Šulerjo w Kamjencu na slědach Lessinga byli
We wobłuku wučby němčiny w dźewjatym lětniku zaběrachmy so lětsa wobšěrnje z basnikom Lessingom, jeho znatej twórbu „Nathan der Weise“ a rozswětlerstwom. Wězo wěnowachmy so tójšto teoriji, někotrym stawizniskim faktam, analyzy scenow a inscenaciji dramow; tola jako zakónčenje temy sej předewzachmy, sej do bliskeho, za Lessinga znateho, města Kamjenca dojěć a tamniši muzej wo basniku wopytać.
Tuž podachmy so wutoru, dnja 22. měrca 2016 zhromadnje z rjadownju 9-1 do Kamjenca. Před muzejom nas hižo referent knjez Matthias Hanke wočakowaše a powita. Wón chcyše z nami najprjedy do města hić a slědy Lessinga w Kamjencu wotkryć. Tak rozkładźe nam městna, kaž měsćanske drjewowe wiki a zbytki starych měsćanskich murjow, doniž so do sakralneho muzeja a zdobom cyrkwje „St. Annen“ podachmy. Tam móžachmy sej mnoho zajimawostkow wobhladać.
Za čas Lessinga běštej cyrkej a něhdyši klóšter hnydom pódla šule, kotruž je basnik wopytał. Wo tym swědča dźensa hišće dwaj zachodaj za šulerjow. Po tehdomnišim wašnju dźělenej – jedyn za holcy a jedyn za hólcy.
Wot šule dźěchmy dale po šulskim puću basnika přez klóšterske wrota na měsćanske wiki. Wopytachmy radnicu a wobhladachmy sej sławnu Laokoon-plastiku, kotraž běše zawěsće tež Lessingej z inspiraciju. Napřećo zachodej radnicy je hosćenc „K Złotemu jelenjej“, w kotrymž swjećeše basnik něhdy swoju křćeńcu a hdźež móžeš dźensa hišće w „Lessingzimmer“ přenocować, abo sej „Lessingowy meni“ skazać.
Knjez Hanke wjedźeše nas dale k hłownej cyrkwi města, hdźež pokaza mjeno puća „Lessinggäßchen“ na basnika. Tam widźachmy městno jeho ródneho doma na kromje města. Z telko zaćišćami podachmy so wróćo k muzejej.
Tam čakaše na nas hižo knjeni Elke Handrick. Wona měješe za nas wosebitu biografiju Lessinga w formje zajimaweho přednoška spřihotowanu. Tak zhonichmy tójšto wosebitych informacijow, kotrež do toho w šulskej wučbje hišće naspomnili njejsmy.
Po tym podachmy pak so skónčnje do muzeja. Nad zachodom napadnje nam Lessingowy symbol třoch pjeršćenjow, kotryž smy do toho hižo při jeho ródnym domje wobkedźbowali. Bjezposrědnje zwjazachmy tole ze sławnej parabulu wo třoch nabožinach z twórby „Nathan der Weise“.
Muzej sam ma drje jednory, ale tola tróšku njewšědny natwar. Na spočatku je kreatiwna rumnosć, hdźež je móžnosć, so z figurami Lessingowych najznaćišich twórbow bliše zaběrać. Sćěhuje wulka rumnosć, kotraž předstaji biografiju Lessinga. Dokelž běše wšitko chronologisce w kruhu přirjadowane, pokaza so tule mała wosebitostka muzeja. Tu wobsteji móžnosć, sej biografiju pak wot dźěćatstwa do staroby wobhladać a muzej wot prědka do zady překročić, abo tež nawopak. Kónc wustajency tworješe mjeńšu rumnosć, hdźež widźiš Lessinga sameho, wobdateho wot knihow.
Nam wšitkim je so tuta ekskursija jara lubiła. Wšako je zajimawše, nic jenož w šuli w Lessingowych twórbach, ale tež na městnach jeho skutkowanja za slědami pytać.
Fota: Daniel Matik
Sobotu rano, 16. Januara, podachu so zajimcy 11tkow z wučerkami knj. Hiccynej, knj. Hoyerowej a knj. Šmitowej do Weimara. Po přijězdźe z ćahom sćěhowachmy přednoškej wo Weimarskej klasice, zo bychmy teoretiski pozadk wo měsće dóstali. Highlight dnja běše wječorniše dźiwadłowe předstajenje w narodnym dźiwadle. Goethowy prěni dźěl Fausta bě moderna inscenacija dramy ze směšnymi elementami, kotrež atmosferu w publikumje přidatnje wožiwichu. Njedźelu wužichmy dźeń za měsćanske wjedźenje při krasnym sněžnym wjedrje. Po tym, zo wobhladachmy sebi sobotu muzej wo Weimaru, steješe njedźelu Anna-Amalia biblioteka, wjerchowske rownišćo a Goethowy dom, kaž tež měsćanske wjedźenje na programje. Po napinacym dnju wróćichmy so z rjanymi dožiwjenjemi do Budyšina.
10.12.14 zetkachu so šulerjo 6. lětnika našeho gymnazija, zo bychu so na lětnje přez wikowanski zwjazk němskeho knihikupstwa inicěrowanym wubědźowanju wobdźělili.. Wot sobušulerjow mócnje podpěrani dachu so wobdźělnicy z połnej paru do wubědźowanja, tak zo měješe sebi jury jara ćeško dobyćerja zwěsćić. Na kóncu so wšitcy wjeselachu nad poradźenemu wubědźowanju, při kotrymž běchu čitanje a wjeselo najwažnišej. Gratulujemy wšitkim rjadowniskim dobyćerjam a wosebje Joelinje Taschke jako šulskej dobyćerce. Přejemy jej wjele wuspěcha při wokrjesnym a měsćanskim wubědźowanju..
Čitanje z knihi „CAVREIN“
Wutoru 11. měrca 2014 wopytaštaj Šwicaraj naš Serbski gymnazij. Čitanje a knižne předstajenje wuhotowa so jako přihot za 11. lětnik, kotryž poby štwórtk, 13.měrca, na knižnych wikach. Zdobom bě čitanje dźěl Tandem-projekta Šwicy. Lětsa steji Šwica w srjedźišću Lipšćanskich knižnych wikow. Šwicaraj słušetaj pak tež k 0,5% ludnosće w Šwicy, kotraž rěči retoromansce. Leo Tuor, awtor předstajeneje knihi a Claudio Spescha, jeho přełožowar, předstajištaj nam powědacy essay „Cavrein“.
Leo Tuor bydli dźensa w Surrein, něhdźe 3 hodźinow wot St.Moritz zdalene a žiwješe so jako młodostny wot pastyrjenja wowcow, přez čož zamóže jara dokładnje přirodu jeho wokoliny a hońtwu wopisować. Dźensa je swobodny spisowaćel.
Přełožowar Claudio Spescha, bydlacy w Zürichu, dźěła jako redaktor při šwicarskim, retoromanskim radijowym a telewizijnym sćelaku RTR. Wobě wobknježitaj retoromanšćinu z dźěćatstwa sem.
Essay „Cavrein“ je Tuorowa mjeztym štwórta kniha a tematizuje zwrěsćenje hajnka při hońtwi skalnych kozowow (Steinbock). Tuor sam je hajnk a podawizna je wosebje zajimawa, dokelž je w retoromanšćinje spisana. Tola w tutej twórbje zhladuje tež kritisce na hońtwu, zasudźi falšny wobchad z natřělenymi zwěrjatami. Tuor wustupowaše jako jara přemyslowacy čłowjek. Jeho twórby wobsahuja tuž njemało filozofiske zhladowanja. Cituje rady wulkich filozofow, kaž Friedricha Nietsche.
Wjeršk knižneje prezentacije bě čitanje z knihi w retoromanšćinje. Je to woprawdźe rjana rěč, kotraž jara přijomnje we wušomaj klinči. Tuor sam wopisuje retoromanšćinu jako wosebje klinčacu, zwukowu rěč.
Nawjazajo na čitanje w retoromanšćinje sćěhowaše žiwa rozmołwa, přirunajo našej dwě mjeńšinje. Při tym mnoho zajimaweho zhonichmy, na přikład, zo je retoromanšćina w Šwicy připóznata hamtska rěč a tuž stat tutu wotpowědnje aktiwnje spěchuje. Retoromanaj zajimowaštaj pak so tež za nas, wšako chcychu tež wjace wo nami a našej situaciji zhonić.
Zasadnje je so čitanje wšěm jara derje lubiło a nadźijamy so, zo so tež w přichodźe tajke projekty přewjedu, wšako so tak tež naše narodne wědomje skrući.
Lydija Sćapanec.
szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pag_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hrv_Latn slv_Latn sot_Latn