aktualne/terminy
Reise ins Inland - Gastbeitrag von Marc Oliver Rühle
Der Beitrag - Reise ins Inland - wurde auf der Web-Seite "Sorbisch? Na klar" des Sächsisches Staatsministerium für Wissenschaft, Kultur und Tourismus unter nachfolgendem Link veröffentlicht:
https://www.sorbisch-na-klar.de/reise-ins-inland-gastbeitrag-von-marc-oliver-ruehle/
Nejrjańšy gódowny póstrow
Nowy casnik18. měrc 2021
Kólesko jo dobyło hubědźowanje ho nejrjańšy gódowny póstrow
To jo pólska gmejna Bogatynia rozsudźiła
Ze Slěpego/Schleife. Łoni ćed drugim lockdownom jo Slěpjańske towaristwo Kólesko reagěrowało na prostwu cerkwinskeje wósady Slěpe, nagrać wideo hako gódowny póstrow za wósadnych. To su spiwaŕki a spiwarje radźi scynili; su hubrali dwaj kerluša a tej w swójej cerkwi zaspiwali: „Na póli su šaparje“ a „Něnt chwal ty Boga, ćěsćijan“. Mjez kerlušowy jo lazowała Juliana Kaulfürstowa slěpjański gódowny póstrow Hanza Hantša-Hana swójomu pćećeloju Wilibaldoju von Schulenburg z lěta 1896.
Ten wideo, kóteryž jo nawjerćeł a zestśigał Gerald Šejn, jo był widźeć (a jěšći jo) na internetowych bokach Slěpjańskeje cerkwinskeje wósady a towaristwa Kólesko (https://www.kolesko.de/sb/projekty/weihnachtsgruss-sb-2). Januarje 2021 jo pólska gmejna Bogatynia kazała, zapósłać digitalne gódowne póstrowy za hubědźowanje „Kolęda 2021 – Na kulturnem puću ćez rožk tśoch krajow“. Serbski muzeum w Budyšynje jo srědnikował, a toć jo se ćedstajił na kanalu youtube hako pokazka ze Serbskeje Łužyce pódla widea Chóra Budyšin tež póstrow Kóleska. Jeden mjesec dlejko su mogli ludźe z kliknjenim wótgłosować, a kóńc februara jo ćišła powjesć, až su Kóleskarje to myto za nejrjańšy gódowny póstrow dobyli. Srjodu, sedymnastego mjerca, jo se ćepodało hopismo na krajnoradnym zarědźe w Budyšynje.
Juliana Kaulfürstowa
Knižna drohoćinka w Slepom wozjewjena
Pomhaj BóhJanuar 2021
Pandemije dla je so cyle zaćichim w decembru 2020 dalša kniha towarstwa Kólesko w rjedźe "Gładźarnica - Slěpjańska burska drasta" wudała. Awtorka Elwira Hančo ze Slepoho wěnuje so w knize z jeje 412 (!) stronami Slepjanskej cyrkwinskej drasće we wšěch jeje wariantach po cyłym cyrkwinskim lěće. Barbojte fota pokazuja jednotliwe drastowe dźěle a wopisuja jich zešiće a dokładne woblečenje.
Kniha je jónkrótny swědk serbskeho ewangelskeho cyrkwinskeho žiwjenja, wšako pokazuje na wusku zwjazanosć mjez wěru a drastu, mjez cyrkwju a wšědnym žiwjenjom w serbskej holi. Wona je wuslědk lěta dołheho dźěła awtorki, kiž je wšitke drasty a jeje přisłušne dźěle rešeršowała, zezběrała a zdźěla sama znowa zešiła. Zasłužba awtorki njeje potajkim jenož wudaće noweje knihi, ale tež wulki drastowy fundus, z kotrehož čerpa . Wěnowana je kniha w lěće 2020 zemrětemu Dieterej Reddej z Trjebina, kotryž je swoju wědu wo drastach a nałožkach awtorce sposrědkował. Jara dokładny a wobšěrny zawod do knihi a do Slepjanskeho cyrkwinskeho žiwjenja je bratr awtorki, Hartmut Hančo ze Slepoho, spisał. Fotografował je drastowe dźěle a jich woblěkanje Gerald Schön. Lektorat je přewzała Juliana Kaulfürstowa. Za wuhotowanje a sadźbu bě znowa Mirko Markowski z Noweho Města zamołwity.
Preju awtorce a wudawaćelej a cyłemu towarstwu Kólesko, zo by kniha wulki wothłós žnjała. Směmy wćipni być na dalše zwjazki z ruki Slepjanskeje gładźarnicy! Jadwiga Malinkowa
Jutrowne spěwanje w Slepom
Pomhaj Bóhmeja 2020
Po zwučenej tradiciji zeńdźechu so jutrowničku rano při směrkanju spěwarki na ławkach při wosadnej cyrkwi k jutrownemu spěwanju. Mjez sydom spěwarkami w narodnej drasće bě lětsa prěni króć tež wosadna fararka Jadwlga Malinkowa. Dalša lětuša nowosć bě, zo spěwarki kaž dotal serbske spěwarske njewužiwachu, ale nowy spěwnik w Slepjanskej narěči „Něnter comy Boga chwalić", kiž bě Slepjanske towarstwo Kólesko lětsa spočatk lěta wudało. T.M.
Musikalische Umrahmung Gottesdienst - Einsegnung Christkind 1. Advent
28.11.202109:30 Uhr Kirche Schleife
Musikalische Umrahmung Gottesdienst - Kirchweih
24.10.202109:30 Uhr Kirche Schleife
Po starodawnym wašnju
Serbske Nowiny02.12.2019
Po starodawnym wašnju je wčera – 1. adwentnu njedźelu – fararka Jadwiga Malinkowa na dwurěčnych kemšach w Slepjanskej cyrkwi tamniše dźěćetko wužohnowała. Cyłk „Kólesko“ bohosłužbu spěwnje a hudźbnje wobrubi. Hač do 3. adwenta je dźěćetko nětko na wsach Slepjanskeje wosady po puću, zo by wobydlerjam žohnowanje přinjesło.
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy ...
Serbske Nowiny15.10.2019
Na „Spěwanje na kachlowej ławce“ běchu minjenu sobotu zajimcy na Trjebinski Šusterowy statok přeprošeni a su tež mnoholičbnje přichwatali. Organizowała je zarjadowanje tamniša Domowinska skupina ze swojej předsydku Angeliku Balccynej. Podpěrali su projekt tohorunja čłonojo spěwneje skupiny Kólesko ze Slepoho. Angelika Balccyna a Juliana Kaulfürstowa čitaštej hosćom zdobom powědki ze Slepjanskich wsow, wo pokładach a mytiskich postawach.
Publikumej na nazymskim koncerće rěč a drastu zbližili
Serbske Nowiny01.10.2019
Byrnjež miłe nazymske wjedro předwčerawšim zawěsće mnohich do přirody wabiło, je w Grodku tójšto ludźi tamniši nazymski koncert wopytało, štož nichtó z nich wobžarował njeje.
Grodk (FAG/SN). Do rjadu lětušich nazymskich koncertow słušeše njedźelu popołdnju tón w Grodku. Do hosćenca „Schweizergarten“ běštej sej Załožba za serbski lud a Grodkowska Domowinska skupina jako organizatoraj hudźbnu a spěwnu skupinu Kólesko přeprosyłoj. Wopytowarjow postrowi tohorunja Grodkowska sprjewina nyksowka Cindy Ahne, kotraž so samo w serbšćinje pospyta.
Dźewjeć wosobow wopřijacu folklornu skupinu Kólesko załožichu lěta 2013. Jeje čłonojo su w starobje 17 do 72 lět. Přerěznje dwanaće razow wob lěto woni na najwšelakorišich zarjadowanjach wustupuja. Hižo dwě lěće do toho běchu towarstwo ze samsnym mjenom załožili, kotrež nawjeduje Hartmut Hančo. 17 čłonow wěnuje so dźensa hłownje Slepjanskej folklorje a rěči. Slepjanšćina njeje jenož hłowny wobstatk programa folklorneje skupiny, tež z najwšelakorišimi publikacijemi spytaja ju zachować. Tydźenske zwučowanja kulturneho cyłka nawjeduje Gerald Schön.
Na koncerće w Grodku předstaji Elvira Rathnerowa wšelaku narodnu drastu jednotliwych čłonkow. Při tym wobsteji wjele małych rozdźělow, na kotrež dyrbja hotowarniče kedźbować. Z wjele zajimawostkami wo serbskej spěwnej literaturje Slepjanskeho regiona wjedźeše Juliana Kaulfürstowa po programje. Za hudźbne a spěwne poskićenja Kóleska je so publikum z wulkim aplawsom dźakował. Sobudźěłaćerka Załožby za serbski lud Sylke Laubensteinowa-Polencojc a předsydka Grodkowskeje Domowinskeje skupiny Petra Koarkowa činještej to z kwětkami. Po programje zajimowachu so mnozy za knihu wo drasće, spěwach a powědkach Slepjanskeje kónčiny kaž tež za wosebitu protyku. Wobě bě Slepjanske towarstwo wudało a poskićeše jej wopytowarjam na předań.
Zrowastanjenje wjesele wozjewjeć
Serbske Nowiny - Předźenak18. April 2019
Tradicija jutrowneho spěwanja w Slepjanskej wosadźe přez młodu generaciju dale žiwa
Rano w pjećich, krótko do switanja, hromadźa so wone w Slepjanskej cyrkwi. Žony a holcy w połžarowanskej drasće ewangelskich Serbow wokoło Slepoho wozjewjeja symbolisce při spěwarskich ławkach wjesołe poselstwo wo zrowastanjenju Jezusa Chrystusa. Spěwaja stajnje zaso kěrluše, jutrowne pěsnje wo zrowastanjenju w slepjanšćinje kaž „Na prěnim dnju po soboće“. „Narodna drasta dyrbi trjechić. K tomu słušeja zelena suknja, běły šórcuch, tołsta čorna kapa, zelena hawba, běły čěpc, lapa – čorne wołmjane rubiško – a čorny štryntušk jako znamjo žarowanja w póstnym času. Je to přez lětstotki daledawana typiska połžarowanska drasta pola nas w Slepjanskej wosadźe“, wuswětla Elvira Rathnerowa, čłonka tamnišeho towarstwa Kólesko. Wot lěta 2014 towarstwo tradiciju jutrowneho spěwanja pěstuje.
„Hdy je nałožk docyła nastał, njehodźi so jasnje dopokazać“, praji předsyda Kóleska Hartmut Hančo. „Woprawdźitosć pak je: Jutrowne spěwanje pochadźa z časa wobchodźenja polow a zahonow. Dźěše wo wobkročenje a wottykanje polow. K prěnjemu pisomnemu dopokazej zapołoženja hranicow zahonow w Slepjanskej wosadźe dóńdźe 1864 we wobłuku regulacije knježich a burskich wobsydstwow mjez wobsedźerjom Mužakowa a burami ze Slepoho.“
Spěwanje, tak Hartmut Hančo wuzběhnje, njecharakterizuje jenož jutry, ale cyłe cyrkwinske lěto. K mnohim přiležnosćam su młode holcy spěwali. „To započa so z póstnym časom, dźěše z jutrami dale a sahaše hač do nazymy k přazy“, Elvira Rathnerowa rozłožuje. „Ke kwasam, při pólnym dźěle, wožně, ale tež při žarowanskich padach bu spěwane.“ W spěwanju je něšto hłuboke nabožne a zwjazowace. Wo tym swědči tež tradicija jutrowneho spěwanja. Matej Handrik, wot lěta 1892 do 1934 farar w Slepom, bě wokoło lěta 1900 wo tym pisał. Z 18 lětami, tak wón notěrowaše, přistupichu młode žony spěwnemu zhromadźenstwu wsy a je z 28 lětami zaso wopušćichu. Štóž bě „nječestny“ – měješe na přikład njemandźelske dźěćo – njesmědźeše sobu spěwać. We wšěch wsach wosady bě nałožk jutrowneho spěwanja kruće zakótwjeny. Mějachu krute čary a dokładnje postajeny wotběh pěsnjow. Wot połnocy hač do zažneho ranja spěwachu młode žony před kóždym domom. Při spěwarskich ławkach na kóncu pozastachu. Tam je so jutrowne spěwanje tradicionelnje zakónčiło. „Kóžda wjes měješe swójske spěwarske ławki“, Hartmut Hančo powěda. „Jenož w Slepom mějachu – wulkosće sydlišća dla – dwě małej a dwě wjetšej skupinje. Kóždu skupinu nawjedowaše kantorka. To bě ta žona, kotraž móžeše najlěpje spěwać, kantorić a je teksty wěsće wobknježiła.“ Hač do 1956 – z přestawkami we wójnskich a powójnskich lětach – bě nałožk jutrowneho spěwanja w Slepom žiwy. Wobydlerjo so stajnje na nje wjeselachu. „Při tych domach, hdźež so ‚wjesoły podawk‘ připowědowaše, su něšto wjac spěwali. W tych, hdźež mějachu žarowanske pady, njezanjesechu žane haleluja. Tak je to farar Handrik wobswědčił.“
W Rownom su nałožk 1993 wožiwili. Iniciatiwa wuchadźeše tehdy wot wučerki na wuměnku Lenki Nowakoweje. Z třinaće žonami bě wona w nowembru 1990 skupinu Slepjanske kantorki załožiła. Wot 1993 hajachu wone kóždolětnje nałožk jutrowneho spěwanja. Před něhdźe dwaceći domami w Slepom a Rownom wone w jutrownej nocy spěwachu. Krótko po doklinčenju poslednich zwukow cyrkwinych zwonow započachu wone pola Karla-Heinza Lejnika. Rano zahe zakónčichu spěwanje w Rownom při spěwarskich ławkach. Slědowaše stajnje swjećenje zrowastanjenja w Rownjanskej kěrchowskej kapałce. „Jutrowne spěwanje je žiwy ewangelski nałožk. Z jutrownymi pěsnjemi a kěrlušemi w slepjanskej narěči wozjewjamy poselstwo wo ‚woprawdźitym zrowastanjenju Jezusa Chrystusa‘“, měni Gertrud Hermašowa z Rownoho, sobuzałožerka Slepjanskich kantorkow a hač do dźensnišeho aktiwna jutrowna spěwarka. Zhromadnje z Elviru Rathnerowej stara so wona wo składowanje Slepjanskeje narodneje drasty a jeje hotowanje k jutrownemu spěwanju.
Gertrud Hermašowa znaje nałožk hižo wot časa dźěćatstwa. Z pjeć lětami bě jako holčka jutrownym spěwarkam při woknje stejo připosłuchała. To je sej hłuboko do pomjatka zaryła. „Tehdy spěwachu holcy před kóždej chěžku. Sobu spěwali su holcy-konfirmandki hač k žonam krótko do kwasa“, wona powěda. Na dobre wurjekowanje, wěstotu w melodiji a wěstotu we wustupowanju su Slepjanske kantorki stajnje wulku wažnosć kładli. Dźensa skupina bohužel wjace njewobsteji. 2013 dyrbješe jutrowne spěwanje chorosće a kruteje zymy dla wupadnyć. „2014 běchu jenož hišće štyri kantorki, kotrež móžachu jutrowne spěwanje přewjesć. Naše towarstwo Kólesko je so jim z třomi dalšimi žonami přidružiło“, dopomina so Elvira Rathnerowa. W lěće 2015 su nimo dorosćenych z Kimberly Stuckasec, Rebeccu Friemelec, Annu Bertonec a Rebeccu Rathnerec prěni raz tež štyri konfirmandki sobu spěwali. Fararka Jadwiga Malinkowa je zwisk k młodostnym nawjazała. „Po tym zwěsćich, zo dyrbimy něšto změnić, dyrbi-li nałožk žiwy a tež młodej generaciji atraktiwny wostać.“ 2016 njebě žane jutrowne spěwanje. Lěto na to pospytachu nowy spočatk.
Jutrowničku rano w pjećich, krótko do switanja, so tehdy jutrowne spěwarki direktnje při Slepjanskej cyrkwi zetkachu. Tam, hdźež stejachu něhdy spěwarske ławki, spěwachu wone tam nětko jednu hodźinu intensiwnje jutrowne pěsnje a kěrluše wo zrowastanjenju. Z Rebeccu Rathnerec ze Slepoho, Johannu Klaukec z Dźěwina (Groß Düben) a Leonie Wendelec z Rownoho běchu znowa tři młodostne mjez nimi. „Tónle nowy spočatk – na jednu hodźinu wobmjezowany – bě so poradźił. Wón je nas jara hnuł. Po jutrownym spěwanju wobdźělichmy so w Rownjanskej kapałce na swjedźenju zrowastanjenja“, rozprawja Elvira Rathnerowa. Loni běchu mjenowane tři młodostne znowa pódla. Z Lauru Bertonec ze Slepoho přidruži so jim samo dalša šulerka. „Žro nałožka – wozjewjeć poselstwo zrowastanjenja – wostanje zachowane. Z hodźinskim spěwanjom při cyrkwi móža tež zajimcy jutrowne spěwanje dožiwić.“ Elvira Rathnerowa podšmórnje: „Njeje pak to žadyn zjawny wustup. Nałožk wostanje ćicha nutrnosć wozjewjenja dobreho poselstwa wo zrowastaću. Moje wutrobne přeće je, zo my dorosćene zhromadnje z předkonfirmandkami nałožk lěto wob lěto dale hajimy. Tak wjedźemy młodostne k tradiciji. Jutrowne spěwanje ma za nje česć a dostojnosć być.“ Hišće lětsa chce towarstwo Kólesko zhromadnje ze Slepjanskej ewangelskej wosadu spěwarske z kěrlušemi wudać. Wobsahować maja wone něhdźe 50 kěrlušow, mjez druhim tež 15 póstnych a jutrownych, kotrež móža žony potom jutry rano při Slepjanskej cyrkwi zanošować.
Fararka Jadwiga Malinkowa podpěruje prócowanje, tradiciju dale wjesć. „Hdyž rano cyle zahe, hdyž je hišće ćma, hłosy jutrownych spěwarkow słyšu, so za mnje jutry započinaja. Tón dźeń je połny bohosłužbow a zetkanjow, ale nutrnosć jutrownych spěwarkow je mi najrjeńše wozjewjenje jutrowneho poselstwa, je swjatočne a hnujace“, Jadwiga Malinkowa podšmórnje. „Wjeselu so, zo so kóžde lěto tež někotre młode holcy za to horja. Tak wuknu wone zdobom serbske kěrluše swojich wowkow, a tak tradiciju dale pěstuja.“
Andreas Kirschke
pol_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn lim_Latn slv_Latn dan_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn run_Latn vec_Latn szl_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn deu_Latn bos_Latn als_Latn hrv_Latn ces_Latn als_Latn szl_Latn bos_Latn als_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn cjk_Latn ind_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ltz_Latn