Laburbildu artikulua.  Neanderthalek asmatu eta jantzi zituzten munduko lehen bitxiak duela 130.000 urte, zientzialarien arabera. Kroaziako Krapinan aurkitutako buztan zuriaren arrano baten zortzi atzapar aztertu zituzten ikertzaileek diote lepoko edo eskumuturreko bat egiteko erabili zirela. Atzaparretan ebaki arrastoak zeuden, ebakiak eta marka ugari. Neanderthalek garbitu zituztenak, garai hartan bertan bizi zirenak. Goian erakutsitako arrano atzaparrak Neanderthalek bizitako leku batean aurkitu ziren eta oraindik aurkikuntza egin ez diren bitxien adibiderik zaharrenak dira, aurkitu eta 100 urte geroago berraztertu zituzten ikerlarien arabera. Aurkikuntzek erakusten dute... neanderthalak ez zirela... astun eta primitiboak. Horren ordez, agertzen ari dira sofistikatuagoak zirelako, adimen handikoak eta, beharbada, arte sortzailea ere zirelako. 30.000 urte inguru igaro dira gaur egungo gizakiaren arbasoak... Antzinako Neanderthalak suntsitu zituztenetik. Baina desagertutako espezie hau, agian gure gorpuen artetik mendekatzen ari da, minbizia edo diabetea bezalako gaixotasun hilgarrien aurrean eboluzionatu ahal izateko. Neanderthalak eta gizaki modernoak milaka urtez elkarrekin bizi izan zirela uste da eta elkarren artean hazten zirela, hau da, europarrek gutxi gorabehera %2a daukatela neanderthalaren DNA. Ondorengo gen hauek minbiziaren eta diabetearen arrisku handiagoarekin lotuta daude, gure eboluzio historia aztertzen duten ikerketa berrien arabera. Hala ere, heredatu ditugun gene batzuek beste gaixotasun batzuekiko dugun immunitatea hobetu dezakete. Zientzialariek frogatu dute gure HLA sistemaren parte bat, zeinak laguntzen baitiote zelula zuriei gorputzean materia arrotza identifikatzen eta suntsitzen, Neanderthalek sortu zutela. Beste ikertzaile batzuek iradokitzen dute Afrikako kanpoko gizakiak 2 motako diabetesarekin errazago kutsatzen direla neandertalekin gurutzatuta daudelako. Oxfordeko eta Plymoutheko unibertsitateko ikertzaileek ondorioztatu dute, gainera, Neanderthaleko gizakien genomak minbiziarentzako arrisku-faktoreak direla uste diren geneak ere badituela. Genetikoki aldatzen da.
Zortzi arrano zeuden Kroaziako lurralde batean. Neanderthalak bizi ziren lekuan. Zauriek sustraia ozta-ozta pasatzen dutela adierazten dute. Atzapar horiek ere politak ziren, atzapar zuriko arrano batenak. Antzinako bitxiak dira, antropologoek diotenez. Honek erakusten duenez, Neanderthalek metaforikoki erabili zituzten. Europan pertsona modernoak 8.000 urte baino lehenago agertu ziren. Horrek esan nahi du gizaki primitibo eta inozoak direla. Zientzialarien arabera, oso azkarrak eta sofistikatuak ziren...