rozsuźijoš wó tšawje
wó mucnej tšawje na rowje
njewoblutujoš, ow ně
maš ga pśecej pšawje
pó tych měrach w twójej głowje
małučko jan cyniś trjebaš
zdychujoš a zewaš
te měry su tak niske
dno jo kradu bliske
w chłodnem wětšyku
wše te spła se machocu
a pśez row se chrapocu
njewiźone łdzy do gjaršyje
a njezgódny wětšyk dujo
a mało to śi gnujo
rozsuźijoš wó słowje
wó pórostku na rowje
njenapinaš se, ow ně
wšo za tebje derje
wšo za tebje derje
sy na mucnej cerje
do proznego jan glědaš
zdychujoš a zewaš
Źilka
W nocy lěsu dyrdomdej,
sutawka namaj baje bajku.
Měsačk, mła so košitej,
wupytała, ty sy sej hrajku.
Błudźenk namaj łóžko je,
z mjechkim mochom pokryty.
Lubka spěwa sprawne łžě,
zymny kamjeń přitulny.
Zadobyće, ćěmna jamka,
žadyn slub a jenož łamka.
Ćežke wino, rozprěć noze,
krawa trawa, pjezać mozy.
Bolosć, próca, nowostki,
wutroba tak ćicho spi.
Mutne twoje wobličo,
perspektiwa rozdwojena.
Z łžemi kryte poselstwo,
z křudom mjasa rozpačena.
Wucho je ći wotmjerznyło,
při skale blisko Róžanta.
Přećelstwo žno dawno schnyło,
nócna tajna błudnička.
Začuća sy rozteptała,
zawodźětu rólu hrała.
Strózba rana, žiwa mortwa,
dopóznaće, pěseń žortna.
Wšitko, štož nětk spóznawam:
Na kóncu sym błudźenk sam.
ŠĆĚPAN RIČEL
Ow moje łožo ty,
wšo moje zbožo sy.
Hižo za čas dźěćatstwa,
wućek mi před wjeru da.
Hdyž chłódźa mje njewjedra,
twoja ćopłota wohrěwa.
Hdyž zymica zaboli,
ty lěki podawaš mi.
Lochke pjerka móškowe su,
a wšitke sony popadnu.
Hdyž wulka lubosć přemóža,
wobstajna twoja je podłoha.
Stajnje sy ty za mnje tu,
hač wodnjo, w nocy, připołdnju.
Za to ći dźensa spožčić chcu,
hymnu moju zbasnjenu.
KATKA BAIEROWA
z pawčinojtymi porstami
sahaš za kneflemi mojeje bluzy
wić je ći knyski sprostnyła
a tak wostanje són
tón swět za kneflemi
z rock’n rollom we wušomaj
rejuješ na łubi
a mysle ći du pod mój petticoat
twoje włosy česajo
mam wóń pomady w nosu
hdyž ći wurjedźenu protezu
do huby sunu
čuješ so kaž wokošeny
KATKA BAIEROWA
Wosrjedź wšědnych hrow wo kraje a raje, hdyž bě nad wětrom hnězdo baćonow hišće bliske a kondensowe linije zetkawachu so kaž hłosy na kulowcu z postrowom Smjertnicy ja će widźu, bu postajene, zo mam tónle čwak zemje wopušćić.
Tyknych sej špihel hata za wěko wóčka. Widźach třěchi wobroćene, wokna ke mni nachilene kaž domske domoj so wróćacemu.
Puć, na kotrymž běchmy nanowy kašć njesli, wzach sobu, zo bych jón wotnjesła. Chcych swoje wuchować: kusk wutrobitosće susoda, ćeńke postrowy dźěći, štyriłopješkaty dźećel (kiž za tebje namakach), te połsta lět našeje jabłučiny a pod lěwym wutrobnom maćerne wokołošijace rubiško.
Tajka podach so na puć, wupokazana a zapokazana. Woteńdźech nimo Smjertnicy, nimo jeje płachćički, pod kotrejž so mi čłowjek być zdaše. Moja nakopjena hłowa nygaše w rytmje kročelow po wjesnym puću. Dopomnjenki zalětowachu. Před mojimaj wočomaj pryskachu barby kaž wohnjostroj. Hdyž k wysokim sćěnam dóńdźech, wzach starosćiwa wutrobitosć a přibich ju k durjam, za kotrymiž so hospody nadźijach.
Tola ludźom, kotřiž tam chodźachu, drje njesłušeše. Postrow dźěći połožich do wokna – bjez wothłosa. Na połsta lět jabłučiny so nichtó dopomnić nochcyše, a štyriłopješkaty dźećel wuschny a so roztorhny. Jenož wokołošijace rubiško maćerje bě mi mjez rjebłami přirostło. Wlečech je po sćěnach.
kotru horu
kajke rozwaliny
přećelo sy widźał
kóždy čas ma swoje
wuspěšne premjery
Łužica je wuměrjena
přeworana rozrězana
tysac króć tysac
w běłej płachće
čornych dźěrow
a hora njebě hora
dźěra njebě dźěra
proch złoty wudobyty
mortwych njetłóči
a cuze rany nichtó
njepomni
marche funèbre
pišćele stonachu
podarmo šěre powědki
zo žiwe so zhubi
a zhubjene so wróći
woclowa kula
so dawno smiliwši
zmjeće do křinje
slědy kaž wotpadki
za časy přichodne
TOMASZ NAWKA
z: Wobkopanki, basnje 1972–1986, Budyšin 1987
Steju w chłódku małeho štoma, kiž njeje młodosće dla nisko zrosćeny, ale dokelž jemu wótry wětřik a chuda póda tuteje kónčiny wysokosć njedowolitej. Lěpje za mnje. Hłuboko wisace hałuzy škitaja mje před njelubymi wočimi. Jenož někotre kroki dale skaka zymna woda hórskeje rěki přez kamjenje, doniž njezhubi so skónčnje wuchodnje w dalinje. Tu so mi lubi. Sucha trawa, kałate kerki a wonjace zela mje wobdawaja. Na zapadźe wobmjezuja wysoke skaliska idylku. Hižo započnje so słónco za nimi chować a njebjo so pali. Dyrbju dale, sym hižo přewjele časa brojiła. Tulu so pod hałuzami štoma a wopušću, přeskočiwši rěku, swój měrny blečk. Na juhu płonina nahle spaduje. A potom, po dwěmaj dnjomaj pućowanja, spóznaju w přiběracej ćmě skónčnje swój cil. Swěcy wsy w dole błyšća so kaž hwězdy w ćěmnym chłódku wobdawacych horow. Słónco je so tu hižo dawno chowało. Sto metrow přede mnu wuhladam hwěžce. Ale wo wjele zymnišej. Sprostnu. Refleksowy pohib ruki dźe do šipnicy, wućehnje kłok, tamna ruka dźerži hižo prok. Njejsym ani pytnyła, zo běch za nim přimnyła. Woči pod kerkom bórča, wuskoča, přeskoča z dwěmaj skokomaj prěnje dźesać metrow. Hórski tiger bliži so z njesměrnym tempom, wótre zuby so w zymnej swěcy schadźaceho měsačka błyšća kaž wótre graty chirurga. Wšitke moje zmysły su napjate, myški spinaja pod kožu. Kónčk kłoka pokazuje na so bližace zwěrjo. Naćahnu ćećel proka z připołoženym kłokom hač k wuchu. Mjechke pjerja majkaja moje lico. Hišće 50 metrow, 40, 30. Pušću kłok a ...
Wona so nadźiješe, zo ta spinka jemu napadnje. Znajmjeńša. A chcyše jemu powědać, wo sebi a kak je jej bliski: Chcu ći wjace być hač njedótkaj so mje. Stajnje zahajištaj rozmołwy z někajkimi citatami. Wuprajenjemi druhich, kaž zo chcyłoj so za nimi chować. Jedyn před druhim. A tola bě to jeju rozmołwa. Jenož w citatach zamóžeštaj sebi bliskaj być. W słowach a w pohibach, kiž to rěčane podšmórnychu. Spinka jimaj ani jeničkeho pohiba njezaspinkowa a žadyn citat njewuspinkowa. Dźěštaj mjelčicy. Porno sebi kóždy cyle při sebi a za sebje. Spinka tčeše w jeje włosach. Bě ze slěbra z Tule. Słónco na nju swěćeše. Spinka so zyboleše, tak zo jeho woči stajnje zaso wonu spinku dosahnyštej. Tu cuzu, wotwonka přityknjenu prěnju slěbrojtosć w jeje włosach.
RÓŽA DOMAŠCYNAz: W času zeza časa. Popady a wobrady, Budyšin 2019
Wón je tón prěni, na kotrehož při našim wšědnym wječornym wuchodźowanju do prastareho městačka storčimy. Wuska wuteptana łučna šćežka wjedźe hač dosrjedź oliwoweho haja a potom hač k njemu. A wottam stupa nahle posledni kruch hač do městačka Castagneto Carducci*, w kotrehož kutach sedźi włóžnota, so kóždej předstawje spřećiwjejo tu móc dlěje hač nalěćo přežiwić.
Je meja w Toskanje a za nas w tutym wokomiku městnosć rozžedźenja.
Po tym kak pozdźe je, hdyž so na puć podamy, leži hišće horca, so zybolaca swěca chowaceho so słónca nad pisanymi třěchami jednotliwych kaž zabytych sydlišćow w dalokej krajinje. Zda so, zo chowa so za wšěm tym wědome zabyće, wědome pytanje za dospołnej ćišinu.
Za křiwicu šćežka nahle postupuje. W chwatku so hač tu dóstanjemy, w chwatku so wječornej horcoće wuwinjemy, horjeka w Castagneto Carducci čujo wolóžacu chłódnotu italskeho loda a wysokich domskich. Su wuske a wysoke kaž trjenja a wobmjezuja naprawo a nalěwo hasy a kóždužkuli šansu za nalěćo, zo móhło so do jich kamjenjow předrěć.
Wuhladamy jeho hakle na třećim dnju. Napoł puća do městačka steji na swojej hěće wosrjedź dźiwich oliwowych štomow. A mjelči. Tute jeho za psyka njezwučene mjelčenje, hdyž so cuzy bliži, je na tym wina, zo so jeho prjedy dohladali njejsmy. Čaka tam, rozcybany a hoberski a čorny a wuka na nas kaž djas, kaž by to hižo njedołhi čas takle činił w nadźiji, zo so jeho jónu dohladamy. A potom je kóždy wječor tak. Kóždy wječor steji na swojej hěće a njezablawknje a njemóžemy ničo činić a so poněčim na to zwučimy, zo steji njeswobodny tu w ćmowym njehladanym kuće a zo je jeho samota tajka wulka kaž rozměry oliwowych hajow a winicow nalětnjeje Toskany.
sym mějićel
hłowopusćiny
hdźež je swobodne
mam tež
črjewoprózdnoty
hdźež je hownotne
PAVEL ZAJÍČEK
přebasnjenje: RADEK ČERMÁKPAVEL ZAJÍČEK (*1951) je jedna z najwuznamnišich wosobinow čěskeje undergroundoweje kultury 1970tych lět. Je basnik, tworjacy wuměłc a sobuzałožer hudźbneje formacije DG 307. Swojeho wuměłskeho tworjenja dla bu wot komunistiskeho režima zajaty. Tu wozjewjene basnje su ze zběrki «Zápisky z podzemí» (Praha: Torst, 2002).
što za tej stawiznu čłowjeka poprawom tči?
tu je móst a tam je kónc
tu je swětło a tam je twój sćin
tu sej wusnješ a tam to derje znaješ
tu je murja a tam běži čas
tu so wšo započina a tam su dopomnjenki
tu je błudźišćo a tam běži čas
a tu su słowa słowa a tam je twoje wobličo
tu je hladawko a tam je twój sćin
tu je móst a tam je kónc
tu so wšo započina a tam su słowa słowa
što za tej stawiznu čłowjeka poprawom tči?
PAVEL ZAJÍČEK
přebasnjenje: RADEK ČERMÁK
ty prajiš: što na tym je?
zo kóždy w sebi nosy někajku žedźbu
njenapisanu knihu, són
ty prajiš: što na tym je?
zo kóždy w sebi nosy někajku ćišinu
ty prajiš: što na tym je?
zo kóždy w sebi nosy někajke swětło
ty prajiš: što na tym je?
zo kóždy w sebi nosy někajku zrudobu
ty prajiš: što na tym je?
zo kóždy w sebi nosy někajki puć
kaž na dłóžbje so wotraža rytmus
ty prajiš: a što na tym je?
ty prajiš: što na tym je?
PAVEL ZAJÍČEK
přebasnjenje: RADEK ČERMÁK
yor_Latn szl_Latn hat_Latn slv_Latn pol_Latn ayr_Latn kmr_Latn hrv_Latn szl_Latn pol_Latn hrv_Latn ast_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn yor_Latn szl_Latn ces_Latn slv_Latn slv_Latn plt_Latn szl_Latn kmr_Latn som_Latn pol_Latn kin_Latn pol_Latn ces_Latn ces_Latn slk_Latn pol_Latn szl_Latn som_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn lus_Latn ban_Latn bos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn mlt_Latn bos_Latn plt_Latn szl_Latn hau_Latn ces_Latn hrv_Latn szl_Latn quy_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn bos_Latn ces_Latn ban_Latn ces_Latn pol_Latn pap_Latn vec_Latn ces_Latn slv_Latn bos_Latn pol_Latn szl_Latn bos_Latn swh_Latn pol_Latn vec_Latn szl_Latn lus_Latn bos_Latn szl_Latn ibo_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn ces_Latn scn_Latn slk_Latn swh_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ltg_Latn plt_Latn plt_Latn szl_Latn ces_Latn slv_Latn plt_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn spa_Latn jav_Latn szl_Latn kik_Latn ces_Latn pol_Latn fra_Latn quy_Latn pol_Latn run_Latn slv_Latn tso_Latn mlt_Latn hrv_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn ces_Latn slv_Latn slk_Latn slk_Latn slk_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn mos_Latn slk_Latn slv_Latn ces_Latn pol_Latn szl_Latn ces_Latn ces_Latn slv_Latn ces_Latn fur_Latn ces_Latn szl_Latn ces_Latn ces_Latn fur_Latn szl_Latn ces_Latn bos_Latn szl_Latn slk_Latn cat_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn slk_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn bos_Latn