500 lat reformacji. Jaki wpływ miało i ma wystąpienie Marcina Lutra w Wittenberdze?
-
Dobrydziyn’
Troszka mozno uwag tym razym do nawionzania we poczontku filmu do sprawy poczontkow chrzes’cijan’stwa na naszyj ziymi. S’lonsk bou duzo wczes’niyj niz Polska juz ochrzczony, a mo to cos’ spolnego ze przinaleznosciom do pan’stwa Wielkomorawskego naszyj ziymi. O tym raczyj ludziom we dzisiejszych Glywicach sie niy godo ani we szkouach ani kajs’ indziyj. Co do protestantyzmu to momy wiyncyj odniego odmian/oduamow i ciekawym bouo by i te oduamy przedstawic’ troszka we kolejnych odcinkach „Detektywa historii”. Downymi czasy niy bouo te wspouzycie zwyczajnych ludzi wyznania ewangelickego i katolickego tak harmonijne jak je dzisiej. Wspomniynia moich przodkow z tych downych lat s’wiadczom o tym ze panowaua wspolno niytolerancja z obu stron i niystety, musza to powiedziec’, niynawis’c’, kero downiyj jeszcze rozrozniaua oprocz narodowos’ci i roznice miandzy katolikami i ewangelikami. Niy do pomys’lynia bouo downiyj dlo wiynkszos’ci spoueczyn’stwa Laband zeby dzioucha miaua kawalera ewangelika itd. dzieciom jeszcze w latach powojynnych starsze ludzie zabroniauy wlazywac’ do kos’cioua ewangelickego bo „tam miyszkou dziobou” – tak to sie ajnfachowo okres’lauo. Pamiyntom jak my za bajtla bawiyli sie ze bajtlami wyznania ewangelickego, a nasze somsiadki w podeszuym wieku wyciepywauy ich ze placu swojego domu ze suowami „raus wy ewangeliki”. Niystety take cos’ u starych ludzi spotykauo sie jeszcze we latach 70ych XX wieku niy ino we Laband. Ale niy ino za czasow polskich tak bouo, wiymy o tym ze literatury przedstawiajoncyj Glywice i okoliczne ziymie z czasow np lot 30ych i 4Oych XX wieku. My bajtle ale tych gupot juz niy suchali. Dzisiej Laband je tolerancyjne, bo momy np suawno siedziba buddystow – Panie Marianie mozno Pan ze TV Imperium i do nich zawito?
Jo mom tysz jedna staro opowiastka kerom chciouech sie podzielic’ ze inkszymi, i kero godo o tych downych czasach i pokazuje jak ludzie byli downiyj niytolerancyjne we naszyj s’lonskyj ziymi.
„Stare ludzie we Glywicach rozprowiali jak to jedna dzioucha od bauera ze Zabrzo wzionua se za chopa kowola. Szes’c’ lot zyli jak sie nolezy, szczyns’liwe i cuzamyn. Roz sie tyn odniyj chop, kery bou kowolym, bawiou ze odnich synkym, a uona cos’ merkua, ize odniyj chop mo noga ze hufom. Na drugi dziyn’ poszua to opedziec farorzowi. Farorz pedziou jyj, ize mo juzas’ przis’c’ do niego jak odniyj chopa niy bydzie w doma. Tak tysz ta kobiyta zrobioua, a farorz kozou jyj na to ze pos’wiynconom kredom naszkryklnonc srogo krajza w kole odnich doma. Jak kowol szou nazod do dom, to go sztopuo i odciepuo, i niy poradziou przis’ do dom rajn. Kapnou sie co sie stauo i na to wszysko przeciepnou ino bez ta krajza blank ciynzki miech zuota kobiycie i pedziou, co mo za to wyszkolic’ synka na ksiyndza. Jak to pedziou tak sie tysz straciou w tyj samyj minucie. A synek richtik sztudiowou i „poszou za farorza”. A bouo tymu synkowi Luther.
ps. Potym podobno we Piekarach Luther ukrod gyns’ /In Deutsch-Piekar/O.S./ hat Luther eine Gans(slavisch Hus=Gans) gestohlen.”
Widac’ w tyj geszichcie powionzania ze sprawom Husa, a i niy przipadkowe je wymiyniynie sam Zabrza abo Piekary, ale to juz konsek inkszo geszichta … .
-
Witom tym razym szczegolnie Pastora kery sie wypowiadou we filmie. Troszka Pastor niy wiedziou skond sie ta figura Luthra wzionua = z jakyj okazji tam jom postawiyli. Jo za bajtla w tym kos’ciele dzwoniou np roz dzwonami do s’lubu i miouech przijymnos’c’ dmuchac’ miechym do organow. Moj kolega to bou synek z familii kero sie tym kos’ciouym opiekowaua. Z tego co jo podejzywom to ta figura Luthra boua ze okazji 400 lot od znaczoncego roku 1517 ufundowano. Dzisiej za pora dni bydzie tego 500 lot – troszka Pastor o tym spominou. Jak sie myla to prosza mie poprowic’ bo tysz mie to interesuje. Jo w kozdym razie je zdania ize ona sie tam znodua gynau 100 lot tymu curik. Abo?
ps
kery – który
wzionua – wzieła
bajtel – mały chłopak
synek – syn
spomniou – wspomniał
ize – że
gynau – dakładnie
curik – spowrotem, a w tym wypadku „sto lat temu”
-
-
Kościół łabędzki Marcina Lutra zbudowano w 1902 lub 1912 – wg innych źródeł. I teraz trzeba by się zdecydować na jakąś tezę – albo figurę ustawiono w 1917 ( proszę tu pamiętać że to był koniec I wś, przegranej dla Niemiec)- wątpię by wtedy ktoś się zajmował figurą. Druga teza – wg mnie bardziej prawdopodobna – figura trafiła tu okresie po II wś z jakiegoś opuszczonego kościoła ewangelickiego których było wówczas sporo. Wskazuje na to wygląd podnóżka pod figurę – rzecz dorobiona z drewna zdaje się, do ceglanego wystroju wnętrza.
Widać że kłania się kolejny odcinek Detektywa, tylko o tym kościele. W dodatku poprzedni pastor przez 40 lat – ks. Figaszewsk ma się jeszcze dobrze. Skarbnicą wiedzy jest też p. Ewa – kościelna kościoła Marcina Lutra w Łabędach. Nie wypada nie wspomnieć o p. Wójcik Dagmarze z muzeum gliwickiego
=M===============
-
Jak Pan bydzie robic’ jeszcze o tym kos’ciele odcinek to mozno organy jeszcze sie „zmieszczom” (?) Som te stare organy tam wogole do dztisiej? Jo pozostawom przi tyj figurze reformatora tego kos’cioua narazie uparcie przi roku 1917.
-
-
Miłośnicy Laband mają okazję przypomnieć sobie Welczków .
http://www.muzeum.gliwice.pl/artefakty-wielka-historia-malej-dzielnicy-labedy-oczami-kroniki-grundela-wybrane-zagadnienia/
-
Ta Pani dyrektor bych niy brou serio po tym jak daua powiesic’ na budynku szkouy tablica ze fauszywymi danymi. Owszym, mozna sie pomylic’, ale jak sie dostowo informacje poprawne i sie je ignoruje to niyma co liczyc’ na powazanie. A co do samyj kroniki, to podpowiadom po roz kolejny ze som z’rodua dokuadniejsze jak ta kronika. Wspominouech o tym i powtorza to jezcze roz, ale mom jedyn warunek = Pani dyrektor wkon’cu poprawi napis na tyj bzdurnyj tablicy.
Jezeli niy je moje keres’ tam z rzyndu zwrocynie uwagi na tyn epizod kompromitujoncy tysz rada dzielnicy i miasto Glywice dalyj wystarczajonce to pomimo wszysko proponuja wzionc’ wynajonc’ przeciyntnego historyka ze przeciyntnom znajomos’ciom jynzyka niymieckego, podac’ mu z’rodua kere swego czasu wymiyniouech i … to by bouo na tela .
-
-
Pięknie Panie Marianie. Ciekawe opracowanie naprawdę. Kościoły ogólnie są ciekawą tematyką, trochę jak stare zamczyska…
-
Przi okazji porusza temat kery mie ostatno troszka stworzo problymy. Idzie sam o parafia we Brzezince i teksty ze downych kronik kere godajom o protestantach w tyj wsi. Wprowdzie we Wikipedi tysz je podane ze jedyn ze kos’ciouow we Brzezonce bou jakis’ czas protestancki, ale niywia eli to je wiarygodne na tela wiela to powinno sie odbiyrac’*. Wprowdzie downe kroniki tysz wspominajom o takim fakcie, ale …
… gynau o te „ale” sie rozuazi. Mozno ktos’ ze czytelnikow i widzow cos’ poradzi sam dopedziec’ ?
ps
idzie sam – rozchodzi się tutaj
kere – które
ze – z
eli – czy
tela – tyle
wiela – ile
niywia – niewiem
gynau – dokładnie
sie rozuazi – się rozchodzi
poradzi – potrafi
dopedziec’ – dopowiedzieć
godajom – mówią
-
Podkręcę ciekawość p. Czai – Kalendarium parafii św. Jadwigi w Brzezince ( wg. „Sto lat parafii św Jadwigi w Brzezince 1911-2011 – Alojzy Żymełka”)
rok 1724 – w Brzezince odnotowani 486 katolików i 3 protestantów.
Trochę mnie w tej kronice zaskoczyło nazwisko jednej z właścicielek Brzezinki z r 1795-99 . Nazywała się Johanna Gottlieba . Imię Gottlieb kojarzy mi się jakoś z ewangelikiem niemieckim.
Proszę pamiętać że nabożeństwa protestanckie nie muszą się odbywać w kościele – np. początki nabożeństw gliwickich ewangelików to wynajmowana salka w ratuszu. A w Gliwicach Żernikach modlono się w skromnej kaplicy, nie przypominającej w żaden sposób budowli sakralnej ( ostatni Detektyw to miejsce pokazuje)
=M==================
-
Znom Panie Marianie te dane, ale troszka Panu to ktos’ z’le przetuplikowou ” tu bouo podanych „trzech innowiercow” w tym przipadku, ale podom Panu przikuadowo inkszo data i inno wiadomos’c’ – we roku 1687 wszyscy tam byli katoliki oprocz jednego protestanckego mauzyn’stwa. Dodatkowo poprawia pan’sko data, bo chodzioua tam o czasokres 1717 – 1720. Moje dane ale poprzedzajom te wszyske wymiynione sam daty. sprawa lat pozniejszych to tysz problym w tym synsie … .
Gotlieb to po polsku Bogumił.
-
pol_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lim_Latn szl_Latn unk szl_Latn sag_Latn szl_Latn vec_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn unk unk pol_Latn pol_Latn ibo_Latn unk szl_Latn unk unk pol_Latn pol_Latn unk szl_Latn szl_Latn unk unk pol_Latn unk szl_Latn szl_Latn sag_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn nso_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn pol_Latn pol_Latn unk szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn ibo_Latn unk pol_Latn ces_Latn unk