HaŔ-też-to je serbska rýc wużitna? Serbska rýŔ, kiż ma wjacy gramatiskich twˇrbow dyżli nýmska, je rozwiwanju myslenja wulcy spomˇżna; tohodla serbscy hˇlcy, kot°iż woprawd╝e serbscy mysla, na gymnasiju p°i wuknjenju cuzych rýŔow z wjet╣a so wuznamjenjeju. Ale wużitk serb╣Šiny p°ez wuŔeÓnju won daloko do żiwjenja saha. Nýmcy żadaju za na╣ nýtŔi╣i Ŕas pˇdla nýmŔiny znajomosŠ dweju nowi╣eju rýŔow: francˇzskeje a je˝d╝elskeje, a nekotryżkuli na wuknjenje teju sameju rad wjele pjenjez ważi, dokelż p°i puŠowanju do wukraja abo doma we wobkhad╝e z lud╝imi druhich narodow bjez njeju byŠ njemˇże. Tomu abo tamnomu ŔesŠenych Ŕitarjow snad╝ so to tak nuzne njezda; ale wˇn mi, ja z nazhonjenja rýcu, na s│owo wýÓ, a kˇżdy m│ˇd╣i daj sebi wote mnje rad╝iŠ, zo khroble njedyrbi wuknjenje rýŔow zakomd╝eŠ, hdyż so jemu, każ wosebje na gymnasÓju, sk│adnosŠ k tomu poskiŠa. P°etoż - też wothladujo wot wużiwanja literatury - nichtˇn njemˇże wýd╝eŠ, haŔ bud╝e wˇn p°ichodnje na mýrnej wjescy sed╝eŠ, kotraż je z jenej abo dwýmaj rýcomaj dospo│nje spokojom, abo haŔ snad╝ do wobstojnosŠow p°i˝d╝e, kiż znajomosŠ nýkotrych nowi╣ich rýŔow wużitnu abo też njewobkhadnje nuznu Ŕinja. Tak daloko smy z praktiskimi Nemcami cyle p°ezjene, kot°iż germanske a romanske jazyki wobjimaŠ pytaju: ale my hi╣Še ný╣to wjacy żadamy; p°etoż ╣tˇż nýmske mjezy p°ekroŔi, tˇn lohko do tajkich krajow dˇ˝d╝e, hd╝eż ani germanska, ani romanska rýŔ njedosaha. To wid╝imy hiżom w najbliż╣ej blizkosŠi, w susodnej Rakuskej, hd╝eż je najwjet╣i d╝ýl krajow wot S│owjanow wobydleny. Tu, każ też w Pˇlskej a Ruskej, je wikowanja a s│użby dla hiżom tˇn abo tamˇn │użiski Serb poby│, kiż sebi ze serbskej rýŔu p°ez kraj pom-ha╣e. Wo wużitku serbskeje rýŔe wjed╝a też stari lud╝o powýdaŠ, kiż mˇżachu so we wˇjnje z ruskimi wojakami atd. zrýceŠ, a kot°iż p°i tym lýpje wote˝d╝echu haŔ susodni Nýmcy. Ăim bˇle pak w na╣ich Ŕasach wobkhad ludow mjez sobu, ze żeleznicami atd., pribýra, Ŕim nuzni╣a bywa - na Ŕoż su nýmscy p°ekupcy z d╝ýla też hiżom ked╝bowaŠ poŔeli - znajomosŠ z najmje˝╣a jedneje s│owjanskeje rýŔe. ętˇż pak jednu rozumi, namaka so lohko do w╣itkich druhich jako sotrowskich rýŔow. A tˇnle wulki wużitk, kotryż bud╝e so w býhu lýtstotkow p°eco zjawni╣o pokazowaŠ, podawa nam na╣a luba maŠeÓna rýŔ, na╣a serb╣Šina. Tohodla sebi ju khwalmy a hajmy jako wosobnu dobrotu, kotruż je boża mi│osŠ nam wobrad╝i│a.
Dr. K. B. Pful, Hˇrnikowa Ŕitanka.
zpýt na obsah Dal╣Ý: Epigramy
szl_Latn hrv_Latn slk_Latn