Het Armenland van Ruwiel is een stuk schraalgrasland van ongeveer vier hectare in het uiterste noorden van de buurtschap Portengen, Kockengen.

Vroeger was dit eigendom van de ambachtsheerlijkheid Ruwiel, daarna overgaand in de gemeente Ruwiel en vervolgens na diverse gemeentelijke herindelingen onder de gemeenten Kockengen, Breukelen en per 1 januari 2011 de gemeente Stichtse Vecht.

Voorheen werd het grasgewas van dit land in het voorjaar geveild. De boeren uit de gemeente Ruwiel kwamen samen in café Welgelegen aan de Portengense Brug om aldaar te bieden op het grasgewas. De opbrengst was bestemd voor de "buitenarmen van Ruwiel". Dit waren de armen, veelal de boerendaggelders (boerenknechten), die in de buurtschappen bij de boerderijen woonden. Zij konden een beroep op dit fonds "Armenland van Ruwiel" doen voor gratis brood tussen Kerst en Pasen.

Het Armenland van Ruwiel mocht niet bemest worden door de boeren die het grasgewas kochten. Dit was om aanspraken op pachtrechten te voorkomen. Omdat ook de eigenaar dit land niet bemestte verwerd dit stuk land tot een zeldzaam stukje natuurlijk blauwgrasland. Hierop groeien zeldzame grassoorten en orchideeën, die alleen op dergelijke schrale veengronden kunnen gedijen. Het gras van het "Armenland" werd beschouwd als zeer gezond voor het vee.

In 1964 is dit stuk land verkocht aan Staatsbosbeheer en is de opbrengst gestort in het fonds "Armenland van Ruwiel". De beheerders van dit fonds waren de plaatselijke burgemeester, de plaatselijke gemeentesecretaris en twee boeren uit de buurtschap Portengen, een rooms-katholieke en een protestantse boer.

Nadat in de zeventiger en tachtiger jaren van de twintigste eeuw het begrip "armen" steeds moeilijker exact was te definiëren en aanvragen van armenbrood als sociaal niet meer aanvaardbaar werd gezien, is besloten voortaan in de Lijdenstijd alle inwoners van Portengen-noord (bestaande uit de buurtschap Portengense Brug en een deel van de buurtschap Portengen, van de rotonde in de N401 tot de gemeentegrens met de gemeente De Ronde Venen) voor een bepaald bedrag van gratis brood te voorzien. Deze traditie wordt tot op heden nog voortgezet.

Geografie van Stichtse Vecht
Natuurgebied in Utrecht
Cultuur in Stichtse Vecht