ŚLŮNSKO GODKA – ZAKOZANO
Mało wto niý słyszoł uostatnio ô Szpecjalistycznyj Przichodni przi ceście Niedurnego na Frynie we Rudzie Ślůnskij. Styknie spůmnieć, iże wpadli tam na idyjo, coby zakozać godanio do pacjyntůw.
Jakiś czos tymu we Szpecjalistik Przichodni na Frynie wydane uostało uosporzůndzyniý, we kerym pedzane bůło, iże niý wolno godać ze pacjyntami. Tak dlo jasności wolno bůło ýno můwic.
Tako idyjo zrealizowali kerownik placůwki dr Alicja Gałuszka-Bilińska. Coby wywiedzieć sie cosik wiyncy ôd nich, průbowalimy sie s nimi skůntaktować. Po průżnicy jednako, bo bůła wetdy gynau na urlopie, a żodyn inkszy cołki sprawy niý chcioł kůmyntować.
Reakcjo na to bůła jednako natychmiastowo. Same pacyjnty padali, iże to blank niý mo synsu. Ai roztomajte ferajny a ôrganizacyje, niý uostawiły tyj sprawy po cichu. Na wszysko zaglůndali tyż politolog dr Małgorzata Myśliwiec, kerzi miarkujům, co taki zakoz tam, kaj za Ślůnzkůw uznowo sie praje połowa miynszkańcůw, zdo sie być niýporozumiyniym.
Wszysko to jednako pokozuje, iże cołke starania ô godka ślůnsko niý sům bezpodstawne. Werci sie a trza sie ja szanować a chrůnić, bo bez tego za chwila sie blank nům straci. A bez nij Ślůnsk juże niý be taki sům.
I coby sam niý pedzieć, czym godka ślůnsko je, to prowdům je to, iże hołda s nos dalij godo, a chce swoja kultůra, trodycjo a godka utrzimać. A chocioż jak widać bele wto a bele kaj to utrudnio, to i tak nojwiyncy zoleży ôd nos samych: Ślůnzokůw.
PLAC PRZED SKC NA FRYNIE – PLANY NA NOWO ROLA
Plac przed Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie mo przyńś metamorfoza. Niý bydzie sam juże parkplacu dlo autokůw, nale za to bydzie szło sie siednyć na ławce abo przejechać na kole.
Jak narazie przed Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnski je parkplac, na kerym zowda stoji mocka autokůw.
Za niýdugo jednako mo sie łůn blank pomiynić a mieć blank inkszo rola. Na wizualizacji widać gynau jako ryskiyr sztada chce zrobić na nowo tyn plac. Mo sam być wiyncyj zielyni, drůga dlo kołůw ai ławki do siedniyńcio. Skuli tego niý bydům sa juże můgły parkować auta. Jednako jako pedzieli nům we Urzyndzie Rudy Ślůnskij, plac do parkowanio bydzie niýdaleko.
A co z tego wyńdzie? Tak po prowdzie to zoboczymy dziepiyro, jak skůńczy sie ta mało rewolucjo. Rewolucjo kero je nostympnym etapym ôgůlnie pedzanyj rewitalizacje Fryny we Rudzie Ślůnskij.
FERIE WE MUZEUM – MODA U STARKI
Zimowe feryje mogům być na prowda interesant. Wszysko zoleży ôd tego, wto a co zaôferuje bajtlům. Na prowda fajno inicjatywa przirychtowało Muzeum Górnośląskie we Bytůniu, kaj szło poznać moda na Wiyrchnim Ślůnsku ze czasůw noszych ŏmůw a prastarek.
Juże praje trodycjům je, iże bez zimowe feryje we Muzeum Górnośląskim bajtle majům co robić. Rychtowane sům dlo nich ekstra norychta, wystowki a inksze graczki, kere szkolům a pokozujům świot.
Latosi tyż niý bůło inakszy. Muezum wziyno tym razym bajtli we rajza po świecie mody. Pokozali im, co bůło we modzie 100 abo nawet 200 lot do zadku tukej, na Wiyrchnim Ślůnsku.
Co fajne, bajtlům sie to na prowda podobało, a rada uosprowiały ô szatach, jejich farbach a nawet przimierzały niýkere s nich. Idzie pedzieć zobejrzały do szranku ôd starki a snodły na prowda interesantne rzeczy.
W sumie niý ma sie tyż co dziwować. Rok za rokym we modzie prziłażům nazod stare motywy, farby a kroje szatůw, kere festelnie spůminajům klajd ôd starki abo szaket ôd opy.
MODZI UOSPROWIALI – DEBATA Ô REWITALIZACJI
Jako modzi forsztelujům sie ô Bytůniu za pora lot? Jake sům szanse rewitalizacje? Eli metropolia cosik dowo? Nad tym diskutirowali modzi we debacie ôksfordzij sbajslowanyj bez GZM ai Sztad Urzynd we Bytůniu.
„Metropolia Silesia szansą dla Młodzieży. Rewitalizacja Bytomia szansą dla Metropolii” – tako bůła teza debaty ôksfordzij sbajslowanyj we Tyjatrze Rozbark we Bytůniu. Jejij ôrganizator Górnośląski Związek Metropolitarny zaprosił na nia modych do uosprowianio ô prziszłości.
Werci sie sam jednako spůmnieć, iże niý bůła to zwykło dyskusjo. Debaty ôksfordzke majům swoje zakůny kludzynio. Zowdy we debacie sům dwie zajty: Ci co sům za a Ci prociw czymuś. Jedni godajům ô szansach a dobrych rzeczach, inksi zaś ô zagrożyniach, a możebnych stratach. Wszysko po to, coby dobrze sie badnůńć na kůnkretny problym, informacjo abo debatowano tyjma.
I śmiało idzie pedzieć, iże modzi niý zawiydli. Uosprowianiu modych przisuchiwali sie niý ýno przedstowiciele ze GZM, nale tyż ze ryskiyru Bytůnio ai szpecjalisty ôd rewitalizacje. Modzi dziynka tymu můgli ciepnyć blank nowe światło na problymy, kere sům a bydům, ô kerych urzyndniki bydům uzdować.
SZŮMBIYRKI NA NOWO – REWITALIZACJO BYTŮNIO
We Bytůniu ruszo rewitalizajo poindustryjnych placůw wele ôbszarůw przirodniczo cynnych.
Place poindustryjne, kere majům być teroski rewitalizowane, sům miyndzy Szůmbiyrkami a Łogiywnikami. Tera sům łůne schacharzůne, jednako za niýdugo mo tam być blank inakszy.
A coby wszysko bůło akuratne, nojprzůd zrobiůne uostały tam geologiczne a przirodnicze forszukůnki. Potyn piszło uzdać, co ze tym placym bydzie zrobiůne.
Jako wywiedzielimy sie na prasowyj kůnferyncji, praje 30 ha tego placu bydzie wyrychtowane a ôddane dlo miynkszańcůw. Teroźne harmozie, ze krzokamia a roztomajtymi strůmami, pomiyniům sie we cyntrum rekreacje. Ai zielyń mo sam być wyrychtowano na nowo.
Cołko utrota zaś rychtowanio tego placu przirodniczo cynnego wyńdzie na wele 30 mln, ze czego aże 25,5 przidzie ze Unie. Mo to jednako poprowić a ubogacić publik przestrzyń we Bytůniu do kůńca 2019, kej cołko robota tam mo sie skůńczyć.
ZOBEJRZEĆ WE EUROPIE – RECHTORY POJADŮM DO INKSZYCH SZULŮW
Rechtory ze Salezjańskigo Zespołu Szkołůw Publicznych Don Bosko we Świyntochlowicach weznům udzioł we europyjskim projekcie na podwyższyniý kůmpetyncyj.
Dziynka Europyjskij Unii poradzi sie sbajslować roztomajte projekty a akcje. Teroski we jednym s nich bydzie brać udzioł Salezjański Zespůł Szkołůw Publicznych Don Bosko w Świyntochlowicach. Dziynka niýmu rechtory ze roztomajtych europyjskich państw bydůmy jeździć do siebie a bezto, uobejrzům, jako szkoli sie modych kaj indzi. Pomoge im to nabrać nowego wejrzinio na swoja robota a mono prziniesie dodatkowe efekty dlo samych szkolorzy. Toć ôd tego jak sie szkolorzy uczy, festelnie zoleży co ze szuli łůni wyniesům.
LŮD! - DEJ SIE POZŮR!
Chocioż praktycznie we kożdym sztadzie poradzi sie snojś roztomajte lodowiska, to stowki a jeziorka, kere bez zima zamorzajům, durś kuszům. Jednako na takim lodzie żodyn do kůńca niý moge być zicher pewny, eli sie zaro kajś niý dulknie. Bezto trza dować pozůr.
We Rudzie Ślůnski poklůdzůne uostały ćwiczynia, na kerych pokozane bůło jako mo wyglůndać retowaniý kogoś, wto sie zarabowoł pod lůd. Na ćwiczyniach bůł ôchotnik a wszysko bůło akuratnie uzicherowane. Jednako we żybobyciu mobe być blank inakszy. Bezto Sztad Kůmynda Państwowyj Fojerwery ai Wodne Ôchotnicze Pogotowie Retunkowe przirychtowały trzidniowe szkolyniý ze retowanio.
Coby jednako niý godać zowdy nojwożniyszych bydzie pora zasad, kere werci sie spůmnieć. Nojwożniyjsze, kej widzymy jak wtoś wlecioł do lodu, trza ôd razu zazwunić po pogotowie abo na 112. Kej chcymy tego istnego wyciůngnyć, to blank niý mogymy lecieć po lodzie. Nojlepi sie czołgać, coby za fest niý naciskać. Kej zaś můmy coś pod rynku – jako lina, patyk abo co inkszego co poradzi sie podać tymu co wlecioł, trza to wziůńś. Dziynka tymu samymu bydzie sie dali ôd tyj wyrwy we lodzie.
ANTYSMOG – MASKI NA LUFT
Ô smogu co chwila sie ôstatnio godało. Cuż sie dziwować, kej na placu luft poradziůło sie praje że chycić do rynki momyntami. Jednako jako to je ze tymi maskami a tym smogym? Posuchejcie sami.
Kej prziszoł na placu luft taki gynsty a ciynżki, iże bezmała szło go pokroć a schować do kabsy, maski na gymba robiůły furora. Szło je dostać za poranoście ai za poraset złotkůw. A chocioż coroz wiyncy ludzi we nich łaziůło, to dejmy na to do Tokio nům jeszcze trocha brahowało.
Same maski miały być takim filtrym na te złe zwiůnzki we lufcie. Miały wychytać wszyske elemynty stałe a pyły, coby my tego niý wdychali. Jako padali jednak dochtory, same gazy tyż sům doś niýzicherne dlo noszego zdrowio.
Coby jednako sie ô tym niý forsztelować, to taki smog niý ma dobry dlo noszego ôrganizmu. Podle dohtorůw, skiż złego luftu zwiynszko sie liczba pacjyntůw. Gorzi tyż sie nům dycho. To jednako moge nům samym dać do zmiarkowanio, eli rýchtých kali sie polić tymi wszyskimi harmoziami we piecu. Tym barzi, jak przi tymu poradzi sie dostać niý mało sztrofa. A mono lepi po prostu wyciepać te harmozie do hasioka a niý truć wszyskich ai siebie? Uzdejcie sami.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn tpi_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn