Aktualności
Nie siedź w domu
Byliśmy tam
Sondaż publiczny
Felieton
- Autor
- Alojzy Lysko: Uczymy się pisać i czytać po śląsku
Powożyć sie na mōwiyni
Powożyć sie na mōwiyni
Stare Ślōnzoki padały - „Je to cnota nad cnotami trzimać jynzyk za zymbami”. Mieli recht, bo dziynka tymu nasze plymie przetwało. Bez cołki wieki tela sie u nos plōngło rōżnistych chacharōw, kierzi nos nażyrali i ubijali, że doprowdy lepij było siedzieć cicho i przikwolać.
No, ale teroz mōmy 21. wiek. Gōrnoślōnzoki niy muszōm już być milczkami, wiyncyj pedzieć, niy powinni nimi być! Dzisio milkliwość może być uznano za strach przed czymś; za poddaństwo. Jeśli gymbōw niy ôtwiyrajōm starzi, to sie niy ma co dziwać, bo w pamiyńci jim siedzi, co wyrobiali z nimi bez wojna i za wczesnyj komuny. Ale młodzi dzisio tego niy pamiyntajōm, tyj traumy niy majom, tōż niy majōm sie czego boć. Muszōm ino głośno wymowiać, czego chcōm i co jich boli. Niy wolno jim milczeć! Wto milczy, wyrzeko sie prowdy, wyrzeko sie swej podmiotowości, niy ma go na świecie. Wto milczy, je we wszystkim posłuszny, znaczy sie jest niewolnikiym, daje znać, że wszystko jest dobrze jak jest.
Beztōż kożdo władza milczka lekceważy, uznaje za niypotrzebnego, zbyndnego. U nos padali: doł sie spodobać. Majom go za taki popychadło, z kierym idzie wyczyniać wszystko: potrōncać, poniżać, zastraszać, ôkrodać, weryfikować, sekować, przesiedlać, wypyndzać... Bo ôn nic niy powiy, bo sie niy jergnie, bo wszystko przijmie bez szymranio. Doł się spodobać…
Dzisio już wiymy, że ta gōrnoślōnsko milkliwość stała sie prziczynōm naszego tragicznego losu. Bo jakby nasze utropiynia i boleści były w pora wysłowiōne, wyryczane, z ôdwogōm ôpisane – może niy byłoby tela ciyrpiynio,
a świat by sie dowiedzioł prowdy, co my tu przeszli.
Do młodych – jo, stary - sie zwracōm: Musicie sie powożyć na mōwiyni, musicie pedzieć, czego chcecie, głośno i wyrażnie pedzieć! Wtynczos świat bydzie wiedzioł, że istniejecie jako ludzie, a niy przedmioty, że mocie swoji prawa dane wōm ôd natury i Pana Boga.
Zasłyszał Alojzy LYSKO
Wywiad
Niezbędny kwiatek do kożucha
Rozmowa z, nauczycielem, pisarzem, propagatorem edukacji regionalnej
Stare fotografie
Mąż wyrusza na wojnę
Maria Piekorz (1879-1951), szanowana akuszerka bojszowska z pierwszym mężem Grelą, który jako marynarz poległ na I wojnie światowej.
Echo historii
Papież śląski ale niewygodny
Pius X prawie na pewno był Ślązakiem. Ale cicho-sza
W naszej kuchni
Czas na bakłażana!
Bakłażan, czy oberżyna? Nie do końca wiadomo, która z tych nazw jest bardziej popularna. Wiadomo jednak, że jeśli kiedyś usłyszymy o psiance podłużnej, jajku krzewiastym, bakmanie, czy gruszce miłosnej możemy się bardzo zdziwić...
Reportaż
Do Ziemi Świętej z orkiestrą symfoniczną z Bergisch Gladbach
Izrael • Projekt „Razem” niemieckich i izraelskich muzyków
Naszym tropem
Giżyński Gate!
Znowu nas wyrolowali. Rolnicy w swoich sprawach zamiast do Mikołowa, będą jeździć do Częstochowy
pol_Latn pol_Latn pol_Latn kmr_Latn lvs_Latn ast_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn ron_Latn szl_Latn pol_Latn pap_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn eng_Latn pol_Latn pol_Latn ast_Latn szl_Latn pol_Latn