Na nastawk Cordule Ratajczakoweje „Pytaja NS-přesćěhaneho Serba“ (Budyske wopomnišćo) w SN z 9. awgusta 2016 podawa Benedikt Cyž slědowace namjety:
Tež Serbja z Hornjeje Łužicy buchu při słuchanju zakazanych wukrajnych sćelakow za čas nacionalsocializma lepjeni, zasudźeni a přez wosebite sudnistwo w Drježdźanach na zakładźe „Postajenja wo wurjadnych rozhłosowych naprawach“ k jastwu zasudźeni. Na přikład běštaj to Budyski přistajeny Pětr Cyž a ćěsla Jurij Młynk z Hory (Guhra).
Eduard Luhmann (CDU) a Michał Šołta (Swobodne wolerske zjednoćenstwo Delany) wuprajataj so w mjenje wšitkich čłonow gmejnskeje rady Ralbicy-Róžant na čitarski list Stanija Statnika we wudaću SN z 12. awgusta:
Festiwal serbskeje kultury wotmě so minjeny kónc tydźenja w Janšojcach. Mnozy zajimcy z Delnjeje, srjedźneje a Hornjeje Łužicy sej tam wulećachu. Woprašachmy někotrych za jich zaćišćom.
Jurij Špitank ze Zejic, předsyda TCM: Do Janšojc sym so hłownje priwatnje podał, dokelž jako Hornjoserb Delnju Łužicu přemało znaju. Cyrkej bě na kemšach derje wopytana, mnohe žony běchu narodnu drastu woblečene a kemšerjo su kěrluše z nowych ewangelskich spěwarskich „Tyca“ sobu zanošowali. To su rjane spěwy. Tajki wopyt je zdobom dobra přiležnosć, z Delnjej Łužicu dalše styki nawjazać.
Wolfgang Kotisek z Brězowki, nawoda Slepjanskeho folklorneho ansambla: Je rjenje, so z druhimi kulturnymi ćělesami tu na festiwalu zetkać. Derje zdobom je, zo so ludźom žiwe tradicije předstajeja. Hač w Delnjej abo Hornjej Łužicy – wšudźe, hdźež so tajke zarjadowanja wotměwaja, smy jako ansambl rady pódla. To je wosebje młodostnym pohon.
Stanij Statnik z Ralbic wupraja so wobzamknjenju tamnišeje gmejnskeje rady:
Njedawno móžachmy w Sächsische Zeitung čitać rozprawu Andreasa Kirschki wo wobzamknjenju gmejnskeje rady, za móžny nowotwar Ralbičanskeje pěstowarnje přewjesć architekturne wubědźowanje. Wopodstatnili běchu to po argumentaciji zastupowaceho wjesnjanosty z tym, zo móža pozdatnje jenož tak docpěć optimalny wuslědk planowanja noweje pěstowarnje.
W samsnym přinošku su trěbne lutowanja naspomnjene: zwyšenje ležownostneho dawka (wunošk 4 800 eurow), zniženje přiražki za wjesne młodźinske kluby (wunošk 2 000 eurow), kompletne šmórnjenje lětneje přiražki křižerjam (wunošk 200 eurow).
Zo su nastupajo napjate hospodarske połoženje lutowanja trěbne a akceptabelne, njebudźe zawěsće nichtó prěć. Jeli pak so paralelnje k tomu njetrjebawše pjenjezy z woknom mjetaja, mam to za skandal. A tajki je definitiwnje rozsud gmejnskeje rady za architekturne wubědźowanje, kiž njeje zakonsce trěbne a kotrež budźe gmejnu pod smužku 50 000 do 60 000 eurow płaćić.
Měrćin Korjeńk ze Sernjan je w SN wo „jubilejnym 40. wjesnym swjedźenju w Sernjanach“ čitał a so tule wupraja:
Dopisowar chce najskerje zwuraznić, zo bě před 40 lětami w lěće 1976 tamniša wjesna młodźina po dlěšej přestawce zaso prěni wjesny swjedźeń wuhotowała. Přispomnić so dyrbi, zo běchu Sernjenjo tež do lěta 1976 wjesne swjedźenje zarjadowali, w lěće 1957 hnydom dwaj. W septembru 1957 organizowaše młodźina Póžnjenski swjedźeń pod hesłom „Štóž je z nami dźěłał, njech so z nami raduje!“. 12. oktobra 1958 bě dalši wjesny swjedźeń z wubědźowanjow kolesowarjow a motorskich wo myta. 27. septembra 1959 swjećachu Sernjany, kaž z plakata wučitaš, dźesate narodniny Němskeje demokratiskeje republiki, mjez druhim z měrowej jězbu młodych pioněrow. Tež 1960 mějachu wjesny swjedźeń. Naspomnić so hišće měło, zo bu tehdy Sportowa jednotka Sernjany/Róžant załožena. Zajimawe snano tež je, zo steješe na kóždym plakaće sportoweje jednotki małe hrónčko. Na jednym na přikład rěkaše: „Sylńmy Němsku demokratisku republiku, kraj měra a socializma – domiznu Serbow!“
Berlin (ML/SN). „Miłoraz we Łužicy měješe so brunicoweje jamy dla zhubić. Energijopolitiske změny móhli přesydlenje zadźeržeć. Mnohim wobydlerjam pak so to njespodoba. Plakat na spočatku wsy zamyla. Tam steji: ‚Dźeržće skónčnje słowo, dajće nam do noweje domizny ćahnyć!‘ Tule chcedźa wobydlerjo woprawdźe swoju domiznu zhubić, zo bychu sej ju na druhim městnje znowa natwarili.“
Takle pisaše pod nadpismom „Žedźba za bagrom“ Georg Meggers w cyłoněmskej nowinje Die Welt minjenu póndźelu wobšěrnje wo wosudach Miłoražanow a wo połoženju w dwurěčnej wsy Slepjanskeje wosady. Dale tam čitaš: „Hižo před lětdźesatkom bě wjetšina něhdźe 230 wjesnjanow při naprašowanju za to hłosowała, zo ma so wjes přesydlić. Šwedski energijowy koncern Vattenfall chcyše brunicu pod Miłorazom wudobywać. Přilubi, zo maja so pola něšto kilometrow zdaleneho Slepoho ‚Miłoraz w swojich njezaměnliwych strukturach socialnje znjesliwje znowa natwarić a tradicije zachować‘. Tola po dźesać lětach je přesydlenje jara prašomne, wšako ma čěski koncern EPH nětko brunicowe jamy Vattenfalla přewzać.“
Mikławš Krawc z Budyšina podpěruje namjet Michała Nuka w Serbskich Nowinach, wudać knihu wo stawiznach sporta w Serbach po 1945:
Lektor Ludoweho nakładnistwa Domowina Michał Nuk, sam aktiwny lochkoatlet a kolesowar, ma za trěbne spisać a wudać knihu wo sportowanju w Serbach po Druhej swětowej wójnje hač do našich dnjow. Wón wuzběhny, zo předleži wo dźěle Serbskeho Sokoła w lětach 1920 do 1933 kniha Alfonsa Wićaza (LND, 1990) a zo dyrbjało so wo sportowo-narodnych aktiwitach po lěće 1945 dokumentacija zestajeć. Z přećelemi sporta drje smy sej přezjedni, zo by tajka edicija přihódny dar k 25. róčnicy załoženja noweho Serbskeho Sokoła (28. decembra 2018) abo potom k 100. narodninam Sokoła (9. nowembra 2020) była.
„Rěka Sprjewja ćeče wot čěskeje mjezy hač do němskeje stolicy Berlina. Wona wije so rjenje po Łužicy, kotraž je domizna najmjeńšeho zapadosłowjanskeho naroda – Łužiskich Serbow. Woni mjenuja swoju domiznu Łužicu, štož pokazuje na tamniše mnohe haty a małe jězory, zawostajenstwo poslednjeje lodoweje doby.“ Pod nadpismom „Póštu tule z čołmom woža“ piše lětuše prěnje čisło časopisa Poštni razgledi (Póštowy wuhlad) Słowjenskeho pósta předewšěm wo Błótach a wo žiwjenju a kulturje tam bydlacych Serbow.
Křesćan Krawc z Hrubjelčic wotmołwja Witej Meškankej z Berlina na jeho Zapósłane w SN z 20. julija, poćahujo so na politiku NATO we wuchodoeuropskich krajach:
Što wšo přećiwo njekrasnikej Putinej rěči a scyła přećiwo za wojerskimi rozestajenjemi hłódnej Ruskej, mi nětk hakle tak prawje swita, hdyž čitam w rubrice Zapósłane komentar z Berlina. Wottam ma komentator wězo wyšu runinu hladanja hač ja w zabytej łužiskej wjesce za horami. Tu wšak njejedna so jenož wo komentar, ale je to rjećaz wotkrywanjow za tych kaž mje, kotřiž dyrbja wšitke te fakty mjenowane dóstać, zo bychu skónčnje dopóznali, kajki tón Putin a jeho Ruska woprawdźe staj.
„Wotwisuje zapřijeće domizna wot politiskeje geografije, wot wokrjesow, wobwodow abo krajow? Za jednotliwca je zapřijeće domizna zwjazane z teritorijom, z kotrymž ma wosebity zwisk, do kotrehož je so narodźił.“ Takle piše prof. dr. Dietrich Šołta w přinošku „Łužica jako domizna dweju ludow“, wozjewjenym z dalšimaj nastawkomaj serbskeje tematiki w lětušim časopisu Krajneho zwjazka sakski domizniski škit. „Łužica je bikulturny region. Jeje mjeno je słowjanskeho pochada. Hač donětka bydlitej tam, a to hižo dlěje hač tysac lět, dwaj ludaj, kotrejž ju jako swoju domoródnu domiznu wobhladujetej. Němcy a Serbja, wulki a mały lud, su tam zhromadnje žiwi.“
Awtor skedźbnja na asimilaciju Serbow a na wuskutki zasydlenja přesydlencow po lěće 1945 na serbskich wsach, hdźež wučinjeja woni 20 do 25 procentow ludnosće. Šołta pak pokazuje runje tak na napřećiwny proces wosebje w katolskich kónčinach, hdźež so přesydlency tež zeserbšćichu. „Tak maja tež Němcy swój podźěl na ‚dźiwje‘, zo je so słowjanska mjeńšina hač donětka realnje zachowała“.
pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slk_Latn pol_Latn hrv_Latn hrv_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn