Fto?
Katarzyna Gaik
Co sam robi?
Człōnek Pro Loquela Silesiana ȏd 2009 roku, spōłautorka projektu.
Je aktōrka we filmiku, kery prōmuje ślōnskŏ gŏdka we projekcie Poradzisz? Gŏdej! Na codziyń tuplikuje ze angiylskij gŏdki. Przaje dobryj muzyce, szportōm i warzyniu, nale nŏjbarzij przaje gibko jeździć autami. Kejsik jeździła tyż i we rajdach.
Kasia narodziła się i chowała na Ślōnsku we ślōnskij familiji. Jeji starzikowie gŏdali po ślōnsku, nale dŏwali pozōr, coby gŏdać co najmyni, coby potym bajtle niy miŏły problymōw we szkole, skuli tego, że ci, co gŏdali po ślōnsku bōli wyśmiewani. Skirz tego, że wszyjscy – i we szkole, i na placu śmiŏli się ze ôsōb, kere gŏdały po ślōnsku, naszŏ dzisiejszŏ bohatyrka tyż myślała, że ślōnski to je gorszŏ gŏdka, yno dlŏ ludzi bez wyuczyniŏ. Beztōż iże we kŏżdym środowisku, kaj bōła Kasia ji gŏdali, iże ô poziōmie wyuczyniŏ świŏdczy polskŏ gŏdka, ślōnskiygo wōbec niy używała.
Wszyjsko się zmiyniło dziypiyro pŏra lŏt do zadku, kej trefiła ôsoba, kerŏ gŏdała po ślōnsku, a kej niy gŏdała, to poradziło się słyszeć fest ślōnski akcynt. Z poczōntku Kasia to szterowało, iże to cosik gorszygo, nale potym spokopiła, iże ślōnskŏ gŏdka to niy gŏdka drugiyj zorty, yno to jeji gŏdka.
To je gŏdka jei starzika, jeji ômy, przeca to je jeji gŏdka, ta nŏjbliższŏ. Niy je ôna ani lepszŏ, ani gorszŏ, je po prostu gŏdkōm ludzi, kerzy przeżyli cuzamyn jakoś tajla historyji, i co wiyncyj, to je tyż i historyjŏ kŏżdygo z nŏs. Kasia kupiła ksiōnżki po ślōnsku, potym zaczła gŏdać w roztōmajtych miyjscach i prziszła do Pro Loquela Silesiana, coby lepiyj poznać ślŏnskŏ gŏdka.
Jak to je u ni ze dyskryminacyjōm? Bez cŏłki żywot barzij negatywnie miarkowała ślŏnskŏ gŏdka i tych, kerzy gŏdajōm po ślōnsku we przestrzeni publicznyj. Kasia mi pedziała, iże to musi być efekt wielgij propagandy, kej skuli czego taki bajtel by miŏł ôdbiyrać ślŏnskŏ gŏdka za cosik gorszygo. Kej zaczła gŏdać po ślōnsku trefiła się z komyntarzami, że je to niymiecki, iże to niyma żŏdnŏ prawŏ gŏdka i coby gŏdała po polsku, skirz tego, iże ślōnskiygo akcyntu się niy do strzimać. Kasia się zastanawiŏ, eli ftoś by cosik takiygo śmiŏł pedzieć Anglikowi, Szkotowi, Niymcowi, iże niy poradzi strzimać jego gŏdki? Czymu je społeczne przizwolenie na takie słowa do Ślōnzokōw? Je to przikre, bo bez tōż je widać fest powiyrchowne spoziyranie, kere je wynikiem niyuzasadanionyj propagandy. Dlŏ Kasi je to bezmyślnie powtōrzany stereotyp, kery fest boli, kej gŏdajōm to wyuczyni ludzie, kerzy przeca niy mieli by wszyjskiemu zawiyrzyć i trufać, co się im gŏdŏ bez pomyślunku. Kej ftoś przi Kasi gŏdŏ po ślōnsku brzmi dlŏ niej jak swōj czowiek, bez to się łatwiyj rozprŏwiŏ, i mŏ się tyż poczucie, że łōnczy nŏs cosik wiyncyj, iże je się stōnd.
Zobŏcz film z Kasiōm!
https://www.youtube.com/watch?v=6wCePFXE8cc
https://www.youtube.com/watch?v=29nExhgODhs (z polskimi napisami)
szl_Latn min_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn zho_Hans zho_Hans