Wiela sie sam terôzki u nôs szlóndrô i fest machluje, jedne fajrowali we wtorek tego Piyrszego Môja, inksze juzaś fajrowali we szczwôrtek – Trzecigo Môja. A kiej jesce dociepnie sie Świynto Fany, to tyż wszyjske samtukej byli łogrómnucnie radzi, iże mieli laba dugszij niźli tydziyń. Łostuda ino bóła we 2004 roku, kiej ci to jedne świynto trefióło we sobota a te druge – terôzki srogsze – we pyndziałek, i ze szumnego fajrowaniô bóło psinco. Môj. Zawdy u nôs we werkach, jakech jô jesce we „Kościuszce” bakôł, to byli „trzinôstki i „florijany” (trzinôstki przodzij). I łod tego czasu łostała ci miyndzy ludźmi takô szpicatô gôdka, ftorô jakisik móndrok wypokopiół, co to Ślónzôk mô (a gôdóm ino ło tych ze werku) 1500 złocioków, sóm wydowo 2000 a rest sztapluje, ściubi na PKO. A u mie to terôzki jes blank inakszij, blank na łopach: moja Elza dowo mi sto złocioków, jô we składzie lebo na tôrgu wydóm dwiesta a łóna sie mie pytô :
– Cóżeś ty giździe z resztóm zrobiół?
I sam ci mi sie terôzki spómnieli czasy, ło kierych sie gôdało, iże to bóło take caubrowne „Siedym cudów PRL-u.” I wiycie, to bóło tak:
Kôżdy cowiek we tym PRL-u miôł robota.
Chocia kôżdy miôł robota, żôdyn tak by tak nic niy robiół.
Jednakowóż, króm tego, iże żôdyn nie robiół, plyjny byli wyrobióne na 100%.
Jednakowóż, króm tego, co plyjny byli wyrobióne na 100%, niczego niy szło sie lajstnóńć, niy szło kupić.
Jednakowóż, króm tego, iże niczego niy szło sie lajstnóńć, wszyjske snôs Polôków, wszyjsko mieli.
Jednakowóż, króm tego, iże wszyjske wszyjsko mieli, wszyjske ale pierónym kradli, wszyjske naobkoło habiyli.
Jednakowóż, króm tego, iże wszyjske habiyli, na łostatek tak by tak niczego niy brakowało….
Nale, nôjprzodzij bół Piyrszy Môj, we wtorek. Kiejsik to my wszyjskie deptali we tych pochodach piyrszomôjowych, i to niy ino skuli tego, iże ftosik kôzôł. Jô – na tyn przikłôd – miôł pierónym rôd te pochody, bo niyskorzij, kiej ci już sie pociepło te wszyjske fany do podstawiónygo autoka, szło sie ze werkowymi dziołchami do „Delty”, „Naszyj” lebo jesce kaj indzij, a po połedniu i tak na łodwieczerz, już ci ze swojóm babeczkóm i dzieckami (jak fto miôł), szło sie mocka zabawić na roztomajtych fajerach we naszym (jô wiym eźli jesce naszym?) Parku Kultury przemianowanym terôzki na Park Ślónski. A terôzki? A terôzki psinco! Poruch chopa spichnie sie kole dynkmalu przi dôwniyjszym szlachthałzie, cosik tam pogôdô, pôra kwiôtków pociepnie tymu naszymu „Powstańcowi” ze fresóm Ligonia, a niyskorzij wartko, kôżdy ferajn inakszij, przed sia – deptô na jakiesik piwo lebo wartko do dóm, coby sie narychtować na tego Trzecigo Môja. A we internecu łóńskigo roku jedyn ipta mi naszkryflôł, co to jes jakisik „fajer lyninowski”, nó ale, możno tyn istny do szuli niy deptôł, miôł ci dó nij pod górka, abo bół ze hilfki, bo niy poradziół spokopić, iże piyrszy rółz tyn fajer zbajstlowali we 1890 roku, kiej tyn côłki Lenin jesce blank niy do łostatka miarkowôł, cóż tyż to tyn kómunizmus jes. Boczycie ta śpiywka:
„Ukochany kraj, umilowany kraj …”? Pewnikiym ja, bo wszyjske my jóm kiejś wiskali. I niech mi żôdyn sam berów niy fandzoli, iże bóło inakszij. Samtukej my wszyjskie, i dziecka, i łojce, i starziki richtik w to kiejsik wierzyli, co nóm moge sam na Ślónsku być lepszij. I iże po tym côłkim przeciepowaniu nôs ze Polski do Miymców i nazôd, i po tym tajlowaniu, hatruszyniu sie wszyjskich, i ło wszyjsko, bydzie yntlich pokój. Niy bydzie już zwady we familijach, kiej ci to jedyn bracik bedinowôł we Wermachcie a drugi juzaś na łopak, przikludziół sie we śtyrdziestym pióntym na ruskich pancrach. I to niy do kupy ze śtyróma pancernymi i jejich Szarikiym, chocia – jak to niyftorzy gôdali – stykło by tych śtyruch asów pancernych, pancer „Rudy”, Szarik i Hans Kloss, coby na isto ta wojna ze Adolfym do imyntu wygrać.
Roztomajcie ci to u nôs bóło. Dôwnij (ale już po drugij wojnie) fajrowali my na côłki karpyntel Piyrszego Môja. I chocia ci tyn fajer, tyn – kajniykaj – tyjater wysztudiyrowali Amerikóny we 1890 roku, kierzy sami mianowali go szumnie – „miyndzynarodowe świynto ludzi pracy”, wszyjskie łoszkliwce terôzki, a już nôjbarzij smarkoce wychowane na internecu, napoczli gôdać, iże to bóło ino za „kómuny”. Mô sie rozumieć, wteda my jesce bez wazyliny Amerikónowi do dupy niy wlazowali jak terôzki, chocia tak na isto, to tyn côłki rómraj, i fraj łod roboty, łóni wtynczôs wypokopiyli. Styknie, co mómy świynto. A już fajrować to my poradzymy, aże poradzymy. Za staryj Polski to ci wszyjscy sie hatrusiyli, coby Piyrszy Môj to bóło świynto take jak u Amerikónów, ale roztomajcie to bywało. Przeca już ci we piyrszygo môja 1905 roku Kozôki i carskie policajty rozpieprzyli takô srogô dymonstracyjô we Warszawie, a we 1906 zawarli we Hamburgu aże 6000 chopa we hereszcie skuli tego piyrszego môja.
Po wojnie bóło to na cerwióno we kalyndôrzu nacechowane. Kiej ci ino łobalyli ta kómuna, to zarôzki zmachlowali inksze świynto, Trzeci Môj, ale… piyrszygo niy wyciepli ze kalyndôrza, ino przemianowali na Józika-robotnika. Tak choby nasz Jółzel niy bół fajrowany jak Pónbóczek przikôzôł we marcu.
Ja, i terôzki trzecigo. Sóm take, i to niy ino nasze chorzowskie rajce, ftore deptajóm na jedyn pochód we piyrszego, a niyskorzij, choby nigdy nic, muszóm sie pokôzać wele samygo prezidynta we trzecigo. Utropa ino majóm te, kiere muszóm wartko poschróniać te kwiôtki ze piyrszego môja, coby bół plac na kwiôtki – trzecigo môja. Nale, idzie jesce spómnieć ino, co jak zawdy u nôs na Pniokach we „Józefce” bół ci jesce srogi i fajnisty łodpust (bo to świyntego Józefa-rzymieśnika) i ku tymu gryfny XII Festin Łodpustowy „U Józia” dlô dziecek. Dziecka samtyjsze mieli mocka uciechy, sztandy łodpustowe byli pôłne, makrółny i inksze roztomajte maszkyty tyż… chocia? To już niy take same łodpusty jak dôwnij, jak wtynczôs, kiej jô bół jesce bajtlym. A możno ino mie sie tak zdô, kiejech uwidziôł jak już łod soboty po połedniu samtyjsze handlyrze bysztelowali sie swój plac, tyn ci swój nôjlepszyjszy plac na tyn niydziylny łodpust, coby jesce przed piyrszóm mszóm cosik utarżić, cosik uciahrować, uhandlować.
Tyż niyftore jesce we telewizyji, radijokach i cajtóngach spóminali czas, kiejechmy wlejźli to tyj Uniji Ojropyjskij. To już we piyrszego môja pizło łoziym lôt, kiej to sie stało. I mógbych sam deczko powynokwiać, iże takim pynzjónistóm jak jô psinco z tego prziszło, ale po jakiego pieróna. Przecamć ważniyjsze sóm zachy we Polsce, srogsze łostudy i niy jô byda sam bereździół, bo barzij rôd móm szpas i wicne fale niźli jarganie sie jak niyftore nasze (Pónbóczku łodpuść mi tyn grzych!) politykery. Jedne ino moga pedzieć, iże terôzki już mogymy ze mojóm Elzóm bez paszportów wandrować po côłkij Ojropie, tela, co kiejsik nastykło mi na wandrowanie po świecie pijyndzy, ach musiôł zawdy doczkać na… paszport. Terôzki niy musza mieć paszportu ale… niy nastyknie mi pijyndzy.
Trzeci môj. A trzeci môj, to juzaś grónt do fajrowaniô. Możno tak na isto sam u nôs niy wszyjskie miarkujóm po jakiymu fajrujymy tyn côłki Trzeci Môj? Nôjważniyjsze, co juzaś jes fraj łod roboty. Bali i dziecka, i te modzioki, kiere latoś niy poradzóm spokopić jak ta jejich „matura” na isto bydzie fóngować, kiej tak jich sie spytać: co to jes tyn Trzeci Môj? To chichrajóm sie, lachajóm i tyż ci gôdajóm, co to możno nasze starziki ino cosik ci tam spóminajóm, możno to jakiesik powstanie (bo tych ci sam u nôs bóło aże za tela). A jesce – sóm bocza ze szuli – we tyj piyrszyj półowie dziewiytnôstego wiyka pisôł ci take jankorne sztrofki Stanisław Starzyński:
„Rocznico Polakom luba,
Choć twa wzmianka żal podwaja,
W tobie pociecha i chluba,
Rocznico Trzeciego Maja!
Biedny kraj! Biedny kraj!
Gdzie grzechem jest wspomnieć maj.
………..
Bo gdzie knut, tam aj,aj !
Posępnym jest nawet maj.”
Nó, cheba, tyż jakosik niygryfnie, bo to przeca môj i niy lza sam ciyngiym fest wynokwiać, labiydzić, pra? Bo przeca môj, to i dziołchy gryfnie seblecóne, i te jejich szykowne pympki na wiyrchu, i te dychanie bez ta zima ździebko srogsze, i te łogiby nó… styknie, bo mi sie spómniało, co mi to takô jedna szykownistô blóndina łóńskigo roka pedziała:
– Panie Ojgyn, z wôs to bół możno kiejsik gryfny chop, tela, co terôzki musieli byście być ło jakiesik dwadzieścia kilo… modszy!
Styknie, bo kiej juzaś dzisiôj, kiej przijńda nazôd ze Piekôr, to moja Elza bydzie mi chaja robić, jamrować, wynokwiać i pierónić, iże ciyngiym i sztyjc ło jakisik cudzych babach gôdóm.
Niy poradza spokopić, iżech jesce nic ło świyntym Florijanie i ło fajerze skuli „Dnia Hutnika” (nó, dobra, Fojermana tyż) niy gôdôł. Niy gôdóm, bo wszyjskie juz przeca przepómnieli ło smelcyrzach, ło walcmajstrach i wszyjskich inkszych huciorzach, kierzi we werkach stôwiali côłkô Polska, a Warszawa nôjbarzij. A terôzki żôdnymu niy wlyjzie do palicy, co te ludzie terôzki styrcóm na ekach i pierón jich szczylô, kiej mody, smarkaty synek, tela co do jakisik srogij partyji przinoleżi, erbnie przi geltaku tela, co jejigo starzik, łojciec biere ze ZUS-u bez dwa lata. Możno kiej mi przyjńdzie tyn rankor i lutość, to możno i cosik rzykna ło tym we inkszô sobota.
Fajrowalichmy we moju…
Wiela sie sam terôzki u nôs szlóndrô i fest machluje, jedne fajrowali we wtorek tego Piyrszego Môja, inksze juzaś fajrowali we szczwôrtek – Trzecigo Môja. A kiej jesce dociepnie sie Świynto Fany, to tyż wszyjske samtukej byli łogrómnucnie radzi, iże mieli laba dugszij niźli tydziyń. Łostuda ino bóła we 2004 roku, kiej ci to jedne świynto trefióło we sobota a te druge – terôzki srogsze – we pyndziałek, i ze szumnego fajrowaniô bóło psinco. Môj. Zawdy u nôs we werkach, jakech jô jesce we „Kościuszce” bakôł, to byli „trzinôstki i „florijany” (trzinôstki przodzij). I łod tego czasu łostała ci miyndzy ludźmi takô szpicatô gôdka, ftorô jakisik móndrok wypokopiół, co to Ślónzôk mô (a gôdóm ino ło tych ze werku) 1500 złocioków, sóm wydowo 2000 a rest sztapluje, ściubi na PKO. A u mie to terôzki jes blank inakszij, blank na łopach: moja Elza dowo mi sto złocioków, jô we składzie lebo na tôrgu wydóm dwiesta a łóna sie mie pytô :
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn est_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn unk slk_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn