KAFHAUS - PERŁA BAUKUNSZTU WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Kafhaus na Frynie we Rudzie Ślůnskij zno bezmaś kożdy. Niý kożdy jednako wiy, co je to na prowda interesantny a festelnie we wercie zidlůng. Dziynka rewitalizacji na noszych ôczach napoczyno gryfnieć.
Historyjo Kafhausu napoczła sie juże dowiyn downo. Kejsik bůł to zidlůng downyj cynkowni, kaj miyszkali ludzie co tam robili a jejich familije. Jako pedzieli nům Andrzej Godoj - Kustosz Sztad Muzeum we Rudzie Ślůnskij - stawianie tego ziglůnga napoczło sie sam juże we latach 70. XIX storoczo. Niýskorzi bůło dalij uozbudowywane. Potyn postawiůny uostoł szykowny Kafhaus, kery ôd 1904 je ôzdobům tukejszych stawiyń. Niýstety skiż I Welt Wojny projekt uozbůdowy nigdy niý uostoł skůńczůny
Potyn prziłaziły ýno gorsze czasy. Wroz ze latami stawiynia shaharzały a niýkere s nich bůły nawet uozbiyrane. Jeszcze do niýdowna býło widać efekty. Teroski jednako napoczła sie juże rewitalizacjo. Jako padali nům Michał Pierończyk - Zastympni Sztad Prezydynt Rudy Ślůnskij - jedyn projekt rewitalizacji juże je skůńczůny. A skuli tego co je jeszcze mocka do zrobiynio, můmy juże nostympny, we kerym latosi mo sam być rychtůng za wele 2 mln zł. Tyn projekt to jednako inwestycje na nostympne lata, dziynka kerym Kafhaus - ta perła baukunsztu - mo ôdzyskać swůj downy blask.
NOC TYJATRU - MCK WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
We Sztad Kultůr Cyntrum na Frynie we Rudzie Ślůnskij sbajslowano uostał noc tyjatrůw, na keryj szło niý ýno uoboczyć szpektakle, ale nawet wlyź za bina.
Chocioż we Rudzie Ślůnskij takigo rýchtých tyjatru niý ma, to co roz bajslowano sam je noc tyjatrůw. Jako padali nům Patrycja Rygula-Mańka, je to trocha przewrotno nazwa, bo chocioż tak po prowdzie je to we Sztad Kultůr Cyntrum, to je sam mocka roztomajtych grup a manszaftůw tyjatralnych ai mocka miłośnikůw tego rodzaju sztuki.
Noc tyjatrůw we Rudzie Ślůnskij to jednako niý ýno szpektaklowy maratůn. Idzie tyż wlyź za bina abo do pýwnicy, kaj je staro drukarnia a posuchać interesantnego, jak pedzieli same uczystniki, uosprowianio ô historyji drukowanio.
Sům tyż przi tyj ôkazji rychtowane tyjatralne norychta, kaj idzie uoboczyć jako to je być szauszpilerym na deskach tyjatralnych. A chyntnych niý brahowało i do norychtůw i na szpektakle, co pokozuje, iże choć tyjatru sam niý ma, to we Rudzie Ślůnskij sztuka je to na prowda cyniůno. Mono już czos, coby cosik i we tyj sprawie pomiynić a zrychtować taki rýchtých tyjater we sztadzie? To uostowiůmy do zmiarkowanio juże Wům.
KATŮNG MODELE - SZTUKA ZE KATŮNGA
Kożdy rok we Důmu Kultůry Inny na Kochlowicach we Rudzie Ślůnskij idzie trefić interesantne modele za katůngůw. A je co ôglůndać, bo rýchtých fany poradzům nad nimi siedzieć i po pora lot.
Chocioż katůngowe modelarstwo niý ma za fest popularne, to we Rudzie Ślůnskij poradzi sie trefić roz za kedy na tref fanůw tyj sztuki. Bo to rýchtých je sztuka ze katůnga poskłodać take figury a ôdwzorować roztomajte stawiynia abo pojazdy.
Przi ôkazji ôglůndanio poradzi sie tyż trefić ludzi, kerzi to robiům a pogodać s nimi. Dziynka tymu udało nům sie pouosprowiać nawet ze Welt Majstrym we skłodaniu katůngowych modelůw Kamilym Harupa, kery - jak sům padoł - blank bez cufal trefił do kadry Polski a potyn we Czechach uostoł Majstrym.
Co interesant coby sprůbować to na prowdy niý trza wiela. Jako padali nům Mariusz Krzysztofik - Insztruktor modelarstwa we Důmie Kultůry Inny - sklejać moge kożdy niýzoleżnie ôd wieku. Wożny jednako je zapał a przede wszyskim chynci. No przido sie tyż trocha grajfki, nale kej sie niý sprůbuje, to sie czowiek niý dowiy. A sprzynt? Jako padali nům Welt Majster Kamil Harupa, sprzynt je blank ainfach: nożyczki, szkalpel, linijka, pynseta a klyje.
Tuż kej czujecie chynć a mocie ôkazjo, to pamiyntejcie, co werci sie sprůbować. Mono akurat snojdziecie swoja nowo grajfka, kero wům do mocka uciechy.
BEZ PAPIŮRŮW - IDZIE JUŻ JEŻDZIĆ BEZ
Ôd 1 ôktůbro pomiyniůły sie przepisy a dziynka tymu szofery niý muszům juże mieć przi siebie papiůrůw ze auta a polisy OC.
Kejsik niýôdzwone bůło jeżdżynie autym ze wszyskimi papiůrami. Teroźnie po nowelizacji ustawy ô prawie drůgowym, trza mieć już ýno prawo jazdy. Papiůry ze auta a polisa OC juże niý sům potrzebne.
Prowda je tako, że po tyj pomianie niý wszyske szofery uostowiajům te papiůry w důma. Niýkerzi ze przizwyczajynio niýkerzi ze przezorności. Jednako niýkerych to festelnie raduje, bo jako padali, kejsik niý roz dostali sztrofa, kej papiůrůw zapůmnieli w důma.
Sům jednako i take szofery, kerzi wożům papiůry, bo bojům sie ô to, co bydzie kej trefi sie jaki unfal autym. Jednako jako padali nům Ôficyr prasowy ze KMP we Rudzie Ślůnskij Arkadiusz Ciozak, kej trefi sie unfal na drůdze, zowdy mogymy sprowdzić eli dane auto mo OC. Styknie wlyź na nec zajta Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i tam snojdymy wszyske potrzebne informacje.
Pamiyntejcie jednako, co chocioż do jeżdzynio papiůry sie już niý przidajům, to dalij sům potrzebne kej jadymy na stacja kůntrole abo wyjyżdzůmy autym ze Polski. Wtedy trza je mieć przi sia.
KŮNGRES MSP - TREF GYSZEFTMANŮW A FACHMANŮW
We Katowicach sbajslowany uostoł 8. juże Kůngres Małych a Strzednich Fýrm, kerego mottym bůły hasła: technologio, czowiek a ôpowiydzialnoś. Na tyn tref przijechało mocka byzuchantůw, niý ýno ôd nos, nale tyż ze auslandu.
We Katowicach co roz bajsluje sie kůngresy a kůnferyncje. Ôstatnio sbajslowany uostoł tref dlo gyszeftmanůw a fachmanůw swiůnzanych ze małymi a strzedni,i fýrmami. Uosprowiali łůni przede wszyskim ô jejich aktualnyj sytuacji, gospodarczych a politycznych warunkach u nos ai tryndach we nowoczysnych tychnologiach.
Na kůngresie szło tyż trefić przedstowicieli ze wyższych uczelni. Toć jako juże wiadůmo, spůlne cyle a robota miyndzy uczelniami a fýrmami dowo efekty a zyskujům na tym wszyscy. Powstowo tyż dziynka tymu mocka nowych rzeczy, kere mianujům sie innowacjami. Te nojlepij bůło zoboczyć na wystowce sbajslowanyj skiż kůnkursu Ślůnsko Rzecz, kery mo průmować innowacyjne idyje ze noszego regiůnu.
Na kůngresie sbajslowane uostały tyż norychta dlo uczystnikůw. Jedne ze barzi widzianych bůły te ô kůmunikacji interpersůnalnyj a we fýrmie. Przede wszyskim jednako nojbarzi interesantne bůły debaty a prelekcje, kerych bez trzi dni bůło aże 80.
Tuż jak widać na kůngresie sbajslowanym bez Regiůnal Izba Gospodarczo we Katowicach na prowda mocka sie dzieje, a poradzi sie wywiedzieć interesantnych rzeczy. Nostympno edycjo juże za rok.
ZIELŮNO BANKA - EKO WE TRANSPORCIE A NIÝ ÝNO
Bez pora dni we ôktůbrze jeździła zielůno banka po naszych sztadach. Zielůno niý skuli tego, co bůła tak zafarbiůno, ýno skiż tego, co průmowała łůna ekologio a dobry wpływ roślin na nosze żywobyciý.
We walka ô świyży luft a czysto prziroda zaangażowany je tyż Marszałkowski Urzynd we Katowicach. Ôstatnio sbajslowano uostała nowo akcjo průmujůnco eko styl. Ekstra zielůno banka, kero jeździła po Katowicach a inkszych sztadach, bůła przirychytowano tak, coby ludzie můgli poczůć kůntakt ze zielyniům a kej mieli trocha czosu a chynci doedukować sie ekologicznie. Uozdowane bůły tyż rośliny, kere choć pojedynczo niy dowajům wiela, to sům puzzlym we cołkij eko ukłodance ô czysty luft, jako padali Michał Gramatyka - Wicy Marszołek ślůnskigo wojywůdztwa.
Kożdo tako akcja je dobro, bo na prowda je ô co walczyć. Podle ôszacowanio, rok rocznie we Polsce skuli zatrutego luftu moge umiyrać nawet 40 tyś. ludzi. Beztuż dalij je co robić, a jako padali Jarosław Makowski - Rajca Ślůnskigo Syjmiku - robi sie dużo, jednako to dalij je za mało, a edukować powinni my juże ôd nojmodszego. Dziynka tymu jak urosnům nosze bajtle, to eko niý bydzie już do nich ýno modům, nale czymś normalnym.
I ô to w sumie łazi, bo kożdy z nos mo udzioł we tym co můmy w lufcie. Niýzoleżnie eli kopcymy ze kůmina, abo jadymy autym, do luftu wypuszczůmy trujůnce substancje, kere szkłůdzům i nům i przirodzie. Beztůż kej umiymy, werci sie zmiarkować, eli rýchtých tym autym trza jechać, abo mono lepij na kole czy busym. Przede wszyskim trza jednako zmiarkować co sie wciepuje do pieca a spolo i wypuszczo do luftu. Pamiyntejcie, co kożdy z nos mo wpływ na to, czym dychůmy. A dychać muszymy, bo jak przestanymy, to....
MYJNIA DLO CUGŮW - TEROSKI LEPIJ A GIBCIJ BYDZIE SZŁO UMYĆ CUGI
Bana we noszym regiůnie napoczyno sie coroz lepij radzić. Coroz wiyncyj pasażerůw przekłodo sie na coroz wiyncyj kursůw a to zaś przekłodo sie na lepsze prosperowaniý Kolei Śląskich. Dziynka nowym inwestycjům durś sie uozwijajům a poprowiajům jakość swojich usług.
Ôd downa wiadůmo, co trza dbać ô klijynta. Wiedzům tyż ô tym Koleje Ślůnske, kere dbajům ô to, coby pasażery bůły zadowolůne ze rajzowanio cugami a bůło ich coroz wiyncyj. Teroski majům dodatkowy atrybut, kery ta wygoda pomoge zwiynkszyć.
Jako padali Magdalena Iwańska - Rzecznik Prasowy Kolei Ślůnskich - fýrma włazi tera na wyższy poziům. Do teroski, coby umyć cugi, musieli to robić ryncznie, abo jechać kajś na myjnia. Teroźnie majům juże swoja a dziynka tymu bydzie im lecyj dbać ô czystość.
Bydzie tyż efektywnij, bo chocioż myjnia mo wielgo przepustowość (moge umyć nawet 10 dugich cugůw na doba), to przi tymu robi to akuratnie a nowoczyśnie. Jako tublikowali nům Grzegorz Gostkowski - producynt a dostawca myjni - cug bydzie myty przejazdowo, czyli przejyżdżo bez kolejne punkty, we kerych nojprzůd je ôpłukany, potyn dostowo chymio a na kůniec pucowany je roztomajtymi szczotkami. Co ciekawe do cołkij roboty potrza ýno maszynisty we cugu a 1 ôperatora.
To jednako niý kůniec ôstatnich inwestycyj. Koleje Ślůnske zainwestowały tyż we sztywno sieć przestawno, kero rozkłodo sie podle potrzeb a dziynka tymu zwiynkszo efektywność a sprawność hali maszynowyj - jako tublikujům Wojciech Dinges - Pryzes Zarzůndu KS. Co intresant je to dopiyro drugo tako sieć we Polsce.
Tuż jak widać ze cugami we noszym regiůnie mocka sie dzieje, a dziynka tymu zyskujymy przede wszyskim my, pasażery. To jednako mo tyż przekůnać inkszych, co cugym jeździ sie łatwo fajnie a przijymnie.
MARATŮN WE RADZIŮNKOWIE - SZPORT ZAWODY A INTEGRACJO
We Radziůnkowie sbajslowano uostała sztafeta miast a gmin. Sztartowało w nij na tyla dużo zawodnikůw, co Ksiynżo Gůra wyglůndała jak rýchtých szportowio wioska.
We Radziůnkowie na Ksiynżyj Gůrze sbajslowany uostoł juże IV Sztafetowy Maratůn Miast a Gmin sbajslowany bez MOSIR. Jako padali nům Marian Prodlik chyntnych bůło mocka, jednako limit usztalowany bůł na 90 manszaftůw. Beztuż na sztarcie zgłosiůło sie aże 450 zawodnikůw ze czego 120 to bůły kobiyty. Co fajne, grupy bůły roztomajte, bo lecieli i starsi i modsi, i amatory i szportmyny.
Jednako ôd szportowyj rywalizacje bůło cosik wożniyjszego. Jako tublikowali nům Gabriel Tobor - Bergmajster Radziůnkowa - je to tyż impreza integracyjno. Toć 4/5 zawodnikůw czekało na swoja sztafeta a bez tyn czos kibicowali a uosprowiali. A jako podkryślili Tobor, integracjo je wożno; niý ýno dlo Radziůnkowa, nale dlo cołkigo noszego regiůnu.
Tako ôkazjo to zaś na prowda dobry knif. Zawodniki mieli na prowda dobre nastawiyniý a humor dopisywoł chyba wszyskim. Wiadůmo, coby dostać jakiś prajs trza bůło trynować ôdpowiydnio wcześnij, do czego prziznali nům sie niýkere zawodniki. Jednako do mety dolecieli wszyscy a dziynka tymu kożdy mioł swůj mały sukces. Teroski czos na dolsze tryningi, bo nostympno edycjo juże niýdugo.
DZIYŃ STRŮMŮW - INTERESANTNO LEKCJO WE ŚOB
10 ôktůbro můmy miyndzynajcůnalny dziyń, kej spůminano je rola strůmůw. Choć poradzi sie je trefić byle kaj, to je ich coroz mynij, co blank niý ma take dobre. Czamu sům łůne take wożne a niý ýno szło sie wywiedzieć na Dniu Strůwmůw sbajslowanym we ŚOB we Radziůnkowie.
Ôstatnio coroz barzi widziano je moda na bycie eko. Przi tymu trza tyż myśleć ô strůmach, kere we żywobiyciu noszym a cołkij planety sům festelnie wożne. Beztuż 10 ôktůbro we welcie fajrowany je Dziyń Strůmůw, we kery niý ýno sadzi sie nowe strůmy, nale tyż spůmino ô jejich roli a edukuje we tym zakresie.
Gynau skiż tego tyż sbajslowany uostoł we Ślůskim Ogrodzie Botanicznym we Radziůnkowie fajer, na kerym coś interesantnego snolyź můgli i starsi i modsi. Przede wszyskim bůła edukacjo. Szło wywiedzieć sie czym zajmujům sie dyndrologi we skali mikro ai makro. We ekstra zali przirychtowane bůły sztele ze mikroskopami, kaj szło uoboczyć jako wyglůndo struktura liścia abo nasiůna z blank bliska. Zrychtowane bůły tyż chymiczne norychta, na kerych poradzilimy sie wywiedzieć jako substacje przepływajům bez drzewa, abo jako robi sie wůngel drzewny.
Dlo aktiwnych tyż bůły propozycje. Szło przyńść bez ôgrůd a zagrać przi tymu we terynowym szpilu ekstra przirychtowanym na tyn dziyń. Bůły tyż sztandy ze norychtami manualnymi, na kerych robili roztomajte ôzdoby a nawet drzewne magnesy na lodůwka.
Przede wszyskim jednako bůła edukacjo, kero spůminała jak wożno je rola strůmůw na noszyj planecie a noszym żywobyciu. Spůmniane tyż bůło, co wszyske rośliny sům festelnie wożne, nawet te we miynkszaniu, kere mogům polepszyć luft we sztyrech ścianach.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn