Rozprŏwki ô Głogōwku i ôkolicach: Na łōnce, ktorŏ nazywŏ se „Ślōnsk”
Teraski to przed każdōn chałupōn je wyflejgowanyj trŏwnik – zielōniutki, rōwno przistrziżonyj choby ta wykładzina na dylach. Piyrwyj tak nie było. Trŏwa rosła jyno na łōnkach i po krzipopach i była do futrowaniŏ gańsi i kozōw, a nie ôczōw. A łōnka nie była jak wykładzina, ale jak turecki tepich – miyniōncŏ se rostōmajtymi farbōma, woniejōncŏ, dzwōniōncŏ ôd pszczołōw, szmatyrlŏkōw i pasikonikōw. Rosły na nij kwaśny listki, rojsikōń, gańsipampki, a przi krzipopach lupiny, żabiy ôczka, i psi galŏtki.
A wiycie, czymu ô tyj spōminōn? Bo przed wojnōn Ślōnsk bōł jak ta łōnka. Żyli tu ludzie roztōmajtygo pochodzyniŏ: i Niymcy, co szprechali jyno po niymiecku, i Ślōnzŏki, co rzōńdziły po ślōnsku, i Żydzi, co gŏdali po swojymu. A przi granicy były tyż Czechy.
Inksi ludzie żyli w miejście, a inksi na wsi. W Głogōwku na Winiarach i Orołczach chodziyli ôbleczōni po chopsku i rzōńdziyli po ślōnsku, a w miejście nojsiyli se po pańsku i gŏdali po niymiecku. Ale wszyscy żyli w zgodzie, przibadali se do siebie, choć roztōmajci – wszyscy byli tutejsi.
Aż tu po frōńcie zaczli ludzi przegŏniać tan a nazŏd. Tyjch, co nie rzōńdzili po ślōnsku abo nie umieli rzykać po polsku flichtowali, a na to miejscy prziszła blank inkszŏ rasa. Moja ōma mi rozprawiała, że do Wiyrzchu prziszły z daleka familijy z jedny wsi. Wkludziyli se do gospodŏrzów i padali „Teraz ja tu hazjaj”. Jedni drugymi prziglōndali se z ciekawościōn.
I forsztelujcie se to, ty borŏki przikludziyły z daleka nie jyno swōj dobytek, ale i nŏwiankszyj skarb – ôbrŏz z Nŏświantszōn Paniynkōn z Buszcza. Postawiyli go w naszyj kościele i zaczli tan se schodzić przed tyn ôbrŏz rzykać. Wiyrzchowianie tak jyno kukali, bo u nŏs tak jeszcze żŏdyn nie rzykoł. I chopy wōnsaty, i karlusy, i stary ōmeczki, i mody dziołchy klankały przed tyj ôbrazyn, biyły czołyn i rzykały a rzykały. Beczały i lamantowały na tyj cudzyj ziymi, a rzykały tak, jakby Nŏświantszŏ Paniynka mogła im wszystko uczynić. Nasi ludzie jyno kukali, co ôni robiōn, a tyż byli niespokojni, bo nie wiedzieli, czy ci nowi nie wyciepnōn ich z gospodarstw i nie kŏżōn jechać ab.
Totyż kedy rŏz przed tyj ôbrazyn z Buszcza było trochã luftu, jedna nasza ōmeczka klankła se tak samo, jak przed niōn ta cudzŏ i rzekła „Nŏświantszŏ Paniynko, dyć wejź tã czelŏdkã nazŏd, tan, skōnd prziszli.” I ryjchtich stoł se cud. Niedługo potyj wszyscy se ze wsi wykludziyli.
Gocajdank nie poszli daleko. Teraz miyszkajōn po sōmsiedzku w Racławicach, razan ze swojōn Matkōn Boskōn z Buszcza.
Myślicie se możno, czymujch padała „gocajdank”? Ano skuli tygo, że choć po wojnie jakiś pofyrtaniec ôbmyjśloł se, żeby tã fajnõ, kolorowõ łōnkã zamiynić na przistrziżonyj trŏwnik, to mu se to nie udało. Dużo Ślōnzŏkōw wyciepli z ich ziymiy, ale na to miejscy mōmy roztōmajtyjch nowyjch i ôni tyż sōn już najsi. Rojśniymy dokupy na łōnce, ktorŏ nazywŏ se Ślōnsk i skuli tygo jest ôna fajniejszŏ niż nŏbarzi wyflejgowanyj trŏwnik.
Renata Larysz
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn tuk_Latn