A ka Ðó Linlin E Jehovah Nɔ Ðó Dó Nǔjlɔjlɔwiwa Wu É À?
“Un na jla Mawu Mavɔmavɔ sín nyikɔ. . . . Mawu gbejinɔtɔ́ wɛ. É nɔ wà nùblibli [alǒ ‘nǔ agɔ,’ nwt] ǎ.”
HAN LƐ: 110, 2
1, 2. (a) Nǔ agɔ tɛ è ka wà xá Nabɔti kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo?(b) Jijɔ wè tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na ɖò xota elɔ mɛ?
DǑ NUKÚN mɛ bo kpɔ́n. È dóhwɛ agɔ nya ɖé ɖɔ é hu hwɛ e wu è nɔ ɖó kúhwɛ́ nú mɛ é ɖé. Nùvɔnɔ ɖé lɛ ɖekúnnu agɔ dó wǔ tɔn bɔ è hu i; ahwi xò mɛ tɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo bǐ. Avivɔfún bla mɛ e yí wǎn nú nǔjlɔjlɔwiwa lɛ é hwenu e ye mɔ bɔ è hu nya xomɛvɔnɔ enɛ kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo é. Tan enɛ nyí xɛxó ɖé kpowun ǎ. Jehovah sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ e nɔ nyí Nabɔti é wɛ nǔ enɛ gbò. Hwenu e Axɔsu Akabu ɖò axɔsu ɖu wɛ ɖò Izlayɛli é wɛ é nɔ gbɛ̀.
2 Ðò xota elɔ mɛ ɔ, mǐ na lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e gbò Nabɔti é kpo afɔ e mɛxo agun tɔn gbejinɔtɔ́ ɖé ɖè nyì dò ɖò agun Klisanwun tɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn mɛ é kpo jí. Dò biba nú kpɔ́ndéwú Biblu tɔn enɛ lɛ na kplɔ́n mǐ ɖɔ enyi mǐ na ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é ɔ, mɛɖesɔhwe ɖò taji. Mǐ na lɛ́vɔ kplɔ́n ɖɔ hwenu e mǐ ɖ’ayi nǔagɔwiwa wu ɖò agun ɔ mɛ é ɔ, jlǒ sísɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é.
NǓAGƆWIWA ÐAXÓ ÐÉ
3, 4. Mɛ alɔkpa tɛ Nabɔti ka nyí? Etɛwu é ka gbɛ́ ɖɔ emi kún na sà viwungle emitɔn nú Axɔsu Akabu ó?
3 Nabɔti nɔ gbeji nú Jehovah hwenu e Izlayɛli-ví gègě ɖò kpɔ́ndéwú nyanya Axɔsu Akabu tɔn kpo asì tɔn Axɔsi Jezabɛli nùbaɖabaɖa ɔ kpo tɔn xwedó wɛ é. Baalu sɛntɔ́ enɛ lɛ nɔ ɖó sísí ɖebǔ nú Jehovah ǎ, ye ka nɔ lɛ́ keya nú nugbodòdó tɔn lɛ ǎ. Amɔ̌, kancica e Nabɔti ɖó kpo Jehovah kpo é xɔ akwɛ n’i hú gbɛ̀ éɖesunɔ tɔn.
4 Xà 1 Axɔsu lɛ 21:1-3. Hwenu e Akabu byɔ Nabɔti ɖɔ emi na xɔ viwungle tɔn alǒ na ɛ ee nyɔ́ hú mɔ̌ é ɖevo ɖó tɛn tɔn mɛ é ɔ, Nabɔti gbɛ́. Etɛwu? É tinmɛ kpo sísí kpo ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ni ma lɔn nú má jó gǔ e un ɖu ɖò tɔ́gbó ce lɛ sí ɔ nú we ó!” Gbɛ̌ e Nabɔti gbɛ́ é jinjɔn sɛ́n e Jehovah na akɔta Izlayɛli tɔn é jí; sɛ́n enɛ gbɛ́ ɖɔ mɛɖé ni ma sà gǔ e akɔta ɖé ɖu é kaka sɔyi ó. (Lev. 25:23; Kɛ́n. 36:7) É ɖò wɛn ɖɔ Nabɔti ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔ lɛ wu é.
5. Nɛ̌ Jezabɛli ka ɖ’alɔ ɖò Nabɔti sín kú mɛ gbɔn?
5 É blawu ɖɔ gbɛ̌ e Nabɔti gbɛ́ é zɔ́n bɔ Axɔsu Akabu kpo asì tɔn kpo wà dakaxomɛwu ɖebɔdoɖewu sín nǔ ɖé lɛ. Bonu Jezabɛli na mɔ tɛn dó yí viwungle ɔ nú asú tɔn ɔ, é bló tuto hwɛ agɔ e è dó Nabɔti é tɔn, b’ɛ sín enɛ wu bɔ è hu Nabɔti kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo bǐ. Nɛ̌ Jehovah ka na ɖeɖɛ nǔagɔwiwa ɖaxó enɛ gbɔn?
HWƐJLƆJLƆÐIÐƆ JEHOVAH TƆN
6, 7. Nɛ̌ Jehovah ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi yí wǎn nú hwɛjlɔjlɔɖiɖɔ gbɔn? Etɛwu enɛ ka na ko dó gbɔ nú Nabɔti sín hɛnnumɔ lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo?
6 Jehovah yawǔ sɛ́ Elíi dó Akabu gɔ́n. Elíi ɖɔhwɛ dó Akabu ɖɔ é nyí mɛhutɔ́ bo lɛ́ nyí ajotɔ́; nugbǒ ka wɛ. Gbeta tɛ kɔn Jehovah ka wá dó ninɔmɛ ɔ wu? È na wà nǔ e è wà xá Nabɔti é pɛ́ɛ́ xá Akabu, asì tɔn, kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo.
7 Hu e Akabu hu Nabɔti kpo vǐ tɔn lɛ kpo é vɛ́ nú mɛ yetɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn yetɔn lɛ kpo có, tuùn e ye tuùn ɖɔ Jehovah mɔ nǔ jɛ nǔagɔwiwa ɔ wu bo yawǔ ɖeɖɛ é dó gbɔ nú ye ɖó bǎ ɖé mɛ. É ɖò mɔ̌ có, nǔmaɖónukún ɖé jɛ bo na ko tɛ́n sɔ́ e ye sɔ́ yeɖée hwe bo lɛ́ ɖeji dó Jehovah wu é kpɔ́n.
8. Nɛ̌ Akabu ka wà nǔ gbɔn hwenu e é sè hwɛɖónúmɛ Jehovah tɔn é? Etɛ mɛ é ka tɔn kɔ dó?
8 Ee Akabu sè hwɛ e Jehovah ɖó n’i é ɔ, “é vún awu dó kɔ nú éɖée, bo bɛ́ ati kplá, lobo bla nu. Ati ɔ mɛ wɛ é nɔ dɔ́; kéze ɔ, é nɔ ɖò zɔnlin ɖi wɛ wǔɖéwúɖé.” Akabu sɔ́ éɖée hwe! Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? Jehovah ɖɔ nú Elíi ɖɔ: “Ee é sɔ́ éɖée hwe mɔ̌ ɔ, un sɔ́ na kɔn nǔ nyanya dó xwédo tɔn jí hwenu e é ɖò axɔsu ɖu wɛ ɔ ǎ; loɔ, vǐ tɔn hwenu wɛ nǔ nyanya ɔ na kɔn dó xwédo tɔn jí.” (1 Axɔ. 21:27-29; 2 Axɔ. 10:10, 11, 17) Jehovah ‘mɛ e nɔ mɔ nǔ jɛ ayi mɛ é’ kú nǔblawu nú Akabu ɖó bǎ ɖé mɛ.
MƐÐESƆHWE NƆ CYƆN ALƆ MƐ JÍ
9. Etɛwu mɛɖesɔhwe ka na ko cyɔn alɔ hɛnnumɔ Nabɔti tɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo jí?
9 Nɛ̌ gbeta enɛ ka cí nú mɛ ɖěɖee tuùn adaka e Akabu xò é? Huzuhuzu enɛ sixu ko tɛ́n hɛnnumɔ Nabɔti tɔn kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo sín nùɖiɖi kpɔ́n. Enyi mɔ̌ hǔn, mɛɖesɔhwe na ko cyɔn alɔ ye jí, bo na ko sísɛ́ ye bɔ ye na kpó ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo lobo ɖeji ɖɔ, nǔagɔwiwa gló Mawu emitɔn. (Xà Sɛ́nflínmɛ 32:3, 4.) Nabɔti, vǐ sunnu tɔn lɛ kpo hɛnnumɔ yetɔn lɛ kpo na ɖu hwɛ jlɔjlɔ e nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é sín vivǐ hwenu e Jehovah na fɔ́n nǔjlɔjlɔwatɔ́ lɛ sín kú é. (Jɔb. 14:14, 15; Jaan 5:28, 29) Hú mɔ̌ ɔ, mɛɖesɔhwetɔ́ ɖé nɔ flín ɖɔ “Mawu na ɖɔhwɛ dó nǔ e è wà lɛ bǐ, kaka jɛ ee è wà dó nǔglɔ lɛ jí; é sixu nyí nǔ ɖagbe, é ka sixu nyí nǔ nyanya.” (Nùt. 12:14) Nugbǒ ɔ, nú Jehovah na ɖɔhwɛ ɔ, é nɔ ɖó ayi nùɖé lɛ wu bɔ mǐdɛɛ lɛ nɔ tuùn ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛɖesɔhwe nɔ cyɔn alɔ xomɛvɔnɔ lɛ jí bɔ ye nɔ j’ayǐ ɖò gbigbɔ lixo ǎ.
10, 11. (a) Ninɔmɛ tɛ lɛ ka sixu tɛ́n nùɖiɖi mǐtɔn kpɔ́n? (b) Ali tɛ lɛ nu mɛɖesɔhwe ka na cyɔn alɔ mǐ jí ɖè?
10 Enyi mɛxo agun tɔn lɛ wá gbeta e a ma mɔ nukúnnú jɛ mɛ ǎ é ɖé kɔn, alǒ vlafo a ma yí gbè na ǎ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi è yí wǔjɔmɛzɔ́ ɖé sín así we, alǒ è yí sín mɛ e a yí wǎn na é ɖé sí ɔ, etɛ a ka na wà? Enyi asì towe, asú towe, vǐ towe, alǒ xɔ́ntɔn vívɛ́ towe ɖé wɛ è ɖè sín agun mɛ bɔ a ma yí gbè na ǎ ɔ, etɛ a ka na wà? Enyi a lin ɖɔ è kú nǔblawu nú nùwanyidotɔ́ e è ma ɖó na kú na ǎ é ɖé ɔ, etɛ a ka na wà? Ninɔmɛ mɔhun lɛ sixu tɛ́n nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo é kpɔ́n. Nɛ̌ mɛɖesɔhwe ka na cyɔn alɔ jǐ we hwenu e a na ɖò tɛnkpɔn mɔhun ɖé mɛ é gbɔn? Mǐ ni kpɔ́n ɖò ali wè nu.
11 Nukɔntɔn ɔ, mɛɖesɔhwe na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na tuùn ɖɔ mǐ kún mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ ɔ mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ó. Enyi mǐ na bo mɔ nukúnnú jɛ ninɔmɛ ɖé mɛ gbɔn ɖebǔ ɔ, Jehovah kɛɖɛ jɛn sixu mɔ nukúnnú jɛ ayi gbɛtɔ́ tɔn mɛ. (1 Sam. 16:7) Nugbǒ taji enɛ tuùntuùn na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na sɔ́ mǐɖée hwe, bo na tuùn dogbó mǐtɔn lɛ, lobo na jla linlin e mǐ ɖó dó ninɔmɛ ɔ wu lɛ é ɖó. Wegɔ ɔ, mɛɖesɔhwe na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na hwíhwɛ́ mǐɖée bo ɖó suúlu, lobo nɔte kpɔ́n Jehovah bonu é na jla nǔ agɔ ɖebǔ e è wà é ɖó. Lee nya nùnywɛtɔ́ ɔ wlan gbɔn é ɔ, “Mɛ e nɔ ɖó sísí nú Mawu lɛ wɛ nǔ na nyɔ́ na, . . . amɔ̌, nǔ ɖó na nyɔ́ nú mɛdídá ǎ . . . é na wɛ́n kú, é na dɔ́ji ǎ.” (Nùt. 8:12, 13) É ɖò wɛn ɖɔ, nǔwiwa kpo mɛɖesɔhwe kpo na wà ɖagbe nú mɛ ɖěɖee ninɔmɛ ɖé kàn lɛ é bǐ ɖò gbigbɔ lixo.
WALƆ YƐMƐNÚWIWA TƆN ÐÉ
12. Tan tɛ mǐ ka na ba dò na dìn? Etɛwu?
12 Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn e ɖò Antyɔci Silíi tɔn lɛ é ɖí xwi xá ninɔmɛ ɖé b’ɛ tɛ́n mɛɖesɔhwe kpo jlǒ sísɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ kpo yetɔn kpɔ́n. Mi nú mǐ ni ba dò nú tan enɛ bo kpɔ́n lee é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na gbéjé linlin e mǐ nɔ ɖó dó hwɛsɔkɛ mɛ wu é kpɔ́n gbɔn é. É na lɛ́ zɔ́n bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e mǐ ɖó dó lee hwɛsɔkɛ mɛ cá kàn xá linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é gbɔn é na gɔ́ngɔ́n d’eji.
13, 14. Wǔjɔmɛ tɛ lɛ sín vivǐ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ka ɖu? Nɛ̌ é ka ɖè adɔgbigbo xlɛ́ gbɔn?
13 Mɛxo agun tɔn ɖé wɛ nú mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ bɔ è tuùn i ganji ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ. Xɔ́ntɔn vívɛ́ Jezu tɔn wɛ n’i, lobɔ è zé azɔ̌ titewungbe ɖé lɛ d’alɔ mɛ n’i. (Mat. 16:19) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò xwè 36 H.M. tɔn ɔ, è jɔwu Piyɛ́ɛ b’ɛ jla wɛnɖagbe ɔ Kɔnɛyi kpo mɛ tɔn lɛ kpo. Nǔ nukúnɖeji ɖé wɛ nyí nǔ enɛ ɖó Kosi e ma gbò ada ǎ é ɖé wɛ nú Kɔnɛyi. Hwenu e gbigbɔ mímɛ́ jɛte dó Kɔnɛyi kpo mɛ tɔn lɛ kpo jí é ɔ, Piyɛ́ɛ yí gbè ɖɔ: “Mɛ elɔ lɛ é Mawu na [gbigbɔ mímɛ́] lee é na mǐ lɔmɔ̌ gbɔn ɔ, è sixu gbɛ̀ ɖɔ è ma [bló baptɛm] nú ye kpo sín kpo ó à?”
14 Ðò xwè 49 H.M. tɔn ɔ, mɛsɛ́dó lɛ kpo mɛxo agun tɔn e ɖò Jeluzalɛmu lɛ é kpo kplé bo na kpɔ́n ɖɔ Kosi e wá huzu Klisanwun lɛ é ɖó na gbò ada alǒ gbɔ wɛ à jí. Ðò kplé enɛ jí ɔ, Piyɛ́ɛ ɖɔ xó kpo adɔgbigbo kpo bo flín nɔví lɛ ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ jɛte dó Kosi e ma gbò ada ǎ lɛ é jí ɖò xwè ɖé lɛ ɖíe. Nǔ e Piyɛ́ɛ mɔ kpo nukún éɖesunɔ tɔn lɛ kpo é d’alɔ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn tawun b’ɛ wá gbeta ɖé kɔn. (Mɛ. 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Lee Piyɛ́ɛ xwlé nǔ e jɛ lɛ é ye kpo adɔgbigbo kpo gbɔn é na ko sù Jwifu lɛ kpo Kosi e wá huzu Klisanwun lɛ é kpo nukúnmɛ. Kpɔ́n lee jiɖe ɖiɖó dó nya enɛ e zin ɖò gbigbɔ lixo é wu na ko bɔwǔ sɔ́ é!
15. Afɔ tɛ Piyɛ́ɛ ka ɖè nyì dò hwenu e é ɖò Antyɔci Silíi tɔn é? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
15 Táan klewun ɖé gudo ɖò kplé e ye bló ɖò xwè 49 H.M. tɔn é gudo ɔ, Piyɛ́ɛ yì Antyɔci Silíi tɔn. Hwenu e é ɖò finɛ é ɔ, é vo bo nɔ kpɔ́ xá nɔví tɔn e nyí Kosi lɛ é. É ɖò wɛn ɖɔ, nǔ e Piyɛ́ɛ tuùn lɛ é kpo nǔ e é ko mɔ kpɔ́n lɛ é kpo hɛn lè wá nú ye tawun. Amɔ̌, hwenu e Piyɛ́ɛ ɖó nǔ e ɖu xá ye wɛ é ɖè é te ajijimɛ é ɔ, kpɔ́n lee é na ko kpaca ye bo lɛ́ vɛ́ nú ye sɔ́ é! Nǔ enɛ e Piyɛ́ɛ wá é wà nǔ dó Jwifu ɖevo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é wu, kaka jɛ Baanabasi jí, bɔ ye lɔ wà mɔ̌. Etɛ ka zɔ́n bɔ Klisanwun mɛxo agun tɔn e ko zin é ɖé wà nǔ enɛ e sixu ko klán agun ɔ é? Ðò taji ɔ, etɛ ninɔmɛ enɛ ka sixu kplɔ́n mǐ hwenu e mɛxo agun tɔn ɖé ɖɔ xó ɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ vɛ́ nú mǐ é?
16. Nɛ̌ è ka gbɛ́ nǔ nú Piyɛ́ɛ gbɔn? Nùkanbyɔ tɛ lɛ enɛ ka fɔ́n nyite?
16 Xà Galatinu lɛ 2:11-14. Piyɛ́ɛ jɛ fɛ́ca xɛsiɖiɖi nú gbɛtɔ́ tɔn mɛ. (Nùx. 29:25) Piyɛ́ɛ ɖesunɔ tuùn linlin e Jehovah ɖó dó ninɔmɛ ɔ wu é có, é ɖi xɛsi dó lee é na cí nú Jwifu e ɖò agun Jeluzalɛmu tɔn mɛ bo gbò ada lɛ é wu. Mɛsɛ́dó Pɔlu e nɔ kplé e è bló ɖò Jeluzalɛmu ɖò xwè 49 H.M. tɔn é tɛnmɛ é gbɛ́ nǔ nú Piyɛ́ɛ ɖò Antyɔci bo ɖè yɛmɛnúwiwa tɔn gbà. (Mɛ. 15:12; Ga. 2:13) Nɛ̌ Kosi e wá huzu Klisanwun bɔ nùwanyido Piyɛ́ɛ tɔn wà nǔ dó ye wu lɛ é ka wà nǔ gbɔn dó nǔagɔwiwa enɛ wu? Ye na lɔn bɔ nǔ enɛ na nyí afɔklɛ́nnú nú ye wɛ à? Piyɛ́ɛ na ba wǔjɔmɛ xɔ akwɛ lɛ kpò ɖó nùwanyido tɔn wu wɛ à?
NƆ SƆ́ HWƐ KƐ MƐ
17. Nɛ̌ Piyɛ́ɛ ka ɖu hwɛsɔkɛ mɛ Jehovah tɔn sín lè gbɔn?
17 É ɖò wɛn ɖɔ Piyɛ́ɛ sɔ́ éɖée hwe bo yí gbè nú nǔgbɛnúmɛ Pɔlu tɔn. Nǔtí ɖò Mawuxówema ɔ mɛ bo xlɛ́ ɖɔ é ba wǔjɔmɛ tɔn lɛ kpo ǎ. Nugbǒ ɔ, Mawu wá sɔ́ d’ayi mɛ n’i bɔ é wlan wema-sɛ́dó-mɛ wè bɔ ye ɖò Biblu ɔ mɛ. É jɛ ɖɔ è ni ɖ’ayi wu ɖɔ ɖò wema-sɛ́dó-mɛ wegɔ ɔ mɛ ɔ, Piyɛ́ɛ ylɔ Pɔlu ɖɔ “nɔví mǐtɔn vívɛ́ná.” (2 Pi. 3:15) Nǔ e Piyɛ́ɛ wà nyì dò é sixu ko vɛwǔ nú hagbɛ̌ agun ɔ tɔn e nyí Kosi lɛ é có, Jezu e nyí gǎn agun ɔ tɔn é kpó ɖò Piyɛ́ɛ zán dó wà azɔ̌ na wɛ. (Efɛ. 1:22) Mɔ̌ mɛ ɔ, ali hun nú hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ bɔ ye na xwedó kpɔ́ndéwú Jezu kpo Tɔ́ tɔn kpo tɔn bo na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ hú ɖ’ayǐ tɔn. É na nyɔ́ ɖɔ mɛɖé ni ma lɔn bonu nùwanyido gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ ɖé tɔn ni nyí afɔklɛ́nnú n’i ó.
18. Ninɔmɛ tɛ lɛ ka sixu byɔ ɖɔ mǐ ni ɖè linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é xlɛ́?
18 Lee é nyí gbɔn ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é ɔ, mɛxo agun tɔn e ma ɖó blɔ̌ ǎ é ɖě ɖò agun Klisanwun tɔn égbé tɔn mɛ ǎ, ɖó “mǐ mɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò ɖò alɔkpa gègě mɛ.” (Ja. 3:2) Mǐ sixu mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ enɛ mɛ fɛɛ, amɔ̌, fí e wuvɛ̌ ɔ ɖè é wɛ nyí hwenu e nùwanyido nɔví ɖé tɔn lɛ wà nǔ dó mǐ wu tlɔlɔ é. Ðò ninɔmɛ mɔhun ɖé mɛ ɔ, mǐ ka na ɖè linlin e Jehovah ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é xlɛ́ à? Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mɛxo agun tɔn ɖé ɖɔ nùɖé b’ɛ vlɛ́ linlin agɔ ɖiɖó dó mɛ wu ɔ, nɛ̌ a ka na wá nǔ gbɔn? A na lɔn bɔ nǔ e mɛxo agun tɔn ɖé ɖɔ ɖò manywɛ mɛ bɔ é vɛ́ nú we é na nyí afɔklɛ́nnú nú we wɛ à? A na yawu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ é kún sɔ́ jɛxa mɛxo ó wɛ à, alǒ a na ɖó suúlu bo nɔte kpɔ́n Jezu e nyí gǎn agun ɔ tɔn é? A ka na dó gǎn bo na mɔ nǔ zɛ nùwanyido enɛ wu, vlafo bo lin tamɛ dó xwè nabi e nɔví enɛ wà sinsɛnzɔ́ kpo gbejininɔ kpo na é jí à? Enyi nɔví e hu hwɛ dó we é ɖé kpó ɖò mɛxo agun tɔn sín azɔ̌ wá wɛ, alǒ tlɛ mɔ wǔjɔmɛzɔ́ ɖevo lɛ ɔ, a ka na j’awǎ xá ɛ à? Jlǒ sísɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ na ɖexlɛ́ ganji ɖɔ a ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é.
19. Etɛ jí mǐ ka ɖó na kú dó?
19 Akpàkpà nɔ sɔ́ mɛ ɖěɖee yí wǎn nú nǔjlɔjlɔwiwa lɛ é dó gbè e gbè Jehovah na ɖè nǔagɔwiwa e Satáan kpo gbɛ̀ tɔn nyanya ɔ kpo wà dó gbɛtɔ́ lɛ wu é síìn bǐ mlɛ́mlɛ́ é wu. (Eza. 65:17) Kaka jɛ hwe enɛ nu ɔ, mi nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ni kudeji bá ɖè linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é xlɛ́ gbɔn dogbó mǐtɔn lɛ tuùntuùn ɖò mɛɖesɔhwe mɛ kpo jlǒ sísɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖěɖee hu hwɛ dó mǐ lɛ é kpo gblamɛ.