Ło sklerółzie tuplowanie – audio
Ło sklerółzie tuplowanie…
Wiycie, côłkie nasze życie to jes takô srogô côrnô dziura, do kieryj ślatujóm wszyjske minutki, godziny, dnie, tydnie i miesiónce, kiere tracymy na wszyjsko, co jes blank mało ważne, na roztopiyrzanie sie, na uwijaczka za betkami. Jes to na isto czas, kiery my utónkali we haźliku, i jesce niy spuściyli wody. A nóm niyskorzij łostôwajóm ino srogie dziury we filipie – jak to angyjbery gôdajóm – te „zaniki pamięci”, abo sie juzaś przikludzi ta diosecko sklerółza. I nôjlepszij to wyeklerowôł bół kiejsik jedyn Redachtór we łozprôwce ze tym wicmanym Drozdóm, a jô Wóm to terôzki rzykna, tela, co po naszymu:
– Wiysz – pado jedyn istny do kamrata – mój dochtór mi pedzioł, co jô móm dupne luki we pamiyńci.
– Ja? Gôdôsz? A ftory dochtór ci to pedziôł? – pytô sie tego istnego kamrat.
– Nó, jak by ci to pedzieć? To bydzie ździebko dugszô gôdka, ale posuchej. Wiysz kajsik tam we tyj naszyj Ojropie jes taki gryfny kraj, kaj jes zawdy fest gorko, sóm gryfne dziołchy i…
– Ja, wiym, Chorwacjô, pra?
– Niy, niy, dalszij na zachód…
– Wiym, wiym Grecja!
– Ja, môsz prawie, Grecja – pado tyn istny – i tam ci żół taki srogi poyta… jezderkusie jak ci go to mianowali?
– Homer, Homer – podpowiadô kamrat.
– Ja, ja, môsz prawie, to bół Homer, i łón naszkryflôł cosik ło takij srogij wojnie, i pierónym dugim wandrowaniu do dóm…
– Nó, naszkryflôł bół „Iliada” i „Odyseja” …
– Ja, ja, już sie spóminóm, bo to bóło ło tyj wojnie trojańskij, pra? – pytô sie tyn istny. – A ta wojna trojańsko to bóła skuli jakisik baby, pra?
– Nó, ja. Skuli piyknyj Helyny.
– Nó, widzisz… Helyna, Hela… Hela… – wrzesknół tyn istny do antryja – a rzyknij mi ino jak sie mianuje tyn dochtór, kiery mi pedziôł, co to jô móm te luki we pamiyńci!!!
Bo na isto możno to i prôwda, co los, życie zawiyrô nóm przed sznupóm jedne dźwiyrze, coby zarôzki juzaś łozewrzić druge. Tela, co nôjgorszy jes wtynczôs tyn diosecki przecióng, pra?
Powstania ślónske latoś…
Wiycie! Snochwiółech jesce we siyrpniu, iże blank nic niy rzykna ani ło Powstaniu Warszawskim, ani tym tuplym i ło Powstaniach Ślónskich, ftore tyż wypraskli we tym kosokowym miesióncu. Alech niy szczimôł, bo wszandy we radijokach, we wszyjskich telewizyjach sztyjc i jednym ciyngiym rzóńdzi sie ło tym stopieróńsko tragicznym, usmolónym Powstaniu Warszawskim. A iże my, Ślónzôki, sómy ze nôtury szpasowne, i mómy rade roztomajte wice, rzykna jednakowóż dzisiôj cosik ło tych naszych, ślónskich powstaniach, tela, iże bydzie to – jak na takigo wigyjca jak jô przistało – mocka szpasowne. Dejcie pozór!
Skuli przileżitości jarystagu, rócznicy wypraskniyńciô samtukej na Ślónsku piyrszego i drugigo Powstaniô Ślónskigo żurnalista łod tego naszego cajtónga „Gońca Górnośląskiego” nawiedziół chnet stuletnigo Bonifacego Śliwy, wywołanygo sam u nôs powstańca i działacza ślónskigo.
– Panie Śliwa, byliście przi piyrszym powstaniu. Jak do tego doszło i jaki to miało fajrant ?
– Ja toć. Piyrsze powstanie to bóło tak. Powycióngali my wszyjske stare pistółle ze chlywików, kamerlików i kaj tam jesce łóne byli poskludzane łod piyrszyj wojny światowyj. Trefióło nôs sie poruch i pedzieli my sie, co pudymy na tyn Anaberg. Ale te gizdy Miymce sie zwiedzieli i już ci tam na nôs cichtowali ze gywerami.
– No i co bóło dalszij – pytô dociyrny żurnalista.
– Anó, kiej my sie już przikwanckali do tego Anabergu, to Miymcy gruchli ze tych gywerów a my…. pitli.
– Nó, dobra. To bóło piyrsze powstanie. A jak bóło we tym drugim ?
– Tak jakosik za rok juzaś my sie spichli, ale już terôzki to my sie lajstli pôra gywerów takich, jake mieli przodzij Miymce i zasik lyjzymy na tyn Anaberg.
– I co bóło dalszij, co bóło dalszij ?
– Miymce ale juzaś sie zwiedzieli, kiela mómy tych gywerów, narychtowali ci sie sam pôra gryfnych kanónów i na nôs już wachowali. I kiej my ino znojdli sie przi tym Anabergu, to łóni festelnie gruchli a my… zasik pitli !
– Hmm, nó, a dyć tóż jak ci to bóło ze tym trzecim powstaniym, panie Bonuś ?
– Nó, zasik na bezrok trefiyli my sie wele chlywików łod staryj Majzlinyj, ale beztóż, iże my dostali dwa razy po rzici, to terôzki byli my barzij mónter i łod jednygo Żyda sprawiyli my sie trzi take kanóny jak te diosecke Miymce. Nó i do kupy kwanckómy sie na tyn Anaberg nikiej łónskigo roka.
– Byliście terôzki lepszij uzbrojóne, to i côłkie powstanie musiało tyż przeca inakszij wyglóndać, prôwda? – pytô sie tyn dociyrny żurnalista dalszij.
– A dyć iże inakszij. Kiej my już przismycyli te nasze kanóny pod tyn Anaberg, gawcymy sie a Miymcy na doczkaniu przikludziyli takô festelnie dupnô kanóna, kierô sie „rubô Berta” mianowała, i łóni jesce niy gruchli a my już… pitli!!!
I tak to bóło z tymi naszymi powstanióma podug Bonusia Śliwy, kiere łopedziôł pôra lôt tymu nazôd.
Kosmodróm i miymiecke ausdruki
Wiycie, kiej u nôs byli take czasy, iże we gyszeftach bół ino łocet, gorzôła na szkartki, i to ino łod piyrszyj po połedniu, a apluziny i citrółny ino przi Godach, wszyjske wtynczôs angyjbery sztyjc pitali do Miymiec, do Austrijoków abo do Hameriki. I ino dwa istne, Antek ze Franckiym wypokopiyli, iże puszczóm sie hań-tam do Ruskich a niyskorzij wyranżyrujóm wszyjskich, i pitnóm dalszij… do Japonii. I tak ci sie łoba cufalowo znodli na ruskim „kosmodrómie”.
Łamżóm tam a nazôd, przetwiyrajóm sie bele kaj, trocha jim sie mierznie i cni. A we gymbie sucho, choby na pojstrzodku Sahary, robić niy ma co, bo Ruskie jesce barzij łod Polôków majóm rade, coby grace i szłapy mieli pokój a gowa myśleć niy musiała. Śleciôł tak tydziyń, dwa i Antek już niy szczimôł.
– Suchej inó Francek, jô tego już móm za tela, jô sie musza czegosik szluknóńć, bo uświyrkna choby kaper abo harynek bez wody, i ci tu na zicher wykopyrtna.
– Antek ustóń gupieć mamlasie, tu jes „kosmodróm” i do nôjbliższyjszygo „mónopolu” bydzie jakiesik dwiesta kilomyjtrów. Kaj ty nôjńdziesz sam jakosik gorzôła abo chocia jabol?
– Łobejzdrzij sie ino Francek, gafnij sie. Naobkoło sztyrcóm roztomajte rakety, to wszyjsko furgô, hajcuje sie, tam ci musi być cosik dló nôs, miarkujesz ?
– Nó, możno môsz i recht Antek. Na isto muszymy cosik wypokopić!
Jak pedzieli, tak zrobiyli. Tak jakosik na łodwieczerz nacylowali dwa ajmery i jedna kastla na wóngle, łapli szwóng i kiej sie ino kole gastahauzu dlô wojôków zrobioło sie deczko auflalfu, zetrwali kwilka i polejźli posznupać ci wele tych raketów. Antek sie zwyrtnół, pomachlowôł tymi kokotkóma, cosik napoczło ciurlikać, kidnół łycko do krałzy i dôł Franckowi, coby łón zrobiół kostpróba.
– Wiysz Antek, dobre to niy jes ale… fest łostre. Nó, to sómy w dóma, bo to musi być cosik kole gorzôły.
Nafilowali côłkie dwa łocyngowane kible i pomaluśku, po cichuśko zaklechtali sie nazôd na jejich kwatyra. A, iże mieli już fajrant (bo przeca i tak gówno mieli do roboty), siedli sie kole żelezniôka, jedyn na zofie, drugi na zesliku i napoczli ci słepać. Wyżarli wszyjsko do imyntu i ślegli naprane tam kaj kery stôł.
Łoziym rano. Fakla na sztyndrze róncz sie smyndzi. Łorôzki… drrr, drrr, drrr – telefółn glingo. Antek niy côłkiym przecucóny i mónter, w gymbie mô choby we starym tryjtku abo choby wećkôł ci starô fuzekla, sztreknół sie ze dylinów, na kiere sie skulnół, wartko chyciół za suchôwka i wybeblôł, tela co poradziół:
– Suchóm, tu jô Antek… Fto gôdô ?
– A tu jô, Francek. Gôdej mi zarôzki jak sie cujesz? Jes ci co, abo niy?
– Niy. Mie nic niy ma, ino mie trocha gowa boli a… a ta mucha, ta masara, kierô deptô mi sam po gipsdece, to ci tak pierónym tómpie, choby śtyruch hajerów fedrowało na côłki karpyntel, nikiej za Giyrka.
– Nó, toś jes sztramski fest Antek. To mi sie zdô. Ty môsz ale łeb! A… srôłeś już dzisiôj? Ja?
– Nó, jesce niy, jesce niy…. A po jakiymu sie mie pytôsz ło to Francek ?
– Anó, tóż dej sie festelnie przi tym sraniu pozór, bo jô…. bo jô, to terôzki… ze Tokio dzwónia. Wiysz ?
Nó ja. Niyftorzi fandzolóm, co jô gôdóm za tela miymieckich słówecek. Możno i tak jes, ale tyn, kiery sie uploncnół kole Bytónia, Zôbrzô, Logiewnik abo wele Chorzowa, zółwizół łapnół pôra ałsdruków, kiere tym wszyjskim inkszym „purystóm” lynzykowym zawodzajóm, kiere tych istnych fórt szterujóm. I tu mi sie spómnieli dwa take gryfne, szykowne fale.
Piyrszy to taki: Starô Myrcicka musiała pokwanckać sie do jeji szwestry ze Bytónia sam dó nôs, do Chorzowa. Przikwanckała ci blank polekuśku sie na haltynsztela, na taki bankowy przistanek „szóstki” na „Pogodzie”, wlazła rajn, ale łostani rôłz jechała ci bankóm, kiej jesce szafnerki byli we bance ze tymi dinksami, wichajstrami na cyckach, ze kierych szkyrtali drobniôki. Wlazła, gawcy, a sam żôdnyj szafnerki…
– Możno fto mô jakisik bilet, cobych mógła dalszij jechać? – pytô sie we tyj bance starô Myrcikowo.
– Jô sam móm jedyn, moga wóm skalić! – pado jedna istno.
– A co jô móm ze tym biletym sam zrobić, kiej niy ujzdrzałach żôdnyj jesce szafnerki?
– Sam go dejcie! – pedziała ta istnô i skôzała na „kasownik”.
Myrcicka tak kukła, pogawcóła, podlazła ku kasownikowi… i jak ji ta drugô baba kôzała, napoczła gôdać:
– Jô jada do mojij siostry Rółzy, do Chorzowa na Pnioki… – pedziała na côłki karpyntel do tego ci kasównika.
Nó, a drugi fal, to tyn, kiery pedziôł mi bół jedyn szykowny kamrat Bruno. Srogô, kościylnô łorkiystra, dmuchoce côłkim pyskiym, i to samtyjsze, nasze, ślónskie.
Kapelmajster klepie tym patykiym po sztyndrze ze nótami i pytô:
– Zymbalisten fertig?
– Ja, ja fertig.
– Posaune fertig?
– Ja, natürlich.
– Trompete fertig?
– Ja, ja, fertig.
– Nó, tóż pozór! Eins, zwei, drei i … „Boże coś Polskę …”
Fajrant ze feryjami – audio
Fajrant ze feryjami…
Nó, tóż za niycôłki tydziyń bydzie szlus ze feryjami, bydóm dziecka mieli zbyte te laufpasowne dwa miesiónce. I chocia lato jesce niy zamiyrzô sie popśnić i dać placu szlechtownyj pogodzie, to już łod prziszłyj strzody dziecka napocznóm z nowotka pyndalować do szuli. Jedne ze uciychóm, inksze ze spóróm ale niy ma Pónbóczku smiyłuj sie!
Kciôłech sam dzisiôj naszkryflać deczko ło grackach dziecek nałónczôs feryji ale … zmiarkowôłech, iżech już deczko zwiykowany i to, co mi sie zdô, co możnoch kajsik bez lato na lecy jakich placach uwidziôł, to niy ma to już za tela sknółtlowane, skuplowane ze teraźnimi dzieckóma a ino mie sie tam bele co belónce po palicy. I takech sie spómniôł moje mode lata, kiej mocka sie tyż dziôło na mojim familokowym placu interesantnygo i co jakosik ci tam blank na zadku filipami łostało. Spómniôł mi sie chop, szlajfiyrz.
Takich szlajfiyrzów mocka tyrało kiejsik po naszych placach i kole naszych familoków. Łajziyli te istne po placach ze swojóm szlajfmaszinóm na puklu i już ze daleka szło usłyszeć wołani: „Noże szlajfuja, noże, nożycki szlajfuja!” Zarôzki tyż wszyjskie baby we tych naszych familokach, wszyjskie ci nasze starecki, mamulki i babecki sznupali wartko po szuflôdach i szuflôdkach, kajsik we kuchyniannych stołach, we byfyjach, coby nojść bele jake pitwoki, bodzioki, gnypy. Hledali we szuflôdkach nyjmaszinów, zuchtali tyż we kastlikach do szyciô, eźli niy ma tam jakisik szerów, nagelszerów, kiere by sie nadôwali do szlajfowaniô. I nôjwiyncyj przi tymu uciychy mieli my, my dziecka ze takigo familoka, kiere wypolali ze siyniów ze tymi pitwokami i nożyckóma w gracach. A tyn côłki szlajfiyrz stawiôł ta swoja maszina, giyróm deptôł ci takô srogô drzewniannô pyndala, szuszczół, szumiôł skórzanny pôsek, kiery ci mu gryfnie napyndzôł szmyrgel, a tyn juzaś fyrtôł, a spode noży, pitwoków, nożycek furgali, pyrskali szarłatne fónki, côłkie sztrale tych iskrów. Byli ci te fónki na isto tak gryfne, take szykowne i blank niyszkłódliwe, choby jake wónderkerce, choby godne zimne łógnie. My bajtle mieli festelnô frôjńda przelecieć bez te fónki, bez tyn iskrowy sztróm i poczuć na sagich szłapetach pieślawe żgacki, sztichy ze tych iskrów. Stare ludzie rzóndziyli, iże szpluchtanie sie we takich iskrzannych sztrómach garantiyruje i zapewniô duge i zdrowe życi.
Tego sie już terôzki ale nikaj niy ujzdrzi, niy uwidzi sie i niy usłyszóm dziecka tego szykownygo sznapsbarytóna chopa, ftory deptôł zmiyrnie po tych naszych wszyjskich familokowych placach.
Jesce inkszy bół na naszych hulicach chop ze srogim gysztelym na puklu we kierym miôł roztomajte szyby. To bół szklôrz. Kiej my ino za bajtli, za śpikoli wytrzaśli kajsik szyba we łoknie przi fusbalowaniu, to zarôzki mamulka wołali szklôrza, coby ta szyba wrajziół tela, co skorzij nazwyrtali nóm po rzici za te wytrzaśniyńcie. Nôjrichticzniyjszy szklôrz, kiery na tych swojich placyskach targôł tyn drzewnianny gysztel ze pôróma zortami szkła, rycôł tyż na côłki karpyntel: „szyby wrajzuja, szyby kituja, szybyyyy …”. I taki szklôrz miôł cosik, co nóm za bajtla blank niy dôwało we nocy nynać, co my ino mógli sie forsztelować, wystawić kiej sie przeczytało jakiesik ksiónżki ło afrikanskich dziydzinach, ło roztomajtych zabranych Araberach, Szajchach i inkszych takich ałslynderskich bogôczach. Tyn szklôrz miôł ci swój DIJAMANT, jedyn z tych dijamantów, ło kierych to my czytali we roztomajtych breweryjokowych rómanach i ksiónżkach, ftore niy byli „lekturami łobowiónzkowymi”.
Kiej my tak medikowali ło tych dijamantach, doczkali na nôs łodkrywców zacałbrowane światy, cudze gryfniste dziydziny. Ja, te dijamanty przinależeli tak na isto – i gynał ci my to miarkowali – do blank inkszego świata. Czekali na nôs chopców, na tych łodkrywców, znacy nôs jesce śpikoli łozczytanych we tych przedwojynnych, i powojynnych powiyściach dlô modzioków kajsik pod blank côrnóm pierzinóm afrikańskij abo indyjskij ziymi. We śniku łoglóndalichmy, poradziyli my na isto gynał ujzdrzić te sztramskie gałgónie, halsy i rynce afrikańskich abo hinduskich ksiynżniczków, kaj te dijamanty fest ci szklyli i mechciyli, a nóm sie zdało, co my sóm jakie ksiónża ze paradnymi hutami ze pawiymi piórami na palicach, kiere sie fest ringujóm ze wszyjskimi naobkoło ło te gryfne i szykowne dziołchy, przi ftorych bali i stanóńć sie niy mógli te nasze familokowe dziołszki. I kiej po takich śnikach przilazowali my na nasz plac, kaj razinku wprôwiôł we rómy te swoji szyby tyn szklôrz, to gawcyli my wszyjske choby blank zacałbrowane, jak tyn jego dijamantowy kónszczek łostawiół biôłô piska na tym śklannym tafelu i ta plata, kiej jóm tak zatym opaternie klupnóńć, łodpyrsknie łod reszty gynał tam kaj kciôł tyn szklôrz. I zawdy to gynał, prawie sztimowało do rómy wypraskniyntego łokna. Kiejsik niy bóło takich modernych szybów jak terôzki: „hartowanych”, pancyrnych, klyjbowanych, tuplowanych i jakich tam jesce. We chudobnych powojynnych czasach ludzie sztiklowali łokna, szyby we łoknach, i bóło i tak poniykedy, co bez pojstrzodek łokna szła piska ze tyj sztiklowanyj szyby. A te wizgyrne chopy, te szklôrze wsmycali do chałupy, cióngnół za niymi letki cuch fyrnajsu – cuch szklôrzowygo kitu. Terôzki już ganc gynał niy miarkuija eźli to beztóż, co ze kitym bóła biyda, bóło go knap, abo skuli ksiónżki napisanyj bez Ferenca Molnára „Chłopcy z Placu Broni” (hehehe, tam ci bół taki gryfny Klub Przeżuwaczy Kitu) – to te tuste, fetne, miyntke i biôłe ciôsto zdôwałô sie nôm czymsik wziyntym, jakimsik majlandym dló nôs lojfrów i łebóni. Kiej już kieryś wycyganiół łod tego szklôrza kłopeć tego kitu, móg ci go przekajplować i za pora miydziannych klepoków, kiere po wyfilcowaniu łyskali tak, choby byli goldowe.
Nó ale … mecyje starego knakra i tela …
AmberGold, fusbal i familijno polityka – audio
AmberGold, fusbal i familijno polityka…
Bez jake dwa tydnie niy wylazôwôłech ze chałpy, bo ci mie taki stopieróński heksynszus łapnół, iżech blank niy poradziół ze prykola sie wygramulić. Ale (bez medikamyntów) jakosik mi to przeszło i we łóński pyndziałek pokwanckołech sie – jak to móm we zwyku – do Pyjtra na piwo. Ledwach wychynół ze mojij siyni a sam już, choby ci na mie doczkała, łapła mie za knefel łod westy starô Erna Bińkowô i napoczła:
– Panoczku Ojgyn, panoczku Ojgyn! A słyszeliście to, iże wczorej Dónald Tusk grôł sie ze kamratami we fusbal a bez tyn czôs nasz prymiyr Kaczyński tropiół sie festelnie ło to, jak tyż to wszyjsko we tym naszym kraju gynał i do łostatka sprawić, co popsowôł Tusk ze jejigo rzóndym?
– Ja, ja… tyn prymiyr Kaczyński, tyn prymiyr rzóndu na „uchódźstwie” (kajś we Smolyńsku) – dopedziôłech po cichuśku, a zatym już głóśno dociep żech jesce:
– Już my to słyszeli! Za kómuny my to słyszeli, ło tych dwióch, trzech, piyńciuch milijółnach pomiyszkaniów, ło tych pijóndzach, ftore Kaczyński bydzie wszyjskim naobkoło łozdôwać, ło tych ulgach, łopustach we sztojerach, we dôwkach na dziecio łod kwilki jego poczniyńciô…
Na to przistómpiyli ci ku nóm cwilingyrki Lyńka i Ryjna łod Lebków i zarôzki tyż – jak to majóm we iptowatym zwyku – wrajziyli sie prómp do gôdki:
– Ja, ja… tyn nasz Tusek, to ci do kupy ze swojim synkym i ze tymi raubiyrzóma Masóm, Kiôłbasóm i dyrechtorym AmberGoldu wykludzali pijóndze i goldowe sztangelki fligrym do Miymiec, do starzika ze Wermachtu….
– Ja, ja – przikwołóła starô Erna Bińkowô – nôjprzodzij wycióngli łod tych biydnych ludzi wszyjsko, co łóne mieli naszporowane, a zatym ci jich festelnie łokminiyli, wywiydli na chojnie…
– Niy takich juzaś chudobnych! – musiôłech swoji dociepnóńć. – Eźli taki blank chudobny bół tyn, ftory dôł sie wyfikać na trzi milijółny złocioków?
– Nó, możno niyftore to i gupie byli – rzykła Ryjna łod Lebków – ale my, kiej ino briftryjger przismycy nóm pynzyjô, zarôzki pyndalujymy na Pnioki na poczta i posywómy po dwiesta złocioków na Radio Maryja…
– Tam za nôs szykowniście porzykajóm, a i łojciec Rydzyk mô nôs we swojij flyjdze – dociepła jesce jeji cwilingyrka Lyjna.
I tak ci łóne rajcowali aże prziszôł ku nóm stary Paul, grubiôrz-pynzjónista ze chorzowskij „Grofki”, kiery tyż dociep swoji piyńć fyników:
– To wszyjsko, co fandzolół tyn kurduplowaty Kaczyński, to jes ło kant dupy łoztrzaś. Łón powtôrzôł ino to, co już inksi dôwno tymu nazôd wypokopiyli…
– Ja, to już przecamć my słyszeli, to nóm już za tyj łoszkliwyj „kómuny” snochwiali, łobiycowali… – dociep jesce Maniuś Kańcik, kiejsik baniôrz we werku.
– A swojóm drógóm, to ci ta Polska jes na isto dziwokim, łosobliwym krajym – rzyknół stary Paul. – Widzieliście kajsik we świycie, kielikólwiek ciwilizówany kraj na côłkim świycie, coby ichni Syjm bez szesnôście godzin dyszkutjyrówôł ło jednym smarkatym machlyrzu i szydlochu, ftory poradziół wycyganić, wyszlamować kielaset milijółnów złocioków łod gupieloków, kierym sie zdôwało, co kajsik na świycie idzie cosik erbnóńć darmowo.
– A jô już widza – dociep Pelcyn Jorg, ftory ku nóm prziszôł, i tak łoszkliwie kuknół na starô Bińkowô – te wszyjske stare mamzele we tych moherowych kapelkach, ftore tyrajóm po naszych familokach i zaziyrajóm modziokóm pod deki i pierziny przi robiyniu dziecek… kiej robióm, kaj robióm i we jakim … sztelóngu…
A stary Paul ze takim srogim jankorym rzyknół ino:
– I na jakigo pieróna my ta côłkô „kómuna” łobôlali, kiej terôzki Kaczyński kce nóm zrychtować nowô?
A gôdajóm tyż ze côłkóm paradóm te wszyjskie srogie angyjbery (niyftore wywołane posły i synatory):
– Przeca my sóm herskie, my sóm „zdrowe” – to ino côłkô Polska prziszła ło gowa, i tyn ciymny ludek to kupi, bo blank zwarijówôł.
A mie sie zdô, co to niy my, ino łóni, tam we tyj Warszawie (a nôjbarzij na hulicy Nowogrodzkij we PiS-ie, majóm ci już zgerowany, skiśniynty filip a hyrne sóm ku tymu jak „silikón” w babsich cyckach.
Nale, coby ciyngiym niy faflać ło tyj polityce, idzie tym naszym gryfcokóm we Warszawie rzyknóńć po łacinie (kiejsik tak sie na mszy gôdało): „Fiat volunta stua” (i niech sie stanie wola Twoja).
A bezmać cowiek tym jes inkszy łod małupicy, niy skuli tego, co poradzi gôdać, ino, iże cowiek poradzi, jak żôdne inksze boże stworzyni – cyganić.
Take wypokopiynie cygóństw i ku tymu ta energijô, coby je wrółz spamiyntać, posilajóm i – jak to zawdy móndroki gôdajóm – „aktywizujóm” filip, mózg cowieka, cygóna i chachmynta. Skuli tego filipy, mózgownice tych istnych, kierzy sóm „na bakier” ze prôwdóm, starzyjóm sie pomaluśku, langzam. Idzie pedzieć, co cygón możno i rychtuje sóm dlô sia cesta do piykła, ale aby niy trefi tam ze…. „Alzheimerym”.
Łozprowki bez mobilniok – audio
Łozprowki bez mobilniok
Nó, i juzaś kiej sie ino zaszaltruje radijok abo telewizyjô sztyjc i jednym ciyngym… wojna, wojna, wojna… Ja, jô miarkuja, co to jes pierónym ważne, diosecko iste, coby ło tym boczyć ale możno niy za tela. Beztóż tyż jô dzisiôj blank ło czymsik inkszym byda sam rzóńdziół. Terôzki chnet wszyjske majóm już te mobilniôki i kaj ino kuknóńć kôżdy chop, kôżdô baba i chnet kôżde dzieciô mô tyn mobilniok przi daklu. A jô usłyszół takô jedna moc szykownistô łozprôwka Maciyja Stuhra, szauszpilera i wigyjca, kierô jô spróbuja pedzieć możno terôzki po naszymu. Dejcie pozór!
Musza sam pedzieć, co chop i baba… sie festelnie miyndzy sia rozeznowajóm. Nó, cheba, iże ftoś swôs mô jakiesik swoji inksze łobjawiyni. Dobra! Niy byda sam terôzki dogadowôł wszyjskich inkszóści a żôl, bo kciôłech sam jich pôrã pokôzać. Dóm pozór ino na jedna inkszość, kierô sie nôjbarzij ciepie w ślypia, łodznôczô ie, a pryndzyj – ciepie sie we dakle.
Jakim sztrichym baba i chop łozprawiajóm ci bez mobilniôk, bez ta łoszkliwô kómórka? Ze markiyróngu, to take same dziôłanie… ale… jak to sam zarôzki wytuplikuja – nic barzij łopacznygo.
Chop łodnosi sie do swojigo mobilniôka po ludzku… łón go… łón do niygo gôdô… bali jak i niy mô zasiyngu. Łón mu spółczuje, użôli sie kiej mu na ziym śleci… tu ci go głôskô… juzaś tu pogłôskô, ganc ajnfach… Kiejsik słyszôłech…
– Te, łochyntolu tam przi głóśniku! Bo zazwónia do cia!
Niy, tak po prôwdzie niy ma sie co gorszyć… jô móm rôd, kiej tyn pozióm u suchaczów wzrôstô bez półtoryj prómila, bo wtynczôs mómy sam lepszyjszy kóntakt. Ja, jô tyż, kiej to szkryflóm (gôdóm) móm przi sia mało halbecka i drugda cosik sie sam szlukna.
Jô kiejsik ci żech słyszôł take rzóndzynie bez telefółn, kiere terôzki byda sam próbowôł wóm przedstôwić.
– Halooo!… Nó, pyrsk… Ojgyn gôdô! Suchej ino!… Suchej ino, sam wszyjske dobrze ło cia godajóm… Nó, zicli my sie i siedzymy, nic sie niy dziyje… tak se siedzymy, słepiymy piwo, gôdómy… côłki czôs gôdómy, nó… ło nicym… tak sie rzóndzymy… ale jes przijymnie, fest frojdnie jes… ło Hanys tyż sam zicnół, pozdrôwiô cie.
Forsztelujesz sie to? Ło, i Hajna jes… tyż cie pozdrôwiô!… Jółzel jes… niy, niy łón cie niy pozdrôwiô… Siedzymy, nic sie niy dziyje… nuda… cióngnie sie jak smród po galotach… przerwa jakosik abo co…
Ale… fest przijymnie jes… siedzymy… nó, piwko jes… nó, żôl, co cie sam snami niy ma… bo byś sie tyż zicnół do kupy wrôz snami… i pogôdôł możno…
A ty co? Pewnikiym jeżeś kajsik na wsi ja? Nô, a my siedzymy… nic sie niy dziyje… nuda… jak flaki ze łolejym.
Suchejże ino! To możno zrobiymy tak, iże jak sie wróca nazôd do dóm… to zaglingóm do cia… nó, to zatym pogôdómy. Niy, sam niy kca szterować… bo tak siedzymy… nic sie niy dziyje…
Nó, suchejże! Trzim sie tam… wszyjskie cie gryfnie pozdrôwiómy… nó, króm Jółzla! Nó, tóż pyrsk, trzimej sie! Nic, siedzymy, siedzymy… nó… nó… cheba nagrôłech mu sie!
Miarkujecie, co to bóła chopskô łozprôwka bez tyn mobilniôk i terôzki możno babsko. I tu żech ci jes we sztichu, jak sie możno miarkujecie, bo niy poradza wóm przekôzać na jaki szimel gynał łozprawiajóm bez mobilniôk baby. I to ze roztomajtych gróntów. Za piyrsze… niy mómy za tela czasu… niy… ale, bali i niy ło to sie rozłajzi… ja, to bóło obdolno, poniżyj pôska. Nó, niy, niy, niy… bo przeca tak naprôwdã jô niy poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy… halt!… to tyż bóło poniżyj basiska… bo tak po prôwdzie, to jô poradza wlyjźć we baba… niy, niy, niy halt! Styknie!
Smówmy sie blank ajnfach, co niy bóło dzisiej tych łostatnich słówecek!
Jô wóm łodtwórza gôdka, ftorô blank bez cufal i niykcóncy usłyszôłech:
– Halooo! Krista! Pyrsk. To jô, jeżech we galeryji, niy… nó, we handlowyj… coś ty… gupiô idijółtko… tyż żeś wypokopiyła… niy, nó, bez cufal wlazłach tam ło szaroku, nó, przed połedniym… myśla sie… a kukna, co tyż tam jes dzisiôj moc interesantnego…
Nó, nó… niy, niy, już polekuśku wylazuja, bo już zawiyrajóm… Oooo! Krista, wczorej toch miała roztomajte przigody… ja, blank ajnfach leżałach we flapsie… côłkie trzi godziny. Co?… niy, niy… u kosmytyczki. Łowinyli ci mie fólijóm spóżywcóm. Nó, nó to ci Krista ino rzykna, iżech łod dôwna sie takô gryfnô niy czuła… Nó, a tukej prziszłach, przikarycyłach sie, bo tak po prôwdzie, to jô ino zuchtałach japtyki. Nó, boch sie ło rozwidnioku łocuciyła i takech ci sie fest wystrachała… ale, jak jô sie przelynkła, miałach ci blank miyntke szłapy, iżech myślała, co jô móm ganc ajnfach… hercszlak. Nó, cosik mie tak dziwocnie ikrô targało, tak ci jakosik dziwocnie… bez côłkô noc. Sie żech na isto fest zlynkła, iżech przikulwitała sie do tyj galeryji… ale majóm ci tukej tako zuper japtyka… jezderkusie, jezderkusie!… Take zuper medikamynty… lajstłach sie, kupiółach … ale take zuper… na doczkaniu mi przeszôł tyn côłki hercszlak…
Co? Niy! Niy zażywałach, niy wziynach. Niy, przeczytałach ino tyn flugblat, ulótka… „przeciwskazania”, pomyślałach… a na pieróna mi to?
Krista! A ty niy uwiyrzisz, co jô tukej znodła… nó, we tyj galeryji… jakô ci jakelka!… Niy, nó… bez cufal, cufalowo.
Suchej ino! To jes ci takô kocymajka… jak by ci to pedzieć?… Ło, kule na mole… pamiyntôsz możno?
Bóła takô impryza u Richata… nó, nó… siedym lôt tymu nazôd. I na tyj ci impryzie bół ci taki jedyn istny… Manek… nó Manek… Krista, błagóm cie… nó, Jak to kiery?Jak to kiery?
Taki, co to sie na naszô Tilda gawcół. Tak jakosik dziwucnie kukôł… Nó, jak to kiej? Nó, we podstawówce! Łón sie tak dziwucnie na nia gawcół, iże łóna fórt medikowała, co łón jes… łón ji tak diosecko przaje… nó, nó, nó, a niyskorzij sie wykôzało, iże łón miôł ino festne morzisko, laksyra…
Nó… i tyn Manek nó… gynał… i tyn Manek na tyj ci impryzie bół ze takóm jednóm istnóm, Gitóm… nó, nó, nó… i… i ta Gita łod Szymicki miała szwestra Gabi… Nó, i ta Gabi bóła we takij jakielce na „studniówce”… Nó, nó… gynał, nó szarłatnô ze… nó, akuratnie…
Cóżeś ty? Nó… coś ty? Nó?… coś ty? Nó?…
Możno jô terôzki wrajża do fuzekle tyn kónsek gôdki?
– … Nó, tóż suchej Krista! Jô ci jóm dzisiej znodła nó… nó… ta jakelka, blank do tamtyj… NIYPODANÔ !!!
I terôzki nôjlepszyjsze! Bo zrobiólech już sprawónki, zakludziółech je do kamratowego autoka. Wrôcóm sie nazôd, boch jesce małowiela przepómniôł i słysza ci cosik takigo:
– Krista! Krista, a ty blank niy uwiyrzisz, fto sam dzisiej jes… we tyj galeryji… nó… nó nasz Ojgyn sam jes… nó!
Nó, cóżeś ty ipto diosecko? Pewnikiym, na zicher mie niy słyszy!!!
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ltz_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn smo_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn deu_Latn fin_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn fin_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn vie_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn