HAJA a SWADA
Haja abo swada poradzi sie trefić nawet we familiji a miyndzy ludziami kerzi sie przajům. To je normalne, bo niý ma dwůch gynau takich samych ludzi, a nawet kejby sie trefili, to po gibku sie powadzům, bo wiela tyż idzie.
Beztuż niý ma szans blank wyeliminować tego czynnika. Jednako kej bydymy wiedzieć, ze czego mogům prziś ai co a jak wtedy zrobić, bydzie nům ô co lecyj tako sytuacjo znormalizować.
Dej sie pozůr bo jak...!
Kedy wiymy, iże zaro moge důńś do swady abo haji? Jako za wczasu pokapować sie, iże trza to pokludzić trocha inakszy? Wejrzijcie na podane sam sytuacje a zdrzůdła haji a swady:
- brak kůmunikacje abo felerno kůmunikacjo we manszafcie;
- brak ciyrpliwości we kůntaktach miyndzyludzkich;
- napasztowaniý a niýpotrzebne sztichaniý inkszych;
- podkryślaniý růżnic we cwekach a robocie abo inkszości kogoś;
- atakiyrowaniý inkszych abo tego co robiům, godajům;
- irůniczne a grubelacke traktowanie idyjůw, zdanio a efektůw roboty inkszych;
- wmowaniý inkszym niýprowdy, a już nojgorzi złych ymocjůw, zamiarůw;
- zowziyntoś a niýdaniý sie niczego pedzieć;
- generalizowaniý, uôgůlnianiý.
Skůnd ta haja?
Haja a swada moge jednako prziś ze bele czego. Te pedzane wyżyj moge, ale niý musi być powodym. Beztuż zowdy trza sie dować pozůr, a jak cosik sie dzieje, ôd razu reagować. Kej jednako haja sie już napoczła, to coby ja dobrze skůńczyć, trza sie zmiarkować, skůnd sie to wszysko wziyno. Zoleżnie ôd sytuacje, mogům być roztomajte zdrzůdła.
A co jak?
Kej juże przidzie do jakij haje abo swady, to wiadůmo, trza jak nojgibcij tako sytuacjo uspokojić. Nojwożniyjszo sam bydzie diagnoza, skůnd ta swada. Potyn trza sie zmiarkować jaki typ haje můmy, a na kůniec wymiarkować, jako do tego podyńś, coby nerwy zniwelować. Przi tymu festelnie wożne sům zasady kůmunikacje a asertiwnoś, ô kerych godali my juże pryndzy. Werci sie tyż pamiyntać, skuli czego mogům być haje, a co moge podpolić jeszcze barzi cołko sytuacjo. Sům tyż ekstra knify na to.
Knify na uozwiůnzywaniý nerwowych sytuacyj:
Unikanie – styl biyrno-egocyntryczny
Cechy charakterystyczne:
- Szpana a frustracjo skiż haje je na tyla mocno, iże ludzie wolům dać pokůj niż dalij we to iś.
- Ludzie majům świadůmoś, iże swada nic dobrego niý prziniesie.
Kedy taki styl je nojlepszy:
- Kej ta swada to ýno kůnsek cołkij haje, a i tak niý ma synsu godać ô tym, bo to we haji nic niý smiyni.
- Kej swada nic dobrego niý wnosi, a niý ma czosu na snokwianiý, ýno trza sie chycić roboty.
- Kej i tak niý ma szans na uozwiůnzaniý cołkij haje, niýzoleżnie co by sie robiůło.
- Kej wyńdzie ze tego wiyncyj utropy niż korzyści – czosym barzi kali sie dać pokůj.
- Kej uspokojaniý moge ýno załognić cołko swada.
Uholkaniý – styl biyrno-ôdymkniynty
Cechy charakterystyczne:
- Przekůnaniý, iże swada i tak nic niý do.
- Ludzie poradzům uspokojać, nawet jak wiedzům, iże muszům trocha ustůmpić.
Kedy taki styl je nojlepszy:
- Kej kaplimy sie, iże to my sie majtli, a skuli tego je cołko haja.
- Kej werci sie ustůmpić, bo uozsůndek sam bydzie nojlepszy.
- Kej niý werci sie nům wadzić ô take rzeczy.
- Kej cołko haja i tak nic niý do a dolszo swada dokludzi ýno do gorszego.
Rywalizacjo – styl aktiwno-egocyntryczny
Cechy charakterystyczne:
- Ludzie miarkujům, co we tyj haji mogům cosik ugrać.
- Wygrano prziniesie sukces a wymierne efekty.
- Kej kożdy miarkuje, co wygro, a drugi przegro.
- Niýkerzi tak chcům pokozać, iże sům lepsi, sie dowartościować.
- Czynsto gro sie sam niýczysto.
Kedy taki styl je nojlepszy:
- Kej drugo zajta tyj swady, gro tak samo, a nic inkszego niý spůmogo.
- Kej na zicher mosz recht a wiysz jako to udowodnić.
Kůmprůmis – styl strzednio aktiwno-egocyntryczny
Cechy charakterystyczne:
- Kożdy moge cosik ugrać, ale przi tymu stracić.
- Ludzie majům świadůmoś, iże niý zowdy wszysko idzie po jejich myśli, ale przi tymu sům w stanie pokozać, że trocha inakszy, tyż moge być dobre.
Kedy taki styl je nojlepszy:
- Kej niý wiadůmo co ze tyj haje wyńdzie, a kożdy dobrze godo.
- Kej niý werci sie hajać, ýno trza coś uzdać a robić dalij.
- Kej to co godosz je dobre, ale tyż to co godo wto inkszy, tyż niý ma złe.
Kooperacjo – styl aktiwno-ôdymkniynty
Cechy charakterystyczne:
- Haja poradzi sie uozwiůnzać, bez ustympowanio żodnego.
- Możliwe uozwiůnzaniý stýsfakcjůnuje wszyskich.
- Kej do swady doklůdzo zło kůmunikacjo a niý haja skiż interesa.
Kedy taki styl je nojlepszy:
- Kej interes, postulaty a propozycje kożdego sům na tyla dobre, co niý werci sie rezygnować a stosować kůmprůmisu.
- Kej styknie sie dogodać, ale haja skůńczy sie sama.
- Kej je ôpcjo na to, coby sie dogodać.
Tyn tekst je dostympny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Poczytej tyż:
5 umiyjntności, kere pomogům Ci we żywobyciu
Silesia Skills VADEMECUM - Kůmunikacjo (t.1)
Silesia Skills VADEMECUM - Cwek dziołanio (t.2)
Silesia Skills VADEMECUM - Manszaft (t.3)
swh_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn bjn_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn