Francyjo
Francyjo (fr.: France, wym. [fʀɑ̃s]), Republika Francusko (République Française, [ʀepyblik fʀɑ̃sɛz]) - Państwo kerygo tajla metropolitarna znojduje śe w Ojropje Zachodńij, pośadajůnce tyž zamorske terytorja na inkšych kůntynyntach. Francyjo metropolitarno rozćůngo śe uod Mořa Śrůdźymnygo na pouedńu do kanauu La Manche i Mořa Půunocnygo na půunocy, a uod Rynu na wschodźe do Zatoki Biskajskij na zachodźe. Francuźi čynsto nazywajům swůj kraj l'Hexagone (šeśćokůnt) - pochodźi to uod kštoutu Francyji metropolitarnej.
Francyjo grańica mo s Belgijům, Luksymburgjym, Ńymcůma, Šwajcaryjům, Italijům, Můnako, Andorům i Hišpańjům. Terytorja zamorske grańičům tyž s Brazylijům, Surinamym i Antylůma Holynderskymi. Kraj je tyž pouůnčůny s Wjelgům Brytańjům bez tůnel pod kanouem La Manche.
Republika Francusko je ůńitarnym państwym dymakratyčnym, w kerym wažno rola uodgrywo prezydynt. Je tyž šůstym nojlepij rozwińjyntym krajym śwjata i jydynastym w rankingu warůnkůw žyća. Nojwažńijše ideauy Francyji zawarte sům w Deklaracyji Praw Čuowjeka i Uobywatela i w wystympujůncym na drukach uřyndowych i klepokach haśle rewolucyji francuskej "liberté, égalité, fraterńité" ("wolność, růwność, braterstwo"). Kraj je w grůńy zouožyćeli Uńji Ojropejskij. Mo nojwjynkšo powjeřchńa spośrůd państw wspůlnoty. Francyjo je tyž čuůnkym-zouožyćelym Uorgańizacyje Narodůw Zjydnočůnych.
Francyjo ze wzglyndu na swoja ličba ludnośći, potyncjou gospodarčy, pozycyjo w Ojropje, śilno armja (třeći po Rusyje i USA arsynou nuklearny), uchodźi za jedno s najpotynžńejšych państw śwjata.
Nazwa "Francyjo" pochodźi uod germańskigo plymjyńo Frankůw, kere zajmowouo rygjůn po upadku Cesarstwa Zachodńořimskigo. W uotačajůncym Paryž rygjůńe Île-de-France powstouo państwo francuske.
Admińistracyjńy dźeli śe na 22 rygjůny, a te zaś na 96 departamyntůw (w tajli metropolitalnej), půnadto 5 departamynty zamorske, 3 zbjorowośći zamorske a Francuske Terytorja Pouedńowe i Saint-Pierre i Miquelon.
[Sprowjej] Připisy
- ↑ w tym Metropolijo: 551 500 km²
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn