Ye Zé Yeɖée Jó kpo Jlǒ Kpo—Ðò Madagascar
Sylviana ee nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé bo ɖó xwè 25 mɔ̌ é ɖɔ: “Nú un ɖò nǔ e xɔ́ntɔn ce ɖěɖee sɛ̀ tɛn yì fí e hudo gbexosin-alijitɔ́ tɔn sukpɔ́ ɖè lɛ é mɔ kpɔ́n lɛ é sè wɛ ɔ, akpàkpà nɔ sɔ́ mì ɖɔ nyì lɔ ni ɖɔ́ awǎjijɛ mɔhun kpɔ́n.” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Amɔ̌, xɛsi nɔ ɖi mì, bɔ un nɔ mɔ ɖɔ tɛnsisɛ yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɖé zɛ nǔwukpikpé ce lɛ wu.”
A mɔ hwiɖée ɖò ninɔmɛ e xó Sylviana ɖɔ é mɛ vlafo wɛ à? Akpàkpà nɔ sɔ́ hwi lɔ dó azɔ̌wiwa ɖò fí e hudo wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sukpɔ́ ɖè é wu, bɔ a ka ɖò kinkanbyɔ hwiɖée wɛ ɖɔ emi na kpéwú à jí wɛ à? Enyi nǔ nɔ cí mɔ̌ nú we hǔn, awakanmɛ ni ma kú we ó. Kpo alɔdo Jehovah tɔn kpo ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo afatɔ́n mɔkpan ko ɖu ɖò nǔ e ɖò afɔgblɛ̌gblɛ̌ dó afɔ mɛ nú ye wɛ, bɔ ye na vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ yetɔn lɛ é jí. Bo na dó mɔ lee Jehovah hun ali nú ɖé lɛ ɖò ye mɛ gbɔn é ɔ, mǐ na yì Madagascar, ee nyí tɔtɛntinto ɖaxó hugǎn ɛnɛgɔ ɔ ɖò ayikúngban jí é.
Ðò xwè wǒ e wá yì lɛ é vlamɛ ɔ, wɛnjlatɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ kpo gbexosin-alijitɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ kpo 70 jɛji gosin tò 11 mɛ * bo yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí enɛ e nɔ ɖè sínsɛ́n tɔ́n ɖò Aflika, bɔ mɛ gègě nɔ ɖó sísí nú Biblu ɖè é. Gɔ́ na ɔ, wɛnjlatɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn gègě ɖó jlǒ bo na sɛ̀ tɛn, lobo vlɔ́n kàn nú wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla ɖò tɔtɛntinto ɖaxó enɛ mɛ. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó ye mɛ ɖé lɛ wu.
ÐUÐU ÐÒ XƐSI KPO AWAKANMƐ KÚ MƐ KPO JÍ
Louis kpo Perrine kpo e nyí asú kpo asì kpo ɖé, bo ɖó xwè 30 jɛji é gosin France bo yì Madagascar. Nú xwè mɔkpan ɔ, ye nɔ ɖò tamɛ lin dó lee ye sixu gbló ada nú sinsɛnzɔ́ yetɔn, gbɔn tɛnsisɛ yì gbě ɖevo jí gblamɛ é jí wɛ, bɔ Perrine ka nɔ ɖò nǔ xò kpɔ́n dó tɛnsisɛ ɔ wu wɛ. É tinmɛ ɖɔ: “Xɛsi nɔ ɖi mì dó fí e un ma tuùn ǎ é yiyi wu. Ado nɔ hu mì dó xwédo mǐtɔn, agun mǐtɔn, xwé mǐtɔn, fí e ko má mǐ lɛ é bǐ kpo nǔ e mǐ ko nɔ wà gbè bǐ gbè lɛ é kpo jijodó wu. É ɖò wɛn ɖɔ nǔxokpɔ́n ceɖesunɔ lɛ wɛ nyí nǔ ɖaxó hugǎn e jí un ɖó na ɖu ɖè lɛ é.” Ðò 2012 ɔ, Perrine sɔnǔ nú akɔnkpinkpan bɔ é kpo Louis kpo sɛ̀ tɛn. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó gbeta e kɔn ye wá é wu? “Ee un kpɔ́n gudo sɛ́dó é ɔ, un sixu ɖɔ ɖɔ nùɖiɖi ce lɛ́ syɛn d’eji, ɖó un mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.” Louis ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Dǒ nukún Flǐn nukɔntɔn e mǐ bló ɖò Madagascar é mɛ kpɔ́n, Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn wǒ wɛ wá tɛn tɔn mɛ!”
Etɛ ka na hlɔnhlɔn asú kpo asì kpo ɔ bɔ ye nɔ fí e ye yì é hwenu e tagba lɛ wá xwetɔ́n é? Ye savo nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ ɖɔ é ni na emi hlɔnhlɔn e sín hudo emi ɖó, bo na mɔ tɛn bo dɛ é. (Fili. 4:13) Louis ɖɔ: “Mǐ mɔ ɖɔ Jehovah na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ, bo na mǐ ‘fífá Mawu tɔn.’ Mǐ kpé nǔ wu bo sɔ́ ayi ɖó awǎjijɛ e sinsɛnzɔ́ mǐtɔn nɔ na mǐ é jí. Gɔ́ na ɔ, xɔ́ntɔn mǐtɔn e ɖò fí e mǐ gosin lɛ é nɔ wlan nǔ sɛ́dó mǐ gbɔn ɛntɛnɛti jí, bo nɔ lɛ́ sɛ́ wema dó mǐ dó dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ma jó gbè ó.”—Fili. 4:6, 7; 2 Kɔ. 4:7.
Jehovah dó nú dɛ e Louis kpo Perrine kpo dɛ é b’ɛ zɛ. Louis ɖɔ: “Ðò Octobre 2014 ɔ, mǐ yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Asú kpo Asì kpo Lɛ * ɖò France. Wemaxɔmɛ enɛ yiyi nyí nùnina manawɔn ɖé sín Jehovah gɔ́n.” Ðò kúnnuɖewema ɔ yíyí hwenu ɔ, xomɛ hun asú kpo asì kpo ɔ ɖɔ è lɛ́ sɛ́ ye dó Madagascar.
“MǏ NA GÓ ÐÓ MI WU!”
Hwenu e Didier kpo Nadine kpo ee nyí asú kpo asì kpo ɖé é sɛ̀ tɛn sín France bo yì Madagascar ɖò 2010 é ɔ, xwè 50 mɔ̌ ɖó wɛ ye ɖè. Didier ɖɔ: “Mǐ wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ hwenu e mǐ ɖò winnyawinnya mɛ é, bɔ enɛ gudo ɔ, mǐ kplɔ́n vǐ atɔn e mǐ ɖó lɛ é. Ee ye sù é ɔ, mǐ lin tamɛ dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò gbě ɖevo jí jí.” Nadine yí gbè ɖɔ: “Linlin e mǐ ɖó ɖɔ mǐ na jó vǐ mǐtɔn lɛ dó é zɔ́n bɔ un nɔ xò nǔ kpɔ́n, amɔ̌, ye ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘Nú mi sɛ̀ tɛn yì gbě ɖevo jí, bo d’alɔ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɔ, mǐ na gó ɖó mi wu!’ Xó e ye ɖɔ lɛ é dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ bɔ mǐ sɛ̀ tɛn. Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ ɖò zɔ nú vǐ mǐtɔn lɛ tawun dìn, amɔ̌, é víví nú mǐ ɖɔ mǐ nɔ ɖɔ xó xá ye hwɛhwɛ.”
Malgache-gbè kpinkplɔn vɛwǔ nú Didier kpo Nadine kpo. Nadine ɖɔ kpo nǔkiko yɛ́ɛ ɖé kpo bo ɖɔ: “Mǐ sɔ́ nyí xwè 20 mɛví ǎ.” Nɛ̌ é ka kpa ye gbɔn? Tlolo hwɛ̌ ɔ, ye nɔ agun e nɔ dó Flansegbe é ɖé mɛ. Nukɔnmɛ hwenu e ye mɔ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ bo na zán hwenu hugǎn dó kplɔ́n gbè ayǐ ɔ jí tɔn é ɔ, ye sɛ̀ tɛn yì agun e nɔ dó Malgache-gbè é ɖé mɛ. Nadine ɖɔ: “Mɛ e mǐ nɔ mɔ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é gègě nɔ yí wǎn nú Biblu kplɔnkplɔn. Hwɛhwɛ wɛ ye nɔ dokú nú mǐ nú ba e mǐ ba ye kpɔ́n é. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, un lin ɖɔ dlɔ̌ kú wɛ un ɖè. Un yí wǎn nú gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa ɖò fí enɛ. Nú un fɔ́n zǎnzǎn ɔ, un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ: ‘É nyɔ́ tawun, un na yì ɖɔ Mawuxó nú mɛ lɛ ɖò égbé!’”
Ee Didier flín hwenu e é jɛ Malgache-gbè kplɔ́n jí é ɔ, é ko nǔ yɛ́ɛ. “Un ɖò kplé agun tɔn ɖé wu kpé nukún dó wɛ gbè ɖokpo, amɔ̌, un mɔ nǔ jɛ xósin e na wɛ nɔví lɛ ɖè é ɖě mɛ ǎ. Nǔ e un sixu ɖɔ é kpowun wɛ nyí, ‘É na cɛ́.’ Ee un dokú nú nɔví nyɔnu ɖé nú xósin tɔn gudo é ɔ, mɛ ɖěɖee junjɔn gudo tɔn lɛ é jɛ alɔ bló nú mì jí, bo na dó ɖɔ nú mì ɖɔ xósin e é na é kún sɔgbe ó. Un yawu bo ylɔ nɔví ɖé b’ɛ na xósin e sɔgbe é, é hwe bǐ ɔ, un tuùn ɖɔ é na ɖagbe ɔ.”
É SƆ YLƆ̌ Ɔ KPO AWǍJIJƐ KPO
Ðò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖò 2005 ɔ, Thierry kpo asì tɔn Nadia kpo kpɔ́n nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ “Nya Nǔ E Nɔ Sɔ́ Mawu Sù lɛ É Gbé.” Nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ enɛ e ɖɔ xó dó Timɔtée wu é byɔ ayi yetɔn mɛ, bo bló bɔ jlǒ e ye ɖó bo na yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn sukpɔ́ ɖè é lɛ́ jɛji. Thierry ɖɔ: “Ee nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ ɔ fó bɔ mǐ ɖò alɔ xò wɛ é ɔ, un nya bo ganjɛ asì ce wu lobo kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Fitɛ mǐ ka na yì?’ Bɔ é ɖɔ nú mì ɖɔ nǔ e jí lin tamɛ dó wɛ emi lɔ ɖè é nɛ.” Enɛ gudo ɔ, é sɔ́ lín ǎ bɔ ye jɛ afɔ ɖé lɛ ɖè jí bo na mɔ tɛn dó kpé nǔ enɛ wu. Nadia ɖɔ: “Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, mǐ jɛ nǔ e ɖò mǐ sí lɛ é ɖekpo jí, kaka bɔ nǔ e wá kpò nú mǐ é bǐ wá nɔ tomɛyiyisáki ɛnɛ mɛ!”
Ye wá Madagascar ɖò 2006 bo jɛ vivǐ sinsɛnzɔ́ yetɔn tɔn ɖu jí sín hwenɛnu. Nadia ɖɔ: “Lee mɛ lɛ nɔ yí wɛn ɔ gbɔn é nɔ na awǎjijɛ ɖaxó mǐ.”
Amɔ̌ ɖò sun ayizɛ́n gudo ɔ, asú kpo asì kpo ɔ mɔ wuvɛ̌ ɖé. Nadia sín nɔ e nyí Marie-Madeleine bo nɔ nɔ France é j’ayǐ bo wɛ́n awa, bo lɛ́ gblewu dó ta. Ee asú kpo asì kpo ɔ ɖɔ xó xá dotóo Marie-Madeleine tɔn gudo é ɔ, ye byɔ nɔ yetɔn ɖɔ é ni wá nɔ Madagascar kpo emi kpo. É ko ɖó xwè 80 hwenɛnu có, é ka sɔ ylɔ̌ ɔ kpo awǎjijɛ kpo. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó gbě ɖevo jí ninɔ wu? É ɖɔ: “Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ vɛwǔ bɔ è na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ lɛ, amɔ̌, nǔwumakpé ce lɛ ɖò finɛ có, un mɔ ɖɔ un nyɔ́ zán ɖò agun ɔ mɛ tawun. Nǔ e na mì awǎjijɛ tawun é wɛ nyí ɖɔ tuto ɖagbeɖagbe enɛ zɔ́n bɔ vǐ ce kpo asú tɔn kpo kpé nǔ wu bo lɛ́ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ yetɔn e nɔ ɖè sínsɛ́n tɔ́n é kɔn.”
“UN MƆ ALƆ JEHOVAH TƆN”
Riana nyí nɔví sunnu ɖé bo ɖó xwè 20 vɛlɛɛ. É sù ɖò Alaotra Mangoro, fí ɖé wɛ bɔ jinukún nɔ nyɔ́ ɖè tawun ɖò zǎnzǎnhweji Madagascar tɔn. É nɔ w’azɔ̌ tawun ɖò azɔ̌mɛ, bo jló na gbɛkan dó wema kpinkplɔn nu ɖò kplɔnyiji-alavɔ. Amɔ̌, ee é kplɔ́n Biblu gudo é ɔ, é ɖyɔ linlin tɔn. É ɖɔ: “Un dó gǎn bo na fó wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn, bo d’akpá nú Jehovah ɖɔ, ‘Nú un dín nú tɛnkpɔn ce gudo tɔn ɔ, un na bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́.’” Ee Riana yí kúnnuɖewema tɔn gudo é ɔ, é ɖè akpá tɔn. É kpo nɔví sunnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé kpo sɛ̀ tɛn, bɔ é mɔ azɔ̌ hwenu klewun ɖé tɔn bo jɛ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wà jí. É ɖɔ: “Gbeta ɖagbe hugǎn é kɔn un wá kpɔ́n é nɛ.”
Amɔ̌, hɛnnumɔ Riana tɔn lɛ mɔ nǔ jɛ nǔ e wu é ma nya agbazazɔ́ ɖé sín gbě ǎ é wu ǎ. É ɖɔ: “Tɔ́ ce, ataví ce kpo gǎn’máa ce lɛ ɖokpo kpo dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ nyì ni yì kplɔnyiji-alavɔ. Loɔ, un jló na jó gbexosin-alijitɔ́zɔ́ dó ɖó nǔ ɖebǔ wutu ǎ.” É sɔ́ lín ǎ bɔ Riana jló na wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Etɛ ka gɔ́ sò nú jlǒ tɔn enɛ? É ɖɔ: “Ajotɔ́ lɛ wá sla mǐtɔn mɛ bo fin nǔ e un ɖó lɛ é habǔ. Ajo enɛ zɔ́n bɔ un lin tamɛ dó xó e Jezu ɖɔ bo ɖɔ è ni ‘kplé dɔkun mɛtɔn lɛ ɖó jixwé’ é jí. Un wá gbeta ɔ kɔn bo na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bá mɔ tɛn dó xò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kplé.” (Mat. 6:19, 20) É sɛ̀ tɛn yì tofɔligbé tò ɔ tɔn, akúgbéjí ɖé wɛ bo ɖó kilomɛtlu 1 300 dó fí e é gosin é. Finɛ wɛ Antandroy lɛ nɔ nɔ. Etɛwu é ka yì dɔ̌n?
Sun ɖokpo jɛ nukɔn nú ajo e ja nǔ ɖò sla ɔ mɛ é ɔ, Riana bɛ́ Biblu kplɔnkplɔn kpo sunnu Antandroy wè kpo. É kplɔ́n xógbe ɖé lɛ dó gbè yetɔn mɛ, bo lɛ́ lin tamɛ dó Antandroy ɖěɖee ma ko sè wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn kpɔ́n ǎ lɛ é jí. É ɖɔ: “Un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mì nú má sɛ̀ tɛn yì xá e nɔ dó Tandroy-gbè é ɖé mɛ.”
Riana sɛ̀ tɛn bɔ tlolo ɔ, é mɔ wuvɛ̌ ɖé. É mɔ azɔ̌ ɖě ǎ. Nya ɖé ɖɔ n’i ɖɔ: “Etɛwu a ka wá fí? Bonu mɛ e ɖò fí lɛ é na mɔ azɔ̌ ɔ, fí e hwɛ gosin é wɛ ye nɔ yì!” Aklunɔzán gblamɛ wè gudo ɔ, Riana gosin xá e mɛ nǔ bǐ xú ɖè é bo yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé, lobo ɖò lee é na wà nǔ gbɔn é kanbyɔ éɖée wɛ. Ðò azǎn gudo tɔn kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɔ tɔn jí ɔ, nɔví ɖé sɔ́ nùɖé dó Riana sín akpomɛ. Akwɛ e na kpé è, b’ɛ na lɛkɔ yì Antandroy bo na lɛ́ bɛ́ yawúu jɔ klewun ɖé é wɛ. Riana ɖɔ: “Un mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò tɛn enɛ mɛ. Un sixu lɛ́ kpó ɖò alɔ dó mɛ ɖěɖee ali ma ko hun na bɔ ye kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu kpɔ́n ǎ lɛ é wɛ!” Azɔ̌ ka lɛ́ sukpɔ́ bɔ è na wà ɖò agun ɔ mɛ. Riana ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “É ɖè azɔ̌ nú mì bɔ un na nɔ xwlé xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ mɛ azɔn wè ɖò sun ɖokpo mɛ. Jehovah ɖò azɔ̌ kplɔ́n mì wɛ gbɔn tutoblonunu tɔn gblamɛ.” Égbé ɔ, Riana lɛ́ kpó ɖò wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla mɛ e nɔ dó Tandroy-gbè bo jló na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu lɛ é gègě wɛ.
“NǓ E LIN NA WÀ WƐ A ÐÈ LƐ NA JƐNU”
Jehovah na jiɖe mǐ ɖɔ: ‘Sɔ́ azɔ̌ towe dó alɔ mɛ nú Jehovah, enɛ ɔ, nǔ e lin na wà wɛ a ɖè lɛ na jɛnu.’ (Nùx. 16:3) Nú mǐ w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo ɖu ɖò afɔklɛ́nnú lɛ jí bo na dó vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ɔ, mǐ na mɔ nyɔna Jehovah tɔn. Ðǒ ayi Sylviana e nyí Madagascar nu bɔ mǐ ɖɔ xó tɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é jí. Flín ɖɔ é nɔ ɖi xɛsi, bo nɔ lin ɖɔ fí e hudo sukpɔ́ ɖè é yiyi zɛ nǔwukpikpé emitɔn lɛ wu. Etɛwu é ka lin nǔ gbɔn mɔ̌? É tinmɛ ɖɔ: “Afɔ ce amyɔxwé tɔn ɔ hwedo ɖisixwé tɔn ɔ wu nú santimɛtlu 9. Enɛ wu ɔ, afɔtɔ́nɔkpo wɛ un nɔ hɛn, bɔ nǔ nɔ yawu cikɔ nú mì.”
É ɖò mɔ̌ có, ɖò 2014 ɔ, Sylviana gɔ́ nú Sylvie Ann ee nyí nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò agun tɔn mɛ é, bɔ ye sɛ̀ tɛn yì gletoxo kpɛví e ɖó kilomɛtlu 85 dó jɔtɛn yetɔn é ɖé mɛ. Afɔklɛ́nnú lɛ ɖò finɛ có, Sylviana sín dlɔ̌ huzu dlɔ̌ aɖi, bɔ é mɔ nyɔna ɖaxó ɖé. É ɖɔ: “Ee un wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí yɔyɔ̌ enɛ nú xwè ɖokpo gudo é ɔ, Doratine, ee nyí xwési winnyawinnya ɖé bɔ un nɔ kplɔ́n Biblu xá ɛ é bló baptɛm ɖò kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn mǐtɔn hwenu.”
“UN NA GƆ́ ALƆ NÚ WE”
Lee nùɖiɖi xó mɛ ɖěɖee sɛ̀ tɛn yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é tɔn xlɛ́ gbɔn é ɔ, enyi mǐ dó gǎn bo ɖu ɖò afɔklɛ́nnú ɖé jí lobo vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ɔ, mǐɖesu nɔ mɔ lee akpá elɔ e Jehovah dó nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ é nyí nugbǒ gbɔn é: “Un na na akɔnkpinkpan we; un na gɔ́ alɔ nú we.” (Eza. 41:10) Wǎgbɔ tɔn ɔ, kancica e ɖò mǐ kpo Jehovah kpo tɛntin é nɔ lɛ́ syɛn d’eji. Gɔ́ na ɔ, mǐɖée zízé jó kpo jlǒ kpo ɖò xá é mɛ mǐ ɖè é, alǒ, ɖò tò ɖevo mɛ nɔ sɔnǔ nú mǐ nú azɔ̌ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn e ɖò te kpɔ́n mǐ ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. Didier e xó mǐ ɖɔ wá yì é tinmɛ ɖɔ “sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é nyí azɔ̌kplɔnmɛ ɖagbe ɖé nú sɔgudo!” Mɛ e nɔ sɔ́ jlǒ dó w’azɔ̌ lɛ é gègě ɖevo lɛ ni bo bɛ́ azɔ̌kplɔnmɛ enɛ dó mɛhwenu!
^ akpá. 4 Ye mɛ enɛ lɛ ɖé lɛ gosin Canada, République Tchèque, France, Allemagne, Guadeloupe, Luxembourg, Nouvelle-Calédonie, Suède, Suisse, Royaume-Uni, kpo États-Unis kpo.
^ akpá. 8 Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ wɛ jɛ tɛn tɔn mɛ dìn. Sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò gbě ɖevo jí bo ko jɛxa lɛ é sixu d’alɔ wema mɛ, bo yì wemaxɔmɛ ɔ ɖò tò e mɛ ye gosin é, alǒ, ɖò tò ɖevo e mɛ è nɔ bló wemaxɔmɛ ɔ dó anɔ̌nugbe yetɔn mɛ ɖè é.