Nō, tōż mōmy wszyjskie już te latowe feryje zbyte. Po jakiymu pisza mōmy? Anō skuli tego, co niy ino dziecka jamrujōm na fajrant szkolnygo lata, ale i łojce, kiere niy poradzōm nastyknōńć ze złociokōmi na te wszyjskie zachy dzieckōm na nowy rok szkolny, te wszyjskie ksiōnżki do kŏżdyj szuli inksze, a bali i we jednyj szuli, kŏżdy rechtōr kŏże sie sprawić tyż inksze. Kiej jŏ jesce deptŏł do tyj szykownyj mojij „Siedymnŏstki”, to tyn jedyn ślabikorz, tyn „elementarz” Falskigo szło i za siedym lŏt inkszymu synkowi sprawić, i tyż sie gryfnie naszyj polskij mōłwy poradziōł śpikol naumieć. A terŏzki ? A terŏzki to kabzy ino folujōm te wszyjskie wydŏwce, te wszyjskie, kiere na tym „kasa” ściubiōm, a kierym te wszyjske za rajōm ministry (łod Handtkego, bez Łybacko, Giertycha do Hallowyj) ciyngiym na iptowate „przetargi” zwōlŏ dŏwajōm. A jŏ sie pytōm: kaj sōm te tōnie ksiōnżki, kaj ? Przeca mōmy (ino na papiōrze i we gŏdaniu skorzij welōnku tych wszyjskich, ftorzi terŏzki już szczwŏrty rok nami reskiyrujōm) ta bezmać szykowno „polityka prorodzinnŏ” i te tōnie państwo, pra? To niech mi to ftosik sam wyekleruje, po jakiymu, skuli cego we familijach kaj jes pŏrã dziecek, niy idzie te same ksiōnżki, kiej je dziecka szporujōm, dŏwać jednymu po drugim, coby niy trza bōło kŏżdy rok sprŏwiać juzaś nowe ? Nale – tak ci sie uburdało samtyjszym angyjberōm, kierym sie zdŏ, co wszyjskie filipy pozjŏdali – bydymy mieli terŏzki inkszŏ szula, kaj bydzie mocka wiyncyj katechetkōw i tych cŏłkich (Pōnbōczku łodpuść mi tyn grzych) „historikerōw” niźli ludzi, kierzy poradzōm dziecka, modziokōw czegosik naumieć. Bo to, iże bydōm poradzić nasz hymn zaśpiywać (niy, jŏ sie blank niy chichrōm ze tego, ftory wiskoł: ze ziymi polskij do Wolski), to jesce niy wszyjsko. Do niydŏwna jesce szkolorze nasze i roztamajte inksze olympiady we Ojropie poradziyli zawdy wygrywać tela, co terŏzki we tyj łoszkliwyj Ojropie pewnikiym niy zbajstlujōm olympiady „historii Polski” podle … nō, wiycie kogo, pra? Bo we Ojropie jes na isto ino jedna historyjŏ, blank niy tajlowano na naszŏ i waszŏ, na katolickŏ, polskŏ i możno jakosik wanielickŏ i miymieckŏ.
I tu mi sie jedyn fal gryfny spōmniŏł, kiery idzie sknōłtlować ze tymi roztomajtymi zoratmi historyji. Familijŏ ze Polski zakludziyła sie kiejsik do Miymiec, do jejich dŏwniyjszych pociotkōw. Te Polŏki byli, jak przinoleżi – katoliki, a te miymieckie przociele richticzne wanieliki. Na łodwieczerz śtyrolytnigo synka tych Polŏkōw wrajziyli do badywanny, a iże Miymce sōm stopierōńsko szporobliwe, to tyż do kupy śniym wrajziyli rajn tyż swoja, tyż śtyrolytniŏ, cerzicka.Tyn śpikol tak gawcy bez te mydliny na ta dziołszka we badywannie, kukŏ i łorŏz ci gŏdŏ:
– Pōnbōczku! A jŏch blank niy miarkowoł, iże miyndzy katolikōma a wanielikōma jes ci tako srogo rōżnica !!!
Nale, te moje wynokwianie możno ino beztōż, iże kiej tak cowiekowi piźnie bez szejśćdziesiōnt lŏt, to mu sie zdŏ, iże wszyjsko już miarkuje, spokopiōł, wszyjskie już filipy wećkŏł. Tela, iże ci już ino małowiela ze tego pamiyntŏ. Chocia, bo jŏ wiym, cy to tak na isto prŏwda?
A wiycie Wy co? Jak miarkujecie, fto wypokopiōł tak prŏwdōm te latowe feryje, te latowe wywczasy dlŏ cŏłkich familiji? Za tyj „kōmuny” to chnet wszyjskie te, ftore robiyli (a elwrōw bezmać u nŏs we Polsce wtynczŏs niy bōło), mōgli sie lajstnōńć gryfno rajza na wywczasy. I cy to bōło nad nasze polskie morze, cy to sie ludzie wykludzali do Bułgarii, do Rusa, do NRD-owa, to zawdy tam byli jakiesik wywczasy, i to dlŏ cŏłkij familiji, prŏwda? A terŏzki to chnet łoziymdziesiōnt procyntōw dziecek nikaj sie z dōma niy wykludziōło bez lato.
Wiycie, a jŏ znod we jednym gryfnym cajtōngu fal, iże to wszyjsko sie napoczło u Żabojadōw, we Francyji. A bōło ci to neści tak:
Wiesna i lato we tyj Francji we 1936 roku zbajstlowali takŏ maluśko „rewolta” i te lywicowe partyje wyringowali wszyjskich żabojadōw. Byli roztomajte sztrejki, jak u nŏs we 80 roku, bajzlowali, wyrŏbiali i na łostatek (gŏdōm to blank „kurz und bündig” jak gŏdajōm richticzne Miymce) cŏłko chnet Francyjŏ łostała stŏć, zahaltowała i blank nic niy robiōła. Ichni prezidynt kazuje jednymu takimu, kiery sie Léon Blum mianowŏł, coby wartko jakisik rzōnd we tyj Francyji łobsztalowŏł. Bōło ci to kajsik przi napoczniyńciu czyrwiynia. Tyn Blum podszrajbowŏł ze ichniōm „Solidarnościōm”, ze ichniymi zwiōnzkami zawodowymi take wywołane „układy z Matignon”. Coby sam za tela niy fandzolić rzykna ino, iże uchwŏlyli takŏ ustawa we kieryj bōło ci gynał napisane, iże te arbajtery bydōm, miasto śtyrdziyści łoziym godzin we tydniu, robić ino śtyrdziyści. Tyn prymier jesce wypokopiōł take ministyrstwo szportu i frajnygo czasu, kierym miŏł reskiyrować inkszy mōndrok Léo Lagrange. Tyn ci juzaś wszyjskim eklerowŏł, coby bez te frajne dwa tydnie wykludzać sie kajsik na świyży luft, na wywczasy. I coby to jesce do wszyjskich palicōw wlazło, wyśtudiyrowoł ci bōł, iże cŏłkie familije, kiere bydōm kcieli kajsik do kupy na te wywczasy wypolić, erbnōm aże 40 % tonij listecki na cug do dziedziny, kierŏ sie łobierōm. I tym uplym ludziska napoczli na te feryje sie wybiyrać. Gynał siedymdziesiōnt piyńć lŏt pizło latoś, kiej napoczli sie te familijne wywczasy.
Jakech pedziŏł skorzij, mōmy chnetki napoczniyńcie nowygo roku szkolnygo. Niy, niy jŏ, ino te wszyjskie bajtle, spikole, modzioki, dziołchy i synki, ftorym już tyż pewnikiym ckni sie na placu kole familika, kaj jedne, te, kiere majōm możno fest pijynżnych łojcōw i ciyngiym łozprawiajōm ło jakisik gryfnych wywczasach kajsik we gorkich krajach, a juzaś te, kiere musieli łostać dōma, to ino ze srogōm zowiściōm i pŏłnōm rziciōm lutości – suchajōm.
I sam mi sie terŏzki spōmniŏł jedyn wic festelnie ze szulōm skuplowany:
Piyrszy dziyń nowygo roku szkolnygo we mojij „Siedymnŏstce” i jedna gryfnŏ rechtōrka łod polskigo pytŏ sie takigo miglanca:
– Hanysku, a czamuś ty dzisioj, we tyn piyrszy dziyń prziszŏł ło tela za niyskoro?
– Anō, wiedzōm łōni, pani rechtōrko, to skuli tego, co kole naszego kōnzōmu, sam na Krojcce, jakosik starecka zapodzioła, straciyła cŏłkie piyńćdziesiōnt złociokōw.
– Aha, miarkuja, toś ty pewnikiym spōmŏgŏłeś ji za tym sznupać, ja ?
– Niy, niy! Jŏ żech stŏł na tych pijōndzach aże łōna… polazła dalszij.
Szula, szkoła, jedne dziecka lebo modzioki deptajōm ze frojńdōm, juzaś inksze bez uciychy, i to niy ino skuli musu naumiynia sie cosik, ale skuli tego, co niy zawdy sie zwiedzōm cosik mōndrygo, niy zawdy trefiōm na takigo rechtora, kiery na isto poradzi gyszpant gŏdać, wszyjsko jak przinoleżi tuplikować, rozrzōndzać. I blank roztomajcie ci to we kŏżdyj jednyj szuli jes. Na przimier: kajsik żech wynuchtŏł takie gryfne sztrofki, kiere napisŏł bōł… Eduard Einstein (ja, ja to synek Alberta Einsteina łod tyj atōmbōmby, a tak na isto łod tyj „teorii względności). Napisŏł ci je, kiej bōł jesce we gimplu:
„Od wysiłku puchną głowy
Nie przyjmują treści nowych
Stado czeka, wykończone,
na kończący lekcję dzwonek.
Tylko pasterz tego stada,
ciągle gada, gada, gada.”
I niy metlać mi sam tego ze sztrofkami Stanisława Wyspiańskiego, kiery we „Weselu” tyż napisŏł (gŏdała to ta cŏłko Radczyni do Pana Młodego):
”Ach, pan gada, gada, gada …”.
Bo fto by sam jesce terŏzki ze modziokōw przi tych wszyjskich kōmpach, przi mobilniokach miŏł czas, rŏd by miŏł i uciycha czytać (i spokopić) jakichsik tam jesce polskich poytōw, kiej we szuli, do kŏżdygo przydmiotu idzie nŏjńść gryfny „bryk” – jak to terŏzki na to szkolorze gŏdajōm – jakosik „ściōnga”, coby ino nic niy czytać? Bezmać we telewizyji (i niy ino) fōnguje takŏ srogo akcyjŏ: „Wszyjskie czytajōm swojim dzieckōm!”
Nale, kierym? Tym maluśkim, co jesce niy poradzōm gŏdać i niy miarkujōm, co jim mamulka (bo tatulek niy mŏ blank gowy do tego i czasu) przed śnikiym cytŏ? Abo tym srogszym, kierzy poradzōm frechownie pedzieć łojcōm :
– A ustōńcie sam fandzolić, bo leci gryfny film we telewizyji? A ku tymu moja kamratka lebo kamrat niy poradzi sie mie doczkać na tym „czacie” na GG lebo SKYP-ie.
Niy wiym, niy poradza tego spokopić. Jedne, co sam terŏzki już miarkuja, to jes to, iże dziecka majōm blank co inkszego we palicy nikiej my mieli poradziesiōnt lŏt tymu nazod. Cy to jes niyrichtik? Cy to jes dobrze? – niy byda sam tego do imyntu łozwŏżŏł.
Już ci po feryjach…
Nō, tōż mōmy wszyjskie już te latowe feryje zbyte. Po jakiymu pisza mōmy? Anō skuli tego, co niy ino dziecka jamrujōm na fajrant szkolnygo lata, ale i łojce, kiere niy poradzōm nastyknōńć ze złociokōmi na te wszyjskie zachy dzieckōm na nowy rok szkolny, te wszyjskie ksiōnżki do kŏżdyj szuli inksze, a bali i we jednyj szuli, kŏżdy rechtōr kŏże sie sprawić tyż inksze. Kiej jŏ jesce deptŏł do tyj szykownyj mojij „Siedymnŏstki”, to tyn jedyn ślabikorz, tyn „elementarz” Falskigo szło i za siedym lŏt inkszymu synkowi sprawić, i tyż sie gryfnie naszyj polskij mōłwy poradziōł śpikol naumieć. A terŏzki ? A terŏzki to kabzy ino folujōm te wszyjskie wydŏwce, te wszyjskie, kiere na tym „kasa” ściubiōm, a kierym te wszyjske za rajōm ministry (łod Handtkego, bez Łybacko, Giertycha do Hallowyj) ciyngiym na iptowate „przetargi” zwōlŏ dŏwajōm. A jŏ sie pytōm: kaj sōm te tōnie ksiōnżki, kaj ? Przeca mōmy (ino na papiōrze i we gŏdaniu skorzij welōnku tych wszyjskich, ftorzi terŏzki już szczwŏrty rok nami reskiyrujōm) ta bezmać szykowno „polityka prorodzinnŏ” i te tōnie państwo, pra? To niech mi to ftosik sam wyekleruje, po jakiymu, skuli cego we familijach kaj jes pŏrã dziecek, niy idzie te same ksiōnżki, kiej je dziecka szporujōm, dŏwać jednymu po drugim, coby niy trza bōło kŏżdy rok sprŏwiać juzaś nowe ? Nale – tak ci sie uburdało samtyjszym angyjberōm, kierym sie zdŏ, co wszyjskie filipy pozjŏdali – bydymy mieli terŏzki inkszŏ szula, kaj bydzie mocka wiyncyj katechetkōw i tych cŏłkich (Pōnbōczku łodpuść mi tyn grzych) „historikerōw” niźli ludzi, kierzy poradzōm dziecka, modziokōw czegosik naumieć. Bo to, iże bydōm poradzić nasz hymn zaśpiywać (niy, jŏ sie blank niy chichrōm ze tego, ftory wiskoł: ze ziymi polskij do Wolski), to jesce niy wszyjsko. Do niydŏwna jesce szkolorze nasze i roztamajte inksze olympiady we Ojropie poradziyli zawdy wygrywać tela, co terŏzki we tyj łoszkliwyj Ojropie pewnikiym niy zbajstlujōm olympiady „historii Polski” podle … nō, wiycie kogo, pra? Bo we Ojropie jes na isto ino jedna historyjŏ, blank niy tajlowano na naszŏ i waszŏ, na katolickŏ, polskŏ i możno jakosik wanielickŏ i miymieckŏ.
szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn zul_Latn pol_Latn pol_Latn lvs_Latn szl_Latn lvs_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn