text: Iti:ya ho tamdaw no Palau latek nai Polinisiya anoca Asiya. Pakayni i kasalaloma’an to nai cowaay a tayni sanay sowal i, Palau a tamdaw latek macacamolay to Milanisiya, Mikelonisiya ato Polinisiya finacadan a tamdaw. Orasaka Palau a tamdaw minaon toni a pahiceraan, caay ko Mikelonisiya finacadan tamdaw ko kahiceraan. ’A:yaw no sowal to nia palapalaan o “Kohetingay palapalaan” saan, i Autaliya a kahirahiraan no Tilid (felih mana’ang capi tilid, mana’ang kalocalay) makilim ko ’ayaway a cico ato picoka no niyaro’, makilim ’ayaway Keloer a tapang/kakitaan ci Ibedul ira ko citiliday ato mifekes to tangila a syasing. Tina miheca pikingkiw i, nai 14C niketonan miheca a heci ato kasadak mikingkiwan no mipawacayay, mapasadak a patayni i fa^elohay pakayraan tina likisi nia palapalaan. Manengneng ko pitademan a nalacolan pahapinang, o Palau itini i Tayangcu o sarakatay ira ko mitademay a pidemakan. Nikawrira saki Palau tamdaw i hakowaay maro’ itini tosaay ko sowal, cecay a sowal i ’a:yaw no 2500 mihecaan, roma a sowal i ’a:yaw no 1000 mihecaan saan. Itini i Cawa (Inkilis: Java), iti:ya ho iraay to ko kasasi ’acaan to Palau, ira a manengneng ko Fololes a tamdaw. 2007 miheca, ira ko mikingkiway i Palau a Roke palapalaan manengneng ko no Fololes a tamdaw po’eneray masidayay ’okak no tamdaw[8]. Oni a manengnengay maeden mafelih ko ’ayaway a tinako, nikawrira tangasa anini tina pikingkiw ira ho ko laliyangen. Nia patekan no mihecaan i, Palau a tamdaw malowad ko misa’alingayay no ina, o sowal nai Cawa malinahay a finacadan ko patayniay a lekakawa. No to’asan, o sera, payso ato malilitay matiya a misa’alingayay no ina nirayrayan. Sangasaw a sera o fafahiyan a kakitaan ko citodongay pafeli to sakakaay a fafahiyan. Nikawrira aniniay ira ko citodongay to misa’alingayay no mama pakiraan, onini i tona mikowan ko Dipong mapacomoday i salaloma’an no rayray no Palau. Saka 2 kalaloodan, mitanam ko Dipong miliyaw parocek to srea patodong kasacecay no salongoc, sapipalasawadaw to matelangay lekakawa. Sakitini adihay ko laloma’an masasiwtoc toni a rikec.