KAJ JE KERRY?
Pora dni nazod do profesora Richata „Sznupoka” Poliwody, uwożanego szpeca ôd gyszichty Ślōnska, sztyrknōł som wojewoda Lyjo Bylok i pedziōł, co mo do niego richtich szpecjalno robota. Rozchodziło sie ô to, że producynt z Hameryki chce zrichtować film. Poliwoda fest sie zdziwowōł, kej mu pedzieli, co mo to być biografio ôd Karola Godule. Niy skiż tego, co zdowało mu sie, że żywobycie ôd Godule sie niy nadowo na taki film. Dyć Ślōnzoki ôd dowiyn downa godali, że małowiela ludzi na świecie lepij sie nadowo na to, coby ô nich film zrichtować. Normalny karlus, z kerego ôroz zrobił sie jedyn z nojbogatszych chopōw na świecie! Przeca jeszcze za życio ôsprawiali ô nim roztomajte powiarki, że som diobōł do niego prziłazi, coby mu przismyczyć wiyncyj piyniyndzy. No i ta mało Joanka, dziouszka, kero wszysko po nim erbła, kej Goduli sie umarło. Dyć to już bōł bezma fertich scynariusz. Ino, że żodyn sie niy spodziewōł, że piyrsze przidōm ku tymu Hamerykony! Na oficjalnym trefie u wojewody, „Sznupokowi” pedzieli, że tyn producynt małowiela wiy ô ślōnskij gyszichcie i musi znojść chopa, kery bydzie robił za konsultanta przi filmie.
Kożdy na Ślōnsku wiedziōł, że żodyn sie do tyj roboty niy nadowo lepij, jak Poliwoda. Richat tyż dugo sie ani niy namyślōł. Pokapowōł sie ôd razu, jako to je srogo przileżytość, coby świat sie yntliś dowiedziōł trocha ô jego Hajmacie. Już nawet zaczōn sztaunować, fto by możno zagrōł Godule. Musiōł to być szauszpiler niy za mody i niy za gryfny, przeca Godula to bōł chop, kerego bajtle sie lynkały. Nojprzōd prziszōł mu do gowy Jorg Buchalik, kery niydowno fajerowōł abrahama i już trocha robił sie zmierzły, gynau jak Godula. Wiynkszo utropa miōł z Joankōm. Małowiela bajtli sie nadowo do granio we filmach, dyć kożdy wiy, że bajtle rade lotajōm po placu i sie wygupiajōm, a tukej trzeba bydzie stoć i kryncić ta sama tajla, i jeszcze roz, i jeszcze roz, kej cosik pōdzie niy tak… No, a fto by zagrōł grofa von Ballestrema, dziynki keremu Godula zrobił swoja kariera? Możno keryś Polok? Jakiś Linda, eli inkszy Lubaszenko?
Kej Hamerykony yntliś przijechali na Ślōnsk, Poliwoda ôd razu pokapowōł sie, jak fest sie chachnōł. Bert McAulay, producynt, zaroz mu wyerklerowōł, jako ôn mo wizjo tego filma. Ja, pedziōł McAulay, gyszichta Ślōnska je gryfno, nale trza jōm trocha pomiyniać, co by spasowała Hamerykonom. Godula musi być mody i gryfny, skiż tego zagro go Roy Kerry. Karlus, za kerym gupiały mode frelki na cōłkim świecie.
– Nic sie, Richat, niy starej, ô szauszpilerōw, Mr McAulay przismyczył swoich ze sobōm – wyerklerowōł mu wojewoda Bylok, kej wszyscy siedzieli i jedli wroz ôbiod – Roy Kerry to je terozki nojbardzij gorko gwiozda modego pokolynio w cōłkim Hollywood, kej ôn bydzie grōł Godule, to na zicher mode bydom ciś do kina!
– Kerry? – spytōł sie Poliwoda. Niy rod filowōł na hamerykańskie filmy i miano ôd szauszpilera psinco mu godało.
– Kery? Tyn w zonenbrylach. Siedzi zaroz wele Mr McAulaya. Mr Kerry! This is Mr Poliwoda. He will be your guide and consultant here in Silesia.
– Cool! – pedziōł Roy Kerry.
Niyskorzyj „Sznupok” dowiedziōł sie, że Joanka Gryzik to tyż niy bydzie bajtel, ino majerantno frela, z kerōm Karlik Godula bydzie zolycić.
– Dej pozōr, Richat! Zaroz poznosz Kay Baker, nojgryfniejszo frela, jako żeś w życiu widziōł! Bydzie grać Joanki Gryzik – zachihrōł sie Bylok.
– Kay…? – „Sznupok” w cōłkim tym larmie niy poradził spokopić jak sie mianuje szauszpilerka.
– Kej? Terozki, Richat! Dyć ôna tukej je z nami. Siedzi wele Roya Kerry’ego. Miss Baker, this is Mr Poliwoda!
Aha, i we filmie żodyn niy bydzie godōł po ślōnsku, ani po niymiecku, ino po angielsku, coby kożdy poradził spokopić. Poliwoda już wiedziōł, że to niy bydzie richtich film ô gyszichcie jego Hajmatu, ino ajnfachowe love-story, nale co miōł, borok, zrobić? Bylok ôd razu mu wyerklerowōł, co tyn film to je srogo szansa do cōłkigo Ślōnska, tela ludzi znojdzie przi nim robota, a wiela inwestorōw sam przismyczy swoje piyniōndze skiż niego!
Drugigo dnia zaroz po tym, jak ino Hamerykony sam przijechały, Richat wziōn ich, coby im pokozać Ślōnsk. Pojechali na gruba „Guido” do Zabrzo[i], napili sie piwa w Parku Ślōnskim, a kej Kay Baker pedziała, że chce zoboczyć „typical Silesian pub”, to ich wziōn do „Jorgusiowego Raju” na Świonach. Zajtry mieli trefić sie wele zomku[ii] w Pławniowicach, w kerym miyszkała piyrwyj familjo Ballestremōw, u kerych robił za modu Godula. „Sznupok” przijechōł hań trzi ćwiyrci na dziewiōnto. Jak to miōł w modzie, jak ino wyloz z autoka, wejrzōł na swoje szczewiki. Zawdy dowōł pozōr, coby ftoś go niy zoboczył w zmaraszonych. Wyciōngnōł z kapsi taszyntuch i wypucowōł je na glanc. Dziepiyro wtynczos zaczōn iść ku zomkowi. Kupa ludzi już lotało bele kaj i richtowało wszysko do kryncynio. Zaczōn w gowie rachować wiela ich hań bydzie wroz? Wszyskich Hamerykonōw skludziło sie tukej ôziymnostu, nale jeszcze do tego musiōł dorachować drugie tela Ślōnzokōw, kere dostali robota. Producynt Bert McAulay stōł gynau we micie i kurził swoje cygaro.
– Haven’t you seen Roy? (Niy widzioł żeś kajś Roya?) – spytōł sie Poliwody, kej ino go zoboczył.
– No, why? (Niy, po jakiymu?)
– He’s left hotel last night and hasn’t come back yet. He does it all the time, god damn him! (Poszōł weg z hotelu i durś go niy ma nazod. Ciyngiym coś pocho, by go pierōn szczelił!) – wajōł McAulay.
– Maybe he went to the pub and hasn’t got up yet, we will surely find him. (Możno poszōł kajś na piwo i jeszcze niy wstōł, na zicher sie znojdzie) – „Sznupok” chciōł go uholkać.
– No, no, it’s just like him! Only booze and chicks! (Niy, niy, ôn tak mo! Ino gorzoła, a frele mu w gowie!) – nerwowōł sie Hamerykon.
– Sir! You will never guess, what has just happened! (Panoczku! Niy zgodniecie, co sie prawie nom przitrefiło!) – mały ryszawy chopek przileciōł do producynta – We have just caught a pidgeon, it brought a letter! (Chycili my terozki gołymbia, kery miōł ze sobōm brif!)
– A letter? (Brif?) – zdziwowōł sie McAulay.
– Yeah, it’s here. (Ja, sam go mocie.) – karlus dōł mu kōncek papiōru. McAulay napoczōn czytaniy i ôroz pomiyniōł sie na gymbie. „Sznupok” i ryży stoli i czekali, co powie.
– Oh, my God… It says… it says… (Ponbōczku… tam pisze… tam pisze…) – pedziōł yntliś producynt – “The movie won’t be made, I’m really afraid, I took your pretty Roy, you’ll never see this boy.” („Wziōn żech wom Roya i tak sie richtich boja, że już go niy ôbejrzycie, filmu tyż niy złonaczycie”).
– Who did it? (Fto to zrobił?) – wylynkōł sie Poliwoda.
– Well… It says the letter is from… Karol Godula… (No… tam pisze, że brif je ôd… Karola Godule…) – pedziōł McAulay cōłki biōły na gymbie. Żodyn nic ani niy pedziōł.
[i] Gruba w Zobrzu, kero sztartnōł grof Guido Henckel von Donnersmarck w tysiōnc łoziymset piynćdziysiōntym piōntym. Dzisiej je to jedyna gruba na świecie, kaj kożdy, fto ino chce, poradzi zjechać 170 abo 320 myjtrōw na dōł, coby zoboczyć jak piyrwyj sie fedrowało.
[ii] Zomek, ô kerym je godka, je w Pławniowicach, ôziymnoście kilometrōw ôd Gliwic (gmina Rudziniec). Piyrszy roz ô Pławniowicach naszrajbowali już w sztyrnostym storoczu. W szesnostym storoczu Pławniowice lajstnōł sie Lorenz Seydlitz, po kerym erbli je Jorg i Mikołoj Seydlitze. Po wojnie trzidziestoletnij cōłko familjo przeszła na protestantyzm. W ôziymnostym storoczu wieś erbła familjo von Ballestrem, kero przikludziła sie na Ślōnsk ze Italije. Piyrwyj mianowali sie Ballestrero. To ône zrichtowali sam zomek, kery durś idzie hań zoboczyć. Zomek mo dwa sztoki, generacyje grofōw Ballestrem trzimali rajn kupa ksiōnżek, ôbrozōw, giwerōw a inkszych dingsōw. Naôbkoło zomku je park, w kerym idzie znojść roztomajte rzodkie drzewa. Za Polski ô zomek, jak ô kożdy ślōnski zabytek, żodyn sie niy starōł. Dziepiyro po 1993 roku zaczło sie to kōncek zmiyniać i terozki zomek wyglōndo yntliś tak, co mogymy sie nim poasić.
epo_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn zho_Hans szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn eng_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn