Gino Bartali (Ponte a Ema, 18 juli 1914 - aldaar, 5 mei 2000) was een Italiaans wielrenner. 

Bartali heeft de volgende bijnamen: de Zwijgzame, de Vrome, de Mystieke of de Monnik, omwille van zijn intense belijdenis van het katholieke geloof, en de Nordist van Toscane vanwege zijn geboortestreek Toscane en naar zijn voorkeur voor de Vlaamse wedstrijden. Bartali werd steeds in een ander daglicht gesteld: kampioen van de eenvoud, van het snobisme, de tolerantie of de tirannie. Bartali had veel tifosi (fans).

Carrière

Voor de Tweede Wereldoorlog
In 1936 en 1937 schrijft hij de Giro d'Italia op zijn naam. In 1937 rijdt hij zijn eerste Tour de France en in 1938 wint hij de Tour met een voorsprong van meer dan twintig minuten op de Belg Félicien Vervaecke.

Na deze overwinning in de Tour van 1938 worden de beste jaren van zijn carrière gedwarsboomd door de oorlog. Coppi, die vijf jaar jonger is dan hij, wint de Ronde van Italië 1940, terwijl hij eigenlijk de knecht van Gino was. Italië werd verdeeld in twee rivaliserende clans. Coppi, het idool in wording, overvleugelde Bartali enigszins.

Oorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bood Bartali, op verzoek van Paus Pius XII, in het geheim hulp aan Joodse onderduikers, die zich schuil hielden in een klooster in Assisi. Bartali smokkelde o.a. documenten mee in het frame van zijn fiets. Nadat hij werd opgepakt en drie maanden lang werd verhoord en gemarteld, besloot hij zijn vrouw en kind onder te brengen op een geheime locatie. Hij was betrokken bij het redden van 800 Joden. Hij ontving daarvoor een hoge onderscheiding.

In 2017 stelde onderzoek door Michele Sarfatti de rol van Bartali bij het redden van Joodse onderduikers in vraag, daarbij onder meer verwijzend naar het beperkt bronnenmateriaal en het feit dat Bartali het verhaal zelf nooit zou hebben bevestigd. In 2021 traden Marco en Stefano Pivato dit relaas bij, daarbij het hele verhaal 'verzonnen' noemend ('una storia inventata').

Na de Tweede Wereldoorlog
Na de oorlog werd Bartali weer actief in het wielerpeloton. Hij won de eerste naoorlogse Giro in 1946, en in 1948 verscheen Bartali ook opnieuw aan de start van de Tour de France. Tien jaar na zijn eerste Touroverwinning won hij de wedstrijd voor de tweede keer. Deze Tourzege leidde enigszins de aandacht af van de revolutie in Italië, die op gang was gekomen na de (mislukte) moordaanslag op de leider van de Italiaanse communistische partij, Palmiro Togliatti. Het verhaal gaat dat de Italiaanse president Luigi Einaudi Bartali smeekte omwille van de eenheid van het land de Tour te winnen, wat hij dus ook deed.

In 1950 leek Bartali op weg naar zijn derde Tourzege. Hij won de etappe in Saint-Gaudens, waar zijn landgenoot Fiorenzo Magni de gele trui veroverde. Tijdens de beklimming van de Col d'Aspin in de Pyreneeën deden zich echter ernstige incidenten voor. Supporters bedreigden de Italianen. Bartali kondigde na de huldiging in Saint-Gaudens aan, dat beide Italiaanse ploegen de Tour zouden verlaten. Dat gebeurde ook.

Na zijn carrière
Vier jaar later kwam er een einde aan Bartali's loopbaan. Twintig jaar had hij als professional gefietst en in zijn veertigste levensjaar werd zijn afscheid bespoedigd door een ernstig verkeersongeluk in Cermenate in Noord-Italië. In zijn topjaren was Bartali in Italië zeer populair.

Na zijn loopbaan raakte Bartali door overmatig roken enige tijd zijn stem kwijt. Bartali keerde in 1994, 56 jaar na zijn eerste Tourzege, in Lourdes als eregast terug in de Tourkaravaan. Vanaf 1953 produceerde Bartali de Bartali-motorfietsen.

In zijn 19-jarige profcarrière heeft Bartali 168 overwinningen behaald. Hij heeft 23 dagen de gele trui gedragen in de Tour de France. In de Giro d'Italia droeg hij 50 dagen de roze trui.

Omringd door zijn vrouw en zijn drie kinderen overleed Bartali in 2000 na een hartaanval. Hij werd 85 jaar oud.

Citaat
 „Aan Onze Lieve Vrouw heb ik beloofd dat ik alles voor het goede zou doen, omdat ik alles doe in Haar naam. En zij was zo voorkomend om mij niet slecht te maken."

Prestaties

1934
 Giro del Casentino

1935
  Italiaans kampioenschap op de weg, Elite
 Coppa Bernocchi
 Giro della provincie Messina
 6e etappe Ronde van Italië
 2e etappe Ronde van het Baskenland
 3e etappe Ronde van het Baskenland
 5e etappe Ronde van het Baskenland
 Eindklassement Ronde van het Baskenland

1936
 Ronde van Lombardije
 9e etappe Ronde van Italië
 17b etappe Ronde van Italië
 18e etappe Ronde van Italië
 Eindklassement Ronde van Italië
 Eindklassment Giro provincia Milano

1937
  Italiaans kampioenschap op de weg, Elite
 Ronde van Lazio
 Ronde van Piëmont
 8a etappe Ronde van Italië
 10e etappe Ronde van Italië
 16e etappe Ronde van Italië
 17e etappe Ronde van Italië
 Eindklassement Ronde van Italië
 7e etappe Ronde van Frankrijk

1938
 11e etappe Ronde van Frankrijk
 14e etappe Ronde van Frankrijk
 Eindklassement Ronde van Frankrijk
 Tre Valli Varesine
 Koppelkoers Milaan

1939
 Milaan-San-Remo
 Ronde van Lombardije
 Ronde van Piëmont
 Ronde van Toscane
 2e etappe Ronde van Italië
 9b etappe Ronde van Italië
 15e etappe Ronde van Italië
 17e etappe Ronde van Italië
 GP Stampa
 Koppelkoers Milaan

1940
 Milaan-San Remo
 Ronde van Lombardije
 Ronde van Toscane
  Italiaans kampioenschap op de weg, Elite
 17e etappe Ronde van Italië
 19e etpape Ronde van Italië
 Ronde van Campanië
 Milaan-Mantova

1941
 Coppa Marin

1942
 Koppelkoers Milaan

1945
 Ronde van Campanië
 Coppa Gelsomini
 Eindklassement Ronde van de vier Provinciën

1946
 Kampioenschap van Zürich
 1e etappe Ronde van Zwitserland
 5e etappe Ronde van Zwitserland
 6e etappe Ronde van Zwitserland
 8e etappe Ronde van Zwitserland
 Eindklassement Ronde van Zwitserland
 Eindklassement Ronde van Italië
 Trofeo Matteotti
 G.P Bassecourt

1947
 Milaan-San Remo
 1c etappe Ronde van Zwitserland
 2e etappe Ronde van Zwitserland
 Eindklassement Ronde van Zwitserland
 3b etappe Ronde van Romandië
 2e etappe Ronde van Italië
 15e etappe Ronde van Italië
 GP Sodolin

1948
 Kampioenschap van Zürich
 Ronde van Toscane
 1e etappe Ronde van Frankrijk
 7e etappe Ronde van Frankrijk
 8e etappe Ronde van Frankrijk
 13e etappe Ronde van Frankrijk
 14e etappe Ronde van Frankrijk
 15e etappe Ronde van Frankrijk
 19e etappe Ronde van Frankrijk
 Eindklassement Ronde van Frankrijk

1949
 GP San Marino
 1b etappe Ronde van Romandië
 2e etappe Ronde van Romandië
 Eindklassement Ronde van Romandië
 16e etappe Ronde van Frankrijk

1950
 Milaan-San Remo
 Ronde van Toscane
 11e etappe Ronde van Frankrijk
 9e etappe Ronde van Italië

1951
 Ronde van Piëmont
 GP Industra in Belmonte

1952
 Ronde van Reggio Calabria
  Italiaans kampioenschap op de weg, Elite
 2a etappe Rome-Napoli-Rome
 Ronde van Emilië

1953
 Ronde van Emilië
 Ronde van Toscane

Belangrijkste overwinningen 

 Tour de France 1938, 1948
 Ronde van Italië 1936, 1937, 1946
 Ronde van Romandië 1949
 Ronde van Zwitserland 1946, 1947
 Milaan-San Remo 1939, 1940, 1947, 1950
 Ronde van Lombardije 1936, 1939, 1940
 Ronde van Toscane 1939,1940
 Kampioenschap van Zürich 1946,1948
 Italiaans kampioen op de weg 1935,1937,1940
 Ronde van Piëmont 1937,1939,1951

Resultaten in voornaamste wedstrijden 
(*) tussen haakjes aantal individuele etappe-overwinningen
|
|}

Literatuur 
 en , Gino Bartali. De leeuw van Toscane. Het verzwegen verhaal van de wielrenner die de grootste comeback in de Tour de France-geschiedenis maakte en die tijdens de Tweede Wereldoorlog een geheime held was in het Italiaanse verzet, 2012, ISBN 9789048813100

 Voor kinderen verscheen The Brave Cyclist (Nederlandse vertaling: De dappere wielrenner - Het waargebeurde verhaal van oorlogsheld en Tourwinnaar Gino Bartali) van Amalia Hoffman (schrijver) en Chiara Fedele (tekenaar)

Italiaans Rechtvaardige onder de Volkeren
Italiaans wielrenner
Winnaar van de Ronde van Frankrijk
Winnaar van de Ronde van Italië