Ślabikŏrz za darmo czy na darmo?
Łōńskigo miesiōnca minister edukacje, Joanna Kluzik-Rostkowskŏ, pokŏzała wszyjskim nowy elymyntŏrz dlŏ piyrszŏkōw. Kupa larma przi tym bōło, sōm prymier ô tym gŏdōł, bo to terŏzki mŏ być jyno jedyn taki elymyntŏrz, kŏżdy bajtel go erbnie, a ôjce niy bydōm musieli za niego nic wybulić. Pomys niy je nowy, bo kejsik, za kōmuny już tak bōło co był jyno jedyn elymyntŏrz i żŏdyn niy miōł wyboru z czego jego bajtel bydzie sie uczyć. Po 1989 roku, jak byli my już fraj, to ôrŏz elymyntŏrzy złōnaczōło sie cōukŏ kupa. Toć, że niykere skuli tego jamrali. Bo to ôd rechtōrki zŏleżało kery elymyntŏrz bydzie tym, ze kerego bajtle sie bydōm uczyć. A że niykerym rechtōrōm i rechtōrkōm bardzij zŏleżało na własnyj kapsie niźli na jakojści nauczaniŏ to tyż brali take podrynczniki, za kere dostali ôd wydawnictwa jakijś gyszynk abo prowizyjŏ. Bo za wszyjsko i tak calowali ôjce. I chociŏż take sytuacyje bōły pewnikym wyjōntkowe to i tak skuli tego poszło w świŏt, że rechtōry majōm kajś to kery ślabikŏrz je lepszy a nŏjważniyjsze je dlŏ nich to kere wydawnictwo wiyncyj jim dŏ do kapsy. No to rzōndzōncy we Warszawie forsztelowali se, że złōnaczōm to czego niby ôd nich ôczekuje społeczyństwo. No i wyciepli wszyjske elymyntŏrze i złōnaczyli jedyn, a na dodatek ôbiecali go za darmo.
Ale – jak gŏdajōm myndrcy – darmo nic niy ma. Dyć to, że piyrszŏki coś dostanōm ôd rzōndu to ôznŏczŏ, że wszyjske podatniki muszōm sie na to ściepnōńć. A akurat tyn rzōndowy ślabikŏrz do tōnich niy nŏleży. Zespōł autorōw za jego treść dostanie praje miliōn zł. Wiela to eli mało? Pro Loquela Silesiana Towarzystwo Kultywowania i Promowania Śląskiej Mowy za narychtowanie treści Gōrnoślōnskigo ślabikŏrza, tyż elymyntŏrza dlŏ piyrszŏkōw jyno że po ślōnsku, cuzamyn z ôpracowaniym graficznym, ilustracyjami i wynagrodzyniym sztyrech naukowcōw-recynzyntōw, wybulōło 19,9 tys. zł bai 50 razy mynij niż Ministerstwo Edukacji Narodowej. Toć, że żŏdyn niy gŏdŏ, co urzyndniki we ministerstwie mieli złōnaczyć elymyntŏrz w takij cynie jak Pro Loquela Silesiana. Ale jak by złōnaczyli 5 razy tōnij to tragedyji by żŏdnyj niy bōło. Ale tak to je jak sie cosik robi na ôstatni driker. Jak ôstało fest mało czasu to trza bulić ekstra. Żŏdyn we ministerstwie niy planowōł ani niy planuje tych wydatkōw. Może niy poradzi a może take bōło zarzōndzynie na „samym wiyrchu”? Take co by na gibko, bez rachowaniŏ wiela to bydzie kosztować, złōnaczyć ślabikŏrz i dziynki tymu zarobić pŏra punktōw u wyborcōw. Ale niy kŏżdymu ze wyborcōw sie to podobŏ. We branży wydawniczyj, kerŏ nŏjwiyncyj na tym ślabikŏrzu straci, porachowali, że wydanie darmowego elymyntŏrza może spowodować likwidacyjŏ 5-6 tys. miejsc roboty. Zaś dojś wielgŏ grupa boji sie co ślabikŏrz bydzie wprowŏdzōł ideôlogijŏ gender. 36,5 tys. chopa szkryftnōło petycjŏ „Nie dla genderowej deprawacji w darmowym podręczniku dla pierwszoklasistów”. 14 tys. inkszych szrajbło sie pod listym do autōrki w podobnyj sprawie. To pokazuje, że kwestie równouprawniynia i tolerancje sōm tymi, na kere wszyjscy bydōm w elymyntŏrzu kukać. Dojś pedzieć co w darmowym ślabikŏrzu bydzie dziouszka niypōłnosprawnŏ a dwa bajtle bydōm inkszego koloru skōry. Szkoda jyno, że autōry elymyntŏrza ani ministerialne urzyndniki nic niy gŏdajōm ô myńszościach, kere w Polsce miyszkajōm w dojś wielgij wielości i kere richtich majōm problymy z tym, że polskŏ wiynkszojś niy poradzi spokopić jejich ôdmiynnojści.
Jŏ akurat je żech w tyj małyj grupie keryj sie bydzie kalić wydanie tego elymyntŏrza. Dyć moja cera idzie 1 września do szkoły. No to niy byda musiōł nic za niego bulić. Ale czy mi sie to podobŏ? Eli jŏ by niy wolōł co moja cera bydzie sie uczyć ze ślabikŏrza, kery wybiere rechtōrka po kōnzultacjach z ôjcami? Zŏwdy lepij jak sie bajtle uczōm tego co je specyficzne w danym regijōnie. Ale terŏzki bydzie jyno jedyn ślabikŏrz. Żŏdne wydawnictwo niy wydŏ podryncznika, w kerym może coś napisać ô Gōrnym Ślōnsku. Nawet jak by to bōła jyno jedna lekcyjŏ. Pod tym wzglyndym wydanie tego darmowego ślabikŏrza to jedyn wielgi krok do zadku. Zajś, jak kejsik, bydzie jyno jedna prŏwda. I zajś to niy ôjce ale rzōnd we Warszawie bydzie decydowōł ô tym czego sie bydōm uczyć bajtle.
pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn