Zjawj 6,1–9
I „Ham’S eins g’sehn?”
Kak wažne naše wócy su, to wšykne wěmy. To markujomy, gaž se wiźenje pógóršujo, gaž musyš dlejšy cas na wócnu operaciju cakaś, ako ja něnto. Rownož zewšym njamamy wócy ako sowa, wětšy źěl wobswěta zawupytnjomy z wócyma. Njejo źiw, až ceły rěd rědnych serbskich rěcnych wobrotow ma cyniś z wokom.
Toś jo mě raz pśijaśel gronił: „Taka žeńska ned do wócowu bijo.” Mójo wótegrono jo było: „Myslim se, až maš rožowu brylu stajonu, musym śi wócy rozwězaś.“ No, jo, weto jo jej ceły wjacor rědnej wócy gótował. Jano na nju jo měł woko. Ku kóńcoju jo wóna sama wócy wuwalowała. Ale njejo dłujko trało, až wóna jo se jomu z wócowu zgubiła.
Njocomy se pušćaś na něcejej wócy, comy wócy samy rozdrěś. Wěrimy jano tomu, což smy wiźeli. To jo teke tak pla mójich kolegow–fyzikarjow. Pśed něźi 150 lětami atomowa teorija jo namakała znowa pśiwisnikow, za tym, až pó antice jo se dłujko wótzabywała. Sławny fyzikaŕ z praskeje uniwersity Ernst Mach jo wobcwiblował, až ceła materija wobstoj z atomow. Jogo sada k tomu jo była: „Ham’S eins g’sehn?” (Sćo jen wiźeł?) – Źinsa, 150 lět pózdźej, móžom wuwěrnje wótegroniś, jo, wiźeł som. Pśi źěle z elektronowymi mikroskopami z wjelikeju zamóžnosću rozeznawanja jo naš wšedny klěb, glědaś na atomy.
Ale njok wótbocyś do fyzikaliskego. Weto móžomy ze sady Ernsta Macha sebje zajmnu wucbu wześ. Nic wšykno, což wěrne jo, musymy wiźeś. Pla ewangelista Jana to tak stoj: „Zbóžne su te, kenž njewiźe a weto wěrje.”Jan 20,29 Napšawdu wažne a wobstawne wěcy žywjenja słušaju k tym, kenž lěbda wiźeś, jano wěriś móžomy. Wót tych wěcow na nejžprědnjejšem měsće stoj ten fakt, až naš Kněz Jezus Kristus jo žywy a jo mjazy nami. Rowno na to se póśěgujo słowo, ako pósoł Tomaš njejo mógał wěriś, až Jezus jo górjej stanuł: „Zbóžne su te, kenž njewiźe a weto wěrje.”
II „Иди и cMoTpи”
W slědnych tyźenjach dostanjom stawnje grozne bilda wót pśijaśelow a kolegow z Ukrainskeje. W tom zwisku jo mě do mysli pśišeł sowjetski antiwójnski film režisera Elema Klimowa z lěta 1985. Titel togo filma jo Иди и cMoTpи – Pójź a glědaj. Ten film jo pópisanje wójny wót tšašneje surowosći. Njepokažo nic drugego ako helu na zemi. Na wjerašku filma tšachota se pak pśewobrośijo do grozneje zamyslonosći: Co jo wójna, k comu jo cłowjek zamóžny.
To wšo se zasej wubuźijo z tym, což musymy se woglědaś w Ukrainskej. Titel filma jo wzeta ze slědnych knigłow Biblije, z Wusokego zjawjenja swětego Jana. Film Klimowa se póśěgujo na skóńcowanje zawinowane wót styrjoch rejtarjow apokalypse. W šestem kapitlu cytamy:
5A ako tśeśi zygel wótwóri, słyšach tśeśe zwěrje źejuce: Pójź a glědaj. A ja glědach, a lej carny kóń a ten na njom sejźecy mějašo wagu w swójej ruce.
7A ako stwórty zygel wótwóri, słyšach głos stwórtego zwěrjeśa, kenž źašo: Pójź a glědaj.
8A ja glědach, a lej płowy kóń a togo, kenž na njom sejźešo, mě běšo smjerś, a ta hela źěšo za nim; a jima hordowa móc dana, husmjerśiś stwórty źěł zemje z mjacom a z głodom a z mrětwu a pśez te zwěrjeta na zemi.Zjawj 6,5.7–8
Ten ewangelium połny gódańkow wót kamsyhyśa swěta jo kulturu stawnje fasciněrował. Daś jo, kaž co, na kuždy part musymy pśiglědaś, ako se połoženje swěta źinsa pśiwóstśujo. W historiji su luźe pśecej zasej myslili, až něnto jo to tak daloko, až te styrjo rejtarje apokalypse njemudrje. Wusoke zjawjenje Jana wuglěda zazdaśim ako nawjerśeńske knigły slědnych dnjow cłowjestwa. Luther sam jo pśeznanjony był, až „luby sudny źeń” (ako jo gronił) pśiźo hyšći za jogo cas.
Jo někaki zatajony zmysł we scenariumje zginjenja, kenž cytamy a we zwisku z aktualnymi tšojenjami wiźimy? Ja rozmějom tekst pak na hynakšu wašnju. We njom štycy wěra na spšawny swět. To groni, až comy, až luźe dostanu to, což su se zasłužyli. Njocomy, až te złe wšykno dostanu, a te dobrotki se wótštrofuju. To njamóžomy pśecej spóznaś, ale napóslědku do togo wěrimy.
Apokalyptiske wizije wót Jana njejsu pópšawem nic drugego ako finalna realizacija spšawnego swěta, źož te złe se zanicyju a te dobre pśidu do paradiza. Móžomy tomu wěriś? Jezus citěrujo zwěšćelowanje Jezajasa:
Ze słyšanim buźośo słyšaś a njebuźośo rozměś, a z wiźenim buźośo wiźeś a weto njehuznawaś. Pśeto hutšoba ludu jo stucnjeła, a z hušyma su śěžko słyšali, a jich wócy drěmju, aby niźi z wócyma njewiźeli, a z hušyma njesłyšali a z hutšobu njerozměli a se njehobrośili, a ja jich njehustrowił.Mt 13,14–15
Wóspjetujom słowo Jezusa k Tomašoju: „Zbóžne su te, kenž njewiźe a weto wěrje.” Dajo wustrowjajuce zlěkanje wó stawje swěta? Take zlěkanje, kenž nam wuwědobnijo, co jo namdušu wažne? W Markusowem ewangeliju cytamy wót źiwa gójenja. Jezus pšašašo slěpego: «Wiźiš něco?» Wón wótegroni: «Wiźim cłowjekow ako bomy chójźecych.» Tśi razy jo Jezus jogo dotyknuł. A wón „bu zasej hustrowjony a wiźešo jich wšyknych bytśe a z daloka.”Mk 8,25
Móžomy naźeju měś, gaž Jezus nas dotyknjo. Měrowe gibanje jo dłujko spało. Něnto luźe swóje stare plakaty wugrěbujo. Schwerter zu Pflugscharen – njejsom wócakał, až ten špruch wót profeta Micha buźo zasej aktualny na demonstracijach: Wóni budu wót swójich mjacow radlice a wót swójich kopjow serpy gótowaś. Njebuźo žeden lud na drugi mjaca zwinuś, a njebuźo wěcej huknuś wójowaś.Mi 4,3 Ja tu naźeju njamóžom spušćiś.
III Wiźeś a póznaś
Njedejmy měś nic jano bytšej wócy, aby dokradnje glědali a wiźeli, co dejmy cyniś. Pśez cełe stawizny starego žydojstwa se śěgnjo pšašanje, kak móžomy Boga wiźeś a póznaś. Wšake filozofy su se z tym zaběrali, ale wótegrona su snadne, až do źinsajšnego. Do wšyknych našych pšašanjow stupa Jezusowe słowo: Zbóžne su, kenž cysteje hutšoby su, pśeto wóni budu Boga wiźeś.Mt 5,8
Nic drugego, zewšym nic drugego nam njedawa tu móc, Boga wiźeś, nježli byś cysteje wutšoby, nježli pokorny wjazym.
Wótwóŕ mě wócy, aby ja wiźeł źiwy twójeje kazni. Ps 119,18 Dietrich Bonhoeffer měni, až dejm wócy swójich zmysłow zacyniś, aby zawupytnuł, což Bog mě pokažo. Dejmy kuždy źeń znowa bjatowaś, až Bog nam dajo bytšej wócy našeje wutšoby, kenž stej wótwórjonej, gaž źeń co nam něco nabarwiś a w nocy mórawy pśidu.
Kněžo, wótcyń mójej wócy za wjeliki źiw wuzjawjenja Jezusa Kristusa.
Prjatkowanje na tśeśu njeźelu spótnego casa (njeźela oculi) w Bórkowach, 2022-03-20.
Bibliski citat pó: Biblija: Nowośišć na zakłaźe serbskeje Biblije z lěta 1868. Chóśebuz: Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi 2020.
Wobraz: BиkTop MиxaйлoBич BacHeцoB: BoиHы aпokaлипcиca, 1887. ➚ Wikipedia
szl_Latn isl_Latn hrv_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn rus_Cyrl szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn mkd_Cyrl