ZŁOTE GODY
czyli małżyński fajer
Z tym ożynkiym, to jo mioł problym od bajtla. Nojpiyrw, to jo
myśloł se tak: ojciec, to mo sie fajnie, bo sie ożyniył z mamom. A jo
mom wzionć se cudzo baba? Nigdy!
Potym, jako mody synek, to żech durch myśloł, że jak już mi sie
jakoś dziołszka spodobo, to skond byda wiedzioł, że to ta, z kerom
mom sie żynić. Jak zawdy w takich przypadkach, cisna do starki.
– Starko rzeknijcie mi, skond jo mom wiedzieć, że mom sie ożynić
z tom, a niy inkszom frelkom?
– Zefliczku, a ty mosz na oku jakoś frelka? – starka sie zdziwiyli.
– No, jeszcze niy mom, bo niy wiym, kiero to mo być. Przez to sie
pytom.
– Aha. Jak niy mosz, to sie niy starej na zapas. Jak kiedyś
spotkosz jom, to zaros bydziesz wiedzioł, że to ona.
– Byda wiedzioł? Ale skond?
– Niy starej sie. Godom ci, że bydziesz wiedzioł na pewno, że to
ona. No dużo to żech sie od Starki tym razym niy dowiedzioł.
„Bydziesz wiedzioł i bydziesz wiedzioł…” Ale skond niby byda
wiedzioł?
Pora lot niyskorzy mój kolega Rudolf godo mi, że mo ciotka przy
21
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
czeski granicy. Ona mo tam gospodarka, blisko jest rzyka, stawy. Jak
chca moga z niym tam pojechać na pora dni. Pomogymy im przy
żniwach, a za to bydymy mieli kaj spać i co jeść. Pójdymy se na ryby,
na grzyby, na zabawa. Czymu niy. W tym naszym Bytomiu to ino
smrod i maras. No to żech sie zgodziył. Cugiym pojechalimy do
Katowic, z Katowic do Wodzisławia, a potym pekaesym na Chałupki.
Wysiedlimy w Gorzicach. Z przistanku piechty, jakieś 10-15 miniut
i bylimy przy wrotach.
Ciotka kolegi była akurat na placu. Wielko baba. Jak nos zejrzała,
przyleciała ku nom i biere nos ściskać. Jo wtedy był dość lichy, to jak
mie ścisła, to mi sie zdało, że słysza, jak mi strzelajom kości.
– Ciotko, to jest Józek Bugla, mój kolega – przedstawiył mie Rudi.
– Bugla? A twoi niy pochodzom przypadkiem z tych stron?
– Niy, chyba niy, a czymu?
– Bo takie nazwisko „Bugla” u nos jest bardzo czynste. Popytej
sie w doma, bo może tyś jest nasz? – zachichrała sie ciotka.
Ciotka zaprowadziyła nos do izby. Potym w kuchni dostalimy coś
do zjedzynia. Była całkiym fajno. Opowiadała, pytała sie, co tam na
Czornym Ślonsku (tak nazywała Bytom). Wszystko mi sie podobało,
ino tyn ślonski, co ona godała, był trocha inszy od tego „naszego”
ślonskiego. Czasym godała jakoś tak śmiysznie, jakby seplyniyła. Ale
nic to. Przeca i tak my sie rozumieli.
Na drugi dziyń rano, jak żech sie obudziył, Rudolfa już niy było w
izbie. Leca po schodach na dół sie myć, bo nasza izba była na
samym wiyrchu. A tu Rudi stoji przy schodach z jakomś frelkom.
– O, Zeflik sie obudziył. To jest tyn mój kolega, Zeflik – Rudi godoł
do tyj frelki.
– A to jest moja kuzynka, Marysia – to godoł do mie.
Umiycie se to przedstawić? Stoja na schodach, włosy rozkopane,
oczy zaspane, obleczony w jakiś stary owerol, a tu ona. Jak mie
ścisło kajś w żołondku, to żech niy wiedzioł, kaj mom lecieć nojpierw.
Na góra sie oporządzić, czy do łaziynki sie myć, czy do wychodka.
Na szczynście Ciotka zawołała z kuchni, że śniodanie gotowe. Rudi
z Marysiom poszli, a mie trocha to ściśniyncie minyło.
Takie to było to nasze piyrwsze spotkanie. Pokapowł żech sie,
o czym godali Starka, jak żech sie pytoł, skond byda wiedzioł, że to
ta frelka. Niy byda wom tu godoł o wszystkiym. Powiym ino, że od
tamtych żniw jeździył żech do Gorzic przez dwa lata dość czynsto.
Cugami, pekaesami, a pora razy nawet na kole. Na som koniec, toch
22
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
tu przyjechał i ostoł. Marysia ostała mojom ślubnom, a Ciotka
Rudiego mojom teściowom. Dorobiylimy sie parki dzieci, Pawła
i Anki. Ale o nich to inszym razem wom opowiym.
Łońskigo roku mielimy z mojom Maryjkom Złote Gody.
Piyndziesiont lot po ślubie. To, co sie wtedy tu wyrobiało, przechodzi
ludzkie pojyncie. Powiym wom, że te trzi dni było ciynżyj przetrzimać
niż te 50 lot. Ot piontku do niedziele pełno chałupa ludzi. W każdyj
izbie ktoś. Wszyndzie woniały kwiotki. A jo jest na jakieś tam
uczulony. No to żech trzi dni kichoł. Aż my je wszystki dali siostrze do
kościoła i na cmyntorz. Na placu pełno aut. Pies to był od tego tak
pogupiały, że jak wloz do budy, to te trzi dni niy chcioł wylyź. Kotów
tyż przez trzi dni żech niy widzioł, a kury to o połowa mynij jajek
niosły. A w chałupie kożdy coś godo, kożdy coś chce. Istny dom
wariatów. Dlo świyntego spokoju poszoł żech se do piwnicy. Mom
tam taki mój warsztat. Wzioł żech se gazyta i po cichu żech sie
straciył. Przynajmnij tam mioł żech spokój.
W sobota po połedniu Anka zawiozła Maryjka do frizjerki. Tak po
prowdzie, ta frizjerka to już niy jest frizjerka, ale kiedyś była frizjerka.
Teraz po znajomości czasym komuś friza zrobi. Kobita mo tyż swoje
lata, ale Maryjka sie uparła, że abo do ni abo nikaj niy pójdzie.
Przijechały za trzi godziny. Maryjka wysiado z auta, na głowie
chustka. Myśla se, po co trzi godziny robić frizura, a potym w chustce
chodzić? Może sie niy udała abo co? W doma żech sie kapnył, że ta
chustka to było takie opakowanie zabezpieczajonce. Maryjka zdjyła
ta chustka, jo patrza, a ona cało głowa w welach.
– Kobiyto, jak ty bydziesz spała? Dyć w nocy to ci wszystko
klapnie i jutro do kościoła pójdziesz chyba w czopce!
– Dej mi pokój, ty sie niy znosz. Pomyśl lepiyj, jak ty te twoje
piynć włosów na krziż mosz poczosać, żeby na cało głowa stykło.
Wszyscy zaczyli sie śmioć. Tacyście cwani, to wom teraz powiym,
myśla se.
– Mój kolega z roboty był kiedyś na wycieczce w Warszawie.
I opowiadoł mi, że tam tako moda, żeby pisać po ścianach. I tyn mój
kolega godoł mi, że przeczytoł na jednyj takiej ścianie takie coś
bardzo mondrego. Stoło tam tak: „Szczynśliwi łysi, nic im niy stoi, nic
im niy wisi”.
Ale wcale ich niy zatkało, ino wszyscy śmioli sie jeszcze bardzi.
Smola wos, ida stond. I poszoł żech se zaś do swojego warsztatu.
Mszo mielimy zamówiono w niydziela na sumie. Ale jak my jom,
23
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
to jest ta mszo, zamawiali, nasz farorz, a trza wom wiedzieć, że od
niydowna momy nowego farorza, pado nom:
– To pod koniec mszy zrobimy odnowienie przyrzeczeń ślubnych.
– Co??? Jakie odnowienie? Farorzu – pytom sie – to tamto, 50 lot
tymu, co jo sie przysiyngoł, to już niy trzimie?
A on na to:
– Trzimie.
No to jo dali:
– Jak trzimie, to po co to ruszać. Jo tam sie niy znom, ale powiym
wom, że w tamtym miesiącu Maryjka wymyślyła, że mom w piwnicy
poprawić ruła z wodą, bo coś tam jej sie niy podobało. Cołki czas
było dobrze. Jak żech jom poruszył, zaczyła ciyknonć. Odkryncic sie
jej niy dało, trza było urzinać i nowo ruła zakłodać. Trzi dni żech
siedzioł w piwnicy, pół ściany rozkopane. Jakby żech tego niy ruszoł,
byłoby dobre do teraz. To jo se tak myśla, jak to nasze ślubowanie
jest jeszcze dobre, to my go lepiyj niy ruszejmy, bo mogymy se
narobić marasu.
Farorz tak suchoł, niy wiym, czy mie pokapowoł, bo ruły chyba
nigdy niy wymienioł, ale sie zgodziył, że odnowienia przyrzeczyń niy
bydzie. I bardzo dobrze! Niy dość, że piyrszy musza iść na ofiara, to
potym jeszcze byda udowoł młodego pona? Maryjka na szczynście
nic sie u farorza niy odzywała. Ino roz kopła mie pod stołym, jak żech
o tyj rurze zaczon godać. Ale poza tym była spokojno.
W niydziela rano chałupa aż sie trzonsla. Anka pomogała oblykać
sie Maryjce. A wierzycie, że te jej loki jakimś cudem wytrzimały?
Może skuli tego, że spała w tyj swojej ochronnej chustce na głowie?
Jo na szczyńscie z frizurom niy mioł żech problymów. Ancug chcieli
mi kupić nowy, ale żech se niy doł.
– Abo pójda w tym co mom, abo se idźcie sami – zapedzioł żech.
Poddali sie. Ale na chama, że musza mieć nowe szczewiki. Dobra,
jakoś to zdzierża. Jak żech te szczewiki obuwoł, już mi lekko
podpadły. Jakoś tak szłapy mi ściskały… Ale baby uznały, że sie
rozchodzom. Jak sie rozchodzom, to sie rozchodzom. Wsadziyli nos
w auto i pojechalimy do kościoła. Mszo jak to mszo, niy byda wom tu
godoł, bo wszyscy wiycie. Ale tak przy kozaniu czuja, jak szczewiki
zaczynajom mie ciś. Jak sie miały rozchodzić, jak jo nikaj niy
chodziył? Z chałupy do auta i z auta do kościoła. Buch do ławki i to
całe moje chodzynie w nowych szczewikach. Myśla se, bydzie cyrk.
Zaros trza iść na ofiara, a jo musiołbych szczewiki ściongać. Mało
24
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
tego, nasz Paweł wymyślył, że na pamiontka bydzie wszystko w
kościele kamerowoł. W doma nom zapedzioł:
– Pamiyntejcie, żeby sie fajnie uśmychać do kamery.
Ale jak sie mom śmioć, kiej mie szczewiki cisnom i płakać mi sie
chce. Sztuchom Maryjka i godom do niyj cichutko:
– Szczewiki mie piją, musza je ściongnonć.
– Przestoń!
– Jak przestoń, jak jo nóg niy czuja.
– Jak ściongniesz, to dopiero wszyscy na około twoje nogi
poczujom!
– Jak? Przeca mom świyże fusekle.
– Zefek, wytrzymej, prosza cie, bo nos obgodajom!
No i przyszło mi iść na ofiara. Wstowom w tyj ławce, a w szłapach
ból niy do wytrzymanio. Na szczyńście siedzielimy w piyrwszyj ławce
i niy było daleko, no ale zawsze. Ida za Maryjkom, przebiyrom
szłapami jak jakoś baletnica. Maryjka dugo mie, bo myśli, że sie
wygupiom, jo wykrzywiom gymba, że to niby sie uśmychom, bo tyn z
tom swojom kamerom cyluje mi w nos. Jak jo chciołbych mieć teraz
na nogach moje lacie!!!
Jakoś, z Bożom pomocom, przeszoł żech ta moja krziżowo droga
na ofiarowanie. Dobra, myśla se, teraz ino jeszce jedna droga, do
komunii, a potym niech sie robi co chce – sebuwom. Komunia tyż
jakoś żech przeżył. Pożykoł żech i biera sie za rozwionzywanie
szczewików.
– Bugla! Nawet niy probój ściongać!
Ooo, było „Bugla”, czyli jest wnerwiono. Dobra, niy ściongna, ale
ostawia rozwionzane. Wiela to niy pomogło, ale trocha było lepi.
Mszo sie kończy, jo już widza w wyobraźni te moje papucie, a tu
farorz zaczyno skłodać życzynia. I godo, i godo, i godo, choćby
drugie kozanie. Już żech myśloł, że koniec, a on tu wyciongo jakoś
kartka i pado, że biskup do nos list napisoł z okazji złotych godów.
Myśla, jak do nos napisoł, to czamu go farorz dostoł? Zaros godom
do Maryjki:
– Ale jo tam po niego niy ida! Jak chcesz, to idź se sama.
Na szczyńście, farorz som przyszoł do nos do ławki i doł nom tyn
list. Potym już ino do auta i moga ściongać szczewiki! Maryjka
chciała jeszcze iść po mszy na groby, ale udało mi sie jej to wybić z
głowy, jak żech obiycoł, że pójdymy jutro.
Z kościoła, zamiast do restauracji, bo tam był obiod, pojechalimy
25
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
do chałupy. Z auta szedł żech już w samych fuseklach, a w izbie jak
rypnył żech tymi szczewikami o ściana, to cud, że tynk niy odpodł.
Chcioł żech iść na fajer w moich laciach, ale skończyło sie na moich
starych szczewikach.
Przyjyncie bardzo sie udało. Jedzynie było dobre, ludzie bawiyli
sie fajnie, chłopy se tyż wypiyli coś mocniejszego. Jo wypiył se
koniaka. Była to chyba jakoś zorta zdrowotno, bo po drugiym
kieliszku stopy już mie niy bolały. A nawet my se trocha potańcowali.
W doma bylimy jakoś koło jedynostyj. Jak my se już tak leżeli w
wyrku (Maryjka bez chustki), pomyśloł żech se, że mom szczyńście
w tym życiu. Roztomańcie to przez te 50 lot bywało, ale zawsze my
se poradziyli. Niy tak jak terozki młodzi. Roz sie powadzom i do
sondu lecom po rozwód. Piniyndzy jakoś nigdy niy było za dużo, ale
tyż my niy biydowali. I dziynka Bogu ze zdrowiym niy nojgorzyj, jak
na te nasze lata. Dzieci dobrze my wychowali. Niy jakoś tam
nowocześnie, ale normalnie. Jak przeszkrobali coś, to po rzici dostali
i już. Teroz som na swoim. Wnuki tyż udane. Po co nom coś wiyncy.
– Maryjko, pszaja ci.
– Wiym, Zeflik. I jo ci tyż pszaja.
26
12 Opowieści Starego Bugle z Gorzyc
wysłuchane i spisane przez Piotra Będzińskiego
CDN …… Tak co 7-10 dni nowy konsek dodomy
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn sna_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ltg_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn unk szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pag_Latn szl_Latn lvs_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hau_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pap_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn unk szl_Latn pol_Latn pol_Latn