Wp/fon/Benɛ
Wp > fon > Benɛ
Benɛ nyí to ɖé ɖo hwéyixɔtɛn mɛwigbéjí tɔn. To é lɛlɛ do é lɛ wɛ nyí Bukina faso sin to kpodo Nijɛto kpo ɖo totá ligbé, Awɔnlínto ɖo hwézɛhwɛtɛn lo bɔ Togoto wa ɖo hwéyixɔtɛn. Xú wɛ ɖo tofɔ ligbé nú Benɛnto ɔ.
Azán nukɔntɔn avivɔsún 1960 tɔn mɛ wɛ benɛto jɛ éɖésunɔn si ɖé.
Xɔgbónu ka nyí mijɛmǐɖési toxo benɛto tɔn ɔ bɔ é nɔn ylɔ Benɛví lɛ ɖɔ benɛnu.
Ayínúkúnmɛ benɛn to tɔnEdit
Gbló gbló benɛto tɔn, é lín ɖo kilomɛti gbloka jlɛ mɛ ɔ, ná yí afatɔɔn kanwé ko élé wɛnɛn kpodo kanwé ko donu tɛnwé élé kandé ko nukún atɔn kpo mɔ́ (114 763 km2).
To ɛnɛ wɛ lɛ́lɛ́ do benɛto. Ɖo totá ligbé benɛto tɔn ɔ, Bukina faso to kpodo Nijɛ to kpo wɛ ɖo finɛ́. Ɖo tofɔ libgé ɔ xu wɛ ɖo finɛ́. Ɖo hwézɛhwɛtɛn ɔ, é ná mɔ Awɔnlínto lo bɔ Togoto wá ɖo hwéyixɔtɛn.
Ée xa mɛ ɖo liyasún xwe 2015 tɔn mɛ ɔ, gbɛtɔ afatɔɔn donu woɖokpo mɔn(11 448 647) wɛ é xá ɖo benɛto ɔ mɛ.
Gbé ě nɔn do ɖo benɛto mɛ lɛEdit
Gbé alɔkpa alɔkpa wɛ é do ɖo benɛto mɛ. Yovogbé wɛ nyí gbé ě axɔlu do kɛn bɔ mɛ bi ná do ɖo to ɔ mɛ é. Lo ɔ é ka nɔn do benɛgbé jíjí lɛ lɔɔ mɔn.
Ɖo totá ligbé ɔ, bariba, ditamari kpodo dindi kpo wɛ nyí gbé ě nɔn do ɖo tají é.
Ɖo tofo ligbé kpodo to tɛntín kpo ɔ, Fɔn, Yoruba, Gun, Nago kpodo wémɛgbé kpo wɛ nyí gbé ě nɔn do ɖo tají é.
Xwe'hwenu benɛto tɔn lɛEdit
Xwe hwenu ɛnɛ wɛ ɖo benɛto ɔ mɛ. Jǐ hwenu ě nɔ bɛ sín xwejisún mɛ bo nɔ yi fo ɖo ayídosún mɛ é. Fomɛ ě nɔ bɛ sín liyasún mɛ bo nɔ yi fo ɖo avivɔsún mɛ é. Zo hwenu ě nɔ bɛ sín zǒsún mɛ bo nɔ yo fo ɖo abɔxwisún mɛ é. Xwe hwenu ɛnɛ gɔ wɛ nyí aluun hwenu. É nɔ bɛ sín woosún mɛ bo nɔ yi fo ɖo zofinkplɔsún mɛ.
Togán benɛto tɔn lɛEdit
Sín hwenu ě benɛto ɔ jɛ édésunɔn si ɖo xwe 1960 tɔn mɛ ɔ, togán tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ kpacɛ do to ɔ nu. Bɛsín mɛdaxo Hubert Manga ji wa yi jɛ mɛdaxo Patrice Talon ji. Patrice Talon wɛ nyí togán benɛto tɔn ɖo dín. É do é gán ɖo xwéjisún xwe 2016 tɔn mɛ.