Laburbildu artikulua.  100 urte baino gehiago dauzka. Graffitiak. "H.J. Leach naiz... hau nire taldea da". Soldadu bat besterik ez da. Ez dut ulertzen. SA Australia", zioen inskripzio batek. Aero Eskuadroiaren 148. Eskuadra. 150 Vermillion Avenuen dago, New Yorken", dio beste batek. "Australiako 9. bataila, G. Fitzhenry, Paddington, Sydney, NSW, 1916ko uztaila; Alistair Ross, Lismore, uztaila, " hirugarren bat irakurtzen du. Lehen Mundu Gerrako soldaduak ziren, lau milatik gora. Haien idazkunak aurreko egunean agertu ziren, Naours-eko (Frantzia) gudu-zelai batean, Parisko iparraldean. Jeff Gusky argazkilariak, zeinak aztertu baititu lurrazpiko aztarnak, deskribatzen ditu inskripzioak eta aurkitutako hiria "harrigarriak". "Hau altxor bat da", esan zuen astelehen gauean East Texas-en, non Larrialdietako mediku gisa lan egiten duen. Bertakoek ere ez dakite zer gertatu zen. National Geographic-eko argazkilariak, Gusky-k, "Lehen Mundu Gerraren Mundu Ezkutua" izeneko bere portfolioan, eremua dokumentatu du. Lurrazpiko hiriaren errebelazioak, milak eta milak luzatzen direnak zenbait norabidetan, orain dela gutxi agertu dira gertaera batzuen ondorioz, Gusky-k esan zuen. Egia esan, lurpeko hiriak aspaldi iraun zuen baina XVIII. mendean itxi zuten. Berriz aurkitu zuten... XIX. mendearen amaieran. Lehen Mundu Gerran, soldaduak horietan biltzen ziren. Batzuetan, frontea kilometro gutxira zegoen; Somme-ko bataila, munduko historiako odoltsuenetako bat, 1916an, gertu izan zen. Lurraldea jabetza pribatuan egon zen urte askotan eta, oro har, kanpokoek ezin izan zuten hura ikusi, esan zuen Guskyk, baina 2013an aldatu egin zen. Herri batzuek erosi dituzte erabilera eskubideak, inguruaren historia ezagutzera eman nahi dutenak, esan zuen. Hiriaren ingurunea aztertzea lan zaila da. Hasteko, ilun dago. Ez da inor konturatzen zer dagoen kanpoan... esploratu arte. Gainera, labirintoaren antzeko hedadura dela eta, aurkitzea prozesu motela da. "Behin eta berriro"...
Lehen Mundu Gerrako leize-margo bat aurkitu dute. Idatziak, orokorrean, argiak dira, izen eta lekuen zerrendekin. Graffiti bat iraganarekin konexio bat da.