NA KOLE - DOWEJCIE POZŮR, COBY MIEĆ UCIECHA
Na placu je juże na tyla fajno pogoda, iże ludzi na kołach poradzi sie trefić bele kaj a bele kedy. Jednako przi tym wszyskim wożne je, coby kożdy uczestnik ruchu pamiyntoł, jako sie zachowywać, coby żodnymu sie nic niý stało.
Prziszła wiosna a s niům fajno pogoda. Tuż niý ma sie co dziwować, że i z tym prziszły chynci na rajzy na kole. A chocioż we Rudzie Ślůnskij a wele nij przibywo ściyżek dlo kolorzy, to werci sie pamiyntać ô zakůnach ruchu drogowego, a zachowywać sie tak, coby kożdy mioł z tego szpas a niý utropa.
Tuż przede wszyskim trza pamiyntać, co tretuar je dlo tych, co łażům piechty a dlo kolorzy je ściyżka abo drůga. Piechty niý powinno sie łazić po ściyżkach dlo kolorzy, bo ci zaś mogům bezto czosym mieć ciynżko nos minyć. Przi tymu trza tyż pamiyntać, co niý powinno sie jeździć po chodnikach. Sam wyjůntkym sům ýno bajtle abo rodzice ze bajtlami.
Czynsto sie tyż przepůminůmy, co bez przyńscie dlo pieszych trza przyńść a niý przejechać. Nawet kej po jednyj a drugij zajcie drůgi je ściyżka dlo kołůw. Przejechać ýno idzie po ekstra wyznoczůnym przejeździe wele pasůw. A werci sie na to dować pozůr, bo Policmany niý roz upůminajům a nawet dwajům sztrofa za te wykroczyniý drůgowe, jako tublikujům Arkadiusz Ciozak ze Komyndy Rudzkij Policje.
No i chyba nojwożniyjsze dlo noszyj zicherności, to stan noszego koła a to jak sie przirychtujymy na rajza. Trza pamiyntać, iże jak niý ma za doś widno, to nojlepij mieć ôdblaski a światła. Ků tymu werci sie sprowdzić eli mo sie za doś luftu we kůłkach a dobre hamulce. We sztadzie przido sie tyż zwůnek.
No i rzecz praktyczno. Kej jadymy na jakeś lody, kaj sie siednyć, abo połazić, a bezto muszymy koło kajś uostawić, to werci sie pamiyntać ô dobrym zabezpieczyniu noszego koła. Jako spůminajům Arkadiusz Ciozak, wiosna to ôkres łupůw dlo roztomajtych rojbrůw.
PIECHTY ABO AUTYM – POZŮR I TAK TRZA DOWAĆ
Co jakiś czos na drůdze Ci, co idům piechty, majům niýmiło przigoda trefić sie ze autym. Niýstety auto za wiela ôd tego niý uciyrpi, czego niý do sie już pedzieć ô tych co szli piechty. Beztuż tak festelnie wożne je, coby pozůr sie dowoł kożdy uczestnik ruchu, ganc egal eli jedzie autym, na kole, abo idzie piechty.
Niýdowno na ceście Niedurnego we Rudzie Ślůnskij auto potrůnciło kobiyta na pasach. Take unfale spůminajům, co niýzoleżnie kaj sie idzie abo jedzie, trza sie dować pozůr, bo czosym wtoś inkszy sie moge zagapić. A nojgorsze je, kej ze tego zagapiynio trefi sie czowiek ze autym.
Beztuż Policmany we Rudzie Ślůnskij kludzům ôd czosu do czosu akcjo „Zicherny Pieszy”, we keryj dowajům sie nojwiyncyj pozůr na tych, co łażům piechty. Spůminajům łůni im, co auto sie we miyjscu niý zatrzimie ai coby dobrze sie wejrzeli, nim wlezům na drůga. Przi tymu sztrofujům szoferůw, kerzi jeżdżům niýzichernie a stworzajům zagrożyniý dlo pieszych.
Policjo spůmino tyż, co czosym takigo co idzie piechty, szofer niý mo leko zoboczyć, beztuż dobrze kej mo przi sia ôdblaski. Szczególnie, kej na placu robi sie cima, abo je zło pogoda. Pomoge to szoferům uwidzieć inkszego czowieka za doś wczas, a dziynka tymu tyż ôdpowiydnio zareagować. Beztuż trza pamiyntać, co niýzoleżnie eli sie jedzie autym, eli idzie piechty, na drůdze zowdy trza sie dać pozůr a wzajym sie mieć we zocy.
DZIKI PROBLYM - CZYLI JAKO NIÝ TREFIĆ WE ZWIYRZYNA
Mocka s nos miało przigoda ze jakůmś dzikům zwierzynům. Jedni to ýno spůminajům, inksi ôdczuli to myni abo barzi boleśnie. Jednako zo wi zo kożdy musi dować sie pozůr niý ýno we lesie, nale tyż na drůdze.
To, iże we lesie poradzi sie trefić dziko zwierzyna to chyba niý dziwi żodnego. To, co poradzi sie ja trefić na drůdze, tyż niý powinno dziwować. Jednako co roz zwiyrzynta wyłażům tyż na miasto, abo nawet do kościoła, jako to niýdowno zdarzyło sie we Rudzie Ślůnskij.
Prowda je tako, co sztady, zidlůngi a wsie sie rozrostajům we ôstatnim czasie ôkropicznie, bez co coroz wiyncyj dzikij przirody je przerobiane na ludzke potrzeby. Skutkuje to jednako tym, co dziko zwierzyna mo coroz myni placu do łażynio a chowanio sie. Beztuż napoczyno coroz bliży podłazić do ludzi.
Jedni sie bojům, inksi radujům a majům szpas ze tego, jeszcze inksi realizujům swoje hobby. Trza sam jednako pedzieć, co trza sie fest dować pozůr, bo chocioż niý roz taki dzik, sornik, abo jako inkszo leśno zwierzyna sům sie nos boji, to nojczynścij niý chce nům zrobić nic złego.
Beztuż niý ma ich co drożnić, ani tyż podłazić pochalać. Niý ma tyż co im dować futru, bo sie nauczům i bydům prziłazić czynścij. Werci sie tyż poczytać co robić, kej sie trefi jako zwierzyna, coby żodnymu sie nic złego niý stało.
PRZESTRZYŃ PO NOWYMU – NOWY PLAN DLO RUDY ŚLŮNSKIJ
Ruda Ślůnsko ukwoliła ôstatnio nowy plan zagospodarowanio przestrzynnego. Pomiany tyczyły sie przede wszyskim placu miyndzy autobanům A4 a cestami 1 Maja, Zabrzańskům a wschodniům granicům sztada.
We Rudzie Ślůnskij coroz czynścij słyszy sie ô zagospodarowaniu przestrzynnym sztada. Wszysko skuli tego, co dziynka takimu podyńściu, lecyj je uzdować a planować co kaj mo być. Jednako jako tublikowali nům Michał Pierończyk – Zastympnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij – coby wszystko bůło barzi akuratne zrychtowane a we prziszłości leksze do pomiany, cołki sztad potajlowany je na pora kůnskůw.
Kej zaś kogoś interesuje jake we Urzyndzie sům wizje na place we Rudzie Ślůnskij, styknie wlyź na nec zajta Publik Systyma Informacji Przestrzynnyj. Tam idzie uoboczyć sie landkarta cołkij Rudy Ślůnskij, a wywiedzieć sie, jako to wszysko mo być, podle aktualnego planowanio.
A werci sie co jakiś czos tam wejrzeć, bo chocioż cołki plan zagospodarowaniu przestrzynnego je juże ukwolůny ôd 2006, to ôd tego czosu bůł łůn pomiyniany wiyncyj jak 100 razy. Teroski ku tymu je jeszcze ukwolůny dokumynt „Sztudium uwarunkowań a kierunkůw zagospodarowanio przestrzynnego sztada”, kery tyż bydzie mioł wpływ na to, jak we prziszłości bydzie wyglůndać Ruda Ślůnsko.
LICHO ZE SZPORTYM - WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Klub Obywatelski sbajslowoł nostypny juże tref, na kerym debatowali nad sytuacjům we sztadzie. Ôstatnio uosprowiali ô sytuacyji rudzkigo szporta. Wiyncyj we materiale.
Na nostympnym juże trefie Klubu Obywatelskigo uzdali, coby uosprowiać ô szporcie we Rudzie Ślůnskij. Debatowane bůło niý ýno ô tym, jako wyglůndo cołko sytuacjo, nale co zrobić, coby ja polepszyć. Toć jako mocka ze uczystnikůw uznało, co ze szportym sam niý ma tak dobrze, jak by szło mieć.
Jako godali Jan Benigier - downy fusbaler Ruchu Chorzůw a reprezyntacje Polski, nojwiyncyj problymu je ze finansowaniym rudzkich szport klubůw. A jako dodwali przidałaby sie tyż ôdpowiydnio infrastruktura, coby ludzie mieli kaj te szportowe grajfki uozwijać.
Same trynery spůminali tyż jak wożny je dialog miyndzy ryskiyrym sztada a samymi miynszkańcami. Niýstety jako dodali, jak do tera je łůn za lichy. Adam Wodarski - tryner Handbalerůw SPR-u Grunwald Ruda Ślůnsko - dodowajům ku tymu, co szportym we sztadzie powinni sie zajmować przede wszyskim ludzie z nim swiůnzani.
Cołko sytuacjo jednako idzie ku lepszymu, bo coroz wiyncyj tych szport ôbiytkůw we sztadzie můmy. Coroz barzi tyż sie dowo pozůr na sům szport. Jednako jako widać je jeszcze mocka do zrobiynio. A że sie werci, to styknie sie zmiarkować a spůmnieć wiela ze Rudy Ślůnskij můmy widzianych szportomynůw a szportmynek.
DLO DOBRA SYNIORŮW - PROGRAM "SENIOR +"
Ludzie sie starzejům, a niýstety czynsto przepůminůmy sie ô naszych starzikach. Beztuż radować moge to, iże sům jeszcze place, kaj dobo sie niý ýno ô zdrowie syniorůw, nale tyż pogoda ducha. Choby we Dziennym Domie "Senior-Wigor" we Rudzie Ślůnskij.
Kożdy czowiek z czosym sie starzeje. Niýstety nosze społyczyństwo starzeje sie coroz barzi a bezto przibywo nům starzikůw. A chocioż niý zowdy sie ô nich dbo, to przeca sům dalij iteresantnymi ludziami, kerzi niý roz na prowda dużo wiedzům.
I ze takigo założynio wyłażům we Dziynnym Domie "Senior-Wigor" we Rudzie Ślůnskij, kery funkcjůniruje sam juże 38 lot. Za cołko jejich robota a docyniyniŷ poświyncynio i inwyncji, dostali nostympny mały prajs latosi. Je to dofinansowani ze programa "Senior+", kery realizowany je bez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznyj.
"Senior-Wigor" staro sie zaspokojać jak nojwiyncyj potrzeb starzikůw. Beztuż rychtujům do nich niý ůno rehabilitacjo abo zajyncia ruchowe, nale tyż dowajů ôkazjo do uozwijanio sie, pogodanio ze inkszymi a bajslujům roztomajte terapie. Jako prziznowajům Halina Ignor - dyrehtor Důmu - na to wszysko niýstety potrza piniýndzy, jednako dziynka dofinansowaniu sům w stanie pokryć koszty funkcjůnirowanio, doposarzyć co niý co a rychtować trefiůne teriapie dlo podopiecznych.
A że dowo to efekt, to styknie wejrzeć sie na dwie rzeczy. Nojprzůd trza pedzieć, co durś je sam wele 60 starzikůw a chyntni na plac zapisujům sie juże na listach. Nale przede wszyskim trza wejrzeć sie na uśmiychy tych ludzi, coby widzieć wiela radości moge im dać uwoga inkszego czowieka.
ZDROWIE NOJWOŻNIYJSZE - DNI PROMOCJI ZDROWIO WE ZSP 5
We Zespole Szkołůw Ponadgýmnazyjalnych nr 5 we Rudzie Ślůnskij sbajslowane uostały Dni Promocji Zdrowio. Majům łůne edukować, szkolić a motywować szkolorzy do dbanio ô zdrowie swoje a inkszych.
Jak łůńskich lot, tak i latosi we ZSP nr 5 na Frynie we Rudzie Ślůnskij sbajslowane uostały Dni Promocji Zdrowio. Majům łůne spůminać jak wożne je zdrowie.
Jednako we kożdy rok je trocha inkszo tyjma kludzůnco, a jako padali nům Ewa Kułak - psycholog szkolorski ZSP5 - latosi postawiůne uostało na profilaktyka uzoleżniyń, promocjo zdrowego uśmiychu, zayjncia ze masażu rekreacyjnego, informacje ô nadcisniyniu tyntniczym ai cyber przemocy a handlu ludziami.
Bůły tyż zrychtowane roztomajte norychta, choby te ze higiyny jamy ustnyj. Szkolorze můgli dziynka tymu wywiedzieć sie wiyncyj ô samyj stomatologi ai zoboczyć jako lepij dbać ô swoje zymby.
Bůły tyż ćwiczynia praktyczne a teorio ze tego, jak udzielać piyrszyj pomocy przedmedicznyj. Norychta pokludzili Mariusz Komendera - Pryzes WOPR Ruda Ślůnsko - a pokozywali łůni jako nojleży sie zachować przi poszkodowanym. Spůmnieli, iże nojprzůd muszymy ôcynić stan poszkodowanego a wezwać służby medyczne, potyn kej umiymy muszymy udzielić piyrszyj pomocy a doczkać aże do przijazdu retownikůw.
ZERO WASTE - CZYLI BEZ HARMOZI WE NOSZYM ŻYWOBYCIU
We dzisiejszym świecie coroz wiynkszy problym je ze harmoziami, kerych je co rok to wiyncyj. Beztuż coroz barzi widziane sům ruchy a zachowania, kere majům redukować ilość harmozi bez nos generowanych.
Teroźnie statystyczny Polok produkuje wiyncy jak 280 kg harmozi za rok. Coroz wiyncyj tyż je placy, kaj ludzie po prostu wyciepujům swoje harmozie, chocioż niý powinni. Wszysko to skludzo sie do tego, iże Ekologio to juże niý ýno moda, nale poleku potrzeba, coby zadbać ô ta noszo matka Ziymia.
A coby wywiedzieć sie wiyncyj ô tym, jako generować mynij tych harmozi, to na Halymbie we Rudzie Ślůnskij sbajslowany uostaoł tref z biolożkům a szpecjalistkům ds. zrůwnoważůnego uozwoju - Agnieszkům Sadowska-Konczal. Jako poradzilimy sie tam wywiedzieć, wożne je, coby szukać a stosować uozwiůnzania, kere zmyńszům nosz negatywny wpływ na strzodowisko.
Jednym ze takich knifůw je coroz barzi modny uostanio ruch Zero Waste, kery we swoij filozofii mo za cwek zmyńszać do minimum ilość harmozi, jake generujymy. Szczegůlnie bez unikanie wykorzystywanio jednorazowych ôpakowań, jako dodowajům Agnieszka Sadowska-Konczal.
Je to szczególnie istotne, kej sie spůmni, iże ýno 9% plastikowych ôpakowań je ôddanych do recyklingu. Skuli tego rok rocznie we cołkim welcie ludzie produkujům wiyncy jak 9 bilůnůw tůn harmozi. A jako spůminajům Wojciech Dąbrowski - szpecjalista ôd ekologie - nojwiyncyj harmozi produkujymy na wczasach, co potwierdzajům statystyki klůdzůne bez turistik sztady.
A chocioż niý ma to leko tyjma, ani blank take proste, to jednak nojwiyncyj zoleży ôd nos samych. Ôd tego, jako my bydymy dbać ô strzowisko a wiela tych harmozi bydymy generować.
W KŮŃCU SIE UDAŁO - RUDA ŚLŮNSKO DOSTAŁA PLACE ÔD SRK
Bez duge lata Ruda Ślůnsko starała sie ôdzyskać niýkere place we sztadzie nojprzůd ôd grubůw a niýskorzij ôd Spółki Restrukturyzacji Kopalń. W kůńcu sie udało i teroski idzie tam ruszyć ze inwestycjami.
Po doś poru latach antragowanio, godki a uzgodnianio Ruda Ślůnsko przejyna w kůńcu za fatki 50 placy we sztadzie ô powiyrzchni 2,6 ha. Jako tublikujům Krzysztof Mejer - Zastympnik Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij - te poradziesiůnt niýruchomości to przede wszyskich kůnski drůgůw, tretuarůw, skwerůw a podanych na to. Dlo niýkerych mogům łůne sie wydować mało we wercie, jednako Urzyndowi sům potrzebne.
Przede wszyskim skuli tego, co udo sie w kůńcu zrobić ordnůng ze niýkerymi niýruchomościami we sztadzie. Jednako nojbarzi ôdczuwalne bydům rýmůnty, kere teroski Urzynd bydzie umioł juże zrealizować. Jako padali nům Krzysztof Mejer, niý szło dejmy na to zrychtować drůgi, kerům idzie zajechać na Burloch Aryna, bo leciała łůna czynściowo bez teryny gruby. Co interesant niý szło tyż wyrychtować jednego ze żłobkůw, bo łůn tyż bůł na grubskij niýrůchomości.
Jednako sům tyż plany na inksze place po downych grubach. Juże teroski Urzynd uzgodnio co a jak, coby zrewitalizować plac miyndzy inkszymi po grubie Pokój-Wirek. A we prziszłości tyż inksze. A je ô co walczyć, bo teroźnie SRK mo wele 1000 działek ô powiyrzchni wiyncy jak 380 ha, na kerych stoji praje 500 stawiyniůw.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn