Prědna serbska fibla
Pójźćo how, wy njewěźece, a pśiźćo ku mnjo do šule.
A což wam brachujo, to móžośo wy tudy nahuknuś […]
kupśo sebje mudrosć, dokulaž ju móžośo bźez pjenjez dostaś.
A pódajśo wašu šyju pód jeje jabeŕ, a dajśo se hucyś; wóna jo něto we bližy k namakanju.Sir 51,31–34
Z tym wótrězkom z apokryfiskich knigłow Jezusa Siracha* su dejali dolnoserbske źiśi w 17. a 18. stolěśu cytaś wuknuś. Tak to stoj w kniglickach, kenž w bibliografijach wustupuju ako „Anonymi Wendisches A. B. C.” Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. znowa wudajo ten drogotny historiski pókład, kenž jo nejskerjej nejžprědnjejša fibla w serbskej rěcy. Spisał jo ju ceptaŕ a kalawski měsćański raźc Juro Ermel (✶ pśed 1595, † pó 1669). Gódnota kniglickow jo dotychměst do dalokeje měry njewiźona. Ta mała twóŕba pak se zarědujo do rěda wuznamneje serbskeje literatury.
Pśeśiwo protestam tegdejšego serbskego a teke nimskego wobydlaŕstwa Kalawy a promšta Christiana Knittela (1610 – 1677) buchu knigły wót nimskeje wušnosći konfiscěrowane. Dotychměst smy z togo wuchadali, až bu ceły śišć dopołnje znicony. Ale njewócakano jo se namakał eksemplar, kenž jo se kaž pśez źiw pśed zniceńskim njestatkom wuchował. Źěkujomy se wědomnostnikam, kótarež su jen nadejšli a póznali. Su starcyli na slědne eksistěrujuce knigły w budyšyńskej měsćańskej bibliotece, pśirědowali awtorstwo a wujasnili dalšne stawizny.
Prědny źěl nowowudaśa jo reprodukcija historiskego originala z lěta 1671. Drugi źěl jo nastawk profesora Michaela Ermela – pótomnika awtora ze 17. stolěśa –, kenž dokradnje a wěcywuznaty analyzěrujo wopśimjeśe fible a identificěrujo stwóriśela ako kalawskego Jura Ermela (Georg Ermel). Artikel prof. Michaela Ermela móžo dopokazaś, až kalawska fibla stoj na zachopjeńku dolnoserbskeje pisneje rěcy, až pśełožowaŕ Nowego testamenta, Jan Bogumił Fabricius, jo pśewzeł ortografiju dypkowanych wokalow a měkich konsonantow wót togo „Ermelii Wendisch Buchstabir Büchlein”. Toś to twórjenje samostatnego strukturěrowanego dolnoserbskego pšawopisa mimo pśedchadnego modela jo drje głowne wugbaśe Jura Ermela, lěcrownož namakanka serbskich šulskich kniglickow mimo nimskego wujasnjenja jo teke wjelgin wuznamna.
Ze słowa na drogu. Ermelowa ABC-fibla. Chóśebuz: Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi z. t. 2022.
Bibliski citat pó: Biblija: Nowośišć na zakłaźe serbskeje Biblije z lěta 1868. Chóśebuz: Spěchowańske towaristwo za serbsku rěc w cerkwi 2020. *W ABC-fibli stoj pak staršy pśełožk.
kab_Latn szl_Latn pol_Latn slv_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn