SWINIOBICIE…
Od bajtla pamiyntom, jak my dycki w grudniu biyli swinka, coby na Dzieciontko boly swojske wuszty i miynso.
Papa na wiosna kupowol malutko swinka, potym we chlywiku jom czimol, a colko familijo i somsiady zamlowali oszkrabiny z kartofli, z gymizy, suchy chlyb abo jak co z obiadu zostalo i dziynnie wciepowali do kibla, kery stol przi dzwiyrzach ze zadku, od strony kuchnie. Papa niy musiol sie starac o to, ze tyn wieprzek sie niy uchowie. Na poczontku grudnia dycki przilaziol do zogrody stary kamrat od Papy, kery bol richtig masarzym i …zrobiol swoje. Mie niy wolno bolo sie tymu prziglondac. Dziepiyro w doma, jak juz dwie polowki wieprzka boly w kuchni, to moglach pomogac. Ale to bolo richtig interesant! Masorz porozklodol na stolach bele jake fizimatynta, na zoli stolo polno miskow i gorcow, na piecu warzoly sie krupy do krupniokow, Mama krola zymly do zymlokow, masorz przepuszczol bez taki wichajster pomelone, doprawione bele jakimi korzyniami miynso. Na samym dole tego wichajstra bola tako tutka, na kero sie naciongalo wypucowane i wymyte szczewa, a potym do nich wlazowalo te miynso, masorz co jakes 25 cyntimertow wtykol konsek patyczka i przekryncol. Wylaziola z tego tako dugo keta wusztow. Tak tyz potym robiol z krupniokami i zymlokami. Potym robiol jeszcze prezwuszty i lyjberwuszty, ale to boly juz take rube bomby i tyn filong juz musiol wciskac ryncami. Na piecu stoly dwa wielge kastrole, we kerych warzola sie woda. Nad wrzoncom wodom masorz wiyszol na takich sztylach krupnioki i zymloki, kere bez jakis czos sie pod deklym parzoly. Niykere pynkaly i to, co w nich bolo wlatowalo do pojszczodka, a tam sie tyz juz warzoly konski miynsa i potym z tego bola wusztzupa. Jo jom nigdy niy jadla, bo niy wiym czamu, ale sie brzidziolach. Bezmas to pieronym dobrze smakowalo. Prezwuszty, kere niy wiym czamu nazywali „barbora”, uklodali na wielgij desce, przicisli drugom, na wiyrch polozyli wielgi kamyn. Potym te prezwuszty boly plackate i szlo kroc na fajne platki. A niy bolo nic lepszego jak na sznicie chleba ulozolo sie tako platka prezwusztu, abo tako sznita pomazano swojskim lyjberwusztym! Mhmmm…!
A jak smakowol galert, kery robiyli ze szlapkow i glowy!
Jak juz bolo wszystko porobione, to Papa zawoziol wuszty i pola lyjberwusztow, flastry boczku i szpyrki do zogrody coby je uwyndzic.
Jako bolo to we zwyczaju, wszystkim somsiadom, kere znosioly abfale dlo wieprzka jak jeszcze zol, Mama roznosiola krupnioki i zymloki na poczynstunek.
A mieli my jednego starego somsiada na parterze, kery bol taki richtig dziwok. Miyszkol som, niy zbiyrol abfalow do naszego wieprzka, niy wadziol zodnymu, niy zadowol sie z zodnym i zodyn tyz o nim nic niy wiedziol. Ale czynsto szlo slyszec, jak piyknie gro na fisharmonii i spiywo przi tym. Pamiyntom, jak juz bolach wydano, to z mojim chopym jezdziyli my do Bytomia do Opery Slonskij, coby jak niykerzy godajom, „sie odchamic”. Mozecie sie przedstawic, kogo my tam trefiyli? Jaaa…naszego somsiada, pana K.
No i Mama, kero dycki bola fest sprawiedliwo, pedziala, ze jak wszystkim, to wszystkim i panu K. tyz trza dac pora krupniokow i zymlokow. A bolo to w niedziela rano tak wele 10.00, bo wieprzek bol bity we sobota. No i jak pedziala, tak tyz zrobiola. Papa, chopcy i jo siedzymy w doma i czekomy, a Mamy jak niy ma, tak niy ma. Chopcy juz chcieli isc na dol, bo my mieli stracha, eli tyn dziwok Mamie czego zlego niy wyrzondziol, ale nogle dzwiyrze sie otwiyrajom i wlazi…Mama. Ludzieee! Jak Ona wyglondala! Colko zmazano, nawet na gymbie bola ufifrano. Wlazi i smieje sie na colko gymba. Co sie stalo? Ano zaklupala do pana K., tyn Ji otwar, wlazla rajn i…zaczasla dzwiyrze. Tyn ryknol, coby niy zawiyrala, ale juz bolo za niyskoro. Zomek we dzwiyrzach bol zepsuty i on sie zawiyrol yno na taki hoczyk. Potym oba probowali te dzwiyrze otworzyc, ale jak niy szlo, to Mama wylazla bez okno, kere bolo jakes dwa metry nad chodnikym. Przodzi jedna noga postawiola na takim wystympie w murze, potym drugo i zeskoczola na chodnik. Mozecie se to przedstawic:
Niedziela, ludzie idom nazod z Kosciola, a Mama, kero bola juz dobrze po piyncdziesiontce, wylazi od pana K. bez lokno!
No ale tako bola moja ukochano Mama. Jak zapomniala klucza do zogrody, to przelazla bez plot. Dycki se poradziola. Bez toz za bajtla mianowali Jom „Koza”, bo wszyndzie poradziola wlyzc:-)
Jak jo czasym mom jakes stropiynie, i niy wiym jako se z tym poradzic, to zawiyrom oczy i mysla, co zrobiola by terozki moja Mama. I wiycie, dycki mi to pomoze.
Na jednym obrozku widzicie moja Mama z nojstarszymi bajtlami, Hanzlika i mie jeszcze niy bolo na swiecie. Na drugim Hanzlik wyglondo bez nasze okno, a na dole widac te od pana K. Z tego okna Mama wylaziola:-)
Barbara Matusiewicz
kmb_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn sot_Latn