Religijŏ
Religijŏ to je systym wierzyń i praktyk ôkryślajōncy relacyjõ miyndzy roztōmajcie chytanõ sferōm sacrum (świyntościōm) i boskōm sferōm a społeczyństwym, grupōm abo jednotkōm. Manifestuje sie ôna w fasōngu doktrynalnym (doktryna, wierzyniŏ), w czynnościach religijnych (bp. kult, rytuały), w sferze ôbywatelsko-ôrganizacyjnyj (spōlnota religijnŏ, bp. Kościōł) i w sferze duchowości indywidualnyj (m.in. mistycyzm).
We 2012 roku 59% ludzi uwŏżało sie za ôsoby religijne, 23% niy, a 13% deklarowało ateizm[1].
Podle roztōmajtych danych je ôd 4200[2] do 10000 religiji[3].
EtymologijŏEdytuj
Podle Cycerōna miano religijŏ je ôd łacińskigo słowa relegere abo religere (ôdczytować, grōntownie rozwŏżać). Laktancjusz wykludzŏ jōm ôd słowa religare (wiōnzać). Tã ôstatniõ etymologijõ uznŏwŏ Świynty Augustyn, a Świynty Tōmasz z Akwinu dopuszczŏ jy wszyjske[4].
GynyzaEdytuj
Nojstarsze szlaki religije wystympujōm już w czasach prehistorycznych we formie szkryfōnkōw naskolnych i pochōwkōw (zawiyrzynie we pośmiertne życie). Pierwotnõ religijōm bōł snŏdź animizm, a podle krześcijōńskij nauki pramōnoteizm. Religijŏ była knifym, w jaki czowiek prōbowoł pojōńć świat i ôbtŏczajōnce go zjawiska (bp. pierōny, śmierć, zjawisko dnia i nocy).
TajlōngEdytuj
Typologije:
- religije Weschodu (kosmocyntryczne)
- religije Zŏchodu (teocyntryczne)
Religije tajluje sie:
- skuli byciŏ: naturalne, ôbjawiōne i dharmiczne.
- skuli, jak chytajōm istotã boskõ: mōnoteizm, polityizm, hynoteizm, deizm, pantyizm, panynteizm, nōnteizm.
- skuli zasiyngu wpływaniŏ: religije uniwersalistyczne, nŏrodne, plemienne.
- skuli pōnktu wyjściŏ: religije teocyntryczne, religije kosmocyntryczne.
- skuli wyznŏwaniŏ: religije żywe i religije umrzite[5].
Nojsrogsze religije świataEdytuj
Podle danych ze 2010 roku procyntowy udzioł formuje sie jak pokŏzano dalij[6]:
Kuklōng bazowych religiji świataEdytuj
Przipisy
- ↑ Global Index of Religiosity and Atheism, web.archive.org, 13 października 2012 [dostymp 2021-04-24] [zarchiwizowane z adresy 2012-10-13] .
- ↑ The Everything World’s Religions Book: Explore the Beliefs, Traditions and Cultures of Ancient and Modern Religions, s. 1, Kenneth Shouler – 2010.
- ↑ Ks.J.Górski Spotkanie z religiami Katowice 2007.
- ↑ Maciej sieniatycki, Apologetyka czyli dogmatyka fundamentalna, Kraków 1932, s. 2.
- ↑ Kazimierz Banek, Słownik wiedzy o religiach, Wydawnictwo Szkolne PWN 2010, s.397.
- ↑ CIA World Factbook
- ↑ The major world religions
- ↑ 8,0 8,1 Ateista – gatunek zagrożony?. radiovaticana.va
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Compilation of almanacs at religioustolerance.org
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn cym_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn eng_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn kik_Latn eng_Latn uzn_Latn srd_Latn