NIEDZIELNO MSZO ŚWIYNTO
czyli o katolickim obowionzku
Ci, co mie znajom, to wiedzom, że może nojpobożniejszy we wsi
to jo niy jest, ale som rzeczy zwionzane z wiarom, kerych całe życie
se pilnuja. Niy było na tyn przykład roku, co bych niy wpuściył do
chałupy ksiyndza z kolyndom (ale o kolyndzie to wom opowiym kiedy
indzi). Tak samo niy moga se przedstawić niydziele abo świont bez
mszy. Tako niydziela, to niy byłaby niydziela, a takie świynto, to
psinco niy świynto. Co sie należy zrobić, to sie należy. Jak żech
chodziył do roboty, to nigdy niy miołech żodnyj bomele, bo robota to
był mój obowionzek. Tak samo jak żech jest katolik, ochszczony, to
mom obowionzek i musza go wypełnić. Tak mie chowali ojcowie i tak
my z Maryjkom chowali nasze dzieci. I niy było tu zmiłuj. Jakbych w
niydziela niy poszoł do kościoła, to kluska z niydzielnego obiadu niy
przelazła by mi chyba przez garło (niy wspomna nawet o roladzie).
Pamiyntom, jak jednego razu nasz Paulek, a było mu wtedy z
dziewiytnoście, był w sobota na zabawie. Przyszoł niyskoro z tyj
zabawy, no i niydziela rano, a on śpi. My z Maryjkom, to nojbadziyj
lubiymy chodzić na piyrszo mszo, u nos to jest o pół łósmyj. Maryjka
mo potym czas, na warzynie obiadu, a jo se w moim fotelu czytom.
No to przychodzymy z piyrszyj, a Paulek śpi. Zbliżo sie pół
dziesiontyj – u nos drugo msza – on śpi. Już mie pomału to nerwuje.
Nastympno mszo o 11. O pół jedynosty niy wytrzymoł żech. Właża
do jego izby i godom:
– Wiysz kero godzina?
37
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
Otwiyro ślypia i sie pyto:
– A stało sie coś?
– Jak zaros niy wyleziesz z wyra i niy pójdziesz do kościoła, to
stanie sie na pewno.
– Ale jo dzisioj chyba do kościoła niy pójda. Niyskoro żech
przyszedł, nogi mie bolom i jakiś taki słaby żech jest.
On jest słaby! Słyszeliście?!
– To trzynść sie przy tyj waszej dziki muzyce jakby cie prond
kopoł przez pół nocy, toś niy był słaby, a teraz żeś tak osłob?
Ciśniynie to mioł żech chyba z 250, a ryczoł żech już tak, że
Maryjka w momyncie była w dzwiyrzach.
– Paulek mosz 10 miniut, żeby sie pozbiyrać do kościoła. Jak sie
niy wyrobisz, to ci nogi z … (Maryjka zakryła mi gymba) powyrywom!
A i to cie niy uratuje, bo w tyn czos na rynkach polecisz!
Paulek już był cołkiem obudzony i lecioł do łaziynki. Za osiym
miniut był gotowy.
– To jo ida .
– Pamiyntej, to było piyrwszy i ostatni roz! – Niy wiym czy to
słyszoł, bo już go niy było, ale nigdy wiyncy niy naszły go takie
słabości, żeby chcieć niy iść do kościoła.
Jak wiycie u nos wszyndzie jest blisko. No to do kościoła tyż.
Kiedyś to ludzie wiyncy piechty chodzili. Teraz zaś autami. Nawet
som tacy, co majom chnet dali do garażu niż do kościoła, a i tak
autami jeżdżom. Ale co tam. Ich prawo. My to chodzymy se piechty.
W kościele mom swoje stałe miejsce. Tak jakoś żech sie
przyzwyczaijł i w tym jednym miejscu se stoja. Za ławkami, pod
chórym. Po chłopskiej stronie. Jak by ktoś niy wiedzioł, to downi w
kościele były dwie strony: chłopsko i babsko. A mielimy kiedyś tako
siostra zokonno, co była organistkom. I jak było Boże Narodzynie, to
siostra zapowiadała: „chłopy na baby”. I chłopy zaczynały: „Bracia
patrzcie jeno”, i dalyj śpiwywały baby: „Jak niebo goreje” – i tak cołko
kolynda.
Ale teroz to w kościele niy ma dwóch stron, ino jest jedna, tako
pomiyszano chłopy z babami. No to jo stoja se pod chórym za
ławkami, bo tam i dobrze słysza, i dobrze widza. A Maryjka idzie se
do ławki. Jest tam nos zresztom poru takich, co majom swoje
miejsca i niy włażymy se w parada. Ale czasym, przyjdzie na mszo
ktoś cudzy i stanie mi na moim miejscu. Kiedyś toch sie nerwowoł,
ale wymyślył żech, jak sie takiego pozbyć.
38
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
Staja zaros koło niego, nawet choćby było wkoło pełno wolnego
miejsca. Jo stoja tak blisko niego, że on wol niy wol konsek sie
przesuwa. No to wtynczas tyż sie konsek przesuwom. No to on zaś,
no to jo zaś. I tak aż stana w końcu na moim miejscu. Co zrobia, jak
w tym miejscu nojlepiyj mi sie rzyko? A nojwiynkszo ciżba pod tym
naszym chórym to jest w pastyrka. Jako że stojom tam przeważnie
chłopy, a w Wilijo, po wieczerzy niyjeden kielicha se strzeli na
trawiynie, to na tyj pasterce, jak zacznom chuchać, to chnet trza by
było z kiszonymi ogórkami na zagrycha przychodzić. Ale to tak ino
roz w roku.
Musza wom pedzieć, że kościół momy bardzo fajny i zadbany.
Czy to „stary” (farorz), czy to „nowy”, widać, że sie starajom. Tak po
prowdzie, to jest mi jedno, kto mszo odprawio, bo przeca jo do
kościoła niy do ksiyndza chodza, ino do Pón Bóczka. Ale som takie
rzeczy, co mie wnerwiają i kierych niy moga pokapować.
Na tyn przykład przychodzom chłopy do kościoła, witajom sie
i zaczynajom łosprawiać. Tu sie mszo zaczyno, a oni godajom.
Brzynczom i brzynczom. Tak jaby wom kopruch koło ucha lotoł.
Myśla se, chłopy, jakbych mioł klapaczka, a prasnył jednego
i drugiego w tyn pusty łeb, zaros byście skończyli. Niy wiym, może to
jest po to, co bych sie w ciyrpliwości wprawioł. Ale i tak tych chłopów
niy kapuja.
Jako żech niy jest uczony tak bardzo w religii, to moga niy
wiedzieć, ale kiedyś jak „stary” (farorz) był u nos na kolyndzie, musioł
żech sie go o coś spytać. A zaczyło sie to od tego, że jak przyszło na
mszy do czytanio, to ksiondz se poszoł siednonć, a do tego pulpitu
przyszoł ministrant. Mioł tak z 10 lot, meter dwadziyścia w
kapeluszu, jak to u nos godajom. Zniżył se tyn mikrofon i zaczyno
czytać. Z mojego miesca wyglondało to tak, jakby same włosy tam
stoły i czytały. Słuchom, a tu z głośnika, ciyniutki głosik godo: „Żony
bądzcie posłuszne mężom…”, mie zamurowało. To taki bajtel, taki
kurdupelek czyto, a tu w kościele może jest jego matka, babka,
somsiadka. I on do nich „żony”! Czy w tyj naszyj parafii niy ma kogoś
starszego? Poważniejszego? My naszym dzieciom, jak były takie
małe, kupowali takie ksionżki „Poczytaj mi, mamo”, a teroz to Pismo
Świynte czytajom i to w kościele. Tego tyż niy kapuja.
Jest jeszcze jedna rzecz kieryj niy kapuja. Downi to na kożdyj
mszy było kozanie. I było w porzondku. Farorz wytłumaczył co od
nos chce Pon Jezus, potym sprzezywoł nos trocha, potym pochwolył
39
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
trocha i było wszystko jasne. Teroz co drugo niydziela cztajom listy.
A to list od Episkopatu, a to list od biskupa, a to list od jakiś komisji,
a to zaś od kogoś innego. Ludzie, to jo se tak myśla, czy jo przyszoł
do kościoła, czy na poczta? Jak ktoś chce napisać do mie list, to
niech mi przyśle go do chałupy i sami se poczytomy, a w kościele, to
jo chca posłuchać kozanio! Niy wiym, moga sie mylić, ale tego niy
kapuja.
I do kościoła i ze kościoła idymy se z Maryjkom zawsze pod
pacha. Jak już przyjdymy se do dom, to Maryjka robi kawa. I powiym
wom, niy wiedzieć czymu, ale ta kawa smakuje całkiem inakszy niż
ta, co jom pijymy na bez tydziyń.
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
wysłuchane i spisane przez Piotra Będzińskiego
CDN …… Tak co 7-10 dni nowy konsek dodomy
szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn uzn_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn tuk_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn unk szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ban_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn