Cezišćina
Cezišćina je sewjerowuchodnokawkaska rěč, kotraž so wot něhdźe 15.000 rěčnicow w juhozapadźe Dagestana rěči. Dokelž žana spisowna rěč njeje, wužiwatej so k pisomnej komunikaciji awarišćina abo rušćina, kotruž najwjetši dźěl Cezow jara derje wobknježi. Cezišćina so na šulach njewuwučuje. Wona ma wjele požčonkow z rušćiny, awaršćiny, persišćiny, georgišćiny a turkskich rěčow regiona.
Mjeno rěčeWobdźěłać
Mjeno cez pochadźa wot ceziskeje rěče a woznamjenja worjoł. W druhich rěčach mjenuje so druhdy mjenuje cezišćina po jeje georgiskej mjenje, dido.
NarěčeWobdźěłać
Cezišćina hodźi so do slědowacych narěčow rozrjadować, kotrež buchu po wsach pomjenowane, w kotrychž so rěča; swójske mjenowanja wsow su tu w datym času w spinkach mjenowane:
- Asach (Asaq)
- Tsebari (Ceboru)
- Mokok (Newo)
- Kidero (Kidiro)
- Sagada (Soƛʼo)
FonologijaWobdźěłać
Wšě fonemy su nalistowane ze swojimi wotpowědnikami w IPA [brackets], łaćonskim a kyriliskim alfabetom.
KonsonantyWobdźěłać
- Cezišćina pokaza inwentar 33 konsonantow.
- Glottalny kluzil ([ʔ]) njeje fonemiski ale wustupuje awtomatisce před njefaryngalowanymi wokalemi w poziciji na spočatku słowa.
- Konsonantowe zeskupjenja buchu často wułamane přez zasunjenje epentetiskeho wokala [e]. Po [j], zasunjeny wokal je [i].
- Nazwukowe konsonanty so móžeja faryngalować a su markěrowane jako tajke w namjetowanej ortografiji přez mały [¿], kotryž slěduje konsonant; w kyriliskim prawopis palochka ("I" abo "I") so wužiwa po wokalu, kotryž slěduje konsonant.
- Konsonantowe faryngalowanje na kóncu złóžkow je transkribowane w kyriliskej z Cʼ (hdźež C steji za konsonant) a z VC¿ we łaćonskej transkripciji (V steji za wokal). Někotre słowniki pisaja to jako VIC , kotrež čini sćěh CVIC dwuzmyslny (hlej deleka).
- Konsonantowe faryngalowanje na kóncu złóžkow je transkribowane w kyriliskej z CVI (palochka slěduje wokal, mjeztym zo faryngalowanje aktualnje wobwliwuje jón bóle hač předchadny konsonant) a z C¿V we łaćonskej transkripciji.
- Faryngalizacija wězo pječa je epiglotalna.
- Labializowane konsonanty buchu pisane jako CB w kyriliskej a jako Cʷ we łaćonskej transkripciji. Konsonant pola p, pʼ, b, m, w, n, l, y a ʕ so móže labializowany.
LiteraturaWobdźěłać
- Bokarev, E. A. 1967. "Cezskij jazyk". In: Jazyki narodov SSSR, Bd. 4. Moskau: Izdatel'stvo «Nauka». S. 404–420.
- Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016), Tsez// Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History
WotkazyWobdźěłać
- Ethnologue-rozprawa wo Tsezišćinje
- http://en.wikipedia.org/wiki/Tsez (jara nadrobny nastawk)
bos_Latn szl_Latn hrv_Latn slk_Latn szl_Latn szl_Latn gla_Latn nso_Latn sot_Latn kin_Latn min_Latn hrv_Latn szl_Latn sun_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn ltg_Latn szl_Latn zho_Hans pol_Latn lim_Latn srd_Latn