Gaandeweg dringt oorlogsgeweld de liefdeswereld binnen | De Volkskrant
Gaandeweg dringt oorlogsgeweld de liefdeswereld binnen
In Sonnetten voor Hanna van Hans Keilson verrijst een liefde in 46 sonnetten - een onmogelijke liefde die kon opbloeien door de omstandigheden van de Tweede Wereldoorlog.
Maria Barnas 22 oktober 2016, 2:00
Hans Keilson - Sonnetten voor Hanna
Keilson (1909-2011) was psychiater en schrijver. Vanwege de nazi's die hem als jood zijn studie en werk onmogelijk maakten, week hij vanuit Duitsland uit naar Nederland. In de oorlog dook hij onder in Delft. Daar ontmoette hij Hanna Sanders (1921).
Pas na Keilsons dood zijn de sonnetten ontdekt door diens tweede vrouw. Ze zijn nu vertaald door Jos Versteegen.
De tweetalige bundel geeft weer hoe Keilson in twee talen leefde. Versteegen legt uit hoe dit tot uiting komt in woorden op de grens van het Duits en het Nederlands. Soms zelfs gebruikt Keilson Nederlandse woorden om een rijmschema in het Duits niet te doorbreken. Het Nederlands sijpelt de taal van de dichter binnen, die een 19de-eeuws Duits met een haast symbolistische stijl hanteert als van Rilke. In deze taal schemert een verlangen door naar een leven van voor de oorlog.
Vertaald uit het Duits door Jos Versteegen
Nieuw Amsterdam; 224 pagina's; euro 19,99
De dichter begint zijn eigen taal te wantrouwen, de taal van de nazi's: Met tegenzin haast schrijf ik mijn gedicht,/ want ieder woord herinnert mij meteen/ aan taal die ik vervloek, en zware plicht/ wordt mij het vers, mijn mond zo hard als steen.
De buitenwereld neemt het steeds meer over van de gewenste wereld - een voorbode van hoe het zal aflopen met de geheime liefde tussen Hans en Hanna. Het dubbelleven van Keilson kon - bitter genoeg - slechts bestaan binnen de muren van het onderduikadres.
Gaandeweg de bundel dringt het oorlogsgeweld de liefdeswereld binnen. Ik boog voorover en ik zag in jou/ een dode liggen, sterk nog, door soldaten/ terzijde van de muur achtergelaten./ Zo, onbegraven, lag hij zwaar in jou.