Serbšćina trjeba zas a zaso žiwe rěčne rumy. Tole wobkrući regionalna rěčnica Domowiny Christina Šołćina w rozmołwje z Andreasom Kirschku na swójbnym popołdnju župy „Handrij Zejler“ zańdźenu sobotu we Wojerecach.
Na čo so tele zarjadowanje wusměrja?
Ch. Šołćina: Nam je wažne, zo zhromadnje spěwamy a sej nazhonjenja wuměnjamy. Tule móžemy serbšćinu bjez nućenja nałožować. To je moje wutrobne a dušine přeće.
Što Was za swójbne popołdnjo motiwuje?
Ch. Šołćina: Předewšěm stej to zhromadnosć a mjezsobnosć. Tele popołdnjo je mjeztym krute zarjadowanje našeje lětneje protyki a hižo tradicija.
Čuja so starši Serbja takle zmuženi, zaso serbsce rěčeć?
Ch. Šołćina: Na kóždy pad. To bě tež dźensa zaso słyšeć, štož pokaza so předewšěm při zhromadnym zanošowanju serbskich spěwow. Tu jewjachu so dopomnjenki, a někotryžkuli je spontanje sobu spěwał. Ludowe pěsnje kaž „A ženje ja njejsym tak wjesoły był“, „Hanka, budź wjesoła“ a „Tu čerwjenu sukničku“ su zaklinčeli.
Kak wažne je šule do tohole projekta zapřijeć?
Dźěłowy kruh za serbske naležnosće Budyskeho wokrjesa je minjenu srjedu nastupajo dwurěčnosć w zamołwitosći krajnoradneho zarjada wuradźował. Axel Arlt rozmołwješe so z 1. přirjadnikom krajneho rady Udom Wićazom (CDU), kiž bě tam hósć.
Kak posudźujeće rozmołwu z dźěłowym kruhom za serbske naležnosće?
U. Wićaz: Jenož hdyž jednotliwi zastupjerjo ze sobu rěča a wzajomnje swoje nahlady rozjimuja, hodźa so zajimy wobkedźbować. Rozmołwa bě tuž zaměrna a konstruktiwna.
Kotry wuznam gremijej přicpěwaće?
U. Wićaz: Dźěło dźěłoweho kruha słuži tomu, zajimy serbskeje ludnosće wobkedźbować. W našim dwurěčnym wokrjesu je to samozrozumliwosć!
Nastupajo kotre naležnosće měł wokrjes nětko krótkodobnje jednać?
U. Wićaz: W dźěłowym kruhu smy so wo jednotnym popisanju zarjadnišćow wokrjesa wuměnjeli. Tafla maja wšitke dwurěčne być. Při tym mamy hišće něštožkuli nachwatać. Přikładna w tymle nastupanju je radnica we Łazu.
Serbja pak maja na zarjadach rady sobudźěłaćerja, z kotrymž móža swoju maćeršćinu nałožować ...
Iniciatiwna skupina za Serbski sejm wotměje zajutřišim, sobotu, w Njebjelčicach klawsuru. Marko Wjeńka porěča wo tym z dr. Měrćinom Wałdu.
Njeje tomu ani hišće tak dołho, zo sće so ke klawsurje zešli. Čehodla nětko dalše tajke zarjadowanje přewjedźeće?
Dr. M. Wałda: Nawjazujemy na klawsuru z 11. junija, jako smy wažne rozsudy tworili. Te dyrbimy nětko dale wuwić a zeskutkownić, wšako je hišće tójšto wotewrjenych prašenjow.
Što budu ćežišća zarjadowanja w Njebjelčicach?
Dr. M. Wałda: Chcemy mjez druhim wo „radźe starostow“ wuradźować. Wona ma gremij być, kotryž „předparlament“ přewodźa a poradźuje. W radźe starostow njebudu pak božedla stari ludźo, ale budźe to wuběrk nazhonitych a kompetentnych ludźi serbskeho zjawneho žiwjenja. Móhł sej předstajić, zo su w nim na přikład lawreaća Myta Ćišinskeho zastupjeni. Tež předsydow najwažnišich serbskich towarstwow chcemy za sobudźěło zdobyć. Tajcy ludźo su wulce legitimowani, Serbow zastupować. Tež wo wažnych skriptach a nic naposledk wo financach chcemy na klawsurje w Njebjelčicach rěčeć.
Jörg H. Schröder słuša k iniciatoram a nošerjam Ćernjawcyneho statoka we Wujezdźe pola Bukec. Cordula Ratajczakowa je so z Waldorfskim pedagogu, wučerjom eurytmije a prašanym docentom antropozofije rozmołwjała.
Kak chceće Ćernjawcyny statok wozrodźić?
J. Schröder: Tule ma nastać městno strowoty a hojenja, na kotrymž ludźo zhromadnje bydla a wuknu. Ludźo, kotřiž maja ćělne abo tež hinaše problemy a trjebaja pomoc. Přirodna wokolina ma tomu runje tak tyć kaž strowe zežiwjenje a terapeutiske hladanje. Rozdźěl mjez priwatnym a njepriwatnym so zhubi. Dołhodobnje budu tule tež někotři z nas w starobje bydlić.
Njebojiće so hoberskeho předewzaća? Ležownosć ze štyrjomi wulkimi twarjenjemi ma nimale 10 000 kwadratnych metrow. Kak projekt financujeće ?
Jutře wotměje so wubědźowanje Powerserb 2016 w Radworju. Cordula Ratajczakowa je so ze sobuorganizatorom Jakubom Wowčerjom rozmołwjała.
Čehodla sće krótkofilm za Powerserb po comicsu Asterix wjerćeli?
J. Wowčer: Měnimy, zo trjebaja młodostni z tamnych wsow tróšku motiwacije, so do Radworja podać. Smy so prěni raz za filmčk rozsudźili, dokelž z tajkim clipom wjac ludźi docpěješ a móžeš cyłu temu bóle zwobraznić. Ideja nasta přez našeho předsydu młodźinskeho kluba z přimjenom Bobo (Bosćij Wencl). Z toho nasta Bobolix. A tak chcychmy cyłu tematiku Asterixa a Obelixa na lětuši Powerserb přenjesć. Dźe wězo tež wo to, zo so młodostni zetkaja a serbsku zhromadnosć haja.
Wubědźujeće so jutře tež we warjenju kuzłarskeho napoja?
J. Wowčer: Ně, tón tajny napoj hižo mamy. Hrajemy sej wězo z temu Asterix a Bobolix. Tak budźetej mjetanje hlebije a přewinjenje romskich wojakow runje tak pódla kaž čołmikowanje přez Atlantik w boju z chrobłymi piratami.
Što na publikum hišće čaka?
Sobotu a njedźelu a wotměje so w Janšojcach serbski festiwal składnostnje 25lětneho wobstaća župy Delnja Łužica kaž tež 70 lět skutkowanja Domowiny w Delnjej Łužicy. Z regionalnej rěčnicu třěšneho zwjazka za Choćebuz Karin Tšukowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.
Sće ze stawom přihotow spokojom?
K. Tšukowa: Smy jara spokojom, dokelž mamy dobry team na městnje. Tak mamy w Janšojcach wulku Domowinsku skupinu ze sto čłonami. K tomu hišće přińdźe, zo tamniše towarstwo „WIR“ kóžde druhe lěto dujerski swjedźeń wuhotuje, a tak budźe wězo woblubowana dujerska kapała tež pódla. Nimo Janšojc zarjad Picnjo swjedźeń pjenježnje sobu podpěruje. Swjećić tam móža, a tak móža tež z tym zwisowace dźěło zmištrować. Ideja festiwala njebě wot Domowiny nanuzowana, ale nasta na bazy w skupinach Janšojce, Rogow, Móst, Radowiza, Turjej a Hochoza.
Kelko ludźi kónc tydźenja sobu skutkuje?
W brazilskim Rio de Janeiru wotměwaja so tuchwilu Olympiske lětnje hry 2016. Zo pak změje Serb snano tež swój podźěl na medali mustwa Němskeje, by w stawiznach jeje olympiskeho sportoweho zwjazka nowum był. Janej Hrjehorjej je so mjenujcy dopowědało, zo je Stefan Möller ze Šunowa někotrych němskich top-sportowcow na olympiadu přihotował.
Sam sće znaty jako čłon tri-teama-serbja, nic pak jako trenar němskich olympionikow. Što tučasnje dźěłaće abo studujeće?
S. Möller: W meji zakónčich swój studij sportowych wědomosćow w Kamjenicy. Tučasnje požadam so wo dźěło na polu wukonoweho kaž tež rehabilitaciskeho sporta. Dalše durčka wostajam sej wotewrjene z móžnym masterskim studijom. Nětko w lěću dźěłam připódla jako wodosportowy asistent w surfowanskej šuli při Lejnjanskim jězoru.
Kaž sym zhonił, maće tež wy mjeńši abo wjetši podźěl na přihotach někotrych němskich olympionikow. Štó je pod wašej režiju trenował?
Hudźbna skupina NSLDź Floppy dolls njeje jenož we Łužicy, ale mjeztym tež w Texasu a w Praze wuspěšnje serbsku naladu šěriła. Kak z njej dale dźe, wo tym je so Cordula Ratajczakowa z jeje šefom, dźiwadźelnikom Měrkom Brankačkom, rozmołwjała.
Wjele wuspěcha, ale mało čłonow – takle hodźi so nětčiše połoženje skupiny Floppy dolls wopisać, abo?
M. Brankačk: Cyle jednore: Po tym zo je so naš peruski bubnar Diego Carlos Seyfahrt do swojeje domizny wróćił, zo by tam w filmje sobu hrał, a po tym zo stej tež hišće našej spěwarce Anna-Maria Brankačkec a Lisa Čornakowa w maćernym dowolu, naša skupina nětko najprjedy wotpočuje.
Kak dołho wona scyła hižo eksistuje?
Njedźelu wola wobydlerjo gmejny Halštrowska Hola noweho wjesnjanostu. Wot załoženja komuny 1995 zastawa zastojnstwo Dietmar Koark (CDU). Janek Wowčer je so z jeničkim kandidatom za njedźelne wólby rozmołwjał.
Kak hódnoćiće swoje skutkowanje w minjenej wólbnej dobje?
D. Koark: Dalewuwiće infrastruktury mam za wuspěch. Z dalewuwiwanjom přemysłoweje přestrjenje w Narću a z rozšěrjenjom industrijneje přestrjenje w Blunju/Zabrodźe smy docpěli, zo su so dalše zawody zasydlili. Tak skićachmy nowe a přidatne dźěłowe městna. Za pozitiwne mam tež postup we łužiskej jězorinje, předewšěm při Parcowskim a Lejnjanskim jězorje. Tak je so na přikład Lejnjanska swětłownja nimo tamnišeje cyrkwje z marku stała. A wabimy hosći ze zajimawym ansamblom mjeztym pjeć płuwacych a wosom modernych, tróšku futuristisce skutkowacych chěžow k nam.
Što su najwažniše nadawki do přichoda?
Juliana Kaulfürstowa je wot lěta 2010 w Slepom projektowa koordinatorka za zwonkašulsku zaběru. Wona ma bjezdwěla wulki podźěl na tym, zo je wušoł prěni słownik Slepjanskich słowow. Jan Kral je so z njej rozmołwjał.
Što je Waš zajim za slepjanšćinu zbudźiło?
J. Kaulfürstowa: Jako přińdźech w lěće 2010 do Slepoho, mi napadny, zo tam wosebje starši ludźo hinašu serbšćinu rěča. Jeje zwuk bě za mnje jara zajimawy, haj skoro muzikaliski. Mi je so rěč lubiła, chcych tuž wjace wo njej wědźeć a snadź spytać sej ju přiswojić.
Sće započała słowa Slepjanskeje narěče zběrać. Kak sće postupowała?
J. Kaulfürstowa: Sym jenož předdźěła přewjedła. Nastork, słowa zběrać, je přišoł w rěčnych kursach towarstwa Njepilic dwór. Samo na sebi njeběchu to rěčne kursy, ale zetkanja čłonow towarstwa, hdźež slepjansce rěčachu abo sej mjez sobu słowa předstajachu. Běch tež štyri, pjeć razow na tajkim zetkanju. Myslička, słowa hromadźić a je wozjewić, bě tehdy hišće daloko zdalena.
Nałožuja slepjanšćinu tež młódši ludźo?
pol_Latn sag_Latn hrv_Latn bos_Latn ces_Latn pag_Latn bos_Latn hrv_Latn slk_Latn slk_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn hrv_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn slk_Latn pol_Latn hrv_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn szl_Latn slk_Latn slv_Latn slv_Latn hrv_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn szl_Latn slv_Latn pol_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn bos_Latn szl_Latn bos_Latn