Tuvalu
Tuvalu jo mały kupowy stat w Śichem oceanje. Wón bu w lěśe 1978 njewótwisny wót Zjadnośonego kralojstwa, wóstanjo pak až do źinsajšnego z cłonkom Commonwealtha. Z něźi 10.000 wobydlarjami a pśestrěnju wót jano 26 km² jo Tuvalu tśeśi nejmjeńšy stat na swěśe nastupajucy wobydlarstwo a stwórty nejmjeńšy pó pśestrěni. Až do njewótwisnosći se jo gronił teritorij Ellice Islands.
Mě kraja wóznamjenijo „wósym kupow“, dokulaž jo było až k wobsedlenju nejwěcej pódpołdnjoweje kupy Niulakita w lěśe 1949 jano wósym wobsedlonych.
Geografija[wobźěłaś]
Archipel namaka se w krotkowjacornem źělu Pacifika na pódzajtšo Papua-Neuguinea a na pódpołnoc Nowoseelandskeje. W dalšej wokolinje laže kupowy staty Salomonow, Nauru, Kiribati, Tokelau, Samoa, Wallis a Futuna, Fidži a Vanuatu.
Nejwušy dypk kupow lažy jano pěś metrow nad mórskeju głaźinu, tak až jo Tuvalu pówažnje wogrozony wót změny klimy a pówódnjowanja pśez mórjo. Dla togo planujo tuvaluske kněžarstwo dłujkodobnje ewakuěrowanje wobydlarstwa do Awstralskeje abo Nowoseelandskeje.
Na kupach kněžy góruca tropiska klima z pśerěznej temperaturu wót 30 °C.
Stolica jo centralny atol Funafuti, źož jo połojca wobydlarstwa žywa, a sedło kněžarstwo na tom atolu lažeca wjas Vaiaku.
Stawizny[wobźěłaś]
Tuvaluske kupy su wót něźi 2000 lět wobsedlone. Prědny europski nadejźaŕ, kótaryž jo w lěśe 1568 na kupy dojšeł, był Španijaŕ Alvaro de Mendaña de Neyra. Akle 1861 jo zachopił se pókśesćijańšćenje wobydlarjow z pśijězdom prědnego britiskego misionarja. Južo 16 lět pózdźej su dojšli kupy w lěśe 1877 pód britiske zastojnistwo a wót 1915 byli zgromadnje ze susednymi Gilbertowymi kupami – źinsajšnym Kiribatijom – oficielnje britiska kolonija.
W lěśe 1974 su rozsuźili se wobydlarje za wótźělenje wót Gilbertowych kupow a njewótwisnosć ako pśidatny stat. Wót lěta 2000 jo Tuvalu ze cłonkom Zjadnośonych narodow.
Tuvalu njejo w žednom wójarskem zwězku organizěrowany, daniž ma swójske wójsko.
Góspodarstwo[wobźěłaś]
Głownej góspodarskej gałuzy stej rolnikarstwo a rybarstwo. Głowne rolnikarske produkty su kokosowe wórjechy, banany a taro. Nejwažnjejšej eksportowej produkta stej kopra (kokosowe měso) a listowe znamki. Teke pśedawanje pšawow na internetowych domenach .tv, kótarež su wósebnje pla telewizijnych sćelakow wjelgin woblubowane, jo měł w 2000tych lětach wěsty góspodarski wuznam.
Infrastruktura[wobźěłaś]
Wót lěta 2002 ma Tuvalu cełkownje wósym kilometrow asfaltěrowaneje drogi a z tym nejkrotšu nadroznu seś na swěśe. Wót lětanišća we Funafuti dawa liniju do Fidžija. Wobchad mjaz kupami pśewjeźo se z pśewóznymi cołnami.
Wótkaza[wobźěłaś]
- Potepjenje Tuvalua (eng.)
kmb_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn twi_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn run_Latn ltz_Latn