Laburbildu artikulua.  Italiarrek badute esapide bat: "Gauza gehiegik pilatzen du". Erdi Aroko eliza freskoez, gaztelu zaharrez eta erromatar hondakinez betea gaude. Ez dakigu zer egin, are gutxiago nola eutsi. Itsu gaude beren balio eta edertasunagatik. Gutxi gorabehera 5.000 "harribitxi" daude herrialde osoan zehar sakabanatuta, museoetatik arkeologia gune eta monumentuetara. Italiak ditu UNESCOren Munduko Ondarearen kokapen kopuru handiena munduan: 50, eta horietako asko suntsitzeko arriskuan daude, utzikeria eta baliabide publikoen eskasia direla eta. Eta beste 42.000 zauritu lur-jauzien eraginez, uholdeek eta hondamen naturalek eragindakoak. UNESCO-ren Erakundearen zerrendan dagoena, Asisiko basilika, non San Frantziskoaren hilobia dagoen, nazioaren lotsarik handienetako bat da. Berpizkundeko maisuek margotuak, Giotto barne, erortzeko arriskuan daude eta errepikapena behar dute. Desesperatu haiek proiektu bat abiatu zuten 500.000 euroko finantzaketa lortzeko. Erromesaldi handienetako batean gaude, balio artistikoaz gain. Gogoan dut behin lankide estatubatuar batek galdetu zidala: "Baina zer egiten du Italiak bere ondare kultural handiarekin?" Galdera ona da hori Beste herrialdeek erdia jasoko balute, hobeto. Paradoxa da. Koloseoa edo Venezia bakarrik balitz errazagoa izango litzateke. Baina guk ez dakigu, eta Italiak ez daki nola erabili altxor hau. Adibidez, British Museumek 2013an egin zuen Pompeyren inguruan egindako aurkezpen arrakastatsu batean. Toki hau gure atzeko patioan zegoen, baina britainiarrek eraman zuten, eta mundu osoan zehar zabaldu zuten. Aldi berean, benetako Pompeii munduaren gailurrean zegoen - eta oraindik han dago - emaitzak daude. Edo okerrago, Italiari ez zaio axola nork saltzen dion. Bidaia-idazle gisa, ia egunero turismo-bulegoekin jarduteko zoritxarra dut, eta borroka bat da: askok informazioa emateko zalantzak dituzte eta ez dituzte lekuen argazki onak. Ia erregutu ere egiten diet, nahiz eta behar luketen...
Italiak ditu munduko UNESCOren ondare pertsonal gehienak. Italiak ez daki altxorrak ustiatzen, eta ez dio batere axola, Silvia Marchetti idazleak dioenez.