Łozprowki, bery, szpasowne gyszichty a wszyjsko we naszyj szykownistyj ślónskij mółwie!
sobota, 29 października 2011
Halloween, u mie niy...
Ludzie, małoch hercszlaku niy dostôł. Lejza ci na dół na plac i gryfnie pytóm :
– Suchejcie nó łochyntole pieróńskie, cóż ci to sie samdo dioska dziyje ?
– Panie Ojgyn – rykli łorôz te łoszkliwe gizdy – co wy to przedwojynny, i niy miarkujecie, iże dzisiôj mómy halołin (Halloween)?
Anó, możno niy blank przedwojynny, ale kiż pierón tyn jakisik diosecki halołin – myśla sie – i ida ku Myrcikowi, ftory mô cera we Irlandii. I łón ci mi dziepiyro pedziôł , iże to ci jes take hamerikańske świynto (choby ci te nasze starodôwne polske Dziady) przi kierym bajstluje sie roztomajte gupoty, na fresy sie wkłôdô bele jake larwy i robi sie larmo na côłki karpyntel.
Nó, ja ... terôzki wszyjsko muszymy choby afy podrzyźniać, co ino capi letkim auslynderskim, hamerikóńskim cuchym. Ale, do tego, to jô ci sie już na isto, prôwdóm blank niy przibadóm i tela !!!
A tak blank na łostatek, coby mi żôdyn niy pedziôł, iże jô ino sam jankor i srogo żałość po naszych starodôwnych prziwykach flyjguja, rzykna tak jak kiejsik tyż to tyn nasz Jan ze Czarnolasu pisôł:
„Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć sie kolwiek dzieje:
Bo nie już słońce ostatnie zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień nadchodzi.”
Tak sie tyż terôzki medikuja, że to boło by na tela, trza ino jesce we pyndziałek i wtorek (ja, przi Zaduszkach tyż!) deptać na nôjbliższy smyntôrz, i jesce kómuś ta świycka łoświycić, jesce jedyn pociorek zerzykać.
Tóż chowcie sie, trefiómy sie na kiyrchowie
czwartek, 27 października 2011
Zapierónowany... pierón...
– A wiysz Acik, jak ci to mój maluśki Armando poradzi już farónić i sklinać?
– Niy gôdej, Ernst, tyn twój synecek poradzi tak festelnie sklinać ? A wiela to łón tyż mô lôt? – pytô sie tyn drugi kamrat.
– Nó, zeszły miesiónc pizło mu już styry lata!!!
Na to łozwała sie kaczmorka, kiero pewnikiym bóła już po Abrahamie:
– A rzykać panoczku, to tyn wasz synecek tyż tak gryfnie poradzi, ja?
– A dyć dejcież pokój paniczko Agnys ... taki maluśki synecek ?
I sam môcie taki prawy przikłôd, do cego to idzie dójńść, kiej sie niy poradzi moresu we chałpie udziyrżyć, dziecka niy sóm sztryng trzimane i mogóm łóne robić, co jim sie ino rzywnie widzi, a kiej by mu na co łojce niy dali zwólo, to bydzie pokazować, stowiać muki. I sam winowate sóm wszyjskie dojzdrzałe, majoryntne ludzie naobkoło. Przeca terôzki to ani rechtora, ani tyż swojigo kapelónka abo katychyjtki, dziecka nie suchajóm i we zocy, reszpekcie niy majóm. Nó, ale to już jes blank inkszô bôjka i jô niy ło tym sam kciôł dzisiôj rzóndzić. Sztimuje mi sam jedyn fal, kiery jużech kiejsik gôdôł ale rzykna rółz jesce: Kiejsik kole naszygo kościoła, kole mojij „Józefki” rómplowało poruch gizdów, łochyntoli tak możno dziesiyńć lot starych. Łoroz we tym côłkim larmie i rómraju jedyn najduch jak niy wrzesknie:
– Dej pozor Acik, bo jak cie świtna w rzić, to ci paniynka w ślypiu zarościeje!!!
Usłyszôł to nasz kapelónek, łapnół tego lómpa za dakel i ekleruje mu, co tak sie niy gôdô, bo tak ino żadziole klycóm, a te słówecko rzić, to ci jes w gymbie takigo bajtla srogi grzych !!!
Na to tyn rojber i rozwiynźluch fałesznie ci sie tego kapelonka pytô:
– Pónfraterku roztomiyły, pedzóm mi łóni, co jes wiynkszyjszy grzych: jak sie rzyknie rzić, abo jak sie kómu naświto do rzici ???
Zdrzicie go, jaki śniygo klugszajser?
Nó, a mie, tak po prowdzie, idzie ło take na isto szykowne, take gryfne ślonske słówecko: pierón. Wiycie, rozcasu, za starego piyrwyj, możno za staryj Polski (tak mi zawdy tuplikowali jedna i drugo moja Starka) szło tyż ździebko posklinać, pofarónić. Ale to byli take słówecka jak niy przimiyrzajónc: jerómbol, pierómbol, pierzina kandego, pierucha, ty giździe dioseckki (jak sie kogoś kciało posklinać), stodiosecko, giździorsko marcho, berdyjo do kupy ze bezkurcyjóm, i wiela, moc inkszych. Ale szło tyż szykownie pedzieć ło jakimsik guzdroku, ło chopie, kiery mô ruła jak z żeleźnioka, kiery mô richtich langy lajtóng coby sie yntlich gibnół, coby tyrôł piedrónym, uwijôł sie drap, na flot, nó ... coby pierónym szprajsnół. A szło tyż na ślimoka, zawalaca, lebra abo mamlasa pedzieć, iże śniego jes takô dupa w kraglu abo blank ci łón jes taki niyboszczyk sztrucla po stojóncku srôł. Kaj tym wszysjkim słóweckóm do tych, kiere idzie we internecu przecytać abo u mie łod dziecek (a terôzki nôjbarzij to ło dziołszek) u mie szpilplacu przi mojij „siedymnostce”, mojij szkole kajech niyrôz łod rechtora (kiej mi sie co poniykedy wypsło, z gymby wyfukło) próntkiym abo i fyjderbiksóm nachytôł.
Miarkujecie, co jô tak krajzuja, metlóm i łomylóm bele kaj i nałobkoło. Bo kca dójńść yntlich do tego pieróna. Jake to ci jes gryfne, szykowne i prawe ślónske słówecko. Tym „pierónym” idzie wypedzieć wszyjsko, idzie pokôzać, co cowiek jes nerwyjs, idzie kôzać komuś gibnóńć sie, i idzie tyż je wstyrknóńć lecy kaj jak słówecko: łónacyć. I kajsiś żech wycytôł, co jesce we latach dwadziestych zeszłygo wiyka jedyn nasz ślónski karlus, Górnoślónzôk ze Bytónia sklinôł na łówczysnygo prezidynta Republiki Weimarskij marszala Paula von Hindenburga i mianowôł go : pierónym łognistym. Łapli go szandary, powiydli do gyrichtu kaj winowali ło ubliżowanie prezidyntowi. Tela, co sóndca niy bół isty, co tyż te słówko gelduje, co tak na isto kciôł tyn bytóński karlus pedzieć. Napisôł ci łón do tego prezidynta cy łón sie cuje sponiywiyrany, cy jimu tyn Bytóniok ubliżowôł, kiej go mianowôł: pierón? Na to wszyjsko grof Hindenburg łodpedziôł „kurz und bündig” znacy krótko i knółtlowato: NIY ! Nó, i tyn karlus wylôz niywinowaty.
A na łostatek idzie gryfnie rzyknóńć za naszym tyż ślónskim karlusym, za jednym mondrokiym, kiery sie Heinz Olesch mianowôł:
„Czy ciężko jest, gorąco albo zimno
z głębi uczuć moich
wyrażam uczucie, smutek lub żal
słowem mocnym i dosadnym
niezwykłym i radosnym
"pieronie" a lżej jest mi na sercu.”
Do sto pierónów! Gryfnie ci to łón bół pedziôł !
Ło ślónskich pierónach...
Aji same Ślónzôki, kiej to usłyszóm, blank sie tymu niy prociwiajóm, bali i śpiywajóm sami ło sia: „Jô ślónski pierón spod Bytónia ....”.
Miano „pierón” przijimô sam roztomajtô wymółwa, cwek. Za starego piyrwyj bóło przeklyństwym. Eźli ftoryś ze naszych Łojców napocznół ci po naszymu „pierónować” – Mamulki rzóndziyli:
– Ustóń sklinać, bo niy wylejziesz ze samygo spodka piykła!
Abo tyż jesce inakszij:
– Chopie! Jak ty przed dzieckami wyglóndôsz? Pónbóczka sie niy strachosz!
Mode pokolyniô Ślónzôków corozki mynij, mało kej gôdô: pierónie. Wszyjske modzioki (dziołchy tyż, możno i barzij łod synków) przyjńszli już na zowcite przeklyństwa, napoczynajónce sie na literecka „k”. Te, ftore boczóm jesce piyrwyjszy jynzyk starych berkmónów, szmelcyrzy, szkaciorzy gynał ci miarkujóm take ałsdruki jak:
– A na pieróna mi to ...
– A pierón go tam wiy ...
– Cóżysz to za pierón śniego? ...
– A ki pierón? ....
– Pierón na pierónie niy łostanie ...
– Za żôdnego pieróna tego niy znôjdziesz!
– A, pierón by mi to kôzôł ...
– Nó, niech go pierón prasknie (szczeli)! ...
Stare ludzie gôdali tyż jesce pieśliwie „pierónek” wiynkszóścióm do maluskich chopców:
– A to ci dziepiyro pierónek!
– Jak jô ino tego łoszkliwego pierónka chyca ...
Inkszóm zortóm sóm wszyjske formy przimiotnikowe: pieróński, pieróńsko, pierónowo, zapierónowanie (pieróńsko pogoda, pieróńske porzóndki, take ci zapierónowane czasy) ... Kajniykaj gôdało sie tyż jesce „pierónica” ale możno czyńścij pieróńskô baba.
Samtyjsze ludzie, ftore sztyjc wciepowali do gôdki słówecko pierónie (ale niy we złóści) niy prziwiónzywali do tego żôdnyj szpecijalnyj wôgi. Juzaś cudze (gorole) łodbiyrali te słówecko nikiej szterowne, dróżniónce przeklyństwo. Łozprawiali taki fal jak to kiejsik we Lyndzinach kapelónka, ftory lajziół po kolyndzie, gospodôrz prziwitôł słóweckóma:
– Szczyńść Boże, farorzycku! Witóm Wôs piyknie ... Ale, pierónie, niy łoklupujcie tak tych waszych szczewików łod śniyga, ino wlazujcie rajn!
– Gospodôrzu, a czamu tak sklinôcie? – pytô ksióndz.
– Ale, bogać tam! Przeca jô blank niy sklinóm farorzycku ...
Ta łozprôwka gynał łoddôwo znaczyni słówecka „pierón” dlô godajóncego i dlô suchajóncego. Przinoleżałoby sie barzij pomedikować skany tela tych naszych ci „pierónów”, tela tych „pieróńskich” łokryślyni u Ślónzôków? Polôk, ftory bez cufal bydzie zaskoczóny wiadómościóm, kieryj sie blank niy spodzioł, abo kiero wkludzióła go we sroge zadziwiynie gôdô:
– O mój Boże! abo krótko: – O Boże!
Gynał tym tuplym rzóndzóm inksze nôcyje:
Miymiec gôdô: – Mein Gott!
Francuz – Mon de Dieu, Mon Dieu!
Italijôk – Dio mio!
A Ślónzôk juzaś – Ło pierónie!
Wytuplikować to idzie tak: Dugo skorzij przijimania krześcijaństwa bez Polska na dziydzinach, kaj miyszkali plymia słówiańske łoddôwali czyść roztomajtym bóżkóm. We pasie, ftory sie cióngnie łod Czech, bez Ślónsk, teryny górnyj i strzodkowyj Elby, łobszary skuplowane ze Odróm, Pomorze Zachódnie aże po wyspa Rugia zamiyszkiwali Słówianie Zachódnie, Ślynżanie, Serbołużyczanie, Obobryci i inksze jesce. Plymia te łoddôwali czyść Perunowi, bogowi pierónów i rzgmotów, i sprawcy niyba. Dló łoddôwania czyści tymu Perunowi łobiyrali ludzie szczygólne miyjsca: hyrbliki, gróniczki, gróndziki na jeziórach, take gôje porośniynte wiykówymi dymbóma ... Takim ci nôjbarzij wywołanym miyjscym na Ślónsku bóła góra Ślęza pod Wrocławiym łod kieryj miano przijón Ślónsk. I to Ślónzoki mianowali Peruna – „Pierónym”. Ło tym pisôł już kiejsik dôwno nasz Karol Miarka we jejigo „Klymynsowyj górce” tak:
„Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo świętą uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania świętych Cyryla i Metodego – około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w 966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie między górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim zupełnie wykorzenione zostało”.
Nó, i tak tyż do dzisiôj u nôs na Śłonsku łostoł tyn côłki PIERÓN!
wtorek, 25 października 2011
Podzim...
„Kapusta mô być dóma wdycki do Rafała,
Coby niy zamarzła, ino smakowała. ..”
a tyż trza bydzie przi folowaniu do fasków dôwać pozór, coby nastyknóńć ze robotóm do piytnôstego paździyrnika bo niyskorzij:
„Po świyntyj Jadwidze, słodkość we kapusta idzie”.
Za starego piyrwyj to łobie moje Starki rychtowali (kôżdô dlô sia) jakosik gryfno faska ze kapustom i wciepniyntymi pónkami a ziorkami korzyni. U staryj Kosmaliny, co to miała szynk na Pudlerskij, zawdy we pywnicy boła fest ci nafolowanô, na zima narychtowanô, richtycznô dymbiannô faska po piwie. Juzaś Starka ze mamulkowyj zajty, Sukiynnicka, rychtowali takô faska u nôs we pywnicy. Co ci to bóło uciechy przi krónżaniu i przi deptaniu tyj kapuchy? A niyskorzij, to zasik my łoba ze bracikiym durch sie wadziyli, kiery pójńdzie do kupy ze Starkóm do pywnice posmywać te szuminy na fasce i suchóm chadróm połobciyrać te bergi (graniciole), kierymi bóła ta kapusta przicisniónô.
Starki już Pónbóczek przipytôł dôwno do sia a jô terôzki to ino kapusta wrazuja do karałzów. Niy ma ji dwa lebo trzi cetnôry jak za Starki, ale kajsik do môja i czerwiynia zawdy mi styknie, a i niy jedyn istny, kiery mie nawiydzi, mô ta moja kapusta nikiej jakiesikwymyślate maszkyty.
Nale, Wiycie coch miôł na podzim nojbarzij rôd? Anó, miołech rôd tych wszyjskich roztolicznych najduchów, kierzy na szachcie, na zantce lebo na balzamgórce fyrtali ze drahami abo faklowali kalfaskami aże bóło siwo łod smyndu. A zasik na łodwieczerz za smyntorzym przi „Jozefce” we glucie ze fojery piykło sie kartofle a wszyjskie mieli fresy choby dziobły ufifrane tymi festelnie spolónymi kartoflóma.
Ja, ale te gracki sie już niy wrócóm. Już sie na ceście niy uwidzi synków, ftorzi tyrajóm za rajfóm na drucie abo te haje „nasz plac, na wasz plac” kole naszyj klopsztangi i łobciepowanie sie świyżymi kasztaniolami, co sie je skorzij ściepowało ze stromów przi „józefkowym” kiyrchowie ( a starego kopidoła sie za błozna robióło). Gôdajóm, iże terôzki je inakszij. Ale, eźli lepszij???
sobota, 22 października 2011
Tydziyń pynzjónisty (1)
Niyskorzij jes niydziela, i ... dupny kacynjamer, taki „tupot biôłych mew” (jak śpiywôł Gołas). Rachowanie eźli to niy pierón niy szczelół we portmanyj i już tyż możno niy styknie do dziesióntego, do pynzyji. Nó, pynzyjô, to za tela pedziane, barzij jes to taki dôwniyjszy taszyngeld. Cowiek, ale ze szprymóm, znacy moc doświadczóny, niy mô ze takóm niydzielóm srogszij utropy, bo przecamć niyjedna już tako łobstoł jak Pónbóczek przikôzôł. A dyć to wszyjskie poradzóm spokopić, co dobro seta i ku tymu biyr ze rantym na sztofie, to tak jak we staroszkowyj powiarce: sznaps ze rana, lepszejszy niźli zana, a stary chyrtóń trza naszmarować i przegurglować.
I yntlich jes już pyndziałek. Gowa choby kastrol ze mydlinami po praniu, we gymbie choby we nachtopie, lynzyk nikiej zola ze tryjtka, pychol niy łogolóny, zoki ci jesce łod soboty, abo możno i łod niydzieli, porozciepowane bele kaj, ancug wisi na sztilu, na berlisku łod mietły a niy na biglu (starô możno niy dała pozór). Dobrze chocia, iże gybis jes tam kajech go we sobota wrajziół... we gymbie, we gymbie... a kaj by miôł być? A na mojij „Józefce” pizło dziesiyńć.
– Możno byś sie zeltru szluknół, lebo kiszki ze bóncloka, to przijńdziesz deczko do sia? – starô idzie ze doradóm.
– Brrrrr, zelter, abo to jô gańś lebo kaczyca, cobych sie we wodzie toplôł... kiej sie ino kapka spamiyntóm, ida do Pyjtra na piwo – padóm opaternie ale blank po cichuśku, coby mi gowa niy pukła.
– I niy rómpluj do pieróna tak tymi tymi garcami, pokrywkóma, niy rób krachu i diosekckiego larma!... jezderkusie, moja palica!...
Tydziyń pynzjónisty (2)
Piwo, możno dwa, łobiôd... alech ino podziubôł... niy, niy skuli kacynjamru, ino jô musza mało wiela ze basiska ściepnóńć boch spaśny i tela. Dwa piwa do wieczerzy i nynać. Możno we wtorek bydzie lepszij?
Mómy wtorek. I anich sie spodziôł, kiej mi tyn pyndziałek śleciôł. Cosik mi sie ino zdô, co to na łodwieczerz niy byli ino dwa piwa. Staro łamzi po izbie choby zarôzki miała puknóńć jak krupniok. Zmierzło jak pokrziwa! Bez rubyj lachyty niy podlazuj.
– Suchej inó Elza, a co tyż tam wczorej bóło we telewizyji, bo jô na isto wiela niy bocza?
– Ty giździe diosecki, jesceś miôł we sobota i niydziela mało? Jesce ci niy stykło, iżeś musiôł Bercika napytać i do kupy ze Jorgym – bo łón, tyn twój sznapskolega, zawdy tam kaj lejóm zawdy ze swokiym sie przikotasi – łobalyliście cheba ze śtyry halby i... ło ty sto pierónie! ... Kaj je moja miodówka coch ci jóm we szrancku skukała na kucanie dlô mamulki?
– Dlô mamulki, dlô świekry, a dlô chopa ślubnygo to niy, dlô niygo to psinco? Na łoszkliwyj miodówce bydziesz chopowi szporować?
Nó ale, co tam byda sie mamlasiół, co byda kminiół, pyndziałek to... „bół ale choby żôdnego niy bóło”... tak jakosik, abo ździebko inakszij szrajbowôł ci tyn côłki nasz Kochanowski... abo fto?
Nó, terôzki do badywanny, wytónkać sie, wytoplać, łoszpluchtać. Fresa gynał tyż przejechać raziyraparatym, parfinym ...
– Sóm sam jake snożne fuzekle i wybiglowano hymda? – spytôłech sie mojij Elzy szykownie. – I jakisik taszyntuch, bo ta sznuptychla, kierô móm we kabzie to... ale wónio, ale cap ... pewnikiym wczorej zech w gówno wlôz i śnióm jesce sie szczewiki wypucowôł...
– A kaj ty zasik lyjziesz giździe diosecki. Niy môsz nic do roboty we chałpie? Kamraty już styrcóm na Krziżowyj i niy poradzóm sie na cia doczkać. Juzaś bydziecie ło polityce fandzolić aże dójńdzie do haje? – zawrzeskła łod dźwiyrzy moja babecka i poszła na góra ze praniym.
A jô wartko jakla na pukel, pitówa na łeb, handszuły, szczewiki i już mie niy bóło. Ida sie, ale polekuśku, bo to przeca mô być ino szpacyr dlô zdrowiô. Musza sie przecamć flyjgować, bo mie dochtory tela, co ze lazarytu wypuściyli kaj mi te tyn jakisik „staw biodrowy” wstawiyli.
– Panie Ojgyn – gôdôł ci mi kiejsik dôwno tymu nazôd jedyn taki istny dochtór, jak moja Elza pó mie przijechała do Ochojca – terôzki muszóm łóni fest dôwać pozór. Żôdnych cygaretów (a dyć jô już niy kurza), żôdnyj gorzôły, a do tego zeksu tyż po maluśku sie brać, i... niy dej Pónbóczku sie za poseblykanymi na wiesna łoziymnôstkami łobziyrać !
Tydziyń pynzjónisty (3)
– I niy nerwować sie, niy gorszyć, bo moge być jesce jedyn hercszlag i bydzie po ptôkach! – to tyż jesce tyn dochtór.
Jak sie niy nerwować, kiej te dioseckie angyjbery we Warszawie, ze tym jednym ze tych maluśkich cwilingrów machlujóm, iże tego sto amerikańskich stolôrzy tak by tak ci do kupy niy poskłôdô.
Nó, toż tómpia sie tak blank polekuśku ...
– A pochwôlóny pani Jóndercyno, pochwôlóny.
– A dziyń dobry (to juzaś jedna starô gorolica!) panie Ojgyn. Licho jakosik wyglóndôcie, panie Ojgyn, aże licho. Możno jakô utropa ze swojóm staróm môcie, abo co?
Abo co? Abo by cie gańś świtła starô murchlo. Licho wyglóndôcie, panie Ojgyn. A ty jak wyglóndôsz? Z dupy ci sie gramoły sujóm a łoziymnôstka ci sie markiyruje.
– Niy, niy, frau Jónderko – łodpedziôłech szykownie. – U mie wszyjsko jes do porzóndu. A u wôs? Chop dalszij słepie i wyrôbiô na siyni we waszym familoku (a môsz diosecko hyrpo!)? A tyn kalny ślyp to tyż skuli niygo, jakô fanga Wóm prziwalół?
Poszła, pofurgła choby dziobła uwidziała. A na winklu, kole masarza styrcóm już kamraty. Tela... co mie dzisiej jes niy za za tela do gôdki. Ale, do Pyjtra wlejza. Możno szkaciôrze już tam tyż ci bydóm.
– Niy, niy, chopy jô dzisiej niy szkaca, bo musza ze staróm niyskorzij pójńść do miasta, coby zabulić za ubezpieczynie – ekleruja szykownie.
– Nó tóż ale zicnij sie ino, Pyjter już przecamć leje... ty dowosz... fto je terôzki na przodku ... rajcuj a niy nynej, abo grómy abo wancki chytómy?
Nó, i mómy już... strzoda.
Wezdrzijcie sie ino, jak tyn czas śleciôł? Ani sie cowiek pozdôł a już ci mómy poła tydnia. Te dni, tydnie, miesiónce przeciykajóm miyndzy palcyskóma... ludzie! Jak tyn czôs wartko tyrô... nó ja, dziepiyro miôłech Abrahama, a sam ci mi już pizło szejśćdziesiont piyńć lôt. Nó, niy cobych sie cuł stary... stary to jes ino kóń... ale cosik tak choby barzij we kostyrach targało, łajzić już tak wartko tyż niy poradza ... ale co tam, niy byda jamrowôł, boch przeca lôt mojij świekry niy docióng, to i gôdać niy ma ło cym, pra?
– A cóż ty łochyntolu diosecki tam tak jamrujesz pod fusiskiym? Wstaniesz to yntlich ze tóm rzicióm ze prykola i chycisz sie jakisik roboty abo niy? – słysza jak ze kuchynie wrzescy moja starô.
Ino, co tyż sie przidarzyło? Przecach ino na pôrã minut zicnół ze szkaciôrzami a sam już jes szczwôrtek. Niy poradza tego gynał spokopić.
– Elza, a jakisik cajtóngów toch niy miôł wczorej ze sia?
A miôłeś, miôłeś inoch je musiała na góra do wysuszyniô zasmycyć, bo byli ci côłkie ze marasu... prasknółeś kajsik do flapsu abo co, bo i galoty, i jakla na rynkowie byli festnie zmaraszóne? – bali już barzij zgodliwie pedziała moja baba.
Tydziyń pynzjónisty (4)
– Co tam jamrujesz, iże ze staróści, łod utropiyniô – wyrcy ze antryja starô. Jake to ty tam môsz utropiynie, możno ze kim gorzôły sie nasłepać.
E, tam, cicho być, niy fandzôl tela... „Polityka” jes, „Forum” – jes i te dioseckie „Nie” tela, co festelnie utoplane. Pokiel co, niy wylazyja ze tego prykola, aże wszyjsko przecytóm. Ino, kaj jô móm brele?
– Elza, kajsik mojich breli niy ujzdrziłaś... a możnoś mi je na łostuda skukała?
– Jô tam za twojimi brylami niy łajża, kajś je wetkôł, tam je môsz... dzisz? Sam na szrancku we antryju leżóm... ino zapultane choby je ałtok flapsym łobciepôł.
Szczwôrtek. Klara wylazła, nie ma zimno jak przi zimnych zegrodnikach, nó i trza by możno kajsik wykludzić sie ze chałpy, coby do imyntu niy zakisnóńć. Hmm, cosik chudy mi sie zdô tyn mój portmanyj.
– Elza, a niy wytargałaś mi jakisik betków ze mojigo bajtlika?
– Ty mamlasie diosecki, ty bezkurcyjo, a gorzôła bez te śtyry dni to ci kamraty stôwiali? Mie bydziesz take gupoty łozprawiôł? – cheba już fest znerwowanô moja Haźbiytka wrzescy ku mie ze antryja.
Kamraty, kamraty, a bo to kiery ci cosik łobsztaluje, cheba, iże ujzdrzi, co ty mu niyskorzij côłkô halbecka postawisz, kamraty... kamraty...
Ida, inoch dzisiej jakisik lekuśki, i gowa tak niy tyrpie, musi druk jes dzisiej inkszy, bo po jakiymu jes inakszij niźli wczorej, zawczorej?... Gorzôła? Jakô gorzôła, te pôrã sznapsów? Nó, możno niy ino pôrã ... ale co tam... Tam na wiyrchu na tyj Wiejskij łostuda jak sto diosków, wszyjskie sie chatruszóm, wadzóm, łobciepujóm flapsym i rychtujóm sie już bezmać welónku.
Moja starô gôdała, iże kiej tak kukô na ta telewizyjô, to ji sie zdo, iże lajstła sie jakiś gryfny plac we cyrkusie tela, co do richticznego cyrkusu trza jakiesik betki zabulić a tyn we Syjmie to jes blank „gratis”. Gôdajóm ło welónku a tak na isto to żôdyn śnich niy kce sie łod tego wercitego zesla łodchlastnóńć. Kôżdymu sie zdô, co ino jego ludzie, wyborce wywelujóm, bo ino łón ta naszô Polska poradzi wyrychtować.
– Sergust chopy. Coście take markotne dzisiej, kipnół fto abo co? – prziwitôłech kamratów ze kierymi bakołech we werku, na „Kościuszce”. Wszyjskich ci nôs wysztuchli na ta drabko pynzyjo, na te côłkie iptowate „świadczynia”.
– E, tam, nic sie niy stanyło, ino mie dzisiej jakosik leberka sztinkrujóm i jscać niy poradza – pedzioł Ziga, piyrszy sekretôrz (dôwnij, dôwnij). – A u naszyj dochtórki raja choby dôwnij we tym mónopolu, sam na winklu, po gorzôła. Tela, iże po gorzôła zawdy sie ze jakómsik uciechóm stôło a u dochtora... to niy idzie pedzieć. Naobkoło roztomajte zasmarkańce, bo to i gripa, i jakiesik kucanie, charlanie i co by tak jesce niy bóło.
Bo Ziga, kiej rano sztreknie sie ze prykola idzie zarôzki do łokna i gawcy ci sie gynał na nasz knapszaft, i tak ci medikuje: możno mie co boli, możno mie kajsik szczyko, abo możno... żôdne możno, ino zarôzki wartko pyndaluja do dochtora, łón pewnikiym mi cosik nojńdzie, jakiesik choróbsko abo co.
Tydziyń pynzjónisty (5)
Ida dalszij. Na winklu kole dôwnyj drógeryji łod Kryształkiewicza (terôzki jes tam masôrz) zasik pôruch styrcy. To już grubiôrze, kierzy tyż ciyngiym sie dziwujóm, po jakiymu nasze wóngle jes take wertowne, gruby zawiyrajóm a Czechy niy dosik, iże dó nôs posywajóm, to jesce na łostuda łotwiyrajóm nowe gruby a... wszyjskie my do kupy wlejźli do tyj samyj Ojropy. Cosik mi sie zdô, iże na trzyźbo to wszyjsko niy idzie spokopić, wszyjsko pochytać...
Nó, tóż to, co móm we zwyku: małe piwo i seta driny! Pyjter już nalywô, bo jes zawdy mónter i wszyjsko kapuje, a niyskorzij...
– „... Gorolu cy ci niy żôlllll...”
Możno i żôl, żôl, ino iże pijyndzy, jesce możno leberek – i... do sto pierónów na isto nikaj niy jada!
Pióntek. Dôwnij to bół szpas, starka abo mamulka posywali (mie abo bracika) do Pióntkowyj po żur za pióntka. Boczycie: za pióntka żuru łod Pióntkowyj we pióntek. Byli czasy, aże byli. Terôzki już niy ma staryj Pióntkowyj ani staryj Pytrauski, ino jedna takô styrcy we ajnfarcie ze rubóm kamratkóm ze kwiôtkóma. Znôcie to, znôcie? Wszandy sam na Ślónsku tak terôzki jes. A żur smakuje gynał tak samo i we Lipinach, i we Piôśnikach, Świyntochlowicach i Rudzie jak i sam u mie na Pniokach. A tyn czas ciurliko miyndzy palcyskami; dziyń za dniym, tydziyń za tydniym a za tym tydniym inkszy jesce tydziyń i miesiónczek za miesiónczkiym, i tak do usranyj śmiyrci!
We „Józefce” glingajóm gloki. Myrcik ze krziżym, maluśki kapistrant wiedóm kamrata Ernsta na kiyrchow... piyńćdziesiónt siydym abo łoziym lôt mu pizło, niy doczkôł ani kiej mu synek skóńcy sztudiyrować... Już sie niy tropi, już mu niy jes żôl tego zasranego życiô... Już mu dmuchoce festelnie zagrali tela, co niy zatańcowôł już nikiej tyn Maciek ze śpiywki.
Sobota. Cosik niyhersko mi jes, ale niy dziwota... skórka my łoblywali. A jakô gryfnô ryjda, szykownô egzorta ciepnół grobym nasz Farorz, moja Elza to niy gôdóm, zawdy miyntko bóła, ale i nasze kopidoły tyż sie poślimtali. Ernst to bół dobry karlus. Niy jednymu seta łobsztalowôł bez proszyniô. A we szkata jak łón grôł. A dyć côłki wieczór my spóminali jego rajcowanie przi kôżdym szpilu, jego zowcite ałsdruki: niy nynej, niy, bo to szkat a niy babskie barchany, kiej bydziesz taki nôgły, to sie ino diosi bydóm radować. Nó, tóż nasuj, nasuj! (Inksze gôdajóm nasyp lebo beszóng!). I tak jak to łod zeszłyj soboty.
A gôdôłech, co mi sie zdôwało, iże tyn tydziyń bydzie na isto łoszkliwy...
Krrra, krrra, krrra... dej pokój Ojgyn, niy krakej... A tydziyń juzaś forbaj!!!
Baltazar...
Nó ale, jô niy ło tym kciołech sam łozprawiać. Przikludziół ci sie sam dó nôs na Pnioki we piyńćdziesióntych latach jedyn taki „repatrijant”, kierego mianowali ci Baltazar. Dejcie pozór! Baltazar! Możnô sie we jakigosik nyjgra jejigo mamulka zagawcyła abo co, niy poradza terôzki gynał spokopić. Styknie co rzykna, iże łón blank ci niy poradziół po naszymu cytać ani szkryflać.
Lajter naszyj szuli (terôzki już dupny dyrechtor), mojij „siedymnôstki”, kiej ci sie ino kapnół, co ci tyż jes łón we wercie, posywôł ci go na take kursy dlô tych ci wszyjskich pampóni, kaj ucyli jich cytać i ździebko szrajbować po naszymu. I kiej sie tyn Baltazar wszyjskigo już naumiôł, poradziół naszkryflać: tata, mama, Ala, As i ... posłali ci go we nadgrôda ze inkszymi takimi jak łón na gryfny ałsflug do tyj Warszawy. Przeca boczycie jesce jak to wtynczôs bóło, pra?
Pojechali ci takim srogim ałtokiym we śtyrdziystuch. Kóndowali, wandrowali ci tak côłkóm czelôdkóm po tyj Warszawie. Wkarycyli sie kajsik i do szynku na łobiod, gawcyli sie jak stôwiajóm tyn côłki gyszynk łod Józka Stalina, tyn Pałac Kultury (ftory terôzki nasz jedyn ynglicki minister kce zbulić), pokwanckali sie do jakigôsik muzyjóm a tak blank na łostatek tyn, kiery niymi reskiyrowoł, pedziôł, iże na łodwieczerz pójńdóm wszyjskie do kupy do tyjatru na taki kónsztik, kiery sie mianuje „Uczta Baltazara”. I tu ci sie napoczła komedyjô. Tyn ci nasz istny napocznół ci już przi łobiedzie jachrać sie, roztopiyrzać, ształnować nikiej kóń pod górka, aże naszoł taki jedyn dupny skład, kaj ci sie lajstnół srogô, szykownô biksa ajnlasfarby, takigo biôłygo laku.
Po wieczerzy côłki ferajn pofyrtôł do tego tyjatru. Zicli wszyjskie tam, kaj fto miôł plac łobsztalowany, tam kaj jejigo plac bół na listecku naszkryflany i ino tyn nasz buks, tyn côłki Baltazar, zicnół sie na frajnym placu we blank piyrszyj raji.
Pôra minutek cicho i łoroz tyn dupny forchang poszoł na wiyrch, komedijanty napoczli zwyrtać sie po tyj binie. A łón ino suchôł, suchôł i ciyngiym sie wiertôł choby miôł ci wancki w rzici. Zetrwało to tak jakosik aże do drugigo aktu i łoroz po pałzie robi sie jakosik srogô wija, szelóntanie i takie tam ... nó, styknie, iże sam rzykna, co na tym farbistym forchangu bóło ci srogimi literóma naszkryflane:
„ A dyć uczta sie wy same, bo Baltazar ... już poradzi !!!”
A, iże jo tyn kónsek już łod bajtla bele kaj łozprawiôł (bół to wteda kónsek moc dugszyjszy) tak ci mie placowe kamraty i we szuli, i na placu kole familoka mianowali ciyngiym „Baltazar”, co mi już do dzisiôj kajniykaj łostało!
piątek, 21 października 2011
Medikamynt...
Nó i rółzczasu kajsik we lazarytowyj poczykalni natrefiółech na gryfnô dziołcha, ftorô skóndsi znôłech, abo zdało mi sie, iżech znôł. Tak ci po pôruch minutkach wywiónzała sie gôdka. Frela napoczła zadôwać roztomajte pytania, a iże – co jô już sam spómniôł – skanych jóm już kuplowôł, uzdołech szczyrze łopedzieć.
– A co ty tak zaobycz porôbiôsz w życiu?
– Nó, mocka rzecy, robia, sztudiyruja, trajnuja pôra zachów, szkryflóm ... nó gyneralnie móm stôrani, coby mi sie blank niy cnióło....
– Tóż tyż pewnikiym niy môsz za tela frajnego czasu ...
– I taki ci jes mój plan, bo kiej jô móm za tela frajnego czasu, to na isto poradza wypokopić take ci stopieróńske gupoty, a co gorszyjsze, niyskorzij je wszyjske poradza tym tuplym zryalizjyrówać ...
– Hmmm, wiysz co ... – napoczła ta dziołcha, a filuje tak na swoja kamratka – w takim razie rzykna ci tak: wiysz, iże tak naprôwda we wnóntrzu twojim jes ci jakosik pustka, czujesz, iże czegosik ci brakuje i to cie przignymbiô i boli ...
Myśla se: Ooo ... trefióny i zatopióny ... to cheba jakisik Freud we kiecce mi sie sam przitrefiół ... Godóm na to:
– Nó, festelnie trefióno diagnółza.
I tu dziepiyro napoczynô sie wartki rómraj. Łóna ze takim dioseckim uśmiychym na fresie:
– A wiysz Ojgyn (już my se gôdali za jedno) jaki jes na to wszyjsko dobry medikamynt?
Kuknółech tak na nia jesce rółz, barzij żech jóm zmustrowôł ... nó blank niypuklatô, dychać mô czym, fresulka tyż szykownistô – werci sie spróbować:
– Nó ... cheba wiym ...
I w tym łoka mrziku jeji kamratka poprosióła jóm na bok (rzyknicjie mi po jakiymu fajnô dziołcha mô zawdy żadno kamratka?) ... cosik ji tam tuplikuje ... dló mie to bali i lepszij, bo moga wartko jesce wypokopić jakisik tykst, ftory łobali jóm na kolana ... Nó, ja ... swalynie na kolana bóło ... ale razinku toch niy tego sie spodziywôł ...Łóno wrôco ku mie pytô fałesznie:
– Nó, to co? Miarkujesz już co to za medikamynt?
– Nooo ... zdô mi sie, co na isto wiym ...
A łóna na to:
– Jezus Krystus!!!
Ludzie! Jak to sie idzie za modzioka drzistnóńć! Razinku jôch musiôł trefić na tych „Świadków ...” cy jak jim tam jes ...
Dziołcha na telefółn...
– Wiysz Hajnuś, siedzymy sie ze Jorgusiym-Małym u mie dóma i wykôzało sie, iże synek blank nigdy niy słyszôł ło dziołchach na telefółn, co to wiysz ... my se kejsik ze glacatym Ecikiym łobsztalowali ...
– Jakosik mie ci to niy dziwi – łodpedziôł jego kamrat, tyn Hajnuś.
– Nó ale, suchej dalszij ... – trómfnół mu tyn, coch go podsuchowôł – moja babeczka robi we licyjóm, sam za winklym, miarkujesz?
– Nó, miarkuja we kierym ...
– Nó, tóż glingómy po ta „laska”, po ta dziołcha, bo niy kcielichmy za tela przepłôcać ...
– Nó, i ... i co dalszij Erich? – spytôł sie Hajnuś, a jôch sie dowiedziôł jak sie mianuje tyn łozprawiôcz.
– ... i za jakiesik pioyńć minute zwónek do dźwiyrzy.
– Tak gibko, ja? ...
– Nó, sómech bół zadziwióny, iże tak wartko, ale co tam, łotwiyróm dźwiyrze a sam ci takô dupyncjô blónd... nó ... ino brać ...
– Chopy, to wyście pierónym niyrichtik sóm ...
– ... to jô do tyj dziołszki: nó, prosza piyknie, zaproszóm ... a czamu tak wartko? Jes nôs dwiuch, trufóm .. móm nôdzieja, iże ci to niy szteruje i take tam jesce duperszwance rzóndza – łozprawiô ze biglym Erich.
– ... nó i ...
– A łóna zaziyrô na mie takim spłószónym weźrokym i napoczynô: ale ... jô ...
– Nó, tóż jô juzaś – gôdô dalszij Erich – iże eźli ji to blank niy wadzi, to zabulymy tuplowanie i coby sie blank nôs niy bôła ....
– Nó, i ... mogesz to gibcij łozprawiać ...
– ... a łóna jesce barzij spłószónô i juzaś: ale jô ino, jô ino ...
– Jezderkusie Erich, gôdej, co dalszij!
– ... i tak chopie, pôrã razy, aże na łostatku nóm śmiytła. Nó, tóż jôch sie łozgzukôł, łozhajcowôł i uzdôłech, co zaglingóm do tyj agyncji, cóż tyż mi to sam posywajóm. Biera mobilniok a sam ... SMS łod mojij staryj ze tego licyjóm: „Posywóm dziołcha, szkolorka po moje bryle, łóne leżóm na mojim nachtiszu we izbie ...
– He, he ... chopie, to môsz pierónym przesrane ... chobyś sie chopie zesrôł sztacheldratym ...
– Nó .... blank niy ...
– A to po jakiymu Erich?
– Nó, bo moja starô wrócióła ze szuli i ze pyskiym ku mie:
– Jakóż to niy poradziółeś znojśc mojich bryli? Przecamć leżóm samtukej, na nachtiszu!!! Łoślypnółeś, abo co?
czwartek, 20 października 2011
Karciorz a podzimki...
Nó, tóż śleciała zima, prziszła wiesna i tyn mój kamrat cosik musiôł ze tóm plancjóm zdziôłać. Ftosik mu doradziół, iże podzimki trza na wiesna powłóczyć i zatym jesce naciepać miyrzwy abo polôć belówóm. Mój kamrat przipnół do trekera nôjprzodzij hoki a zatym maszina do łozciepowania gnoja. Nó, i siôd juzaś na tyn szleper i napocznół krajzować tam a nazôd po tym polu. Łod drógi, do lasa, łod lasa ku dródze, i tak ciyngiym ta samô lajera. A tam pod tym lasym styrcôł ci taki jedyn wsiowy ipta. Spomiarkowaliście, iże we kôżdyj wsi musi być taki jedyn wsiowy gupielok, wsiowy guptaś (nó, we mieście tyż, ale jich tam tak niy zawdy idzie ujzdrzić), ftory ci na zicher żôdnymu niy ukrziwduje, ale na isto poradzi gôdkóm ździwoczyć i do łostatka cowieka łozgzukać.
Tyn mój kamrat dojyżdżôł ku lasowi, treker wyrcy, maszina łozciepuje naobkoło tyn gnój. Larmo i capiynie choby côłki gnojok mu na pukel śleciôł, a tak już ze daleka tyn wsiowy iptak kiwôł ku niymu gracóm i wrzescôł:
– Hej! Ty tam, na tym traktórze! Jak ci leci?
– Dobrze, dobrze, miyrzwa łozciepuja...
Nawróciół i za pôrã minutek juzaś dojyżdżô ku lasowi. A tyn wsiowy gupielok juzaś fómluje ryncami i wrzescy:
– Hej! Ty tam, na tym gryfnistym traktórze! Co robisz?
– Łozciepuja chopie gnój na ta plantacjô...
Za pôrã minutek juzaś jes przi lesie, i juzaś tyn wsiowy ipta i ciubaryk fachluje gracami i wrzescy ku niymu:
– Hej! Ty tam szykowny karlusie na tym nôjgryfniyjszym traktórze! Co robisz?
Mój kamrat już do łostatka łozgzukany wrzescy na côłki karpyntel:
– Posypuja, chopie, podzimki gównym!
– Jezderkusie panoczku! Alech ci jô jes gupi, aże gupi – rzykô ci ku mojimu kamratowi tyn wsiowy gupielok. – Wiedzóm łóni, iże jô zawdy posuwôł podzimki... cukrym!
niedziela, 16 października 2011
Ślónzok we Miymcach...
– Eźli łoskarżóny prziznowo sie do tego, iże ukrôd trzi śtyropaki piwa we tym zupermarkycie? – pytô sóndca.
– E tam, zarôzki habnół, ukrôd! Bóło napisane: „Bier”, nó toch se wzión, prôwda!
Blank staro gyszichta...
– Nic sie Francek niy trop, jô cie naucza chocia tela, cobyś aby móg sóm tymu feldfyjblowi lebo jakimuś oficyjerowi łodpedzieć, kiej sie cia bydzie ło cosik tam pytôł.
Nó, i łoba kamraty napoczli łod zarôzki ta nauka.
– Jak sie mianujesz? – pytô sie Bercik.
– Francek Kopyciok !
– Suchej chopie! Niy mogesz gôdać Francek ino Franc!
– A łodkany ty sie wandlujesz?
– A jô to łod Bytónia!
– Niy mogesz godać, iże ze Bytónia ino ich bin aus Beuthen !
Nó, i tak tymu Franckowi tyn Bercik wszyjsko co potrza po miymiecku tuplikowôł aże sie Francek cegoś tam naumiôł. Ale, coby sie Francek niy majtnół we gôdce zrobiyli sie proba tela, co już blank po miymiecku. Nó, i niyskorzij jechali dalszij ze tym koksym.
– Wie alt bist du? Jaki jeżeś stary ? – pytô Bercik. – Musisz łodpedzieć, iże: ich bin zwei und zwanzig Jahre alt.
– Niyskorzij cie tyn oficyjer spytô jak dugo jużeś jes przi wojôkach? Wie lange in der Armee? Na to mu rzykniesz, iże côłkie dwa lata – ganz zwei Jahre. Na łostatek moge sie cia jesce spytać eźli twoje łojce jesce żyjóm? Leben euer Erzeuger? – to na to łodrzykniesz, iże ja.
Nó, i Francek do kupy ze Bercikiym przetrajniyrowali to jesce ze pôra razy i Franckowi sie zdało, iże już wszyjsko pochytôł, wszyjsko spokopiół. Tela, co to wszyjsko bóła gôdka jak papagaje gôdajóm, bo ci nic ze tego niy miarkowôł.
Nó, i kiejsik ło szaroku przijechôł do kasarni jedyn major. Robi eksycyrka, gawcy tak po wszyjskich, i na łostatek widzi mu sie Francek Kopyciok.
– Komm zu mir! Podyjńdź sam ku mie – rzóndzi po miymiecku.
Bercik go dugnół we ziebra i Francek polôz ku tymu majorowi.
– Wie heiBt du? Jak sie mianujesz? – spytôł tyn oficyjer.
– Franc Kopyciok.
– Woher bist du? A łod skónsi żeś ty jes?
– Ich bin aus Beuthen – łodpedziôł prawie Francek.
I terôzki tyn major miôł sie spytać: A jakiś to jes chopie stary, i to se Francek gynał boczół. A ty ci tyn major sie go pytô:
– Wie lange in der Armee? Jak dugo żeś sam jes przi tych wojôkach ?
– Zwei und zwanzig Jahre! – łodpedziôł jak sie naumiôł Francek.
– Wie alt bist du? A jaki żeś to jes stary chopie? – pytô sie dalszij tyn major.
– Zwei Jahre!
Tyn major tak sie dziwo na Francka, łobziyro rest wojôków i tak blank po cichuśku gôdô:
– Abo jô jes gupielok, aboś ty jes świtnióny ?
– Łoba my sóm – pado Francek i styrcy kóntyntny, iże na wszyjsko umiôł tymu majorowi richticznie po miymiecku łodpedzieć.
sobota, 15 października 2011
Kamracki tref w szynku...
Dziesiyńć lôt niyskorzij,ta samô czelodka tela, co już piyńćdziesiyńciolytnich kamratów trefiô sie juzaś i juzaś diszkutiyruje kaj tyż to przinoleżi sie trefić na szmektny łobiôd. Na łostatku zgódziyli sie wzajym, iże nôjlepszij trefić sie we szynku „Tustô Gańś”, a to beztóż, iże tam jes festelnie szmektne jôdło i mocka zortów wina do łobraniô.
Dziesiyńć lôt niyskorzij hormijô już szejśćdziesiyńciolytnich kamratów juzaś sie wrółz trefiyła i juzaś chopy rajcujóm kaj tyż to latoś przinoleżi sie spichnóńć. Na łostatku uzdali do kupy, iże nôjlepszij bydzie sie trefić we kaczmie „Tustô Gańś” a to skuli tego, co tam idzie szmektnie pojeść we spokojności i cichości, i jes ci to restaurant ino dlô niykurzóncych.
Dziesiyńć lôt niyskorzij, kamraty tera już siedymdziesiyńciolytnie, zyjńszli sie do kupy i juzaś dyszkutjyrujóm kaj tyż to zdô sie jim wrółz spichnóńć. I tyż na łostatku zgódziyli sie spólnie, iże nôjlepszij bydzie, kiej trefióm sie we kaczmie „Tustô Gańś”, a to beztóż, co tyn restaurant mô tyż dójńście dlô inwalidzkich wózków i mô bali jesce i winda.
Dziesiyńć lôt niyskorzij, kiej jim wszyjskim pizło już łoziymdziesiónt lôt, juzaś ta samô lajera, trefiyli sie te kamraty juzaś i łod wrotów rajcujóm kaj tyż to latoś mógli by sie trefić. Na łostatku zgódziyli sie do kupy, iże nôjlepszij bydzie jak sie spichnóm we szynku „Tustô Gańś” .... Zgódziyli sie tyż, iże jes ci to szykownô idyjô, bo przeca jesce nigdy tam ... niy byli!
piątek, 14 października 2011
Darymny futer...
– Chrrr, chrrr, chrrr,
A sam łotwiyrajóm sie dźwiyrka ze kilszranku i wylazuje śniego srogô mysz. Dupnô choby kormik. Wylazuje tako ździebko bamóntnô, we jednyj gracy dziyrżi kranc wusztu, we drugij paket biksów biyru, we rugzaku na plecyskach mô jesce nafolowane jakiesik paksliki szmiyrkyjzy, rola hauzkyjzy i ajnfachowo kyjza we talarkach.
Usiotano, zafucano depto tak polekuśku, opaternie nôjprzodzij bez kuchyń, siyń i terôzki bez izba, kaj nynajóm te starziki. A sam chrrr, chrrrr, chrrr, choby we zajgwerku ... chrrr, chrrr, chrrr ...
Ta mysz depto dalszij aże dokwanckała sie do swojij dziury, do dukli kaj bez dziyń sie nynała. Jesce ino kukła do zadku i za kwilka zaziyrô a sam blank przi jeji dziurze postawiónô jes szłapka a driny na wôbik kónścineczek szpeku ... taki, Wiycie, choby sie fto pazurska połobrzinôł. Maluśko szpyrecka, pewnikiym szporobliwe te starziki byli.
A sam dalszij, możno bali i barzij ... chrrr, chrrrr, chrrrr,
Ta mysz sie tak zniynôgła łobrócióła do zadku .... chrrr, chrrr, chrrr ...
– Kurwa! jak dziecka! Blank jak dziecka!
czwartek, 13 października 2011
Welónkowo kampanijo...
– Witóm gryfnie! Ale przodzij muszymy cosik wyrychtować ... Tak drugda widzymy sam u nôs prymiyrów, iże niy sómy istne, co tyż mómy ze cia zrobić. Szef kce, cobyś spyndziół jedyn dziyń we piekle i jedyn dziyń we niybie. Zatym bydziesz musiôł łobrać sie plac, kaj bydziesz kciôł spyndzić côłko wiyczność.
– Dyć żysz jô już uzdoł kaj kca być. Jô kca być na isto sam w niybie! Przecamć ci u mie jes nôjwiyncyj posłów, ftore sóm barzij papiyske niźli nasz łojciec świynty!
– Żôl mi, ale my mómy sam swoje zakóny.
Świynty Pyjter kludzi Jarosława Srogigo do berkmóńskij szoli, kiero go bydzie wiyźć do piykła. Kiej ino sie łozewrziły dźwiyrza, znod sie łón na srogim, szykownym „polu golfowym” (gynał na takim, jak tyn Miro Drzewiecki na Floridzie). Klara blyndowała na niybie bez jednyj mrokiywki i bóło pieśliwe kajś kole dwacet piyńć gradusów. Hań tam stôł szumny budónek tego „klubu golfowygo”. A wele tego stawiyniô jes jego faterek, kapelónek Rydzyk (mianowany Radiopiernikym) i prymiyr (tyż już wyciepniynty ze wszyjskich szteli) – Jan Olszewski. Jes i kielanôście ludzi ze naszyj polskij prawicy. Wszyjskie sóm szczysne, galantnie łoblecóne i wysztiglowane chocia, ździebko frajnie. Kroczajóm ci ku niymu, łobłopiajóm libeźnie i napoczynajóm sakóm-pakóm spóminać, co tyż to kiejsik bóło, co sie dziôło, chichrajóm sie i rajcujóm. Zbajstlowali sie jakisik szpil we tego „golfa” a niskorzij szumnie łobiadowali i to ze „kawiorym” i inkszymi „homarami”. A dzioboł jim dôł jesce forszlag. Eźli by możno kcieli cosik jesce pomaszkycić i naćkać sie ajzami ...
– A szluknij ino jesce tyj „margherity” i łoddychnij sie jesce po tym łobiedzie !
– Łoch, nó ... , jô niy moga nic szluknóńć. Jô przisióngnół forgot, iże niy byda tak jak mój bracij słepôł te roztomajte „małpki”..
– E tam, kamracie, przeca to jes piykło. Môgesz ćkać i słepać wszyjsko, i niy miyj bobków, bo sam świynty Pyjter nicego niy ujzdrzi. Łod terôzka bydzie ino corôzki lepszij! – skwolajóm kamraty.
Kaczyński wysłepôł ta „margharita” i miarkuje, co tyn côłki Lucyper jes richtik galantny. Jes użyty i moreśny, łozprawiô roztamajte świńskie wice i jes festnie szpasowny, i srogi śniego wicman i kocynder.
Wszyjskie bawiyli sie tak dobrze, co niy dali pozór, kiej jim tyn czas tak wartko ślecioł ... Na łostatek prziszła ta godzina, kiej trza bóło łodyjńść. I juzaś go wszyjskie przociele łobjimali, łobłopiyli i Jarosław Srogi wsiôd juzaś do tyj szoli wjechôł na wiyrch do niyba.
Świynty Pyjter już sie go niy poradziół doczkać i styrczoł we antryju do niyba.
– Nó, tóż terôzki czas na byzuch w niybie – rzyknół mu Starzik i łodewrził dźwiyrze tego niyba do mola.
Bez dwacet śtyry godziny Kaczyński musiôł sie kamracić ze Turowiczem, Giedroyciem, Maciejym Szczepańskim, Kisielewskim i inkszymi takimi. I z całym tym kamractwym, z kierymi szpacyrowali po Polach Elizyjskich i łozprawiali ło czymsik barzij gyszpantnym niźli pijóndze, a ku tymu wszyjskie do sia byli ze srogóm zocóm i reszpektym. Żôdnego przisrowania, żôdnego świńskigo szpasu; żôdnego szykownego budónku jakigosik „klubu” ino ajfachowo jôdłodajnia. A beztóż, co te ludzie niy przinoleżeli do bogôczy, do festelnie zabranych, niy znod sam żôdnego dobrze wywołanego, nifto tyż śniym niy połozprawiôł i niy poznôł, co łón ci jes jakosik isto i wercito perzółna.
Gorzij! Pónbóczek bół podany na jakigosik „hippisa”, kiery fórt ino rzóndzi ło „wieczystym pokoju” powtôrzô sztyjc i jednym ciyngiym stare powiarki:
„Wyrzynóńć handlyrzy ze Świątyni”.
„Procnij bydzie bogoczowi wlyjźć do mojigo królestwa, niźli kameli przeciś sie bez ucho ze sztiknadli”.
Kiej już tyn dziyń miôł zbyte, świynty Pyjter wróciół sie nazôd i rzyknół:
– Nó, Jarosławie, terôzki musisz wybiyrać.
Kaczyński pomedikowôł kwilka i łodpedziôł świyntymu Pyjtrowi:
– Jô nigdy niy miyniół, iże tak wybiera. Ech... dobra. Tak sie miarkuja, co niybo jes gyszpantne, ale rzykna, iże byda barzij szczysny i frajny we piykle, pojstrzód mojich kamratów. Świynty Pyjter łodkludziół bół go aże do tyj grubiannyj szoli i Jarosław Srogi nazôd sjechôł do piykła ...
Kiej ino dźwiyrze tyj szoli sie roztwarłi, znod sie łón na pojstrzodku srogij platy, wygoranyj i próznyj, a naobkolo bóło ino hasie, bele jake habozie i industrijowe abfale. Festelnie przelynknióny ujzdrzôł wszyjskich swojich kamratów sknółtlowanych ketami ze żelazła, jak po klynczóncku zbiyrali te habozie i wciepowali je do takich srogich côrnych miechów. Jak bakali choby nojynte przi nôjgorszyjszyj robocie. Kwiynczeli i wajali na te swoje procne żywobycie a grace i pychole mieli côrne łod marasu i roztomajtego smyndu, kiery wylazowôł ze telich kastrolów we kierych parszczyli sie duszycki inkszych pierónowych chacharów, bezkurcyjów i łoszkliwców. A dzioboł, tyn côłki Lucyper wartko przimyknół sie ku niymu i łobjimôł go za plyco jejigo ciciatóm, szkuciniatóm i smrodlawów gracóm.
– Niy poradza poszkopić – mamrôł zestrachany Kaczyński a wyglóndôł jak rapitółza we giskanie. – Kiejżech sam bół wczorej, bół plac do tego modernego „golfa” i gryfno gospoda ze maszkytnym jôdłym. Ćkali my „kawior”, „homary” i inksze szpecyje, i słepali my roztomajte szykowne gorzôłecki. Podskakowali my choby hazoki na zogónie i szumnie my sie bawiyli ... A terôzki uwidziôłech ino pustynia nafolowano roztomajtóm belówóm i wszyjskie wyglóndajóm jak trzi śćwierci do śmiyrci.
Dzioboł badnół sie ino tak na niygo i szeptnół mu do dakla po cichuśku:
– Wczorej my sam mieli srogo k a m p a n i a w y b o r c z o; a dzisiôj tyś wotowoł (głosowôł) na nôs! Wybrôłeś!
A my tyż bydymy chnet mieli: po kielónku i do welónku, prôwda?
środa, 12 października 2011
Stopieróński brand...
– Panoczku! – pytô ftosik zdymbioły. – A wiela zajdli piwa poradzicie tak bez côłki dziyń wysłepać.
– Nó ... tak łod dwanostuch do piytnostuch zajdli kôżdydziyń.
– Eee, to musiecie panoczku mieć stopieróński brand, prôwda?
– Brand? – pytô sie łosłupiôły biyrbruder. – Przecamć jô blank ale to blank niy dopuszczóm ku tymu, coby mieć ... brand!
wtorek, 11 października 2011
Baba ze mobilniokiym...
Nó, tóż jadymy tak se dalszij, wszyjske we tyj bance ściykłe na tego babsztyla, już do łostatka łocucóne i ... łorôz haltynsztela. Zbiyróm sie do wyjńścia, zaziyróm, a sam tako maluśkô starecka tyż kce wyjńść ze wózykiym. Ftosik ji już ale pómogô, tóż tyż ino czekóm aże wysiednie, cobych i jô móg wylejźć. A tu łoroz tyn erzac nyjgerki nôgle mi sie na plecy ryje i wrzescy na côłki karpyntel:
– Gibcij! Gibcij! Mie sie pierónym ścigo, uwijóm sie jak sto diosków!
Nó, i wtynczôs niy szczimôłech. Łobracóm sie ku nij fresómi, i nôjbarzij ci zgrzyndliwie jak ino poradza, ciepia ku nij:
– A kajżysz sie to mamzelo spiychosz, kaj ci sie szlóndro jedna tak uwijô?
Przecamć ... plastik rozkłôdô sie bez 1000 lôt!
Nó, a rest tego dnioszka miôłech na isto szykowny ...
niedziela, 9 października 2011
Karciorz a... podzimki...
Nó, tóż śleciała zima, prziszła wiesna i tyn mój kamrat cosik musiôł ze tóm plancjóm zdziôłać. Ftosik mu doradziół, iże podzimki trza na wiesna powłóczyć i zatym jesce naciepać miyrzwy abo polôć belówóm. Mój kamrat przipnół do trekera nôjprzodzij hoki a zatym maszina do łozciepowania gnoja. Nó, i siôd juzaś na tyn szleper i napocznół krajzować tam a nazôd po tym polu. Łod drógi, do lasa, łod lasa ku dródze, i tak ciyngiym ta samô lajera. A tam pod tym lasym styrcôł ci taki jedyn wsiowy ipta. Spomiarkowaliście, iże we kôżdyj wsi musi być taki jedyn wsiowy gupielok, wsiowy guptaś (nó, we mieście tyż, ale jich tam tak niy zawdy idzie ujzdrzić), ftory ci na zicher żôdnymu niy ukrziwduje, ale na isto poradzi gôdkóm ździwoczyć i do łostatka cowieka łozgzukać.
Tyn mój kamrat dojyżdżôł ku lasowi, treker wyrcy, maszina łozciepuje naobkoło tyn gnój. Larmo i capiynie choby côłki gnojok mu na pukel śleciôł, a tak już ze daleka tyn wsiowy iptak kiwôł ku niymu gracóm i wrzescôł:
– Hej! Ty tam, na tym traktórze! Jak ci leci?
– Dobrze, dobrze, miyrzwa łozciepuja...
Nawróciół i za pôrã minutek juzaś dojyżdżô ku lasowi. A tyn wsiowy gupielok juzaś fómluje ryncami i wrzescy:
– Hej! Ty tam, na tym gryfnistym traktórze! Co robisz?
– Łozciepuja chopie gnój na ta plantacjô...
Za pôrã minutek juzaś jes przi lesie, i juzaś tyn wsiowy ipta i ciubaryk fachluje gracami i wrzescy ku niymu:
– Hej! Ty tam szykowny karlusie na tym nôjgryfniyjszym traktórze! Co robisz?
Mój kamrat już do łostatka łozgzukany wrzescy na côłki karpyntel:
– Posypuja, chopie, podzimki gównym!
– Jezderkusie panoczku! Alech ci jô jes gupi, aże gupi – rzykô ci ku mojimu kamratowi tyn wsiowy gupielok. – Wiedzóm łóni, iże jô zawdy posuwôł podzimki... cukrym!
sobota, 8 października 2011
Wszyjsko darmowo, kostynlółs...
– Wiysz Enst, nôjbarzij sie werci wykludzić, i to i bez lato, i bez zima, do takij ci Szwajcaryji...
– Eeee, tam co ty gôdôsz Walek? Przecamć tam sie za wszyjsko buli jak za łobiyli, i to we tych łoszkliwych frankach, tam jes drogo jak u Żyda...
– Blank niy ma to prôwda! We Szwajcaryji jes ci wszyjsko darmówo, blank za nic, za darmo...
– Przeca to niy ma myjglich Walek, jakóż tyż to? Wszyjsko darmowo?
– Suchej ino, bo tuplowanie niy byda gôdôł.
– Nó...
– Fligrym do Genewy, łodprawa cylnô, taksa do hotylu... za darmo...
– Taksa darmowô?
– Ja, taksa za friko, hotyl śtyrogwiôzdkowy, apartmynt „all inclusive”... Swissotel Metropole abo możno Mandarin Oriental... za darmo... kostynlółs...
– Niy gôdej? Blank darmówo?
– Łobiôd we sztramskim restourancie ze lampusym szmektnego wina... blank za darmo...
– Niy? Ja? Blank darmówo?
– Zatym juzaś taksa i nôjlepszyjszy plac we tyjatrze, we Grand Théâtre de Genève... i wszyjsko za darmo...
– Niy gôdej? Jaaa?
– Zatym wieczerzô we Hostellerie de la Loire, Le Creux de Genthod... nó możno na łostatku we Charly O'Neills Irish Bar... i to wszyjsko darmówo...
– Jezderkusie Walek! To wszyjsko we tyj Genewie blank i do łostatka za darmo? Tóż to przeca jes ónmyjglich! Chopie, richtik tak tam jes?
– Terôzki wartko do hotylu, ściykły, nomiyntny i libeźny zeks... darmówo...
– Forgot Enst! Na isto wszyjsko gynał tak jes we tyj Genewie! Naprôwdy!
– Ja, wszyjsko, coch ci pedziôł na zicher darmówo!
– Walek! I tyś tam we tyj Genewie bół?
– Nó, niy jô, ino moja modszô... szwestra!
czwartek, 6 października 2011
Bercik świtnół...
– Niy miarkujesz? Bercik świtnół, blank niy żyje!
– Nó, cóżeś ty? Jak to sie stanóło?
– Anó, Bercik wróciół łonegda do dóm, szluknół jednego abo dwa, legnół sie do prykola, zakurzól cygareta, łoblycze sie chycióło ....
– I co? Spolół sie?
– Niy ... zdónżół łozewrzić łokno i wyfuknół bez nie ...
– Jaaa ... miarkuja ... i połómôł sie côłki, blank na śmiyrć?
– Niy! Skorzij zaglingôł po fojerwera. Fojermaniô łozpostrzili take góminianne koło i tam fuknół.
– Pukło? Łozpraskło sie te koło?
– Niyyy ... Jakosik sie tak łod niygo łodbiół i nazôd czympnół do chałpy.
– Nó, i terôzki, to sie już cheba na zicher spôlół!
– Niy, niy! Łodbiół sie łod futrziny i ... śleciôł ...
– Jezderkusie! Gynał na sztreka?
– Niy, blank niy! Stôła ci tam ta łobsztalowanô fojerwera. Ze plałóm. Trefiół na ta plandeka, łodbiół sie i juzaś wskoknół do swojigo łokna.
– Zatrzas sie na amynt, prôwda?
– Niy ... Śleciôł nazôd, łodbiół sie juzaś łod tego góminiannego kółka i wleciôł rajn do pomiyszkaniô!
– Ło sto pierónów! ...Nó, tóż jak tyż to na isto tyn Bercik sie zatrzas?
– A ... zastrzylyli go policajty, ftore już tyż sie tam przikludziyli ... bo jich festelnie napocznół wkurwiać!
poniedziałek, 3 października 2011
Janiołki, janiołki...
– Siema, ziómolu! – Jarosław Małosrogi-Kaczyński dupiato przibiół górzć ze swojim utrzidupskim Adamym Hofmanym.
– Wiyncyj luzu, chopie – rzycznik prasówy PiS-u pokôzôł, jak wyglóndô modziokowo witaczka.
– Niy wyłajzi mi to, bo pewnikiym móm za knap moje palcyska – tuplikowôł jankornie Kaczyński.
– Tóż prezesie, mogymy sie tyrpnóńć banióma, gymbami. Hofman prasknół ze byka, aże Jarosław Małosrogi kulnół sie na ściana.
– Co? Jako... Cóż to bóło?! Jakeś sie łopowôżół! – łozjargôł sie prezys PiS-u.
– Łóne, te modzioki majóm takô witaczka! – wymowiôł sie jego podkómyndny. – Musicie panoczku to pochytać, eźli kcecie trefić do tych modzioków, do tych modych welmanów, wybórców!
– Letko ci pedzieć – mrónknół Kaczyński, kiej masiyrówôł czoło. – Jeżeś ino trzidziyści jedyn lôt stary, a mie pizło gynał dwa razy tela!
– Fajniście wóm ale idzie panoczku – tuplikowôł Hofman. – Môcie panoczku wrodzóny talynt szałszpilerski. Nałónczôs łostatnij kampaniji majstersko markiyrowôł pón dobrego ónkla we brylach, tóż tyż terôzki bez problymu zagrôcie panoczku srogigo przociela tych gówniôrzy. Bydziecie panoczku barzij widziany niźli tyn Owsiak!
– I bydóm na mie welować?
– Na zicher, panoczku, na zicher! Na BANK!
Kaczyński smôrszczół brwie.
– Jô niy kca, coby welowali na jakisik bank, łóni majóm na mie welować!
– To tak sie ino gôdô. Musicie panoczku spokopić modziokowô gôdka.
– Móm lepszyjszy knif, moc lepszyjszy pómys – zmyszół sie prezes haźlikowych. Wrajżymy na nasze listy deczko modych ludzi. Nôjlepszij... jake mode dziołchy!
– Szprymnie, grajfnie prezesie! – pochwôlół Hofman. – Już widza nagówki we cajtóngach: Janiółki Kaczyńskigo!
Zmarkotniôł Hofman ale... – Ino co ze naszymi starymi kamratkami... Nelli, Beta Kympa, Gosiewskô, Wróblinô, Sobeckô... Zyta...
– Take śnich janiółki jak ze cigowyj rzici trómpyjtka – fuknół Kaczyński. – Baji te nowe wrajżymy na łostatnich placach na listach. Przecamć blank niy kcymy, coby ftorôś śnich richtik dokulwitała sie nóm do Syjmu?
– Klar, iże niy! – Hofman zatar górzci. – Łostało nóm ino znôjść jake fajniste dupy!
– Coś pedziôł? Suchóm! – smorszczół brwie Jarosław Małosrogi.
– Nó, Laski! Dupyncje! Foczki! – Co takigo? Blank niy miarkuja! – Nó... KOCIAKI!
– A! To trza bóło zarôzki tak gôdać!!!
A jo móm pytani...
– Po jakiymu do niyftorych ludzi gibcij prziniesóm „pizza” niźli dokulwito sie dó nich retóng, waleska?
– Poczamu parkplac dlô niypołnosprawnych jest tyż ci przi ... ajsbanie?
– Po pierónie ludzie, modziôki do tuplowanego „cheesburgera” i srogij porcyji frytków, prażoków łobsztalujóm sie zawdy Coca-Cola Light?
A terôzki możno jesce ze blank inkszyj faski:
– Po jakiymu baby niy nakłôdajóm tusz do brwjów ze zawartóm gymbóm?
– Skiż cego chop przi golyniu śmigo afki do zdrzadła?
– Przecz take polske słówecko „skrótowiec” jes ci take duge?
– Po jakiymu, coby zawrzić we kómputrze „Windows”, trza druknóńć knefel „start”?
– Zgwoli cego citrółnowy zôft zawiyrô we sia roztomajte kónsztne arómy a juzaś niyftore towôry do praniô, majóm we sia richticzny citrółnowy zôft?
– Skiż cego niy ma ci blank nikaj futru dlo kotów ło gyszmaku myszy?
– A skuli cego juzaś, futer dlô psów, mô jakisik ulypszóny gyszmak – fto to już wypróbowôł?
– Czamu tyż jegły do „eutanazji”, takij bezbólysnyj śmiyrci sóm wywarzóne i „wysterylizowane”?
– Kej żysz furganie, lôtanie fligrym jes take bezpiyczne, to po jakiego dioska hala przilotów fligrów mianuje sie „terminal”, co we medicinie znacy gynał takô faza blank skorzij śmiyrci, umrzitniyńciô?
– A po jakiymu cowiek corôzki barzij drikuje knefel „pilota” łod telewizyjora zamiast wymiynić w niym bateriô?
– Zgwoli cego zawdy wszyjskie baby pieróm handtuchy – przeca bezmać po wyszpluchtaniu sie sómy ci blank snożne?
– A fto mi rzyknie, cy analfabyty na isto radujóm sie kiej jim fto naleje zupy ze nudlami literkowymi?
– Kiej już pierónym dôwno tymu nazôd cowiek łodkrół, wymiarkowôł mlyko, to co tyż jesce tela sznupie i zuchto za czymsik inkszym?
– A po jakiymu tyn pradôwny Noe niy prasknół klapackóm tyj pôry łoszkliwych kopruchów we tyj jejigo arce?
– Czamu tyż łowiyczki niy wylazujóm same na dyszcz, na srogo ulicha?
– A kiejbych sie tak lajstnół blank nowy bumerang, to jak tyż móm wyciepnóńć tyn ... stary?
– A po czamu te wszyjske insztytucyje, kiere sóm łozewrzite bez dwadzieścia śtyry godziny, majóm mocka kluczy?
– I po jakiymuś chopie wróciół sie nazôd do dóm ze urlałbu???
– Nó, i po jakiego pieróna zawdy we siyrpniu łogłoszajóm „miesiónc trzyźbości” kiej tak by tak wszyjskie miarkujóm, iże wtynczôs słepie sie we Polsce nôjwiyncyj gorzôły?
Nó, i terôzki na łostatek. Eźli chopie chocia roz lachnółeś sie przi cytaniu, to możno miarkujesz richticznô łodmowa, łodpowiydzź na te życiowe paradoksy i bezsyns naszygo życiô, tego naszygo życiô bez cweku !!!
szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pag_Latn szl_Latn pol_Latn mri_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn deu_Latn fra_Latn ita_Latn vec_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn wol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn kon_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn hat_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn ltg_Latn szl_Latn lin_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn kea_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hat_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn deu_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn oci_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn deu_Latn szl_Latn deu_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn lit_Latn afr_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn lim_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn kea_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn gle_Latn szl_Latn lus_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn wol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn zsm_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn ayr_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn