Śląskie strachy i straszki: Ziemskie diabły
Czy zastanawialiście się jak diabły dostały się na ziemię? Tę zagadkę wyjaśniają pewne opowieści, które słyszałam na Śląsku Cieszyńskim.
Śląskie strachy i straszki. Rodowy zwiastun śmierci
Niektóre rody mają swojego własnego zwiastuna śmierci, zazwyczaj nikt się tym nie chwali, bo postronni słuchacze od razu kreślą koła na czole lub znacząco się uśmiechają.
Dziyń handlowca
Poczōntkym lutego dycki ôbchodzymy świynto tych wszyjskich ludzi, co im godōmy po naszymu : przedowocze. To sōm te ludzie, co niy yno we sklepach, ale tyż we roztōmańtych "salōnach" robiōm.
Śląskie strachy i straszki: Poltergeisty w majątku Bielany
Cała sprawa zaczęła się w Berlinie, dobrze sytuowane małżeństwo, on - wzięty lekarz, ona – śpiewaczka operowa, miało dwie córki: 10-letnią Mariannę i 12-letnią Antoninę. Dziewczynki miały wszystko cze...
Ôn sztajgowoł fest wysoko!
Jak żech miyszkała z ôjcami na "starych Żorach" mieli my takigo sōmsiada, co isto musioł być troszka starszy jak mōj tatulek, a Lojzik bōło mu na miano.
Śląskie strachy i straszki: Czy była to telepatia?
Telepatia jest zjawiskiem nie do końca zbadanym i na jej temat istnieje wiele teorii, według niektórych z nich ma to być zdolność przekazywania myśli, a nawet słów na znaczne odległości bez użycia ja...
Szkolno wycieczka
Ôstatnimi czasy wiela klachōm bez telefōn ze jednōm kamratkōm, co kejś uczyła sie we licyum pielyngniarskim we Rybniku. Ôna je już kupa lot na pynzyji, ale jeszcze wiela poradzi doradzić we tych dzisi...
Być mamulkōm
Być mamulkōm to je prawe powołani! Jo żech dostała ôd Pōnbōczka kupa talyntōw, bo maluja i pisza, uszyć tyż cosik poradza, rada warza a pieka, ale moim nojważniyjszym powołaniym bōło ôstać mamulkōm!...
Nasze roztōmiłe bajtle
Poczōntkym czyrwnia kożdego roku nasze roztōmiłe bajtle majōm swoji świynto. Do szkoły trza iś, jak tyn jejich dziyń wypadnie beztydziyń, ale uczyć sie niy trza! Bo we szkołach sōm akadymije a wystymp...
Jako sie ȏbrōnić przed posuchōm
Styknie yno se spōmnieć łōński rok, kej nōm ta posucha fest poszkodziyła. Jak bez zima śniega ni ma, a na wiosna niy popado, to posucha być musi! – tak dycki godoł mōj starzik, co bōł fesztrym, a mioł...
Śląskie strachy i straszki: Zaraza w dawnych czasach
Pandemie i zarazy to nie tylko efekt industrializacji i zanieczyszczeń jakie powstały w naszych czasach, bo zarazy „grasowały” po świecie niemal od zawsze.
Jo mojimu tatulkowi porzad przaja!
Jo porzad mojimu tatulkowi przaja, chocioż go ni ma s nami bez trzidziści lot. Dycki spōminōm, jako przi mie twardo stoł, a niy doł mi żodnej krziwdy zrobić! Jedinie, co gupoty niy podpiyroł!
Kajżeś to kupiyła?
Tak sie mie spytała moja kamratka Krysia, jak mie potkała na „starych Żorach”. Nojprzōd jo sie niy kapła ȏ co ji idzie, ale za mōmynt dałach pozōr, że ȏna sie dziwo na moja jakla.
Dziyń aptykorza
Pod kōniec września dycki świyntujemy dziyń aptykorza, cōż kej u nos je wiyncy aptykorkōw niż tych aptykorzi i mało kej chop za aptykorskōm ladōm stoji!
Dziyń ptokōw
Zaczło sie ȏd tego, że my ze familijōm siedzieli przi grillu. Nasza wnuczka ciepła pod płot resztōwki chleba, a godała, że to bydzie do ptokōw! Mōj chop zaroz ji padoł, że ptoszyska sam niy przidōm, b...
Dziyń poczciorza
Dycki poczōntkiym października nasze poczciorze majōm swoji świynto. Napisałach „nasze”, bo jak inakszy moga pōmianować ludzi, co ich dobrze znōm, bo lata ku nōm chodzōm a roztōmańte pisma przinoszōm.
Świynto Narodowej Edukacyji
Abo jako inksi godajōm Dziyń Rechtōra przipado 14 października. Jo wtynczos dycki spōminōm ludzi, co mie uczyli we podstawowej szkole, we licyjōm a na kōniec mojich „belfrōw” ȏd malōnkōw. ȏ babeczka...
Wiycie jak wyglōndo jaźwiec?
Jo se myśla, że jaźwiec abo borsuk jako inksi godajōm, to je nojmyni znany zwiyrz, co żyje we naszych lasach. Kery s Wos go chocioż jedyn roz widzioł? Już pryndzy byście go usłyszeli, jak byście we no...
Dejcie se pozōr we Dziyń Zaduszny!
U nos w dōma kejś przi szkubaniu piyrzo godka zeszła na to, kej duszyczki tych, co już umrzili, mogōm prziś nazod na ziymia, coby sie sam na „stare kōnty” podziwać. Ȏmy godały, co sōm yno taki dwa dni...
Baranowski gōn na świyntego Huberta
Trzecigo listopada, na świyntego Huberta we Baranowicach dycki bōł wielgi gōn. Mōj starzik, co tam bȏł podleśniczy, mioł kupa roboty już pora dni przed tym świyntym, bo musioł wybrać miejsca do tych, ...
Pogoda do syniorōw
Kożdego roku we listopadzie ȏbchodzymy „Światowy Dzień Seniora”, bezto keryś rok nazod ( jeszcze przed tōm szpetnōm pandymijōm!) byłach pytano na taki spotkani syniorōw we ȏsiedlowym klubie, coby pogo...
Co je lepsze sztudyrowani abo wynokwiani?
Praje we listopadzie trefio Dziyń Sztudynta, ale skuli czego tak to ludziska wymyśleli, tego to jo niy wiym, bo to ani poczōntek, ani tyż kōniec tego sztudyntowego roku ni ma. Isto kaj indzi do tych m...
Po naszymu: Katarzina a Andrzyj
Downi synki mieli swoja świynto Katarzina (25 listopada) a dziołchy świyntego Andrzyja (30 listopada). We te dni se młodzi wrōżyli, jaki bydōm mieć prziszły żywot a kerego abo kero se weznōm! Wszyjste...
Po naszymu: Godki ȏ Skarbniku
Starzik ȏd moji kamratki Bogusie to bōł stary bergmōn na pynzyji i ōn nōm, dzieckōm, wiela ȏ tyj grubie, kaj pora dziesiōntkōw lot przerobioł, ȏgrōmnie rod rozprowioł, a już nojwiyncy, to my słyszeli ...
Po naszymu: Mikołoj a krisbaum za mojich modych lot
Downi we grudniu bajtle mieli aże dwie przileżitości, coby dostać co słodkigo.
Po naszymu: Praje mōmy Adwynt
Adwynt to bōł taki czos, kej ludzie mieli rzykać, żałować za grzychy, a Pōn Jezuska wypatrować!
Śląskie strachy i straszki: Co się przydarzyło starce Stazyji?
Najwięcej ciekawych opowieści słyszało się podczas zimowego darcia pierza. Prawie każdego wieczoru do znajomych gospodarzy zachodziła starka Kowoliczka, która chętnie opowiadała rozmaite historie z ży...
Po naszymu: Co zrobić ze niyutrefiōnymi gyszynkami?
Niydowno mieli my Godni Swiynta, a kożdy dostoł cosik na Dzieciōntko. Jo mōm dycki ze tym umsztynda, że jak dostana co do ȏbleczynio, to je dycki za małe! Jedyn roz chciałach wymiynić doś drogi szaty,...
Jak dziecka hulali na Hulokach
Terozki już ani ni ma takich ȏstrych zimōw jako hańdowni! We tych starych, dobrych czasach dziecka a modzioki radzi se grali na żorskich Hulokach. To były kejś bagnite łōnki za miejskōm fosōm.
Kaj sie straciyli nasze Starziki a Starki ?
Jak żech pora lot nazod sama ōstała starkōm, to żech zaroz wiydziała, że mi moja wnuczka tak godać niy bydzie! Bo terozki modne sōm Babcie a Dziadki, inakszy sie niy godo, bo drugi dziecka sie śmiejōm...
Życza Wōm dobrego dnia!
Kupa lot tymu nazod, jak dziecka były jeszcze małe, wykōmbinowali my społu tako gra, że jak kery do pozōr, że drugimu je ciynżko na duszy, to mu powiy abo napisze na kartce jakisik dobre słowo. Nasza ...
Po naszymu: Ȏświynć świyczka we Matki Boski Grōmnicznej
Dycki drugigo lutego świynciyło sie grōmniczki. Podwiela nasza świyczka wyglōndała jako-tako, to my jōm i pora razy ȏświynciyli. Jak śni ȏstoł yny kōnsek, to trza jōm bōło spolić, bo to była rzecz poś...
Po naszymu: Jako wyglondoł „babski comber”
Isto kożdy cosik ȏ niym słyszoł. W jednych wsiach sie ȏdbywoł we Tłusty Szczwortek, kaj indzi dziepiyro na dziyń przed Popielcym, ale wszyndy baby se grały bez caluśki dziyń aże do wieczora. Chopy wty...
Po naszymu: Kej przidzie ta wiosna?
Ano, ludziska już tacy sōm: we lato myślōm ȏ zimie, zaś we zima ȏ lecie! Porzad se yno wrożōm jako bydzie ta pora roku, co dziepiyro mo prziś.
Po naszymu: A to ci Popielcowo niespodzianka!
Zaroz po Nowym Roku moja kamratka Hildka dostała robota we fyrmie kaj paczkowali rozpuszczalno kawa. Ȏgrōmnie sie uradowała, bo w dōma miała dycki ciynko ze kasōm.
Po naszymu: Dycki lepszy chłōdek niźli smrōdek
Dzisio zaś bydzie mało spōminka, tym razym na moji cioteczki, co ich już kupa lot s nami ni ma.
Babeczko, skond te godki bierecie?
Dzisio zaś bydōm spōminki na stare dobre czasy, kej jo bōła bez 10 lot modszo. We 2011roku roku na podzim bōłach nawiydzić ciotka, co miyszko we Nysie. Yno ȏna ȏstała ze ȏjcowego braterstwa, a żyje do...
Dycki starka godali (GALERIA)
Muzeum Miejskie w Żorach zaprezentowało kolejną książkę z cieszącej się popularnością serii „Tożsamość”. 24 marca w sali konferencyjnej odbyła się premiera zbioru śląskich opowieści Elżbiety Grymel „D...
Po Naszymu Niy rōb szpasów na prima aprilis
Mōj znajōmek Jōzef to je ȏgrōmnie wesoły chop a rod robi szpasy, ale czasym tyż niy zno umiaru i to sie wtynczos przeciw niymu ȏbraco! Tak tyż bōło dwa lata nazod we prima aprilis!
Jak dziecka ze starkom robiyli palma
Zaczōn sie kwiyciyń, za kwila mōmy Niydziela Kwietno, co ji tyż godajōm Palmōwo, bezto je już nojwyższy czos, coby zrobić palma! Nasza starka Elza, to bōła dziołcha ze wsi, co sie wydała do miasta.
Po naszymu: Richtik piykno godka na Wielganoc
Dzisio byda Wōm ȏsprowiać jedna piykno godka, cożech jōm za bajtla słyszała.
Po naszymu: Jako je nasza ekologiczno świadomoś
Jakisik czos nazod bōłach u dochtora, bo mie chyciyła rojmatyka, bezto lyki musiałach se dać przepisać! Tam wszyjski pacyjynty siydzieli na poczekalni, bo kożdy czakoł na swoja raja. Ȏroz wloz jakisik...
Po naszymu: Francusko sago plaża
Na dworze czynsto wiater wiyje, a porzad je jeszcze chłōdek, bezto dzisio bydzie jedna piykno spōminka na lato, możnej, że ȏd tygo sie Wōm na sercu ciepli zrobi?
Po naszymu: Dziecka dejcie se pozōr!
- Tego niy ruszej, bo to je „hajc” abo „sii”, tamtego niy bier do rynki, bo sie urżniesz, tam niy ciś pazurōw, bo bez nich ȏstaniesz! - tak mie sztyjc za bajtla starsi warowali, ale jo mało ze tego ka...
Po naszymu: Mosz pszczoły, to mosz miōd, jak mosz dziecka, to mosz smrōd
Tak żywot maluje stare ślōnski przisłowi! Moja ȏma bōła ze taki familije, co dycki za sobōm trocha grosza miała! Chociaż dziecek aże 13 było, to im stykło na dwie dziywki, jedna do gospodarki a drugo ...
Po naszymu: Drōn we świyntojōnkach
Wczora potkałach starka Kucharsko, co ji już je bez ȏziymdziesiōnt lot. Ȏgrōmnie sie uradowała, jak mie yno uwidziała. Chyciyła mie pod parza, a ȏdkludziyła na bok!
Po naszymu: Tatulkow żegnaczek
Jo rada spōminōm czasy, jak żech bōła smarkatym bajtlym. Piniyndzy my niy mieli, ale wszyjscy my se przoli! Dobrze pamiyntōm jedna rzecz: we kuchyni ȏd mojich ȏjcōw wele dźwiyrzi wisioł taki blaszanny...
Śląskie strachy i straszki: Kim był tajemniczy pasażer?
Moi drodzy, dziś opowiem Wam historię, którą „kupiłam z pierwszej ręki”. Na przełomie lat 70 i 80. mój znajomy, pan Marek pełnił funkcję ratownika na naturalnym kąpielisku położonym w lesie.
Trześnie na zegrōdce a przi drodze
Niydowno bōł tym czas, co mieli my na zegrōdce swoji trześnie. Ale zawiela tego niy było, bezto krauzōw ze trześniowym kōmpotym mōmy yno pora. Nojwczośniyjsze to sōm te trześnie, co im „majōwki” godaj...
Jak żech na urodziny chopym ȏstała
Moji urodziny trefiajōm we latowe feryje. Kamratki ze podstawōwki mi dycki zowiściły, bo godały, że niy musza przinosić bōmbōnów do szkoły, ale mie nikedy bōło żol, że jo sie niy moga kamratōm a recht...
Po naszymu: Ȏ świyntyj Hanki mōmy zimne wieczōry a ranki
Świyntyj Hanki (Anny) przipado 26 lipnia, bezto to sie zdo aże dziwne, bo przeca mōmy pojstrzōdek lata! Ale tego dobrego ni ma nigdy za tela!
Po naszymu: Jo pultōm fest przaja!
Mōj sōmsiod Karlik Gōmola ȏgrōmnie przoł pultōm. Gołymbnik mioł nojpiykniyjszy we wsi! Nad warzkuchniōm, kaj piyrwyj mioł swoja ajncla starzik Łomozik, ȏjciec ȏd jego baby, terozki urzyndowały pulty, ...
Ȏ kanarkach ȏd ciotki Any
Ciotka Ana miała dwa gryfne ptoszki co jednymu bōło Handzliczek a drugimu – Zefliczek.
Ślōnzoki jadōm na zagraniczne wywczasy
Kejś to bōło tak, że Ślōnzoki mało rajzowali, co nojwyżyj do przocieli do Rajchu, ale terozki radzi jeżdżōm po caluśkim świecie. Wszyndy idzie nasza ślōnsko godka słyszeć!
Po naszymu: Ȏd czego mōmy ta policyjo! Załadowali baby do auta
Moji trzi kamratki: Lynka, Basia a Olka wybrały sie na pońć aże pod Krakōw. Miałach jechać ś nimi, alech sie rozniymogła. Za to dziołchy narzykały się a naśpiywały za wszyjski czasy, tak tam było piyk...
Po naszymu: Jedyn dziyń bez auta
Co tu byda dużo godać: łacni pedzieć niż zrobić, bo teroz bez auta, to czowiek je jak bez rynki! Jo tych boleści na swoji skōrze niy czuja, bo auta ni mōm ani nim jeździć niy poradza. Niy, żeby mi sie...
Po Naszymu: Ślōnsko filozofijo ȏd ujka Stanika
Ujkowi Stanikowi bōło bez ȏziymdziesiōnt, jak sie zaczōn uczyć na kōmputerze. Ȏgrōmnie sie radowoł jak, żech go nawiydziyła, bo ȏn rod se sy mnōm pogodoł, a jo go tyż rada słōchała, bo to bōł taki ślō...
Po naszymu: Dejcie mi swōj czas!
Cobyście se niy myśleli, że klachōm yno porzad ȏ drugich, bezto dzisio napisza co sie mie samyj przidarziło. To było we tych kryzysowych czasach, kej kożdy mioł trocha tego grosza, yno nic kupić we sk...
Po naszymu: Czamu Cygōn wiyncy mioł we zocy nogi niż gowa
To było tak downo, że yno nojstarsi ô tym spōminajōm. Jedni godajōm, że to sie przidarziło we Żorach we hańdōwniyjszych czasach, a drudzy, że to było we Rybniku, a jeszcze inksi, że we Pszczynie. Jak ...
Po naszymu: Świynty Michoł sfaczyna skichoł
Piyrwyj jak sie najmowało ludzi do roboty na polu, to trza im było dać jeś aże sztyry razy do dnia: śniodani (dzisio by my padali drugi śniodani), ȏbiod, sfaczyna a wieczerzo. Bo inakszy, to do roboty...
pap_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn min_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lin_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn