De lezer dobbert mee in Stahlie's klassieke romanwereld | De Volkskrant
De lezer dobbert mee in Stahlie's klassieke romanwereld
Maria Stahlie verstaat de kunst om een Griekse tragedie als een zomerboek te verpakken.
Persis Bekkering 1 juli 2017, 2:00
Maria Stahlie in 2005. Beeld anp
Hitte, een kerkhof, de dag des oordeels, en toch is de gevoelstemperatuur aangenaam.
Sylvia Ciecierzky is 60 en stoot niemand voor het hoofd. Ze heeft voorbeeldig contact met haar twee kinderen, met haar ex, van wie ze als 'de best denkbare vrienden' is gescheiden, met de chagrijnige buurvrouw. Ze woont alleen, maar is trots op haar zelfredzaamheid.
De middelste dag van het jaar, de nieuwe roman van Maria Stahlie, waarin de personages uit haar prijswinnende roman Honderd deuren (1997) terugkeren, speelt zich af op de dag uit de titel, 2 juli. Er is een weeralarm afgegeven, de temperatuur zal alle records breken. Op deze beladen dag wordt Sylvia geconfronteerd met het echte leven. Dat ze aan het begin van de roman, ondanks alle adviezen, de ramen open heeft staan, voorspelt al iets.
Sylvia besluit het graf te bezoeken van haar tweede man, Andrei, die vijf jaar eerder op die dag is vermoord. Bij het graf treft ze een verloederde, dronken man aan. Een oude bekende: Sylvia en Andrei woonden ooit negen maanden op een Grieks eiland, en hij, Lucien, was de beste vriend van haar dochter - het verhaal van Honderd deuren.
Lucien en Sylvia brengen de rest van de dag met elkaar door, een dag waarin geheimen worden onthuld, pijnlijke herinneringen worden opgerakeld, fouten worden rechtgezet. Langzaam beseft Sylvia hoe het leven aan haar voorbij is gegaan. Ze leefde met een 'systeem', waarin ze alles onder controle had. Als het moeilijk werd, sloop ze liever weg, op haar 'liefdadigheidsespadrilles'. Hoewel deze houding haar altijd beschutting gaf en veiligheid, heeft ze anderen ook op afstand gehouden. 'Lauwheid', noemt ze dit nu, zich nooit werkelijk engageren. En nu ze dit te weten is gekomen kan ze niet meer terug, hoe graag ze dat ook zou willen - het inzicht dat het leven om morele keuzes vraagt, jaagt haar angst aan.
Maria Stahlie.
Querido; 272 pagina's; €18,99.
In De middelste dag van het jaar laat Stahlie zien hoe gemakkelijk het is om nihilistisch en cynisch te zijn. Het is een aansporing om iets op het spel te zetten in het leven, om idealen te hebben. Niet zozeer omdat het leuker is: het lot van diep betrokken mensen als Andrei, die voor Artsen zonder Grenzen werkt als hij in Zuid-Soedan wordt vermoord, of van Lucien, die zichzelf zijn hele leven straft voor een jeugdzonde, schrikt eerder af dan dat het verleidt. Het is niet fijner, maar wel de ware manier van leven. Sylvia's leven tot dan toe is een slap aftreksel. Iedereen moet uiteindelijk rekenschap afleggen - een motief dat Stahlie op meerdere manieren verwerkt, van de Poolse novelle die Sylvia moet vertalen tot de Griekse graftraditie van het eiland waar ze heeft gewoond.
Het klinkt allemaal nogal zwaar, het kerkhof, de dag des oordeels, al die zwetende lijven en overpeinzingen, en toch is de gevoelstemperatuur een stuk aangenamer. Stahlie schrijft met goed gedoseerde, haast verstopte humor - ze verstaat de kunst om een Griekse tragedie als zomerboek te verpakken. De lezer dobbert mee, in Stahlie's klassieke romanwereld, waarin alles samenhangt en alles klopt. Maar aan het slot kunnen wij, net als Sylvia, niet meer terug.