SAM ŻECH BŮŁA. JOANNA - COBY SPŮMNIEĆ Ô JOANNIE ZE ŚLŮNSKA
Szlak Zobytkůw Techniki sie uozwijo. Dodowane sům nowe place, bajslowane nowe trasy. Jednům z nich je ta zmianowano "Śladami Rodów Przemysłowych", przi keryj powstała ściyżka "Sam żech bůła. Joanna".
Ślůnsk to niý ýno kraina grubůw, hutůw a familokůw. Miyndzy tym dzioło sie mocka roztomajtyj historyje, kero choć czosym mało znano, je festelnie interesantno. To sam powstowały fortuny ludzi niý roz bogatszych ôd krůlůw Europy a nawet samego Cysorza Niýmiec. To sam dziynka robocie ludzi, dobrům notury a gospodarnyj gyszfetności uozwijały sie sroge rody Europy.
Ale niý ýno. Coroz czynści spůmino sie historyjo ślůnskigo kopciuszka, kerym mianuje sie Joanna Gryzik von Schaffgotsch. Łůna to we wieku 6 lot dostała spadek ôd samego Karola Goduli, kery we XVIII a XIX storoczu bůł Ślůnskim Cynkowym Krůlym. Jednako co nojlepsze, poradziůła łůna na tyla dobrze sie we tym wszyskim snolyź, coby wszyskim akuratnie gospodarzić a uozwijać to, co erbła.
Beztuż coby spůmnieć ta wielgo postać ślůnskij gýszýchty, Regionalny Instytut Kultury w Katowicach we spůłrobocie ze inkszymi instytucjami m.in. ze Rudy Ślůnskij sbajslowoł cykel wydorzyń zmianowany "Tu byłam. Joanna". Dziyka debatům, terynowym szpilům a wandrowaniu ze ôkludzoczami, poradzilimy sie wywiedzieć ô co wiyncyj ô samyj Joannie, kero przeca sam żyła ai trocha wiyncyj ô samych Schaffgotschach.
Je tyż drugi cwek tego wydorzynio. Jak sami spůminajům bajslyrze, chcům łůni spůmnieć tyż bez to ô festelnie wożnyj roli kobiyty we żybwobyciu, a ô tym, co srogo industryjo, tyż niý jedne im zawdziynczo. Je tyż ku tymu latosi fajno ôkazjo, bo latości Industriada bydzie gynau kobiytům. Tuż rychtuje sie na prowda interesantne lato 2018.
NIÝÔBYCZNO HISTORYJO - PRZI NOCNYM ZWIYDZANIU MUZEUM
Noc Muzeůw to juże evynt, kery zno bezmaś kożdy. Dziynka takij nocy mogymy zwiydzać muzea a roztomajte wystowki we nocy a przi tymu uczystniczyć we roztomajtych atrakcjach przirychtowanych ekstra na ta jedna noc.
Noce Muzeůw sům juże we noszych kalyndorzach na dobre. Bezmaś kajś ôd 20 lot bajsluje sie we welcie take nocne zwiydzaniý muzeůw a roztomajtych wystowek, coby prziciůngnyć ludzi do kultůry a pokozać im muzea ze trocha inkszyj zajty - jako tublikowali nům Krzysztof Gołąb - dyrehtor Muzeum miana Maksymiliana Chroboka we Rudzie Ślůnskij.
We Muzeum we Rudzie Ślůnskij bůła to tym barzi interesantno ôkazja, bo te Muzeum już pod kůniec prziszłego roku bydzie zrychtowane blank na nowo. Jak? To szło uoboczyć na ekstra przirychtowanyj wizualizacji.
Dziynka przejynciu stawiynio po downym kůmisariacie, teroski Muzeum bydzie jeszcze srogsze a bydzie mialo nowe wystowki. Choby planowano na ôdymkniyńciý wystowka zmianowano "Czas to pieniądz", kero pokozywać bydzie historyjo piniůndza we ôparciu ô gýśzýchta Rudy Ślůnskij.
SCHRŮN WE MIYCHOWICACH - ŚWIADEK HISTORYJE
Bůnker we Miychowicach to interesantny plac, kaj poradzymy sie wywiedzieć na prowda interesantnych rzeczy, a co jakiś czos trefić tyż na jakoś impreza, kero tam je sbajslowano. Choby ôstatnio.
Świadkůw II Wojny Światowyj je juże coroz mynij. Bezto tyż coroz mynij sie ô nij godo a spůmino. Sům jednako take place, kere ta historyjo trzimiům a pokozujům kůnsek tyj wojynnyj gýszýchty. Gynau choby tyn bůnker, kery dziynka Ferajnie Pro Fortalicium uostoł wyrychtowany a teroźnie moge być na prowda interesant lekcům historyje.
We bůnkrze poradzymy zoboczyć roztomajte ekspůnaty a co jakiś czos przirychtowane sům nowe wystowki. Teroski mogymy wywiedzieć sie coś wiyncyj ô tajymnicy Szybu Południowego, kaj podle niýkerych uosprowiań we downych grubskich chodnikach, szło by snojś na prowda interesante rzeczy. Jako dodwajům Maciej Bartków - autor ksiůnżki "Tajemnica Szybu Południowego" - do dzisio tak po prowdzie niý wiymy co tam tak rýchtých je, choć bezmaś Gestapo coś tam zwoziło. Co? Hipotezy sům roztomajte, jednako żodno na zicher niý ma udowodniůno.
Historyjo trefiymy niý ýno rajn, nale tyż na placu wele bůnkra. Ôd jakigoś juże czosu sům tam postawiůne pojazdy militarne Garnizonu Górnośląskigo. A jako tublikujům nům Maciej Chrząszcz ze Garnizonu - coroz wiyncyj ludzi napoczyno sie takimi rzeczami interesować.
Sům sam tyż bajslowane roztomajte trefy, choby dejmy na to ôstatnio ze człůnkami grupy eksploatacyjnyj ze Kyndzierzyna-Koźla abo ze grupami rekůnstrukcyjnymi. Choby ôstatnio, kej to na kůniec maja mielimy sam piyrszy ślůnski zlot grup rekůnstrukcyjnych. I to niý ýno tych ze II Wojny Światowyj, nale nawet tych co ôdtworzajům strzedniowyczne żywobyciý - jako padali nům Ireneusz Okoń ze Ferajny Pro Fortalicium.
RYNEK WE RADZIŮNKOWIE - NOWO PUBLIK PRZESTRZYŃ
Plany bůły juże ôd downa. Chynci tyż. W kůńcu udało sie pozyskać zwola budowlano ai piniůndze. Beztuż robota juże ruszůła. A do 2020 we Radziůnkowie mo być wyrychtowany rynek, kerego sam brahowało.
Downij bůł sam PGR, czyli plac a stawiynia po Państwowym Gospodarstwie Rolnym. Jednako juże ôd dugszego czosu stoło to sam a straszyło. We Radziůnkowie zaś brahowało placu na Rynek, kerego sam niý bůło, bo jako tublikowali nům Grzegorz Tobor - Bergmajster Radziůnkowa - we cołkij urbanistyce tego sztada brahło na to placu.
Jednako teroźnie udało sie juże załatwić ôdpowiydnio zwola a dofinansowaniý, tuż szło ruszyć ze realizacjům planůw. Jako padali nům Grzegorz Tobor - zwola na stawianie Urzynd dostoł juże łůńskigo roka. Potyn prziszoł czos na przetargi a teroski na robota. We nojbligszyj prziszłości bydzie sam rychtowano niý ýno wybrukowano plyta cyntralno rynku, nale tyż bina a przi tym wszyskim publik przestrzyń ze kůmpleksym parkowym ô powiyrzhni 2,3 ha. Wszysko to dziynka dofinansowaniu na 85% ze kasy unijnyj.
Narazie jednako sům plany a wizje. Jako bydzie wyglůndać plac wele Kultůr Cyntrum "Karolinka" przekůnůmy sie kajś za dwa lata, bo podle forplanu cołko robota mo sie sam skůńczyć pod kůniec 2020.
RZYKA POZYTYWNYJ ENERGIE - 2018 ROKIYM ÔDRY
Ôdra płynie bezmaś bez cołki ślůnski land a potyn dalij. Ôd dowiyn downa bůła łůna jednym ze nojwożniyjszych elemyntůw noszyj ziymie. Niýstety bez jakiś czos wto umioł to sie ô nij przepůmnioł. Teroski jednako napoczyno sie spůminać ô jejij potyncjale.
Ślůnsk ze Ôdrům zwiůnzany je ôd samego poczůntku. Ôd samego tyż poczůntku ta rzyka wyznoczała sam rytm, kształtowała tyn land a dowała ludziům robota a życie. Wszysko uozwijało sie aże do XX storoczo, kej to we 1939 bůły na Ôdrze jedne ze nojlepszych portůw, choby tyn we Glýwicach.
Potyn jednako prziszoł czos przemůmniynio a zmyńszanio jejij wartości. Jednako 6 ôktůbro łůńskigo roka wojywůdztwo dolnoślůnske przijyno ukwoła ô ôbwołaniu roku 2018 rokiym rzyki Ôdry. Syjmik śląskigo wojywůdztwa tyż przijyn rezlucjo we tyj sprawie 20 nowymbro. Dziynka tymu bez latośny rok, mocka uwogi skupi sie na Ôdrze i tyj administracyjowyj i tyj fajernyj.
Jako tublikujům Henryk Mercik - ze Zarzůndu Wojywůdztwa Śląskigo - Ôdra je festelnie wożno gospodarczo, a bezto lokalrygiyrůngi majům uzdować co by trza bůło zrobić przi tyj rzyce, a potyn przidzie czos na dofinansowania, kere na zicher sie snojdům. Jako dodowajům, coroz poważnij myśli sie sam ô uruchůmiyniu nazod strzůdlůndowyj żeglugi.
Jednako bydům tyż kultůr a naukowe wydorzynia. Jako pedzieli nům Ewa Owczarek Nowak, Zastympnik Dyrehtora Wydziołu Ôchrůny Strzodowiska we Urzyndzie we Katowicach, na tyn rok planowane sům roztomajte trefy, a jednym ze interesantniyjszych bydzie na zicher naukowo kůnferyncjo we czyrwniu we Katowicach, na keryj bydům naukowce niý ýno ôd nos, nale tyż ze Nadrynii, Westfalii. Ku tymu planirowane sům roztomajte fajery a szport imprezy, choby dejmy na to spływy kajakowe. Mo tyż ponoć być latośno industriada na Ôdrze.
Tuż jako widać, mocka sie mo dzioć, a mocka z tego mo uostać na prziszłoś. Miyjmy jednako nodziyjo, co przi spůmnaniu sie ô Ôdrze, pamiyntać bydymy, co je to rzyka, a bezto kůnsek notury, we keryj my sami żyjymy.
ZAGOSPODARZIĆ ZIELŮNE PLACE - NOWE SZLAKI DLO KOŁŮW
We Rudzie Ślůnskij jak i cołkij noszyj aglůmeracji je na prowda mocka zielyni a przirody. Beztuż co roz sům inicjatywy, kere majům za cwek przibliżyć trocha czowieka do notury a zrobić z tyj zielyni pożytek.
We Rudzie Ślůnskij rewitalizujům co chwila jaki plac. Teroski bierům sie za Dolina Bytomki a Kochlowki we Rudzie Ślůnskij, kaj mo lecieć szlak dlo kołůw, kery pokludzi bez Świyntochlowice a Chorzůw fůrt aże do Parku Ślůnskigo - jako tublikujům Michał Pierończyk, Zastympnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij.
Dziynka tymu co je to na prowda fajno idyjo, to te 3 sztady chcům wlyź we partnerstwo a zagospodarować jejich teryny pod trasy zielůno-modre, czyli przi wodzie a zielyni. Cołko idyjo spodobała sie tyż we metropolii na tyla, co sům tam zainteresowani uozwijaniym tego projekta.
Teroski prziłazi jednako czos na zrychtowaniý wszyskigo a zaprojektowaniý tak, coby i ludzie i notura miała z tego pożytek. Za jakiś czos můmy ôboczyć efekt, kerego niý poradzymy sie juże doczkać.
REGISTRACJO KOŁA - COBY LECYJ BŮŁO GO SNOJŚ
Sezůn na koła juże napoczyn sie na dobre i coroz czynścij kajś jadymy. Niýstety czosym zdorzy sie, co te nosze koło nům zahabiům. I trza mieć na prowda dużo szczynścio, coby je jakoś ôdzyskać. Jednako sům knify, coby te prawdopodobiyństwo zwiynkszyć.
Kej jadymy kajś na kole a uostawiymy je bez ôpiyki, mogymy sie trocha zdziwić, kej przidymy nazod. Beztůż werci sie zapnyć je na kłůdka abo jakoś szpecjalno keta. Idzie tyż zaregistrować swoje koło.
Jako tublikowali nům Marek Partuś - Kůmyndant Szucmanůw we Rudzie Ślůnskij - koła znakowane sům tak, coby przede wszyskich ich niý zniszczyć. Cołko proces polego na tym, co nojprzůd we kůmyndzie robiům zdjyncia noszego koła, potyn nadowany je unikatowy numer registracyjny a naklejany abcybilder, kerego ciynżko zdropać. Na nim szkryflo sie tyn registracyjny numer tajnopisym, dziynka czymu widać go ino pod UV. Ôznoczynia tego koła zaznaczo sie na fotkach, kere wkludzo sie do registru.
Tako registracjo noszego koła pomoge przi ewyntualnym ôdzyskaniu zahabiůnego sprzyntu. Jak my sie wywiedzieli we samyj Rudzie Ślůnskij je juże zaregistrowanych wele 400 kołůw a rekordzista prziszoł ze kołym, kere bůło we wercie wiyncyj jak 30 tyś zł.
Jednako prziś moge kożdy a swoje koło zaregistrować. Styknie zgłosić sie na kůmynda Straży Miyjskij we Rudzie Ślůnskij.
Z BEBOKIYM PO RUDZIE ŚLŮNSKIJ - NOWY NIÝÔBYCZNY RAJD
Miłośniki motoryzacje mieli ôstatnio ôkazjo wziůńś udzioł we niýôbycznym Rajdzie Beboka sbajslowanym we Rudzie Ślůnskij bez mysłowicki Automobilklub.
Cołki cwek Rajdu Beboka to przejechać jak nojgibcij trasa po sztadzie. Trza sam jednako ôd razu pedzieć, co żodyn sie sam niý ścigo we rajdowych autokach, bo przede wszyskim na trasie trza przyńś zadania turistik-krajoznawcze ai wykozać sie wiedzům ze zakresu zakůnůw ruchu drůgowego a przedmediczyj pomocy.
Beztuż niý ma wożne wto jak drap poradzi jeździć, nale liczy sie wiedza, umiyjyntności a dobro strategio. Bo do przejechanio latosi bůły 2 ôdcinki w sumie na 40 kilometrůw przi normalnym miyjskim ruchu. Przi tymu zbiyrało sie půnkty za przirychtowane zadania.
Jako padali nům Piotr Miszczak - kerzi przijechali sam aże ze Warszawy - taki rajd to na prowda fajny knif, coby trocha ôderwać sie ôd tyj zwykłyj codziynności a zrobić coś na prowda interesantnego i niýóbycznego.
Beztůż coby bůła rywalizacjo a atrakcyjnie - jako godajům Agata Wojtkowiak ze Automobilklubu - bajslyrze muszům na prowda dobrze sie cołko trasa ôbsztalować, coby uczystniki niý mieli za leko a musieli trocha pomedytyrować. Jednako jako dodali Piotr Miszczak, cołki knif je w tym, coby tych bajslyrzy a inkszych uczystnikůw trocha wyzwyrtać. I cołko zabawa sie napoczyno. Do keryj i wy mogecie wlyź. Styknie co bydziecie mieć auto a prawo jazdy i ôbsztalujecie, kej je nostympny taki rajd.
KSIĄŻKODZIELNIA - COBY PODZIYLIĆ SIE KSIŮNŻKAMI
Na Kochlowicach we Rudzie Ślůnskij ludzie rada chcům sie dziylić. Widać to choby po tym, co powstowajům tam coroz to nowe idyje, dziynka kerym kożdy z kożdym moge sie czymś podzielić. Teroski prziszoł czos na ksiůnżki.
Jakiś czos tymu godalimy ô Jadłodzielni na Kochlowicach. Potyn pokozała sie Ciepłodzielnia. A teroski můmy ku tymu jeszcze Książkodzielnia, kero jako tublikujům Rafał Wypior - Prezes Ferajny Lepsze Kochlowice Lepsza Ruda Śląska - je dobrům idyjům, co widać po zaineresowaniu. Beztuż mo być tyż postawiůny nostympny taki býfyj juże niýdugo.
Cołko idyjo - jako padali nům Rafał Wypior - to je blank spontan, czyli wszysko prziszło same do gowy, kej przełazili wele rozbiyranyj haupy. Zejrzeli tam stary býfyj, ô kery sie spytali, eli mogům go wziůńś. Potyn trza go bůło zrychtować, co niý bůło leke, jednako sie udało. A jako dodowajům Karolina Szebiela - take idyje trza robić, bo tyż je potrzeba, co nojlepij widzać gynau tukej.
A chocioż jako my sie wywiedzieli to niý ma kůniec interesantnych projektůw we Kochlowicach, to juże mogymy sam pedzieć, co idzie lato a s nim miyndzy inkszymi kino letnie a turnieje we grach planszowych dlo wielgich a małych. Widać we Kochlowicach chcům pokozać inkszym, co jak sie chce, to sie do.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn