Pytŏsz sie Jak jest „miłość” po śląsku?. Spomniŏł mi sie profesōr Szymutko i Ślōnzŏkōw przebywanie z dala od Logosu ôd ônego. Możno rychtyk Ślōnzŏki niy mieli inkszej „gŏdki miłowaniŏ” jak ta, ô kerej ôsprowiŏsz: „prowansalskŏ”.
Skuli mie to je fest podane na Ślōnzŏkōw: jak co bōło naprŏwdã ważne, to trzimało sie to furt ôd gŏdki. Ô tym, co je naprŏwdã ważne, ani sie niy gŏdało. Abo gŏdało sie rŏz a dobrze, a niy durś i ofyn. Życi wewnyntrzne Ślōnzŏka miało swōj plac poza Słowym.
Myślã, kaj by znŏjś przikłŏdy i zaglōndōm na ślōnski kunszt, abo artystōw. Kutz, „Piōnto zajta świata”: tajymnice ôd familjōw, kere jedyn drugimu powiy ino, jak już sie biere weg (ino czelŏdka synkōw, kerzi łapli „polskigo ducha”, ôsprŏwiała ô „tymatach istotnych”). Lysko ô Polsce i Ślōnsku: „Ô tym, żech jest kajś indzyj, na Ślōnsku, a niy we Polsce, wymedykowołech, jak mama gŏdali, iże duje wiater z Polski. Jak z Polski, ze wschodu, tōż my muszymy być kaj indzyj” (niy wysuchiwŏł srogich kŏzaniōw ô slōnskości, musiŏł sie sōm to poskłŏdać we gowie).Villqist we kerymś wywiadzie: „Jak mi bōło ôśminŏście lŏt, wziyna mie matka do Świyntochłowic, na Zgoda…”.
To je leitmotiv ślōnskich ôsprŏwkōw: to, ô czym sie niy gŏdało i momynty prŏwdy. Sekrytne ôbjawiynia, dōnście do prŏwdy we – bezmała – rytuale. Widzã sam cosik wiyncyj jak ino lynk, kerym futrowała Ślōnzŏkōw gyszichta ( „Niy ôsprŏwiej ô tym bele kōmu, coby ni bōło problymōw”).
Możno je tak (abo bōło) i ze ślōnskim miłowaniym. Możno je ône jeszcze wiyncyj schrōniōne skiż tego, co je ino miyndzy dwōma ludziami i ni mŏ za bardzo placu do inkszych? Wiysz – ô gyszichcie jeszcze sie ôsprŏwiało, coby dziecka pochytały trochã prŏwdy; ô miłowaniu niy, bo po jakimu?
Mŏm przikłŏd moich starzikōw, kerych nigdy żech niy słyszŏł gŏdać ô miłowaniu. A przeca żech ich widziŏł se przŏć! Do dzisio zbiyrŏ mi sie na płaczki, jak sie spōmnã kusika, kerym ôłpa prziwitŏł ôłmy na byzuchu we szpitalu.
Piszã durś, iże kejś tak bōło, że Ślōnzŏki trzimali (a niy „trzimiōm”) sie furt ôd Słowa. To sie wierzã trochã zmiyniło. Sōm my wiyncyj przi Logosie, jako piyrwyj. Wejrzij ino: pytŏsz sie, jak ôni padali ô miłowaniu; niy idzie sie dzisiej forsztelować miłowaniŏ bez ôsprŏwianiŏ ô nim, pra?
Na ôstatek pŏrã luźnych uwagōw:
1. Wejrzij na psychoanaliza, kero zdŏwo sie sam blank antyślōnskŏ: przeca ôna na to je, coby durś gŏdać i tym gŏdaniym lyczyć. A Ślōnzŏki spokopiły, iże ôd gŏdki je ino lankor. Fto mŏ recht?
2. Wejrzij na filozofijŏ. Ô czym niy idzie gŏdać, tego niy ma – pedzōm niykerzi; ô czym ôsprŏwiōmy, to niy ma ważne – pedzieliby Ślōnzŏki.
3. Fajny przikład ślōnskij „gŏdki miłowaniŏ” mŏsz we „Duchach wojny” ôd Lyski. Trefisz tam brify pōłne przŏciŏ: kobiycie, bajtlowi, hajmatowi. Wiela tam je miłowaniŏ we ańfachowym: „Nojpiyrw pozdrŏwiōm Wŏs tymi słowami: Niech bydzie pochwalony Jezus Krystus”!
4. To by bōł fajny tymat na esej: po jakimu Ślōnzŏki prziszły ku Logosowi (edukacyjŏ? polonizacyjŏ? pokolynia chowane bez lynku skuli władzy? popkultura?). Je to zmiana ważniejszŏ, jak sie wydŏwo: to, że niy poradzymy niy-gŏdać (jak „stare Ślōnzŏki”), to możno je retōnek do ślōnskij gŏdki (wkludzōmy jōm tam, kaj przōd jij niy bōło).
5. Jŏ wiym, że fest mitologizujã Ślōnzŏkōw w tym brifie. Podzim prziszeł, dugo je cima, tōż mi sie zbiyrŏ na beblaniy…
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn