NOWE PARTIE – NA ŚLŮNSKU BIERŮM SIE ZA POLITYKA
Związek Górnośląski a Ruch Autonomii Śląska zno bezmaś kożdy. Teroski na scyna wylażům dwie nowe partie: Śląska Partia Regionalna i Ślonzoki Razem. Posuchejcie jako łůni majům idyjo.
Związek Górnośląski a Ruch Autonomii Śląska uzdali, coby sbajslować nowo polityczno partio. Śląską Partię Regionalną bydům průmować a reskiyrować przede wszyskim Grzegorz Franki ai Henryk Mercik, kerzi sům juże znani wiynkszyj liczbie ludzi. Jak przedstowiajům Mercik – Wicymarszołek śląskigo wojywůdztwa, nowo partia mo przede wszyskim słůnczyć ludzi we walce ô regiůnalizm.
Na podzim zaplanirowany je juże kůngres założycielski tyj partie. Wtedy tyż uostanie przedstowiůny fakticzny forplan Śląskiej Partii Regionalnej. Tyn mo przekůnać wszyskich ludzi ze śląskigo wojywůdztwa skiż tego, co bydzie ôdwoływoł sie do regiůnalizmu. Jako dodowajům Mercik, godka ślůnsko bydzie wożnym půnktym we programie, jednako nojwożniyjsze bydzie, coby na ślůnsku żyło sie lepij, a coby ludzie bezto niý musieli stůnd uciekać.
Przi tymu powstowo tyż inkszo ślůnsko partio: Ślonzoki Razym. Choć tak po prowdzie miała juże swůj debiut we welůngu, nale teroski majům nodziyjo, iże stanům sie partiům wszyskich Ślůnzokůw. Jako tublikujům Leon Swaczyna – bajslyrz tyj partie – bydzie łůna ôdwoływać sie przede wszyskim do cołkigo ślůnskigo landu. Przi tymu chcům we Polsce spůmnieć, ô Sztatucie Ôrganicznym, kery kejsik nadoł Wiyrchnimu Ślůnskowi autůnůmio.
Na te polityczne ruchy interesant zaglůndajům tyż politologi. Dr Tomasz Słupik ze Ślůnskigo Uniwerziteta we Katowicach spůmino, iże za dużo partiůw moge potajlować ludzi, a bezto żodno niý bydzie miała szans we welůngu. Niý wolno sie przepůmnieć, iże we Polsce je ôrdynacjo proporcjůnalno a průg do Syjma to aże 5%.
Jednako co wszysko z tego wyńdzie, a wto jake bydzie mioł szanse, to tak na prowda dowiymy sie dziepiyro przi welůngu. Do tego czosu jednako nowe partie majům możebnoś, coby pokozać ludziům, co chcům zrobić, a po co sům.
MOST WYRYCHTOWANY – NA PIASTOWSKIJ WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
Bez cesta Piastowsko na Ôrzygowie we Rudzie Ślůnskij idzie juże spokojnie jeździć. Wyrychtowany tam uostoł na nowo most, dziynka kerymu teroski bydzie lepij a zichernij.
Most na ceście Piastowskij na Ôrzygowie bezmaś czekoł na wyrychtowaniý. Jako pedzieli nům Jacek Otrębski ze Wydziołu Drůgůw a Mostůw Sztad Urzynda we Rudzie Ślůnskij, przepust kery bůł sam pryndzy mioł wiyncy jak sto lot a nadowoł sie do rymůntu.
Cołko inwestycjo to utrota wiyncy jak 1,4 mln zł, jednako dziynka tyj robocie teroźnie nad potokym Julka je most na 12 metrůw dugi a 16 szyroki. Jako dodowo Jacek Otrębski nojprzůd musiały tam być wciśniynte do zola pale na 80 cyntůw szyroke, potyn na to prziszła kůnstrůkcjo ze belek, a na wiyrch betůnowo płyta. Podle ekspertůw taki most bydzie nům dugo służyć.
To niý jednako kůniec inwestycyj drůgowych we Rudzie Ślůnskij. Na te we sztadzie je przeznoczůnych latosi 80 mln zł, a jako dodowajům Krzysztof Mejer – Zastympnik Sztad Prezydynt – hołda tych piniyndzy jeszcze czeko na wydaniý. W sumie hołda to je jeszcze do zrobiynio, bo dalij bydzie robiůno trasa N-S ai same miynszkańce chcieliby, coby w kůńcu na drůgach gruntowych zrobić normalny asfalt.
A we planach sům juże nostympne inwestycje, choby ta na Halymbie, kaj mo być wyrychtowany mostek nad Kłůdnicům na ceście 1 Maja. Na to jednako jeszcze trocha doczkůmy.
SCHRŮN WE MIYCHOWICACH – ŻYWO LEKCJO HISTORYJE
Ôd jakigoś juże czosu idzie zwiedzać wyrychtowany schrůn na Miychowicach we Bytůniu. Je łůn na prowda interesantnům rajzům we downe lata wojyn światowych. Uoboczcie sami.
Bezmaś rok zeszło nim wyrychtowany uostoł cołki schrůn na Miychowicach we Bytůniu. Udało sie przede wszyskim dziynka człůnkům Ferajny „Pro Fortalicium”, kerzi z tego bůnkra zrobili regiůnal izba pamiynci.
A roboty mieli na prowda hołda. Jako pedzieli nům Andrzej Habraszka, bůł łůn zalůny wodům ai zasuty ziymiům a roztomajtymi harmoziami. Jednako po porunostu miesiůncach rychtowaniu udało sie zrychtować sam historyczno atrakcjo. Podle Ireneusza Okoń szczegůlnie interesant je piyrszy ôdcinek, kery pokozuje historyjo Miychowic, a trzeci kaj przedstowiůno je trogedio Miychowicko. Werci sie jednako przyńś bez cołko wystawa a uoboczyć wszyske atrakcje.
Prziciůngo zresztům sam sům tyn klimat tego schrůnu, efekty szpecjalne, kere ferajnioki sam dodali ai wszyske pamiůntki ze I a II welt wojny. I w sumie efekty juże widać, bo coroz wiyncyj ludzi sam przijyżdżo. Ôd ôdymkniyńcio bůło ich juże wele 6 tys., a przijechali nawet ze Gdańska abo auslandu, jako dodowajům Ireneusz Okoń.
Roland Skubała spůmino przi tym wszyskim, iże ô historyji Wiyrchnigo Ślůnska niý idzie pedzieć po prostu. Wszysko skiż tego, co je łůna festelnie skůmplikowano. Toć bez tyn cołki czos bůły sam roz Czechy, Polska, Niýmce a nawet autůnůmiczne ôkresy tego landu. Prowda je tako, iże niýkere tajle tyj historie sům przepůminane, abo świadůmie przełůnaczane.
Coby jednako niý pedzieć, schrůn we Miychowicach werci sie ôbejrzeć a poznać nostympno tajla tyj ślůnskij gýszýchty.
SZTAD MUZEUM – DOBUDOWA A RYCHTŮNG
Juże niýdugo Sztad Muzeum miana Maksymiliana Chroboka na Rudzie we Rudzie Ślůnskij sie powiynkszy. Wszysko skuli tego, co prziłůnczůne a zrychtowane uostanům pomiyszczynia po downym kůmisariacie policje, kery bůł wele niego.
Jako godajům Michał Pierończyk – Zastympnik Sztad Prezydynt – pomiyszczynia po downym kůmisariacie bydům prziłůnczůne do Muzeum a przekludzůny tam bydzie rychtůng, coby przistosować je na potrzeby muzealne. Cołko robota do zrobiynio to przede wszyskim, wybulyniý niýkerych ścian a postawiyniý nowych, wzmocniyniý gipsdeki a demůntaż ainfartu do downego kůmisariatu.
Sbajslowno mo sam być wystowka, kero bydzie przedstowiać poczůntki cywilizacje, a ekůnumiki. Co interesant ôkludzać a tublikować nům niýkere ekůnumiczne pojyncia bydzie sům Karol Godula. Planirowano je tyż nowo wystawa stało, kero zmianowano bydzie „Czos to piniůndz – historio cywilizacje a ekůnůmie na podstawie Rudy Ślůnskij”. Jako tublikujům Zdzisław Sobieraj ze Muzeum – ta wystowka bydzie przede wszyskim pokozywać historio ekůnumie bez przedstowiyniý historyje sztadůw. Jako dodwajům, mo łůna uatrakcyjnić muzeum, coby ludzi barzi rada sam prziłazili.
Nadbytnio mo sam tyż być zrychtowano kafyjka. W sumie bydzie to ôdymkniyńciý ij na nowo , bo kejsik juże sam tako bůła - jako tublikujům nům Michał Pierůńczyk, a dodowajům, iże je to nawiůnzaniý do pewnyj trodycje. Chcům łůni bezto wykorzystać tyn potyncjał, kery sam je.
Podle forplana cołko ta inwestycjo mo skůńczyć sie kajś za rok, czyli na 2 lata przed jubilyjům 20 lecio dziołanio Sztad Muzeum we Rudzie Ślůnskij.
LEKOATLETYKA NA FRYNIE – STADIŮN PRZI CZARNOLEŚNYJ
Zrychtowany a ôddany do użytku uostoł stadiůn przi ceście Czarnoleśnyj we Rudzie Ślůnskij. Dziynka tymu bydzie můgła nazod prziś sam lekoatletyka za prawdziwego zdarzynio.
Na stadiůnie MOSiRU na Frynie we Rudzie Ślůnskij skůńczůno uostała robota. Dziynka tymu bydům můgły sam juże być sbajslowane zawody we lekijatletyce. Aleksandra Poloczek ze MOSiR majům zaś nodziyjo, iże bydzie to stadiůn niý ýno do szportsmynůw, nale do wszyskich miynszkańcůw. A Ci majům we Rudzie Ślůnskij coroz wiynkszy wybůr, bo je to juże nostympny taki ôbiekt we tym sztadzie.
Cołko inwestycjo niý bůła jednako leko, a coby ja dobrze zrychtować potrza bůło jak zowdy niý mało piniyndzy. Jednako Sztad Urzyndowi udało sie pozyskać na ta inwestycjo europyjski kredyt, dziynka kerymu udało sie sfinansować cołko robota, ajnrychtůng ai szportowy sprzynt, jak godajům Michał Pierończyk ze Sztad Urzynda.
To jednako niý wszysko, bo sztadiůn mo tyż dostać certyfikat Polskigo Zwiůnzku Lekkij Atletyki, dziynka kerymu wyniki ôficialnych zawodůw sam bajslowanych, bydzie szło wpisować do ekstra ksiyngi wynikůw tego szporta.
BYTŮŃ TO NIÝ HASIOK – PROTEST MIYNSZKAŃCŮW
We Bytůniu miynszkańce wyleźli a głośno pedzieli, iże Bytůń to niý ma hasiok ai że chcům żyć we czystym a niý schacharzůnym sztadzie. Uoboczie sami.
Juże nostympny roz miynszkańce Bytůnio przeszli bez sztad a głośno wołali, iże niý chcům, coby ze tukej zrobił sie jedyn wielgi hasiok. Chcieli bezto zaś pokozać jak srogi problym je ze niýlegalnym wywożyniym a zakopywaniym harmozi. Je to tym wiynkszy problym, iże we kożdym tydniu co roz snojduje sie nowe place, kaj take harmozie sům zakopane a cołko sytuacjo sie niý poprawio.
Jako tublikujům Dariusz Laksa – jedyn ze bajslyrzy tego protesta – problym je nawet na placach, kere noleżům do sztada. Roztomajte gyszefty wywożům tam ýno harmozie, a cołko wina zwalajům jedyn na drugigo. Problymym tyż je to, iże dorzůndki na wyworzyniý harmozi sům blank ainfach, a bezto niý poradzi sie wszyskigo akuratnie kůntrolować. A jako dodowajům Laksa, je to dziepiyro wiyrch cołkij lodowyj bergi.
Protest przeszoł bez sztad fůrt aże pod Sztad Urzynd, kaj miynkszańce trefili sie ze Zastympnikiym Sztad Prezydynta. Dali mu mały gyszynk – tůmata, kero urosła przi harmoziowisku na Bobrku. A miynszkańce nojlepij wiedzům ô czym godajům, bo choby ýno smrůd, to juże je festelny problym, ze kerym niý poradzům sie dać rady juże ôd poru lot.
Jednako jako pedzieli nům Katarzyna Nylec ze Sztad Urzynda we Bytůniu, kroki prawne sům juże podjynte. I sům łůne niýzoleżne ôd protestůw. Prezydynt Bytůnio wycofoł nawet uzdania ze newralgicznych placůw, kaj wywożůne sům niýlegalne ôdpady.
Niý przekůnuje to jednako Rajcůw ze Sztad Rady, kerzi tyż protestowali cuzamyn ze miynszkańcami. Mariusz Janas – Ryskiyr Sztad Rady uwożo, iże we tyj sprawie idzie zrobić ô co wiyncyj jak sie robi. Jako dodowajům Michał Bieda – Rajca ze Bytůnio – wszyscy juże majům dojś bezczynnosci Prezydynta, kery powiniyn barzi zareagować, a choby zasztrabować wywożyniý tych harmozůw a pozwać sůndowo te fýrmy.
Prowda jednako je tako, iże tyn problym we Bytůniu je juże ôd downa, a protesty to ýno sygnoł, iże je festelnie źle. Styknie sam ýno padać, iże nawet podczas protestu zaś napasowany uostoł ciynżarok, kery wyciepowoł do dziury we ziymi niýzicherne ôdpady. Jak sie ôkozało ze metalami ciynżkimi, kere niý ýno zatrujům ziymia, nale tyż woda, a bezto nosze zdrowie.
DZIYŃ ŚLŮNZOKA – WE RUDZIE ŚLŮNSKIJ
9 augusta we cołkim welcie obłażůny je Dziyń Ludności Tubylczyj. Beztuż we Rudzie Ślůnskij we filji numer 18 Sztad Publik Bilbiotyki na Halymbie sbajslowany uostoł Dziyń Ślůnzoka.
Na Ślůnsku coroz wiyncyj napoczyno sie pokozywać ofyn skůnd sie je, a dbać ô swoja trodycjo. Niýkerzi nawet godajům, co ślůnsko kultůra a godka majům teroźnie swůj renesans. Trza sam tyż spůmnieć, iże co roz průbuje sie nadać ślůnskij godce sztatus regiůnal lynzyka.
Jako spůminajům Norbert Klosa – Ślůnzok roka 2007, ślůnsko godka to iścizna tyj ziymie. Beztuż trza ô nia jak nojlepij dbać.
Na Dniu Ślůnzoka na Halymbie, szło tyż trefić sie a pouosprowiać ze Gabrielům Kańtor. Ta pisorka je rozmiłowano we Wiyrchnim Ślůnsku. Uostatnio zaprezyntowała swoja nowo ksiůnżka „Koronki z płatków śniegu”, kero na tym trefie szło dostać ze autografym autorki.
Take fajrowaniý Dnio Ślůnzoka pokozuje, iże dalij je wtoś, wto chce robić a dziołać, coby ta noszo ślůnsko erbowizna sie niý potraciůła. Werci sie jednako sam spůmnieć, iże nojwiyncyj to zoleży ôd nos samych. Beztuż trza sie dbać ô to co můmy, coby my byli tym, kim my sům.
JANASA PRZEJEZDNO – PO CEŚCIE BYDZIE SZŁO JEŹDZIĆ
Napoczła sie realizacjo wywelowanyj kůncepcje modernizacje cesty Janasa we Rudzie Ślůnskij. Jako uzdali same miynszkańce, bydzie łůna przejezdno, a bydzie wiyncyj parkplacy.
Jakiś czos tymu we Sztad Urzyndzie Rudy Ślůnskij, siydzibie Rejonu Eksploatacji Budynków nr 1 MPGM TBS, pocztům abo mailowo, szło słożyć wypełniůno anketa, we keryj uzdowało sie, jaki wariant cesty Janasa je lepszy. Przedstowiůne uostały dwa warianty. Piyrszy zakłodoł zawarcie ij dlo autokůw a przerobiyniý ij na deptak miyndzy cestami Smołki a Wolności. Drugi zaś wyrychtowaniý na nowo tyj drugi i, jak do tera, przejazd autami.
Po skůńczyniu kůnzultacyj a po podrachowaniu, okozało sie, iże praje 83% anketowanych chciało, coby auta umiały sam jeździć. Jako pedzieli Sztad Prezydynt Grażyna Dziedzic, cesta Janasa bydzie zrobiůno tak, jak chcieli tego same miynkszańce.
Beztuż podle forplana mo sam być zrychtowano nowiyrzchnio jezdno, tretuary, lajtůngi, ai ôswiytlyniý, jako tublikowali Bartosz Wójcik ze Wydziołu Drůgůw a Mostůw Sztad Urzynda. Bydům tyż zrychtowane parkplace wele cesty Janasa ai srogszy parkplac przi ceście Smołki. W sumie mo być 76 nowych parkplacy. Co interesant tretuar mo być zrobiůny ze ekstra żůłtyj kostki, kero bydzie wyglůndać choby staromiyjski bruk, a kej ku tymu dodo sie jeszcze stylizowane lapmy ôświytlyniowe, to moge dać na prowda fajny, zobytkowy efekt tyj ceście.
ADEPTY ŚLŮNSKIGO RZYMIOSŁA – PROJEKT DLO MODYCH
Chyba żodnymu niý trza eklerować, iże tym co majům fach we rynce, lecyj snojś robota. A coby bůło u nos wiyncyj fachmanůw, realizowany je projekt skerowany do modych.
Jedne ze ciynższych uzdań we żywobyciu modego czowieka to te, kere dotyczy fachu a prziszłości. Toć bezmaś ôd tego kaj sie szkolymy, jako sie wybildujymy a jako praktika můmy, bydzie dużo zoleżeć we nojszyj prziszłości. Zoleżeć tyż moge jaki bydymy mieli fach, a tyn nojlepij dobiyrać podle swojego zainteresowanio.
Kej zaś wtoś mo idyjo, a niý mioł na razie jak ij zrealizować, to Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości we Katowicach sbajslowała projekt skerowany do modych, kerzi chcům sie wyszkolić a chycić fajno robota.
Cołki projekt je zmiarkowany tak, coby uczystniki mieli dobre doradztwo a przi tymu byli przeszkolyni na ekstra norychtach. Przede wszyskim jednako bydům łůni uczyć sie fachu już we robocie a po skůńczůnych praktikach bydům můgli zdać egzamin na czeladnika, kery potwierdzi jejich fach kwalifikacyje. Taki certyfikat bydzie uznowany niý ýno u nos, ale tyż we Polsce ai cołkij UE.
Beztuż, kożdy wto chce pomiynić swoje życie a chycić sie za fach robota mo teroski ôkazjo. Werci sie jednako gibnůńć, bo czasu coroz mynij. Projekt kůńczy sie juże we kwiytniu 2018.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn