Nó, tóż mómy już zbyte i Wszyjskich Świyntych, i Zaduszki (ło kierech już żôdyn niy boczy, bo to terôzki niy ma dziyń frajny łod roboty). Gôdô sie, co tyn côłki krześcijański łobrzynd, cyrymónijô biere sie łod 988 roka, kiej to srogi opat Odilon z Cluny nakôzôł, coby we klôsztorach łodprôwiać take „oficjum” za już umartych. Kościół, tyn nasz „Kościół”, kciôł jakosik do kupy poskłôdać te dôwne, piyrwyjsze pogańskie zwyki, i te zaduszkowe łobrzyndy, coby wszyjske byli już blank krześcijańskie. Chnet tyż tyn zwyk napoczli nachmachować (podrzyźniać) inksze, a te ci côłkie świynto potwierdziół we 999 roku papiyż Sylwester II. We Polsce, a nôjprzodzij sam u nôs na Ślónsku, fajrowanie Dnia Zadusznych przikludziyło sie dziepiyro kajsik kole śtyrnôstego-piytnôstego wiyka. Cwek tych wszyjskich zwyków nic ci sie niy łodmiyniôł bez te côłke lata: idzie ło to, coby festelnie, chocia rółz do roka, boczyć ło tych wszyjskich, kiere już łod nôs musieli łodyńść na zawdy. We tyn dziyń spóminómy ci familijantów, pociotków, przocieli i kamratów, i to jesce nad wyznôwany „światopogląd”. Medikuje sie przi tym jesce wszyjsko, co jes skuplowane ze tym „przemijaniym”. Tyn côłki „kult” umrzitych bół richticzny na isto wszyjskim ludzióm na côłkim dôwnym świycie a napoczniyńcie tego idzie jesce łobejzdrzić aże we epoce „paleolitu” jakiesik 25 tysiyncy lôt tymu nazôd. Te świynto tyż jes beztóż wywandlowane jesce łod blank, ale to richtik łod blank dôwnych, przedkrześcijańskich czasów. To sie tak cióngnie łod dôwiyn dôwna i jesce we XIX wiyku, drużnie ze pieróńsko starym zwykiym, ciepali ludzie na grób świyżo uciupane asty ze stromów, co miało pokazôwać, iże dôwnij dociepowało sie drzywo do łognia, kaj sie tego niyborôka lebo niyboga gorało. Ja, bo dôwnij sie przodzij chowaniô, gorało tych wszyjskich umrzików. Wypokopiyli tyż jesce, co nasze duszycki po umarciu sóm niyśmiertylne a na soborze we Lyonie, we tysiónc dwiesta siedymdziesiontym szczwôrtym roku, nasz Kościół ci bół łoznôjmiół taki – jak to sie terôzki gôdô – „dogmat” ło tym, iże fónguje tyn côłki „czyściec” we kierym wszyjskie grzyszne za żywobyciô duszycki muszóm pokutować za swoji ziymske grzychy.
Przi tyj przileżitości, jedna angyjbera ze warszawskigo uniwerzityjtu rzóndzióła we telewizyji blank to, co jôch już kejsik berôł tela, iże jesce tam jesce mocka rzecy dociepła. Jôch gôdôł ło dôwniyjszym jôdle na kiyrhowie – łona tyż. Nale pedziała jesce, co tyż we tym prawosławiu, to zawdy musiało być na smyntôrzu jajco na grobie i gorzôłecka. I to niy skuli tego, coby sie naprać a ino, iżby te duszycki miarkowały, co jich ludzie we zocy majóm. A jesce kajsik indzij, choby i we tym Meksiku, to ludzie festelnie fajrujóm, bo bezmać śmiych, uciecha i chichranie łodróżniô nôs, żywych łod tych wszyjskich umartych, łod tych duszycek, kiere sie tam kajsik mackajóm, szwyndrajóm po świycie, pokiel jich ci nasz Pónbóczek na tyn łostatecny gyricht niy napytô. Wszandy tak bóło ze tym jôdłym, niy ino we „prawosławiu”. Na naszym polskim Pomorzu wiara nakazôwała, coby we ta nocka ze piyrszego na drugi listopada narychtować na fynsterbretach chałupów te jôdło, kiere umarte mieli nôjbarzij rade. Tyn, chnet gynał tyn sóm, zwyk majóm tyż cygany a festelnie roztomajcie łozwijôł sie łón u Słówianów, i sam u nôs, u Ślónzôków. Stare ludzie spóminajóm takô ci starosłowiańskô Radunica. Bół ci to zwyk skłôdaniô na grobach łokwitych łofiarów ze jôdła i nôpitku, no i jesce „Dziady”, ło kierych tak gryfnie pisôł nasz Adam Mickiewicz:
„ … pospólstwo więc święci Dziady tajemnie w kaplicach lub pustych domach niedaleko cmentarza. Zastawia się tam pospolicie uczta z rozmaitego jadła, trunków, owoców i wywołuje się dusze nieboszczyków. (…) Dziady nasze mają to szczególnie, iż obrzędy pogańskie pomieszane są z wyobrażeniami religii chrześcijańskiej, zwłaszcza, iż dzień zaduszny przypada około czasu tej uroczystości. Pospólstwo rozumie, iż potrawami, napojem i śpiewami przynosi ulgę duszom czyścowym.”
Te śpiywy to jes gynał tak jak we tym Meksiku, coch już przodzij spominôł. Te juzaś prawosławne zwyki mianujom sie „panichidy” i sóm ci to nabożyństwa żałobne we łobrzóndku greckim i prawosławnym, kiere skuplowane sóm ze biysiadami, gościnóm na smyntôrzu i goraniym łogni na nich.
Zaduszki, duchy, duszycki – moja Starka zawdy mie i mojigo bracika strachali tymi duszyckóm, kiere bezmać przilazowali do capartów i lóntów, jakimi my ze bracikiym zawdy wteda, za śpikolowatych lôt, byli. Niyrółz, i niy dwa we śniku widziôłech te duszycki, kiere mie szterowali, i to niy ino we śniku, ale tyż i na łodwieczerz, kiej Mamulka kôzali nóm już nynać, we kachloku bóło festelnie nahajcowane i ino po gipsdece lôtali roztomajte strzigi, hastermany, sytoszki i inksze beboki. Sómech je na swoji ślypia widziôł, abo tak mi sie ino wtynczôs zdôwało, ale coch stracha miôł, toch miôł.
Wiycie, wajôłech sam już pôra razy, iże niy poradza nôjńść jakisik sztrofek po naszymu i beztóż wciepuja roztomajte inksze, po polskimu, łod naszych polskich wywołanych poytów. A tu mi terôzki gynał klapujóm take gryfne sztrofki, kiere napisôł ślónski terôźniyjszy poyta, Bogdan Dzierżawa, kierego mianujom Utopkiym ze Chwałyncic:
„Locesz se duszycko, miyndzy stromami,
czy nima ci zimno w tyn czas jesiynny?
Przeca listopad już szuszczy liściami,
i wiater zimny, dmuchô niyprzijymny.
Świyczka na grobie sie pôli migotliwie,
mogesz sie łogrzôć nad jeji płómykym,
ale ty wolisz straszyć mie łoszkliwie,
na starym dymbie, pójdźki krzikym.
Może ty duszycko ciyrpisz za grzychy?
Kiere za życiô ziymskigo popochałaś.
Z ludzkij chciwości, wielkopańskij pychy,
swojim nôjbliższym poprzoć niy umiałaś.
Teraz łóni za ciebie rzykajóm pôciyrze,
Żebyś w tamtym niy ciyrpiała świycie.
Za sobóm z trzaskiym zawarłaś dźwiyrze,
Toż niy dziwota, że terôz ciyrpisz przecie.
Idź duchu marny, niy hukej nad gowami.
Niy wiyj przecióngle wiatrym w kóminie.
Porzykóm tyż za cia dzisiôj nad grobami,
Bo życie jest krótkie i chneda przeminie.
Dużo by gôdać ło ziymskim padole,
Piyknie na pewno kiedyś ci sie żyło
Była mamóna, rozpusta i swawole
Ale życiô zabrakło, za gibko sie skóńczyło.”
Chocia miarkujymy, iże żôdyn snôs niy ma niyśmiertylny, a kôżdymu sie zdô, iże łod niygo sie niyśmiertylność napocznie, to kiej sie zemrzi kómuś, kogo mómy festelnie radzi, zawdy to jes wtynczôs tragedyjô. I zawdy wteda medikujymy: czamu Łón, czamu Łóna, Pónbóczku czamu tyn synecek, lebo czamu ta dziołszka? Nale, na to jesce żôdyn móndrok niy łodpedziôł.
I Wszyjskich Świyntych forbaj…
Nó, tóż mómy już zbyte i Wszyjskich Świyntych, i Zaduszki (ło kierech już żôdyn niy boczy, bo to terôzki niy ma dziyń frajny łod roboty). Gôdô sie, co tyn côłki krześcijański łobrzynd, cyrymónijô biere sie łod 988 roka, kiej to srogi opat Odilon z Cluny nakôzôł, coby we klôsztorach łodprôwiać take „oficjum” za już umartych. Kościół, tyn nasz „Kościół”, kciôł jakosik do kupy poskłôdać te dôwne, piyrwyjsze pogańskie zwyki, i te zaduszkowe łobrzyndy, coby wszyjske byli już blank krześcijańskie. Chnet tyż tyn zwyk napoczli nachmachować (podrzyźniać) inksze, a te ci côłkie świynto potwierdziół we 999 roku papiyż Sylwester II. We Polsce, a nôjprzodzij sam u nôs na Ślónsku, fajrowanie Dnia Zadusznych przikludziyło sie dziepiyro kajsik kole śtyrnôstego-piytnôstego wiyka. Cwek tych wszyjskich zwyków nic ci sie niy łodmiyniôł bez te côłke lata: idzie ło to, coby festelnie, chocia rółz do roka, boczyć ło tych wszyjskich, kiere już łod nôs musieli łodyńść na zawdy. We tyn dziyń spóminómy ci familijantów, pociotków, przocieli i kamratów, i to jesce nad wyznôwany „światopogląd”. Medikuje sie przi tym jesce wszyjsko, co jes skuplowane ze tym „przemijaniym”. Tyn côłki „kult” umrzitych bół richticzny na isto wszyjskim ludzióm na côłkim dôwnym świycie a napoczniyńcie tego idzie jesce łobejzdrzić aże we epoce „paleolitu” jakiesik 25 tysiyncy lôt tymu nazôd. Te świynto tyż jes beztóż wywandlowane jesce łod blank, ale to richtik łod blank dôwnych, przedkrześcijańskich czasów. To sie tak cióngnie łod dôwiyn dôwna i jesce we XIX wiyku, drużnie ze pieróńsko starym zwykiym, ciepali ludzie na grób świyżo uciupane asty ze stromów, co miało pokazôwać, iże dôwnij dociepowało sie drzywo do łognia, kaj sie tego niyborôka lebo niyboga gorało. Ja, bo dôwnij sie przodzij chowaniô, gorało tych wszyjskich umrzików. Wypokopiyli tyż jesce, co nasze duszycki po umarciu sóm niyśmiertylne a na soborze we Lyonie, we tysiónc dwiesta siedymdziesiontym szczwôrtym roku, nasz Kościół ci bół łoznôjmiół taki – jak to sie terôzki gôdô – „dogmat” ło tym, iże fónguje tyn côłki „czyściec” we kierym wszyjskie grzyszne za żywobyciô duszycki muszóm pokutować za swoji ziymske grzychy.
szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pap_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn