De Zwaan is een dansprijs die sinds 2003 wordt uitgegeven door de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD). Jaarlijks op het Gala van de Nederlandse dans in oktober, tijdens de Nederlandse Dansdagen, worden de prijzen uitgereikt. De uitgereikte Zwaan is een bronzen beeld gemaakt door choreograaf en beeldend kunstenaar Toer van Schayk.

In de periode 1983–2002 werd deze prijs uitgereikt onder de naam Theaterdansprijs.

Categorieën

Periode 1983–2002 
In 1983 ging de uitreiking van start met twee prijzen voor de beste dansers:
 Gouden Theaterdansprijs
 Zilveren Theaterdansprijs
In 1985 werd daaraan toegevoegd voor de beste choreograaf:
 Choreografieprijs
In 1994 werd daaraan toegevoegd voor de beste producent:
 Lucas Hoving Productieprijs

Periode 2003–heden 
In de nieuwe vorm (de Zwaan) kent de prijs de volgende categorieën:
 een prestatieprijs: de Zwaan voor de indrukwekkendste podiumprestatie in het afgelopen seizoen
 een productieprijs: de Zwaan voor de indrukwekkendste productie in het afgelopen seizoen
 een loopbaanprijs: de Gouden Zwaan
 in de periode 2017–2021 ook een tweetal stimuleringsprijzen: de Prijs van de Nederlandse Dansdagen Maastricht en Prijs van de Nederlandse Dansdagen Jong Publiek
 sinds 2022 zijn de NDD-prijzen vervangen door twee Jonge zwanen, een voor de meest indrukwekkende jeugddansprestatie en een voor de meest indrukwekkende jeugddansproductie.

Prijswinnaars 

* In 1989 werd (op dat moment eenmalig) een oeuvreprijs toegekend aan Alexandra Radius en Han Ebbelaar, vanwege het tienjarig bestaan van de door hen in 1979 opgerichte Stichting Dansersfonds '79, die zich bezighoudt met de toekomst van dansers na hun actieve danscarrière.
** In 2002 werd een oeuvreprijs toegekend aan Jiří Kylián.

Bron 
 Winnaars en genomineerden VSCD Dansprijzen

Nederlandse theaterprijs
Dans in Nederland