W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Jedna z avatarow prof. Winka bu wot swojich nowych přećelow na silwestersku fetu přeprošena. Po witanju noweho lěta ze wšěmi k tomu słušacymi dobrymi přećemi započachu sej dopomnjenki na dźěćatstwo wuměnjeć. Nowi přećeljo prof. Winka su wšitcy multinacionalni, wjacerěčni, derje kubłani a su daloko po puću byli. Mějachu tuž zajimawe stawizny powědać wo swojim kubłanju, wo dźěle a bydlenju we wšelakorych krajach a wo wužadanjach, kotrež mějachu zmištrować. Skónčnje bě prof. Wink na rjedźe. Rozhladujo so wona pytny, kak tamni wćipni a połni wočakowanjow na nju hladaja. Tak započa wona powědać:
W žłobje jeho rukow
za Franca
Přeprěčiš-li za rudnohórskim Oberwiesenthalom mjezu do směra na Karlovy Vary a jědźeš-li dale přez Boží Dar a Jáchymov, sy spěšnje w Ostrovje, domiznje Jana Breindla. Přez swoje wobšěrne wuwučowanske a hudźbne aktiwity je 40lětny w serbskich kruhach mjeztym dosć derje znaty a rady widźany. Za pochadom jeho swójbneho mjena prašany wón měni, zo pochadźachu prjedownicy nana z awstriskich kónčin a přesydlichu so do Prěnjeje swětoweje wójny do Sudetskeje. Tak wotrosće wón w čěskej swójbje. Zwotkel pak ma tajke wobšěrne znajomosće němčiny? Breindl chodźeše lěto w Schwarzenbergu na gymnazij, kiž je tež za šulerjow z Čěskeje přistupny.
Studij w Čěskej a dźěło we wukraju
Dźiwadźelnica Majka Kowarjec je 28. nowembra 75. narodniny swjećiła. Dale aktiwna hrajerka słuša k najprofilowanišim wuměłčam minjenych lětdźesatkow, a to nic jenož na jewišću, ale tež na tójšto dalšich polach.
Talent je snano najwažniša kajkosć, kotruž na jewišću na kóždy pad trjebaš. Zabyć pak njesměli, zo je dźiwadźelenje stajnje tež rjemjesło. A k tomu bjezdwěla słuša, wuběrnu artikulaciju sej přiswojić. Majku Kowarjec přeco rozumiš, hač wona rjeji abo šepta, hač w emocionalnym wokomiku abo w najwjetšej euforiji, hač w serbšćinje abo w němčinje. A jeli jej tola raz słowo na jazyku wjaznje, dosaha často mała gesta, zo by přihladowar spóznał, što runje mysli.
Pod nadpismom „Z kameru po Łužicy a do swěta won“ wěnuje so w seriji Serbskich Nowin dr. Toni Bruk stawiznam serbskeho filma. Mjez druhim rozprawja wón w swojich wuwjedźenjach wo wosebitosćach a njewšědnosćach před a za kameru kaž tež wo wuwiću serbskeho filma hač do přitomnosće.
Lětsa w decembru spominamy na 250ćiny jednoho z najwažnišich zastupjerjow tak mjenowaneje Wienskeje klasiki, wuznamneho hudźbnika Ludwiga van Beethovena. Jeho tworjenje měješe wusahowacy wliw na dźěło pozdźišich generacijow komponistow a docyła na stawizny europskeje hudźby po nim. To płaći powšitkownje na te abo tamne wašnje tež za wuwiće wjacorych serbskich komponistow zašłosće a přitomnosće, kotřiž su so rozdźělnje intensiwnje z fenomenom Beethoven rozestajeli.
W tutej kolumnje powědaja štyrjo redakciji SN znaći mjezynarodni awtorojo, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
Jako bě prof. Wink dźěćo, a tomu hišće tak dołho njeje – wosebje z wida wěčnosće –, je so wón hód jara bojał. Wězo so na nje wjeseleše. Wězo na dary mysleše, na hodowny štom, na dźěda a wowku, na ćety a kuzenkow, kotrychž zetka. To so jemu spodobaše. Zdobom pak měješe strach. Strach, kotryž bě bohužel cyle woprawnjeny.
Po wuspěšnym slědźenju wot lěta 1992 do 1995 a wot 2000 hač do dźensnišeho w Budyskim Serbskim instituće poda so jeho wědomostna sobudźěłaćerka Trudla Malinkowa kónc nowembra na wuměnk. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.
Njebudźe Wam ćežko po wuspěšnym slědźenju so ze Serbskim institutom rozžohnować?
T. Malinkowa: Cyle jednora kročel to za mnje njeje, wšako sym jara rady w instituće dźěłała. Budu slědźersku atmosferu a wuměnu z kolegami parować. Dźiwam so, kak spěšnje su so lěta minyli.
Po studiju stomatologije sće jako zubna lěkarka dźěłała, na ewangelskeho duchowneho so wudała a pjeć dźěći porodźiła. Što je Was pohnuło so spočatk 1990tych lět wěnować přeslědźenju serbskich stawiznow a wupućowanja Serbow do zamórskich krajow?
Pod nadpismom „Z kameru po Łužicy a do swěta won“ wěnuje so w nowej seriji Serbskich Nowin dr. Toni Bruk stawiznam serbskeho filma. Mjez druhim rozprawja wón w swojich wuwjedźenjach wo wosebitosćach a njewšědnosćach před a za kameru kaž tež wo wuwiću serbskeho filma hač do přitomnosće.
1984, takrjec w pjatym lěće wobstaća Serbskeje filmoweje skupiny (SFS), smy so wěnowali přihotam 1. hrajneho krótkofilma po powědančku Bena Budarja „Da sym ja ta poslednja“, štož bě pospyt, reflektować žiwjenje katolskeje Serbowki.
„Rjek“ filma je młody Serb, kiž měsac wob měsac zběra Domowinske přinoški – a tak zetka raz wob měsac tež protagonistku, za kotruž je młodźenc hižo wjele lět jenički wopytowar (Serbski titul filma WOPYT a němski UNRUHE). Při mjenowanym wopyće stara Serbowka jemu cyłu swoju wutrobu wusypa a njerjadowane epizody ze swojeho žiwjenja monologisce deklamuje – a wón rady na nju słucha ...
szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn ces_Latn slv_Latn slv_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn