Wón je wuběrny znajer serbskich regionalnych a kulturnych stawiznow a fachowc za serbsku rěč, jeje gramatiku a prawopis. Wulke zasłužby je sej dźensniši jubilar tež na polu tworjenja serbskich słowow zdobył. Njezadźiwa tuž, zo mjenuja jeho mnozy tež „mister Minuta serbšćiny“, štož scyła lózysce měnjene njeje, ale po mojim zdaću dosć derje přitrjechi.
Hdyž budu so něhdy za wonymi Serbami prašeć, kotřiž su so z wosebitej angažowanosću šěrjenju serbskeje rěče wěnowali, budźe drje zas a zas tež Hinc Cuška mjenowany. Narodźeny dźensa před 80 lětami w Mortkowje, we wsy, hdźež bě serbšćina drje hišće žiwa, hdźež pak ju dźěćom dale njedawachu – kaž na mnohich wsach kónčiny –, kročeše Cuška najprjedy njeserbski puć do žiwjenja. Chodźeše we Wojerecach do Lessingoweje (němskeje) šule. Hakle jako dorosćeny nawukny na Serbskej rěčnej šuli w Minakale rěč, kotraž jeho wot toho časa dospołnje jimaše. Tam napadny wón publicistej Hubertej Žurej. Wabjachu jeho najprjedy za pomocneho redaktora Płomjenja. W tym času tež ja do Ludoweho nakładnistwa Domowina přińdźech. Hinc Cuška napadny mi jako čłowjek z krutym rjapom, ze serbskej zasakłosću a – kaž to druzy druhdy hódnoćachu – z lózej (tež politisce lózej) hubu.
„Wašeho fotografa hnydom za nas angažuju.“ Słowa dr. Tonija Ebnera, šefredaktora němskorěčneho dźenika Dolomiten w Južnym Tirolu, ženje njezabudu. Do generalneje zhromadźizny Zjednoćenstwa europskich mjeńšinowych dźenikow 2005 w Budyšinje bě sej Ebner wudaća Serbskich Nowin wobhladował. Fota Maćija Bulanka jeho hnydom fascinowachu. Wšako je w nich něšto začuwał, štož ze swójskeje redakcije njeznaješe. Tale z erta cuzeho zwuraznjena wulka chwalba swědči wo rjemjeslniskej wušiknosći našeho kolegi, prawy motiw w prawym wokomiku zapopadnyć.
Hižo jako mały hólčec je so dźensniši jubilar rozsudźił, stać so z wučerjom. Tele powołanje je wón čas žiwjenja lubosćiwje a dokładnje wukonjał. Wučer na wuměnku Jan Knebl swjeći dźensa w ródnych Pančicach-Kukowje swoje 75. narodniny.
W Pančicach-Kukowje swjeći dźensa, bohudźak hišće strowy a čiły, Józef Bajtel 90. narodniny. Wuchodźiwši 1940 šulu nawukny wón w Kamjencu powołanje molerja. Na powołanskej šuli w Połčnicy bu tehdy jako 15lětny konfrontowany ze zasakłym, hidu šěrjacym wustupowanjom napřećo židam. Tele nazhonjenje so w nim bolostnje zakorjeni. Je pak tež formowało jeho dźensniše nastajenje napřećo nuzu tradacym a azyl pytacym. Jako młodostny bu do wójska nuzowany. W jatbje, z kotrejež so nazymu 1948 nawróći, je rusku rěč dosć derje nawuknył. Přiswojene znajomosće běchu jemu po štwórćlětnym studiju na tehdyšim Serbskim wučerskim wustawje w Radworju jako wučerjej za rušćinu a němčinu přewšo wužitne. Po štyrjoch lětach we Worklecach zasadźichu jeho spočatk šulskeho lěta 1953 w Pančicach-Kukowje, hdźež je hač do rentnarskeje staroby wuwučował. Wjele připóznaća žněješe swojeho wunošneho pedagogiskeho dźěła dla – a to nic jenož mjez šulerjemi, ale tež mjez kolegami a staršimi, za čož spožčichu jemu titul wyšeho wučerja.
W Małej Nydeji swjeći dźensa we Łužicy a za jeje mjezami znaty dudak, dudytwarc a bywši powołanski herc Serbskeho ludoweho ansambla Korla Tilich wosomdźesaćiny. Narodźił je so wón w Spalach pola Kulowa. W swójbje hajachu serbske ludowe wuměłstwo a tradicije. Jeho ze Spal pochadźaca mać Hana Tilichowa chodźeše wšědnje we Wojerowskej narodnej drasće, bě znata jako wuběrna škrabarka jutrownych jejkow a wušiwarka. Nan dźensnišeho jubilara bě so w 1931 wotbagrowanej Bukojnje narodźił, kotraž ležeše wosrjedź nětčišeho Hórnikečanskeho jězora. Wottam pochadźeja tež předchadnicy nana ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha.
„Narodne dźěło na wsy je wjace hač měsačne zetkanje“ pisachu Serbske Nowiny jónu wo předsydźe Malešanskeje Domowinskeje skupiny Klawsu Petrencu. Byrnjež so mjeztym něšto lět minyło, předsyduje wón dale dlěje hač 70 lět wobstejacemu narodnemu cyłkej na sewjerowuchodźe Budyskeje župy „Jan Arnošt Smoler“. Angažowany Domowinjan, kiž je skutkowanje Malešanskich skupinarjow bytostnje wobwliwował, swjeći jutře, 20. februara, wosomdźesaćiny.
Domowina a Klaws Petrenc tworitaj we wsy synonymaj nastupajo serbske naležnosće. Najebać němsku mać bu jemu serbskosć do kolebki połožena. Dźěd bě serbski tachantski hajnik w Zdźěri; jako lěkar bě jeho nan z pacientami serbsce rěčał. Hdyž pak so ze suroweje Druheje swětoweje wójny njenawróći, je prěni skupinski předsyda Arnošt Sykor mać a młodeho Klawsa zaměrnje podpěrował.
Po maturje 1955 zapowědźichu młodostnemu w NDR wysokošulski studij na polu strowotnistwa. Da so tuž na medicinskej fachowej šuli wukubłać a dźěłaše dwaceći lět w operaciskej žurli Budyskeje chorownje. Chorosće dla njemóžeše tele swědomite dźěło dlěje wukonjeć.
Hdyž su sej dźensa mnozy dojěli k Alfonsej Kuringej do Kukowa, da drje nic jenož tam stejacych a lubje hladanych starožitnosćow a pomnikow dla. Wot młodosće dźě so wón tomu z wjele lubosću wěnuje, a to je wočiwidna wizitka muža, kiž swjeći 80. narodniny.
Rodźenemu 18. małeho róžka 1936 w Pančicach-Kukowje, njejsu jubilarej lětdźesatki njesprócniweho skutkowanja wosebje tež na narodnym polu lědma wotwidźeć. Skromnosć, disciplina a spušćomnosć formowachu jeho žiwjenje: Nawuknywši powołanje blidarja studowaše wón pjeć lět na Serbskim pedagogiskim instituće w Budyšinje. Jako wučer za serbšćinu a rušćinu wuwučowaše w Ralbicach, Chrósćicach kaž tež Worklecach.
W ródnym Radworju swjeći dźensa w žohnowanej starobje serbski lěkar a něhdy tež aktiwny Domowinjan, čłon Towarstwa Cyrila a Metoda a Kulowskeho Bratrowstwa dr. Achim Nawka w kruhu wulkeje swójby, znatych, přećelow a wosadnych stoćiny. W mjenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny wupřa jemu Jan Nuk wšo najlěpše. Jubilar narodźi so jako šeste dźěćo za serbstwo zasłužbnej Nawkec wučerskej swójbje w Radworju. Nan Michał bě mjez zahoritymi Serbami, kotřiž běchu 13. oktobra 1912 we Wojerecach Domowinu załožili, a bě chór Meja dirigował. Mać pochadźeše ze znateje Andrickec wučerskeje swójby.
Kaž jeho bratřa chodźeše Achim Nawka na Budyski gymnazij. Po maturiće wukubła so na oficěra. Tole pak so na zbožo serbskeho lista staršeho bratra Antona jemu dla nahle skónči. 1940 započa narodninar we Wienje medicinu studować, z čimž po wójnje w Praze pokročowaše a studij 1950 dokónči. Samsne lěto woženi so z Marju Brězanec z delnich Sulšec, kotraž bě tohorunja na lěkarku studowała a je so po lěće 1970 dołhi čas w swojej Radworskej praksy swědomiće wo pacientow starała.
Senior serbskich braškow Pawoł Kinderman z Worklec swjeći dźensa w kruhu swojich lubych, přećelow a mnohich znatych wosomdźesaćiny. Jako wjelelětny braška, něhdyši sobustaw wosadneje a cyrkwinskeje rady kaž tež Towarstwa Cyrila a Metoda je narodninar swoje nabožne a narodne nastajenje přeco zjawnje wuznawał a zastupował.
Hižo jako 17lětny wučomnik ćěslistwa w tehdy znatej Njeswačanskej Kumpanec firmje bě so Pawoł Kinderman z brašku stał. Wosebje jeho a susodźic Brězanec mać stej młodostneho k tejle čestnej słužbje pohonjałoj. Tehdyšej młodaj Chróšćanskaj kapłanaj Beno Špitank a Jurij Herman staj jeho tohorunja podpěrałoj. A tak je 1954 prěni raz braščił, spočatnje najprjedy 13 lět jako nježenjenc. Bohudźak tehdy derje spóznachu, zo bu jemu do kolebki połoženy talent, ludźi zabawjeć, z nimi wustojnje bjesadować a přiwšěm w pozadku wšitko organizatoriske kwasneje hosćiny w horšći měć. Pozdźišo wšak zamó to wšitko zdokonjeć z pomocu swojeje mandźelskeje Hany, kotraž jeho we wšěm podpěrowaše.
szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn ces_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn ces_Latn