Wot 7. oktobra skutkuje Milenka Koberowa jako nowa nawodnica Serbskeje wyšeje šule Ralbicy. Wona je so mjez wjacorymi požadarjemi přesadźiła. „Tuchwilu je mi wosebje wažne, zo zeznaju wšitkich 103 šulerjow a šulerki kaž tež 16 wučerjow a wučerkow. Wjacore hodźiny wob tydźeń wuwučuju w předmjetomaj serbšćina a stawizny we wšelakich lětnikach.“
Zaměry 37lětneje Serbowki mjez druhim su, zaručić wučbu wšědneho šulskeho dnja a dale wjesć tradicije šule, kaž na přikład wuměny do wukraja, do susodneje Čěskeje a Pólskeje. „Kulturne dźěło ma wostać dale kruty wobstatk dźěła na delanskim kubłanišću runje tak kaž skutkowanje jako projektna šula UNESCO“, nawodnica potwjerdźa.
K smjerći Alfonsa Frencla piše wučer Michał Šołta w mjenje kolegow a kolegowkow Serbskeje šule Ralbicy:
Spěšnje roznjese so po Delanach powěsć wo přezažnej smjerći našeho něhdyšeho woblubowaneho kolegi, spisowaćela a nošerja Myta Ćišinskeho Alfonsa Frencla. Połny optimizma bě so wón před lětami na wuměnk podał a chcyše, kaž sam praji, so sylnišo swojemu „pisanju“ wěnować. A to wón tež činješe, byrnjež jeho njesmilna chorosć potrjechiła. Poslednja kniha z jeho pjera „Mój serbski słownik“ je hakle njedawno w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła a z njeje je awtor 10. septembra w Budyskej Smolerjec kniharni hišće sam čitał.
Za čas wučerjenja – wot nazymy 1972 bjez přetorhnjenja na Ralbičanskej serbskej šuli – měješe wón za prěnjorjadny nadawk, dźěćinje a młodźinje přikubłać strowe narodne wědomje a hordosć na swój serbski narod. Wuprudźeše lubosć k swojemu ludej a je druhich za narodnu wěc zahorjał. To spisane wot Radlubina a to słyšane dobre wot sprawnych ludźi podłu Klóšterskeje wody jemu cyle wěsće dopomha spóznać to bytostne – kaž sam husto praješe – za spomóžne skutki.
Na dworje domu při Budyskich Drjewowych wikach steji małka drjewana chěžka. Pjeć pjerachow sej w njej hrajka. 36lětna Bernada Bulankowa z Myšec je jich dnjowa mać. Hižo w někotrych powołanjach je so Serbowka wuspytała, tak jako ergoterapeutka abo jako přirodna tworićelka. A runje to stej dobrej zakładaj za jeje tučasne dźěło.
Zastupiwši do hrajkanskeje stwy pytaš podarmo za přepjelnjenymi polcami abo košemi z pisanymi awtkami, klockami, klankami a bulikami. Porno tomu wuhladaš jenož mało z drjewa, płata abo wołmy samo zhotowjenych hrajkow. Z płatu twarja sej dźěći budki, přikuleja sej pjelsćene buliki a na powjaz tykaja drjewjane klocki a rynki. „Dźěći maja wulku a pisanu fantaziju. Při hrajkanju ju wužiwaja“, kubłarka praji. Wažne jej je, zo poskića „swojim“ pjeracham hrajki, kotrež su zhotowjene z přirodnych materialijow, kaž drjewa abo wołmy.
Měnjene su tu skrótšenki, kotrež so tež inicialne słowa mjenuja. To rěka: W skrótšenym pomjenowanju su so wobchowali jenož iniciale, prěnje pismiki, połneho pomjenowanja. Jako přikład njech tu steji ze serbskeho wobłuka SLA – Serbski ludowy ansambl.
Ličba skrótšenkow w našej wšědnej rěči je minjeny čas jara přiběrała a dale přiběra. Zwisuje to wosebje z tym, zo da so z pomocu skrótšenki wotpowědna wěc wjele jednorišo – a přiwšěm runje tak eksaktnje – wuprajić kaž z dołhim wjacesłownym pomjenowanjom. Při tym so skrótšenki w serbšćinje tworja a wužiwaja po wěstych rěčnych zakonitosćach, kotrež chcemy sej tu wuwědomić.
Pola specielnych serbskich skrótšenkow wotpowěduja wužiwane iniciale, kaž smy hižo na horjeka mjenowanym přikładźe SLA widźeli, spočatnym pismikam jednotliwych słowow połneho pomjenowanja. Dalše přikłady tole pokazuja: SŠT – Serbske šulske towarstwo, LND – Ludowe nakładnistwo Domowina, SN – Serbske Nowiny.
Europska uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru swoju mjezynarodnosć dźeń a bóle wutwarja. Kaž jeje prezident, 47lětny slawist prof. dr. Alexander Wöll, zdźěli, je so za zymski semester 2015/2016 na najwuchodnišej uniwersiće Němskeje nimale 6 300 studentow z 92 krajow zapisało. Wöll wuzběhny, zo słuša Viadrina k najmjezynarodnišim uniwersitam Němskeje. Ličba wukrajnych studowacych je tu dwójce tak wulka kaž w zwjazkowym přerězku.
Smjerdźaca (aha/SN). Zańdźeny měsac na swjedźenskim zarjadowanju składnostnje 15lětneho wobstaća Smjerdźečanskeho swójbneho a kubłanskeho srjedźišća LIPA připowědźichu přitomnym čłonam a hosćom kubłansku jězbu z wjacorymi překwapjenkami. Zo njeběchu přewjele slubili, wo tym móžeše so 40 wobdźělnikow minjenu sobotu na cyłodnjowskej wuprawje do Jizerskich horow přeswědčić.
Ze sympatiskej a rěčnje wobrotniwej Čechowku Krystinu Pompovej podachu so wuprawnicy najprjedy do lěta 1352 prěni raz naspomnjeneho Libereca. Z wuběrom markantnych stacijow města z něšto wjac hač 100 000 wobydlerjemi putaše přewodnica tež tych, kotřiž so tak jara za stawizny njezajimuja. Najznaćiši symbol sewjeročěskeho města je 1 012 metrow wysoki Ještěd ze swojim 1966 do 1973 natwarjenym hórskim hotelom a telewizijnej wěžu. Za wurjadny twar bu architekt Karel Hubáček wysoko počesćeny. Tuchwilu so město Liberec prócuje, twar přez UNESCO jako architekturnu wosebitosć zapisać dać.
Na swjedźeń składnostnje 15 lět nošerstwa Serbskeho šulskeho towarstwa bě minjeny pjatk Malešanska pěstowarnja „K wódnemu mužej“ přeprosyła.
Malešecy (SN/CoR). „Ze mnu a z wosom dalšimi dźěćimi je so tule wšitko započało“, dopomni absolwentka Budyskeho Serbskeho gymnazija Anna-Lisa Ederec, hosći w połnym swjedźenskim stanje na započatk projekta Witaj w Malešecach. „A nětko nas hižo njerozumiće“, hólčec mysličku skulojći, wuwabjejo tak wutrobne smjeće přitomnych. Swoje kmanosće w serbšćinje pokaza po tymle zawodźe 46 dźěći Malešanskeje pěstowarnje ze spěwnym programom.
szl_Latn bos_Latn bos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn