Krystof Rummel wukonja wot lońšeho 1. awgusta zastojnstwo serbskeho superintendenta, do kotrehož bu na reformaciskim dnju w Hodźijskej cyrkwi Pětra a Pawoła zapokazany. Z nim přewza najwyšu funkciju w ewangelskich Serbach prěni raz wosoba, kotraž njeje maćernorěčna. Na dojutrownu rozmołwu je so farar Rummel z Axelom Arltom w hudźbnej stwě Hodźijskeje fary zetkał.
Dobre lěto smy z koronu žiwi. Kak zhladujeće na jutry 2020, kotrež njejsmy kaž zwučene swjećić móhli?
Bychu-li 2020 křižerjo jěchać móhli, by so tónle přinošk hižo před lětom wozjewić móhł. Korony dla pak žane křižerske procesiony po puću być njesmědźachu a tuž tež jubilarojo žadyn slěborny abo złoty wěnčk při sukni přityknjeny měć njemóžachu. Ćim bóle so woni wjesela, zo móža to lětsa nachwatać, hačrunjež drje za nikoho z nich jubilej w srjedźišću njesteji.
Zo chcu so z Michałom Pašku w Baćonju raz wobšěrnišo rozmołwjeć, běch jemu hižo lěto do toho připowědźił, jako na njeho do jutrow zazwonich, zo bych kaž kóžde lěto křižerske nowosće zhonił. 2019 wšak jich přewjele njeměješe, „ale klětu pojěcham 50. raz a nimo toho budu 40. raz kantor“, wón tehdy připowědźi. Jako jeho loni spočatk póstneho časa wopytach, wjedro hišće žane jutrowne njebě. Ćim lěpje bě Baćonjan na mój wopyt přihotowany. Dokelž wón jara dokładnu statistiku „swojeho“ křižerskeho procesiona wjedźe, móže tuž někotružkuli zajimawostku powědać a ju tohorunja z lětoličbu potwjerdźić.
Nihdźe druhdźe njejěchał
Galiciska – region na sewjerozapadźe Iberiskeje połkupy njeje jeno znateho putniskeho města Santiago de Compostela dla woblubowana dowolowa kónčina. Tónle dźěl Španiskeje z oficialnym mjenom Comunidade Autónoma de Galicia je pisany blečk w multikulturnej južnej Europje.
Dudy, narodny hudźbny nastroj Galicičanow, symbolizuja historiski zwisk ke Keltam. Galicišćina, kotruž wšědnje tři miliony ludźi wužiwaja, je susodnej portugalskej rěči jara podobna. Respekt před mytiskimi bytosćemi, kaž stej to chodojta a wiła (sonina), pokazuje na to, zo na bywšim „kóncu swěta“ přirodne a nadzemske mocy w předstawach tudyšich wobydlerjow hišće wulku rólu hraja. Stare keltiske a nowše křesćanske tradicije so tu měšeja.
Pod (nad)wopřijećom design sej najskerje kóždy něšto poměrnje konkretne předstaja a móže za to tež přikłady mjenować. Přiwšěm – abo snano runje tohodla – njehodźi drje so žana powšitkownopłaćiwa definicija terminusa nastajić. Tak rěčimy na přikład wo designu mody, jězdźidłow abo šmóratkow, štož tež wopak njeje. Tola to by hesło ryzy na to wobmjezowało, kak něšto wupada. Wšako so dosć fachowcow z tym zaběra, kak sej najelegantnišo do awta zalězć, kak drasta najkmańšo sedźi abo kak ergonomisce so handy posłužuje. Njeje potajkim jeničce wažne, dobry optiski zaćišć tworić (a tuž wěstu kwalitu sugerować); je runje tak wažne, zo hodźa so produkty zmysłapołnje wužiwać. Střeća ma design tomu słužić, marku wot marki rozeznawać móc (abo jej zmóžnić so z cuzymi pjerami pyšić, kupcow tak často za nós poměwši) resp. tak mjenowane žro marki po cyłej paleće produktow reprezentatiwnje rozšěrić.
Loni w hodownym času je sej młodostny w Ralbicach wutroby kemšerjow zdobył, a to na njewšědnym instrumenće. Simeon Wjesela je 26. decembra na kemšach w Ralbičanskej cyrkwi mjenujcy na harfje hudźił.
W Delanach cyle normalne
Dwanaćelětnemu to ničo wosebite njeje. Přećeljo, sobušulerki a sobušulerjo to wědźa. „Jako wo tym zhonichu, zo na harfje hraju, su woni cyle normalnje reagowali“, powěda Simeon. Po zdaću je tuž w Delanach tež cyle normalne, zo hólčec, kiž chodźi do 7. lětnika na Serbskim gymnaziju Budyšin, tajki wulki instrument wobknježi. To tež njezadźiwa, wšako delanscy ludźo hudźbu lubuja. Tež nan a dźěd Simeona rady we wjesnej band hudźitaj a w Serbskim muskim chórje Delany sobu spěwataj.
Drobnuške su jeje mustry, z kotrymiž jutrowne jejka debi. Małe drohoćinki su něžne – wšojedne, hač su jejka po starodawnym wašnju wóskowanja pisanjene abo po trochu młódšim, bosěrowanju. Njebjelčanka wobě technice perfektnje wobknježi. Wosebje požadane běchu w minjenych lětach jejka ze zelenej skorpiznu, porjeńšene z motiwami, kotrež do wóska tunkane pjerko w formje třiróžka abo zmija na nje kuzła. „Za derje radźene pak mam lětsa jejka z brunej skorpiznu, kotrež sym módre abo čerwjene wobarbiła“, tak wona powěda, „na nich běłe mustry wosebje skutkuja. Takle barbjene je dotal njemějach.“
Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach a ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.
Jeno ći starši Lutobčenjo móža so hišće dopomnić, zo mějachu we wsy hač do lěta 1966 nahladny hosćenc. Pohladnica pak njedopomina jenož na přećelneho a hibićiweho korčmarja Jana Awgusta Lehdera, ale tež na stawizny rjaneje a přiwabliweje korčmy.
1. meje 1906 bu 25 kilometrow dołha železniska čara wot Radworja do Wósporka swojemu wužiwanju přepodata. Mjez cyłkownje wosom na čarje zapołoženymi dwórnišćemi a zastanišćemi bě tež štyri kilometry wuchodnje Radworja a dwaj kilometraj před Wulkej Dubrawu jedne blisko Lutobča trěbne. Předewšěm wšak bě železniska čara za spěšnje wuwiwacu so industriju njeparujomna. Za městnosć njeposrědnje za Měrkowom rozsudźili běchu so efektiwneho zapołoženja čary kaž tež trěbneho transporta twarskeho materiala z bliskeje Měrkowskeje cyhelnicy dla. Wobsedźer cyhelnicy a pěskoweje jamy, Budyski architekt Wiliam Kempe, je tam lětnje 600 wagonow ze šćerkom a šamotu nakładować dał.
Jutry w Serbach su cyle wosebity čas, w kotrymž mnohe nałožki pěstujemy, w kóždej kónčinje hinaše. W Delnjej Łužicy zarjaduja na wsach jutrowne wohenje. W přewažnje ewangelskich kónčinach srjedźneje Łužicy je předewšěm spěwanje jutrowničku rano znate. A w katolskej Hornjej Łužicy su wězo křižerjo wjeršk. Jutrowne jejka pak ludźo po cyłej Łužicy rady debja. Tradicija w někotrych regionach tež je, jejka walkować abo po jutrownu wodu chodźić. Dźěćiznak chce sej z wami někotre jutrowne nałožki wotkryć. Bianka Šeferowa
szl_Latn slv_Latn ces_Latn ces_Latn ces_Latn szl_Latn ces_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn szl_Latn szl_Latn pol_Latn ces_Latn slv_Latn szl_Latn