Dual
Wěrnosć jo, až prědowniki mójeje familije kśěchu byś lěpše Nimce. Wuraz Wenden słyšach wu nas jano ako gódło. Serbski nan tśeśego naroda mójeje žeńskeje kśěšo se nimskej kejžoroju spódobaś a natwari jomu kasernu. Za to běšo wšen hamk a mamk pśedał. Kejžor kasernu ale njejo kśěł. Starše měsćanarje tu Branaškojc kasernu hyšći znaju ako bydlenje chudych…
W NDR-skem casu Sorben za naju njejsu byli zajmne. Nama su se zdali jano ako eksotiska dekoracija politiskego režima. Módre zgło jo dosegało a njesmej kśěłej hyšći serbske drastwy. Tradicija a domownja žednu rolu njejstej grałej. Lubjej som šeł do Pragi a wuknuł česki…
Pó pśewrośe smej tužnje akceptěrowałej, gaž su Łakomu a Łakomske mnichojske gaty wótbagrowali. Ako su Rogow wótbagrowali, smej se hyšći mysliłej, to jo kóńc jamow, kaž zlubjone. Tak to njejo było a zachopiłej smej chójźiś na demonstracije. Kaki zwizk to ze Serbam ma, smej zrozměłej, ako smej woglědałej premjeru zasej natwarjonego filma „Rublak“ z NDR-skego casa pó pśełoźe kusa Jurija Kocha „Mój wuměrjony kraj“ na Njepilic dwórje. Z tym smej se zachopiłej pšašaś chtož smej. Ned som se zapisał do swójogo prědnego kursa serbšćiny. Tematika serbskeje duše mě wěcej njepušćijo…
Naš mały lud njamóžomy dalej rozdźěliś: wy Sorben a my Wenden. Smy wše Serby wšojadno, lěc z Kamjeńca, Žarowa abo Dešna póchadamy, wšojadno, lěc naše starjejše nimski, serbski abo pólski su powědali, a wšojadno, lěc w Chóśebuzu, Budyšynje abo Pósaarskej źěłamy. Teke njedejało graś žednu rolu, lěc gronimy „Es war nicht alles schlecht in der DDR“ abo wěmy, kaku tšašnu roli jo stasi teke w Serbach grała. Wažnje jano jo, lěc se ako Serby cujomy a wuznawamy. Rěc ma wjeliki wuznam. Kak se pśibližyjomy k serbskima rěcoma móžo byś wšako: dolnołužyska abo górnołužyska maminorěcna familija, domownja, šula, spiwanje, stawizny, wěra abo wójowanje pśeśiwo znicenjeju wobswěta. Z togo by mógał wujś, až lubjej mamy nimske pomjenjenje Wenden ako Sorben…
Serby maju starosłowjański dual w gramatice. To jo nejskerjej pśicyna, cogodla wšo jo dwójne: kraja Bramborska a Sakska, Błota a brunica, Dolna a Górna Łužyca, dolnoserbšćina a górnoserbšćina, a skóńcnje Nimce a Serby w tych samych stronach. Historija jo nam wobraźiła dwě nimskej mjeni a bogatu etnografiju z wjele wariantami rěcow. Wobchadajmy z tym bogatstwom rozglědniwje a tolerantnje.
Druga wersija ako komentar pód titelom „Wenden = Sorben“ w Rozhlaźe 65/2 (2015) wózjawjony.
Grafika hsl.
nus_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn lvs_Latn