Měrko Šołta z Budyšina: Serbski sejm – nowa šansa abo spočatk kónca?
Wěsty njeměr knježi tuchwilu w Budyskim Serbskim domje. Něšto so hiba, ale nic w nim. Něšto nowe serbske chce so załožić, a to bjez wotžohnowanja zarjada abo samo zwjazkoweho předsydstwa. Serbja maja sej swój sejm wolić. Wězo je to najprjedy jónu jeno zhromadźenstwo, něšto, štož ma a budźe so hakle skonstituować. Čehodla pak tajke přećiwnistwo? Čehodla sobu nječinja? Někotři maja tele wólby skoro za statnu aferu.
Wšelacy hižo nětko sejmej wumjetuja, zo njebudźe serbski dosć – cyła Domowina wobsteji hižo po połojcy z němsce rěčacych Serbow – a zo njebudźe jednanska rěč serbska – w zwjazkowym předsydstwje wjetšina sobustawow ze srjedźneje a Delnjeje Łužicy lědma něšto zapřimnje, hdyž so tam hornjoserbscy mjez sobu wurěčuja – atd. Dale šěri so strach před němskej zjawnosću – zo móhli Němcy přewjele zhonić wo serbskej realiće, serbskich wobstejnosćach, snano samo napřećiwnych měnjenjach. A to w medijowym lětstotku!
Předsyda Praskeho Towarstwa přećelow Serbow (Společnost přátel Lužice – SPL) Lukáš Novosad měješe wobšěrny interview z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom. Čěsko-serbski tekst (wobaj partneraj rěčeštaj w swojej maćeršćinje) bu w čisle 6/2018 časopisa Česko-lužický věstník wozjewjeny. Dawid Statnik dźakowaše so SPL za jeho skutkowanje. „Bjez SPL bychu Serbja byli wo wažneho zwjazkarja chudši“, je dźě wone „přewšo aktiwne a produktiwne towarstwo“, kotrehož skutk je „tež skutk słowjanskeje zhromadnosće“. Statnik zwurazni, zo njech „wostanje Serbski seminar dale trajny domicil SPL a zo SPL, Serbja a w samsnym domje zaměstnjeny sakski běrow dale dobre styki wudźeržuja“.
Tomasz Nawka z Budyšina, woleny starosta, piše w mjenje iniciatiwneje skupiny Serbski sejm nastupajo „Požadanje wo zapisanje do wolerskeho zapisa za wólby Serbskeho sejma 2018“:
Nochcemy ničo spotorhać, štož je z wulkej prócu natwarjene a zeskutkownjene, štož smy sej nimo wšitkich ćežow wuprosyli a wudobyli. To njeje naša wola. Ale to njeje wšo a tež njespokoja, zo by naš lud dale wobstał (rěč, kultura, kubłanje, domizna). Dyrbimy so ze wšej mocu a z přeswědčenjom za to zasadźeć, zo so z etablěrowanjom Serbskeho sejma, kotryž jako korporacija zjawneho prawa (KöR) skutkuje, wutworja nowe a skutkowniše formy politiskeje wahi za naše žadanja, kryjace so ze zakładnym (němskim) prawom a nam přistejacej samostatnosću a kulturnej awtonomiju, za wobchowanje a dalewuwiwanje našeje rěče a kultury!
Přepodaće Myta Domowiny a dalšich počesćowanjow je wuznamjenjenym wulka česć. Što jim myto woznamjenja, za tym je so Milenka Rječcyna někotrych lětsa mytowanych woprašała.
Marek Rjelka, Myto Domowiny za dorost: Nam su z widom na naše skutkowanje w zašłosći myto spožčili. Snano smy druhich ludźi k tomu pohnuli aktiwni na polu serbskeje rěče być, snano tež na serbskim hudźbnym polu so angažować. Njejsmy drje hižo tak prezentni. Přiwšěm sej myslu, zo dale zajim zbudźamy.
Daniel Wjenk, čestne znamješko: Běch wulce překwapjeny wo tym, zo sym mjez mytowanymi. Alojs Langa je te dźěło, kotrež wukonjam w dźiwadłowej skupinje Konjecy/Šunow, sam mnohe lěta činił. Tuž wón wě, kelko dźěła za tym tči. Chcemy dale ludźi zawjeselić. Móžu tuž rjec, zo budźe přichodna premjera 9. nowembra 2019 w Šunowje.
Alena Kubánková, Myto Domowiny: Sym jara zradowana była, a mam to za wulke wuznamjenjenje. Myto dawa mi impuls dale činić, dokelž maja ći, kotřiž su mje namjetowali, moje dźěło za dobre. Tuž chcu, dołhož mi to strowota dowola, dale za Serbow skutkować.
Na folklorny program Serbskeho ludoweho ansambla 29. septembra poćahuje so Jan Wjenk z Wotrowa:
Koncert „Naša Hanka w’ wěncu steji“ bě za wóčko a wucho wokřewjacy. Sym skoro jenož na dirigentku hladał a jeje woprawdźitu wulkosć wobdźiwał. Bě mi radosć, činitosć jeje porstow a rukow wobdźiwać, kak zamó Judith Kubicec wšitko wuběrnje do skutka stajić. Program bě wulkotne dožiwjenje.
Drježdźany (ML/SN). „Jeho wotkazanje bě – za jeho poměry ,palacy‘ apel zapósłancam wo respektnym mjezsobnym wobchadźe. Posledni raz zabra Tilich w zadnim CDU-rynku městno, posledni króć steješe wón za rěčnym pultom.“ Tak pisaše minjeny pjatk nowina Dresdner Neueste Nachrichten pod nadpismom „To běše za Stanisława Tilicha“ wo jeho poslednim dnju w parlamenće. Dźenik jeho citowaše: „Sym dźakowny za čas, kotryž móžach jako zapósłanc krajneho sejma a we wšelakich knježerstwowych zastojnstwach w tutym kraju ludźom słužić.“ Nowina dale pisaše, „zo praji wón tole w debaće wo přichodźe brunicowych rewěrow Sakskeje. Wón dźakowaše so tež opoziciji za kolegialnu mjezsobnosć. Zdobom namołwi při wšěch rozestajenjach do ciwilneho a respektneho mjezsobneho wobchadźenja, dokelž ma parlament přikład być.“ Za to dósta wjele přikleska a sylne owacije wot parlamentownikow CDU a SPD a wot bywšich, nětko bjezfrakciskich zapósłancow AfD.
Hilža Handrikowa z Wojerec zwuraznja swoje wosobinske měnjenje:
Smy abonenća kónctydźenskeho wudaća Serbskich Nowin a Katolskeho Posoła. Hačrunjež mam z 83 lětami tež hižo ćeže z čitanjom, tutej serbskej publikaciji jara rady čitam. Mjeztym zo nimale wšitke přinoški w Posole přečitam, so pola Serbskich Nowin druhdy dźiwam a prašam, hač je to poprawom čěski, pólski abo serbski dźenik. To jenož připódla prajene, dokelž chcu dźensa w prěnim rjedźe pochwalić wšelake jara zajimawe artikle w tutej nowinje. Runje mjenujcy sym na přikład přečitała w młodźinskej přiłoze SN wot Marije Zahonec „Mjez fjordami w Norwegskej po puću“ a wot Glorije Žurec „Publikum zapřijaty był“ a běch zahorjena. Wša chwalba tajkim młodym dopisowarjam. Bjezdwěla su tež přinoški ze susodneje Pólskeje a Čěskeje přewšo zajimawe.
Čitała sym njedawno tež knihu „Z Francom po swěće“. Je tak lochce spisana, zo sym so wjele smjała a na kóncu samo někotružkuli sylzu wuroniła, jako pytnych, kak wažna wandrowskemu jeho serbska domizna je a kak ju lubuje.
Konferenca Domowiny „Quo vadis, Łužica“ zaběraše so z přichodnym strukturnym wuwićom. Wobdźělnicy běchu ze wšelakorymi wočakowanjemi na zarjadowanje přijěli. Hač su so wone spjelnili, za tym je so Bianka Šeferowa wobhoniła.
Regina Krawcowa, społnomócnjena za serbske naležnosće Budyskeho wokrjesa: Dopóznaće konferency za mnje je, zo strukturne wuwiće mjezy přesahuje. Serbja móhli mosćik być, dokelž mamy wjele nazhonjenjow nastupajo mnohotnosć. Nimamy to jenož pokazać, ale so wotewrěć. Mamy Delnju a Hornju Łužicu jako cyłk zwičnić. Serbja su w regionje parlička a njedźělomny lud.
Dytaŕ Freihoff, čestnohamtski serbski społnomócnjeny wokrjesa Dubja-Błóta: Konferenca bě jara wobšěrna a zajimawa. Sym so na dźěłarničce kreatiwneho hospodarstwa wobdźělił. Tam su mnohostronske puće pokazali, što hodźi so w turizmje, kulturje a kreatiwnym hospodarstwje zdokonjeć. Konferenca bě wažna, dokelž móžach sej z druhimi Serbami mysle wuměnjeć, za čož často přiležnosć nimam.
W čisle 5/2018 časopisa Česko-lužický věstník je druhi dźěl nastawka Trudle Malinkoweje „Serbske pomniki w Čěskej a Słowakskej“. Wobšěrnje ze słowom a wobrazom awtorka informuje, kak čěske město Varnsdorf/Warnoćicy našeho krajana Bjarnata Krawca a jeho swójbnych česći. Wozjewjene su nanowe daty w měsće wot 1. nazymnika 1945 hač do jeho smjerće 25. nazymnika 1948. Podate je foto pomjatneje tafle na domje, w kotrymž hudźbnik z mandźelskej spočatnje pola šulskeho direktora Karela Mackůwa bydleštaj. Dale wozjewjene su žiwjenske daty dźowki Hanki, k tomu pomjatna tafla z portretom wuměłče na farskim domje na Naměsće Edvarda Beneša. Jako třeće je wulki narowny kamjeń na wobrazu – swójbny row na kěrchowje při dróze do Studánki.
Drježdźany (ML/SN). „Na informaciskej tafli Lubnjowskeje Mikławšoweje cyrkwje hłuboko w Błótach čitaš, zo bu wona w lětach 1738 do 1741 w stilu sakskeho baroka natwarjena, a to po planach Drježdźanskeho twarskeho mištra twjerdźiznow Gottfrieda Findeisena. Kónčina, kotrejž bě wulki syn Braniborskeje Theodor Fontane zwjazk ‚Sprjewiny kraj‘ swojich sławnych ‚Pućowanjow po braniborskej marki‘ wěnował, słušeše jónu k Sakskej.“
Pod nadpismom „Hdźež do cyrkwje čołmikowachu“ wopisuje nowina Dresdner Neueste Nachrichten na swojej kóždopóndźelnišej domizniskej stronje jara wobšěrnje Lubnjowsku hłownu cyrkej swj. Mikławša a jeje drohoćinki. Z nastawka zhoniš, zo „dyrbjachu předchadnika nětčišeho Božeho domu 1736 špatneho twarskeho stawa dla spotorhać. Najskerje bě bahnojta póda přičina za to, přetož wokolne hasy běchu hišće w 19. lětstotku rěčki. Zwjetša podawachu so serbscy kemšerjo w swojej narodnej drasće z wokolnych wsow tehdy z čołmami na Božu słužbu.“
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn bos_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn