Połnu hodźinu temje „Jak přežili Lužičtí Srbové – kak su Łužiscy Serbja přežiwili“ wěnowaše zašłu sobotu čěski statny telewizijny sćelak. Za telewiziju njezwučeny wobšěrny přinošk nasta na nastork čěskeho towarstwa Společnost přátel Lužice a je zapřijaty do serije k čěskim stawiznam „historie.cs“. Třo fachowcy, čěski historikar a dobry znajer łužiskich stawiznow dr. Jan Zdychinec z Praskeje Karloweje uniwersity, sorabistka Liza Stefanova z Lipšćanskeje uniwersity a literarny stawiznar dr. Franc Šěn, nawoda biblioteki a archiwa w Serbskim instituće Budyšin, rozmołwjachu so z moderatorom serije Vladimírom Kučeru wo stawiznach Serbow wot časa zasydlenja přez reformaciju, narodne wozrodźenje, powójnske hibanje 1918 a 1945 hač k časej NDR. Wo čěskim ludowědniku a přećelu Serbow Adolfje Černym informowaše Jan Chodějovský, archiwar akademije wědomosćow w Praze. Tež wo dźensnišim žiwjenju, nałožkach a problemach móžeše přihladowar zhonić.
141. schadźowanka je nimo. Cordula Ratajczakowa je so sobotu po programje mjez hosćimi wobhoniła, kak su so jim předstajenja na jewišću spodobali.
Měrka Pawlikowa z Berlina: Po dźesać lětach běch nětko zaso raz na schadźowance. A je so woprawdźe wudaniło, z Berlina sem přijěć. Wosebje Lipšćanski kabaret je so mi lubił, a „Bohemian Rhapsody“ studentskeho chóra bě jara poradźeny přinošk. Technika na kóncu bě wězo katastrofalna, škoda.
Jurij Lebza z Koslowa: Bě w porjadku. Nimo toho so prašam, kak dołho chce Škit Budyšin hišće studować. Kónc njebě čisće zrjadowany, za to pak dosć spontany, tež to móže so ći lubić.
Dr. Piotr Pałys z Opola: Sym prěni króć swjedźeń serbskich studentow dožiwił, a bě jara rjenje. Wosebje zajimawe je, zo ma młodźina wšitko w rukomaj. Myslu sej, zo je to w druhich wulkich krajach, kaž je to tež Pólska, jara ćežko namakać młodych ludźi, kotřiž so w tajkich předewzaćach takle angažuja. A wuměłski niwow zda so mi jara wysoki być.
Hakle nětko je septemberske čisło Praskeho časopisa Česko-lužický věstník dóšło. Wosomstronske wudaće zhotowić bě jenož dźakowano sponsoram móžno, mjez kotrymiž mjenuje nawjedowaca redaktorka Eliška Papcunová štyrjoch serbskich darićelow. Tuchwilu je wudawanje měsačnika najprjedy hač do kónca lěta zaručene.
„Wo falowacych wučerjach serbšćiny a sorabistow“, tule problematiku wobjednawataj prof. Edward Wornar a Sabine Asmus z Instituta za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity. K ličbje 74 trěbnych serbskich wučerjow hač do lěta 2022 (po wuprajenju Serbskeho šulskeho towarstwa) dyrbitaj so awtoraj takrjec po prajidmje „Zwotkel brać a njekradnyć?“ měć. Pisataj, zo „njeje realistiskeje móžnosće, ličbu studentow wučerstwa powjetšić“, dokelž nam cyle jednorje „přirodny dorost serbskich maćeršćinarjow njedosaha“. W Lipsku widźa jako jedyn wupuć z wuskosćow „dalekubłanje wučerjow bjez znajomosćow serbšćiny na wučerjow serbšćiny“. Za to su prěni raz do bachelora za europske mjeńšinowe rěče tež wukrajnych studentow imatrikulowali.
Bernadet Pjetašec a Borbora Kralowa z Malešanskeje Witaj-pěstowarnje:
Sobotna fachowa konferenca Serbskeho šulskeho towarstwa a kubłanskeho srjedźišća LIPA na temu „Agresije pola dźěći mjez 2 do 10 lětami“ bě jara wunošne a informatiwne zarjadowanje.
Hustodosć stejimy jako pedagogojo sami před ćežkim prašenjom, je to agresiwita abo je to brjowa faza dźěsća. Prof. dr. Barbara Wolf, docentka na Wysokej šuli w Mittweidźe, zamó nam jara derje tež na praktiskich přikładach wobćežnu tematiku zbližić a rozjasnić. Namaj je so wuwědomiło, zo dyrbimoj hišće hłubšo za přičinami dźěćaceho agresiwneho zadźerženja hladać. Dobra nalada a atmosfera ryćerskeho kubła w Bukowcu pola Wotrowa nam intensiwnu wuměnu, bjesadu a diskusiju zmóžni. Z wjele dobrymi pokiwami za dalše dźěło podachmoj so na dompuć. Wutrobny dźak wšěm organizatoram!
Časopis LandLust zaběra so kaž mnohe dalše němskorěčne publikacije z informacijemi, kotrež posrědkuja čitarjej začuće, kak derje je na wsy bydlić. Mjez druhim rozprawjeja wo přirodźe a powabliwych kónčinach.
Hladajo na krizu ćěkancow dla piše Michał Domanja z Hózka:
Wjele so tele dny wo nuzy ćěkancow rěči. To je prawje. Mjeztym samo strach wobsteji, zo němska politika a wša Europa na tym zwrěšćitej. A tola při tym wažna problematika wuwostawa: mjenować tych, kotřiž su nuzu a bědu tychle ludźi zawinowali. Njeběchu Němska a dźěle Europy aktiwnje wobdźělene, zhromadnje z USA, Turkowskej, Sawdi-Arabskej a Katarom potrjechenym krajam kaž Kosowej, Afghanistanej, Irakej, Libyskej, Syriskej, Ukrainje a Ruskej demokratiju, čłowjeske prawa a swobodu přinjesć? Płody nětko žnějemy: Tež z tychle krajow ćěkancy tuchwilu k nam přichadźeja. Čehodla njehodźi so surowa wójna w Syriskej hnydom skónčić? Abo steji za wšěmi wójnami a po dwěmaj swětowymaj wójnomaj Ruska jako hłowny zaměr tutych aktiwitow?
Dyrbjeli-li zawinowarjo wobydlerskich wójnow, kaž so wójny dźensa złahodnjejo mjenuja, a ći, kotřiž z nich profituja, kóšty mrěća, nuzy a bědy sami płaćić a ćěkancow pola sebje hospodować, by so na aktualnym połoženju něšto změniło. Toho sym sej wěsty!
Choćebuz/Drježdźany (ML/SN). „Narodna drasta a tradicija: W mnohich južno-braniborskich komunach pěstuja serbsku kulturu. Sydlenski rum luda ze słowjanskimi korjenjemi móhł so přichodnje hišće powjetšić. W błótowskim Lubinje chcedźa měšćanscy radźićeljo kraj prosyć, zo by wokrjesne město do starodawneho sydlenskeho ruma přiwzał. Měšćanosta Lars Kolan (SPD) měni, zo mnozy tomu přihłosuja. Měšćenjo ze serbskimi korjenjemi maja so zmužiće k serbskej kulturje wuznawać.“
Julian Nyča, jedyn z awtorow a administratorow němskeje a hornjoserbskeje Wikipedije, chce rady k wujasnjenju wotewrjenych prašenjow Alfonsa Ryćerja a Cyrila Pjecha přinošować – ale njebudźe so wo to starać, zo so mjeno złóstnika Reinera šmórnje:
Alexander Reiner je w nastawku wo Pančicach-Kukowje němskeje Wikipedije we wotpowědnym wotrězku pod titlom „Persönlichkeiten“ mjenowany, štož z „čestnym staćanstwom“ ničo činić nima. Tónle wotrězk zasadnje w kóždym měšćanskim a wjesnym nastawku runje tak rěka – pod serbskej Wikipediju mamy na tym městnje wotrězk „wosobiny“. Tam naličene su wšitke za encyklopediju relewantne wosoby, kotrež su so we wsy narodźili, su tam skutkowali abo bydlili. Při tym zasadnje mjez „dobrymi“ a „špatnymi“ wosobami rozeznawać njemóžemy, hačrunjež by to nastupajo komandanta koncentraciskeho lěhwa Reinera wězo lochko było. Wězo su fašistiscy komandanća kacetow w stawizniskim zmysle relewantni – runje tež z perspektiwy jich woporow.
Smjerć Alfonsa Frencla je tež Stanija Nawku z Hamburga trjechiła, kiž so tule wupraja:
Posledni wulět je nawrót do wěčnosće. Zwostali su dopomnjenki, přednoški a knihi. Tych bě šwarna kopica a přeco zaso steješe w srjedźišću Twojeho pućowanja, skutkowanja a prócowanja naš serbski lud.
Stajnje sym wobdźiwał Twoje akribiske pytanje a hrjebanje za korjenjmi našich rowjenkow – hač blisko abo daloko. Cyły swět sy přepućował, nic prosće jako turist, ale jako serbski detektiw. Wobdźiwach Twoju wutrajnosć, z kotrejž sy slědźił za serbskimi koruškami po cyłym swěće. A sy je stajnje zaso namakał.
Jako běch před něhdźe dźesać do pjatnaće lětami za wupućowanski muzej w Bremerhavenje serbski tekst pytał, to sy mi bjez wjele prašenjow a komplikacijow pomhał wotpowědne wobroty zeserbšćić. Za to a za wšě pokiwy, dobre rady, za Twój zapal za naš serbski lud wuprajam Ći dźensa jako přećel, sobu-kmótr a přeco zaso fascinowany fan Twojich literarnych wupłodow dźak a přeju dobru jězbu, dobry lět do wěčnosće.
Wo wulkim zajimje za nowu ediciju LND piše Ruth Thiemannowa z Barta:
Dwurěčna premjera knihi „Mjez Křičom a Lubatu“ srjedź septembra w Budyšinku bě wuspěšna. To bě – tak sej myslu – scyła premjera Ludoweho nakładnistwa Domowina w tamnišim Domje Šěracha. Nětko je serbsko-němska čitanka Marka Grojlicha z powěsćemi a literarnymi wurězkami wo wsach mjez Njechornjom, Delnjej Hórku, Malešecami a Lemišowom tež puć do Barta namakała.
„Njemóžach přestać čitać“, „Hdyž by to naš dźěd hišće dožiwić móhł – telko wo Barće“, „Předčitach swojemu synej, šulskemu hólcej, něšto wo našej wsy“ – słyšach žony powědać. Muž srjedźneje generacije naspomni: „Čitam knihu a moja mać je sej hižo strony napisała, kotrež chce sej na kóždy pad bórze přečitać.“ Při tradicionelnym předawanju Serbskeje protyki a Hornjołužiskeje domjaceje protyki wabi so tule za dwurěčnu čitanku. A nětko je tež na předań w našim Bartskim předawanišću, hdźež ju ze zahoritosću a wuspěchom poskićeja. Wšako wobsah derje znaja. Trochuju, zo je kniha mjeztym hižo we wjace hač 25 swójbach swojich čitarjow namakała.
szl_Latn slv_Latn ces_Latn slk_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn slv_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn knc_Latn szl_Latn szl_Latn