Jutře přewjedźe Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow swoje nalětnje zetkanje. Po zwučenym wašnju prezentuja w dopołdnišim zjawnym dźělu čłonojo towaršnosće swoje slědźenske projekty a najnowše publikacije, doniž njepřizamknje so popołdnju lětna zhromadźizna. Hdys a hdys tež publikaciju ze serbskej temu předstaja – tak lětsa knihu LND, kotruž z pomocu Zhorjelskeje towaršnosće realizowachmy. Znaty mjenowědnik Walter Wenzel je móhł na zakładźe slědźenjow prezidenta OLGdW Steffena Menzela w archiwach historiskeje wuchodneje Hornjeje Łužicy dotal njewobkedźbowany fundus serbskich wosobowych mjenow regiona přeslědźić a tak wobraz wo łužiskich sydlenskich stawiznach wudospołnić. Za čas reformacije bě w tójšto wsach wokoło Zhorjelca a Rothenburga hišće štwórćina do połojcy wobydlerjow serbska – wo tym znajmjeńša jich mjena swědča. Mjenje znate pak je, kak dołho su tam serbsku rěč hišće wužiwali – w 19. lětstotku hižo ani Smoler ani Muka kónčiny k serbskemu sydlenskemu rumej njeličeštaj.
Hdyž so z Lipšćanskich knižnych wikow wróćiš, so će ludźo zwjetša prašeja: Na, kak je było? Što mějachu tam noweho? Wudani so za was docyła, zo maće tam wustajenišćo? Najspěšniše wotmołwy na to su: Bě zajimawe a napinace. Wjele knihow mějachu w poskitku, sobotu bě najwjace ludźi. Hač so wudani, njehodźi so w ličbach rjec.
Ale sprawnje prajene – wiki maja atmosferu, kotruž njemóžeš tak bjeze wšeho wopisać. Hdyž rano na wustajenišćo přińdźeš, to zetkaš wjele znatych. Nakładnistwa w susodstwje so mjeztym znaja. Zwjetša ma kóžde swoje wustajenišćo hižo wjacore lěta na samsnej městnosći. Hdyž su wiki za publikum hišće zawrjene, móža wustajerjo, druhdy tež jenički króć na cyły dźeń, sej te abo tamne stejnišćo woměrje wobhladać. Tak dyrbiš so rozsudźić, hač dźeš k dźěćacym kniham do druheje hale pohladać, přez syłu čakacych wopytowarjow, abo wostanješ w hali, hdźež sy.
Lětsa wšudźom ze wšelakimi naprawami na 500. jubilej reformacije spominaja. Tak bu Lutherowy přełožk biblije wobdźěłany a znowa nakładowany, po cyłej Němskej wotměwaja so zarjadowanja, a na titulach mnohich nowych knihow móžemy sławnych reformatorow widźeć. Tež w LND je wóndano kniha k temje wušła, wězo z fokusom na serbsku Łužicu. Publikaciju z titulom „Pjeć lětstotkow – Serbja a reformacija“, kotraž wopřijima 19 přinoškow awtorow Jensa Buliša, Ines Kelleroweje, Tadeusza Lewaszkiewicza, Jana Malinka, Lubiny Malinkoweje, Trudle Malinkoweje, Madleny Norbergoweje, Edmunda Pjecha, Friedricha Pollacka a Měrćina Wirtha, je serbski superintendent Jan Malink wudał.
Hdyž wětřikec hólcy wokoło domskeho cychnuja, potom, haj najpozdźišo potom je prawy čas sej knihu do rukow wzać. W prěnich januarskich dnjach takle před mojim woknom wichorješe. A z knihi, na kotruž běch přez rozhłosowu recensiju storčiła a kiž mje putaše, njeduješe mi mjenje zymskeho wětřika napřećo.
Ćěkańca a wupućowanje stej temje, kotrejž njemóžetej aktualnišej być. Lektura, kotruž tuchwilu čitam, so toho přima. Kak so žony w 1930tych lětach – mjez nimi spisowaćelka Anna Seghers abo basnica Mascha Kaléko – na wupućowanje z nacistiskeje Němskeje hotowachu, wo tym powěda historikarka Kristine von Soden w loni nazymu wušłej knize „Und draußen weht ein fremder Wind“.
pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn