Wojerowčanka Dagmar Steuer angažuje so za dotal jónkrótny projekt w regionje. Pod hesłom „Město sadźa“ nastawa we Wojerecach na něhdźe 1,3 hektary wulkej priwatnej ležownosći předewzaćelki přirodna drohoćinka, na kotrejž su hižo 250 sadowcow sadźeli. Ze štomami a jich płodami ma wona tójšto předwidźane. Silke Richter je z iniciatorku projekta rěčała.
Byšće-li swoje předewzaće z jeno třomi wopřijećemi wopisać měła, kak by to klinčało?
D. Steuer: Wutrobna naležnosć, lubosć k přirodźe, regionalny sad.
Inwestujeće nimo swojeho dźěła tójšto časa a pjenjez do tohole čestnohamtskeho projekta, štož njeje samozrozumliwe ...
W Budyskim studiju Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK) wusměrjeja swoje mnohostronske poskitki mjez druhim na to, wužiwać digitalnu techniku. Milenka Rječcyna je so z nawodu studija Michałom Cyžom rozmołwjała.
Čehodla přiběra zajim wosebje staršeje generacije za kursy nowych medijow?
M. Cyž: Starši wopytowarjo našich kursow chcedźa z młodej generaciju w zwisku wostać. Za to pak dyrbja z handyjom wobchadźeć móc, abo – kaž my tajki moderny smartfone mjeztym mjenujemy – ze šmóratkom kaž tež z tabletom. Wšako su młodźi ludźo dźensa přewažnje w socialnych syćach po puću. Na tamnym boku su po wšěm swěće rozbrojeni.
Kotre wobsahi tele kursy maja?
M. Cyž: Zbližamy wobdźělnikam lěpšiny, kotrež digitalne medije maja, na přikład za nakup w interneće, štož nimo młodych tež staršich ludźi zajimuje. Jim pak zdobom wuwědomjamy, zo z kóždym klikom towaršnostne a hospodarske wuwiće wobwliwuja.
Podpěrujeće dale tež kubłanje z načasnymi medijemi pola młodych ludźi?
W třoch sakskich stronach skutkuje serbski cyłk. Z čim su so wone lětsa zaběrali? Rěčnica serbskeje Lěwicy Měrka Kozelowa wotmołwja tule na prašenja Axela Arlta.
Kotre temy su serbskej Lěwicy lětsa pod nochćemi palili?
M. Kozelowa: Strukturna změna w brunicowych kónčinach serbskeho sydlenskeho ruma steješe nade wšěm. Ale su tež dalše předmjety – kaž prašenje serbskeho šulstwa, pobrachowacy wučerjo abo šulerski transport na wokrjesnej runinje – a trajne problemy, hdźež žane politiske konsekwency njewidźimy. Nutřkostronsce zaběrachu nas wólby wokrjesneho sejmika a krajneju sejmow, to poslednje samo před změrcowskej komisiju sakskeje Lěwicy.
Podpěruje strona serbske naležnosće?
M. Kozelowa: Sakska Lěwica drje serbsku Lěwicu financnje podpěruje, to pak bjezlóštnje a hakle na naše žadanje. Nimamy jenož generacisku změnu w stronje, ale bohužel tež změnu nastajenja k Serbam scyła. Hladamy-li na paragraf 7 wustawkow sakskeje Lěwicy – prawa serbskich čłonow maja wosebje škitane być –, dyrbimy zwěsćić, zo stawa so tele přilubjenje z hołym słowom.
Přiwzaće nałožkow Serbow do zwjazkoweje lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa Němskeje 2014 skići po měnjenju dr. Theresy Jacobsoweje a dr. Ines Kelleroweje dalše šansy. Cordula Ratajczakowa je so ze sobudźěłaćerkomaj Serbskeho instituta (SI) rozmołwjała.
Poprawom je cil ze zapisanjom tola docpěty – čehodla ma imaterielne kulturne herbstwo (ikh) Serbow dale zaběrać?
T. Jacobsowa, I. Kellerowa: Na formalnej runinje, haj. Kulturno- a mjeńšinopolitiski zaměr, ze zapiskom k wjetšej widźomnosći Serbow přinošować, je docpěty. Kak so tajki zapisk w praksy wuskutkuje, njepokaza so hnydom, ale hakle po wěstym času. Na kóždy pad je so wědomje za ikh zesylniło. To njepoćahuje so jenož na nałožki a swjedźenje, je wjele wobšěrnišo. Tele sensibilizowanje za wšitke wurazy ikh a wosebje za ludźi, kiž to wukonjeja, to wostanje stajny nadawk.
Kak zaběra so institut dale z ikh?
W třoch sakskich stronach skutkuje serbski cyłk. Z čim su so wone lětsa zaběrali? Z Benediktom Dyrlichom, jednym z rěčnikow krajneho dźěłoweho kruha Serbja sakskeje SPD, zhladuje Axel Arlt na nachilace so lěto.
Z kotrymi temami je so dźěłowy kruh Serbja lětsa zaběrał?
B. Dyrlich: W prěnjej połojcy lěta koncentrowachmy so na prašenja kubłanja a demokratije w Serbach. Zdźěłali smy sej mjez druhim z fachowcami towarstwa Stup dale, SŠT a Serbskeho sejma jasne pozicije w zwisku z knježerstwowym programom SPD. Tomu słužeše zjawny wječork ze statnej ministerku dr. EvuMariju Stange 16. apryla w Budyskim „Wjelbiku“. W druhim połlěće smy přihotowali a přewjedli počesćenje ze Serbow pochadźaceho ministerskeho prezidenta Wilhelma Buka składnostnje jeho 150. narodnin.
Kak posudźujeće podpěru sakskeje SPD za serbske naležnosće?
Lěto so nachila, tuž je tež w Ludowym nakładnistwje Domowina načasu bilancu sćahnyć. Z jednaćelku LND Marku Maćijowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.
Kak spokojom sće z bilancu LND 2019?
M. Maćijowa: Smy so wšitcy mócnje napinali, zo bychmy swoje zaměry docpěli. Lětsa je na 30 knihow wušło, słuchokniha, e-booki, wjacore dalše nakłady, kalender a zbožopřejne karty. Naše nowiny a časopisy prawidłownje wuchadźeja, a hromadźe z Rěčnym centrumom WITAJ smy serbšćinu wuknjacych z pedagogiskej literaturu zastarali. Poradźiło so nam je dochody porno lětu 2018 zwyšić a to je dobre znamjo, zo su naše wudźěłki přiwzate. Kniha z „Lipicy do hole“, wušła kónc awgusta, ma mjeztym druhi nakład. A sym wjesoła, zo smy ze šulerjemi a wučerjemi Ralbičanskeje wyšeje šule knihu „Schadźowanka zwěrjatow“ wuwili a dźěćom tak nakładniske dźěło zbližili.
Kotry wuspěch Was wosebje zwjesela?
Adwentny koncert bě zdobom zakónčenje jubilejneho lěta 1. serbskeje kulturneje brigady. Bosćan Nawka je so ze zamołwitej za organizatoriske naležnosće brigady, wučerku stawiznow a serbšćiny Sylwiju Rječcynej, wo wusahowacych wjerškach minjenych měsacow kaž tež wo wuhladach do přichoda rozmołwjał.
Knjeni Rječcyna, cyle powšitkownje: Kajki je Waš wosobinski facit jubilejneho lěta składnostnje 70. narodnin brigady?
Nimale štyri měsacy hižo twari předewzaće Hamburger Rieger tzwr w Čornej Pumpje druhu papjerowu mašinu. Jost Schmidtchen je z nawodu cyłkowneho projekta Uwu Amannom porěčał.
Knježe Amanno, jako kajke wulkotwarnišćo tuchwilu začuwaće?
U. Amann: Smy mjeztym wulka europska twarnišćowa swójba. Jej přisłušeja 400 twarskich dźěłaćerjow, fachowy personal a monterojo z nimale wšěch krajow Europy. Mnozy z nich su z wuchodneje Europy a wobknježa přemysła, w kotrychž chce w Němskej jenož hišće mało ludźi dźěłać. Myslu na přikład na skowarjow z wosebitymi znajomosćemi, plećerjow železa a twarcow wupaženja. Wobdźělenych je něhdźe 160 firmow. Wjeselu so, zo je mjez nimi 65 regionalnych z wokoliny sto kilometrow a zo móžachmy twarski plan dotal dodźeržeć.
Kak twarske wotběhi koordinujeće?
U. Amann: Na wšědnych twarskich a montažowych rozrěčach mamy paralelne dźěła mjez twarskej a procesowej techniku derje koordinować. To žada sej tójšto prócy a je tež tohodla wažne, zo bychmy njezbožam zadźěwali.
W kotrej rěči so na twarnišću dorozumjeja?
Tema tuchwilneje zjawneje diskusije je digitalizacija, wosebje na šulach. Zapřijeći su ći, kotřiž wučbne srědki zdźěłuja. Milenka Rječcyna je so z nawodnicu Rěčneho centruma WITAJ dr. Beatu Brězanowej rozmołwjała.
Kak posudźujeće staw Němskeje we wobłuku digitalizacije w kubłanju?
B. Brězanowa: Wěmy, zo su druhe kraje hižo wjele dale hač Němska. Mamy mjeztym digitalny pakt. To pak njerěka, zo je to ta wulka rewolucija. Nachwatamy to, štož w druhich krajach hižo je, to pak njedosćehnjemy.
Je RCW lětsa někajke digitalne wučbne srědki wuwił, a što je za klětu planowane?
B. Brězanowa: Tuchwilu mamy hišće wěsty zadźěwk. Tón pokazuje so w tym, zo nam nakładnistwa drje licency za wučbnicy kaž tež za wuwučowanske a wuknjenske srědki přewostajeja, nic pak za wot nich wuwity přidatny digitalny material. Smy so wo tajki prócowali, licencu pak dóstali njejsmy.
Maće za to přikład?
B. Brězanowa: Mějachmy před lětomaj na přikład wučbnicu stawiznow, kotruž chcychu naši serbscy wučerjo za swoju wučbu měć. Smy wučbnicu zeserbšćili. Digitalny přidatny material pak dóstali njejsmy.
Wot klětušeho februara změje wokrjes Hornje Błóta-Łužica nowu, potom hłownohamtsku społnomócnjenu za serbske naležnosće. Zastojnstwo wukonja dźiwadźelnica Hanka Rjelcyna. Bosćan Nawka je so z njej rozmołwjał.
Knjeni Rjelcyna, što je Was pohnuło přichodnje na zarjadniskej runinje skutkować?
H. Rjelcyna: To ma wjacore přičiny. Sym rady na Złokomorowskim Nowym jewišću stała, a to mjeztym dźesać lět. Moje zajimy kaž tež žiwjenske ćežišća pak su so prosće změnili. Mjeztym mje dźěło za kulisami bóle wabi. Nimo toho chcych so zaso sylnišo angažować, wosebje nastupajo serbskosć tu w nowopřipóznatym sydlenskim rumje. Za to nimaš jako dźiwadźelnica wulce chwile, wšako dźiwadło potom hraješ, hdyž maja publikum wutworjacy ludźo swobodne. Tež swójba rólu hraje – nadźijam so, zo změju potom trochu wjace chwile za swoju třilětnu dźowku.
Kak sće so na nowy nadawk přihotowała, a wo čo chceće so jako prěnje starać?
szl_Latn ces_Latn hrv_Latn pol_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn hau_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn uzn_Latn pol_Latn slv_Latn szl_Latn slk_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn szl_Latn slv_Latn slk_Latn hrv_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn pol_Latn slv_Latn pol_Latn hrv_Latn hrv_Latn pol_Latn bos_Latn ces_Latn slv_Latn hrv_Latn szl_Latn pol_Latn