Wósmužowa hora
Wósmužowa hora (abo Wusmužowa hora, prjedy tež Stroma hora; němsce Strohmberg) je 264 metrow wysoka wulkaniska hora w předkraju Hornjołužiskich horin we wuchodnej Sakskej. Dwójny wjeršk, kotryž je so pod krajinowy škit stajił, leži tři kilometry južnje městačka Wósporka w Hornjej Łužicy.
GeografijaWobdźěłać
Rěčka Lubata zalěsnjenu horu we wuchodźe a sewjerje wobćeče. Wokolne městna su Wóspork na sewjerje, Malećicy na wuchodźe, Nosaćicy na juhowuchodźe, Čornjow na juhozapadźe, Žarki a Łusk na zapadźe a Delnje Kotecy na sewjerozapadźe. Při wuchodnym boku Wósmužoweje hory wjedźeše stara wikowanska dróha wot Lubija do Wósporka, kotraž je hač do dźensnišeho spóznajomna jako pólny puć.
Wot wjerška Wósmužoweje hory, 75 metrow wyše hač wokolna krajina ležaceho, saha wuhlad přez holansku a hatowu krajinu hač do Hamorskeje milinarnje a k Wysokej Dubrawje na sewjeru, k Limasej a Sedłu pola Zhorjelca na wuchodźe, Hrodźišću a Lubijskej horje na juhowuchodźe a k Čornobohu na juhozapadźe na zapadźe. Na zapadźe stej Budyšin a za nim Zapadołužiska pahórčina widźeć.
Na Wósmužowej horje namaka so měrjenski dypk kralowsko-sakskeje triangulacije.
GeologijaWobdźěłać
Wósmužowa hora wobsteji z přez wuski hrjebjeń zwjazaneju wjerškow z bazalta, kotryž wužiwaše so wot 19. lětstotka jako twarski material. Při južnym wjeršku namakatej so dwě něhdyšej skale, kotrejž běštej wot lěta 1836 we wobsydstwje Žarkowskeho ryćerkubła. Wo wjele wjetša skała namaka so wot lěta 1900 na Malečanskich a Wósporskich honach při sewjernym boku hory a dźěłaše hač do hospodarskeje krizy w lěće 1923.
StawiznyWobdźěłać
Na horje steješe prawdźepodobnje wot 11. lětstotka słowjanske hrodźišćo, wobstejace z murjowaneho wjerškoweho hroda a drjewjanych twarjenjow. Hrodźišćowy nasyp při južnym wjeršku so dla wudobywanja kamjenizny nimale dospołnje zniči, přepytowaše so pak do toho mjez druhim wot Rudolfa Virchowa a Richarda Andreeja. Po Andreejowym wopisu jednaše so wo něhdźe 100 metrow dołhi, do wuchoda wotewrjeny nasyp w formje połměsačka, kotryž bě na nutřkownej stronje něhdźe połdra metra, na wonkownej pak tři metry wysoki a wobsteješe z lokalneho bazalta. Króna nasypa bě něhdźe tři metry šěroka.[1]
Literatura a žórłaWobdźěłać
- Theodor Schütze: Zwischen Strohmberg, Czorneboh und Kottmar (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 24). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1974.
- Gerat Kral: Potajnstwa a zajimawostki wo Wusmužowej horje. W: Protyce 2013, str. 130-132
- ↑ Richard Andree: Wendische Wanderstudien. Zur Kunde der Lausitz und der Sorbenwenden. Stuttgart 1874, str. 130sl.
mri_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn fij_Latn nno_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ilo_Latn deu_Latn pol_Latn deu_Latn