Feliz navidad
Cesto słyšym: „Kak móžo cłowjek jano tak naiwny byś.” – Abo: „Ja njejsom tak naiwny, aby na to wěrił.” „Nimske kněžaŕstwo jo wjelgin naiwne, až tak rozsuźujo.” Naiwnosć jo wiźona ako wažny brach, ako śěsnosć ducha. Sada „To jo ga wjelgin naiwne” jo nejjadnorjejšy argument, za kótaryž sy zasromany a njenamakajoš wótegrono. To ma groniś: Co ga ty wěš, kak se ma na swěśe. Pjenjez jo kněz. Woko za woko. Kužda wójna ma swójog špijona. W takem swěśe jo zazdaśim naiwnosć to nejgórše, pśi drugich głuposćach móžomy drje hyšći pśez palce glědaś, wšykno pśepušćiś.
Friedrich Schiller groni, naiwnosć jo njewócakane źiśece póstajenje. A to ma byś něco špatnego, glědaś na swět ze źiśecyma wócyma? Jezus źašo: Gaž se njehobrośijośo a njebywaśo ako źiśi, ga njepśiźośo do njebjaskego kralojstwa.Mt 18,3
Źiśi njejsu pśecej wukludne. Jadno góle pak wiźi wšykno narski k prědnemu razoju. Njejo fasciněrował Jezus luźi, dokulaž njejo wótzabył, byś ako małe góle? Dla tog, až jo se jomu raźiło, na swět glědaś a jadnaś na źiśecu wašnju a stawnje znowna se drugemu bližyś mimo pśedsudkow? Ako nowo naroźony? Jadne su byli rozpalone, druge su gronili: Tak naiwnje žywe byś, to njejźo – to jo pśeśiwo měroju a pórědoju. Tak su jogo zamordowali. Źo ga my by pśišli, gaby kužde zajtšo znowa se pśijaśelnje winikoju bližyli?
Glědaś na swět z wócyma góleśa pópšawem groni, až źiśi deje wótkubłaś swójich starjejšych. Až źiśi budu raz dorosćone, to se stanjo tak a tak. Až dorosćone bywaju ako źiśi, to jo pšawa pedagogika. Som hyšći źinsa gjardy na sadu mójeje tegdy małeje źowki: „Papa, ty njejsy nic drugego ako mały gólc!“ Chto wótkubłajo kogo? Źiśi muse ten mócnjejšy bok byś. Njejo wšykno wjelgin lažko, gaž glědamy na pśichod połny dobreje naźeje? Chtož jo naroźony, dej teke naiwny ako góle wóstaś. Naroźony, to jo na łatyński nativus. Wót togo póchada francojske słowo naïf, naiwny. Komuž se spódoba byś naroźony, ten smějo teke rad naiwny byś.
Gódy su swěźeń naiwnosći. Tak se groni špański navidad, italski natale abo francojski noël, wšo póchadajuce wót naroźenja, abo wót narodnego dnja Kristusa. Kuždy gódowny dar njejo nic drugego ako dar k narodnemu dnju.
Wuženjomy wšen kitš gódownego casa, wóstanjo jědro togo swěźenja. Wóstanjo naiwita, abo pótajmstwo naroźenja togo góleśa. Bog pśiźo na naš swět ako małe góle – kak naiwnje to ga jo?
אָמֵן
Bóže słowo w serbskem rozgłosu RBB na gwězdku 2020
spa_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hrv_Latn ydd_Hebr pol_Latn