Vier soorten prikkels om rekening mee te houden bij hoogsensitiviteit - Time to Turn Coaching
1 maart 2021 26 mei 2021
Vier soorten prikkels om rekening mee te houden bij hoogsensitiviteit
Elke dag komen er weer tal van prikkels op ons af, en dat kan soms best vermoeiend zijn. Dat geldt vooral als er bij jou sprake is van hooggevoeligheid of hoogsensitiviteit (HSP), omdat je daardoor gevoeliger bent voor prikkels en deze ook diepgaander verwerkt. Maar ook als je niet hooggevoelig bent, kan het zijn dat je je af en toe overweldigd voelt door alle prikkels die op je af komen. Welk type prikkels nu precies het meeste impact op jou hebben, verschilt van persoon tot persoon. In deze blog leg ik je uit welke soorten prikkels je kunt tegenkomen. Kijk de lijstjes eens door om te zien voor welke soort prikkels jij het vooral gevoelig bent. Goed om rekening mee te houden.
Onderzoek heeft laten zien dat ongeveer één op de vijf mensen hooggevoelig is, oftewel hoogsensititief. Verbazend veel eigenlijk, vind je niet? Ik vermoed dat niet al deze mensen zich bewust zijn van hun eigen hooggevoeligheid. Het kan zijn dat ze überhaupt niet zo bekend zijn met wat hooggevoeligheid inhoudt. Maar het kan ook zijn dat hun beeld hiervan heel stereotiep is, waardoor ze dit niet in zichzelf herkennen. Eén van mijn cliënten was heel verbaasd toen uit een test bleek dat ze hooggevoelig was. Ze had dat nog nooit van zichzelf gedacht. Dat was ook niet zo vreemd, want zij voldeed inderdaad niet aan het stereotiepe beeld van iemand die gevoelig is voor bekende prikkels zoals fel licht, harde geluiden en dingen als labeltjes in kleding. Zij had vooral moeite met de emotionele prikkels die ze elke dag te verwerken kreeg. Uiteindelijk was het voor haar wel heel verhelderend om te constateren dat dit te maken had met haar hoogsensitiviteit. Misschien geldt dat ook voor jou. Het kan zijn dat jouw beeld van hooggevoeligheid beperkt is, waardoor je dit niet in jezelf herkent. Vandaar dat ik hieronder een overzicht geef van de verschillende soorten prikkels waar hoogsensitieve mensen gevoelig voor kunnen zijn.
De meeste mensen zullen bij hooggevoeligheid vooral denken aan de gevoeligheid voor fysieke prikkels. En inderdaad zijn veel hoogsensitieve mensen daar gevoelig voor. Het gaat bijvoorbeeld om de volgende dingen:
Visuele prikkels (denk aan TV, computer en mobiel)
Smaken van eten
Materialen op je huid (zoals kledingmerkjes, ruwe stoffen, parfums)
Allergieën of eczeem
Omgevingsprikkels (denk aan het verschil tussen een rommelige en vol ingerichte woonkamer en een kamer met een rustige minimalistische inrichting of een plekje in de natuur)
Als je gevoelig bent voor fysieke prikkels, kunnen dit soort dingen je af en toe overweldigen. Onlangs vertelde een cliënt aan mij dat zij gevoelig is voor fel licht en dat ze vaak even de lamp zachter draait als ze bij haar familie op bezoek is. Zelf heb ik niet zo snel last van licht, maar kunnen wel geluiden sterk bij mij binnenkomen en heb ik regelmatig behoefte aan stilte om me heen.
Voor welke van deze prikkels ben jij gevoelig? Welke komen bij jou relatief sterker binnen? Dit soort fysieke prikkels kunnen vaak op de achtergrond spelen terwijl je met andere dingen bezig bent, en ongemerkt veel energie wegzuigen.
Fysieke prikkels mogen dan wel het meest bekend zijn in relatie tot hoogsensitiviteit, maar voor veel hooggevoelige mensen zijn dit niet perse de meest belastende prikkels. Waar veel van hen misschien nog wel meer moeite mee hebben, is het omgaan met emotionele prikkels, afkomstig van de mensen in hun omgeving. Misschien herken je dat zelf ook wel. Welke van de volgende uitspraken zijn op jou van toepassing?
Gevoelig voor stemming en sfeer in een groep mensen
Gevoelig voor verwachtingen van anderen
Emoties van andere mensen aanvoelen
Leed van anderen aantrekken
Direct doorhebben waarom iemand zich niet op zijn gemak voelt
Makkelijk inleven in anderen
Diep geraakt worden door kunst, muziek of films
Een rijke en complexe gevoelswereld
Als je gevoelig bent voor emotionele prikkels, voel je het direct aan als iemand anders niet lekker in zijn vel zit. Het kan zelfs zo zijn dat je hun emoties overneemt zonder dat je je daarvan bewust bent, waardoor je je zelf ook minder prettig gaat voelen. Sommige mensen hebben hierdoor de neiging om de problemen van andere mensen als het ware over te nemen. Ze voelen zich zo betrokken, dat ze graag willen bijdragen om het leed te laten verdwijnen of in ieder geval te verminderen. Dat kan uitmonden in een 'redder-mentaliteit', waarbij mensen zich als het ware verantwoordelijk voelen om iedere nood die ze tegenkomen ook op zich te nemen, waardoor ze zichzelf heel snel overbelasten. Dat is natuurlijk niet te bedoeling. In dat geval kan het goed zijn om dit eens te bespreken met een coach, zodat je kunt leren om je eigen hart te beschermen en dit beter te doseren.
Prikkels in nieuwe situaties
Veel hooggevoelige mensen hebben tijd nodig om te wennen aan veranderingen. Dat kan zich uiten op verschillende manieren. Welke van de volgende manieren herken jij voor jezelf?
Nieuwe situaties eerst observeren voordat je eraan deelneemt
Moeite om te accepteren als een dag anders loopt dan verwacht
Tijd nodig om grote veranderingen in je leven te accepteren
Snel schrikken van onverwachte gebeurtenissen
Oog voor kleine veranderingen in bijvoorbeeld interieur of uiterlijk
Grote veranderingen kunnen ervoor zorgen dat je je overdonderd voelt. Het kan even duren voordat je weer het gevoel hebt dat je dingen onder controle hebt. Anderen kunnen hierdoor de indruk krijgen dat je star bent, maar als veranderingen goed worden aangekondigd, heb je er waarschijnlijk minder moeite mee. Het is echter wel belangrijk om jezelf die ruimte te gunnen die je op zo'n moment nodig hebt.
Prikkels door sociale situaties
Voor veel hooggevoelige mensen kunnen sociale situaties leuk zijn, maar ook vermoeiend. Hoe je dat precies beleeft, is ook afhankelijk van het feit of je meer introvert of extravert bent. Een heel introvert persoon houdt vaak helemaal niet van aandacht in een grote groep, terwijl een extravert hooggevoelig persoon die aandacht op zich wel prettig vindt, maar op een gegeven moment toch uitgeput raakt door de veelheid aan sociale prikkels.
Welke van de volgende uitspraken zijn op jou van toepassing?
Ik houd er niet van als alle aandacht op me gericht is
Ik wil liever ook geen positieve aandacht in de groep
Ik heb wel graag alle aandacht in de groep, maar het put me ook uit
Als er op me wordt gelet, presteer ik slechter
Ik raak makkelijk overweldigd in een grote groep mensen
Ik voel me snel overweldigd door alles wat ik lees en zie op sociale media
Op drukke dagen voel ik de behoefte om me terug te trekken
Natuurlijk is het niet altijd mogelijk om prikkels te vermijden. En dus zal het af en toe voorkomen dat je overprikkeld raakt. Het is goed om voor jezelf een manier te vinden om daar goed mee om te gaan. Misschien door even in je eentje naar buiten te gaan, even een half uurtje in het donker op bed te gaan liggen of je even terug te trekken met een lekker boek. Het kan goed zijn om dat ook uit te leggen aan de mensen om je heen, zodat zij op zo'n moment ook begrijpen wat er aan de hand is.
Herken jij jezelf in een deel van bovenstaande opsomming? Welke prikkels komen bij jou relatief sterk binnen? En welke heb je nauwelijks last van? Hoe zou jij een betere balans kunnen vinden en jezelf soms af en toe kunnen afschermen, zodat zulke prikkels je minder energie kosten? Kun je daar nog wel wat hulp bij gebruiken? Misschien is het korte coachtraject 'De impact van jouw hooggevoeligheid' dan wat voor jou. In 5 coachgesprekken ontdek je waar jij uitkomt in het spectrum van hooggevoeligheid, en onderzoek je wat de impact daarvan is op de verschillende levensgebieden en krijg je handvaten om hier beter mee om te gaan. Neem gerust contact op als je hier meer over wilt weten, of meld je aan voor een gratis kennismakingsgesprek.