Wspomnienia Dziadów
noworocznych, jakie zachowały się w pamięci Mariusza Kąkola Harnasia:
Jako sie to na starym i na nowym roku z dziadowskom familijom kolynduje ! W stary rok kie jesce na polu ćma było a mroz siarcysty trzymoł rusali sie po placak i przysiółka kawalery i dorosłe chłopy . Starannie wysykowane stroje co bez cały rok co ka cas był to syli i zdobili ,teroz łoblykali na siebie coby sie w pełnym dziadowskim rynśtunku na wsi pokozać .
I juz haj z pod jabranowa lecom chłopcy w górolskik łodzionkak z heligonkom i wakatym a po placak słychaj już miarowe strzylani z batu . Tu i tam grupkami wycekujom jedyn na drugigo i kolorowo brygada zacyno roś w siłe . I zyd z walizom juz sie kludzi bez mostek, a zaś z pod lasa dwie macidule i deboł dzwonkiem na łogonie scyrko . Ej dziecyska już we wsi wiedzom ze sie ta w spokoju nie łobstojom a i młode dziywcynta cuły ze dziś dziadowski świynto na wsi i co ktoro panna to tego dnia łodwiydzono byś musi …
I rusyli ! Przodkiem kapela dwie heligonki i wakat przed kapelom dwok pachołkow z batami ! a z tyłu po kolei .Młody pan pod rynke z kulawom młodom paniom , herszt co konie rownióćko noga w noge wiod ! Konie wesoło porusowały grzywami z bibuły a wdy przebrani za nik byli mocne chłopy co cały Bozy dziyj dali rady skokać i tajcować na gazdowskik podworcak . Za koniami macidule w strzympatym przebraniu i pod maskami . Kozdo ze świjskom macherzynom abo ze skorom z krolika nabitom sianym coby tak ktorego śpornego gazde do porządku wybiyrzmowaj kie bydzie trza !
Za macidulami nojstrasniyjse dlo dzieci i dziywek debły co młode panny porówały z izby i sadzami mazali . Jedyn deboł na cyrwono a drugi na corno łoblecony, do drewnianyk masek rozyska barani przykryncone a na głowie skora kosmato ! Wela debłow ramie w ramie sła śmierć na bioło łoblecono w masce ze śpiciatom copkom i kłosom w rynce .Za śmierć wdy był przebrany chłop co był długii jako miesiąc a ciynki jako wypłata ! A za tymi piekielnymi posłajcami sły nojwiynkse we wsi śpasowniki ! Sami wybiyrani co kie na podworzec wleźli to nojwiynksego mruka do smiychu przywiedli … Mowa tu ło zydak i cygonak . Do tej fukcyje musiały byś wybrane chłopy znane z wesołego usposobiynio i daru umiejyntności w loniu wody . W duzyk cylindrak pod maskami culi sie uni jak w żywiole . Kaboty łobwiysone roznymi ździortami ,gumiaki dziurawe słomom nabite a wielki walizy pełne towaru na handel ! Dali juz resta krocyła, paradnie przy dźwiynku baciarki . A to pudlorze gorkami dziurawymi łobwiysyni a to cygonka w roznokolorowyk spodnicak śpetno jak niescynści , a to niedźwiedzie kudłate co sie całom drogom pasowały a to kominiarcyk z kalydorzym i scotkom do wymiatanio kominow i kieśnaimi pełnymi sadze coby zodno dziywka we wsi tego dnia cysto nie chłodziła !
Muzyka grała łostre jako brzitwa polki a uni z rana wleźli do piyrsego gazdy na podworzec coby piyknie za kolyndować i łodprawić to starodowne widowisko, co go to kozdy z tyk chłopow mozna powiedziej z mlykiym matki wyssoł !
I tak cało banda na drodze sie ułozyła a kozdy jus swoje miyjsce znoł i co mo robić coby swojom role dobrze łodegrać wiedzioł . Muzykancio z młodom porom do podworca wleźli i u gospodarza do dźwiyrzi zakołatali . Gospodorz zadowolony ze to u niego piyrse dziady wystompiom wartko do dźwiyrzy lecioł i nie trza sie było wiela prosić coby do środka muzykantow puścił . W chałpie muzykancio za winsowali za grali kolynde ,a ino sie miyndzy casie po izbie łobziyrali cy sie ta ka jaki młode dziywcynta nie kryjom . Pote pytali gazde na pole coby za łotrzymanom kolynde dziady mogły łodtojcyć swoje role ku upodobaniu ludzkimu i na ucieche !
Kie muzykanci nie wyńdom przed chałpe! A nie przytnom dziki polki ! To tak kie byś iskre na prochy chynył i kolorowo bomba z ludzi nogle wybuchła . Puściły wodze górolskigo tymperamyntu i wesołości .Starodowno tradycja pradziadow jak by łobudzono niepowtarzalnym dźwiynkim heligonki nogle łozyła i przedstawiyni sie zacyno …
Piyrwyj konie wiedzione przez herszta łobleciały plac tak kie by herszt kcioł pokozaj gaździe jaki mo śiwoski! I dali musztruje konie a to w prawo a to w lewo i chip do gory i zaś ku kupie i zaś łod sie . A zydy wielkimi logami już plac mierzom i łod gazdy kcom kupowaj ,abo za rozne dziadowiny zamiynić. I łotwirajom sie przepadziste walizy a we walizak cuda ! A to kalisony co jesce zabory pamiyntały a to majtki po niebosce stryjnej co to na śtyry śtachety syroki były a zaś spodnice dziurawe i boty bez zolowek …Coz ,gazda sprzedaj nie kce ba ino gorzołke leje, to juz cygon ku niymu z kartami coby moze gazda ło swoje hyza zagroł w karty z cygonym . Gazda stawio plac a un swojom śpetnom cygonke … I juz gazda z cygonym gro a un znacone karty z rykowa dostaje a jako moze cygani i chłopa bajtluje ze un łod śmiychu sie uniyś nimoze !
Miyndzy casie muzykancio co zwiad w chałpie zrobili na debły z mrugali ze ta dziywcynta sie w izbie kryjom . Jesce sie nie zdązyły z łobziyrać a juz w śniegu lezały i sadzami całe z mazane . Niedzwiedzie sie po placu kulały i zadkami prały coby ziymi było na urodzaj .Pudloż dziurawymi gorkami handlowoł a śpetno cygonka już sie po gaździe wiysała jako ze jom w karty wygroł i teraz jom mo całowaj !
Ale nogle co to ?? Heligonki ucichły i konie prasły sobom ło ziym ! Herszt kie nie skocy a nie zacnie wołać . Konicki moje!! Coz wom !! Ratujcie moje konicki !! I w tyn cos kojcom sie śpasy a syćka lecom konie ratować . Cygon podkuwo ,cygonka na kolanak klyncy i ze strasnym lamyntym jakisik uroki łodcynio . Herszt z kadzidłym dołokoła goni kadzi, a jakisik cary pod nosym mrucy . Śmierć z deblami kryncom sie koło konickow coby wylatujące z nik dusycki do piekła porwać ! Zyd starymi kalisonami na zadniom strone łobroconymi naciyro konie coby ik łozywić ! Ale nogle muzykancio zacynajom grać, a konie jako by tom muzykom łozywione powstajom ze ziymie i ku scynśliwości całej bandy zacynajom tajcować i wywijać a herszt z radości skoko i swojom porom siwoskow zaś sie paradzi …Przedstawiyni sie kojcy i muzykancio grajom „Za kolynde dziynkujymy „ coby podziynkować gospodorzowi ze ik na plac puścił i jako mog ugościł . Konicki sie piyknie wszystkim kłaniajom i cało wesoło familija idzie dali wsiom coby i innyk uciesyć i swojom wesołosciom syćki smutki z podworca wygnać !
Do samego wiecora słysno muzyke i dzwonki co nimi konie zbyrcom a starodawno tradycja zyje dali swoim zycim i przybacuje tyk co nom te bogatom tradycje przekozali !!
pol_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn