„Ślonski Wersal”
Co jak co, ale żodyn niy poradził tak ôsprawiać ô Ślōnsku, jak Richat „Sznupok” Poliwoda. Nale trza tyż pedzieć, że ta gyszichta, ô keryj godōł na zicher ańfachowo niy bōła.
– Guido Henckel von Donnersmarck – z tych Donnersmarckōw, kere sie tukej przikludzili ze Spiszu – to bōł jedyn z nojbogatszych i nojsrogszych ponōw, kere kejkolwiek postawili swoja szłapa na ślōnskij ziymi. Kożdy wiy, że wtynczos Ślōnsk bōł przi Niymcach, a Guido doradzōł samymu Kajzerowi i Bismarckowi w Berlinie. Znocie ta zabytkowo kopalnia „Guido” w Zabrzu? Ja, ja, ta gryfno, do keryj kożdego roku tela turystōw przijeżdżo. Dyć ôna sie mianuje skiż niego, dyć ôn to zakłodōł. Miōł tyż huta „Donnersmarck”, gruby „Deutschland”, „Schlesien”, i inksze. Nale ôn bōł niy ino bogaty – miōł tyż swoja drugo, romantyczno strona.
– Romantyczno? – zdziwowōł sie Hanusik – Jak sie umia spomnieć tego brodzioka z ôbrozka, to ôn mi niy wyglōndo na takigo, co by rod z frelami zolycił.
– A! Z frelkami zolycić – niy! Bo ôn miōł ino jedna baba w swojim żywobyciu, kery przōł tak dugo, jak ôna ino żyła.
– Jaaa – pedziała sama do siebie Poliwodzino, keryj prawie spomniōł sie jeji chop, tyż Richat.
– Guido von Donnersmarck i markiza Blanka de Paiva trefili sie w Paryżu, kaj Guido robił za pruskigo ambasadora – ôsprawiōł durś Sznupok – Nasz Guido dugo sztaunowōł, coby zrobić, żeby jij przegodać, że ôna mo sie przekludzić sam na Ślōnsk. No i wtynczos dōł jij nojgryfniejszy geszynk, jaki chop poradzi babie dać. Wybudowōł jij w tysiōnc ôziymset siedymdziesiōntym szōstym tyn zomek w Świerklańcu, abo w Neudeck, jak to sie piyrwyj godało za Niymca. Wele Tarnowskich Gōr. Co to bōł za zomek! Wiela razy som Kajzer sam przijeżdżōł! Projektowōł to chop, kery przōdzij robił za architykta u Napolyjona Trzecigo, skiż tego godali na niego „Mały Wersal”. Miōł trzidziści sztyry srogie komnaty. I je tako legynda, że do jednyj z tych komnatōw żodnymu nie zezwalōł wlyźć.
– Po jakiymu? – spytōł sie kōmisorz.
– Pierōn wiy. Nale godajōm, że kej tyj jego libście Blance sie umarło, to ôn wpod w srogi lankor, borok niy poradził bez nij żyć. Bezma prziszōł wtynczos ku tymu, że musi ciyngiym na nia filować. Egal mu bōło, że ôna je terozki już umrzik. I, tak ludzie godali, w tyj jednyj izbie miōł stoć epne akwarium, kaj trzimōł ta swoja Blanka. Umicie sie to forsztelować? Bezma ciyngiym siedziōł, filowōł na tego umrzika i ślimtōł. Musicie uznać, że blank to niy sztimuje z tym mustrym, wele kerego ô nim sie godo terozki.
– A co sie tak po prowdzie podzioło z tym zomkiem wtynczos? Przeca jakby my go sam durś mieli stoć u nos, to na Ślōnsk by kożdego dnia cisła cōłko raja turystōw, ino coby wejrzeć na tyn zomek! – znerwowōł sie Hanusik, kerego zawdy szterowało, jak skiż czyjiś gupoty Ślōnsk tracił keryś ze swojich skarbōw.
– Wiycie, co sie sam dzioło po wojnie, jak sam wlyźli Poloki i Rusy… – Sznupok zaś zmarkotniōł – Nojprzōd, zaroz w sztyrdziystym piōntym, zomek spolili. Nale to sie i niy ma co dziwić, kożdy wiy, co sie wtynczos na Ślōnsku wyrobiało. Ino, że to im tyż durś bōło mało. No i w sześćdziysiōntym drugim komunisty pedzieli, że tyn zamek trza zbulić, bo przeca to je jedyn srogi dynkmal tego, że Ślōnsk bōł piyrwyj przi Niymcach. I że to je jakoś gańba, bo dyć tukej je terozki Polska.
– Jo żech wtynczos jeszcze niy znała moigo Richata, nale ôn godōł, że jego fater a oupa ôd Sznupoka niy bōł za tym – znerwowała sie jego matka – Dyć przeca to niy bōła wina tego zomka! Jaki ôn bōł gryfny! Drugigo takigo już niy bydzie! Ino, że ône sie uwziynli, fatry ôd Sojki, Pluty i Musioła. Pedzieli, że jak zomek postawili Niymce, to ôn sam stoć niy śmie. Tako gupota!
– To prowda – uznōł Sznupok – Tak zawelowali i zamek poszōł do zbulynio. Terozki ôstōł z niego ino tyn Pałac Kawalera i nic wiyncyj. Dwa lwy, kere wachowały zomku znodły sie w Zobrzu. No i ta brama, kero zasmyczyli aże do Chorzowa, terozki przez nia włazi się do ZOO. A wiycie jaki je nojwiynkszy wic?
-Wic? – zdziwowōł sie kōmisorz – Mie sie zdowo, że tukej niy ma sie z czego śmioć.
– Mocie recht – uznōł Poliwoda – Ino, że my sam na Ślōnsku momy w naszyj historyji mocka takich wicōw, co ani niy wiadomo, eli wiyncyj pasuje sie z nich śmioć, eli ślimtać. Zgodnijcie, po jakiymu kozali zbulić tyn zomek? Bo przeca oficjalnie niy szło pedzieć, że to skiż tego, co go wystawił Guido, kery godōł po niymiecku.
– Pierōn wiy… Możno pedzieli, że muszōm mieć cegły i piosek, coby Warszawa stowiać ôd nowa?
– Niy, wtynczos to już Warszawa stoła – zachichrōł sie Sznupok – Pedzieli – a pamiyntocie, że godomy ô komunistach, kere ani w Ponbōczka wiary niy dowali! – pedzieli, że zomek trzeba zbulić, bo bezma straszy hań duch ôd Blanki de Paiva!
– Komunisty, kere sie duchōw boli?! Dobre! – znerwowōł sie Hanusik.
– Jo to bych sie ani niy zdziwowōł, jakby tyn duch ôd Blanki richtich napoczōn straszyć tych giz…
Sznupok ôroz sztopnōł godka. Kożde z nich prawie pomyślało ô jednym i tym samym. Sztyrdziści lot po zbulyniu zomka ftoś zabijo synōw ôd tych, kere zomek zbulili. I jedyn z nich pado, że boi sie jakiś Blanki.
– Padocie, że duch de Paivy terozki mści sie na familji Sojkōw, Plutōw, Musiołōw i… – napoczōn Richat.
– Tego niy wiym – pedziōł po cichu Hanusik.
– Panie kōmisorz? To je prowda, co ô wos godajōm? Że wy dowocie wiara w te roztomajte stworoki i inksze paranormalne pierōństwa? – spytała sie Poliwodzino.
– Prowda je hań fōrt daleko – ôdpedziōł policaj.
bos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn