Rozprawiani babcie
Nyszki:
JAK TO PIYRWY BYWAŁO
Coż tyż piyknie, że
już słonko coroz wyżyj i choć jak to wiosnom roboty jest dużo, to
jakoś weselij na duszy, że już nie trza przi piecyku w doma siedzieć.
Ś¦piychejmy się porobić na zegrodce i polu, bo kożdy dziyń
zapoźniony wiosnom to cołki tydziyń abo i dwa bez lato bydziecie do
zadku. a krom wiosynnych porządków: posiocio pszynice i owsa na
polu, a jarziny, kwiotka i zieliny, trza nom jeszcze do Świont się
szykować.
We Wielkim Poście,
kery umieli my piyrwy uszanować, bo żodyn by się nie wozył jeść
mięsa abo pić gorzołki, a wasz dziadek to poradziył se odmówić i
kurzynio cigaret, choć ciężko mu to przichodziyło i nikedy był
dojś zmierzły z tyj przilezytości. Dzisiej ludziska pościć nie
umiom, choć dobrze by to nikerym zrobiyło.
Piyrwy nie rychtowali
my tam wielkich cudow na te Świynta, bo wiekszość czasu byli my w
kościele. Całymi rodzinami chiodziyło się na droga krziżowo, a
Wielki Tydziyń to już trza poświyncić Ponboczkowi, kery przeca
skuli naszych grzychów na krziżu był umynczony.
W Wielki Piontek na
pamiatka śmierci Pana Jezusa szli my wczas rano myć się do zimnyj
wody w potoku, a dopiyro potymdo kościoła Ponboczka na krziżu pocałować.
W Niedziela Palmowo
dziołszki w śląskich strojach chodziyły od jednych chałupy do
drugij z goikym piyknie przistrojonym faborkami i szlajfami. W roztomańtych
prziśpiywkach winswzowały gospodarzom i wszystkim domownikom.
Zawczasu trzabylo się dowiedzieć kto kaj miyszko i co do niygo
bydzie pasować.
Wszystki śpiywki
zaczynały się jednako “przed tom waszom siyniom...”, a
kończyły się “nasz goiczek zielony piyknie
przistrojony” i “szczynścio zdrowio winszujymy, już tu
wiyncyj nie przidymy, aż na drugi roczek jeśli dożyjymy”.
Nikere śpiywki były dojś frechowne i niejedyn mogł by się
pogorszyć, ale tak nie było bo jeszcze nom dziynkowali i czynstowali
jajkami.
Tych jajek trzabyło
uzbiyrać dojś dużo, bo kiedyś yno kroszonkami dzielyło sie synkow
kerzi chodziyli po śmingusie. Jak my już obeszły swoja czynść wsi
z tym goikym – podzielyły my się jajkami i leciały do kościoła
poświyncić palmy.
Z tych palm opolonych
we Wielko Sobota, dziadek robiył krziżyki kere dowoł na każdy rog
swojigo pola. Cało familijo chodziyła z nim i śpiywali my coby
Ponboczek pobłogosławiył i urodzajym obdarzył.
Po świontecznym
obiedzie krosiyło sie jajka. Niejprzod malowało się je woskym
pszczelimroztopionym, potym farbiyło: na zielono we farbie z zielonyj
rży, na modro – z kopjyroka, na czerwono w kwiotkach malwy, a
na bronotno w łuskach cebule. Kroszonki pomalowane szkrobało się z
wosku i pociyrało skorkom z wyndzonyj szpyrki, coby sie świyciyły.Te
najpiykniyjsze dowało się najszwarniyjszym karlusom.
Śmingus zaczynoł się
o północy. Młode synki chodziyły w kupie, z kokotym kerymu dali
gorzołki coby pioł pod kozdym oknym. Grali na harmoszce, spiywali i
loli wodom kaj popadnie. Nie wiym kto to wymyślył, że jeszcze trza
ich za to czynstować kroszonkami. Jak się już rozjaśniyło to
wszystki bajtle lotały po wsi z wiadrami, a po połedniu to już była
prawdziwo wojna, bo i dziołchy zaczyły się bronić synki brały
woda z potoka, a dziołchom dziadek pomogoł nabiyrać woda ze studnie
i tak się loli az do wieczora. Wszyscy boso i przemoczyni do suchyj
nitki, a jakos żodyn nie chorowoł. Dziecka były zdrowsze niż
dzisiej, te wypieszczone i wychuchane.
A po świyntach zaś
powiymy – po co nom to było te lotani, sprzontani, pieczyni kołoczow
i babek, jak zawsze kończy się jednako: dziecka zmaraszone, chopy
naprane, a baby zmynczone i znerwowane, że zaś trza sprzontać. Żeby
ni ta uciecha kero dzieciom chcymy zrobić to dałyby my się pokoj z
“tradycjami”.
Irena Ponanta
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn ind_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn fuv_Latn