Serby
W Bramborskej bydli wokoło 20.000 Serbow, źěl podwjacornego słowjańskego luda Serbow, kótaryž dogromady licy wokoło 60.000 wósobow. Dalšne śěžyšcó serbskego zasedlenja wobstoj w Górnej Łužycy w Lichotnem staśe Sakska. W Bramborskej pśewažujo pólskej rěcy bliska dolnoserbska rěc, w Sakskej górnoserbska.
Serby su žywe wót 6. stolěśa we Łužycy. Wóni njamaju napśeśiwo drugim narodnym mjeńšynam (n.p. Danam w Schleswig-Holsteinskej) žeden „maśeriny kraj” zwenka nimskich granicow. Serbski lud jo zamógł swóju identitu pśez cełe stawizny wuchowaś a se dowoboraś wšakorakim wopytam asimilacije. Wósebnje w casu nacionalsocializma jo był w swójej eksistency wobgrozony.
W casu NDR jo se drje serbski lud statnje wósebnje pódpěrował, to jo se pak stało na kosty daloko segajucego pódrědowanja serbskich organizacijow pód nadkněstwo SED. Z tym su byli zwězane tśuśa politiskeje, kulturneje a konfesionalneje autonomije a pluratity. Serby w Dolnej Łužycy, kótarež se pomjenjuju w nimskej rěcy teke Wenden, stoje pód wósebnym šćitom wustawy Bramborskeje.
Serbska kazń (Sk)
Kazniske a póstajeńske łopjeno za Bramborsku źěl 1 cysło 21 z dnja 12. julija 1994, změnjone pśez kazń z dnja 11. februara 2014, „Kazniske a póstajeńske łopjeno za Bramborsku”, źěl 1 cysło 7 z dnja 12. februara 2014.
Ze serbskeju kaznju pśesajźijo Bramborska z artikela 25 wóstawk 5 bramborskeje krajneje wustawy wuchadajucy nadawk kazniskego wugótowanja pšawow Serbow.
Kazń póstajijo wobšyrny šćit kulturneje a nacionalneje identity Serbow a zarucyjo lichotu wuznaśa k serbskemu ludoju. Pśez kazń šćitany a starodawny sedleński rum, źož płaśe diwersne kazniske šćitańske a spěchowańske nadawki, se wopisujo; rowno tak se konkretizěrujo politiske sobustatkowanje Serbow pśi aktach kaznidawarstwa, kótarež nastupaju jich pšašanja. Pódla šćita rědujo se zawězk spěchowanja kultury ako jaden z nejwažnjejšych serbskich identifikaciskich dypkow.
Jadnaki zawězk se wugronijo serbsku rěc nastupajucy, wósebnje glědajucy na dolnoserbsku rěc. Z tym kazń wuraznje pokazujo, kótary wuznam pśistoj serbskej rěcy za wuchowanje a dalšne wuwiśe swójskeje identity serbskego luda.
Kazń zmóžnijo pśipóznaśe kšywowych zwězkow serbskich zjadnośeństwow a towaristwow, kótarež zastupuju zajmy serbskego luda a bergarkow a bergarjow serbskeje narodnosći na krajnej a komunalnej rowninje. Kšywowym zwězkam pśistoj pšawo skjarženja ako zwězk, to groni, wóni mógu bźez togo až su w swójich pšawach zranjone, pó póstajenju pórěda zastojnskego sudnistwa zapódaś pšawniske srědki pśeśiwo napšawam abo pśeśiwo jich njewugbanju pśez krajne abo komunalne zastojnstwa, gaž to pótrjefijo pšawa Serbow. Dalej pśistoj jim centralna rola pśi organizaciji wólbow Rady za nastupnosći Serbow pśi krajnem sejmje. Rowno tak su wóni do regionalnego a brunicowego planowanja zapśěgnjone, aby w tom planowańskem póstupowanju zastupowali pšawa Serbow. W tej chyli jo Domowina z.t. jadnučki pśipóznaty kšywowy zwězk serbskich towaristwow a zjadnośeństwow.
Dalej pśedwiźi kazń pomjenjenje zagronitego krajnego kněžarstwa za nastupnosći Serbow. Zagronity pódpěrujo koordinaciju ministarstwow we wšych Serbow nastupajucych pšašanjach. Wušej togo stara se wó dalšne wuwijanje pšawa autochtonych narodnych mjeńšynow w europejskem a mjazynarodnem zwisku, woplěwujo a nawězujo kontakty k serbskim towaristwam a zwězkam a stoj serbskim bergarkam a bergarjam ako pśigranjański partnaŕ we wšych narodnu identitu a zwuraznjenje narodneje rěcy a kultury nastupajucych pšašanjach k dispoziciji. Krajne kněžarstwo jo statnego sekretarja w Ministarstwje za wědomnosć, slěźenje a kulturu, Martina Gorholta, ako prědnego zagronitego za nastupnosći Serbow pówołało.
Wót 6. legislaturneje periody pśedpołožyjo krajne kněžarstwo pśecej srjejź legislaturneje periody rozpšawu wó połoženju serbskego luda w Bramborskej. Rozpšawa wopśimjejo wobstojnosći, analyzěrujo statkownosć spěchowańskich napšawow a wugronijo se k pśedewześam krajnego kněžarstwa. Z tym se zarucyjo aktiwne pśewóźowanje serbskego luda a tych k woplěwanju a spěchowanju jogo narodneje identity póstajonych napšawow pśez zjawnosć.
Z teju kaznju orientěrujo se Bramborska pó aktualnych diskusijach wó mjeńšynowych pšawach, ako se tuchylu w europejskem rumje wjedu, a dopołnijo pominanja na moderne mjeńšynowe pšawo.
Mimo togo co Bramborska z teju kaznju teke na swóje stawizny tolerance nawězaś a wujasniś, až jo bikulturelny charakter Dolneje Łužyce wobogaśenje za Bramborsku. Kazń powěda w swójom nadpismje wó Serbach, w nimskej rěcy Sorben/Wenden, a wujasnijo z tym, až płaśe jogo póstawjenja za wšych w Bramborskej žywych Serbow, njewótwisujucy wót togo, z kótarym pomjenjenim se jadnotliwy pśisłušnik identificěrujo.
Dalšne pśesajźenje nadawka wustawy k šćitoju mjeńšynowych pšawow serbskego luda w:
1. Bramborskej krajnej wólbnej kazni wót 2. měrca 1994 we wersiji wózjawjenja wót 28. januara 2004, slědny raz změnjona pśez art. 3 kazni wót 11. februara 2014:§ 3 wótstawk 1
2. Bramborskem krajnem wólbnem póstajenju wót 19. februara 2004, slědny raz změnjony pśez artikel 1 póstajenja wót 20. junija 2009: § 46
3. Bramborskej kazni wó narownanju kostow za wólbne wójowanje wót 4. julija 1994, změnjona pśez artikel 2 kazni wót 11. februara 2014: § 1 wótstawk 4, § 3 wótstawk 5, § 22 wótstawk 2
4. Komunalnej wustawje wót 18. decembera 2007, slědny raz změnjona pśez artikel 5 kazni wót 11. februara 2014: § 2 wótstawk 2, § 9 wótstawk 4, § 125 wóstawk 1
5. Kazni póstupowanja w zastojnstwach Bramborskeje wót 7. julija 2009, slědny raz změnjona pśez artikel 4 kazni wót 11. februara 2014: § 4
6. Statnem dogronje Rbb wót 25. junija 2002 we wersiji wót 30. awgusta/11.septembera 2013: § 3 wótstawk 2; § 14 wóstawk 1 cysło 20
7. Bramborskej šulskej kazni we wersiji wózjawjenja wót 2. awgusta 2002, slědny raz změnjona pśez artikel 6 kazni wót 11. awgusta 2014: § 4 wótstawk 5, §5, § 90 wótstawk 1; § 109 wóstawk 1; § 37 wótstawk 1; § 139 wótstawk 1
8. Bramborskej kazni wó kubłanju wucabnikow wót 18. decembera 2012, změnjona pśez artikel 7 kazni wót 11. februara 2014: § 1 wótstawk 2
9. Kita-kazni we wersiji wuzjawjenja wót 27. junija 2004, slědny raz změnjona pśez artikel 8 kazni wót 11. februara 2014: § 3 wótstawk 2 cysło 5, wótstawk 5
10. Kazni k wudobywanjeju brunice w Bramborskej wót 7. julija 1997, změnjona pśez artikel 10 kazni wót 11. Februara 2014: § 3
11. Kazni k regionalnemu planowanju a k brunicowemu a saněrowańskemu planowanju wót 8. februara 2012, slědny raz změnjona pśez kazń wót 11. februara 2014: § 6 wótstawk 3; § 15 wótstawk 2
Rada za nastupnosći Serbow pśi krajnem sejmje
Pó § 5 Serbskeje kazni ma Serbska rada pśi krajnem sejmje Bramborska nadawk, pśi wšyknych k wobradowanju stojecych nastupnosćach, kótarež mógu se pšawow Serbow dotyknuś, zajmy Serbow zachowaś. Krajny sejm z njeju wobchada ako z wuběrkom.
Pšawniska pozicija Rady za nastupnosći Serbow se pśez póstupowański pórěd krajnego sejma Bramborska wót 11. maja 2010, změnjony pśez wobzamknjenje wót 16. maja 2013, bližej precizěrujo (§§ 88 do 90).
Załožba za serbski lud
Woplěwanje serbskeje rěcy a kultury a wědomnostne zaběranje ze Serbstwom, spěchowanje kubłańskich institucijow a wobstaranje nastupnosćow Serbow w powołańskem žywjenju a we zjawnosći su nadawki Załožby za serbski lud.
28. awgusta 1998 jo se w Slěpem/w Sakskej statne dogrono mjazy krajom Bramborska a Lichotnym krajom Sakska wó załoženju pšawniski samostatneje Załožby za serbski lud pódpisało. To dogrono jo 1. januara 1999 nabyło płaśiwosć. Załožba se we głownem pśez Bramborsku, Lichotny stat Sakska a zwězk financěrujo. W załožbowych gremijach statkuju zgromadnje zastupniki serbskego luda a dawarjow financielneje pódpěry ako teke zastupniki komunalnych regionalnych zjadnośeństwow. W załožbowej raźe statkuju šesćo zastupniki serbskego luda sobu, dwa z nich pśiźotej z Bramborskeje a styrjo ze Sakskeje. Zastupniki serbskego luda z Bramborskeje se pśez Radu za nastupnosći Serbow pomjeniju.
als_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn lvs_Latn slv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn pol_Latn pol_Latn slv_Latn slv_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn pol_Latn bos_Latn pol_Latn slv_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn