Godajom co wszyjsko napoczło sie łod koła, kere wynalezione ostało ponoć 4000 rokow przed naszom herom. Jak wynoleżli kuglagry do tych koł kuplowali roztomajte putnie, krzinie, fory i szery ciongnione bez psy konie, bifele i ludzi.
Tak sie to kulało ku renesansu kej to Italijok Leonardo da Vinci naszkryfloł we hefcie wagon co som jechoł na fedra. Krotko po nim, bo w 1600r jedyn Holender z miana Stevinus na łobsztalunek princa Maurycego Orańskiego prziszplichcioł do fory plała. Choć piyrwo rajza boła niy udano to po przeróbkach ostała uruchomiono po ichniejszych plażach rajzysztrasa dugo na 60 km, po keryj tyn szif na kolkach gzuł ze zawrotnom pyndym fiyron drajsiś km na godz. Nieskorzy, bo wele 1678 r flandryjowy ksiynżulek Ferdinand Verbiest ponoć zademonstrowoł chińskymu cesarowi model damfmaszine a wele 1769r francuz niejaki Nicolas Josepch Cugnot zmajstrowoł pancer fora napyndzano motorym na para. Fora ledwo sie kulała bo robiyła 4 km na godz ale niy trza boło ji ciś .
W 1785 r. angol Wiliam Murdock, zmajstrowoł werk na plompa parowo. Jednak przy piyrwyj próbie miejscowy faroż kery ujrzoł bawitko dostoł hercklekotow i wzion i umar i cołkym myjglich że boła to piyrwszo niezawiniono ofiara motoryzacyje.
Drugim bruchym we historyji motoryzacyje boła zmaszkecono w Anglii przez Richarda Trevithicka w 1804 r. sztras ciufa. W 1829 roku ta ciufa poddinksowol George Stephenson. W rok potym doszło do 1 niyszczyńscio bo keryś umar przi łotwarciu bansztrasy pojstrzod Manchesterym a Liwerpool. Na glajzach śmiertka dopadła niejakigo Wiliama Huskinsona.
Skuli tych paskudnych szpasow napoczli wkludzać ograniczynia i sztrofy. I tak w 1865 r. wytuplikowali tzw. ustawa o rołt fanie. Bronioła łona poruszanio się parowym gyszeftom bez chopa, kery lecioł z przodka i machoł tom rołt fanom w te i nazod a w nocy blindowoł taszinlampom. Niy mogły tyż te maszyny jeżdzić gibci jak 3 km we terynie zabudowanym i 6 km w polu.
Łoziym lot niyskorzij Francuski inżynier Amade Bolle zmajstrowoł mobil na felgach z gumami. Pieroństwo jednak bolo za ciynzkie bo wożyło 5 ton ale za to gzuło 42 km na godz.
Wszyjske te dampf motory miały srogi feler bo nabity barzok poradzioł przy dobrym hajcongu bez cufal w luft wylecieć. Bez toż jeszcze w 1835 r. Amerykon Tomas Davenport zmajstrowoł piyrwy mobil na elektrik motor, a w 1860 Francuz Etienne Lenoir skonstruowoł cwajtakt szatsztof motor. Motor na fiyr taktow zaprojektirowoł dwa lata niyskorzij inkszy Francuz, Alphonse Beau de Rohas, a łonego prototyp zbajstlowoł wiedeńczyk Siegfried Marcus. Auto Markusa choć kulało sie ino 8 km na godzina miało juz hample i fedry, ale psuło luft we Wiedniu – skuli tego smrodu miol zakozane rajzowanie po publik placach.
Dwadziyscia rokow niyskorzij we niemieckich motorsztelach Daimlera i Benza. Zmaszkeciyli piyrwy motorad i drajrat na fier takt motor i wreszcie w 1886 roku Daimler zrobioł auto bez srogszych apfali, na sztyrech kołkach, z fiyr takt szaftsztof motorym, kery stoł sie mustrym do naśladowanio bez kolejnych konstruktorów.
W 1888 r. Irlandyjok John Dunlop wynoloz plompane luftym gumy, a w 1891 wynoleżli antrajb na przednie kołka. W 1892 Daimler z Maybachem zrychtowali konstrukcyjo wajcylindrowego motora rajowego.
W 1897 r. Diesel pokozoł weltowi swoj motor. W 1905 r. pojawioł się piyrwy wehikuł ze deklym. W 1913 r. Henry Ford uruchomioł piyrwy we welcie werk autów kaj robioł model Ford T – wyprodukowano go jakeś 15 milion sztuk. Rozwoj motoryzacyje bol tak gibki co juz w 1922 roki auto Benza przekroczoło 200 km na godz.
Początki motoryzacyje we Polsce som sprzed I wojny. W Warszawie było wtynczos zaszrajbowanych ze 400 pojazdów zasik w Austro Węgrach jezdzioło się polinks zajcie.
Tłumaczoł M. Makula i A. Roczniok
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn