Czym geldujóm feryje – audio
Czym geldujóm feryje….
Nôjsrogszym wertym feryjów, tym, czym nôjbarzij geldujóm feryje, to jes fal, iże cowiek mô feryje łod… myślyniô, łod medikowaniô. Wtynczôs zielaznô logika, cwek luzuje, szlichtuje swoji łoszkliwe kety, stare, festelnie utwôlóne, ugróntowane myśli uwôlniajóm sie i nôjbarzij bali i rozwôżóne, racijónalne myślónki, kiej ino znôjdóm sie we krótkich galotkach, ulygajóm słónycznym mukóm, szrulóm i humóróm. Zabrane, moc pijynżne ludzie wykludzajóm sie kajsik na Bora-Bora, Karaiby lebo na Copacabana, a te chudobniyjsze samtukej nad nasz Bałtyk, do… Egiptu abo łostôwajóm dóma, siedzóm we zegródkach, wandrujóm możno ino do panaziyntkowego Parku Ślónskigo. Latoś bóła i takô możebność, iże cowiek móg naściubić bez pôra lôt deczko betków, zabulić za szykownisty, pierónym tóni ausflug kajsik we Ojropie i… nikaj niy wyjechać, łostać dóma abo kajsik na flugplacu bez pijyndzy, bez wywczasów, bo razinku pôrã dni skorzij zbankrócióło jakiesik rajzybióro. Wiycie! Jô ze mojóm Elzóm wandrowalichmy bez trzidziyści pôra lôt po côłkij Ojropie, bylichmy i na Kubie, i we Africe, ale nigdy by nóm niy prziszło do palicy tropić sie eźli bez cufal „Orbis”, „PTTK” lebo jakisik inkszy Sport Turist” zbankróci. Ale to bóło już dôwno i niyprôwda, jesce za tyj łoszkliwyj „kómuny”. A jak gôdajóm roztomajtyj zorty łoszkliwce: jedzinym rajzybiórym, ftore nigdy samtukej u nôs we Polsce niy zbankróci jes nasz Syjm. Nó cóż: bez feryje gynał jak we tańcowaniu, procno ło samódziylne medikowani, samódziylne myślynie.
Bo bez lato, i my stôwómy sie ważnóm tajlóm tego tyjatru machów, amulytów, prziwyków, cyrymónijów, „bachanaliów” i przidôwków, ftorych u nôs corôzki wiyncyj kajsik ze Karaibów, Tybetu, Móngoliji, Meksiku, Amazóniji lebo jakij Syberyji, i ku tymu ze grobowca modego goldowego faraóna ze Doliny Królów wele Luksoru.
A mie sie sam spómniôł terôzki fal, ło ftorym jô już możno gôwyńdziół, ale kiery mi sam terôzki gynał sztimuje.
Przitrefiyło mi sie to wszyjsko, jakech jesce bakôł we werku. Bółech ci już na isto festelnie usiotany, bółech blank ab, a i leberka już ci tyj mojij „roboty” niy poradziyli szczimać. Uzdołech, co wezna sie jakisik urlałb ale wymiarkowôłech coch wszyjsko – co mi sie przinôleżało – już wykorzystôł i blank do łostatka wybrôłech. Ha, ha! Cosik mi sie zdô, iże bali móm jesce jedyn dziyń (abo i dwa?) na ibrich u dyrechtora wybrany. Pomyślôłech, co nôjgibcij udô mi sie szefa zbałamóńcić, kiej zbajstluja cosik takigo gupigo, iptowatego, iże łón napocznie sie nadymnóm lutować i bydzie miôł dlô mie smiyłowani. Nó, bo przeca jeżech usiotany jak sto diosków, przerobióny i… napoczynô mi łodbijać, napoczynô mi prać na dekel. Przeca to same życie…
Nastympnygo dnia prziszołech do roboty ździebko za wczas. Podziwôłech sie tak naobkoło, badnółech tu i tam i…
Móm! Łodbiółech łod dylinów i we łoka mrziku pofurgnółech jak jaki ptôk ku krónlojchtrowi. Chyciółech ci sie go sztram i wisza ci tak tam na wiyrchu blank przi gipsdece. Wlazuje rajn do izby mój jedyn kamrat, kiery siedziôł zawdy kole mie we biórze, wyprościół sie, łozdziawiół gymba, kiej kuknół na mie (chopie, môsz drzewnianny weźrok abo co?) …
– Trzim pychol! – szeptłóm ci ku niymu kószpiracyjnie. – Rżna ci piźniónygo gupieloka, bo kciôłbych pôrã frajnych dni erbnóńć. Markiyruja ci terôzki fóncla, miarkujesz to? Jeżech byrnóm we krónlojchtrze…
Pôranôście minutków niyskorzij wlazuje szef, mój dyrechtór. Już łod szweli, łod samygo proga bucy takim rubym sznapsbaritónym i pytô sie mie, co jô tyż tam robia na wiyrchu pod samiuśkóm gipsdekóm.
– Jô… jô… pónie dyrechtorze, jô jes… fóncla, jô jes gryfnô byrna! – zapisknółech blank cichuśko z wiyrchu.
– Nó, cóżeś ty Ojgyn? Pofyrtało ci sie cosik we filipie! Weź sie lepszij pôrã dni frajnego, niech ta twoja palica ździebko przijńdzie do sia, łoddychnij deczko w dóma przi twojij staryj, niech cie łóna wyflujguje aże przijńdziesz do sia!
Wdziyńcznie sfurgółech z wiyrchu na dyliny i wartko napoczynóm sie pakówać. Tela, co kóntym łoka widzã, iże mój biórowy kamrat tyż, ale jesce moc gibcij, napoczynô sie pakówać, zbiyrô papióry.
Dyrechtor ździebko znerwówany pytô sie tego mojigo kamrata:
– A ty kaj giździe diosecki?
– Anó, jô tyż pyndaluja do dóm… niy byda sam przeca po ćmoku siedziôł, prôwda?
Nó ale! Lato, feryje to niy ino wywczasy ale i roztomajte cufale, ftore sie przitrefiajóm wszyjskim ludzióm przi tyj latowyj hicy. Możno i taki fal.
– Wiycie – napoczynô swojim przôciółkóm łozprawiać jedna mamzela – joch wybrała sie na srogo balanga ze mojimi kamratami i kamratkami ze roboty. Pedziałach mojimu chopowi, co przijńda nazôd do dóm kajsik kole północki…
– Łobiecuja ci mój roztomiyły, iże pónkt dwanôstô, i ani minutki niyskorzij byda w dóma! – rzykłach chopowi i tela mie widziôł. Ale, impryza ci bóła moc całbrownô! Nôpitki, „drinki”, roztomaje balyty, juzaś nôpitki, juzaś tańcowanie i… jesce wiyncyj sznapsów… nó, godóm wôm, bóło na isto tak ci fajniście, iżech blank przepómniała ło zygôrze, ło godzinie. Kiejech sie wróciyła nazôd do dóm, bóła trzeciô ło rozwidnioku. Wlazuja do pomiyszkaniô, po cichuśku, opaternie łotwiyróm dźwiyrze a sam łorôz słysza ci we antryju ta naszô diosecko, zegzioło kukówka we naszym kukuksurze jak ci razinku terôzki zakukała trzi razy! Kiejech sie spomiarkowała, co mój chop łocuci sie po tym kukaniu, sama dokóńczółach kukać jesce dziewiyńć razy…
– Ja, joch bóła festelnie ze sia kóntyntnô – rzóndzi dalszij baba – rada, iżech chocia festelnie napranô w śtyry dupy, nôgle prziszłach na te idy i ganc ajnfach schrónióła żech sie łod breweryji i cyrkusu ze mojim starym. Wartko tyż żech sie legła do prykola kole mojigo chopecka i samach sie dziwowała jakoch jô ci jes na isto sposobnô i intyligyntnô! Ha, ha…
– Jezdekusie! Aleś ty jes szprymnô i zwyrtnô – rzykły wrółz kamratki.
– Zarôzki z rańca – łozprawiô dalszij ta istno – przi śniôdaniu, mój chop spytôł mie sie ino, kiejech sie wróciyła nazôd ze tyj impryzy do dóm. Rzykłach mu, co tak jekech snochwióła, gynał ło dwanôstyj we nocy. Pónkt ło dwanôstyj mój chopecku!
– Nó i? I co bóło dalszij? – pytajóm kamratki.
– Anó, nôjprzodzij to łón nic niy rzyknół, bali i blank ci łón niy wyglóndôł na podyjzdrzliwygo.
– Łoch, alech jes ci szczysno, jeżech retniyntô… ! – takech se pomyślała i chnet żech i szwajs ze czoła łotarła… A mój chop, tak po jakimsik łoka mrziku kuknół ci tak na mie, pofilowôł deczko i blank prawucko rzknół:
– Wiysz babeczko, muszymy zwekslować, wymiynić tyn nasz zygôr we antryju, tyn nasz kukuksur!
– Jôch ci zbladła do imyntu ze strachu – gôwyndzi dalszij ta mamzela – ale zarôzki pytóm sie go takim użytnim głósym:
– Jaaa, a po jakiymu mój ty roztomiyły! A łón ci na to ze rułóm gôdô:
– Dzisz babeczko! Dzisiôj we nocy, ta zezula zakukała trzi razy, zatym – i to już niy miarkuja jak zdziôłała? – wrzyskła „o kurwa” i juzaś zakukała śtyry razy, zerzigała sie we natryju, zakukała jesce trzi razy, padła na dyliny ze śmiychu… zakukała jesce rółz, nastómpióła na kota, łozburdała nachtiszel we izbie. Zarôzki niyskorzij swalóła sie kole mie we prykolu, zakukała łostani rółz, festelnie smrodlawo pierdła i napoczła ci chyrczeć jak stary łożyrôk!
Nasze babeczki i… łoszkliwe ryklamy – audio
Nasze babeczki i… łoszkliwe ryklamy…
Powstania, powstanióma, Olympiada Olympiadóm ale siyrpiyń to tyż jes gryfny, szykowny miesiónc na roztomajte wywczasy i skuplowane ze latym cufale. Tóż i mie sie spómniało cosik takigo:
… Kukóm ci tak zgnióło, choby jakisik luftinszpektor, a sam, ku mie idzie ci frela, zgorano, łopolóno choby łojca Nyjgra miała, duge wosy, blóndina… a jak gryfnie tymi łogibami fyrtała, jak sie gryfnie zwyrtała… te szłapy, dugaśne „wydepilowane” (jak to terôzki jes we mółdzie). Lejzie ci ku mie, kroczo, a na tablecie gryfny „drink” ze lodym i apluzinóm. A łona ci tyż wónio jakimiś francuskimi parfinami i cymsik tam jesce. Szluknółech rółz, drugi, i jesce tuplowanie, a łóna ci mie biere pod parza i smycy do morza. Wele na tym morzu choby u nôs we Parku Kultury na dôwniyjszyj „Fali”, lekuśki wiaterek, modrô wodzicka… Wlazujymy ci łoba polekuśku do wody, opaternie, jô ździebko przodzij, łóna pieślawo deczko za mnóm. Łóna ale niy kce na ibera i beztóż jô jóm lewóm rynkóm grajfuja pod brzuch, jezderkusie aże sztróm bezymie przeleciôł. Łóna tak mi sie jakosik łoszibła, spôłzła, iżech – coby sie niy tónkła, niy bulkła – chyciół ci jóm za te jeji dychanie. Jezderkusie, pewnikiym te Arabery, kiere pyndalujóm po śmiyrci do tego ichnigo niyba – kiej prasknóm jakigoś Żyda lebo Amerikóna – muszóm tak sie cuć, abo cosik wele tego… Nó, tóż przekuldypła sie na plecy, jô tyż, cycki sztram nad woda wystowajóm, a skuli tyj klary, ftorô grzôła jak halbecka starzikowego bimbru, pokôzało sie deczko soli na tym jeji sztramskim brzuchu, richtik moc szykownym brzuchu…
– Jerónie! Ojgyn! Ustóń diosecki łochyntolu tymi klapytami przebiyrać, gracami w lufcie wywijać chobyś kajsik na basingu szwimowôł, abo miôł sie tónknóńć. Jesce pieróńsko krapyko Mamulce łobalisz tyn kafyj i ściepniesz ta terinka ze zistóm na tepich. Śnik jakisik miôłeś, abo co?
Nó, ja. Możno to i jakisik śnik bół, a to na isto skuli tego, iże latoś na żôdne wywczasy niy jada i tela. Śnik, niy śnik, ale gryfny. I Wy tyż dejcie pozór, bo przi takij hicy, jako bóła i we lipcu, i łóński tydziyń, to przeca kôżdymu mógło prasknóńć na palica, kiej zawczasu jakigosik piwa, abo inkszego „drinka” cowiek niy szluknie dlô łorzyźwiyniô.
Nó ale! Wiycie, jô – jak cheba kôżdy samtyjszy chop, nó możno króm tych buzerantów i przeskoczków – miôłech, i ciyngiym móm rôd wszyjske baby, babecki, frele, dziołchy samotne, a i te wydane, bele mieli łóne mynij niźli trzidziyści lôt i… blank modo wyglóndali. Ale tyż corôzki czyńścij mi sie jich łodekciywô, blank mi sie już zmierzli, kiej zaziyróm na telewizyjô i musza gawcyć na te wszyjske łoszkliwe i moc dociyrne ryklamy. Bo dejcie ino pozór!
Baba, ze gymbulki bali i gryfnô, ale mô driny pieróńske belowanie i skuli tego sroge basisko, i pokazuje to ofyn swojij kamratce. Ta ji dowo jakijsik klajster we plastkowyj flaszecce i zarôzki… mô ci łóna swoji basisko take rube jak miała ale miyni, co sie na isto blank lepij czuje i już moge tyrać ze tóm kamratkóm na sprawónki.
Abo juzaś inkszô, ftoryj pierónym doskwiyrô brynowani, poli jóm we chyrtóniu, i mô to wszyjsko gynał na fresie wysztrajchowane a ku tymu jesce pokazuje sie gerowanie we lelitach, we bachorach, tóż na doczkaniu biere ci łóna jedna pila, pôrã kropków mediciny i fertik. Ale już inkszyj fresy niźli ta skorzyjszô we tyj ryklamie niy pokazujóm.
We inkszyj juzaś ryklamie piyńć, szejść bôb asi sie łoszkliwie (a sóm to na isto maśnice) wiela to tyż ściepli ze basiska bez żôdnego staraniô… stykło jim, co wciepli do zeltru, brałzy, kafyju lebo tyju jakisik pulwer abo pila a już trzi kilo, śtyry, łoziym, dwanôście ze łogibów sie straciyli, abo tyż juzaś piyńć, siedym, dziesiyńć cyntimyjtrów na jejich rubych kitach mynij. A jô niyskorzij wylazuja na szpacyr po mojich Pniokach a sam, chnet co drugô baba, mô pierónym spaśno rzić i fetowne basisko… Tela roztomajtych dijytów, medikamyntów a baby corôzki rubsze. Bali i dziecka, dziołszki ze mojij „Siedymnôstki” tak możno trzi na kôżde śtyry, sóm stopieróńsko spaśne a jejich jesce rubsze mamulki sóm diosecko rade, iże jejich modsze wcielynie…. dobrze wyglóndô.
Jym śniôdanie i – coby być łobznôjmióny z tym, co ci sie sam u nôs we Polsce wyrôbiô – zaziyróm na telewizyjô. Fyrlô prógram pod mianym: „Wstowosz i wiysz”… niy, niy,… wstôwosz i kukôsz ze rułóm na ryklamy. Bez cufal fuk i jakisik ci tam redachtór na łoka mrzik wlazuje i juzaś… ryklamy, pokój, ruła i… ryklamy… A pojstrzód nich jedna, gynał pasownô do śniôdania. Baba zicła na aptrycie bo mô ci łóna pierónowe morzisko i laksyra, ale… styknie ino jedna pila abo pôrã kropków i już poradzi wartko ci gzuć kajsik ze kamratkóma na ćmawe piwo. I niy zetwô bali i łoka mrzik a inkszô juzaś mamzela zasztopowało, mô ta mółdnô u babów (40% bôb tak bezmać u nôs mô) – „łobstrukcjô”. I tyż wartko zeza ykranu idzie usłyszeć, co ino tyn ichni zachwôlany medikamynt blank i do imyntu tyj kameli ta rzić łodszpóntuje.
Inszkóm zortóm sóm we telewizyjnych ryklamach, bali możno i gryfne, blank szykowniste babeczki, ftore sie muszóm durch i jednym ciyngiym… golić. A to szłapy trza łogolić, a to pod parzóm, i dôwać jesce pozór, coby pinkli abo jakisik strupów niy bóło. I jedna sie raziyruje przi toplaniu sie we basingu, coby na jakô bóginka wyglóndać, inkszô flostry roztomajte klyjbuje na te unterszynkle. A juzaś jô niyskorzij, już na hulicy zaziyróm, filuja na te baby i medikuja, ftorô śnich sie już łogolyła, ftoro mô kajsik flostry prziklyjbowane a ftorô mô fusisko pod kicholym a gymba dropie jeji chopa przi kusikowaniu jak sztalbyszta.
Nôjgryfniyjszô jes juzaś dziołcha, kierô we pojstrzodku lata siedzi zasmarkanô, zaślimtanô i tropi sie, co niy bydzie mógła pośpiywać przi gitarze we łostaniô noc przi lagrowyj fojerze. Styknie ale jedna jedzinô ino pila łod kamratki, i już po ptôkach, już idzie balandrować. Zarôzki tyż wylazuja ze chałpy i móm przi sia na pozoryńdziu srogo sznuptychla na przileżitość trefiynia takij możno i moc gryfnyj ale zasmarkanyj babeczki.
A niyskorzij drógóm ze szpacjyrgangu wartko gzuja do… Goździkowyj, coby i mie dała jakosik pila, bo łod tego filowaniô na te wszyjske ryklamy, i niyskorzij na te wszyjske baby na hulicy, napoczynô mie na isto fest targać palica i móm ci tyż stopieróńske dolygłóści.
I to ci jesce niy wszyjsko, to jesce niy fajrant łostudy. Tak przi wieczerzy kukóm a sam śtyry, piyńć, możno niy tak blank gryfnych ale fajniście łopolónych ojli i rzituli asi sie, łozprawiô co tyż to łóne poradzóm ze chopym zmaścić we jejich prykolach. Jedna musowo trzi razy za rajóm, inkszô durch i jednym ciyngiym bez trzi godziny, dalszyjszô na zicher kôżdydziyń, jesce inkszô kôżdóm razóm we inkszym sztelóngu ale… nôjprzodzij muszóm tego swojigo cielepy chopa nafutrować choby kormika… pilami, coby mu tyn jego „interes” sztyjc wyrcôł.
I kiej juzaś widza niyftore gryfne frele drógóm, to ciyngiym medikuja, wiela pilów łóne chamstrujóm we taśce i eźli wercióło by sie śniymi napocznóńć deczko zolycić abo zarôzki łyknóńć jakô pila na gyfila – jak to kiejsik nasze starziki gôdali.
Nó, ale już blank inkszóm zortóm sóm mazele, ftore sóm rade choby jim fto nowy propelerek fóndnół, kiej sie jejich psiôk na twôrdo… wysrô (a telewizyjô to sztyjc i gynał pokazuje) abo koczka miasto chopecka mróncy na szeslóngu.
A niyskorzij, blank już na łodwieczerz, po takim na isto procnym, ździebko łoszkliwym dnioszku i łobejzdrzyniu wszyjskich ryklamów, moja Elza rychtuje mi glaska na gybis, tyj na kucanie, kamelki na spanie, kropki na leberki i dwie pile… na prostata… dlô kómfortu życia łosobistego.
Latowo hica i iptowate sznapsidyje…
Wiycie. Lato, to ci jes tak czôs, iże cowiekowi ta latowô hica poradzi festelnie we palicy nametlać. Niy inakszij bóło ci latoś i symnóm. Nôjprzodzij bóła samtukej we Polsce srogô skwara, gor choby na Zaharze, zatym juzaś ulichy i narymnice jak sto diosków. Mielichmy Euro 2012, terôzki juzaś Olympiada we Lóndynie, a ludzie, chnetki blank zbamóncóne, niy poradzóm do łostatka uzdać se eźli majóm jamrować skuli skwory abo skuli dyszczu. Ynglyndery majóm dobrze, coby sie ino jim niy przitrefiyło dobrego, zawdy ci na łostatku… śleci u nich dyszcz. Ku tymu naszołech szykownisty artikel Charlie’go Brookera i sam moga pedzieć, co niyiste jes, iżeś chopie do imyntu utoplany, ważne ale, coby to we cia siónkło, niyskorzij sie wszyjsko gynał wyciśnie. I coby niy bóło, iże jô, stary dziamdziała, sztyjc i jednym ciyngiym żelómbia i lamyndza połozprawióm ło Ynglynderach i jejich latowych cufalach.
Ynglynderske lato łod starego piyrwyj bóło łobiyktym chamernych, mrócznych łozprôwek. Latoś ale u nich przełónaczóło sie we pôłnowymiarówô parodijô i szpas. Łod tyj wilgłóści mrókwie, chmóry napoczli chnet porôstać łod spodku flaumym, mechym. Kajniykaj wyglóndało modre niybo, ale te przebrania sie na pogoda, te przejaśniynia byli niczym inkszym jak bestyjskim przipómniyniym nadgródy, kierô mógli Ynglyndery erbnóńć. Prziszło ku tymu, iże kiej taki Ynglynder łozewrził ło rozwidnioku łokno, czuł sie tak, choby łocuciół sie kajś we hereszcie. Bali i gorzij: kiejby sie znod we jakimsik côrnô-biôłym czeskim cajchnfilmie ło cucyniu sie we hereszcie. Tyn świat za łoknym łoświytlajóm mu pierónym liche, myszate, biydne prómiynie, stratnie łosłabióne po przebiciu sie bez zachmulóno „stratosfera”, i kiere tracóm sie zarôzki po tym, kiej wlejzóm do ślypiów. A wszyjsko to wandluje sie łod wody. Łóni miyszkajóm, żyjóm, te Ynglyndery, na Planecie Ślimôków.
Medikujóm ci tyż łóne jak by ci to wszyjsko łobrychtować. Musi być przecamć jakisik knif. I bółoby dobrze, kiejby to łóni wrółz wypokopiyli jesce skorzij tyj côłkij Olympiady, podwiyl côłki świat niy przikludzi sie na te „igrzyska” i niy napocznie szpekulować, jaki tyż to cwek mô łodgrówać je pod wodóm. Jednako szło by te „igrzyska” prziznać… Atlantydzie. Coś trza zbajstlować. Prôwdóm trza! Nó i jedyn istny (tyn Charlie Brooker) wypokopiół:
Trza nóm sprawić – napisôł bół – łogrómnucny szwam. Forsztelujcie sie cosik moc srogigo. Łogrómnucnego. Możno jesce srogszego. Zatym trza tyn szwam prziklyjbować, prziknółtlować do nôjsrogszego fligra, jaki furgô po świycie. Tyn dinks sztartuje do flugu i furgo gynał ku nôjsrogszyj chmurze, łosuszô jóm, bo przecamć ku tymu razinku sóm te szwamy. Niyskorzij fliger furgo gynał nad Atlantyk i tam do łostatka wyciskô tyn szwam. Eźli to bydzie fóngować? Bali kiejby ci i niy bóło ciynia szanzy, werci sie spróbować, choby ino ze zglóndu psychologicznego.
Łostatnio tyż (za tym istnym, Charlie’m Brookerym, ftoregoch skorzij spóminôł) medikowôłech, co ludzi poradzi nôjbarzij znerwować. Na piyrszym placu znodło sie „praskniyńcie sie we maluśke palcysko przi szłapie”. Zarôzki za tym „nastómpiynie na szteker” i „cufalowe użricie sie we lynzyk lebo lico łod pojstrzodka gymby”. Tak sie medikuja – pisôł tyn Charkie – iże poradza szafnóńć te trzi niydogódnóści. Gróntlaga, skuli kieryj rómbiymy sie we palcysko przi szłapie jes blank prostô: na łoka mrzik zapóminómy, iże te palcysko mómy. To jes blank ajnfach. Côłki czôs przecamć zapóminómy ło niyłycko ważniyjszych zachach. Podwiyl tego niy napisôłech (niy pedziôłech), pewnikiym zaboczyliście tyż i ło tym, iże môcie gowa na karku, prôwda? To razinku tyn brak świadómości włôśnygo ciała wiydzie ku uszkłódzyniu palcysków przi szłapach, nastómpiyniu na sztekry i użarciô sie we lynzyk abo lico. I podwiyl niy naumiymy sie łostôwać we stanie utramyntnyj, stôłyj „nadświadómości”, potyl bydymy szpotlać sie ło te problymy. Jedzinym łozwiónzaniym, kiere dowo garantyjô, iże nigdy niy prasknymy sie we maluśke palcysko i niy nastómpiymy na szteker (abo na klocki lego) jes łamżynie po chałupie ze zawiónzanymi ślypióma. Dziynka tymu, miasto niystarownie i hojrocko gzuć bez tyn niy nôjgryfniyjszy ze światów, przibadómy sie opaternie wyściubić szłapa, coby łobadać przestrzyń i luftraum przed nami.
Ze tym przigryziyniym, użriciym sie we lico łod pojstrzodka gymby, abo tyż swojigo lynzyka, jes gynał po jednakich pijóndzach. Kiej niy aufpasujymy, niy zwrôcómy uwagi na nasze zymbiska, te znôgła ci nôs atakujóm, angrajfujóm. Potrza ku niym podlazować ze przinôleżnóm zocóm. Czamuż by tyż ci niy dociepnóńć kónszczyczka podróbiónego szkła do kôżdego jôdła? Tym knifym na isto ustôlibychmy poniywólnie blukać zymbskóma jak pies i napoczli by my włôdać tymi zymbiskóma i lynzykiym – opaternie nikiej bysztekym dlô pupów – łobadować kôżdy możebnie śmiyrcionóśny bajs przed społykniyńciym. Jôdło bółoby wtynczôs choby szpacyr po minynfeldzie, takim minówym zogónie, a kôżdó łociupina jôdła wrażowalibychmy do gymby ze pôłnóm świadómóścim, pôłnym wymiarkowaniym. A ajnfachowe łopróżniynie, wysnożynie talyrza stôłoby sie trijómfym i nôjwyższyjszym potwierdzyniym życiô.
Mogecie ale wajać, iże te moji łozwiónzani niy ma za tela użytnie. Abo mogecie pójńść jeszcze dalszij i dać do wymiarkowaniô, iże te côłke moji szkryflani jes blank bez cweku wynokwianiym zamaskiyrówanym pod larwóm belakwastru. I pewnikiym bydziecie mieli prawie. Mój filip niy kamô, niy robi jak k’rzeczy skirz tego przewlykłygo braku światła słónecznygo.
Na te bogi Wasze filipy ciyrpióm na takô samô przipadłóść i ino beztóż doczytaliście (dosuchaliście) tyn mój kónsek do łostatka. A niyskorzi praskliście sie gorzcióm bez łeb, we fresa. Tak razinku zrobiyliście. Abo za łoka mrzik to zrobicie. Zawrzijcie ślypia i narychtujcie sie!
Zielóniate kaspry i… mój kamrat – audio
Zielóniate kaspry i… mój kamrat…
Nó, tóż mómy już siyrpiyń, tyn kosokowy miesiónc. I zarôzki kca sam pedzieć, iże blank nic niy byda gôdôł ło żôdnych powstaniach. Ani ło tym warszawskim, ani ło tych naszych, ślónskich. Połozprawióm ło… UFO i ło tych zielyniatych kasprach, ftorzi nôs nawiydzajóm zawdy bez lato, przi srogij hicy, gynał jak ta gowiynda, potwora ze Loch Ness. To, ło czym kca sam dzisiôj rzóńdzić, na isto przitrefióło mi sie jakiesik łoziym lôt tymu nazôd.
– Jezderkusie! Sto pierónów. Przeca to już dzisiôj strzoda, pra? Doczkej. Ja, we pióntek po połedniu moja Erna wylazła ino na trzi godziny do swojij kamratki. Mieli tam cosik heklować, sztikować, sprawiać jakiesik sztepdeki na gyszynk dlô jejich kamratki, kierô łostała terôzki starkóm. Niyskorzij bół ino telefółn, tela, co na ta iptowato „poczta głosowo”. Jesce jakisik SMS, kieregoch blank niy poradziół spokopić. Wiym, wiym, iże we sobota poszołech do Zigi, bo już dwa tydnie tymu ugôdali my sie do kupy ze Edkiym na szkata. Niy rzykna nic złygo, blank fajnie sie napoczło, tela ino, co po piyrszym granie bez dwióch i ze kóntróm niy stykło nóm już gorzôły. Edek pylnół sie na tansztela i przismycół cheba ze śtyry flaszecki, coby – jak gôdôł – stykło do rana. We sobota, blank z rańca przikwanckôłech sie do dóm a sam we chałpie prózno. Baby mojij niy ma, śniôdaniô niy ma, bali i jednyj flaszki piwa we kilszranku żech niy znod. Nó, Sodóma i Gómora! Skôranie boskie…. – gôdô mój jedyn kamrat, kiery łapnół ci mie we szynku u Pyjtra.
– Nó i coch miôł robić? – cióngnół dalszij tyn kamrat. – Poszołech wartko do szynku na Krojcce i trefiółech ci tam Mańka łochlapusa. A wiysz Ojgyn, iże stary chyrtóń, podanie jak starô fóra łod Wańdlicha, trza festelnie szmarować, nó…. tóżmy i ździebko tam pośmiyrowali. I dalszij – jak to haszkowy Szwejk zawdy gôdôł – jak tam bóło, tak tam bóło, zawdy jakosik bóło i jesce nigdy tak niy bóło, coby jakosik niy bóło. Kiejech sie deczko spamiyntôł, glingali już we „Józefce” na srogie; niydziela. We chałpie nic do szlukniyńciô, żôdnego piwa, ani jakigosik zeltra, ani kropki wody; jedne co ino bóło wilgłe, to sztrachecle, kiere mi do haźlika ślecieli. Anich sie tyż niy łoszpluchtôł, inoch tak jak stôł, gibym poszołech, co jô gôdóm? zaciorôłech sie do pyjtrowego szynku. – dociep kamrat, szluknół deczko ze zajdla, i cióng dalszij.
– Jezderkusie! Łeb choby kalfas, lynzyk jak śtyry dni niy pranô fuzekla, nic ino na isto prziszło mi sam kipnóńć! I tak jakosik pomaluśku, pomaluśku, sznaps i piwo, sznaps i piwo i jakosik prziszôłech do sia… podwiyl kole mie niy stanół, wiysz tyn fric glacaty choby świynty Antónik – rzóndzi dalszij tyn mój kamrat. – I tak, anich sie niy spodzioł, kiejech bół nazôd dóma i przikarycyła ci sie moja świekra; łóna zawdy, ale to zawdy sie przikotasi we pyndziałek na wieczór coby mi narychtować côłki waszkorb praniô do mangli. I łóna tyż sie niy skapła, iże mojij Erny niy ma we chałpie. Abo co wiedziała, cy jak? A mie mory bieróm, bo na tyj mojim dioseckim mobilnioku móm ci tego SMS-a, że moja starô do kupy ze kamratkami polazła kajsik do tyjatru, na tego magika, co to te roztomajte kónsztiki bajstluje. Takech sie znerwowôł, bo mi jesce kamraty cosik sam fandzolyli, iże we telewizyji ta côłko Drzizga gôdała ło jakimś UFO, kiere poradzi roztomajtych ludzi drapsnóńć i porwać tam kajsik we kosmos. Ojgyn! Ludzie roztomiyłe! Kiejbych tak jô tak móg, jak niy moga!
Dugo jesce mi tyn mój kamrat jamrowôł, wajôł i cosik tam bamónciół:
– Wiysz Ojgyn, eeep, wiysz, miarkujesz, na zicher ta moja Erna UFO porwało i wykludzióło jóm ci kajsik we kosmos. Jô ci gôdóm, tak jak we tym programie „Rozmowy ło ptôku”, cy jak sie to tam mianuje. I gynał fandzolyli ło tym do kupy ze tóm Yjwóm Drzizgóm.
– Wiysz – gôdóm ci do tego kamrata, kierego sam dalszij niy byda mianowôł – fulosz choby mulôrz a ze zadnij kabzy ci miszóng kido! A możno to tyn David Copperfield, tyn magik, całber, kiery sam do nôs, do Polski przijechôł cosik tam zmachlowôł, zacałbrowôł i tela, a niy żôdne tam take dioseckie UFO? A kiej już przikarycyła sie yntlich ta twoja Erna do chałpy, to łobejzdrzołeś chocia gynał jak łóna na isto wyglóndała?
– Co jak wyglóndała, co jak wyglóndała – wrzesknół tyn mój kamrat – przeca tako ci bóła boroka bez tych „ufoludków” ścioranô, iże jô jij wartko zarôzki narychtowôł woda we badywannie, narychtowôłech dobrygo tyju ze sznapsym, coby ździebko prziszła do sia…
Nó, możno to i te zielóniate cwergi byli, ale mie by moja Elaza takich gupot niy poradziyła pedzieć, a… możno mi sie tak ino zdô, bo kôżdô, ale to kôżdô baba poradzi wypokopić roztomajte gupoty, coby chopa za balek wciś.
I juzaś Olympiada – audio
I juzaś Olympiada
Nó, tóż napoczła nóm sie wczorej ta côłkô Olympiada we Lóndynie (i to już trzeci rółz we tym miyście). I juzaś – jak miesiónc tymu nazôd – chopy bydóm dziyrżić sztram w gorzciach „piloty” do telewizorów. Napocznółech moja gôdka dzisiyjszô łod Olympiady, i to niy skuli tego, cobych tyn nasz szport miôł we srogij zocy (jô cheba jes jedyn Ślónzôk, kiery łostatni rółz bół na szpilu, kiej jesce chorzowski Ruch grôł we „derbach” ze naszym piyrszym chorzowskim fusbalklubym AKS-ym), ino skuli tego, co mi sie spómniała Olympiada we Atynach, i mój skorzyjszy ausflug tam do greckij Olimpii ze mojóm Elzóm. Ale możno niy bóło by ci sam ło czym gôdać, kiejby niy starucny artikel jednego móndroka, Haralda Martensteina, ftory napisôł bół ci kiejsik tak:
„Mit olimpijski to bujda wszech czasów. Starożytne igrzyska były nie mniej skorumpowane i upolitycznione niż dzisiejsza olimpiada.”
Dló mie ale juzaś Grecjô, to nôjprzodzi sóm Ateny. Wiycie, iże my sam we Polsce mómy stopieróńsko radzi wszyjskie parady. Greki tyż, chocia możno niy tela co my, nó i niy terôzki przi jejich „kryzysie”. I tam tyż we tych Atenach uwidziôłech piyrszy rółz jak wojôki rychtujóm srogô parada kole jejich „grobu nieznanego żołnierza”. Te wojôki bez côłki rok zmiyniajóm sie przi tym grobie co godzina, a jes to wszyjsko tak gryfnie narychtowane, iże wszyjskie turysty (a nôjbarzij to te Japóńczyki) knipsujóm jich wiela sie ino dô. Bo te wojôki sóm richtik maszkytnie prziłobleczóne. Na gowie majóm cerwióno czopica, biôłe spodnioki skrymplowane sznórkami a na szłapach drzewnianne trepy, take ci holcoki ze cerwiónymi bómblami. I to by jesce niy bóło take wicne, bo majóm na tych spodniokach łoblecóne babskie szaty, takô modro kiecka, kierô mô tela faltów wiela łóni byli lôt pod niywolóm Turków. A ku tymu jesce modry, chnet côrny, szaket ze goldowymi kneflami. Mianujóm sie te wojôki „Evzones” i fest flyjgujóm ta tradycjô, te mundury łod lôt dwadziestych dziewiytnôstego wiyka, bo tak byli na isto łobleczóne te jejich powstańce we 1821 roku. Ta jejich kiecka mianuje sie „fustanela” i coby tego żôdyn niy metlôł ze fuzeklóm. Jesce mieli przi szaketach gryfne modre sztulpy a pod klinym gryfne, szwance, pimple. Wlazowali ci do takigo kadubka, do takij wachsztuby ale… zawdy zadkiym, a niyskorzij markiyrowali, iże sie łobôlajóm, i kiej kamrat takigo gizda sztreknół, dziepiyro stôli sztram bez godzina. Tela, co jô niy ło tym kciôł sam fandzolić. Byli my ze mojóm Elzóm – jakech sam już gôdôł – we tyj Grecji, jesce we 78 roku. Byli my tyż we Mykenach, Patrasie, nó i we tyj Olimpii. Terôzki to blank inakszij wyglóndô niżli te gupie dwa tysiónce piyńćset lôt tymu nazôd. Nó ale, cowiek poradzi sie wszyjsko gynał wystawić kiej ku tymu jes jesce mody jak jô wtynczôs. Tam we tyj starożytnij Olimpii sómech (do kupy ze wywczasowym kamratym Warszawiôkiym) gzuł na zdelce jednego dôwniyjszego „stadionu”, znacy na dugości sto dziewiyńćdzisiyńciuch i dwiuch myjtrów.
Tego wywołanygo na côłki świat dynkmalu Zeusa (kierego wyrzezôł we marmurze Fidiasz) szło już wtynczôs ino na łobrôzkach łobejzdrzić, ale do dzisiôj jes tam ci jesce na isto szykowny maluśki szportplac. Na tym szportplacu tyrali tameszne karlusy na przedbiyżki tela, co łóne niy lôtali po ringu, naobkoło, ino łod sztachyty do sztachyty, łod takij dugij falyty do drugij.
Nó, i kiej już cowiek sie tam przikwanckoł (gôdóm ło sia i mojim kamracie), to trza tyż sie bóło wetnóńć ze kimś i kacnóńć sie na przedbiyżki. Zebrali my sie we dwiuch ze tym mojim kamratym Jorgym i sztartnyli my na zignal mojij Haźbiytki. A, iże tyn mój kamrat bół już po jednyj flaszecce ichnij „Metaxy” (a miôł łón festelnie słaby filip), toch tyż jô wygrôł. I tak to we mojij familiji jô jes jedyn, jedziny „olimpijcyk” tela, co mi sie za to pynzyjô „olympijskô” blank niy przinoleżi.
I sam bych musiôł cosik wyeklerować. My gôdómy, iże co śtyry lata bóła i jes ta côłkô olympiada. A tak na isto ichnie grecke słówecko „olimpiada” znacy tela, co pauza miyndzy tymi igrzyskóma. Niy olympiada bóła co śtyry lata, ino te ci ichnie „igrzyska” mieli miyndzy sia pauza, znacy śtyroletniô „olimpiada”.
Za pierónym starego piyrwyj byli ci take „igrzyska” we roztomajtych gryckich miastach, ale nôjważniyjsze to byli: delfickie, istmijskie, nemejskie, no i te olimpijskie, zacy sie we tyj Olimpii. Nale, te gynał, olimpijskie byli co śtyry lata. Fajnie sie terôzki łozprawiô, co nôjważniyjsze ci tam jes, coby tak kôżdy ino kciôł sztartować a niy coby ino wygrać. Coby erbnóńć tyn wiónek, kiery we kôżdym miyście bół inkszy. We Delfach bół ci łón ze liści bobkowych, znacy laurowych. We Olimpii ze astów łoliwnych, we Istmii juzaś ze świyrcoka a we Nemei – dejcie pozór – ze zeleru (!). Bezmać kajsik jes napisane, co piyrszy rółz to bóło we 776 roku przed Pónbóczkiym, a tym piyrszym, ftory wygrôł tyn dałerlauf bół ci jakisik ichniyjszy kuchôrz.
Ale wiycie, co bóło tam we piyrwyjszyj Grecji nôjważniyjsze? Anó to, co niy mogli sie na tych gryfnych sagich chopów gawcyć baby (ale ino wydane – bo samotne to mógli). Tak sie tyż beztóż miarkuja, iże to niy bóło gupie. Bo ino kuknijcie, wydanô baba, kieryj sie już chop zmierznół idzie na sztadijón, na tyn szportplac i gawcy, kiery by sie tak sam do tych rzecy jesce nadôwôł. Przeca wszyjsko mô choby na tablecie, wyszmarowane łolejym, łopôlóne i … kaliber tyj pistółli … tyż!
A mie belónce sie po palicy, iże za starego piyrwyj niy potrza bóło przecamć bez dwiesta chopa, coby fasnóńć goldowy myndal; stykło dwadzieścia lebo ino ździebko wiyncyj. I tak jakosik we śniku pokôzali mi sie te dôwniyjsze nasze szportlery, ftore mało snochwiali, ale ci wiela, wiela poradziyli erbnóńć.
Dziesiyńc lôt byli starô moja Mamulka Rółza, kiej we Amsterdamie, we 1928 roku na olympiadzie piyrszy rółz dlô Polski fasła goldowy myndal Halina Konopacka. Wszyjskie wtynczôs dziołchy sam u nôs – jak mi to kiejsik moja Mamulka i Starka łozprawiali – napoczli nosić na gowach take biôłe kapelki, „berety” we jakij ta naszô łolympijka ciepła tym talyrzym po rekord świata.
Jakech gôdôł stykło ino dwacet chopa, kiere we 1932 roku pofyrtali aże do Los Angeles i przismycyli nazôd do dóm siedym medalików a nôjważniyjszy, tyn goldowy erbnół Janusz Kusociński, kiery gzuł na 10 kilomyjtrów. Miôł ci Łón wtynczôs tunki festelnie za knap, iże mu côłkie racie połobdziyrało, ale zymbole zagryz i zółwizół wszyjskich we zadku łostawiół. Bół ci ino trzidziyści trzi lata stary, kiej go Miymce zatrzaśli we Palmirach, we czyrwiyniu 1940r. A fto niy boczy naszych bokserów, już po wojnie. We piyńćdziesióntym drugim to bół Ziga Chychła ze jego goldowym myndalym we Helsinkach, a pôra lôt niyskorzij (we szejśćdziesióntym roku) Zbigniew Pietrzykowski, kiery tak po prôwdzie erbnół ino strzybny mendal, ale boksowôł sie przeca ze samym Cassiusem Clayem, kiery sie niyskorzij przekrzciół na Muhammada Alego. Wszyjskie do dzisiôj boczóm i we srogij zocy majóm Józefa Grudnia, Jerzego Kuleja (ftorymu sie we lipcu zemrziło), Mariana Kasprzyka – co ino łó nich spómna. Nó, i naszô (jedna Polka we Kómitycie Olimpijskim) Irena Szewińska, kierô sie przodzij Kirszenstein mianowała.
Nale styknie tego. Łobejzdrzymy, co tyż to latoś nasze szportlery we Lóndynie wyłónacóm.
Tôrg, sztryng trzimani i grace w kabzi….
Wiycie! Już niyboszczyk Tadeusz Boy-Żeleński gôdôł bół za staryj Polski, iże: „Gdy się człowiek robi starszy,
Wszystko w nim po trochu parszywieje;”
Ale tyż ku tymu napoczynô cowiek corôzki barzij, corôzki wiyncyj spóminać swoji mode lata. Zawdy tyż cni mu sie mu do tego, cego ci już niy ma. Miôłech cheba szczysne dzieciynctwo, chocia we chałpie niy bóło za tela bogato, bo drab Łojca niy nastykło, i kiej erbli my łod Ujka tabulka szekulady, trza jóm bóło na dwióch tajlować. Ale bocza tyż lata mojigo dzieciynctwa niy bez wóniôczki miyjskigo targu. Miôłech poblisku srogi tôrg wele szlachthauzu, kaj bóła ci szykownistô, starucnô hala targowô i tôrg na placu wele nij. Tam, na tym targu poradziyli my sie za bajtla lajstnóńć piyrsze cygarety (bocza take bulgarske „Feminy”) i mocka ółbstów, kiere szło pichnóńć handlyrzóm ze sztandów. I jesce jedne, co mi we mojim modym filipie łostało. Kôżdô handlyra (handlyrz) do kôżdego kóntmana gôdała piyrszô: pochwôlóny, szczyńść Boże, abo ino take ajnfachowe: dziyń dobry. A kiej kónda bali i nic niy kupiół, tyż gôdała: dziynki, przijndóm zaś, z Pónbóczkiym.
Ale tyż te dôwniyjsze lata, to bóło na isto sztryng trzimanie dziecek. I rzykna sam terôzki tak. Kiejbych jô, abo mój bracik, niy pedzieli sómsiôdowi: dziyń dobry abo pochwôlóny, dostali bychmy bez pychol. Szło naszym łojcóm ło dobre wychowani, ło mores. Nasze starki i mamulki wpiyrały nóm, iże zawdy muszymy kôżdego pozdrowić, baji kiej go i widzymy dziepiyro piyrszy rółz. To bół mores, dobre wychowani: być moreśnym dlô wszyjskich. Terôzki jes już blank inkaszij. Polôk (a i razinku terôzki Ślónzôk) niy musi być grzyczny i ze reszpektym dlô wszyjskich. Widzieliście kiejsik pachoła, snopla, mlycoka ze łopuszczónym krokiym w galotach, coby Wóm pedziôł dziyń dobry? Pewnikiym niy! Bo Polôk (i to łod trowniola) mô „wielgopańske” maniyry. Polôk (a i tyn niymoreśny Ślónzôk) jes moc hyrny: niy byda sie JÔ przecamć wszyjskim naobkoło kłóniać i niy byda sie przed niymi poniżôł. Niych mi sie ŁÓNI piyrsze kłóniajóm! Srogi pón czuje sie jak jaki srogachny „nadpón” i miyni, iże to go zwôlniô ze uprzyjmnóści. Ale niy miarkuje ku tymu przecamć, co wtynczôs łón już niy ma pón, ino łón jes soróń i gnyp. Bo przecamć Polôk, to szczyrô, poćciwô dusza. Skuli tego tyż, iże niy winszuje dobrze żôdnymu – króm siebie – tóż tyż po jakiymu miôłby sie sóm siebie kminić i markiyrować uczucie, ftorego w niym blank niy ma?
Jô sóm gôdóm: pyrsk, serwus, dziyń dobry kôżdymu we siyni i na mojij hulicy, i kiejsik trefiółech na baba, ftorô bóła tym festelnie zadziwiónô. Niy poradzióła tyż ale spokopić po jakiymu dziecka sómsiôdów jij sie blank niy kłóniajóm. Toch ji pedziôł, coby napoczła łod sia i łod moresu swojich dziecek.
– Ło, panie Ojgyn! Co to, to niy! Blank gôdki ło tym niy ma, coby moje dziecka lecy kómu sie kłóniali i winszowali dobrego dnioszka!
Ale jes ci już i tak, iże sómsiôdy przibadali sie ku tymu, iże jô zawdy gôdóm piyrszy: dziyń dobry. I kiej sie na słodach abo we sklepie trefiómy, czekajóm na moje dziyń dobry. Kiej juzaś kukóm na jejich fresy, zdô mi sie, co tyż miynióm, iże ze jakigosik gróntu, to sie razinku godzi, cobych jô zawdy piyrszy gôdôł jim: dziyń dobry abo szczyńść Boże. Nó, tak ci mie łojce i starziki kiejsik sztryng dóma trzimali, i tak ci mi to już do terôzka łostało.
Terôzki ci jesce ale jes we mółdzie taki iptowaty szimel łamżyniô chopów, wszyjskich chopów, coby już ło modziokach niy spóminać. Musowo, chocia aby jedna graca, we kabzi. We szakecie. Abo we samyj hymdzie, we asiście kobiyty, i to blank egal eźli styrcy abo siedzi – graca w kabzi galotów musi być. Kajsik we gościnie, kiej zrobi sie już ździebko gorko, chopy poseblykane do hymdów ale sztyjc musowo grace w kabzach galotów.
Widziołech tyż, przi jednyj góścinie we szykownym restaurancie wele tisza, jak jedyn istny, samotny fric we takim erikowym bindrze, zrobiół już zoglyndziny swojich dakli, kichola i wosów, a terôzki, tak mu sie zdôwało, dyszkrytnie, badnół eźli mu jake jôdło niy łostało we gybisie… a wszyjskim babóm, ftore siedzieli wele niygo, blank to niy zawôdzało, do imyntu jich to niy szterowało. I tyż ci jesce poblisku, wele mojij zofy, chop łobleczóny we łozepniyntô jakla ze kapucóm. Na blank krótkij dródze miyndzy tiaszami wrażowôł za rajóm grace do kabzy jakli i galot. Miôł ci ino wyrazitô turbacyjô, ftorô graca miôł wrajzić do jakli, a ftorô do galot?
I dejcie pozór! Terôzki idzie bele kaj ujzdrzić, łoboczyć roztomajtych soróni, kierzy we copkach, we tych dioseckich modernych „bejsbolówkach” poradzóm siednóńć do stoła. A dôwniyjsze Ślónzôki nikaj, i nikandy niy siedli do jôdła we mycce, bo na stole jes chlyb, tyn świynty chlyb, kiery sie kusikuje, kierego sie do hasioka niy wyciepuje, kiery sie we zocy ino do łognia wciepnie, spoli, kiej go jes za tela, kiej pôra sznitków ze wieczerzy łostało.
Eee tam, stary dziamdziała wynokwiô przi latowyj hicy. Moga ino dociepnóńć reszt sztrofek tego Boy’a Żeleńskiego skuplowanych symnóm:
„… I wdecha zwiędłe zapachy
Nad swych marzeń trumną nachylony,
I w letnią noc, w smutku szale
Łzami skrapia własne kalesony…”
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn nno_Latn nno_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn