Politika a towaršnosć
Sakska je najstarši swobodny stat w Němskej. Pomjenowanje »swobodny stat« wotpowěduje po zmysle francoskemu słowu »République«. Z tym so wuzběhuje, zo njewobknježi kraj suweren, ale swobodni staćenjo.
Zakonjedawarstwo, knježerstwo a zarjadnistwo
Najwyše zastupnistwo ludu je Sakski krajny sejm jako parlament. Wustawa mjenuje krajny sejm »městnosć wutworjenja politiskeje wole«. Jemu přisteji kaž zakonjedawaca móc tak tež kontrola eksekutiwneje mocy. Wot krajneho sejma woleny ministerski prezident a statni ministrojo tworja statne knježerstwo jako najwyšu eksekutiwnu móc kraja.
Krajny sejm so na pjeć lět woli a liči w aktualnej štwórtej wólbnej periodźe (2004–2009) w cyłku 124 zapósłancow. Wot poslednich wólbow krajneho sejma tworja CDU a SPD z cyłkownje 68 městnami knježerstwowu koaliciju. Ministerski prezident Stanisław Tilich ma kompetencu za postajenje směrnicow a njese z tym zamołwitosć za zasadny směr politiki. Zarjadnistwo wukonja so přez statne knježerstwo, jemu podstejace zarjady a přez gmejny, wokrjesy a druhe gmejnske zwjazki.
Wobydlerstwo
W Sakskej njejsu jenož »Saksojo« žiwi - poprawom bydla tu Vogtlandźenjo, Serbja, Rudnohorjenjo, Mišnjenjo, Hornjołužičenjo, Delnjošlezčenjo a hišće druzy: Woni pěstuja swoje tradicije a swoje narěče.
Swobodny stat je ze swojimi nimale 4,3 milionami wobydlerjow (staw: 2006) a z hustotu wobydlerstwa wot 233 wobydlerjow na kwadratny kilometer po ludnosći najbohatši a – wothladajo wot Berlina – najwušo wobsydleny z nowych zwjazkowych krajow. W přirunanju z krajemi cyłeho Zwjazka wobsadźi Sakska po wobydlerstwje a hustoće ludnosće mjez přestrjenjowymi krajemi srjedźne městno.
Sakska ma z hornjej Łobjowej dolinu mjez Pirnu a Mišnom, z městom Lipsk a južno-zapadosakskim rumom mjez Kamjenicu a Cwikawu tři zhusćene rumy. Relatiwnje rědko wobsydlene su porno tomu w sewjerowuchodnym dźělu kraja ležaca Łužica, region mjez městami Grimma, Torgau a Döbeln abo Rudne hory.
Serbja
Kaž w Sakskej tak tež w susodnej Braniborskej leži domizna narodneje mjeńšiny, Serbow, zapadosłowjanskeho naroda. Wopytowarjo Łužicy pytnu to najprjedy na dwurěčnych popisanjach, na př. na pućnikach abo na městnych taflach. Hdys a hdys zetkawamy hišće žony w narodnej drasće, a wosebje w jutrownym času móžemy tudyše swjedźenje a nałožki jara žiwje dožiwić, tak na křižerjach w mnohich wosadach. Někak dwě třećinje tych 60.000 Serbow bydlitej we wuchodosakskej Hornjej Łužicy z kulturnym srjedźišćom w Budyšinje. Jich kultura steji, wotpowědnje krajnej wustawje, pod wuraznym škitom stata. Cyrkwinske žiwjenje ma za serbski lud centralny wuznam, při čimž dominuje wotwisnje wot regiona katolska abo ewangelska konfesija.
ces_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn hrv_Latn mlt_Latn szl_Latn