pisin, rait i nambawan tru i stap
long tok Inglis i winim narapela oltaim.
tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn eng_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn knc_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn mos_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn mos_Latn tpi_Latn smo_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn bam_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn hrv_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tso_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn sot_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn szl_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn tpi_Latn