"HONOROWI OBYWATELE MIASTA BYTOMIA" - PRŮMOCJO KSIŮNŻKI Ô BYTŮNIU
Bytůń to sztad ze dugům juże gýszýchtům. We łůnego historyji byli tyż ludzie niýôbyczni, kerzi ôdznoczyli sie jakoś szpecjalnie. Beztůż coby niý przepůmnieć sie ô niýkerych z nich wydano uostała ksiůnżka ô hůnorowych ôbywatelach tego sztada.
Prof. zwyczajny Piotr Obrączka, kerzi sům ze Bytůnio a sztudirowali we Wyższyj Szkole Pedagogicznyj we Ôpolu cołke żywobyciý swiůnzani sům ze ksiůnżkami. Teroski jednako chcům pokozać tyż historyjo jejich włosnego sztada.
Bezto szkryfnyli łůni nostympno juże ksiůnżka, tym razym ô hůnorowych ôbywatelach Bytůnio. Jako pedzieli nům Aleksandra Szatkowska - Kerownik Biura Promocje Sztada - we Bytůniu i przed i po wojnach byli na prowda interesantni honorowe ôbywatele. A prowda je tako, co mocka s nicha nawet niý znůmy. Beztůż ta ksiůnżka niý ýno pomoge průmować Bytůń, nale spůminać przi tymu bydzie tyż jego historyjo.
A jako dodowajům Piotr Obrączka - snodli łůni aże 11 hůnorowych ôbywateli, chocioż leko niý bůło. Wiynkszość s nich je już blank przepůmnianych, a bezto musieli łůni sznupać za informacyjami po roztolicznych archiwach, we roztomatych sztadach, choby dejmy na to we Berlinie, Wiydniu, Wrocławiu, Katowicach a Glýwicach.
Beztuż ta publikacjo moge być na prowda intersant i dobrům motywacjům, coby lepij poznać historyjo a tajymnice Bytůnio, kerymu latosi mijo juże 764 lata ôd uzyskanio sztadnych prow.
KOKSOWNIO NA ÔRZYGOWIE - BYDZIE ZREWITALIZOWANO
Hołdy, industryjne place a pozawiyrane werki. Bez jakiś czos poradziło sie take snojlyź we Rudzie Ślůnskij bez problymu. Teroski wszysko sie pomiynio. I to kożdego roka.
Nostympny juże plac we Rudzie Ślůnskij uostanie zrewitalizowany. Teroski bydzie to downo koksownio na Ôrzygowie. Dziynka piniůndzům ze Unie Europyjskij pomiyni sie łůna we plac przeznoczůny dlo miynszkańcůw, a przede wszyskim zicherny a szykowny.
Cołki plac bydzie tak zrychtowany, coby niý bůł to ýno nostympny park do połażynio, nale tyż plac, we kerym czuć historio. Cuż sie dziwować, kej cyntralnym půnktym bydzie sam stawiyni po downyj koksowni.
Wszysko jednako narazie je projektowane a mo być zrychtowane tak, coby kożdy bůł zadowolůny, a Ruda Ślůnsko zyskała nowo atrakcjo dlo miynkszańcůw a niý ýno.
NANOŚWIOT - CZYLI NANO RZECZYWISTOŚĆ WE MUZEUM GÓRNOŚLĄSKIM
We Muzeum Górnośląskim we Bytůniu przirychtowano uostała na prowda insteresantno wystowka. Zmianowano je "Witamy w nanoświecie" a pokozuje, co nano, chocioż je małe, to je tego mocka wele nos.
Juże we starożytności Demokryt ze Abdery godali, co świot poskłodany je ze festelnie małych czůnstek, kerych nawet niý poradzymy zoboczyć. Teroźnie juże wiymy, co mioł łůn bezmaś recht, chocioż niý blank dobrze sie to wszysko forsztelowoł.
Teroźno technika ai wiydza dowo nům coroz to nowsze możebności. Mogymy sie uozwijać a robić coroz lepsze rzeczy. Niý roz sům łůne tyż coroz myńsze. I tukej włazić napoczyno poleku świot nanotechnologie.
Czym je a czamu je taki wożny? Styknie sie zmiarkować wiela go juże tera je wele nos a jako ôdgrywo juże dzisio rola we noszym żywobyciu. A coby lepij sie to zmiarkować, idzie iś na ekstra przirychtowano wystowka we Muzeum Górnośląskim zmianowano "Witamy w nanoświecie". Werci sie przi tymu gibnyć, bo czos můmy ýno do 26 kwiytnio.
BAJTLE WE INTERNECIE - COBY MŮNDRZE A ZICHERNIE
Internet je teroski bezmaś wszyndzie. We nosze żywobyciý napoczyno włazić coroz prydzy i to na tyla, co niýkere bajtle jeszcze niý poradzům godać, a już śmigajům lepij we Necie jak starziki. Beztuż festelnie wożno sam je rola familje.
Teroźnie ô Internecie słyszoł juże chyba kożdy a mocka s nos s niego korzysto. Dlo niýkerych je to nawet miyjsce roboty. Cuż sie dziwować. Je łůn wykorzystywany we coroz wiynkszym zakresie a bezto coroz czynścij nosze żywobyciý sie s nim motlo.
Tako dostympność ôznaczo jednako, co bajtle tyż coroz gibcij a lecyj poradzům wlyź we wiryalny świot. A tukej trza sie na prowda dować pozůr. Beztůż, coby zwiynkszyć jejich świadůmość a bezto i zicherność we Necie, we Szkole Podstawowyj nr 20 we Rudzie Ślůnskij sbajslowany uostoł kůnkurs. Jako tublikujům Katarzyna Szuba - Dyrehtor tyj szule - mo łůn za cwek, coby bajtle barzi dowały sie pozůr na siebie we Necie ai coby wiedziały, co moge im sie we wirualnyj rzeczywistości stać.
Je to na prowda zocno idyjo, bo bajtlům trza pomogać poznować świot, nale przi ôkazji ôchrůnić je przed tym, co moge zrobić im krziwda. I sam chyba nojwiynkszo rola jejich familje. Toć nojbarzi w důma powinni dować sie pozůr na to, coby kůmputer to bůł zicherny wichajster do nauki a zabawy a niý ôkno do ciymnyj rzeczywistości. Beztuż pamiyntejcie - ufejcie, nale dowejcie sie pozůr.
Z GŮRKI NA SŮNKACH - WE PARKU KOŚCIUSZKI
Chocioż zima latosi za dużo śniega niý nasuła, ani tyż wiela niý mroziła, to kajniýkaj szło pozjyżdżać na sůnkach. Choby we Parku Kościuszki we Katowicach, kaj nawet zrychtowany bůł ekstra tor na sůnki.
Bez cołko ôstatnio zima nojbarzi zimowo to chyba bůło we lutym. Niýstety teroźnie niý můmy juże takigo mrozu ani tyla śniegu co kejsik, a bezto bajtle tera niý majům tyla szpasu ze lotanio na gůrki jak my kejsik. Jednako sům jeszcze bajslowane akcje, choby ta we Parku Kościuszki, kere majům choć trocha pokozać, wiela idzie mieć z tego uciechy.
Jako tublikowali nům Jarek Kopciuch - jedyn ze inicjatorůw tyj akcje - we Parku Kościuszki we Katowicach je ekstra przirychtowano gůrka ai nawet tor do zjyżdżanio na sůnkach. Co interesant, niý bůło to ôblodzane juże ôd bezmaś 20 lot. Jednako latosi modzi wziyni, posprzůntali sam trocha a potyn załatwili ze Zakładym Zieleni Miejskich ai Fojerwerům, coby to wszysko zalodzić.
A że zima tyż w kůńcu chyciła, to i cołko idyjo fest sie spodobała. I to niý ýno bajtlům, bo rada przijechali sam nawet Ci trocha wiynksi. A zjazdy bůły niý ýno na sůnkach, bo jechać idzie na roztomajtych rzeczach. Nojwożniyjsze coby zichernie, nale ze uciechům.
CZEŚĆ. CIAO. HELLO. - PRZIWITEJ SIE NIÝ ÝNO PO NASZYMU
Ô tym, co znać roztoliczne lynzyki je dobrze, to chyba żodnego niý trza przekůnywać. Jednako kej nojlepij zaczůńć, czamu bajtle majům lecyj a co to dowo? Posuchejcie sami.
Bezmaś kożdy dziyń trefiymy sie ze jakůmś inszkům godkům. Cuż sie dziwować. Teroźnie anglicki je bezmaś wszyndzie. Co roz idzie trefić kogoś ze auslandu, co przijechoł sam do roboty, na studia abo na byzuch. Beztůż teroźnie werci sie poradzić godać we wiyncyj niż jednyj godce. Dziynka tymu po prostu je lżyj.
A kej sie miarkujymy, kej nojlepij ta nauka napoczůńć, to prowda je tako, co nigdy niý ma za niýskoro; jednako im pryndzy, tym lepij. A nojlepij juże za bajlta. Choby we ôchrůnce. Bo jako tublikujům nům Agnieszka Siatka - włościciel jednyj ze lynzykowych ôchrůnek - we tym ôkresie bajtle majům nojsrogsze predyspozycje do nauki lynzykůw. Tak po prowdzie to snojdymy hołda inkszych artikli a ôpinii, kere to potwierdzajům.
A jako sie tych lynzůkůw uczyć? Toć knifůw a metod je na prowda mocka. Spytalimy Andrzeja Kowalskigo, kerzi sům lektorym anglickigo. Jako nům padali, podle niego nojlepszo, a nojbarzi interesantno do bajtli je metoda polisensoryczno. Tak po prostu idzie pedzieć, co je to nauka bez angażirowaniý uoroz poru noszych zmysłůw.
Tuż jak widać werci sie uczyć lynzykůw, tym barzi, co bezmaś we kożdym wieku wpływajům łůne dobrze na nosz můzg a pamiyńć. Coby sztartnyć, to nojwiyncyj trza chcieć, a być systymatycznym. Przi tymu trza jednako pamiyntać, iże nic na siła. Toć kożdy s nos nojlepij wiy, co mu samymu trza.
ŚLŮNSKI FESTIWAL ÔPERETKI – 6 KŮNCERTŮW NA ŚLŮNSKU
Ślůnski Festiwal Ôperetki bůł sbajslowany dopiyro piyrszy roz. Jednako juże za piyrszym razym kůncerty bůły na prowda interesant a bezto niý brahowało tyż ludzi, kerzi chcieli na nie prziś. Zresztům, posuchejcie sami.
U nos na Ślůnsku Ôperetka nigdy niý miała problymu dotrzić do ludzi. A chocioż terozki můmy roztomajtyj muzyki juże tyla, co bezmaś kożdy cosik snojdzie, to klasik muzika dalij je we wercie. Potwierdzo to choby cykel kůncertůw sbajslowanych skiż Ślůnskigo Festiwala Ôperetki.
Bajslyrzym tyj inicjatywy byli tynor Sylwester Targosz-Szalonek. Cołko idyjo polegała na tym, coby bez pora tydni sbajslować 6 kůncertůw we niýkerych Ślůnskich sztadach. I tak Ôperetki szło posuchać miyndzy inkszymi we Rybniku, Chorzowie abo we Wrocławiu. Finoł zasik przirychtowany uostoł we Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnskij.
Kożdy kůncert bůł inkszy jednako na kożdym poradziło sie posuchać Ôperetki ze nojwyższyj zorty. Styknie sam spůmnieć takich tynorůw choby: Wojciech Poprawa, Tomasz Maleszewski ai Sylwester Targosz-Szalonek, a ku tymu sopranistka Agnieszka Zabrzeska. Kej zaś do tego jeszcze skuplujymy Chór Modus Vivendi Cameralis, balet scyniczny Kamienica z Wrocławia abo kameralistów Orkiestry im. Arcyksiężnej Marii Krystyny Habsburg, to můmy na prowda zocne grůno.
Tuż niý ma sie co juże dziwować, co kożdy kůncert bůł na prowda szykowny a bajslyrze miarkujům juże, coby sbajslować nostympno edycjo Ślůnskigo Festiwala Ôperetki.
JPK VAT - CZYLI NOWO FORMA INFORMACJE DLO US
Chocioż JPK VAT dobrze znajům juże sroge a myńsze fýrmy, to te nojmyńsze tak po prowdzie do niýdowna niý musiały ô tym jeszcze myśleć. Teroski jednako wszysko sie pomiyniůło i bezmaś kożdy powiniyn mieć juże wysyłka takigo pliku za sobům.
JPK, czyli Jednolity Plik Kontrolny je wkludzany juże ôd poru lot. Mo łůn usprownić a pomůc Finans Urzyndowi ai Finans Ministerstwie kůntrolować zakupy a sprzedowaniý fýrmůw we Polsce. Karina Bibrzycka - Zastympnik Noczelnika Finanst Urzynda we Rudzie Ślůnskij - tublikuje nodbytnio, co we JPK VAT snojduje sie cołko ewidyncjo, czyli registry VATowske fýrmůw. Czyli jakby to inakszy pedzieć, VATowcy pokazujům w nim, co a wiela kupili a sprzedali.
Co istotne jako same zmianowaniý wskazuje, JPK to jednolity plik, czyli mo łůn jednako struktura za kożdym razym a niýzoleżnie ôd programu we kerym je zrobiůny. Trza sam tyż pedzieć, co moge łůn być wysłany ýno elektrůnicznie, czyli trza przirychtować do tego ekstra program. We Internecie snojdymy jednako przirychtowane do tego programy (nawet za fatki), a jak wto mo elektrůniczne ksiyngi, to we tych aplikacjach, tyż czynsto idzie wysyłać JPK.
Jednako nojwożniyjsze we ôstatnim czosie je to, iże ôd teroski juże kożdy płatnik podatku VAT musi taki plik wysyłać do Finans Ministerstwa. I niýzoleżnie co wiela wysyło sie deklaracjo VAT, to JPK trza posłać kożdy miesiůnc. Beztuż gyszeftmany a fýrmy pamiyntejcie, coby wysyłać JPK we ôdpowiydnim czosie, bo Urzynd sie na zicher upůmni.
Kejby jednako wtoś potrzebowoł cosik wiedzieć, abo sie dopytać, to poradzi sie iś do Finans Urzynda, abo zazwunić na infolinia Krajowyj Informacje Skarbowyj, czyli pod numery: 801 055 055 abo 22 330 03 30.
HAJA Ô 7,5 MLN - TRZA ZABULIĆ LAZARYTŮM
Narodowy Fundusz Zdrowio uzdoł we lutym, co niý zabuli za cołke nadwykonianiý 5 lazarytům ze śląskigo wojywůdztwa. W sumie je to 7,5 mln zł, ô kere Urzynd Marszałkowski chce walczyć.
Rok 2017 uostoł juże podrachowany we Lazarytach i prziszło do rozliczanio utroty ze lyczynio. Niýstety, we tych lazarytach, kaj lyczyli nadbytnio nad kůntrakty, majům problym ze NFZ. Łazi sam ô 7,5 mln zł dlo 5 lazarytůw ze śląskigo wojywůdztwa. Jako tublikujům Michał Gramatyka - Wicy Marszołek śląskigo wojywůdztwa - we kożdym przipadku propůnowano bez NFZ kwota je myńszo jak 70% utroty ze lyczynio.
A przeca jako spůminajům Ryszard Batycki - Dyrehtor Lazarytu Wojewůdzkigo ze Bielska-Białyj - piniůndze te bůły wydowane na retowaniý zdrowio a życio ludzi. Jednako Janusz Szymanowski - ze Szpecjalistik Lazarytu we Chorzowie - majům nodziyjo, co cuzamyn ze inkszymi lazarytami a Urzyndym Marszałkowskim udo sie te problymy uozwiůnzać.
Przi tymu Michał Gramatyka spůminajům, co we kwestii wojywůdztwa leży inwestowaniý we Lazaryty, coby bůły łůne we dobrym stanie ai miały dobry sprzynt, jednako za lyczyniý powiniyn zabulić NFZ. Przeca na to do zdrowotnego systyma idům nasze piniůndze, kery kożdy z nos ôddowo ze wypłaty.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn