Idzie tego tyż posuchać na www.ojgyn.blog.onet.pl
Dzisiôj to już niy dziwota, iże ludzie łajżóm do kina. Do kina? Do jakichsik ci tam „multikinów” kaj króm łobejzdrzyniô filmów na kierych krew leje sie kiblami, autoki sie ze sia praskajóm choby fto podzimki ciepôł do korba ... Ale kiejsik, jesce za staryj Polski kôżde wyjńście do kina, to bół srogi wander, taki dupny cug. Blank inksze tyż wtynczôs byli filmy, inksze szałszpilery, inksze ... nó wszyjsko bóło blank inksze niźli terôzki. I niy byli ci to łozrywkowe werki ino maluśke kina, kaj sie szło we ćmoku stracić ze swojóm libstóm, kaj karlusy, chopcyska piyrszy roz sie kusikowali po ćmoku, i po ćmoku grajfowali swojim dziołchóm tam, kaj słóńce niy dolazuje. Terôzki już przeca takij uciychy niy ma, bo chopcule i bez zima ze sagimi nablami łajżóm a i na tych ichnich modernych „diskotykach” mogóm zgłóbić, co ino jim sie zdo.
Nó ale, jô niy ło tym kciôł sam gôwyńdzić. Spómnieli mi sie łozprôwki mojij starki Klary, kierô bóła srogóm – jak to sie terôzki gôdô – „fankóm” kina, miyłośniczkóm dôwniyjszych szpiltyjatrów. Bóło ci take szykowne kino we Chorzowie, ftore sie mianowało „Apollo”. Historyjô tego kina sióngo jesce czasów przed piyrszóm wojnóm, kiej gôdali na nie „Kammer Lichtspiele”, niyskorzij przekrzciyli je na „Apollo”, coby już we 1957 przemianować je na „Panorama”, pod kierym to mianym fónguje do terôzka. Kiejsik łoblygane, dzisiej corozki gibcij te maluśke kina umiyrajóm. „W małym kinie ...” – śpiywôł kiejsik Mieczysław Fogg – ta śpiywka traci pomaluśku swój całber i rajc, i mało fto tego chopa rozumi, bo takich miyjsc jes ci już na isto corôzki mynij.
Ale wtynczôs, za staryj Polski kino bóło łostrzodkym kultóry, tam sie szło na zolyty, tam sie przeżywało przigody ło kierych skorzij szło przecytać ino we ksiónżkach. Tam szło łobejzdrzić rajcowny, zacałbrowany świat i czuć sie tak, choby sie tam we tych cudzych krajach, dziydzinach samymu bóło. A we wszyjskich filmach zeza granicy byli napisy miast modernego „dubbingu”. Pisali ło tych kinach i ło filmach, ftore wtynczôs szło łobejzdrzić nôjbarzij wywołane pisôrze i żurnalisty. I mie ci kiejski wloz do grace szykownisty kónsek, ftory już we 1931 roku napisôł Julian Tuwim (a jô to ci terôzki byda kciôł rzóndzić blank po naszymu). Dejcie pozór!
Egzistjyruje na świycie jedna zbródniczô, milijónowô mafia, ftoryj haniybnô dziôłalność niy dô sie podcióngnóńć pod paragrafy kodyksu karnygo, chocia przinôlyżne dó nij ludzie zasugujóm na wszelijake istniyjónce, a bali i niychane już sztrichy torturowaniô, na ciynżki hereszt, na mamer ze ciymnicóm, na jawnô łoćwika abo możno tyż i festelne spranie pychola. Ta zorganizjyrówanô banda, ta ferajna ćmawych gizdów fónguje jedzinie we kinach. Eźli łóni raubrujóm, chabióm? Niy! Bo to by szło jesce spokopić. Eźli wywołówajóm take ci moralne zgorszynie? Tyż niy! To możno by i bóło przijymne. Nó tóż co te łoszkliwce tak na isto robióm?
Łóni czytajóm do łozpuku, na głós wszyjske napisy filmowe.
Niy miarkuja roztomiyły suchoczu (czytylniku) eźli i za cia łamżóm take łoszkliwce? Za mnóm – zawdy i wszandy! Kiej ino siedna sie w kinie, zicujóm wedle (abo już doczkô na mie) jakosik pôra i na głós, ze iptowatóm spórnościóm łodczytujóm wszyjske napisy. Eźli ta pôra skłôdô sie ze baby i chopa – czytô zaobycz łóna. Eźli to juzaś jes pôra chopów-gnypów – czytajóm za rajóm. A eźli by sie przitrefiyło, co bydóm to dwie idijółtki – czytać bydóm do kupy, wrółz. Przitrefiyło tyż mi sie kiejsik, coch miôł za sia we raji côłkô familijô. Wtynczôs to już bół rómraj i butel côłkim pyskiym. Nôjgorszyjszóm zortóm tych gizdów sóm frice, ftore niy ino czytajóm napisy ale prómp łozprawiajóm ze sia na côłki karpyntel, co tyż to sie dziyje na lajnwandzie. Pokazuje sie napis:
– I cóż tyż to ze tóm naszóm sprawóm, roztomiyły grofie? Eźli łobocza kiejsik te moje pijóndze?
Bydle napoczynô ślabikować:
– I ... i ... co ... co ... cóż ... ze na...na...szóm sprawóm ... rozto... miyły grofie?
Napis beztynczôs sie straciół, pyto sie beztóż łochyntola wele, co tyż tam „stôło napisane”. Drugi gizdóń rzyko:
– Pytôł sie go, co ze tóm sprawóm i eźli mu wróci pijóndze.
Na ykranie widać już grofa i jejigo kamrata, kierzy łozprawiajóm ze szpanóngym. Bydlôk juzaś napoczynô:
– Łooo! Łón razinku terozki go pytô, co z tóm jejigo sprawóm i cy łoddô mu jejigo pijóndze. Ha, ha bółby srogóm iptóm, kiejby mu je wróciół!
Tyn filmowy grof, we pogóni za cyrkuśnicóm, jes już we Bagdadzie; tak wypraskła srogô rewolucjô. Arabery rajtujóm na zeszuminowanych kóniach. Na szczyńści niy ma napisów. Ale, do dioska! Gizdóń jes, I gôdô jak nôjynty.
– He, he do Palestiny pojechôł po pijóndze. Tam przeca Żydy na kamelach rajtujóm. A tyj dziołchy niy poradzi nôjść. Łooo – tyrô ze rebulikym. I cosik sie tego starego pytô.
Pokôzôł sie juzaś napis: „Ale Hassan ibn Mustafa niy poznôł dobroczyńce”.
Zarôzinku tyż łodzywo sie kalny, fółglowaty głós:
– Ale Ha ... Hassaaan i ... ibn ... Mosztrich ... niy ... niy ... poz... poznôł ... swojigo dobrodziyja.
A kamrat tego cepiatego gnypa dociepuje interesantny kómyntôrz:
– Łooo, niy poznôł go. Łón miarkuje, iże to łón, bo go niy poznôł. Kiejby go poznôł, tyby wiedziôł, a tak to blank niy wiy, iże to łón.
A sam już te wszyjskie maharadże pieróm ze maszingywerów we łokna podziymnygo kabarytu we .... Lizbonie. Szmapanita śpiywô jakisik ynglicki szlager:
„Speak gentli to the herring
And kindly to the calf ...”
Na lajwand ciepióm tłómaczyni tyj śpiywki:
„Kiej dziołcha cie pokochô,
Kusika chyntnie dô ...”
I zarôzki tyn orgol ciepie wic:
– Abo dô, abo i niy dô! Co?
A tyn drugi sie śniym zgôdzô:
– Możebnie, iże niy dô, ale tyż i myjglich, co dô!
I łobadwa chichrajóm sie do kupy ze tego iptowatego szpasu. Chichrajóm sie dosik dugo ... mamrajóm, bulgocóm, mamlajóm sie, chrapocóm i kwikajóm na wszyjsko, co widzóm, czytajóm, miarkujóm i czujóm. A kiejby jich tak festnie żduchnóńć, coby byli cicho i trzimali pychole, śmiyrtelnie sie łobrôżajóm i sujóm bodlawe sztichy:
– Jekeś pón taki nerwyjs, to niech łón w dóma siedzi!
– Kuknijcie ino, jaki śniego żydowski grof!
– Wicynt, dej pokój, co tam bydziesz ze bele iptóm gôdôł!
– Kiej mi niy potrza suchać takich uwagów! Inteligyncjô zasranô!
– Zabulółech za bilet takóż samo jak i łóni!
– A dej pozór na swój kichol łochyntolu sakramyncki!
– Tyż ci maniyry!
Mocka poradzóm pedzieć. Ale w tym łoka mrziku tyn filmaparat zatnół sie i tyn ykran bez mómynt bół ciymny. Gnypy, chamy już tómpióm szłapami ło dyliny i klaprujóm krykami. Bo dló nich to już ci jes krakel i breweryjô. Już ci jich ftosik kce nabrać i wyranżyrować. Za jejigo pijóndze wszyjsko musi byc ci sam do porzóndku – i bali nôjmyńszy fyjler gynijalnyj masziny budzi w tyj bezkurcyji cosik na szimel pieróńskigo trijómfu.
Eeee tam, jamrowanie starego knakra, ale idzie zawiskać, co: „... we starym kinie, żôdyn łod dôwna niy grô na klawiyrze, niy ma już „seansów” w małym kinie, kajsik ci sie rozwiôł naszych starzików świat ....
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn eng_Latn szl_Latn szl_Latn scn_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn