Romuald Domaška
Romuald Domaška (němsce Nikolaus Romuald Domaschke; * 28. julija 1869 w Koslowje, † 2. julija 1945 we Worklecach) bě serbski rjadny duchowny, spisowaćel a kulturny prócowar.
Žiwjenje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Narodźi so jako třeće dźěćo Koslowskeho žiwnosćerja Michała Domaški a jeho mandźelskeje Hany rodź. Lebzec,[1] wopytowaše wjesnu šulu w Róžeńće a Tachantsku šulu w Budyšinje a běše wot 1885 do 1889 chowanc Serbskeho seminara w Praze. W čěskej stolicy běše hač do lěta 1891 šuler němskorěčneho Małostronskeho gymnazija. Po złoženej maturje w tutym lěće zastupi do rjada cisterciensow w Oseku, přija mjeno Romuald a započa studij teologije, filozofije a pedagogiki w Litomeřicach.
Po nawróće do Łužicy bě wot 1896 do 1906 kapłan w klóštrje Marijina hwězda. Po dalšim třilětnym přebywanju w Čěskej nastupi 1909 městno administratora hnadowneje cyrkwje a katechet ludoweje šule w Róžeńće, hdźež skutkowaše hač do lěta 1940. Wot 1936 bě zdobom probst Marijineje hwězdy. Za čas nacionalsocializma bě wot 1940 ze Serbow wuhnaty w Oseku a nawróći so w meji 1945 jako 76lětny zaso do domizny, hdźež połdra měsaca pozdźišo we Worklečanskej chorowni zemrě. Pochowany bu na kěrchowje klóštra Marijineje hwězdy.
Skutkowanje[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Hižo jako čłon Praskeho towarstwa Serbowka běše Domaška pilny a za stawizny katolskeje Łužicy zajimowany dopisowar ludowědno-stawizniskich přinoškow do rukopisneje antologije Kwětki. Róžeńčanske lěta běchu najpłódniši čas jeho literarneho tworjenja, kotrež wobsteji předewšěm z historiskich nowelow ze zašłosće Serbow kaž tež z kritisko-realistiskich a humoristiskich powědančkach. Swoje motiwy čerpaše zwjetša z ludoweho žiwjenja w Delanach.
Jako zahority pućowar přeměri wulki dźěl Europy wot južneho kónca Italskeje hač k Lodowemu morju a zawostaji wo tym zajimawe pućowanske skicy. We wjesnych towarstwach přednošowaše wo stawiznach domizny a wot pućowanjach we wukraju.
Podpěrowaše tež lajske dźiwadła w Serbach. Na jeho iniciatiwu přewjedźechu so 1928 wulke swjatočnosće krónowanja hnadowneje postawy w Róžeńće, za kotrež spisa hru Namakanje hnadowneje postawy w Róžeńće a wuda wobrazow album Tysac lět hnadowne městno Róžant. Sydom lět pozdźišo bě mjez iniciatorami swjedźenja k česći stotych posmjertnin Tecelina Měta w lěće 1935, jednoho z poslednich wulkich serbskich zarjadowanjow za čas nacionalsocializma. Jeho 1936 wušła knižka Wbohec mosty, Pilatusowy jězor a druhe powědančka bu do nacionalsocialistiskeje lisćiny "škódneje literatury" zapisana.
Domaška bě wot lěta 1894 čłon Maćicy Serbskeje. Wot 1912 bě předsyda Zwjazka serbskich młodźinskich towarstwow a hač do zakaza w lěće 1937 tež posledni předsyda Koła serbskich spisowaćelow.
Dalše spisy[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Něšto ze spisa "epitome historiae Rosenthalensis" Jakuba Ticina z lěta 1692. ČMS 84 (1931), str. 76–83
- Pokładopytar a Le chevalier de Saxe. Stawizniskej powědančcy. Budyšin 1931.
- Wrjós. Powědančko z Delan. Budyšin 1934.
- Swobodni. Powědančko z našeho časa. Budyšin 1935.
- Wokoło stareho młyna. Powědančka a wobrazki. Budyšin 1961.
Literatura[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Dietrich Scholze: Stawizny serbskeho pismowstwa 1918–1945. LND, Budyšin 1998, str. 101–110
- Ota Wićaz: Administrator P. Romuald Domaška. We Łužicy 44 (1929), str. 50–51
- Lm: Wuhnaty serbski wótčinc-spisowaćel. W Nowej dobje čo. 87/1949, dnja 30. julija 1949
- Jurij Młynk: Spisowaćel z delanskich wrjosow. W Nowej dobje čo. 224/1966, dnja 24. septembra (Předźenak)
Žórło[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Alfons Frencl: Domaška, Romuald. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 116sl.
slv_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn pol_Latn szl_Latn gla_Latn pol_Latn slv_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn slv_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn