Kotecy
Kotecy (němsce Kotitz) su hornjołužiska wjes ze 207 wobydlerjemi[1] we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1994 k městu Wósporkej.
Geografija[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Kotecy namakaja so južnje Wósporskeje dróhi něhdźe 14 kilometrow wuchodnje Budyšina a dwaj kilometraj juhozapadnje Wósporka. Stare jadro sydlišća leži na wobběžnej horje něhdźe 15 metrow nad dolinu Kotołki před jeje přechodom z hornjołužiskeje pahórčiny do nižiny. Na najwyšim dypku steji znajmjeńša wot 14. lětstotka Kotečanska cyrkej z kěrchowom. Na tamnym boku rěčki namaka so něhdyše Kotečanske kubło a mjez kubłom a cyrkwinskej horu młynski hat.
Susodne sydlišća su Wichowy a Hrodźišćo w sewjeru, Wóspork w sewjerowuchodźe, Žarki w juhowuchodźe, Łusk w juhu a Njechorń w sewjerozapadźe.
Stawizny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Na při starej wikowanskej dróze Via regia ležacych Kotečanskich honach namakachu mjez druhim bronzowe spirale, pjeršćenje a sekeru z bronzoweje doby, dale keramiku Billendorfskeje kultury ze staršeje železoweje doby a rownišća z nowšeje kejžoroweje doby kaž tež germanski železny mječ.
Wjeska sama naspomni so k prěnjemu razej we wopismje Budyskeho tachantstwa z lěta 1280 jako sydło knjezow Witgo a Cunradus de Kottwitz. Patronymiske wjesne mjeno pokazuje na staroserbske sydlišćo wěsteho Kota. Ležownostne knjejstwo měješe do 18. lětstotka jeničce tamniše ryćerkubło. Po zničenju cyrkwje a wjeski w Třicećilětnej wójnje so wona w lětach 1653–70 znowa natwari. 1709 so ryćerkubło předa, knježa jenož wudwor při puću do Wósporka wobchowachu a rozdźělichu sydlerjam tam ležownosće, z kotrychž nastachu w běhu 18. lětstotka Delnje Kotecy, hdźež bě w lěće 1810 hižo 40 burow žiwe. W lěće 1831 natwari so w Hornich (starych) Kotecach šula, kotraž bu 1880 powyšena.
W běhu bitwy wo Budyšin ke kóncej Druheje swětoweje wójny so cyrkej dnja 20. apryla 1945 dospołnje wotpali. Znowanatwar w starej podobje pod nawodom Fritza Steubnerja dokónči so w lěće 1952. Přispomnjenja hódny je drjewjany wjerch, kotryž bu wot jednotliweho drjewjaneho stołpa wosrjedź cyrkeje dźeržany.
W lěće 1957 so wjesce Łusk a Žarki zagmejnowaštej, 1977 tež dale na juhu ležacy Čornjow. Pola gmejnskeje reformy lěta 1994 přińdźechu Kotecy k Wósporkej, mjeztym zo přizamkny so Čornjow susodnym Bukecam.
Wobydlerstwo[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Po Mukowej statistice mějachu Kotecy we 1880tych lětach 318 wobydlerjow, z nich 276 Serbow (87 %) a 42 Němcow.[3] Tehdy běchu wone poslednja serbska wjes při puću do Wósporka. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wot jenož hišće 48,5 %.[4]
Nabožina[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
Znajmjeńša ze 16. lětstotka měješe wjes swójsku ewangelsku wosadu, kotrejž přisłušachu tež susodne Žarki. Tule skutkowaše po smjerći jeho wuja Michała w lěće 1837 Jan Kilian jako farar a bě dla swojeho sylneho prědowanja hižo po krótkim času po dalšej wokolinje znaty, tak zo so lutherscy Serbja ze susodnych pruskich wosadow na njeho wobroćichu, kiž nochcychu přistupić nowozałoženej pruskej uněrowanej cyrkwi, a jeho wo pomoc prošachu. W lěće 1848 wopušći Kilian Kotečansku wosadu a sta so z fararjom mjeztym załoženeje starolutherskeje wosady we Wukrančicach.
W lěće 1925 bě mjez 252 wobydlerjemi 249 ewangelskich. Wot lěta 1928 je Kotečanska cyrkej z Wósporskej filialu a wot 2008 słuša k nowozałoženej Hrodźišćanskej parochiji.
Wosobiny[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Jan Kilian (1811–84), farar, basnik, kěrlušer, nawjedowar wupućowarjow do sewjerneje Ameriki; Kotečanski farar 1837–48
- Pawoł Nedo (1908–84), wučer, ludowědnik, narodny prócowar a předsyda Domowiny; rodźeny w Kotecach
Žórła[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Theodor Schütze: Zwischen Strohmberg, Czorneboh und Kottmar (= Werte unserer Heimat. Zwjazk 24). 1. nakład. Akademie Verlag, Berlin 1974, str. 39sl..
- ↑ 9. meje 2011; Wuslědki censusa 2011 za město Wóspork
- ↑ Statistiski krajny zarjad Sakskeje: město Wóspork (něm.)
- ↑ Ernst Tschernik: Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung. Akademie-Verlag, Berlin 1954, str. 105.
- ↑ Ludwig Elle: Sprachenpolitik in der Lausitz. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995, str. 245 [406 wobydlerjow, z nich 86 dorosćenych z aktiwnymi znajomosćemi serbšćiny, 40 z pasiwnymi, 71 serbskich dźěći a młodostnych, 209 bjez znajomosćow]
Wotkazaj[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]
- Kotecy w Digitalnym stawizniskim zapisu městnow Sakskeje (něm.)
hat_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn nno_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn bam_Latn szl_Latn pol_Latn deu_Latn slv_Latn ces_Latn deu_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn