Jak my sie tu, na tóm łopolskóm ziymie przikludzili w 2006 roku, to my se uznali, że trza sie porozglóndać po tych nowych łokolicach, kaj nóm se prziszło życi układać na nowym miejscu. I tak, na jednej takij rajzie, trefili my do dziedziny kole Zdzieszowic, co sie mianuje Rozwadza. Jako, że dycki radzi zwiedzómy wszelijaki ciekawe miejsca, zastawili my sie kole małego, pieknego kościółka, co stoł za płotym w zogrodzie. Ło tym kościółku to my sie dowiedzieli łod farorza z ewangielickij parafiji w Zabrzu, że je przedany jakimsi biznesmynóm, a że tam mo być zrobiono galeryja artystyczno. Fest my sie zaciekawili tóm historyjóm, bo to je doś niezwyczajno rzecz, żeby kościołami handlować, nó, ale w dzisiejszych czasach – to sie wszycko zdo możebnym! I tak my pore roków czakali, co też z tym kościółkym nawynotwiajóm, ale było widać, że idzie ku dobrymu, bo po wyrchu sie robił coraz piekniejszy. A w pośrodku? – Wielko tajemnica, kiero sie wyzdradziła latoś w czerwcu, kiedy sie odewrził na nowo-już ni tyn kościółek, ale ZENORI ART STUDIO, bo tak sie tyn nowy przibytek nazywo. Chciałach Wóm tu pore słów łopowiedzieć ło tym, jako do tego, godnie już zrujnowanego, a żodnymu niepotrzebnego budynku, kiery sie coraz bardżyj chylił ku upadku – zaś wróciło życi. Jako sie to ze świóntyni Bozej zrobiła świóntynia sztuki, a po mojimu-to zajedno wychodzi, bo wszycko, co piekne na tym świecie, pokazuje na tóm Bożóm iskre, kiero blysko we wszyckich pieknych rzeczach, jaki mogymy widzieć, słyszeć i przeżywać.
Z tego, co wiym, był tyn kościółek wystawióny w 1888 r. i łod poczóntku przinależoł do ewangielików, co tam mieli swojóm parafije do drugij wojny światowej. Nie wiym, jako tam to życi hańdownij wyglóndało, ale lekki czasy to nie były, niespokojne i wojynne, a wojny zawsze rozciepujóm ludzi po świecie, nikierzi ginóm, insi łuciekajóm, tóż też parafija zaczła sie wyludniać. A po wojnie nie było lepij. To wiycie, że nastały ciynżki czasy. Przi nowej władzy, kiero łuznała religije za ciymnote, zabobóny i zacofani, nie było lekko pokozać sie pobożnym człowiekym. Jak kiery chcioł sie mieć dobrze, a mieć spokój łod władzy, to lepij mu było do wiary sie nie prziznować. Skyrs tego też moc ludzi przestało chodzować do koscioła, a gor ciynżko sie było prziznać do tych niymieckich korzyni, co jich sie teraz we wolnej Europie gańbić nie trzeba. Ale w tamtych czasach to niejedyn ewangielik usłyszoł: tu je terozki socyjalistyczno Polska, a wy, heretyki, raus tam, do faterlandu! Tóż wyjyżdżali ludzie z dziedzin i miast, jesi tam mieli jakóm familije na zachodzie, abo se sami chladali nowych miejsc do żywobycio, kajby już jich żodyn nie dopalowoł za inszóm wiare, abo za narodowość. A zaś na ty łopuszczóne miejsca przijyżdżali przesiydlyńcy ze wschodu, co na nich prawili „hadziaje”. I tak sie to wszycko w tej nowej Polsce miyszało, a ludzie sie musieli łuczyć w zgodzie żyć. Tela sie dzisio ło tej tolerancyji godo i pisze, ale jo wiym, że nejwiyncyj na tyn tymat mieliby do powiedzynio ci, kierzi byli wyrwani ze swojij łojcowizny i musieli zapuszczać korzyni na nowych miejscach, na cudzej ziymi, prziwykać do nowych łobyczajów tych miejsc, kaj sie dostali. Prowdziwie szanujym też tych, kierzi mieli łopowoge zostać na łojcowiźnie, choć kole nich sie wszycko pozmiyniało – łóni sie nie dali wykorzynić, kaj żyli, tam łumiyrali, a im głymbsze były ty korzynie prziwiónzanio do swojij ziymi i wiary – tym wiyncyj poradzili wydzierżeć i sie nie złómać pod brzymiyniym życio.
To co wiym, wypytałach sie też jednej parafijanki, kiero ty lepsze czasy ewangielickigo kościółka w Rozwadzy jeszcze pamiynto, a mieszko we Zdzieszowicach, skónd terozki na nabożyństwa przijyżdżo do kościoła do Kyndziyrzina, kaj sie roz za czos mómy możność trefić. Ta starszo paniczka, pani Edyta Paterek, je isto łostatnióm ewangieliczkóm w łokolicach Rozwadzy i łóna spómino se czasy, jako w tym kościółku w Rozwadzy świyntej pamiynci proboszcz Alfred Hauptmann ze Zabrzo łodprawioł nabożyństwa, na kiere przichodziło tak ze dwacet ludzi. Ale po kapce parafijanie sie zaczli tracić – łumiyrać, wyjyżdżać, tóż łodprawiało sie nabożyństwa coroz rzodzij – jyny roz na miesiónc, a były też, gor w zimie, bo w kościele biyda było nahajcować, dómowe nabożyństwa w hałpie u niejakich Kurpielów, kierzi sie też ło kościółek w Rozwadzy starali, jako mógli, pokiel mieli siłe: chodzowali tam łuprzóntnóć, zrychtować, co było trzeba, żeby sie to jak nejdelij jakosi do porzóndku dzierżało. Ale starzi gazdowie łumrzili, młodzi wyjechali, a kościółek sie stowoł coroz bardżyj bezpański. Ksióndz zarzóndził, że lepij by było, kiejby ci, co tam jeszcze byli nałuczyni chodzować, zaczli se przijyżdżać na nabożyństwa do Kyndziyrzina, jako też to trwo po dziś dziyń.
A z kościółka w Rozwadzy razym z ludziami straciło sie życi, a wartko sie też znaszli tacy, co łopuszczónego Bożego dómu nie łumieli łuszanować i zaczli se tam wlazować, jak na swe i wysmykować tamstela, co sie dało, baji ławki, abo deski z delin na spolyni. A czas też robił swoji, a nejgorzij, jak sie porobiły dziury w dachu, przez kiere loł deszcz i suł śniyg, a woda roz – dwa wszycko zniszczy, jak sie dostanie wilgoć do murów. Przez rozbite łokna duchało też wiatrzisko, a mrozy zamiyniały zawilgnióne mury i powały w rujiny, puc łodlatowoł ze ścian… Trowsko a krzoki litościwie łobrosły tyn smutny przibytek, jakby chciały przikryć jego gańbe łopuszczynio… Naniósło też tam nasiynio z drzew i krzoków do postrzodka i zaś sie w zrujnowanym kościółku życi pokozało, ale jyny to dziki, bo tam zaczły młode flancki rosnóć, abo tam jaki kocur za myszóm, czy ptoszkym wlecioł, czy pies za kocurym, abo szabrownicy, czy łożralcy chlastać piwo i gorzołe, co tam przi tym ło świyntościach nie myślóm i jich ni ma gańba taki sumeryje w kościele wyprawiać. Nanosili tam ludziska przez ty roki łopuszczynio wszelijakigo harapucio: flaszek, papiórów, starych ździorbów, aż sie tam istny hasiok zrobił. I tak tyn mortwy kościółek parafiji w Zabrzu wiyncyj łostudy, niż pożytku przinosił, bo już go ni mioł gdo wachować, ani ło niego zadbać…
Nó i tak sie też tymu prziglóndoł jedyn majster – artysta z Rozwadzy, pón Norbert Siekierka, i też go to mierziało (czyt. mier-ziało), że tyn piekny kościółek tak sie rosypuje. Im delij tak stoł, tym bardżyj trza było myśleć, coby go zbulić, a nie remóntować. Ale pón Siekierka pomyśloł se, że szłoby to jeszcze łuratować, a ginóncymu budynkowi dać nowe życi. I tak to jego artystyczne marzyni zeszło sie do kupy ze śmiałościóm ksiyndza Andrzeja Hauptmanna ze Zabrzo, kiery sie umioł z ludziami móndrze dorzóndzić, nie wylynkoł sie łoskarżyń ło świyntokradztwo, uwierził w pieknóm wizje majstra Siekierki i mu tyn kościółek przedoł. To był rok 1994.
Tu by trza było cosikej powiedzieć naprzeciw tym, co sie zgorszyli takim kupczyniym świyntościami, że niby takich rzeczy sie nie robi, choćby ty świyntości miały przepadnóć na zawsze, bo już jich ni mo gdo łopatrować. Jo zaś powiym to łostrym słowym: jesi już kiery wierzi, że łopuszczóny, sponiewiyrany kościółek dalij je świyntościóm, a nie jyny kłopotliwóm kupóm cegieł i harapucio, z kierym nie wiadómo, co zrobić (i gdo miołby to zrobić) – to wiydzcie, że świyntość mo żyć, a nie gnić!
Przeca i na naszych kierchowach, kaj króluje śmierć, widzymy życi, jak tam ludzie przichodzóm z kwiotkami, świyczkami pospóminać swojich bliskich i łopatrzić to jejich miejsce łostatnigo spoczniynio. Nieroz se tak rozmyślóm – na co tym łumrzitym ty piekne, drogi pómniki, całe stusy kwiotków, wiyńców i świyczek. Mie sie zdo, że za tym wszyckim je skryte cosikej wiyncyj – hónor rodziny, kiero chce pokozać, że tyn łumrzity był dlo nich ważny, że ło nim pamiyntajóm, a może też chcóm mu wynagrodzić to, czego łod nich nie dostoł za życio?
Jo też miała takóm staróm ciotke, niymieckóm rechtorke, co nóm w biydzie kupe pumogała, ale tych dłógów, co my łu nij mieli, nigdy sie nie domogała, jyny nas pytała, żeby my jóm w pamiynci mieli i dobrze spóminali, jak sie już pominie. Marmurowego pómnika na kierchowie my ji nigdy nie wystawili, ale mo tyn pómnik w naszych sercach, a godki o jejim dłógim i ciekawym życiu sóm już znane we czwortym pokolyniu w naszej familiji. Ja, to była móndro baba, tak jak tyn nasz farorz, co przedoł kościółek, bo mu było szkoda, żeby na zawsze przepod…
A nowy gazda na tym miejscu, ze swojóm rodzinom, przocielami i wspólnikym, kierym je pón Zenon Maślona z Kyndziyrzina, za swoji pinióndze i też swojimi rynkami – wziyni sie za robote i zaczli budynek ratować – prziwracać mu downóm piekność, a po swojimu łurzóndzać. Z wyrchu to dalij wyglóndo, jak kościół, ale postrzodek już tam łuwidzicie nowoczesny, zrychtowany podle potrzeb nowych gazdów, co se tam łumyślili robić kóncerty, wystawy, imprezy, kajby też człowiek jeszcze łuradowoł łoczy i dusze. Majóm też tam wykopany kónsek piwnicy, a tam zrobióne wychodki i malutkóm kuchyń, a na wyrchu, pod strzechóm, wyrychtowany piekny kwartyr z łokiynkami w dachu, przez kiere widać niebo, przesłónióne gałynziami wysokich strómów, co były świadkami lepszych i gorszych czasów tego budynku. Pieknie też widać kościelnóm wieże, a na nij gazdowie niechali stoć krziż z szacunku do tego miejsca, coby pamiyntać, kómu kiejsi słóżyło. I za to też sie jim poważani należy.
I tak tyn – już nie nasz – kościółek doczkoł sie swojigo „zmartwychwstanio” w nowej postaci, niż go zdónżył ganc sponiewiyrać czas i ci, co taki świyntości majóm za nic; niż sie rozsuł tak, że już by nie było co zbiyrać. Teraz zaś raduje łoczy, jakby mu sie nejlepsze czasy wróciły. A jak tam gazdowie rożnóm łogiyń w kuminku, kiery stoji na miejscu ołtorza, to zaroz lecóm myśli do tych nie tak downych czasów, jak na ołtorzu poliły sie świyczki. Tyn żywy łogiyń łogrzywo ciało i serce i łónczy pradowne czasy, kiej sie w łogniu łofiarnym Bogu przinosiło to, co nejlepsze, z tymi naszymi czasami, kiej już mómy tyn łogiyń downo łoswojóny dlo naszej wygody i łuciechy.
Tak se myślym, że trzeba nóm jak nejwiyncyj takich historyji ze szczynśliwym zakóńczyniym w tych naszych czasach, co nóm pożat pokazujóm wiyncyj tego, co złe, niż tego, co dobre – czy to w gazetach, telewizorze, abo w radiju. A w tej Rozwadzy, malućkij dziedzinie kole Zdzieszowic, sie stała tako fajno rzecz, taki malutki „zmartwychwstani”, tóż czymu byście mieli ło tym nie wiedzieć? A też móglibyście se tam kiedy pojechać to łobezdrzić, bo to je terozki piekne, rómantyczne miejsce! Wertało by tam pojechać i sie podziwać, jako tyn były kościółek zaś żyje, jak do niego wlazujóm ludzie, zachyncyni światłym, kiere je symbolym życio, zwyciynżajóncego śmierć, a wylazujóm, łogrzoci wzajymnym ciepłym, ługoszczyni sztukóm i pokrzepiyni dobróm energióm artystów i gościnnym przijynciym gospodarzów, co nie szczyndzili grosza, czasu, ani swojich sił, coby to miejsce zaś zaczło żyć: ludzióm na łucieche, a Pónbóczkowi na chwałe, bo jo myślym, że dobrego Pónbóczka też to raduje, jak sie co podnosi z łupadku, choć już ni ma taki samo, jak piyrwej – tak, jako tyn stary, ewangielicki kościółek, co stanył z martwych jako ZENORI ART STUDIO.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn