Serbske žiwjenje w Budyšinje
Budyšin bě a je politiske a duchowno-kulturne srjedźišćo Serbow. Tu nachadźeja so jich najwažniše kulturne a politiske zarjadnišća, mamy tu šule a pěstowarnju, hdźež móžeja dźěći serbsce rěčeć a rěčeć nawuknyć.
Něhdźe pjeć do dźesać procentow měšćanskeho wobydlerstwa je dźensa hišće serbskeje narodnosće. Město wuznawa so k swojim němsko-serbskim stawiznam a serbskej kulturje a pokazuje to najprjedy z dwurěčnymi taflemi wšěch dróhow a naměstow kaž tež zjawnych zarjadnišćow.
Narěčenski partner
Serbska kulturna informacija
w Serbskim domje
Sobudźěłaćerki a sobudźěłaćerjo Serbskeje kulturneje informacije wotmołwjeja na wšě prašenja k serbskim stawiznam a kulturje, organizuja kubłanske jězby za skupinske wuprawy do Budyšina a do dwurěčneje Łužicy. Wyše toho přewodźuja žurnalistow, filmowcow a druhich zajimcow z tu- a wukraja, wotměwaja wustajeńcy a klubowe wječorki w rumnosćach Serbskeje kulturneje informacije, zestajeja kulturnu protyku za dwurěčnu Łužicu a přewozmu rólu posrědkowarja k druhim serbskim institucijam.
DOMOWINA – Zwjazk Łužiskich Serbow
Domowina załoži so 1912 jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow, wot 1934 skutkuje z mjenom "Zwjazk Łužiskich Serbow". Domowina funguje jako zastupjerka zajimow serbskeho ludu. Pod tutej premisu so Domowina 1991 znowa konstituowaše jako zapisane towarstwo z nowymi wustawkami, kotrež so za zdźerženje a rozwiwanje, spěchowanje a rozšěrjenje rěče, kultury a tradicijow serbskeho ludu zasadźuje. Skutkowanje Domowiny postaja politiske stawizny a zjawny wobraz Serbow wot Prěnjeje swětoweje wójny sem. Sydło je Budyšin, jako symbol wužiwa wona wot 50tych lět sem tři lipowe łopjena, kotrež ze zdónka z wosom korjenjemi wurostu.
Dźěłowy kruh za serbske naležnosće
Dźěłowy kruh za serbske naležnosće poradźuje wyšeho měšćanostu we wšěch serbskich naležnosćach.
Serbska kultura
Serbski muzej
Jimace stawizny a žiwa přitomnosć z pisanej, bohatej kulturu a překrasnymi nałožkami – z wopytom w Serbskim muzeju zeznajeće lud Serbow z bohatymi tradicijemi. Zajimawe wustajeńcy za cyłu swójbu zeznajomjeja wopytowarja nadrobnišo ze stawiznami, rjemjesłom a narodnymi drastami, hudźbu, literaturu a wuměłstwom serbskeho ludu.
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło je jeničke profesionelne bikulturelne jewišćo Němskeje. W programje su wšelake činohrajne produkcije w němskej a serbskej rěči, musical, balet, opery a operety kaž tež mnohe koncerty. Serbskorěčne inscenacije so simultanje do němčiny přełožuja a přez nawušne słuchatka přenjesu.
Serbski ludowy ansambl
Serbski ludowy ansambl załoži so w lěće 1952. Tři profesionalne sparty balet, chór a orchester pěstuja a wobchowaja kulturne tradicije Serbow. Zdobom so tute dale wuwiwaja a ze srědkami moderneho jewišćoweho wuměłstwa spletu. Hłowne skutkowanišćo je dwurěčna Łužica.
Serbske medije
Serbske nowiny a časopisy
Najwjace serbskorěčnych nowinow a časopisow wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina. K tomu słušeja hornjoserbski dźenik "Serbske Nowiny", delnjoserbski tydźenik "Nowy Casnik", měsačny časopis za serbsku kulturu "Rozhlad", měsačnje wuchadźacej časopisaj za dźěći "Płomjo" a "Płomje", pedagogiski fachowy časopis "Serbska šula" a sorabistiski fachowy periodikum "Lětopis". Nimo toho wuchadźeja časopisaj "Katolski Posoł" za katolskich a "Pomhaj Bóh" za ewangelskich Serbow.
Ludowe nakładnistwo Domowina tzwr
Wot 1958 posłužuje Ludowe nakładnistwo Domowina jako narodnostne nakładnistwo Serbow cyłkowny wobłuk serbskeho pismowstwa a sćěhuje z tym wjace hač 450lětnej tradiciji. Knihi, nowiny a časopisy wuchadźeja w hornjo- a delnjoserbšćinje a w němčinje.
Smolerjec kniharnja
Serbski rozhłós (MDR – Krajny rozhłós Sakska, Studijo Budyšin)
Radijowy sćelak MDR 1 RADIO SACHSEN - SERBSKI ROZHŁÓS wusyła tydźensce w cyłku 21,5 hodźin w hornjoserbskej rěči z regionalneho studija Budyšin.
- Nowosće a noticy z dwurěčneje Hornjeje Łužicy poskićuje třihodźinski rańši program wotydźenja wot 5.00 do 8.00 hodź. kaž tež sobotu wot 6.00 do 9.00 hodź.
- Njedźelu wusyła so wot 11.00 do 14.00 hodź. na kulturu orientowany swójbny program w hornjo- a delnjoserbšćinje.
- "Satkula" za młodych připosłucharjow wot 14 do 25 lět steji kóždu póndźelu wot 20.00 do 22.00 hodź. na programje. Samostatne młodźinske wusyłanje w maćernej rěči za tajku mału ludowu skupinu kaž Serbow (ca. 40.000 w Sakskej) je po cyłej Europje jónkróćne.
- Serbske radijowe wusyłanja MDR su tež zwonka hornjołužiskeje UKW-frekwency 100,4 MHz jako live-stream słyšeć.
Za MDR-telewiziju produkuje Krajny rozhłós w Drježdźanach pod titulom „Wuhladko“ na kóždej prěnjej soboće w měsacu połhodźinske wusyłanje w hornjoserbskej rěči z němskimi podtitulami, widźeć je wot 11.30 hodź., wospjetowanje je na naslědowacej wutorje w 5.30 hodź. a w telewiziji rbb na druhej soboće w měsacu wot 13.30 hodź. Kóždu njedźelu přińdźe k tomu tež "Pěskowy mužik" w dwukanalowym zwuku.
Serbska filmowa skupina
Studijo wjerći hłownje dokumentarne a krótkofilmy wo dźensnišim žiwjenju Serbow, wo wuznamnych wosobinach a ćežišćach kulturneho herbstwa. Nimo toho produkuja so přinoški za RBB – rozhłós Berlin-Braniborska – a jeho měsačny delnjoserbski magacin "Łužyca".
Serbske Bože mšě
Katolske Bože mšě
Cyrkej Našeje lubeje knjenje
Cyrkwine naměsto
Fara Při Pětrowej cyrkwi 7
02625 Budyšin
- njedźelu: 9.30 hodź.
- prěnju a třeću wutoru w měsacu: 8.00 hodź.
- prěni pjatk w měsacu: 18.00 hodź.
- nyšpory w póstnym a adwentnym času kaž tež w meji a oktobrje: štwórtk 18 hodź.
Ewangelske Bože mšě
Michałska cyrkej
Serbski kěrchow
fara Serbski kěrchow 1
02625 Budyšin
- prěnju njedźelu w měsacu: 10.00 hodź.
- na swjatych dnjach je čas wariabelny
Serbske kubłanske zarjadnišća
Rěčny centrum WITAJ
Rěčny centrum WITAJ je samostatny wotrjad Domowiny – Zwjazk Łužiskich Serbow z. t. Nadawk rěčneho centruma je, aktiwity za zdźerženje a rozšěrjenje serbskeje rěče wuwiwać. Při tym steji žiwe a awtentiske posrědkowanje serbskeje rěče w pěstowarnjach a šulach na prěnim městnje. Dźěći a młodostni maja tule móžnosć, rěč na najwyšim niwowje nawuknyć. Tež dźěći z němskorěčnych staršiskich domow móžeja rěč zrozumić a rěčeć nawuknyć. Posrědkowanje rěče wotměwa so na zakładźe wupruwowanych metodow.
WITAJ-skupina w pěstowarni "Kraj pjerachow"/"Knirpsenland"
Wot 2001 móžeja sej w pěstowarni dźěći, kotrychž starši sej to přeja, we WITAJ-skupinje serbsku rěč přiswojić. Po Witaj-principje wjedu so dźěći hrajkajo k serbsko-němskej dwurěčnosći. Wone słyša serbsku rěč a nawuknu ju w běhu krótkeho časa rozumić. K tomu so přidatne socialne, interaktiwne a kognitiwne kmanosće spěchuja. Dźěći wužiwaja móžnosće, swoje rěčne znajomosće přez programy na swjedźenjach we a zwonka pěstowarnje nałožować a pěstuja zdźerženje serbskich nałožkow.
Pěstowarnja "Jan Radyserb-Wjela"
Pěstowarnju wopytuja serbske a němske dźěći. Wšitke dźěći zeznajomjeja so ze serbskej rěču a serbskimi nałožkami. W pěstowarni dźěła šěsć skupinow po Witaj-principje. Kubłarki w tutych skupinach powědaja wot prěnjeho dnja sem konsekwentnje serbsce z dźěćimi. Wone dźěłaja po imersijskej metodźe, štoz woznamjenja tak wjele kaž "zanurjenje do rěče".
Serbski šulski a zetkawanski centrum
W Serbskim šulskim a zetkawanskim centrumje su Serbska zakładna šula z hortom, Serbska wyša šula a Serbski gymnazij zaměstnjene. Nošer je wokrjes Budyšin. Kompleks twarjenjow w sewjeru Budyšina bu w času wot 2007 do 2009 renowěrowany a rozšěrjeny.
Serbska zakładna šula
Šula za serbske a za němske dźěći, kotrež chcedźa serbsce wuknyć.
Serbska srjedźna šula
www.sorbische-ms-bautzen.de
Serbski gymnazij
www.sorbisches-gymnasium.de
Serbska fachowa šula za socialnu pedagogiku při BSZ za hospodarstwo a techniku
Serbska fachowa šula wukubłuje statnje připóznate kubłarki a statnje připóznatych kubłarjow.
Wukubłuja so kubłarki a kubłarjo.
Serbski institut
Serbski institut ze sydłom w Budyšinje a wotnožku w Choćebuzu přepytuje rěč, stawizny a kulturu Serbow w Hornjej a Delnjej Łužicy. Interdisciplinarne slědźenja wusměrjeja so na specifiku a přirunowanje małych rěčow a kulturow w Europje. Jako serwisowej wobłukaj stej Sebska centralna biblioteka a Serbski kulturny archiw zjawnosći přistupnej. Biblioteka hromadźi – podobnje narodnej bibliotece – wšu serbsku a serbowědnu literaturu, archiw chowa a přistupnja bytostne dokumenty serbskeho kulturneho wuwića z nimale 500 lět.
Serbske towarstwa
Załožba za serbski lud/Stiftung für das sorbische Volk
Spěchowanske towarstwo za Serbski gymnazij Budyšin z.t.
Spěchowanske towarstwo za serbsku ludowu kulturu z.t.
Serbske ewangelske towarstwo z.t.
Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow z.t.
Zwjazk serbskich spěwnych towarstwow z.t.
Zwjazk serbskich wuměłcow z.t.
hrv_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn bos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn hrv_Latn szl_Latn als_Latn bos_Latn szl_Latn als_Latn bos_Latn ron_Latn szl_Latn als_Latn ron_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn slv_Latn pol_Latn pol_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn als_Latn nob_Latn hrv_Latn bem_Latn szl_Latn gla_Latn ibo_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn fao_Latn gla_Latn hrv_Latn szl_Latn nno_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn als_Latn nld_Latn als_Latn lim_Latn szl_Latn szl_Latn hau_Latn zsm_Latn szl_Latn als_Latn deu_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn