Laburbildu artikulua.  Ez du axola adinak, gutako gehienok oroitzapen faltsuak ditugula. Beharbada ahaztu egingo zenituen autoaren giltzak edo zer eraman duzun gora. Eskerrak momentu horiek pasatzen diren. Baina dementzia dutenei ez zaie horrenbeste gertatzen. Pentsa zer izan daitekeen, ordubete lehenago, egin duzuna gogoratzerik ez izatea. Edo ez dute gogoratzen nola egiten den beren etxeko lanik, edo nola deitzen diren beraien familiak. Edo arruntak nola funtzionatzen duen jakitea: Gaur, dementziari buruzko Osasun Onaren hirugarren zatian, oroimen-arazoen eragina ahalik eta gehien txikiagotzeko moduak aztertzen ditugu, independentzia luzatzeko eta dementziarekin bizi direnei laguntzeko. Beherantz sakatu. Zaharrentzat zailagoa da lo egitea. Baina lo egiteko adina behar dute. Oroimena suntsitzen duten gauzak. Gehiegi nekatzea: garuna nekatuta badago, dementzia ez duten pertsonengan ere eragina du memoriaren funtzionamenduan. Oraintsu, zientzialariek arrazoia aurkitu dute. Lo sakonean, burmuineko uhinek hipokanoko oroitzapenak garraiatzen dituzte. Hipokanpoan, epe laburreko oroitzapenak eragiten dituen eremua, kortexa prefrontala du, eta hor gordetzen dira epe luzeko oroitzapenak. Hori gertatzen ez bada, aldi laburretako oroimenak huts egingo du, eta ondorioz ahazte prozesua sor daiteke. Hori diote Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko ikertzaileek. Ohiko uste okerra da zenbat eta gutxiago lo egin, orduan eta gehiago behar dugula, baina arazoa da adineko pertsonei zailagoa zaiela lo sakona egitea. Ondo lo egitea bereziki zaila izan daiteke dementzia dutenei, batez ere Alzheimer gaixotasuna dutenei, lo egiteko ereduak aldatzen baitituzte. Ez dakigu zergatik gertatzen den hori, baina eragin dezake gaixotasunak burmuinean duen eraginak. Baina badira pasarteak hori erraztu dezakeztenak. Kontu handiz ibili behar da eta ez da euri gehiegi edan behar.
Hau dementziari buruzko " Osasun ona"ren hirugarren zatia da. Oroimen arazoak saihestu nahi ditugu. Esate baterako, zenbat eta gehiago zahartu orduan eta gehiago behar dugu lo egin. Arazoa da zaila dela zahartzaroan lo egitea. Epe laburreko oroimena galtzen hasten denean, zaila da gogoratzea egun hartan zer egin zuen, esaterako, gosaldu, dutxatu edo norbaiti hitz egin. Eguneroko bat idaztea lagungarria izan daiteke. Gainera, idazteak prozesu kognitiboak bultzatzen ditu, geroan erantzunak lortzeko. Memoria gune bat sortzea, hau da, etxearen erdian, jantokiko mahaian edo idazmahaian, non ohar garrantzitsuak, autoaren giltzak, etxeko giltzak eta hartu beharreko botikak gordetzen diren. Jarri gauza horiek hemen, zuk jakin ahal izateko. Leku berean bildu, leku berean utz ez dezaten. Lortu arbel bat edo ohol bat, eta idatzi asteko egun bakoitzeko egin beharrekoen zerrenda. Egindako gauzak atera daitezke. Egindakoa erakusten duen beste modu bat da, baina baita egin beharrekoa ere. Jarri etiketak ateetan, tiraderan, armairuetan eta gainerakoan, zer sartzen den eta zer ez. Gorde ezazue telefonoan pertsona garrantzitsuen telefono-zenbakien zerrenda bat: zuen medikuak eta beste zaintzaile batzuk, zaintzaileak, familia eta lagun fidagarriak. Eguneroko egunkari bat eraman dezaten - modu erraz bat da munduan gertatzen ari denaz ohartzeko eta eguneko dataren oroigarri erabilgarria da. Dutxa edo bainu bat hartzean, ohitura bat ezarri ilea garbitu ote duzun gogorarazteko. Adibidez, bainuontziko likidoa eta xanpua alde batetik bestera mugiarazi behar dira erabili ondoren. Jateko ohikoa den zerbait jan. Beste gorputz-zelula batzuek erregaia beste nonbaitetik har dezaketen bitartean, garuna odoleko glukosa hornidura egokian oinarritzen da. Horregatik, afaltzea saihesteak kalte ditzake pentsamenduak, adimena eta oroimena. Hasierako etapan...