Geurmoleculen | Ecologisch leven en tuinieren begint bij Stichting Biotuin Tilburg
Planten communicatie
Wanneer een rups knaagt aan het blad van een koolplant, zal het rupsen speeksel een reactie uitlokken bij de plant.
Bij bladvraat door rupsen waarbij de bladcellen openscheuren of het prikken in plantencellen door witte vliegen en bladluizen leiden tot verschillende reacties van de plant. Die reacties bestaan onder meer uit vluchtige geurstoffen die als wolkjes in de atmosfeer terecht komen en selectief opgevangen worden door de natuurlijke vijanden van de planteneters.
Deze 'lijfwachten' van de plant zoals sluipwespen en roofinsecten, beschikken over zeer gevoelige reukzintuigen voor deze geurstoffen. Zelf van een afstand van tientallen meters kan hij de vluchtige boodschap ruiken. De "lijfwachten" vinden zo hun slachtoffers om hún eitjes in te deponeren. Een plant wordt vaak door meerdere insecten belaagd en geeft dan ook verschillende geur moleculen af om de natuurlijke vijanden van de belagers aan te trekken.
Zo komt de roofmijt direct in actie als hij het "hulp signaal" opvangt van een door spint belaagde bonenplant. De roofmijt wordt door de plant gewezen op een makkelijk te vinden voedselbron. En de bonenplant wordt verlost van zijn belagers.
Planten communiceren niet alleen met elkaar, maar ook met diverse organismen. Als een insect of een schimmel de plant aanvalt dan komen de signaalstoffen die de aangetaste plant uitscheidt, ook bij zijn buren terecht. Deze andere planten weten dan dat de buurman wordt aangevallen en zetten snel een reactie in gang om zichzelf te beschermen tegen een mogelijke aanval van dezelfde belager. De nog niet beschadigde plant maakt giftige stoffen aan die de schimmel niet kan apaiseren. Of hij geeft een geur molecuul af aan de lucht, om uit voorzorg de natuurlijke vijand van het insect te roepen.
Dit geldt niet alleen voor planten van dezelfde soort, maar ook verschillende plantensoorten vangen deze signalen op. Zo maakt een tabaksplant gifstoffen aan als hij signalen opvang van een belaagde tomatenplant.
Plantendelen communiceren ook met elkaar
Zelfs de verschillende onderdelen van een plant communiceren met elkaar. Als een rups aan een blad knaagt, stuurt de plant allerlei moleculen naar de bladeren verderop, om ze te waarschuwen voor de veelvraat.
Een gezonde plant maakt de juiste hoeveelheid lok stoffen aan om de natuurlijke vijanden van de belagers aan te aantrekken. Laat de natuur dus het werk doen en grijp niet in met chemische bestrijdingsmiddelen.