Wiycie! Kiejskik mielichmy ta łoszkliwô kómuna, we kieryj wszyjske mieli po równo… biyda potajlowanô na wszyjskich… nó, króm piyrszych sekretôrzy. Zatym wypraskła ta „Solidarność”, kiej to kôżdy snôs kciôł być „kapitalistóm”. Kôżdy, na isto kôżdy kciôł być kapitalistóm, bo wtynczôs JO, jô jeżech jes kapitalistóm, i terôzki dziepiyro pokôża tymu mojimu forarbajterowi (majstrowi, kerownikowi, dyrechtorowi) fto sam reskiyruje. Tela, co żôdyn niy spokopiół tego, iże we tym (dôwnij łoszkliwym) terôzki festelnie już umiyłówanym kapitalizmusie, tych kapitalistów jes ino pôrã procyntów, a reszt zółwizół musi bakać jak zawdy, i jak wszandy. Ale… jô dzisiôj blank ci niy ło tym kciôłech łozprawiać, chocia jes ci to tyż ze tym kapitalizmusym festelnie skuplowane….
Moji ludkowie roztomiyli! Znôcie tyn mierski gyfil, kiej ftosik napoczynô wrółz czytać wasz cajtóng bez wasze ramiy? Nó, tóż witejcie moje roztomiyłe we niy tak do łostatka łodlygłyj prziszłóści. Znodech ci niy tak dôwno jedyn szykowny artikel Charliego Brookera, ynglickigo wicmana i szpasownika. I tak ci sie sam miarkuja, co terôzki połozprawióm ło tych cufalach, ło ftorych tyn istny tak ci szykowniście i ze fantazyjóm łozprawiôł.
Posztiklować, podziylić sie czymsik ze inkszymi, tóż ci to na isto szykownistô idyjô, kierô jednakowóż sie ździebko wyszpotlawióła. A kiejsik bóło ci to take blank ajnfach…. Rzyknijmy, iże jô jes jakimsik hyjlynmynszym, jaskiniówcym. Ugóniółech ci fetownego bizóna. Niy wydola, niy byda poradziół ci go wećkać, tóż tyż posztikluja sie ze inkszymi. Niyftorzi sóm festelnie wdziynczne, na tyn przikłôd mój sómsiôd łoziymdziesiónt piyńć lôt stary, kiery niy jôd miynsa łod môżno i côłkigo miesiónca, bo sóm niy poradzi łapnóńć nicego króm możno jakisik ino glizdy. Nó ale, sam tak na isto niy idzie ino ło miynso. Tajluja sie sztikluja sie tyż ku tymu infórmacyjóma: myślónkóma, ftore brółdlujóm sie, kłymbióm we palicy, abo gryfnistymi gyszichtami ło przigodach, ftore mie sie przitrefiyli. Łozprôwióm festelnie szpasowny wic, jakech to kiejsik ciepnół kiźlikiym we kaczyca w lufcie, a śnij śleciało na ziym jajco. Przekôzuja plytnie, klachy ło wywołanych ludziach, ło znanych człónkach mojigo plymia. Jeżech na isto sam nôjważniyjszóm perzółnóm we côłkim ferajnie. To ci moji tajlowani miałó swój cil. Mógech niy ino nakôrmić swojich spółplymiyńców, ale i nastrynczyć jim moc łozrywki i ważnych byfyjlów, wiadómóści.
Nale, wróćmy sie ku naszym czasóm. Tajlowanie, barzij sztiklowanie jakosik wyńszło ze mółdy. Maluśkô ino tajla ludnóści łozporzóndzô srogszym forantym bizónigo miynsa, niźli bółaby w sztańdzie wećkać, a wszyjsko beztóż, iże prziznôwo sie nadbytnie porcyje we póstaci prymiji, roztomajtych culagów do gróntnych dôwków, znacy sie do gyhaltów. Gôdóm sam tak szprymnie „bizóni miynso”, ale móm na myśli, eźliście sie jesce niy skapli – pijóndze.
Te łogrómnucne gyhalty i prymije majóm przebródzać, zahaltować masówyj wykludzce tyj ci maluśkij tajli pragliwych i przepadzitych łochyntoli do cudzych krajów. Wystôwcie sie ino, co by to bóło, kiejby wykludziyli sie na tyn przikłôd do Singapuru i tam napoczli przepadzito zgrzybać dlô sia, co sie ino dô? Bez tyj jejich niypoślydnij, wziyntyj wiydzy, wybildowaniu i tymu jesce, iże poradzóm swojóm obecnościóm nôs uholkać, blank niy miarkuja, co bychmy samtukej zrobiyli. Pewnikiym we krótkich abcugach napoczli by my wrółz chodzować po sztwiórnóg i zjôdać włóśne dziecka.
Nie kca sam siôć paniki, ale takô jes prôwda. I na isto niy ma sam we tych mojich słówecka bździnki bali iróniji i zgrzyndliwóści. Masto ślimtać nad wielkóścióm jejich prymiji, godzióło by nóm sie paś, bechnóńć na klynczki i stôć ło to, coby jim wygódzić, a ku tymu jesce szkómleć ze płaczkami we łoczach i pôłnymi gymbóma, coby łóni łostali samtukej, na miyjscu. Abo potuplować jim gyhalty i uformiyrówać ludzki rzecióndz, lyńcuch naobkoło flugplaców, coby nóm niy pitli. I niy błôgać jich, wychciywać łod nich – bróń Pónbóczku – coby czym niy bóńdź sie snami sztiklowali. To by jich możno ino nadbytnio łozhajcowało.
Tajlowanie sie jes ci ino dló nôs, dlô côłkigo resztu, sztikla śmiyrtylników. Niy jakimsik miynsyn, ino informacyjóm. Kaj my sómy? Co robiymy? Podziylmy sie tym! Łopóblikójmy to! Nó, dalij! Tóż to szykownô i moc szumnô gracka! Corôzki czyńścij trefióm na aplikacyje i zerwisy, take jak FaceBook, Naszô Klasa abo Twitter, kiere łoczykujóm, iże byda sie dzielół wszyjskim, co robia łod tego łoka mrziku, kiej ino ło szaroku łezewrza ślypia. Ja, jô miarkuja, iże niyftore rzyknóm, iżech jô, stary knaker, łogup i prziszôł ło gowa, bo mi sie internecu zakciało. Ale tyż wiym, coch niy ma piyrszy, ani łostatni ze tych tyż zwiykowanych, kierzi sztyjc i jednym ciyngiym siedzóm przed kómputrym. Sómech sie dziwowôł, jaki to cud techniki. Całbrowny świat muzyki na tyn przikłôd za drikniyńciym jednego knefla. To take niypodobne jak to, iże niech aż Pónbóczek bróni, kiej buks policajta góni! Kiej ci jedna fyrma wkludzióła walkmana na łostatek lôt siedymdziesióntych, jejigo gównóm atrakcyjóm bóło to, iże cowiek móg se pyndalować po lekuśku hulicóm i suchać sóm dlô sia „Sweet Caroline” Neila Diamonda, i żôdyn go ci niy szacówôł i niy łocyniôł. Bylichmy, my, mode ludzie wtynczôs, pónami włóśnygo, priwatnygo świata muzyki. Kiejby jesce wtynczôs tyn walkman miôł fónkcjô potajymnygo kuplowaniô sie ze naszymi kamratóma i łozprawianiu jim ło tym, co razinku terôzki suchómy, żôdyn by tego wichajstra sie niy lajstnół, a jejigo twórcy trefiyli by sie ze nôjsrogszóm podyjzdrzliwóścióm.
Niy spokopcie mie moje roztomiyłe źle! Jô jes za dzielyniym sie tymi mojimi myślóma, nawet gupielokowatymi i belerowymi (czego przikłôdym sóm moje radijokowe kónski). Ludzie przecamć zawdy bydóm sie łoddôwać tyj czynnóści ze zamiyłówaniym. Eźli ftosik kce szkryflać na Twitterze ło tym, iże niy poradzi uzdać eźli łoblyc dzisiôj modre fuzekle, lebo brónotne, niych sie szkryflô. Ale kiej sztiklowanie sie, dzielynie informacyjóm stowo sie bez znaniô, bezwiydnie, przelazujóm mie dyrgówki, chytô mie zima.
Ludzie tak by tak twórzóm jakiesik wymyślate i dziwokie wersyje samych siebie na potrzyby internecowygo płużynio, korzystaniô: łostre wpisy, łozbuchane, wyłolbrzimióne ryakcje. Bo we tym côłkim łoszkliwym internecu my ino markiyrujymy siebie, a bydzie jeszcze gorzij. Bo te côłke kómputrowe łoprogramowani bydzie za nôs myśleć, bydzie za nôs klachać kómu potrza, co łoglóndómy, co suchómy bez tego kómputra. Bydymy jak bohatyrze fylmów animówanych, nad naszymi palicóma bydzie wisieć „kursor” i bydzie ci łón cichtować i ślakować nasze życie. Znôcie, moje roztomiyłe, tyn niyprzijymny, mierski gyfil, kiej we cugu abo we bance ftosik napoczynô czytać wasz cajtóng bez wasze ramia. Witejcie tóż tyż we świycie prziszłóści. Mogecie sie już wszyjske , i mode, i te stare knakry jak jô, do tego po lekuśku przibadać. Bydymy sie wszyjskim dziylić, bydymy wszyjsko sztiklować. Ja sztiklować, i dziylić do łostatka! Możno myślicie, iże łozprawióm jakiesik duperszwance i belery, bo przecamć niy kôżdy snôs, tych barzij zwiykowanych, sztyjc zicuje przi kómputrze jak modzioki, ja? Nó tóż dejcie sie pozór, bo przecamć terôzki samtukej we Polsce jes bez piytnôście roztomajtyj zorty „służb” (CBA, CBŚ, NIK i co tam jesce idzie wypokopić), kiere zbiyrajóm, tajlujóm, sztiklujóm wszyjsko łó nôs, a my nic ło tym niy wiymy. Bali i nasze mobilnioki (a tych jes we Polsce wiyncyj niźli ludzi) poradzóm wszyjsko ci łó nôs pedzieć tam, kaj by my tego blank niy kcieli.
Miesięczne archiwum: Kwiecień 2012
Łoszkliwe (możno) psioki….
Wszyjske samtukej, na mojich Pniokach, gynał miarkujóm, wiedzóm, iże jô pierónym niy móm rôd, tak prôwdóm, to niy ciyrpia, wszelijakij zorty psów, wszyjskich lecy jakich: chlebusów, bakanów, wilczoków, izbetnych, gónnych psów, cwajnosów lebo krojcóngów. Wszyjskie psi, wszyjskie te bestyje sóm dló mie gróźne, jô sie jich festelnie lynkóm, i kiej widza takigo gizda na placu, móm pôłnô rzić bobków i… ze mojigo familoka miasto łod placu wylazuja prómp na hulica. Kiejsik toch poradziół strzimać niyftore psia wele mojij chałpy; bóło jich ino małowiela, pôra znôłech, pôra łobłajziółech naobkoło, i tak ci sie to kulało. Terôzki ale prziszła ci takô mółda, iże kôżdô chnet mamzela musi mieć ci jakigosik psioka przi sia. Kiejsik we mółdzie byli ci pinczery, pudle, szpice, zatym juzaś buldogi, wilczoki, jakesik ci tam „hasky”… nó wszyjskich zortów bych sam niy poradziół wymianować, a terôzki wszyjskie sie poradzóm lajstnóńć roztomajte krojcóngi blank maluśkich psioków… yorków.
I ida sie tak niydôwno naszóm Krojckóm ku pyjtrowymu szynkowi a sam styrcóm wele masarza dwie moje sómsiôdki, starô Skórzinô i Agnys łod Śliwinyj, i na côłki karpyntel łozprawiajóm:.
– Wiedzóm łóni, Skórzino, jô pierónym tropia sie ło mojigo chopa. – gôdô ta modszô, ta Agnys i dziyrżi sztram na hóndelajnie côrnego szkuciatego kóndla.
– Po jakiymu? – pytô sie starô Skórzino.
– Anó, wiedzóm łóni, paniczko, blank ło rozwidnioku mój chop wyloz ze chałpy i poszoł do swojij flamy, do swojij frajerki (jak to móndroki gôdajóm)…
– Nó i… Agnys? Cóż takigo sie stanóło? Psa ze sia miôł?
– Eee, tam… psioka cy miôł… łóna, znacy ta jego yma, tak ci wele połednia zwónióła ze uskargowaniym i pretensyjóm, iże go jesce niy ma, i niy mô fto tego… jeji psioka wykludzić na dwór.
Nó, nicech niy pedziôł, kiejech to usłyszôł, a uwidziôłech jak starô Skórzinô tak jakosik pod tym swojim fusiskiym napoczła sie śmiôć. A kiej łóna sie tak letko lachała, to ta jeji gymba, ta jeji klapaczka na isto bóła podanô na podśmiywnie wykrziwióny sznit po wyrzniyńciu blinderu, ślepyj kiszki.
Nó ale. Poszółech dalszij a już blank wele kaczmy przelazowała jedna szykownisto dziołcha… nó, deczko żech przecióngnół… modô, chudô jak lachyta i chnet ło gowa dugszo łodymie. Nôjprzodzij żech sie blank niy skapnół, ale po jakimsik łoka mrziku ujzdrzôłech, co łóna miała na rynce blank maluśkigo psioka, takigo nôjmyńszego yorka, ło ftorym kiejsik jedyn mój kamrat-wsiok łozprawiôł, iże takigo poradziółby i… boczóń zeżrić, kiej ci tyn psiok miôł na sia halsband, łobujek ze zielónóm szlajfóm, i boczóń wypokopiół, iże to na zicher jes pewnikiym rapitółza, żaba.
Wlôz żech rajn do pyjtrowyj gospody a sam ci przi szynkwasie styrcôł Pelcyn Witek ze swojim pofyrtanym wilczokiym i Hanzlik-Szoferok ze jejigo Tofikiym yorkym. Nó, i jak zawdy to mieli we zwyku, przegadywali sie, ftorô tyż to zorta psów jes nôjlepszyjszô.
– Wiysz Witek, tyn twój wilczorz jes gupszy, i barzij pofyrtany niźli ta naszô kónstytucyjô dozwólô. – rzyknół Hanzlik-Szoferok. – Przecamć ty niy mogesz wlazować ze tym twojim gizdym do szynku, bo wszyjskie kóntmany zarôzki śmiatajóm.
– Eee, gôdanie! – łodpedziôł Pelcyn Witek. – A możno to tyn twój jes móndrzyjszy, ja?
– Ja, Witku, mój jes mocka móndrzyjszy…
– Eee, tam, fandzolisz…
– Niy! Dóm ci bajszpil – niy ustympowôł Hanzlik. – Niy dalszij jak wczorej bóło tak. Wlazuja po jakichsik śtyruch lagach piwa do dóm, a sam ci tyn mój Tofik skoko wele mie, myrdô łogónym… kce na gwôłt wylazować na dwór…
– Nó, i.. ? Przecamć tak psy ci już majóm, prôwda?
– Anó, prôwda – przikwolół Hanzlik. – Ale to niy wszyjsko. Jakech wróciół sie nazôd ku chałpie pytóm sie modszego synka, czamu niy wykludziół Tofika na dwór? Synek mi na to, iże bół ze tym psiokiym pół godziny tymu nazôd na dworze. Usłyszôł to starszy synek i pedziôł ze śmiychym, iże jakosik godzina skorzij, kiej łón prziszôł ze roboty, to tyn Tofik tyż tak festelnie skokôł, i merdôł chwostym, iże go tyn na dwór wykludziół…
– Nó, to jes ci móglich – pedzielichmy wszyjskie wrółz…
– A na to wlazuje do izby moja starô – rzóńdzi dalszij Hanzlik – i gôdô, co kiej ino przikludzióła sie do chałpy ze sprawónkóma, to tyn Tofik tyż tak festelnie wyrobiôł, coby go wykludzić na dwór… I łóna tyż poszła, bo co tyż to miała ze gadzinóm rozbić.
Tym tuplym Tofik, maluśki ale festelnie móndry poszôł na szpacyr śtyry razy, a żôdyn sie niy kapnół, iże jich wszyjskich ciśnie ci za bôlek!
I miarkujecie? Bali i psioki poradzóm być szpasowne i moreśne, tóż czamu my take niy sóm? Anó, jak mómy być tak do łostatka grzyczne i moreśne, jakóż to kiej bylichmy jesce śpikolami, to sztyjc i jednym ciyngiym łoglóndalichmy Tarzana, ftory łamziół fórt na poła sagi. Kopciuszek wrôcôł do dóm ło dwanostyj w nocy. Pinokio ciyngiym cyganiół. Alladyn bół raubiyrzym i langfingerym. Batman jejździół bez 320 kilomyjtrów na godzina. Królewnô Śniyżka miyszkała do kupy ze siedmióma synkami. Papaj kurzół cygarety i miôł pôłno wydziyrganych, wydziubanych łobrôzków na sia. Pacman tyrôł po ćmawym zolu i ćkôł jakiesik ci farbiste pile łod ftorych dostôwôł energiji i sztramskóści. Bolek i Lolek ze swojóm Tolóm żyli w takim babsko-chopskim trzikóńcie. Wywołane chopcy Żwirek i Muchomorek byli pôróm gejów, panoczek Kleks czytôł ino poradniki Modego Ziylôrza, Kaczor Donald fórt łamziół bez batków, a ta côłkô Smerfetka bóła ino jednóm dziołchóm dlô wszyjskich chopów we côłkij dziydzinie….
Póńć staryj Majzlinyj i wander jeji chopa
Samtukej na Ślónsku, zawdy tak jakosik we siyrpniu, nasze baby póńtowali, tyż i fórt póńtujóm, ku tyj Matce Boskij Piekarskij. Kiej jesce żyła starô Majzlinô, tyż ci zawdy łóna, ze inkszymi samtyjszymi pniokowymi babami, póńtowała do Piekôr, a jeji chop, stary Hajna Majzel, już ci sie pół roku przodzij na tyn cufal radowôł. Bo tyż i łón ci miôł festelnie rôd póńtować, tela, co deczko ino inakszij niźli jego babeczka. Trefiyli my sie kiejsik, a bóło to możno bez jake piytnôście lôt tymu nazôd, na Polnyj przi ladze piwa, i łón napocznół mi łozprawiać jak ci tyż to zawdy bóło śniym, i ze tóm jego Anóm Majzlinóm, bez te côłke lata.
– Miarkujesz, Ojgyn – napocznół Hajna – moja starô miała rada póńtować… wiysz… do Piekôr. I jô niy miôł nic prociw tymu, boch już łod pôruch lôt miôł taki fajnisty knif, coby zbajstlować swój… ja, ja, swój taki póńć, tela, co niy… do Piekôr.
– Ustóń Hajna! Jaki póńć? Ty i póńć? Niy poradza tego spokopić…
– Ja, Ojgyn, ja… jô tyż móm rôd póńtować… ale moja starô to do łostatka niy miarkowała… kaj… kaj jô móm rôd póńtować…
– Nó, tóż gôdej… – pedziôłech opaternie Hajnie…
– Ojgyn, suchej! To bóło zawdy tak… nôjprzodzij bóła mszô, zatym wszyjske wylazowali przed kościół, przed ta naszô „Józefka”, niyskorzij nasz farorz napoczynôł śpiywać, i côłko ta hormijô wrółz napoczynała deptać polekuśku ku Piekaróm…
– Nó i.. – pytóm sie. – A kaj sam plac na cia Hajna?
– Nó… Ojgyn, côłkô ta hurma bôb, ze rółzynkrańcami w gorzciach, pyndaluje za farorzym. A jô ida wele, na tretuarze aż do krziża na łostatku naszyj Krojcki, na naszyj hulicy Krziżowyj… wiysz, tam kaj stôł kiejsik tyn tyż krziż, gynał przi tym szynku pod mianym „Górniczô”…
– Nó, dobra Hajna, i co dalszij?
– Anó, wszyjske ze farorzym na szpicy skróncali do lewa, i maszyrówali direkt na Bytóń i Piekary, a jô… deczkoch doczkôł…, i wartko rajn do tego szynku, do tyj „Górniczyj”…
– He, he… Hajna, miarkuja… na sznapsa, ja?
– Ja, Ojgyn, na sznapsa i laga biyru… a chopie, te baby-póńtniki śpiywajóm na côłki karpyntel: „Świynty Józefie, patrónie nasz…” i pyndalujóm ku Piekaróm…
– Nó, a ty?
– A jô, jedna laga, drugô… i wylazuja… Wiysz, skorzij na naszyj Krojcce bół ci jesce szynk łod Sznapcynyj, ale jesce ło rozwidnioku zawarty…
– Hajna, Hajna… szynk łod Sznapcynyj, bół na naszyj Krojcce przed wojnóm…
– Niy fandzol Ojgyn, aże niy fandzol… jô przecamć wiym lepszij…
– Nó, dobra – przikwolółech Hajnie, bo miarkuja, iże go już trôpi ta sklerółza.
– Nó, tóż gôdóm ci, Ojgyn, musiôłech we „Górniczyj” wysłepać dwie lagi, cobych niy przepómniôł ło tym szynku łod Sznapcynyj. Zatym wyloz żech, i gibko poszołech ku „Pokrzep sie”… miarkujesz Ojgyn, ja, tam ci na winklu Łogrodowyj i Pudlerskij?
– Ja, miarkuja, to przecamć bóła knajpa łozewrzitô łod rańca…
– Nó, i Ojgyn, tam juzaś laga… nó, możno i dwie, i wartko pónknółech sie do prawa, coby niy łominóńć tego „Zaciszô” na Świdra…
– A musiôłeś, ja?
– Ja, musiołech, musiôłech… coby mi sie wszyjsko niy pometlało… Niyskorzij po lekuśku, bez Bismarkring i na lewo, na wiyrch, ku szynkowi łod Lebcynyj… mianowali go kiejski „Wysokimi stołkami”…
– Ja, to znóm, to bół tyż jesce restaurant sprzed wojny, ze bilijardym…
– A, dyć tam Ojgyn, tam już bilijardu niy bóło… jô dwa sznapsy i laga biyru, do haźlika, coby sie plac zrobić na inksze zajdle piwa… i wartko ku „Flocie”…
– He, he… Hajna… „Flota”, to tyż szykownisty szynk, kaj i pojeść szło, a i kaj kiejsik Elza-Masara szynkowała… a rycała na côłki karpyntel na wszyjskich…
– Ja, Ojgyn, Elza-Masara do kupy ze szykownóm Anóm… tam dwa sznapsy, laga, i cosik do jôdła… zaobycz gryfny ajsbajn ze mosztrichym i… laga biyru…
– To miôłeś Hajna spust, prôwda?
– E, tam spust… jak kuchôrz nie nadrzistôł sie we sobota, to tyn ajsbajn bół szmektny, a kiej we sobota sie do imyntu naprôł, to i skóra bóła przichycóno… capióła… ale…
– Nó, dobra, Hajna, niy wynokwiej…
– Jakech już ździebko pojôd, i małowiela szluknół, wylazuja na luft, coby sie zakurzić…
– Zakurzić? Przecamć ty niy kurzisz!
– Ja zakurzić. Bo tak prôwdóm, to jô blank niy kurza, ale tam zawdy wele połednia słepôł swoja norma stary Lelónek, a łón zawdy rôczół cigaróma, toch chocia niy kurzół, alech wzión se trzi (miarkujesz, dwie cigary dlô bracika), i coby sie niy gorszół… zakurzółech…
– Hajna! Do sto pierónów, dwie cigary dlô bracika? Przecamć ty na isto niy môsz żôdnego bracika!
– E, tam Ojgyn, niy fandzol, przeca stary Lelónek ło tym niy wiedziôł… Nó, i zatym, blank już po lekuśku, deptóm sie ze tóm cigaróm w dół ku „Barbórce”… kurza sie tak, i deptóm, kurza, i deptóm aże doszôłech ku „Arbajtce… Wiysz kaj, Ojgyn, znôsz „Arbajtka”, prôwda?
– Anó, miarkuja… ku „Arbajtce”… ku szynkowi, ftory sie „Robotniczô” mianuje…
– Ja, Ojgyn, gynał, ku „Arbajtce”, bo tam zawdy we niydziela słepie łod rańca stary Kupny… wiysz, Ojgyn, tyn łojciec łod Bónusia Śliwy, wiysz… nó, tyn…
– Ja, stary Kupny ze 3-go Môja, tyn zygarnik, kiery zawdy po napranymu ło trzecij z rańca napoczynôł sztalować swoji zygôry, kiere niyskorzij bez dwa dni glingali, biyli, zwóniyli tak, iże ludzie we côłkij chałpie nynać niy poradziyli…
– Ja, Ojgyn, gynał, tyn sóm Kupny ze srogim, jak kajzer Wilym, fusiskiym…
– Nó, jô go znóm… już mu sie zemrziło, bo to ci jes ku mie jakisik pociotek…
– Nó, Ojgyn, niy szteruj mie, bo przepómna, coch miôł dalszij gôdać.. ja.. ja… i tam we tyj „Arbajtce” zwykowo… seta i „lorneta”, znacy sie, srogi sznaps i dwa jajca we majónyjzie…
– Nó, tóż już cheba i połednie już śleciało…
– Ja, Ojgyn, ja, musiôłech dôwać pozór, coby mie tam tyn barbórkowy farorz niy napasowôł, bo miôłbych we chałpie łostuda… Tamech sie tak na isto szlukôł polekuśku… szło ze kamratami ze werku, ze „Kościuszki” połozprawiać… nó, szluknóńć dwa-trzi sznapsy i ku tymu dwa, podwiyl co, zajdle piwa… Wiysz, stary Walter Kucharcyk tyż tam kole połednia we niydziela przilazowôł…
– Niy miarkuja, niy znóm…
– Ale, tam Ojgyn, znôsz, znôsz, robiół ci łón na „Morganie” we werku, we tyj Hucie „Kościuszko”… za walcmajstra robiół…
– Dobra, możno i znóm… a co dalszij, Hajna?
– Nó, tóż kiejech już wszyjsko łobsztalowane wysłepôł, poszołech sie wyjscać i wylazuja na luft…
– Nó, toś już cheba miôł pôłno rzić…
– A, bogać tam, pôłnô rzić… przecamć dziepiyro bóło pół trzecij, i miôłech ci jesce, podwiyl co, deczko czasu…
– Nó, i…
– Nó, tóż terôzki, ale na zicher, blank po lekuśku pyndaluja se chopie w dół ku „Ludowyj”… jezderkusie! Jak ci tyż jóm niyftore mianowali?
– Niy miarkuja, Hajna, niy miarkuja…
– Nó, Ojgyn, niy szteruj mie jak ci cosik łozprawióm! Nó, lejza sie tak blank po maluśku ku tyj „Ludowyj” i już jeżech festelnie rôd, bo tam ci za szynkiyrka robióła dziołcha łod Weindliszki, Ryjna… jezderkusie, jakie ci łona miała fajniste cycki, a szłapy dugachne choby kark łod żirafy… cerwiónô na fresie… i zawdy ku wszyjskim sie śmiôła…
– E, tam… Hajna… już tyż ci swoji lata miała…
– Psinco wiysz, psinco miarkujesz… fajno, dziołcha bóła i zawdy jesce festelnie wizgyrnô..
– Ja, ja, jakeście stare purty bulyli tuplowanie za kôżdô raja, za kôżdego sznapsa i laga biyru, tóż tyż sie łóna bóła do wôs na zicher miyło…
– E tam, Ojgyn, ty sie na tym blank niy znôsz… łóna zawdy poradzióła cosik dóradzić… Zawdych tyż sie u nij łobsztalowôł cosik do jôdła, nó i tuplowany sznaps ze biyrym…
– Chopie, fajniście sie to suchô, ale niy stykło by już tego?
– Ojgyn, dej pozór… terôzki już musiôłech kukać na zygôr…
– Czamu, Hajna, czamu?
– Anó, bo tak kole pół szczwôrtyj ta póńć, we ftoryj szła moja starô, miała sie wrôcać już ze tych Piekôr… Tóż jô wartko bez hulica Janasa, bez ruły wele zegródków, i ruk-cuk bółech ci już na Logiewnickij… dwiesta myjtrów dalszij … „Józefka”… słysza jak juzaś śpiywajóm: „Świynty Józefie, patrónie nasz…”. I jô już jes przi kościele, moja starô usiotanô tóm póńcióm… idymy ku dómowi… łona jesce jakiesik makrółny ze piekarskigo łodpustu mi sprawióła we tych Piekarach….
– Nó, tóż ci sie wydarziło…
– Nó, Ojgyn, niy do łostatka…
– A po jakiymu?
– Anó, pojeść, pojôdech przi tym mojim wandrowaniu, cosik tam wysłepołech…
– Fajne mi, Hajna, cosik,…
– … i terôzki zaziyróm a na bifyju styrcy fajnistô litrowô flaszka…
– Nó, i …?
– Jezderkusie, jak jô móm rôd litrowe flaszki…
– Ja, to jô ci wiyrza, Hajna.
– Myślôłech, iże moja starô bóła ci takô dobrô, i sprawióła mi gryfnô flaszecka gorzôły we tych Piekarach…Nó, niy, coby ino do słepaniô… niy, ino tak jakosik poświyncónô…
– A niy?
– Ja, ja… jakech już tyn liter wysłepôł, to moja starô zawrzeskła na côłko chałpa, rozkokocióła sie choby tyn pies łod starego Słómy:
– Ty giździe dioseki! Jesce ci niy nastykło tego biyru i gorzôły i… wysłepôłeś côłkô flaszka … wody świyncónyj!
Biblijkowy potop, tela co spółczyśnie….
Po wieluch, wieluch latach felowaniô, kiej Pónbóczek bół kajsik fórt, kuknół ci łón zatym na ziym i stwiyrdziół, dôł inkszym do wymiarkowaniô, iże festelnie moc szpetnie sie dziyje na ziymi. Ludzie byli blank skapiałe i popsowane, a ku tymu jesce chyntliwe ku gwôłtowi. Tóż tyż uzdôł, iże juzaś wypiytności jakisik potop, coby potrajtać, styrać côłkô ludzkóść. Skorzij jednakowóż przizwôł ku sia Noego i rzyknół:
– Môsz sam zarôzki zbudować srogô arka ze ciderowygo drzewa tak jak ftoś to kiejsik już zrobiół: mô być 300 łokciów dugô, 50 łokciów szyrokô, i kajsik wele 30 łokciów srogô. Zebier rajn do tyj arki ze sia twoja babeczka, dziecka twoje i ze kôżdyj zorty gadziny po pôrze. A jô za jakiesik piyńć tydni ześla na ziym srogachny, łogrómnucny dyszcz i ulicha.
Tyn côłki Noe niy bół ale uradówany abo łocałbrowany. Juzaś śtyrdziyści dnioszków ulichy, sto piyńdziesiónt dni bez wygódy na arce , bez telewizyji i ku tymu ze tóm côłkóm gadzinóm. Ale bół ci łón jak zawdy usuchliwy i łobiecôł spôłnić wymôgani Pónbóczka. Po piyńciuch tydniach napoczło lôć dziyń i noc. Noe siedziôł i ślimtôł festelnie, bo niy miôł jesce fertik tyj … arki.
Pónbóczek wychynół sie z niyba i spytôł sie Noego:
– A po jakiymu giździe diosecki niy spôłniółeś mojigo byfyjlu?
A Noe na to ze srogim jankorym łodrzyknół:
– Pónbóczku! A cóżeś ty mie uczyniół? Jako piyrsze musiôłech słożyć antrag, przedłożyni na pozwolyństwo na budowa. We magistracie pomyśleli, iże jô kca postawić masztalnia dlô baranów. Zatym juzaś blank ci nie spodobôł sie tym magistrackim byamtróm baukónszt – bezmać bóła ta arka deczko za wymyślatô dlô tyj gadziny, a we stôwianie szifu na lóndzie blank mi niy kcieli wiyrzić. Tyż jesce ku tymu i wymiary tego szifu niy znôdły kóndowity. Bo przecamć, ty mój roztomiyły Pónbóczku, żôdyn już dzisiôj niy miarkuje jakóm to tyż miaróm jes łokiyć, we zizdymie SI tego blank niy ma.
– Nó, i… – pytô sie opaternie Pónbóczek, ale już deczko znerwowany.
– Po przedlóżyniu blank nowych plyjnów juzaś dostôłech abszlag, łodmówa. Bo poduk tamesznych byamtrów budowa stóczni we terynie zabudowanym jes ci niydozwolónô i niyzgódno ze takim ci Miyjscowym Planym Zagospodarowaniô Przestrzynnego. Po lajstniyńciu sie ale pasownygo bauplacu napoczli sie nowe dożyry i turbacyje. Terôzki idzie ło to, iże we tych mojich plyjnach blank ci niy uzglyndniylichmy zizdymu fojerwery, zizdymu gaszyniô srogigo łognia.
– Nó, i cóżeś na to chopie pedziôł? – spytôł sie juzaś Pónbóczek.
– Ano, mój ty roztomiyły Pónbóczku, na moja uwôga, iże przecamć bydymy łokolóne naobkoło srogóm wodóm, prziswali mi te byamtry takigo gybitowego psychijatikera. Kiej tyn psychijatiker badnół gynał, iże jednakowóż jô buduja szif, ta arka, glingli ku mie ze wojywództwa, coby mi wyeklerować, iże na transzport tego szifu do morza potrza mi jesce nowygo zezwolyniô, a łó nie bydzie festelnie procnie, bo ministra wuchtli, abo podôł sie do dymisyji. A kiejech juzaś pedziôł, co tego szifa niy musza transzportować, bo bydzie tak by tak naobkoło łokolóny wodóm, kôzali mi ze ministyrstwa naszyj marynarki wojynnyj, podug regli Uniji Ojropyjskij, antragować do Brukseli (słożyć takô angaba) we łoźmiuch łodbitkach i we trzech urzyndowych jynzykach ło zezwolynie na zalónie terynów zamiyszkałych.
– Niy gôdej? Richtik? – spytôł Pónbóczek.
–… ze tego drzewa ciderowego musiôłech sie łodrzyknóńć, bo samtukej niy lza go ze zglyndów „ekologicznych” naskludzać. Próbowôłech lajstnóńć sie samtyjsze drzewo, ale niy dostôłech tela, wiela żech kciôł, a to ze zglyndu na zakóny ło łochrónie strzodowiska nôturalnygo… nôjprzodzij musiôłbych zadbać ło sadzowani, flancowanie stromów zastympczych…
– Nó, tóżeś miôł utropa – rzyknół po cichuśku Pónbóczek.
– Ja, ja… na moja spóminka ło tym, że zółwizół bydzie potop i niy werci sie sam flancować żôdnych stromów, prziswali mi nowygo psychijatikera – tóm razóm już blank ze wojywództwa. Kiejby tak pedzieć kurc ónd bindich – dôłech, mój ty roztomiyły Pónbóczku, pôra łapówek, namaściółech deczko, lajstnółech sie drzewo, znodech bali i cimermanów, tesôrzy-fachmanów ku budowie, ale łóni nôjprzodzij ugróntowali sie zwiónzki zawodowe. Kiej ci sie juzaś pokôzało, iże niy moga jim płacić poduk jakijsik ci tam „taryfy”, to napoczli szprajcować i sztrejkować, tak, iże stôwianie tyj arki juzaś sie uniyskorzało, łodwlykało.
Ale, jô bez tyn czôs napocznół przikludzać gadzina. Ino, co juzaś wmiyszôł sie zwiónzek łochróny zwiyrzónt i zakôzôł mi transzportu lelyni nałónczôs jich „rykowiska”. Króm tego musiôłech podać cyl transzportu tyj gadziny… jeżech terôzki na siedymnôstyj zajcie formulôrza ze śtyrdziestuch siedmiuch; moji adwokaciô sprôwdzajóm eźli zakóny skuplowane ze królikoma łobjimajóm tyż hazoki. A dziôłacze Greenpeace skôzali na przimus lajstniyńciô sie łod zarôzki szpecijalnygo dinksu do pozbyciô sie gnoju i inkszych abfali, kiere wandlujóm sie ze chówu zwiyrzyńciów.
– Nó… widza, co môsz corôzki srogszô utropa…
– Pónbóczku mój ty roztomiyły, terôzki jesce ku tymu mój sómsiôd podôł mie do gyrichtu, skuli tego, iże miyniół, co jô stôwióm sie samtukej swoji blank priwatne, włóśne ZOO bez pozwolyństwa. Moje, Pónbóczku, nerwy sóm już do łostatka łoztrychane, potargane, blank niy poradza spać, arka jesce niy ma fertik, a ty Pónbóczku, zesłôłeś jesce tyn łoszkliwy dyszcz i ulicha…
W tym łoka mrziku na doczkaniu ustało siómpić i lôć, wylazła klara na niybo i pokôzała sie dynga, farbistô słónecznica. Noe tak bliknół, pojzdrzôł na niybo i pedziôł ze powôgóm:
– Eźlibyś sie, mój ty roztomiyły Pónbóczku, łozmyślół sie, dôł se byś pokój, i blank już niy kcesz potrajtać, zhóntować tyj côłkij ludzkóści?
Na to Pónbóczek zeza srogij mrókwi pedziôł tak:
– Tóż to jes darymny futer. Niy potrza mi popśnić côłkij ludzkóści… to do łostatka załatwi, sporzóńdzi polskô… BIUROKRACYJO…
Metropolijô ślónskô…
Po nowotkach, po tych blank nowych parlamyntarzystach, po reprezyntantach Ślónskach niy pozdowóm sie, niy spodziywóm sie nicego. Przecamć niy po to łóni kandidowali, coby sużyli Ślónskowi i Ślónzôkóm, ino beztóż, coby swojim włôśnym partyjóm bedinować – pedziôł ci (niy bocza gynał, co do słówecka) zarôzki po łostatnim welónku nasz synatorz Kazimiyrz Kutz. A mie sie to gynał spómniało terôzki, kiejech sie dowiedziôł, iże ta côłko ustawa ło ślónskij metropoliji wyciepli, abo majóm wyciepnóńć do aszynkibla.
A bóło to tak. Michôł Boni, tyn minister łod administracyji i cifrizacyji, dôł do wymiarkowaniô, łoznôjmiół ci bół na takim trefie Związku Miast Polskich we Karpaczu, iże niy bydzie szpecijalnyj ustawy „metropolitalnyj” dlô Ślónska.
– Niy bydymi deptali drógóm ekszperimyntu ustawy, zakónu we jednym ino miyjscu we naszym kraju – gôdôł Boni. – Niy bydzie żôdnego projyktu, kiery bółby ci adrysówany ku jednymu gyjograficznymu łobszarowi, we tyj przileżitóści ku Ślónskowi. To wszyjsko łoznôczô, iże niy bydzie snochwiónyj bez PO zakónu ło krysie (powiycie) „metropolitalnym”.
Zarôzki tyż tyn minister dociep, iże to niy jes ino jego miyniynie, ale decyzyjô samygo prymiyra Donalda Tuska.
A jesce niy tak blank dôwno, poseł Tomasz Tomczykiewicz (terôzki już jakisik wicyminister) zapedziôł przed łóńskorocznym welónkiym uchwôlynie przed sia „ustawy metropolitalnyj” dlô Ślónska i Zôgłymbiô. Metropolia miała być fertik bez sto dni. I terôzki wyglóndô na to, iże ta ustawa blank łosmolyli, wciepli jóm ganc ajnfach do fuzekli.
Tak prôwdóm, to i te wszyjske nasze prezidynty ze Górnośląskiego Związku Metropolitalnego tyż sie miyndzy sobóm fest wadziyli (prezidynt Sosnowca kciôł bali, coby bóło nowe wojywództwo w plac metropoliji). A miało ci być tak sztramsko i gryfnie, a wylazło jak zawdy samtukej we Polsce – łoszkliwie. Bydzie z tego na isto psinco, aże sroge psinco. A jô jesce bocza jak niyftore kandidaty głósiyli ło sia, iże sóm „ślónskim głósym we parlamyncie” (choby ino Marika Nowôcka).
Samtyjsze, ślónske posły PO, poznali, spomiarkowali we pióntek (9 marca) załóżyni dôwno prziłobiycówanyj „ustawy metropolitalnej”. Gówne załóżynie, to zbajstlowanie krisu (pówiatu) metropolitalnygo. Autory prójyktu tego zakónu (prof. Czesław Martysz, prof. Bogdan Dolnicki i prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic) łoznôjmiyli, iże Gónośląski Związek Metropolitalny blank niy zdôł ygzaminu i beztóż tyż ta idyjô, coby stwórzić tyn kris, tyn pówiat metroplitalny, do ftorego wlazłyby wszyjske miasta GZK. Ino, tak na isto, po jakiego pieróna potrza nóm jakigosik nowygo krisu? Bezmać ino skuli tego, coby prziszli ku sztamie wszyjske prezidynty, ftore sie sztyjc i jednym ciyngiym wadziyli. A tak prôwdóm, to te wszyjske warszawske angyjbery, niy kcieli, coby sie na nich pogorszyli i te ze Gdańska, Gdyni i Sopotu, te ze Krakowa, i te ze Wrocławiô. Tym tuplym wszyjsko pójndzie po starymu i niy bydzie jakosik tam Metropolia Silesia zawôdzać klugszajsróm, szterować wszyjskich we côłkij Polsce, prôwda?
I wiycie! Sam mi sztimuje gynał jedyn stary wic.
Nasze ludzie corôz to barzij rajzujóm po świycie, bo już ałsflug we tym Ygipcie jes przeca ło niybo tóńszy niźli podano rajza bez zima do Zakopanego. Tak ci tyż kiejsik trefiyli sie we Ygipcie na pustyni Sakkara łoszydliwy Warszawiôk, łoklany Kaszeb i nasz Ślónzôk. Płynyli se łódkóm, takóm ichnióm „felukóm” po tym Nilu, i wrółz ci uwidzieli glinianny zbónek ze dziwokim sztymplym. Wyłówiyli tyn szkorupiok, złómali tyn lakowy sztympel i łorôz z tego bóncloka wyfurgnół – jak to we araberskich bôjkach – srogi Dżinn.
– Kiejście mie uwólniyli, spôłnia wasze trzi winszbildy. Po jednym dlô kôżdego swôs – pedziôł ze rułóm tyn wypuszczóny dżinn.
Nôjprzodzij rzyknół Kaszeb:
– Jô ci tak przaja mojim Kaszebóm… Niych ci zawdy woda we tych naszych jeziórach bydzie snożno, rybów bydzie aże za tela, a rajzyndry, turisty niych tyż ci bydóm porzómne i zabrane.
Na to tyn Dżinn ze rułóm:
– Blank niy wymyślaty, ajnfachowy tyn winsz, ale kiej tak kcesz, to już môsz! Na to zarôzki ryje sie Warszawiôk:
– A mie to môsz wybudować naobkoło Warszawy łogrómnucny mur, coby niym łodgródzić moje sztramske miasto łod reszty tego iptowatego, zacófanygo kraju, i coby mi sam żôdne wsioki abo Ślónzôki sie niy przikludzali!
– Kcesz, to môsz. Fertik, zrobióne! – pedziôł Dżinn a do Ślónzôka gôdô:
– A ty co byś sie zawinszowôł?
– Rzyknij mi chopie cosik wiyncyj ło tym murze naobkoło Warszawy.
– Nó, łobjimô łón blank gynał côłke miasto, jes srogi na kilomyjter, jes tyż we cołkości betónianny i ruby na jakiesik na piyńćdziesiónt myjtrów. Żôdnô mysz sie bali niy prześliźgnie tam, ani nazôd.
– Nó, dobra. To terôzki nalyj ty, mój roztomiyły Dżinnie, rajn wody do pôłna!
Metropolijô ślónskô…
Po nowotkach, po tych blank nowych parlamyntarzystach, po reprezyntantach Ślónskach niy pozdowóm sie, niy spodziywóm sie nicego. Przecamć niy po to łóni kandidowali, coby sużyli Ślónskowi i Ślónzôkóm, ino beztóż, coby swojim włôśnym partyjóm bedinować – pedziôł ci (niy bocza gynał, co do słówecka) zarôzki po łostatnim welónku nasz synatorz Kazimiyrz Kutz. A mie sie to gynał spómniało terôzki, kiejech sie dowiedziôł, iże ta côłko ustawa ło ślónskij metropoliji wyciepli, abo majóm wyciepnóńć do aszynkibla.
A bóło to tak. Michôł Boni, tyn minister łod administracyji i cifrizacyji, dôł do wymiarkowaniô, łoznôjmiół ci bół na takim trefie Związku Miast Polskich we Karpaczu, iże niy bydzie szpecijalnyj ustawy „metropolitalnyj” dlô Ślónska.
– Niy bydymi deptali drógóm ekszperimyntu ustawy, zakónu we jednym ino miyjscu we naszym kraju – gôdôł Boni. – Niy bydzie żôdnego projyktu, kiery bółby ci adrysówany ku jednymu gyjograficznymu łobszarowi, we tyj przileżitóści ku Ślónskowi. To wszyjsko łoznôczô, iże niy bydzie snochwiónyj bez PO zakónu ło krysie (powiycie) „metropolitalnym”.
Zarôzki tyż tyn minister dociep, iże to niy jes ino jego miyniynie, ale decyzyjô samygo prymiyra Donalda Tuska.
A jesce niy tak blank dôwno, poseł Tomasz Tomczykiewicz (terôzki już jakisik wicyminister) zapedziôł przed łóńskorocznym welónkiym uchwôlynie przed sia „ustawy metropolitalnyj” dlô Ślónska i Zôgłymbiô. Metropolia miała być fertik bez sto dni. I terôzki wyglóndô na to, iże ta ustawa blank łosmolyli, wciepli jóm ganc ajnfach do fuzekli.
Tak prôwdóm, to i te wszyjske nasze prezidynty ze Górnośląskiego Związku Metropolitalnego tyż sie miyndzy sobóm fest wadziyli (prezidynt Sosnowca kciôł bali, coby bóło nowe wojywództwo w plac metropoliji). A miało ci być tak sztramsko i gryfnie, a wylazło jak zawdy samtukej we Polsce – łoszkliwie. Bydzie z tego na isto psinco, aże sroge psinco. A jô jesce bocza jak niyftore kandidaty głósiyli ło sia, iże sóm „ślónskim głósym we parlamyncie” (choby ino Marika Nowôcka).
Samtyjsze, ślónske posły PO, poznali, spomiarkowali we pióntek (9 marca) załóżyni dôwno prziłobiycówanyj „ustawy metropolitalnej”. Gówne załóżynie, to zbajstlowanie krisu (pówiatu) metropolitalnygo. Autory prójyktu tego zakónu (prof. Czesław Martysz, prof. Bogdan Dolnicki i prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic) łoznôjmiyli, iże Gónośląski Związek Metropolitalny blank niy zdôł ygzaminu i beztóż tyż ta idyjô, coby stwórzić tyn kris, tyn pówiat metroplitalny, do ftorego wlazłyby wszyjske miasta GZK. Ino, tak na isto, po jakiego pieróna potrza nóm jakigosik nowygo krisu? Bezmać ino skuli tego, coby prziszli ku sztamie wszyjske prezidynty, ftore sie sztyjc i jednym ciyngiym wadziyli. A tak prôwdóm, to te wszyjske warszawske angyjbery, niy kcieli, coby sie na nich pogorszyli i te ze Gdańska, Gdyni i Sopotu, te ze Krakowa, i te ze Wrocławiô. Tym tuplym wszyjsko pójndzie po starymu i niy bydzie jakosik tam Metropolia Silesia zawôdzać klugszajsróm, szterować wszyjskich we côłkij Polsce, prôwda?
I wiycie! Sam mi sztimuje gynał jedyn stary wic.
Nasze ludzie corôz to barzij rajzujóm po świycie, bo już ałsflug we tym Ygipcie jes przeca ło niybo tóńszy niźli podano rajza bez zima do Zakopanego. Tak ci tyż kiejsik trefiyli sie we Ygipcie na pustyni Sakkara łoszydliwy Warszawiôk, łoklany Kaszeb i nasz Ślónzôk. Płynyli se łódkóm, takóm ichnióm „felukóm” po tym Nilu, i wrółz ci uwidzieli glinianny zbónek ze dziwokim sztymplym. Wyłówiyli tyn szkorupiok, złómali tyn lakowy sztympel i łorôz z tego bóncloka wyfurgnół – jak to we araberskich bôjkach – srogi Dżinn.
– Kiejście mie uwólniyli, spôłnia wasze trzi winszbildy. Po jednym dlô kôżdego swôs – pedziôł ze rułóm tyn wypuszczóny dżinn.
Nôjprzodzij rzyknół Kaszeb:
– Jô ci tak przaja mojim Kaszebóm… Niych ci zawdy woda we tych naszych jeziórach bydzie snożno, rybów bydzie aże za tela, a rajzyndry, turisty niych tyż ci bydóm porzómne i zabrane.
Na to tyn Dżinn ze rułóm:
– Blank niy wymyślaty, ajnfachowy tyn winsz, ale kiej tak kcesz, to już môsz! Na to zarôzki ryje sie Warszawiôk:
– A mie to môsz wybudować naobkoło Warszawy łogrómnucny mur, coby niym łodgródzić moje sztramske miasto łod reszty tego iptowatego, zacófanygo kraju, i coby mi sam żôdne wsioki abo Ślónzôki sie niy przikludzali!
– Kcesz, to môsz. Fertik, zrobióne! – pedziôł Dżinn a do Ślónzôka gôdô:
– A ty co byś sie zawinszowôł?
– Rzyknij mi chopie cosik wiyncyj ło tym murze naobkoło Warszawy.
– Nó, łobjimô łón blank gynał côłke miasto, jes srogi na kilomyjter, jes tyż we cołkości betónianny i ruby na jakiesik na piyńćdziesiónt myjtrów. Żôdnô mysz sie bali niy prześliźgnie tam, ani nazôd.
– Nó, dobra. To terôzki nalyj ty, mój roztomiyły Dżinnie, rajn wody do pôłna!
Nôjlepszyjszy przôciel chopa…
Bóła côrnô noc. Razinku pizło mi szejśćdziesiónt… i pôra jesce lôt, zicnółech sie we kuchyni, pomaluśku szlukôłech se łónaki biyr i łozprawiôłech tymu mojimu kilkszrankowi, kiery sie „MиHck-10” mianuje ( a możno to i „Bosch” już bół?) – mojimu starymu, dziwucnymu przocielowi, przocielowi tak łod serca – iżech kajsik przeczytôł, iże kôżdy richticzny chop – kajsik kole 50-60 lôt stary – mô rółzczasu sroge stropiyni. Tela, co ino żôdyn śnich niy kce do tego sie uznać.
– A jô ja, jô sie prziznowóm – gôdóm do tego „Boscha”, abo fto go tam wiy? – Móm krizis. I to jesce ci jaki srogi!
– Ty môsz zawdy, łod kedyż cie ino znóm – łodpedziôł mi łoszkliwie tyn mój kilszrank, tyn côłki Bosch.
– To jużcić nic takigo łosobliwygo. Leckandy bółoby, kiejbyś razinku niy miôł żôdnyj mankuliji, żôdnygo stropiyniô ze sia, ze tym chopym, kiery przicupnół sie do cia.
– Gynał po jednych pijóndzach, mógła by mi to rzyknóńć moja babeczka Elza – pedziołech miersko a miarkowołech sam ło mojij babie.
– Jedzine, co sie rozeznowo, to jes to, iże ciebie to znóm mocka dugszij niźli ta twoja starô – łodgôdnół mój kilszrank, mój Bosch.
I wiycie, blank niy dôwôłech po sia poznać, iże miarkuja jejigo markiyrowanie bóńdźwóli. Wisiało mi to jak kilo kitu na zicherce i rzóndziółech dalij. Gôdôłech mu jesce, coch przeczytôł, iże żadne jes dlô kna, dlô wszyjskich mamulków take dojôdanie jôdła, podnostków po dzieckach.
– A jô przecamć gynał te same robia – wykłôdôłech to tymu mojimu Boschowi – ćkóm wszyjsko, co inksze łostawiyli, cego dziecka niy smógli. Kiej dziołcha łostawi na talyrzu z rańca kónsek klapsznity – ćkóm jô. Kiej synek niy poradzi już wećkać swojigo kotleta – jô piera we sia. A jô przeca nie ma żôdnô ci tam mamulka, cobych to dziôłôł, prôwda? A to, iże miarkuja, co jes symnóm corôzki gorszij, to mie jesce barzij we ta mankulijô pyrto.
– Eźli ty dojôdôsz po dzieckach, bo môsz ta kriza, abo możno môsz stropiynie, bo po dzieckach i staryj dojôdôsz? – niy dôł pokój tyn Bosch abo inkszy MиHck.
– Możno to i te druge – łodpedziołech po kwilce szpekulowaniô. – Nó, jô przeca poradza sie do tego gośno uznać, poradza dać prawie.
A łostatnio przeczytôłech jesce, co ludzie na staróść, take stare pryki choby jô, prawucko mynij jedzóm. I niy jes to skrymplowane z takim wicym, kiery kajsik niyftore łochyntole we internecu łozprawiajóm:
Fyrniok przilazuje do swojij chałpy niyskoro na łodwieczerz, filuje do prykola, niy mô sie czymsik zajimać nó, tóż tómpie polekuśku do kuchyni, do kilszranku.
Żyniaty juzaś, jakisik stary purt, knaker przikwanckôł sie yntlich ze szkata do dom ździebko chycóny, gugluje, zaziyrô do prykola kaj ino nynô jejigo starô i – niy mô sie czymsik zajimać – depce tyż polekuśku do kuchyni, do kilszranku.
Spómniało mie sie sam tyż terôzki, iże tyż i moja Starka, i moja Mamulka po cichuśku i po kryjóncku wyjôdali wszyjsko ze talyrzy i terinów, kiej my już śpikole wylazowali ze kuchyni i łóne (kôżdô przed sia) łostôwali tam same.
A dyciech sie ani niy spómniôł, eli jô już gôdôł, co móm ta moja kriza? Kiej sie mô tela lôt co jô, narôzki idzie poboczyć, iże włôśnô prziszłość z niynazdaniô sie stómpiyła. Na łostatni driker napoczynô sie łóna skłôdać barzij ze tego, co już kiejsik bóło i terôźniyjszóści, niźli ze prziszłóści. Niyftore chopy napoczynajóm wtynczôs przoć roztomajtym mamzelóm, napoczynajóm, blank choby piźnióne miechym, lôtać bele kaj, i za bele jakóm lampuceróm lebo szlóndróm (jak na tyn przikłód nasz Kaziu Marcinkiewicz abo szauszpilerski majster Andrzej Łapicki), fimlujóm choby niy mieli wszyjskich dóma, bereźdżóm, gzukajóm i metlajóm sie choby nôjynte we tych jejich cygaństwach. Abo, jesce inksze, napoczynajóm ci już na łostatku grzôć sie piwo ze korzyniami abo i żebiczkóma. Nó, ale te niy majóm ci takigo Boscha lebo „MиHcka”, kiere zarôzki poradzóm zawrzesknóńć:
– A, tu cie móm ty łochyntolu! Niy môsz rôd już zimnygo biyru ze szuminami? Jużcić kcesz mie chnetki kajsik na hasiok wyciepnońć, niyprôwda?
A tak przi tyj przileżitości, „en passant” – jak gôdajóm żabojady – cosik mi sie zdowo, iże życie po tym jak nôs już wyprości, kiej już pójńdymy pod sosiynki kajsik tam jakieś jes, choby ino we takich patrónach jak choby te, do kierych sie już cowiek przibadôł – jak dôjôdanie, ło kierym jô sam skorzij spóminôł. Jes to tyż ci we roztomajtych gestach abo knifach przi gôdaniu. Jô już sóm u sia poradza ujzdrzić jak – podanie do mojigo niyboszczyka Tatulka – podôwóm inkszym graca (ale babóm niy, bo tak tyż to mieli we zwyku Tatulek). Robia tyż to, co robiyli moja Mamulka abo Starka po kryjóncku, a czegoch tak prôwdóm niy poradziół ściyrpieć. I wtedy łowda sóm sia posuchom, i blank nôgle poradza usłyszeć rzecy, kiere mi gôdali kiejsik Łojce:
– Doczkej ty giździe, aże zwiekujesz do naszych lôt, a sôm łobejzdrzisz, jak procnie jes zarôbiać na swoj geltak!
Na isto jes to hruza i sumeryjô. Jak jô żech ci tego wszyjskigo niy ciyrpiôł!
– Jes ino jedyn dinks gorszyjszy łod tego, iże ci chopie pizło szejśćdziesiónt lôt – niy dotrzimać, niy dodziyrżić do tyj szejśćdziesióntki! – napocznół ci mi po cichuśku mrónczeć, mamrać mój kilszrank, mój Bosch.
– Ty diosku niy bieresz mie taka na isto blank prawucko – richtich łopuczóny łodpedziôłech Boschowi.
– A jak jô tyż bych cie móg uważować po tyluch latach we jednyj kuchyni? – rzyknół mi Bosch (abo tyn mój „MиHck” – niy bocza już), kiery na isto niy przinoleżôł do miłosiyrnych.
No, i rzyknijcie mi, jak cowiek mô niy mieć krizy, mankuliji, kiej nasz włôśny kilszrank niy biere tego na isto? Kiej włôśny Bosch abo „MиHck” cie łosmoli i blank sie cie chopie niy wôży?
I Wiycie, cosik mi sie zdô, i pewnikiym sie sam za tela niy łomyla, za fest niy chibna, kiej rzykna, co nôjlepszejszym przocielym chopa, kôżdego chopa już po Abrahamie – jes jego kilszrank.
Życiowe dórady…
Wiycie! Naplynióło ci sie u nôs, ucióngło mocka roztomajtych móndroków i klugszajsrów, ftorzi prawióm nóm jak tyż to mómy żyć, jak tyż to mómy zwyrtać sie we tym naszym żywobyciu. I co jedyn, to inksze, barzij fółglowate idyje ci nóm przepiyro, i markiyruje, co ino łón dziepiyro nóm ukôże jak przinôleżi żyć. Pozbiyrôłech ci kiejsik mocka takich życiówych doradów i terôzki kciôłbych sie śniymi z Wami podziylić.
Gôdajóm tak:
Ustóń chopie (babo):
żyć spómniynióma;
tropić sie roztomajtymi niypowodzynióma i szlechtownymi rajami;
miedikować ło tym „co by bóło, kiejby…”;
lamyńdzić i szkamrać na swoji życie;
smolić na tych, na ftorych ci jesce zależy, ło kierych stojisz;
markiyrówać kogosik, kim’eś blank niy ma;
sumować sie jutrym;
spuszczać sie na sztich, porównôwać sie ze inkszymi…
Tóż tyż chopie (babo) napocznij łod terôzka:
chichrać sie ze lecy czego, śmiôć sie bez gróntu;
wiyrzić do łostatka we sia;
myśleć, medikować ino ‘pozytywnie”;
wôżyć se kôżdy przeżyty dnioszek;
przetrôwiać wiyncyj czasy ze przocielóma i kamratami;
radować sie ze lecy jakich bździnków i dobraczynów;
bajstlować nôjroztomajtsze iptowate i pofyrtane zachy;
dotrzimować wszyjskich łobiycków;
przoć jak sto diosków;
być sobóm;
mieć łogrómnucnô distanza ku sia.
Nó, i pomedikuj chopie (babo) jes już tak ze cia? Łosmolółeś piyrsze, ustołeś a napocznółeś te druge? Ja? Nó, tóż dej se pozór, boś abo chopie łogup, pizło ci na dekel, aboś już jes blank wele tyj biôłyj heksy ze siekóm, styrcy już blank kole ciebie śmiyrtka.
I juzaś Śmiyrgust….
Nó, tóż mómy dzisiôj możno tyn nôjbarzij szpasowny dziyń, drugi dziyń Wielkijnocy, znacy sie… śmiyrgust. Pewnikiym wszyjske, naszym ślónskim zwykiym, przetrowiylichmy piyrszy dziyń Wielaknocy do kupy ze naszymi familiantóm, przocielóma… we dómowyj atmósfyrze. Dôwnij to gospodôrz gościół byzuchy tych, kierzi u sia niy robiyli „świyncónygo”. Ale – i gôdóm to poduk Lucjana Siemieńskigo – pyndziałek wielkanocny napoczynô sie wobec festelnie łosobliwym zwykiym, łozpowszychniónym i pojstrzód ludu, i u zorty wyższyjszyj. Ledwaś cowieku ślypia łotwar, a możno miôłeś je jesce sklyjóne śnikiym, kiej cuci cie fest zimnô kómpiyl. Szklónka wody wylónô na twoja palica, zmuszô cie cobyś sie serwôł z prykola; kciôłbyś cowieku farónić, spierónować zgłobnika – darmo! Śmiych ino wzbudzisz i musisz na isto ugnóńć sie przed tym starym prziwykiym – boć to przecamć łóny pyndziałek, boć to – Śmiyrgust.
Mocka móndroków już próbowało wypokopić kiej sie tyn polski dyngus napocznół; roztomajcie miyniyli, ale widać, iże to tak pierónym stary łobyczôj, iże żôdne bôjcynie, a tym tuplym drukowane ksiónżki nic łó niym niy wiedzóm. Dyć żysz i Jyndrzyj Kitowicz, kiej kryślół łobyczaje za Sasów, niy spóminô ło tym dyngusie. Rzóńdzi łón we jejigo pisaniu, iże „… kiej (bywało) łozweselóła sie kómpanijô, panoczki i dwórzany, baby i freliczki, lôli jedne drugich wszeljakimi statkami, jakich poradziyli dopaść, hajduki i lókaje dónosiyli cebrami woda a kómpanijô nabiyrała śnich, gónióła sie i łoblywała łod szłapów po palice, tak, aże wszyjskie utoplane byli, choby ze potopu wylejźli.”
Dzisiôj my sóm (dalszij beróm za tym Lucjanym Siemieńskim) deczko mynij możno swawólne i błôzyńske; flaszecka parfinu styknie na tyn dyngus. Tyn sóm tyż Kitowicz biydzi sie glyndzyniym prziczyny i spóminô jóm dwójakô. Poduk niygo datuje sie to jesce łod jerózolimskich czasów, kiej wiyrne zbiyrali sie na hulicach i łozprawiali ło Krystusowym Mortwychwstaniu. Żydy juzasik, zaziyrali krziwym ślypiym na te schôdzki krześcijónów, łoblywali jich wodóm i tym tuplym poradziyli łozegnać tulmy. To pokazuje, iże już wtynczôs znali szimel uśmiyrzaniô hulicznych rebelijów. Wicny wynôlôzek marszala Lobau’a (Georges Mouton grof Lobau, ordónanc Napoleóna), tak pódziwiany we łónym czasie, bół ganc ajnfach plagiatym.
Inkszy grónt tygo côłkigo dyngusa widziôł Kitowicz we pamióntce wkludzyniô krześcijóństwa do Polski, kiej dlô łokrzczyniô srogich tulmów ludzi, trza jich bóło wżynóńć wrółz do wody.
I szłoby sam jesce mocka gróntów dyngusa wyrachować, ale spómna ino ło jednym cufalu, jak ci to kiejsik jedyn oficyjer ynglynderski, major Michael Symes (1753?–1809), po srogij rajzie do Bengalu i Birmy (terôzki Związek Myanmar), kaj pojechôł jako poseł do miast Awa i Pegu, łopisôł niyskorzij gryfnisty zwyk. Tameszne wyznôwcy buddyzmu łod 10 kwiytnia fajrujóm bez trzi dni fajrant ichniygo starego roku. We tym łostatnim dniu dlô łoszpluchtaniô sie ze niysnożności kóńczóncygo sie roku, prziwykli baby lôć kôżdego chopa wodóm (łóne, te chopy, ale majóm prawo jim pómścić). Jes ci to deczko inakszij niźli zwykowo u nôs. I niy bóło smiyłuj sie. Bali i tameszny król musiôł dôwać pozór, bo baby ta zimno woda lôli ze łokiyn i dachów na palice piechciôrzy. We pałacu birmańskigo króla, po blank poważnyj cyrymóniji i wyjńściu króla, byzuchanty łostôwali na pastwie trzidziystuch freli, ftore po wparzyniu na zol ze kónewkóma i polywaczkóma, lôli równo wszyjskich stopieróńsko.
„Łoddôwalichmy jim za swoje, aże wody niy nastykło tela, co wszyjske byli utoplane, uszlóndrane do suchyj nitki” – pisôł tyn Symes. Nó, i zdało by sie, iże sóm ci jakiesik podobiyństwa miyndzy Słówiańszczyznóm a Hindustanym, skuli tego, iże i u Słówianów na wiesna, tónkali Marzanna, znacy sie śmiyrć, a sóm dyngus, to forsztelowanie sie łodmłódzónygo życiô.
Ludek wiyjski, ftory dziyrżi sie wiyrnie starodôwnego zwyku, razinku w tym dniu wyprôwiô pociyszne kónsztiki, zawdy kajsik wele studni. Tam chaśniki, gabczoki już łod rozwidnioka zbiyrajóm sie i cichtujóm na dziołchy, kiere łażóm tam po woda. Zarôzki, kiej ino napasujóm i scôpióm jakô frela, lejóm na nia woda côłkimi kiblami, abo tyż utónkajóm jóm kajsik we sztauwajerze lebo plosie. I bółbych możno srogim jakimsik paradziôrzym ważnym jak magiwyrfel we zupie mlycznyj, kiejbych sam kciôł dzisiôj tuplikować nasze gryfniste ślónske prziwyki. Beztóż tyż spómna deczko ło inkszych nôcyjach, ftore tyż piastujóm tyn wielkanocny zwyk, tyn côłki – po naszymu –śmiyrgust.
Po miastach, cióngna dalszij za Siemieńskim, a łosobliwie we Krakowie, we piyrszy pyndziałek wylazuje, co żyje na Emaus. Emaus, to miano krakowskigo łodpustu, kiery łodbywô sie we pyndziałek wielkanocny (zawdy po Wielkim) wele klôsztoru Norbetanków na Zwierzyńcu, a gynał to na Salwatorze nad rzykóm Rudawóm. Jes ci to na pamióntka łobjawiynia sie Krystusa swojim ucznióm, kierzi kulwitali sie do miasta Emaus. We Krakowie cylym szpacyru jes Salwator. Ludzie piechty, kóniami i roztomajtymi landałerami i kuczami kludzóm sie, coby poasić sie nowym mantlym, nowym modernym hutym abo gryfnistóm kieckóm. I łostôł mi sam jesce jedyn zwyk. Jô już kiejsik ło tym gôdôł i pytôłech sie Wôs, moje roztomiyłe, co tyż to jes za zwyk. Idzie mi sam ło „Rękawka”, krakowski prziwyk, ło kierym Wincynty Pol napisôł ci takô sztrofka:
„Ej sama ja, sama
Jak lipina w polu,
Ej nie ma mię, nie ma
Pożałować komu.
Zielona trawa, zielona
A stara Wisła spieniona!
Hen na podgórzu Rękawka –
Wielkanocna zabawka!”
Fajrowanie tyj „rękawki” trefiô we wtorek po Wielkanocy, i cheba niy mô nic do kupy ze naszóm krześcijóńskóm kónfesyjóm, ale dowo nóm jakisik tajymny zabytek festelnie ci starego rodnygo zwyku.
Mogiyła Krakusa, tego wódza ze łodlygłych wiyków, a inkszy jesce móndrok wandluje to jesce łod ilirijskigo Gracha lebo Bardyla, a we mogiyle ftosik ujzdrzôł dynkmal wystawióny na czyść Heraklesa. I ta mogiyła jes binóm niyłodgôdniónygo zwyku. Tulmy zalygajóm gróniczek mianowany Krzymiónki: jednych wôbi kapelka św. Benedykta, inkszych mogiyła, ftorô sióngô wyżij, a wszyjskich do kupy pociyszny szpas ciepaniô ze spadzityj, przikryj góry jajec, żymeł, łorzychów, pierników i inkszych szpecyjów, kiere te biydoki, co wlazujóm po spadzitóści wyrywajóm sobie i we łogniu chaji ło pragliwy fang tyrpióm sie, sztuchajóm i we szkopyrtkach ślatujóm z góry na dół… Gôdajóm tyż jesce niyftore, iże ta „rękawka” wandluje sie łod tego, iże we rynkôwach ludzie nosiyli ziymiô przi sypaniu mogiyły srogimu Krakusowi.
Dzisiej Niydziela Wielkanocno…
Nó, tóż mómy dzisiôj te nôjgryfniyjsze świynto we tym pónbóczkowym kalyndôrzu – Wielkanoc. Radujecie sie, pra? A fto by sie niy radowôł na te richtik szykowne, wiesynne świynto, na to, co naszymu Pónbóczkowi sie kiejsik, dôwno tymu nazôd „zmartwychwstało” (czego nóm Żydy niy poradzóm darować i ciyngiym ino fandzolóm ło czymsik blank inkszym). I jô niy ma jaki rasista, jô niy ma antysymita, jô tyż niy przinoleża do tych nôjbarzij wiyrzóncych, ale jeżech tym cowiekiym, kiery nasze gryfne zwyki, ftore bez dwa tysiónce lôt już fóngujóm, mô we srogij zocy i zawdy bydzie sie asiół, co we takij krześcijańskij „kulturze” go łojce i staroszkowie sztryng trzimali i dôwali – jak przinoleżi – wyćwika, i to srogô wyćwika.
I Wiycie, moje roztomiyłe ludkowie, móm utropa, bo już bez dziesiyńć lôt Wóm sam we tym naszym radijoku beróm i łozprawióm, a wiela razy idzie gôdać ta samo lajera, ło tym samym. Ło Wielkanocy mockach już nałozprawiôł, to możno dzisiej rzykna to, coch wyczytôł u naszego móndroka Lucjana Siemieńskiego. Bydzie to ździebko inakszij niźli zawdy przi tych świyntach, ale możno bydzie sie wercióło tego posuchać.
Wiycie! Srogi Post ze tym swojim strzimowaniym sie sztryng łod uciychów światówych, łod śmiychu i gracek, ło łozpamiyntowaniu duchowym, zaobycz przitrefiô we jankornyj porze, ftorô jes przyjńściym ze martwoty zimowyj do wiesiynnygo życiô. Zaiste procnie bóło by znôjść sposobniyjszô kwilka do nasztalowaniô umysłu na sztima żałoby, nad te ci marcowe i kwiytniowe zmiany. Kościół juzaś, ftory poradzi łogdôdnóńć naszô nôtura, poradziół zastosować łobrzyndy i fajery do pór roku. Jakóż tyż srogi post i jagwynd trefiajóm razinku na tyn czôs przyjńściô, czôs nôjniyznóśniyjszy, eźli to we nôturze abo i we społyczyństwie ludzkim. Rozum nasz, kiery ukłôdô sie ze światym zewnótrznym, chyntliwszy jes wtynczôs do łozmyślaniô na marnóściamiżyciô, bo kaj uwidzi rojmóng i gymisz, mrókiyw, klara łómdlało, kierô lynkliwie pokazuje sie na horizóńcie, a za to mô jesce duge nocki, przijazne utworóm fantazyji i hormijóm duchów, ftorych głósy jojczóm i łodzywajóm sie choby we szumie wiatrów przedwiesniynnych i podzimówych.
Ale, łotóż utargała sie zima – i môsz cowieku Świynto Naródzin Krystusa, wesołe i rzywne do kupy, głóśne, ale we dómowyj cichóści, richticzny fajer dómowyj fojerki; sam juzaś utwôlô wiesna – i choby na łożywiynie wysuszónyj mankulijami i utropami duszy, nastympuje nôjsrogszy fajer we krześcijóństwie: Wielkanoc – Dziyń Mortwychstaniô! Wiesna! Mortwychstanie! Jakiesik ci całbrowne skuplowanie zimbolu kónfesyjnygo ze nôturóm. Wszyjsko tyż, eźli ino gorkô klara i pogoda jes kómu rada, wyprasknie życiym; dómowe zacisze niy mô już blank szarmu i prziroku za to ausflugi we pola, zogóny, pasiónki, łónki, lasy kuplujóm sie ze łónakimi pamióntkóma, kiere łobchodzi sie na tym wolnym i frisznym lucie. Te nôgłe przyjńście łod umôrtwiyniô bez wiela tydni, ze postów, spówiydzi, pokuty, ze chamernyj żałóby kościołów, łobrzóndków, kiere tak żywo przipóminajóm srogo łofiara krziżowô, do radóści, uciychy Mortwychstaniô, do winszowaniô wesołygo Alleluja przi spóżywaniu wielkanocnygo jajca, tela we sia miyści poytycznygo żywiółu, iże naprôwda dziwować sie niy potrza naszym dichteróm, iże tak ci caubrownie kryślyli żywot dómowych łojców, iże łobrôzu fajeru niy wetkali we swoji cudnych ypópyjów. Choć fto, bele kery spómniyniym sióngô lôt dôwniyjszych, już dzisiôj poradzi merknóńćróżnica i czuje ziómb, ftory poradzi sie wedrzić we te wszyjske nasze fajery i starodôwne zwyki.
Ja, jô miarkuja, iże ludzie na parada ino terôzki bieróm sie za fajrowanie tych wielkanocnych świónt, i blank jim do palicy niy przijńdzie wiela to szykownistych zwyków już sie niy piastuje. Bo ino same jajca, szinki, szołdry i deczko kołocza ze posypkóm, to jesce niy tyn na isto starodôwny prziwyk wiellaknocnygo tisza. Niy ma tak na isto tyj wielkanocnyj launy, sztimóngu. Niy ma już blank tyj galantnyj Wielkanocy. Bo i szłoby sam jesce dzisiôj spomnieć ło skrzotkach, „ubożóntkach”, potympiónych duszyckach i tych inkszych jesce „larach i penatach”, znacy – jak to ze łaciny idzie: „bóstwach opiekuńczych domu i szczęścia rodzinnego, ze zagród, pól, dróg, podróżnych i państwa, przedstawiane w postaci tańczących młodzieńców w wieńcach, z rogami obfitości w rękach”. Bezmać bali i dziobły we tyn dzień tómpali do kościoła, bo tam ci sie na isto dziôli take fest „nadprzirodzóne” rzecy. Łostała ze tego takô powiadaczka, kiero kajsik tam spisôł Potocki (cheba Teodor?), iże : We Wielką Niedzielę najpodlejszy idzie do kościoła szuja”.
Miarkujecie to? Łobejzdrzijcie sie, kuknijcie gynał dzisiôj naobkoło wszyjskich Waszych sómsiôdów we bankach we Waszym farnym kościele! Fto tyż tam niy markiyruje festelnie świyntygo.
Nó, coby dzisiôj, przi tak wesołym fajerzy, niy bóło za tala markotnie, spómna sam ino jesce ło pôruch powiadaczkach, na ftore trza bez ta Wielkanoc dôwać pozór. Na tyn przikłôd dwie, chnet blank po jednych pijóndzach, ale niy blank take same:
„Kiej na gloki wielkonocne padô, suchość noma bez côłkie lato włôdô”.
A terôzki drugo:
„Na Wielkanoc słóńce, to lato gorónce”.
Nó, tóż jako bydzie? Bydzie dyszcz we Wielkanoc – côłkie lato suche, a bydzie we Wielkanoc klara grzôła – to tyż lato bydzie gorkie. I bydź tu chopie mónter, być sam do łostatka móndry!
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lit_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn quy_Latn szl_Latn vie_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn cat_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn fuv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hau_Latn szl_Latn vec_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn epo_Latn gla_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn glg_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn glg_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lus_Latn xho_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn quy_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn ewe_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn est_Latn pol_Latn pol_Latn fao_Latn pol_Latn szl_Latn fuv_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn