FUEN resp. čłonojo prezidija organizacije su – tak wiceprezident Bjarnat Cyž w interviewje z SN – hladajo na dale a wjac ćěkancow w europskich krajach, wobkrućili, zo dyrbi so dale mjez awtochtonymi a druhimi (alochtonymi) mjeńšinami rozeznawać. Potajkim mjez ludami resp. ludowymi skupinami, kotřiž su hižo „přeco“ tule byli, a přichadźacymi ludźimi.
Cyle wothladajo wot toho, zo su wšě ludy potomnicy připućowarjow – rozdźěl jeničce w tym wobsteji, hač su woni takrjec prěni byli (first nation) abo nic –, je wjetšina „narodnych mjeńšin“ pod třěchu FUEN jenož tohodla mjeńšina, dokelž buchu w zańdźenosći statne hranicy přesunjene. A nimale wšěm steji „maćerny kraj“ jako partner k dispoziciji. Słowjenc w Awstriskej na přikład móže so na Słowjensku orientować, štož praktisce rěka, zo so stari ludźo nahraničnych kónčin do starownjow w „maćernym kraju“ podadźa.
Za mnje wosobinsce je najwažniši rozdźěl mjez ludami bjez swójskeho stata a ludami ze „swójskim“ takrjec maćernym krajom. Serbja, Sinti, Romojo a kurdojo su ludy bjez swójskeho stata, Danojo w Němskej a słowjenska mjeńšina w Awstriskej pak maja tejkeho „wulkeho bratra“, kiž w padźe Danow jich šule w Šleswigsko-Holsteinskej sobu podpěruje.
Prawje ma FUEN ze zwěsćenjom, zo njeje jasneho koncepta w EU-statach k prašenju, hač maja nowi připućowarjo prawo na wobchowanje swójskeje identity abo hač bychu so tak „integrować“ dyrbjeli, zo steji na kóncu dospołna asimilacija. To pak njeda so na papjerje rjadować. By Němska w zańdźenosći z Polakami w Porurskej liberalnišo wobchadźała, bychmy tamle dźensa awtochtonu pólsku mjeńšinu měli.
Konkurencu mjez awtochtonymi a druhimi mjeńšinami widźi tón, kotryž widźi sebje samoho a druhich we wubědźowanju wo přichilnosć wjetšiny. Druha koncepcija pak je, naše towaršnosće w 21. lětstotku jako „patchwork mjeńšinow“ wobhladować, hdźež poprawom kóždy čłowjek někajkej kulturnej mjenšinje přisłuša a hdźež wo nowe aliancy njewotwisnje wot dotalnych etniskich a druhich mjezow dźe. Na přikładomaj „minimalna mzda“ a „homo-mandźelstwo“ dawa so analyzować, kak to funguje. Konkluzija by była, zo dyrbjeli so tež Serbja w „narodnostnej politice“ znowa wusměrjeć.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn