Europeada
Europeada jo europske mejstarstwo w kopańcy rěcnych (awtochtonych) mjeńšynow, kótarež organizěrujo se wót Federalistiskeje unije europskich narodnych kupkow (FUEN) w zgromadnem źěle z gósćinarskeju mjeńšynu wótpowědnego turněra. Prědna Europeada jo se pśed europskim kopańcowym mejstarstwom 2008 pla Retoromanow w kantonje Graubünden w Šwicarskej wótměła. Tegdejše finale su Pópołdnjowe Tirolarje pśeśiwo chorwatskej mjeńšynje w Serbiskej z 1:0 dobyli.
Pśiduca Europeada wótmějo se wót 16. do 24. junija 2012 paralelnje k Europskemu kopańcowemu mejstarstwoju 2012 w Pólskej a Ukrainje. Zarědowarje su w lěśe 2012 Łužyske Serby w Górnej Łužycy.
Wopśimjeśe
- 1 Europeada 2012
- 2 Europeada 2008
- 3 Eksterne wótkaze
Europeada 2012[wobźěłaś]
Europeada 2012 wótmějo se wót 16. do 24. junija 2012 pód patronatom ministarskego prezidenta Sakskeje Stanisława Tilicha w Górnej Łužycy. Wugótowaŕ jo Domowina, kšywowy zwězk serbskich towaristwow a organizacijow we Łužycy. Wulosowanje kupkow jadnotliwych mustwow jo se 1. decembra 2011 w sakskem krajnem zastupnistwje w Barlinje wótměło. Dogromady 20 mustwow buźo w 5 kupkach jadno na druge trjefiś. Partnery a sponsory Europeady 2012 su mjazy drugimi Lichotny stat Sakska, Zwězkowe ministarstwo nutśikownego a energijowy koncern Vattenfall. Medijowy partner jo Srjejźonimski rozgłos.
Městna pśewjeźenja[wobźěłaś]
Městna pśewjeźenja drugeje Europeady su Chrósćicy, Njebjelčicy, Njeswačidło, Pančicy-Kukow, Radwor, Ralbicy a Kulow. Finale wótmějo se na Budyšyńskej Młynkec łuce.
Kupki[wobźěłaś]
Grajny plan[wobźěłaś]
Pśedrunda[wobźěłaś]
Kóńcne stawy pó pśedrunźe[wobźěłaś]
Finalna runda[wobźěłaś]
Kóńc Europeady[wobźěłaś]
Nowy a stary europski mejstaŕ Europeady jo Nimskorěcna mjeńšyna z Pódpołdnjowego Tirola, kótaraž jo finalne graśe 3:1 pśeśiwo Roma z Hungorskeje dobyła. W małem finale − graśe wó městno 3 − su Korutańske Słowjeńce pśeśiwo Chorwatskej mjeńšynje ze Serbiskeje z 0:1 zejgrali.
Bóžko jo serbske mustwo tenraz w běrtylfinale wupadnuło. Ale naźija wóstawa, až změju za pśiducu Europeadu 2016 wěcej wuspěcha.
Serbske narodne mustwo[wobźěłaś]
Za serbske narodne mustwo graju pla drugeje Europeady: Křesćan Bejmak, Jeremias Bětka, Bosćij Böhm, Bosćij Cyž, Tadej Cyž, Pětr Domaška, Florian Dórnik, Christoph Dubaw, Christoph Gloxyn, Bjarnat Korch, Denny Kral, Tobias Kubaš, Robert Lehnert, Willi Paška, Feliks Rehor, Daniel Ričl, Stanij Smoła, Robert Statnik, Frank Šewc, Antonius Škoda, Tobias Škoda, Dirk Šołta a Paul Zimmermann. Trenaŕ jo znowego Frank Ričl.
Europeada 2008[wobźěłaś]
Prědna Europeada w lěśe 2008 jo nastała z wuběźowanja marketingowego pśedewześa Schweiz Tourismus (ST), kótarež jo dobyłej Sedrun Disentis Tourismus (SDT) a Internationale Cultur Forum Disentis (ICF) z ideju europskego mejstarstwa rěcnych mjeńšynow. Pótom stej se teke retoromaniska kulturna organizacija Lia Rumantscha (LR) kaž teke kšywowy zwězk europskich mjeńšynow FUEN na projekśe wobźěliłej.
Organizacija[wobźěłaś]
Cel zarědowanja jo był, na rěcne mjeńšyny w Europje dopomnjeś a jim móžnosć k zwězanjeju do seśi daś. Mimo togo by měła se Surselva, w Graubündskej wusocynje, turistiski prezentěrowaś. Zarědowanje jo stojał pód patronatom Graubündenskego kněžarstwa, wóna jo se wót prominentow ze sporta a z politiki kaž teke wót něgajšnego zwězkowego rady Adolf Ogi a wót Ralpha Zloczowera, prezidenta Šwicarskego kopańcowego zwězka pódprěła. Budget za europske mejstarstwo rěcnych mjeńšynow jo 230.000 frankow był.
Graśa su se pó FIFA-pšawidłach pśewjadli, ale grajny plan jo w pśirownowanju z UEFA-wuběźowanim wjele wusčejšy – mustwa su dejali až k šesć graśam na tyźeń absolwěrowaś. Su mimo mužow teke A- a B-juniory a žony pśizwólone byli.
Městna pśewjeźenja jo sedym sedlišćow we wobcerku Surselva (Sedrun, Disentis/Mustér, Trun, Danis-Tavanasa, Ilanz, Schluein, Laax a Vella) było, mimo togo Trin a Domat/Ems we wobcerku Imboden kaž teke Chur we wobcerku Plessur. We wobłukowem programje jo mimo togo dnjowe zarědowanje z muziku a folkloru wótměło, kótarež ma kulturelnej wuměnje narodow słužyś.
Jadnasćogłowaty crew šwicarskeje armeje jo wšykne transportowe słužby mjazy grajnymi městnami organizěrował.
Grajny plan[wobźěłaś]
Pśedrunda[wobźěłaś]
Kupki su se 13. februara 2008 w Zürichiskem hotelu w pśitomnosći prezidenta stawowego rady Christoffel Brändli wulosowali.
Spócetnje jo było pěś pśedrundowych kupkow pśedwiźone, kótarychž prědne mustwa a teke tśi nejlěpše druge mustwa by měli do běrtylfinale zaśěgnuś. Pśez copanje Słowjeńcow z Italskeje, Łemkow a Aromunow z Makedonskeje (Aromuny njejsu Šengenske wizumy scasom dostali) stej se kupce B a C ku kupce B/C zjadnośiłej. W toś tej specialnej kupce B/C jo 5 mustwow było. Dokulaž wšak casowego plana dla jano 3 graśa na mustwo su móžno byli, jo se wulosowało, chto by dejał pśeśiwo komu graś. Pśi jadnakej licbje dypkow njejo pótom w toś tej specialnej kupce poměr wrotow abo direktny duel rozsuźił, ale gódnośenje fairplay (licba cerwjenych/žołtych kórtow). Z něnto styrich kupkow su prědne a druge kupkow do běrtyłfinale zaśěgnuli.
Kupka A[wobźěłaś]
- Za Walizarjow jo se klub Clwb Cymric wobźělił, pśi kótaremž bźez wuwześa waliziski powědajuce kopańcarje graju.
- Po ludlicenju z lěta 2002 ma nimska mjeńšyna w Pólskej něźi 150.000 luźi, nimske wjelikopósłaństwo we Waršawje wšak wuchada wót něźi 300.000 luźi, kótarež su pśedewšym we wójewódstwoma Opole a Šlazyńska žywe. Wót lěta 1991 zastupuju se zajmy Nimcow w Pólskej pśez Zwězk nimskich socialno-kulturelnych towaristwow.
- Retoromany su w kantonje Graubünden w Šwicarskej žywe. Dogromady powěda se retoromanšćina resp. Graubündenska romanšćina hyšći wót něźi 60.000 wobydlarjow.
- Něga jo skóro jaden milion Nimcow w Hungorskej žywy był, wjele z nich su pó Drugej swětowej wójnje do Nimskeje abo Sowjetskego zwězka zawlacone. Źinsa jo jano hyšći něźi 70.000 Nimce w Hungorskej.
Kupka B/C[wobźěłaś]
- W Kataloniskej, kótaraž ma 7,5 milionow wobydlarjow jo katalańšćina pśed špańšćinu amtska rěc a pódpěra se na šulach a uniwersitach, dogromady powěda pěś milionow luźi katalańšćinu ako maminu rěc (mjazy drugim hyšći w regionje Valencia a na Balearach). Mustwo Katalanow póchada z Girony.
- Za dansku mjeńšynu w Nimskej z pódpołdnjowego Šleswiga, kótaraž wobstoj z něźi 50.000 luźi, jo se wubrane mustwo Danskich młoźinskich organizacijow w pódpołdnjowem Šleswigu (SdU) wobźěliło.
- W Rumuńskej jo źinsa pó pódaśach kněžarstwa 26.500 Aromunow žywe, mjazy drugim w regionach Constanța, Tulcea a Călărași. Aromunske mustwo wobstoj z grajarjow rozdźělnych starstwowych kupkow a dej tak dynamiku aromunskego naroda reprezentěrowaś. Docasne wupadnjenje mustwa, kótarež jo něgajšny grajaŕ swětoweje klasy Gheorghe Hagi financielnje pódprěł, jo njewózdaśe za mustwo było.
- Něźi 200.000 Karačajarjow jo w Ruskej w regionje Karačajsko-Čerkeskej žywe. Pla Europady jo jich mustwo „Elbrusoid“ zastupowało.
- Mustwo z Pódpołdnjowego Tirola wobstoj wětšy źěl z grajarjow towaristwow wušeje ligi Obermais, St. Pauls, St. Georgen a Stegen (Eccelenza, 6. italska liga) a zmócnja se pśez tśoch profijow ze serije Serie C2 (4. italska liga). W pódpołdnjowem Tirolu jo turněr wjeliku zagórjetosć wubuźił, politikarje powědaju južo wó móžnem pśewjeźenju w pódpołdnjowem Tirolu za styri lěta. W pódpołdnjowotirolskem mustwje su nimskorěcne a teke ladinskorěcne grajarje byli.
1 Aby teke Katalany tśi graśa na swójom konśe měli, su musyli Retoromany z kupki A ako tśeśi pśeśiwnik zaskócyś. Za Retoromanow njejo se toś to graśe pogódnośiło.
2 Dany su bonus Fairplay dostali a su togodla pśed Aromunami ranžěrowali.
Kupka D[wobźěłaś]
- Chorwatska mjeńšyna jo w regionje Wójwodina pśipóznata narodna mjeńšyna a wobstoj z něźi 74.000 luźi.
- Za nimsku mjeńšynu w Pódpołnocnem Šleswigu jo wubrane mustwo Nimskego młoźinskego zwězka za Pódpołnocny Šleswig grało.
- Mustwo ze Šleswig-Holsteinskeje póchadajucych 50.000 Pódpołnocnych Frizow jo se wót Friisk Foriining stajiło. Wóno jo ako jadnucke wobźělujuce se mustwo z lutnym žeńskecym mustwom nastupiło.
- Spócetnje z Indiskeje póchadajuce Roma twórje w Hungorskej z 400.000 do 600.000 luźi nejwětšu mjeńšynu kraja.
Kupka E[wobźěłaś]
- Z něźi 1000 powědarjami su Cimbry z Italskeje nejmjeńša wobźělujucych se mjeńšynow – wšykne grajarje póchadaju z gmejny Lusern w Trentinje, kótaraž jo měła w lěśe 2006 303 wobydlarjow.
- Okcitańska (pódpołdnjowa okcitański powědajuca tśeśina Francojskeje) wšak ma samo swójske narodne mustwo, kótarež wšak njejo cłonk UEFA abo FIFA a móžo se togodla jano na pśijaśelskich graśach wobźěliś. Dogromady jo mustwo dotychměst sedym graśow absolwěrowało, mjazy nimi jadne za Viva World Cup 2006, źož wóno wšak jo pśeśiwo póznjejšemu dobywarjeju Sápmi (Lappland) 0:7 zejgrało. Nejwuše dobyśe jo se mógło septembra 2005 z 15:0 pśeśiwo Čečeńskej wudobyś.
- Něźi 60.000 Serbow z Łužycy jo w Nimskej pśipóznata narodna mjeńšyna a pódpěrajo se wót Załožby za serbski lud zwězka a zwězkoweju krajowu Bramborska a Sakska. Za Serbow su pśedewšym młode grajarje pód 20 lět nastupili.
- Jano něźi 7000 Chorwatow jo źinsa na pódwjacor wót Rumuńskeje we wokrejsu Caraş-Severin žywe.
Běrtylfinale[wobźěłaś]
Połfinale[wobźěłaś]
Graśe wó městno 3[wobźěłaś]
Finale[wobźěłaś]
Reakcije[wobźěłaś]
Dogromady jo wušej 5000 pśiglědowarjow pśi pó źělach wjelgin špatnem wjedrje za jadnotliwe graśa źiwało. Lěcrownož toś ta licba jo wóstała pód wócakowanjami zarědowarjow, jo se toś to europske mejstarstwo ako wjeliki wuspěch pogódnośiło. Dokulaž jo se ideja europskego mejstarstwa rěcnych mjeńšynow pozitiwnje zapśimjeła a šyroki medialny wótgłos we wjele krajach namakała, ma take europske mejstarstwo kšute zarědowanje byś.
ron_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn ron_Latn ron_Latn dan_Latn lim_Latn szl_Latn twi_Latn bos_Latn twi_Latn pol_Latn twi_Latn pol_Latn bos_Latn lim_Latn szl_Latn ces_Latn deu_Latn szl_Latn lim_Latn hrv_Latn twi_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn pol_Latn twi_Latn pol_Latn szl_Latn twi_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn srd_Latn mos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn fuv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lim_Latn lim_Latn ewe_Latn lim_Latn twi_Latn szl_Latn