Kak zhladuje předsyda wobswětoweho a ratarskeho wuběrka Sakskeho krajneho sejma na mlokowu krizu? Axel Arlt je so ze zapósłancom Sebastianom Fischerom (CDU) rozmołwjał.
Mamy w Sakskej přewjele mloko produkowacych zawodow?
S. Fischer: Po wšej Němskej je něhdźe 78 000 zawodow, kotrež mloko produkuja, nimale 800 z nich w Sakskej. To je dobry poměr. Statistika tež pokazuje, zo je ličba wulkoskótnych jednotkow po hektarje ratarskeje wužiwanskeje přestrjenje w swobodnym staće pod přerězkom Zwjazka. Dyrbju pak rjec, zo lětny wukon dejkow wobstajnje přiběra a zo je na swětowych wikach poskićowane mnóstwo mloka přewulke.
Komisija EU je loni mlokowu kwotu zběhnyła. Bě to zmylk?
S. Fischer: Ně, tež ratarjo su sej to žadali. Hižo za čas kwoty běchu problemy, za mloko fairnu płaćiznu docpěć. Zo so kwota wróći, nježada sej po jeje cofnjenju ani Zwjazk plahowarjow dejkow.
Žiwidłowe rjećazy a discountery pak postajeja płaćiznu mloka na njelěpšinu producentow. Je to hišće wične hospodarstwo?
Z centralnym zarjadowanjom „Hlejće, tamle je čłowjek“ zahaja jutře na Lipšćanskim hłownym torhošću stoty zjězd katolikow. Tež Serbja budu tam zastupjeni, kaž je Janek Wowčer wot předsydy TCM Jurja Špitanka zhonił.
Štó Serbow w Lipsku hłownje zastupuje?
J. Špitank: Serbscy měšnicy su Towarstwu Cyrila a Metoda nadawk dali, so wo serbski podźěl starać. Tole rady přewzachmy a móžachmy dalše towarstwa zdobyć.
Što maće konkretnje planowane?
J. Špitank: Změjemy swoje stejnišćo a jewišćo na cyrkwinskej mili na Grimmaskej pod hesłom „Katolscy Serbja“. Tam poskićimy jutře po zahajenju zjězda program z chórom Meja, z młodźinskej band Con-takt, ze Serbskej rejwanskej skupinu Smjerdźaca kaž tež ze saksofonistom Danielom Matku. Moderaciju změjetaj Diana Fryčec-Grimmigowa a Roman Nuk. Smjerdźečenjo předstaja so tež na jewišću Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa na hłownym torhošću.
Što poskićiće hišće na stejnišću?
Jako nawuknych žurnalistiske rjemjesło, rěkaše jedna mojich prěnich lekcijow, zo je wšitko, štož do kulturneho wobłuka słuša, luksus. Chutne informacije su z politiki a hospodarstwa, za nje su prěnje městna rozprawnistwa rezerwowane. Feuilleton zady namakaš, quasi jako desert. Móžno, zo bě tomu w NDRskim času hinak a snano je to tež dźensa w Serbach tróšku hinak, wšako je kultura runje ta wosebitosć a wažna za zhromadnosć a identitu. Zo pak ma dźiwadło hladajo na dźensniše towaršnostne połoženje wulku politisku wahu, wo tym swědči tele dny wotměwace so 9. zetkanje sakskich dźiwadłow w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle.
Braniborčanam bě wón po towaršnostnym přewróće 1989/1990 wěsta nanowa figura. Jeho skutkowanje jako ministerski prezident noweho zwjazkoweho kraja waža sej mnozy podobnje kaž te Kurta Biedenkopfa za znowa wutworjeny Swobodny stat Saksku. Wón – Manfred Stolpe – je wčera wosomdźesaćiny swjećił.
Zastojnstwo ministerskeho prezidenta wukonješe čłon SPD wot 1. nowembra 1990 hač 2002, wot samsneho lěta do 2005 bě zwjazkowy minister za wobchad, twarstwo a bydlenjotwarstwo.
Daty a fakty su to, štož statistikarjow zajimuje. W zwisku z naćiskom nowelěrowaneho sakskeho šulskeho zakonja tež daty a fakty njepomhaja, postupowanje ministerstwa za kultus (SMK) zrozumić. Te bě spočatk lěta zjawnosć namołwjało wo zakonju diskutować. Nimale tysac ludźi je so na dźewjeć tajkich diskusijnych kołach wobdźěliło, mjez druhim w Budyšinje. Tam su pomocnicy z agentury, kotruž bě SMK angažowało, ideje a namjety napisali. Ministerka Brunhild Kurth (CDU) bě napominała wužiwać nastajene kašćiki. Do nich móžachu ludźo swoje namjety k polěpšenju naćiska pisomnje podać, tež anonymnje. 430 tajkich je ministerstwo dóstało. Přidatna onlinowa konsultacija je 570 stejišćow wunjesła. Wjace hač tysac na kóncu zličichu, 660 z konkretnymi pokazkami. Šwarna to ličba. Hač do zańdźeneho tydźenja, jako druhi naćisk zakonja předpołožichu, je jón SMK w 40 dypkach změniło. Te pak su po wjetšinje jenož redakcionelneho razu, ministerka přizna. Njeběchu namjety domyslene dosć? Běchu wone snano přezastarske, předoprědkarske abo překritiske?
Wón je wuběrny znajer serbskich regionalnych a kulturnych stawiznow a fachowc za serbsku rěč, jeje gramatiku a prawopis. Wulke zasłužby je sej dźensniši jubilar tež na polu tworjenja serbskich słowow zdobył. Njezadźiwa tuž, zo mjenuja jeho mnozy tež „mister Minuta serbšćiny“, štož scyła lózysce měnjene njeje, ale po mojim zdaću dosć derje přitrjechi.
Studentske towarstwo Sorabija Lipsk chce so ze zapisanym towarstwom stać. Wo tym a dalšich předewzaćach cyłka je so Janek Wowčer z nowej předsydku Francisku Grajcarekec rozmołwjał.
Kotrych lěpšin so ze zapisanja nadźijeće?
F. Grajcarekec: Na prěnim městnje steji zhromadnosć. Je pak tež cyle běrokratiskich lěpšin, kaž zawěsćenje. Dale, a to drje bě rozsudny dypk, wolóžamy sej projektne dźěło, přehlad financow a scyła dohlad do dźěławosće Sorabije z rozprawu na hłownej zhromadźiznje.
Kelko čłonow maće a z kotrych studijnych směrow woni pochadźeja?
F. Grajcarekec: Smy něhdźe třicećo. Nimo studentow wučerstwa a sorabistiki su to tež studowacy slawistiki, rěčewědy, mediciny, skótneho lěkarstwa, twarstwa, inženjerstwa, žurnalizma, prawa, chemije a informatiki.
Štó Was w předsydstwje podpěruje?
F. Grajcarekec: Městopředsyda je Damian Dyrlich z Noweje Wjeski, kiž je nas dotal w Zwjazku serbskich studowacych zastupował. Pokładnik je Radworčan Jakub Hantuš.
Što su wjerški lětušeje dźěławosće?
Wšitke dźiwadłowe jewišća Sakskeje njepředstaja wot 18. do 22. meje w Budyskim NSLDź jeno swoje aktualne inscenacije, ale chcedźa so z přihladowarjemi tež rozmołwjeć. Cordula Ratajczakowa je so z koordinatorku 9. zetkanja sakskich dźiwadłow Karolinu Wernicke rozmołwjała.
Šěsnaće hłownych předstajenjow, sydom přewodźacych zarjadowanjow a k tomu hišće kóždy wječor pózdni program – kajki je dotalny wothłós na poskitk?
Božena Hojerec z Jaseńcy chce so stać z wučerku za zakładnu šulu a studuje na Instituće za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity. Milenka Rječcyna je so z njej rozmołwjała.
Na lětušej 50. olympiadźe serbskeje rěče sće so nimo dalšich wosom studentow wo wobdźělnikow starała. Sće to prěni króć činiła?
B. Hojerec: Ně, sym hižo loni skupinu přewodźała. Mějach wšitko, wosebje pak temu, z kotrejž su so wobdźělnicy zaběrali, za jara zajimawe. Loni dźěše wo to, w teamje so z pčołkami zaběrać.
Lětsa bě wšitko trochu hinak. Kak sće to dožiwiła?
B. Hojerec: Haj, lětsa běše cyła struktura hinaša. Tež dožiwjenja šulerjow so lońšim njerunachu. Lětsa bě jednotliwc wjele bóle wužadany. Šulerjo rozestajachu so na cyle wšelakore wašnje z temu woheń a běchu jara aktiwni.
Měniće, zo móžeće wudźěłane materialije za wobdźělnikow w běhu studija a pozdźišo jako wučerka wužiwać?
Transparenca je kaznja towaršnosće, kotraž móže dowěru ludnosće do skutkowanja wosebje politiskich gremijow jara wobwliwować. To bywa ćim wočiwidniše, maš-li konkretne přirunowanje z druhim zwjazkowym krajom. Prašenje tuž rěka: zjawnje abo njezjawnje wuradźować? Přikład za to je zhromadne posedźenje sakskeje Rady za serbske naležnosće a braniborskeje Rady za naležnosće Serbow minjenu póndźelu w krajnym sejmje w Drježdźanach.
slk_Latn pol_Latn szl_Latn ces_Latn slv_Latn hrv_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn slk_Latn ces_Latn szl_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn lug_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn bos_Latn pol_Latn szl_Latn slv_Latn hrv_Latn ces_Latn hrv_Latn slv_Latn bos_Latn szl_Latn