Coby nasza godka niy umarła
Ślōnsko godka – myńszościowo, niy uznowano ôd regiyrōnkōw i państwa, bez systymowego sparcio i ze czornymi chmōrami nad prziszłościōm – to niy ma jedna tako godka na świecie. Po prowdzie – je ich moc.
Mōmy przileżytość wejzdrzeć, jak sytuacyjo sycylijskij godki widzōm ludzie, co prōbujōm jōm retować:
Co dwa tydnie umiyro jako godka. Tydziyń za tydniym – coroz bliżyj je tyż do śmierci sycylijskij godki. Przewidowanie złożōnych rzeczy, takich jak to, wiela czasu trza, coby umarła godka, je ciynżkie. Ale mogymy sprōbować.
Godka może umrzić w jedyn dziyń abo w pora dni (tak je przi eksterminacyji cołkij populacyje, co niōm godo). Może umiyrać pora miesiyncy abo lot (tak je, jak populacyjo umiyro skuli epidymije). Abo może to trwać dłużyj. Sycylijsko godka zaczła już umiyrać i trwo to dość dugo. Niy rozchodzi sie ô to, że już niy ma żywo, ale jeji spodek już sie zaczōn. Coby leko spokopić, wiela to może potwać, mogymy rachować gyneracyjami – kożdo po 25 lot.
Ludzie rodzōne miyndzy 1970 a 1995 rokiym czynsto i godajōm, i poradzōm spokopić sycylijsko godka.
Te rodzōne miyndzy 1995 a 2020 czynsto poradzōm jōm spokopić, ale niy zawdy godajōm po sycylijsku. To już je ta krytyczno gyneracyjo, co prawie zaczyno budować familije i mieć dziecka. Jak ôni niy przekażōm godki swojim bajtlōm, to sytuacyjo sie fest pogorszy. Przi tych, co urodziyli sie i bydōm sie rodzić miyndzy 2020 a 2045, może sie pokozać, że bydōm rozumieć sycylijsko godka, ale bezmała żodyn roz niy bydōm niōm godać. To bydzie piyrszo gyneracyjo ôd stoleci, co niy bydzie znać, jak godać po sycylijsku. Za tyn czos zacznōm tyż umiyrać stare użytkowniki godki, a ś nimi ich doświadczynie.
Jak pōdymy dalij, te rodzōne miyndzy 2070 a 2095 żodyn roz niy usłyszōm żodnego na żywo godać po sycylijsku. We italijańskij godce, co bydzie używano na Sycyliji, ôstanie pō nij trocha jynzykowych skamiyniałości – i żodyn niy bydzie wiedziōł, skōnd sie wziyny (podwiela niy zacznie ich sztudiyrować). Możno tyż trocha wiyncyj sycylianizmōw jak dzisio bydzie powkludzanych do italijańskij godki.
Te rodzōne miyndzy 2095 a 2120 poradzōm ino poczytać ksiōnżki po sycylijsku. Na tym etapie niywiela ludzi bydzie mogło usłyszeć ta godka ôd starszych ludzi. Ale godka umiyro, jak żodyn już sie jij niy uczy – pryndzyj jak ôstatnie ludzie, co niōm godajōm.
Sprōbowalimy zmiarkować, jako może być prziszłość sycylijskij godki, jak wszyscy teroz czego ś niōm niy zrobiymy. Rozwiōnzanie je tukej: społym jōm sztudiyrować, uczyć sie jij, godać niōm, przoć jij. To je to, co mogymy robić, bo durch mōmy do tego narzyńdzia. Ale muszymy to zrobić wszyscy, społym.
Co dwa tydnie umiyro jako godka. Kożdy rok umiyro 26 godek. Ôd teroz do 2095 straci sie ich przinojmnij 1910. Naprowda chcymy, coby sycylijsko godka umarła ze 1909 inkszymi?
Autory tekstu: Cademia Siciliana (Sycylijsko akadymijo). Przełożōł Rafał Szyma
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn