Ionian (Turkiako gaur egungo Egeo itsasoaren kostaldean) hiri grekoek, Mileto eta Halicarnassus bezalako zentro handiak barne hartuta, ezin izan zuten beren independentzia mantendu eta Persiako Inperioaren menpe geratu ziren K.a. VI. mendearen erdialdean. K.a. 499an greziarrek Ioniako matxinada sortu zuten, eta Atenas eta beste hiri greziar batzuk haien laguntzera joan ziren. Kristo Aurreko 490. urtean, Dario I.a errege persiarrak, hiri joniarrak zapaldu ondoren, ontzidi bat bidali zuen greziarrak zigortzeko. Pertsiarrak Atikara iritsi ziren, baina Maratongo guduan garaitu zituzten
Miltiades jenerala, Atenasko agintari grekoen erruz. Maratonen, oraindik ere, ageri da Atenasko hildakoen hilarria. Hamar urte geroago, Darioren ondorengoa, Xerxes I.a, indar handiagoa bidali zuen lehorretik. Leonidas I.a errege espartarrak Termopiletan atzeratu ondoren, Xerxesek Atikara egin zuen aurrera, non Atenas hartu eta erre zuen. Baina atenastarrek itsasoz atera zuten hiria, eta Temistoklesen agindupean Persiako flota garaitu zuten Salaminako guduan. Urtebete beranduago, greziarrek, Pausanias espartarraren agindupean, persiarren armada garaitu zuten Plataean. Atenasko flota Egeoko itsasotik persiarrak botatzera jo zuen, eta K.a. 478an Bizantzia hartu zuten. Horrela, Atenasek uharteko estatu guztiak eta lehorreko aliatu batzuk Delos ligan izena hartzen zuten, haien altxorra Delos uharte sakratuan gordetzen zelako. Espartarrak, nahiz eta gerran parte hartu zuten, gero bakartu egin ziren, eta Atenasek itsas eta merkataritza boterea ezarri ahal izan zuen.