„Bogu k cesći a Serbam k wužytkoju“*
Cas diktaturowu 20. stolěśa jo měł bytostny wliw na to, až su se Serby wót wěry a rěcy zdalili. Slědna serbska namša se wótmějašo w lěśe 1941. W 1980tych lětach jo nastało bazowodemokratiske gibanje za zasejzawjeźenje serbskich namšow w Dolnej Łužycy. 1987 jo faraŕ Helmut Hupac pśewjadł serbske wósadne wótpołdnjo w Dešnje, kótarež jo źinsa wiźone ako prědna dolnoserbska namša nowšego casa. W lěśe 1988 jo se załožyła z pódpěru wušego promšta Reinhardta Richtera cerkwina źěłowa kupka „Serbska namša“. Až do źinsajšnego jo kupka wótźaržała wěcej ako 230 namšow. Wažne impulse za wótnowjenje dolnoserbskego cerkwinego žywjenja su pśišli wót fararja Herberta Nowaka a prjatkarja Jura Franowa. Ewangelske procowarje su załožyli w lěśe 1994 Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. Zaměr towaristwa jo spěchowanje serbskeje rěcy w ewangelskich wósadach. Wóno co rěc serbskeje biblije a serbskich nabóžninskich tradicijow a póbóžnosći zachowaś a z tym pśinosowaś ku skšuśenju a dalšnemu wuwiśeju a nałožowanju nacasneje dolnoserbskeje rěcy – tak to stoj we wustawkach towaristwa.
Towaristwoju jo se raźiło wudaś nowe duchowne knigły: prjatkowanja, perikopy, duchowne kjarliže atd. W radiju a casnikach jo dolnoserbske Bóže słowo prezentne. Nejnowše jo wót lěta 2015 wót towaristwa wudane serbske wósadne łopjeno „Nowy wósadnik“. Serbska wósada Dolneje Łužyce ma swójski internetny wustup na www.serby.ekbo.de a jo prezentna na facebooku.
Wjednistwje cerkwinego wobcerka w Zgórjelcu (z wušym promštom Martinom Herchom) a chóśebuskego cerkwinego wokrejsa (z promštowku Ulrike Menzeloweju) dolnoserbsku wósadu mócnje pódpěrujotej. Ewangelska cerkwja Barlinja–Bramborskeje–šlazyńskeje Górneje Łužyce (EKBO) płaśi wót lěta 2015 běrtyl městna serbskego dušepastyrja. Dłujcko bramborska cerkwja žedne pjenjeze za serbskego fararja njejo zewšym měła. Nimske fararje w Dolnej Łužycy bywaju za to serbske w swójich wósadach wěc a wěcej sensibelnjejše. Mimo serbskego dušepastyrja Ingolfa Kśenki a Jadwigi Malinkoweje ako serbskeje fararki w slěpjańskej wósaźe a mamy tuchylu w EKBO pěś dalšnych fararjow (Helmuta Hupaca, Katharinu Köhleroweju, Cyrila Pjecha, Hans-Christopha Schütta a Dietera Schütta), kenž prjatkuju w dolnoserbskej rěcy. Z nimi gromaźe źěła wjele lajkow za žywu serbsku wósadu. Spěchowańske towaristwo wiźi ako głowny nadawk, jich procowanja pódpěraś. Tuchylu ma 31 cłonkow.
Gronidło Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi zni „Bogu k cesći a Serbam k wužytkoju“. To ma zwurazniś głownej zajma towaristwa: serbsku cerkwinu tradiciju a lubowanu serbsku rěc. Aktualne aktiwity su na internetnem boce ewangelskich serbow EKBO. Wjerašk lěta 2015 jo był Łužyski cerkwiny źeń w Měsće. Na tom dnju prezenca serbskeje rěcy a ewangelskich Serbow njejo była jano symboliska. Ewangelske Serby a serbska rěc su słušali jadnorje k wšym aktiwitam!
Nejnowša publikacija su spiwarske za młodych luźi z titelom „Tyca“, kótarež su w awgusće 2016 wujšli. Bu pśedstajone kóńc awgusta na Serbskem festiwalu w Janšojcach. Te knigły pokazuju na dalšny wažny aspekt aktiwitow: Towaristwo njoco jano slědk glědaś, ale co młode luźe zapśimjeś. Co jich pśeznaniś, až serbska rěc jo „coolna“ a až kśesćijańska wěra ma wótegrona na jich pšašanje.
Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. jo wupisało Łužyske myto Albinusa Mollerusa za lěto jubileja reformacije. Myto jo za zapódane pśinoski, kótarež se zaběraju z aktualnosći reformacije we Łužycy. Myto se pśepódajo za nejlěpšy pśinosk w serbskej rěcy (a tek za nejlěpšy w nimskej/českej/pólskej rěcy) na Serbskem ewangelskem dnju 2. julija 2017 w Tšupcu. Tradicionelnje se swěśi ten źeń kužde lěto gromaźe ewangelske Serby z Dolneje, Srjejźneje a Górneje Łužyce.
Reformacija mějašo wjeliki wuznam za Serbow. Procujo se ze źěłoweju kupku w kooperaciju ze Serbskim institutom, až w lěśe 2017 změjomy nowowudaśe serbskeje biblije, nejpjerwjej w elektroniskej formje a w interneśe a pótom teke ako śišćane knigły.
Skrotcony tekst nagrona pśedsedarja Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwju z. t. na zmakanju z pśedsedarstwom Maćice Serbskeje.
Bildka: Logo Spěchowańskego towaristwa za serbsku rěc w cerkwi. z. t.
* Jan Běmar
hrv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ayr_Latn