Féach ar an rann thíos agus ansin freagair an cheist ina dhiaidh sin sa teanga chéanna leis an rann:  Passage: Go príomha ar an mbonn nár urramíodh Cairt Lambert, thug an Fhrainc isteach ar an Madagaiscár i 1883 sa chéad Chogadh Franco-Hova. Ag deireadh an chogaidh, thit an Mhadagaiscár baile calafoirt thuaidh Antsiranana (Diego Suarez) ar aghaidh go dtí an Fhrainc agus d'íoc sé 560,000 francs le heirithithe Lambert. Sa bhliain 1890, ghlac na Breataine le forchur foirmiúil iomlán cosanta na Fraince ar an oileán, ach níor aithin rialtas Madagascar údarás na Fraince. Chun éirí as, chuir na Fraince buama agus ghlac siad calafort Toamasina ar an gcósta thoir, agus Mahajanga ar an gcósta thiar, i mí na Nollag 1894 agus i mí Eanáir 1895 faoi seach. Chuaigh colún eitilte míleata na Fraince ansin i dtreo Antananarivo, ag cailleadh go leor fir le malaria agus galair eile. Tháinig athneartú ón Ailgéir agus ó Afraic Theas ó Sahara. Nuair a shroich siad an chathair i mí Mheán Fómhair 1895, chuir an colún ar an bpáirce ríoga le gunnaí trom, rud a d'fhág go raibh caillteanais mhóra ann agus a thug ar an mBanríon Ranavalona III a thabhairt suas. Ghlac an Fhrainc le Madagascar i 1896 agus d'fhógair sé go raibh an t-oileán ina choilíneacht an bhliain dar gcionn, ag cur deireadh le monarcacht Merina agus ag seoladh an teaghlaigh ríoga ar imirce ar Oileán Réunion agus go hAilgéir. Cuireadh deireadh le gluaiseacht friotaíochta dhá bhliain a eagraíodh mar fhreagra ar ghabháil na Fraince ar phálás ríoga go héifeachtach ag deireadh 1897. Faoi riail choilíneach, bunaíodh plandaí chun cruthanna éagsúla onnmhairiúcháin a tháirgeadh. Cuireadh deireadh leis an sclábhaíocht i 1896 agus scaoileadh thart ar 500,000 sclábhaí; d'fhan go leor acu i dtithe a gcuid máistrí roimhe sin mar sheirbhísigh nó mar sharecroppers; i go leor codanna den oileán tá tuairimí idirdhealaitheacha láidir i gcoinne sliocht na sclábhaí fós ann inniu. Tógadh bóthar leathan agus áiteanna cruinnithe i gcathair phríomhchathair Antananarivo agus rinneadh músaem de chomhdhéanamh phálás Rova. Tógadh scoileanna breise, go háirithe i gceantair thuaithe agus cósta nach raibh scoileanna na Merina tar éis teacht orthu. Bhí oideachas éigeantach idir 6 agus 13 bliana d'aois agus dírithe go príomha ar an bhFraincis...  Ceist: Cé a bhí ionsaí?
Maidagascar