Nacionalsocializm 1933-1945
Sakska pod hokatym křižom
W běhu »glajchšaltowanja krajow« stanje so dowěrnik Hitlera Martin Mutschmann mócnarstwowy naměstnik Sakskeje. Dnja 30. januara 1934 přestanje swobodny stat statnoprawnisce eksistować, po tym zo bu krajne knježerstwo po wotstupjenju wyšnostnych prawow reichej podstajene. Pod Mutschmannom, jednym z najmócnišich krajnych politikarjow nacionalsocialistiskeje Němskeje, přińdźe wot oktobra 1938 w Sakskej k masowym deportacijam tysacow Židow. Sakska bě pak tež hłowne městno spjećowanja přećiwo nacionalsocialistam. Tak słušeše na přikład Lipšćanska Schumann-Engert-Kresse-skupina w lětomaj 1943/44 k najaktiwnišim spjećowanskim skupinam Němskeje. W Druhej swětowej wójnje poćerpi Sakska ćežke straty, při čimž zańdźe zničenje Drježdźan jako wosebity symbol wójny do stawiznow.
10. měrc 1933 Wotsadźenje knježerstwa na zakładźe wukaza k škitej ludu a stata (28.2.); Manfred von Killinger (NSDAP) pomjenuje so za mócnarstwoweho komisara.
Meja 1933 Z »glajchšaltowanjom krajow« podstaji so Sakska mócnarstwowemu naměstnikej NSDAP Martinej Mutschmannej. Von Killinger stanje so z ministerskim prezidentom.
30. januar 1934 Na zakładźe zakonja wo nowonatwarje reicha so krajny sejm rozpušći. Krajne knježerstwo podstaji so po wotstupjenju wyšnostnych prawow knježerstwu reicha. Z tym přestanje Swobodny stat Sakska statnoprawnisce eksistować.
Wot 1934 Swojich politiskich přećiwnikow zawrěja nacionalsocialisća do jastwow, mj. dr. w Budyšinje a Waldheimje, a do wojerskeje kłódy Torgawa. W Bernburgu a Pirnje-Sonnenstein namakaja we wobłuku eutanazijowych naprawow dźesaćitysacy zbrašenych ludźi smjerć. Koncentraciske lěhwa wobsteja mj. dr. na hrodźe Hohnstein a na twjerdźiznomaj Königstein a Colditz. Z wotsunjenjom 5.000 Lipšćanskich Židow do Pólskeje (w Lipsku bydleše 15.000 wot cyłkownje 23.000 sakskich Židow) započinaja so w oktobrje 1938 masowe deportacije.
1939-1945 W Druhej swětowej wójnje poćerpi Sakska ćežke straty na ludźoch a kulturnych kubłach.Wosebity symbol wójny je zničenje Drježdźan (13. do 15. februara 1945).
Apryl/meja 1945 Wobsadźenje přez sowjetske, zdźěla tež ameriske wójska (do 1. julija 1945).
oci_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn slk_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn