Een leerafdeling is een verpleegafdeling binnen een ziekenhuis, verzorgingshuis, psychiatrisch ziekenhuis of verpleeghuis in Nederland waar het merendeel van het personeel uit verzorgenden en/of verpleegkundigen in opleiding bestaat. De leerafdeling is ontstaan in Nederland en telde in januari 2010 200 leerafdelingen. Het concept leerafdeling doet langzaam ook zijn intrede binnen Belgische gezondheidsinstellingen.

Kenmerken 
Een aantal kenmerken van leerafdelingen:
 Er zijn circa tien leerlingen aanwezig die de opleiding tot verpleegkundige of verzorgde volgen.
 Onder begeleiding van een gediplomeerd persoon dienen de leerlingen de afdeling draaiende te houden.
 De afdeling werkt samen met een hogeschool of MBO-school.
 Leerlingen zouden na hun opleiding beter ingewerkt zijn.

Ontstaan 
In 2000 constateerde het Nederlandse ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dat er door veranderingen in de structuur van de opleidingen met name in de zorg een enorm tekort aan stageplaatsen was. Een aantal jaren later bleek dat, ondanks verschillende maatregelen, het aantal stageplaatsen nog steeds niet voldoende was. Hierop kreeg de organisatie Calibris, die namens de overheid toezicht houdt op stageplaatsen binnen de sector zorg en welzijn, van het ministerie de opdracht voor dit probleem een oplossing te bedenken. Het was niet het enige probleem, ook was de kwaliteit van de middelbare en hogere beroepsopleidingen laag en waren afgestudeerde leerlingen vaak onvoldoende toegerust voor de praktijk. Calibris adviseerde in 2005 met positief gevolg de overheid om over te gaan tot het doen realiseren van de leerafdelingen.

Voorbeelden in Nederland 
Voorbeelden van instellingen in Nederland met een leerafdeling.

Ziekenhuizen

Psychiatrisch ziekenhuizen 
 BAVO Europoort, ouderenpsychiatrie
 Delta Psychiatrisch Centrum, verslavingszorg
 Emergis
 GGNet
 GGZ Delfland
 GGZ Midden-Holland, langdurige zorg
 GGZ Nijmegen
 GGZ Oost-Brabant, ouderenpsychiatrie
 GGZ Eindhoven 
 Mediant GGZ
 RIBW Den Haag
 Symfora Groep
 Zwolse poort GGZ

VVT-sector 
 Zorg in Oktober, thuiszorg

Onderwijsvorm
Onderwijs in Nederland
Onderwijs in België
Gezondheidszorg
Ziekenhuisafdeling