.
Kuratorka jo pśedewšym zagronita za muzejowu zběrku narodnych drastwow a tekstilijow, tuchylu nejwětšeje zběrki dolnoserbskich narodnych drastwow regiona wokoło města Chóśebuza. Do wobstatka zběrki słušaju nic jano drastwy dolnoserbskego teritoriuma, ale teke drastwine źěle z drugich łužyskich regionow kaž teke pśerědke objekty ze zwenkałužyskich regionow něgajšnych połobskich narodnych drastwow.
Kněni Nowakojc jo wušej togo zagronita za fotowy archiw muzeja kaž tež za zběrku k serbskim nałogam.
Do źěłowych wobłukow diplomoweje kulturneje wědomnostki a sorabistki słušaju zaměrne rozšyrjenje a zachowanje tych zběrkow kaž teke jich wědomostne pósuźowanje, wuslěźenje a prezentěrowanje.
Tak ma wóna zagronitosć za jeje zběrańske objekty w depośe a stawnej wustajeńcy, koncipěrujo a organizěrujo ale teke wustajeńce k wšakorakim zběrkowym wobłukam, pišo wó tom wědomnostne pśinoski a pósrědnijo wědu w pśednoskach a wósebnych wjeźenjach pó muzeju.
Pśesegajuce projekty jeje źěła zajźonych lět su mjazy drugim ekspozicije wó narodnych drastwach połobskich Słowjanow Hannoverskego Wendlanda, wó něgajšnych serbskich narodnych drastwach nad Odru a wó tematice serbskich seśelnicow. K toś tym mjenowanym wustajeńskim projektam su se teke wuźěłali a wudali wobšyrne wědomnostne publikacije.
W běgu pśetwari Serbskego muzeja a nowokoncipěrowanja a nowowugótowanja stawneje wustajeńce jo Martina Nowakojc statkowała ako zagronita kuratorka. Wóna jo tež redaktorka za wót lěta 2006 wuchadajuce muzejowe spise w rěźe „Sorbische Kostbarkeiten – Serbske drogotki“.
– diplomowa kulturna wědomnostnica a sorabistka
– kuratorka – wobłuki: narodne drastwy a tekstilije, nałogi, fotografija
.
Kuratorka jo zagronita za zběrki twórjece wuměłstwo, ludowe wuměłstwo a wšedna kultura, kótarež su se załožyli w lěśe 1986 za nowy serbski muzej. Objekty su se nakupili, pśewzeli abo su se muzejoju darili. Tós ta koncentracija wuźěłow w naspomnjetych zběrkach twóri dobry zakład za dalšne wědomnostne wobźěłanje. Wuske partnaŕstwo ze specialistami, mj. dr. ze serbskim institutom, jo našu źěłabnosć w běgu 35 lět spěchowało. Móžomy z gjardosću wó wuznamnem fundusu ku kulturnym stawiznam dolnołužyskich Serbow howko powědaś, kenž se dalej zaměrnje a systematiski kwalificěrujo.
Do wuměłskeje zběrki słušaju objekty kaž mólby, grafika, plastika, śišće, fotografije, plakaty a tekstilne wuměłstwo, kenž pochadaju z 19. stolěśa a segaju až do pśibytnosći. Wóni wótbłyšćuju kulturno-estetiske zacuśe a myslenje wuměłcowkow a wuměłcow a jich myslenje wó domowni a luźe. W pśibytnosći se wuměłce pak pśedewšym zaběraju ze změnu łužyskeje krajiny, ze zgubjenim domownje a serbskeje identity. Nacasne wuměłstwo pśez projekty a nakupy spěchowaś słuša tejerownosći k nadawkam muzeja. Wuslědki zběranja a projektowego źěła se wózjawiju we wósebnych wustajeńcach, publikacijach a pśednoskach tež w dolnoserbskej rěcy.
K nastaśu: Zběrka twórjecego wuměłstwa jo se zachopiła z nakupom wobšyrnego konwoluta akwarelow ze zawóstajeństwa wětošojskego mólarja Wylema Šybarja. Twóŕby dalšnych dolnoserbskich a górnoserbskich mólarjow z dolnołužyskimi temami su k tomu pśišli. Mólby pśedchadnikow swójskego serbskego wuměłstwa słušaju teke do zběrki, n.pś. wót Ludvika Kuby. Zapśěgnjone su teke wobraze ze „starego“ měsćańskego muzeja. Pśez integrěrowanje wuměłskich twóŕbow do muzealneje zběrki dostanjo młogi dotych měst njeznaty wuměłc a wuměłcowka wótery raz prědne zjawne pśipóznaśe. Wuslědki slěźenja wó nastaśu twóŕby, wó portretěrowanych wósobach a wó žywjenjoběgu jo pśinjasło młogi pśibytk na pólu wuměłstwa. K tomu licy nadejźenje serbskich wuměłcow kaž Paula a Fryca Duringa, Carla Nowaka abo Alfreda Janigka.
Serbske wuměłce źěłaju zwětša na temy krajina, wšedne žywjenje a nałogi. Wóni pśedstaju nutśikowny wid na Serbstwo, wótźělba „błośańske mólowanje“ pósrědnijo wid wót wenka na Dolnych Serbow.
Z pśiběraceju znatosću jo Serbski muzej někotare wusegajuce twóŕby do wuměłskeje zběrki dostał, kótarež su něnto zjawnosći pśistupne.
Zběrka ludowěgo wuměłstwa wobpśimjejo objekty a konwoluty łužyskich ludowych wuměłcow a lajkow, kenž cesto na wšakorakich pólach kreatiwnje źěłaju. Wóni póceraju ze žyweje serbskeje ludoweje kultury swóje temy a źěłaju na papjerje, z glinu, głažkom abo na jajowej škórpinje.
Zběrka tradicionelnych jatšownych jajkow wobpśimjejo něźi 900 wupyšnjonych kurjecych, gusecych a strusowych jajow, kótarež se cesto k jatšam wustajaju.
W zběrce z objektami wšednego dnja lažy fokus na wupyšnjeju, datěrowanju a napismom, pśi comž jo serbske pismo kradu rědke.
Zběrka keramiskich objektow wobpśimjejo wšakorake sudobja z łužyskich gjaŕncaŕnjow a jo pśeglědka toś togo rucnikaŕstwa.
Błośańske suweněry pokazuju na to, kak se zwikujo na turistiskem pólu z błośańskeju krajinu, z jadneju z nejžrědnjejšych w cełej Nimskej. Pśi tom se wopokazujo, až jo narodna drastwa cesto wuzwólony motiw.
Dalšne zagronitosći
Kuratorka pśigótujo a pśewjeźo forum k spěchowanju dolnoserbskeje rěcy “Serbske blido” a zastupujo Serbski muzej na zmakanjach a zarědowanjach serbskich institucijow a organizacijow.
– diplomowa kulturna wědomnostka/sorabistka
– kuratorka – wobłuki: twórjece wuměłstwo, ludowe wuměłstwo, kultura wšednego dnja, suweněry
.
Mójo mě jo Werner Měškank. Póstaram se ako kurator muzeja wó serbske zběrki pismojstwo/literatura, muzika/spiw, filatelija a numismatika. Wuslědki z fachowego slěźenja namakaju se mj. dr. w muzejowem spisu „Sorbische Kostbarkeiten / Serbske drogotki“ a specielnych publikacijach.
Muzejowa zběrka pimojstwa/literatura dokumentěrujo we wšych dobach śěžke stawizny dolnoserbskeje pisneje rěcy a literatury. Wó mjaztym akutnje wót wumrěśa wobgrozonej dolnołužyskej serbšćinje jo pisał rěcywědnik a ludowědnik dr. Arnošt Muka (1854 – 1932): “By było napšawdu lutujobnje a wjelike tšuśe za rěcywědu, gaby toś ta rědna a pśijomnje znijucej italšćinje pódobna wenn diese schöne und an Wohlklang dem Italienischen gleichkommende Sprache dem Untergang preisgegeben werden sollte”.
Muzikowa zběrka wopśimjejo ludowe muzikowe nastrawy kaž małke a wjeklike serbske gusle, wjelike a małke serbske dudy a w prědnej połojcy 19. stolěśa wumrěteje tarakawy, jadna pastyrska pišćałka ze swojoraznym zukom. Gramaźujomy teke spiwaŕske knigły, zukowe platy, cejdejki, muzikowe kasety, śišćany a rukopisny notowy materijal a partitury, muzikostawizniske spise, šulske muzikowe wucbnice, cerkwine spiwańske knigły a teke reprinty starych spiwańskich zběrkow. Wó bogatstwje Serbow na ludowych pěsnjach jo w lěśe 1922 pisał česki gerc, mólaŕ a ludowědnik Ludvík Kuba w Praze: „Dotychměst jo se stakim něco wušej 1000 serbskich ludowych spiwow nagromaźiło. Za lud, kótaryž licy něźer 150.000 luźi, jo to wjelicna licba. Na 150 dušow pśiźo jaden spiw, to groni, jadna melodija. To jo nejwětša licba, kótaraž mjazy ludami eksistěrujo.“
Filatelistiska zběrka wopśimjejo dokłady k postowym stawiznam Serbow. Prědna za frankěrowanje płaśiwa listowa znamka ze serbskim motiwom jo wujšła 1935 w seriji nimskich narodnych drastwow a bu ako nimska błośańska drastwowa znamka propagěrowana. Pó 2. Swětowej wójnje su se wudali žedne lokalne łužyske znamki, tak 1946 w Chóśebuzu dwaźasća motiwow, mjazy nimi błośańska znamka a dwě ze serbskimi drastwami. W NDR jo cełkownje něźi 60 listowych znamkow z łužyskimi resp. serbskimi motiwami. W ZRN jo se dotychměst něźi 30 znamkow wudało, kenž daju se do takeje zběrki pśilicyś. Na dwójorěcnosć pak jo se jano kradu rědko źiwało. Wót lěta 1983 do lěta 1989 jo w Kulturnem zwězku NDR statkowało źěłowe zjadnośeństwo “Postowe stawizny Serbow ”, kótaryž jo kužde lěto wudało 24 bokow mócny fachowy zešywk. We njom su pódla listowych znamkow ze serbskimi a łužyskimi motiwami tež wobjadnali dwójorěcne wósebne postowe kołki, dnjowne kołki, wótpósłaŕske kołki, pśemjenowanja serbskich sedlišćow, aktiwity zjadnośeństwa, stawizniske zajmnostki a nałogi Łužyskich Serbow.
Numismatika ze serbskego wiźenja jo pśisamem hyšći nowina. Powšyknje mało znate jo, až měni serbske słowo „płaśiś/zapłaśiś“ pósłownje „płat dawaś“. Wó tom powěźijo ako prědny arabsko-žydojski pśekupc Ibrahim ibn Jacub al-Israeli at Tartusi, kótaryž jo w lětoma 965/66 drogował pó połobskich regionach až do Pragi. W swójej rozpšawje pišo, až Słowjany wužywaju małke lenowe rubiška ako zapłaśeński srědk. „Z nimi wóni wikuju a mjazysobu wótlicuju. Wót nich wobsejźe cełe lodki. Te su jich bogatstwo, a nejdrogotnjejše wěcy za nje kupiš, pšenicu, njewólnikow, kónje, złoto, slobro a wšykne wěcy.“
Pjenježki słowjańskich wjerchow su znate wót 10./11. stolěśa. Wót togo casa su se teke bili serbske brakteaty a tak pómjenjone „Wendenpfennige“, słowjańske pjenježki, za wikowanje mjazy Nimcami a Słowjanami. Nejmjeńša pjenjezowa jadnotka z pómjenowanim „Finkenauge“ (lat. vincones) jo była dłujki cas za numismatikarjow gódańko, až jo jim Serbski muzej pódał plawsibelne wujasnjenje ako słowjański pjenježk, což jo se we fachowem casopisu wózjawiło.
W wěcej nježli tśi lětźasetki dłujkem muzealnem źěle jo Serbski muzej něźi sto wósebnych wustajeńcow prezentěrował, wjele zarědowanjow organizěrował a nazymu 2020 wótwróilö nowu nacasnu trajucu wustajeńcu. Muzej stoj za regionalnosć a wobchowanje identity połobskosłowjańskeje „first nation“. Daś wón se zaměrnje dalej wuwiwa a swójim woglědarjam, kenž su snaź teke serbskich prědownikow měli, pósrědnjował wobraz narodnego muzeja za dolnołužykich Serbow w Bramborskej.
– diplomowy žurnalist
– kurator – wobłuki: pismojstwo, muzika, filatelija, numismatika
unk szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn bos_Latn hrv_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn unk szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn ron_Latn ind_Latn