Skrebe kriolu nunka foi nxinadu na skola. Dai ki skrita di kriolu e bastanti individual i sprimental. So pur azar e ki du pode inkontra un skrita sistematiku num mesmu autor.
Mas mesmu sen regras preskritiva rigorozu, kes skritus na kriolu ki txiga te nos, pur izenplu, es “FINAÇOM DA MORTE DO DOUTOR HONÓRIO” ta mostra-nu ma na ortografia di kriolu ten preokupason di ser soniko-etimolojiku.
Só gora qui djám cetâ -(recolhido por Baltasar Lopes)
ma alguem di divogacia ê pirsiguido,
pirsiguido na sê studu,
pamodi sê sabiduria,
pamodi êl ê di sê cabéça, ,
êl ê di fórça,- el e di se forsa,
êl ê di coraçom grandi…
Pirsiguido sim,
na sê tribuna,
na sê sento, - na se sentu,
coraçom ê préto,
tcheu di cabélo préto!
Pamódi prumeru sê bistimenta
ê di corasom.
Nha guenti, nhôs ki bem lâ di Praia,
nhôs dã conta di nôs rei préto,
qui desdi quel dia qu´ê bá di li,
m' c'obil papiâ
m' c'obil ri,
m' c'odjal bistido di préto
bistimenta qui djam àrâ disconfiába
cuma sê bida era curto,
pamó kel ó qu´ê bisti quel capa di bolta rodondo,
Ê ta parceba mi
So qui Nhâ Sã Miguel
Dipôs di morto,
Resignado
Sentenciado na Calbário!
Na un leitura en vos altu, si nu le asentuason tanbe nu ta repara ma preokupason di autor o ki el ta asentua un palavra, ora agudu, ora sirkunfleksu i o ki el ka ta skrebe un vugal, sima, pur izenplu, m' c' obil papiâ, (en ves m' ca obil papia ) e pa marka abertura/fexamentu di vugal i pa mostra pronunsia di frazi (en ves di skrita), respetivamenti.
Pa marka ma leitura di vugal e abertu 'cabéça', 'fórça', 'préto', 'cabélo' i pa marka fexamentu di 'a' final na formas verbal 'cetâ, papiâ '. Autor kre inplisitamenti pa leitor, indipendentimenti di varianti di kriolu ki el ta papia, le na varianti di kriolu ki sta skrebedu.
Ma si e pusivel faze leitor le kel varianti di kriolu ki sta skrebedu, atraves di asentuason i apagamentu di vugal nun kontestu determinadu, e ka pode garanti ma tudu leitor sabe signifikadu di palavra 'gora'. Es termu e kriolizason di 'agora' purtuges, ki na kes otu varianti di kriolu rezulta em go, ago, gosi, gosi go, grinha sin, gorago, gosin. Nen pidi leitor pa ka odja ma 'djám', 'dã' i 'djam' sta skrebedu di forma asistematiku. Leitura des puema ta pirmiti fla ma 'dã' debeba ser 'dam' i '... djám cetâ' debeba ser ... '... dja m' cetâ'. Autor ka foi sistematiku na se ortografia? Apesar di frajilidadi di skrita 'soniko-etimolojiku', kauverdianus formadu na lingua portuges senpri foi kapas di skrebe, di ler i di konprende testus na un kriolu.
Na pasadu kada kauverdianu falanti di kriolu skolarizadu na purtuges ta skrebeba di manera individual kel kriolu ki el ta papiaba, ku total liberdadi, e ningen ka tinha autoridadi pa ponta-l un fadja gramatikal. Talves e di li ki ben es memoravel ramoki: Kriolu ka ten gramatika! Gramatika entendidu komu: "tratado descritivo-normativo da morfologia e da sintaxe de uma língua". Kriolu era para o que servia!
Oji kuze ki kredu e ki skola di kauverdi pasa tanbe ta nxina minis di kauverdi le i skrebe lingua na lingua nasional, suma ki ta kontise na Purtugal, Fransa, Reinu Unidu, Itália, ets.
O será ki nos minis debe kontinua ta prende papia, le i skrebe purtuges na skola pa es pode traduzi ses lingua, ses kultura i ses kunhesimentu kotidianu?
kea_Latn kea_Latn cat_Latn kea_Latn kea_Latn kea_Latn kmr_Latn lij_Latn lij_Latn por_Latn afr_Latn afr_Latn lij_Latn kea_Latn srd_Latn scn_Latn kea_Latn pap_Latn ita_Latn hat_Latn hat_Latn kea_Latn lij_Latn ace_Latn kea_Latn pap_Latn mos_Latn kea_Latn por_Latn por_Latn kea_Latn kea_Latn kea_Latn kea_Latn kea_Latn kea_Latn