„Sznupok”
Jak ino Hanusik przijechōł nazod na komisariat, zaroz siednōł wele komputra i napoczōn sznupać w internecu za familjōm ôd Zefla Poliwody. Hnet wynszupōł, co jego bajtlowi bōło Richat. Gibko znod tyż numer mobilniōka ôd tego Richata Poliwody. W necu stoło, co terozki to je profesor ôd historyje, kery wykłodo na Uniwersytecie Ślōnskim. Hanusik wyerklerowōł w jakim tymacie do niego sztyrknōł i ugodali sie na kafyj na zajtry wele połednio, co by pogodać o cōłkij tyj sprawie. Kōmisorz miōł tako moda, że rod trefiōł sie z roztomajtymi ludźmi, kere niy byli ô nic podejrzane w szynkach i kafyjach, takich jak choby Cafe Kattowitz wele katowickigo rynku, kaj ober znōł go już za tela, że jak ino go widziōł, to zaroz mu dowōł kafyj i krepla z marmeladōm. Niy rod godōł z nimi na komisariacie, kaj, wele niego, kożdy miōł gyfil, choby ô coś bōł podejrzany, a policaje ino cichtowali, coby go zawrzić skiż bele czego. Profesor Richat Poliwoda ugodōł sie z Hanusikiem na dwanosto. Bōło już ćwiyrć na jedna, a durś go niy bōło. Do Cafe Kattowitz prziszło poru chopōw, kere wyglōndali na profesorōw: brylate glacoki w szaketach w krotka z za krōtkimi rynkowami. Żodyn z nich to niy bōł Richat Poliwoda. Ôroz dźwiyrze sie ôtwarły i wloz chudy brylaty chop, jak sie na niego wejrzało piyrszy roz, to możno ze sztyrdziści lot stary. Wosy mioł czorne, z pajami, w gymbie trzimōł niyzapolono fajfka. Trzeba ôd razu pedzieć, że ôblyczony fest galantnie, bioło oberhymda, ancug, binder w kwiotki, galoty w kancik. Jak ino wloz, to wyciōngnōł z kapsi taszyntucha, bez kerego zawar dźwiyrze, szło sie zmiarkować, że niy rod chyto sie klomki, kej niy musi. Wtynczos kapnōł sie i wejrzōł na swoje szczewiki. Wyglancowane je miōł tak, co aże sie świyciły, nale i tak cosik mu w nich niy sztimowało. Skuli tego schowōł piyrszego taszyntucha, wyciōngnōł inkszego i napoczōn pucować nim swoje szczewiki. Hanusik pomyślōł, że to trocha maszketne, nale niy mioł ani czasu sztaunować ô tym wiyncyj, bo chop zaroz go zoboczył i zaczōn iść ku niymu.
– Dobry, mianuja sie Richat Poliwoda, a wyście sōm kōmisorz Hanusik, pra? – maszketny chop wyciōngnōł fajfka z gymby i podōł rynka policajowi.
– Richat Poliwoda? – zdziwowōł sie kōmisorz – Wasz fater to bōł sekretorz Jōzef Poliwoda? Myślōł żech, że bydziecie mieć wiyncyj lot.
– Niy, wyście sie terozki chachli! Mōj fater tyż sie mianowōł Richat Poliwoda, a sekretorz Jōzef Poliwoda to starzik – wytuplikowōł chop – I jedyn i drugi już downo sōm u Ponbōczka. A po jakiymu wyście chcieli zy mnōm godać?
– Znocie takich chopōw, kere sie mianowali Pluta, Musioł i Sojka?
– Pluta? Musioł? Sojka? Toć, dyć te chopy mieli tukej mocka do godanio piyrwyj, kej mōj starzik bōł za sekretorza. Nale zdowo mi sie, że ône już tyż downo u Ponbōczka, pra?
– Ftoś bez pora tydni zabił trzech chopōw, ô kerych fatrach prawie terozki godomy. Prziszōł żech ku tymu, że możno wasz fater bydzie cosik wiedziōł ô tym, nale, wierza, z nim już niy pogodomy…
– Poczkejcie, możno moja mamulka poradzi wom cosik pedzieć? – spōmniało sie ôroz Richatowi – Dyć ôna znała niykerych kamratōw ôd fatra, a możno tyż i pamiynto tych umrzikōw? Jak mocie trocha czasu, to pódźcie do mie, pogodocie z niōm.
Hanusik miōł trocha czasu i jak ino bōł fertich z piciym kafyju, wziōn i poszōł do chaupy ôd Poliwodōw, kere miyszkali we staryj eklektycznyj kamiynicy na winklu Staromiejskij (na kero przōdzij godali Wieczorka, a jeszcze piyrwyj, za Niymca, Querstrasse) i świyntego Jona (piyrwyj Johannesstrasse), kaj jeszcze za Niymca miyszkōł i urzyndowōł masorz Weissenberg. Trzisztokowo chaupa stoła tukej już wiyncyj, jak sto lot i filowała na to, co sie wyrobiało bez tyn czos z naszym Ślōnskiem. Za zeszłyj Polski zbulili turm, kery stōł na wiyrchu nad dźwiyrzami, wyciepali tyż pomniki atlantōw, co mieli zawdy wachować tyj chaupy. Ouma Poliwodzino miyszkała w jednym z tych miyszkań, kaj ino styknie wlyźć i kożdy zaroz przidzie ku tymu, że wszysko je tukej inakszyj, jak w tych małych klotkach na nowych blokowiskach: gipsdeka hań na wiyrchu, srogie dźwiyrze miyndzy izbami, a siyniōm, mocka luftu i przestrzyni… Kej baba ino zoboczyła Richata wlyźć z jakimś inkszym chopem, zaroz pedziała, że im tyju narichtuje.
– To wyście sōm tyn kōmisorz Hanusik? Toć, że ô wos słyszała! Fto sam wos niy zno? Jak to godajōm, żywo legynda ślōnskij policje? Sznupok, weź ino pana kōmisorza do izby, zaroz wom prziniesa tyju.
– „Sznupok”? – Hanusik zdziwowany wejrzōł na Poliwody.
– Skiż tego, że i jo i fater mianowali my sie jednako, za bajtla zaczli tak na mie godać – rozśmiōł sie Richat – Piyrwyj „Sznupok” to bōł nasz pies, nale jak mu sie umarło, to zaczli tak godać na mie. Bo tyż zawdy żech rod kajś sznupōł. I po prowdzie, to do dzisiej mi to ôstało.
Poliwodzino prziszła nazod z tabletem, na kerym stoły trzi szolki z tyjem i cukerdouza.
– Wyście znali takich chopōw jak Stanik Pluta, Pyjter Musioł i Zefel Sojka? – spytōł sie policaj.
– Jezderkusie! Toć, żech znała! – rozhajcowała sie ouma – Dyć to bōły kamraty ôd mojigo chopa świyntyj pamiynci, Richata! A wiycie, że Stanika i Pyjtra ftoś zaciukōł? Pierōnie, dyć to niydowno bōło, jakoś pora tydni nazod…
– Gynau. A terozki ftoś tyż zabił Zefla Sojki. Skiż tego żech chciōł z wami pogodać.
Ouma Poliwodzino szlukła sie tyju, szło pomiarkować, że fest jōm fechtło to, co pedziōł Hanusik.
– Z Pyjtrem żech sie ôstatni roz widziała na smyntorzu, kej my chowali mojigo Richata – zaczła yntlich pomału – Niyskorzyj już my niy godali. Nale Stanik ftedy ôwdy prziszōł do mie na kafyj, abo sztyrknōł poôsprawiać ô downych dziejach. Ino, że w te ôstatnie tydnie, to jo miała taki gyfil, choby ôn już dostowōł koncek na gowa.
– Na gowa? Po jakiymu tak godocie?
– Ciyngiym cosik fandzolił ô jakiś Blance. Bezma jemu sie zdowało, że ta Blanka wziynła i zaciukała Pyjtra Musioła. Stanik fulōł, że ôn je wylynkany, że terozki ôn przidzie dran, że terozki ta Blanka jego zabije. Bez telefon mi to godōł, na zicher bōł ôżarty i so niy wiedziōł, co fandzoli. Co za gupoty! Katać, żeby jakoś baba wziynła i zabiła dwōch chopōw…
– Terozki już trzech chopōw… – spomniōł jij kōmisorz.
– Prowda – uznała baba – Nale dyć to ino jakoś balakwestra, pra? Niy gorszycie sie na mie, że wom ô tym godōm?
– Gorszyć sie? Katać tam! Fest interesantne mi sie to wydowo.
– Blanka, Blanka… – pedziōł som do siebie Richat Poliwoda – Tak po prowdzie, to ino żech słyszōł ô jednyj Blance, nale ôna już downo niy żyje.
– Ja, ja, jo wiym ô keryj Blance ty godosz – rozśmioła sie Poliwodzino – Wiycie, panie kōmisorz, mōj Richat zawdy bōł gupi na punkcie historyje Ślōnska. Ciyngiym siedziōł i sztudiyrowōł roztomajte ksiōnżki. Zawdy za czymś sznupōł. Skiż tego zaczli my go mianować „Sznupok”. A za bajtla jeszcze, to niy roz poradzić wydać i cōłki taszyngeld, co by pojechać kajś, kaj stojōm roztomajte zomki abo pałace.
– Stojōm, abo i stoły – wloz ji w godka Richat – Jak sie ino pomyśla, wiela z nich już zbulili, to mie ino mo pierōn szczelić!
– A tak naprowdy to ô kery Blance godomy? – spytōł sie Hanusik.
– Jak to ô kery? Markiza Blanka de Paiva. Ta, keryj som Guido von Donnersmarck przōł choby gupi! Ta, co niy chciała sie za nim skludzić z Paryżo na Ślōnsk, bo pedziała, że bydzie jij sie cnić bez francuskich zomków i pałacōw. I ta, skiż keryj Guido wystawił nojgryfniejszy zomek, kery kejkolwiyk stōł na Ślōnsku. Zomek w Świyrklańcu – wytuplikowōł Poliwoda.
– Ja, ja. „Ślōnski Wersal”. Słyszoł żech – spōmniało sie policajowi.
– Gynau. Som widzicie, że jak chop richtich przaje babie, to wszysko poradzi szafnōnć, bele ino ôna sie skludziła do niego!
– Jak mo piyniōndze! A Guido miōł. Z geltagu policaja by jij tego zomku niy wystawił – rozśmiōł sie Hanusik – Nale co sie tak richtich niyskorzyj dzioło z tym zomkiem? Przeca już go dzisiej tam niy ma, pra?
– Niy ma – Richat ôroz fest zmarkotniōł – I gańba mi ô tym godać, nale niy ma miyndzy inkszymi skiż moigo fatra. Fater zawdy godali, że ône niy byli za tym, coby tyn zomek zbulić, nale Sojka, Musioł i Pluta, zawelowali inakszyj. Jak mocie kōncek czasu, to wom poôsprawiom gynau, jak to bōło…
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn