Dat is niet zonder belang want Morriën was – als ik mag vertrouwen op hoe Molin hem voorstelt en waarom zou ik dat niet – geen ongecontesteerd figuur.
Als hij op het eind van zijn leven een belangrijke plaats in de Nederlandse letteren bekleedde, dan niet op basis van een indrukwekkend oeuvre. Neen, Molin toont aan dat het schrijverschap van Morriën vooral een gemankeerd schrijverschap is geweest. Aan intenties en ambities ontbrak het de man niet, maar hij was vooral goed in uitstellen. En hij moest uiteindelijk vrede nemen met het feit dat hij vooral op de korte baan goed was. Morriën was niet de schrijver van doorwrochte romans – wat toch altijd de heimelijke ambitie van een bellettrist is; hij bleef vooral een recensent, een stukjesschrijver, een zeer onregelmatig producerende dichter. Zijn belangrijkste boeken zijn een niet al te lijvige Verzamelde gedichten en twee als privédomeindeel uitgegeven bundelingen van (soms lichtelijk gefictionaliseerde) autobiografische fragmenten en schrijversportretten. Adriaan Morriën was vooral goed in veelbelovend zijn. Hij moest dan ook het lot ondergaan van de talentvolle kunstenaar op wie niet wordt gewacht: kort voor de oorlog vertrokken in pole position en gelauwerd binnen en buiten de grenzen (in Duitsland), moest hij kort erna dulden dat hij werd voorbijgestoken door zijn concurrenten. Waarop hij niet altijd even sportief reageerde. Over Reves katholicisme schrijft hij: ‘de ratten betreden het zinkende schip’; tegen Mulisch kijkt hij aan als tegen een pretentieuze en droge (pseudo)geleerde; een venijnige ruzie vertroebelt zijn oorspronkelijke vriendschap met Hermans. Jaloezie? Naijver? Neen. Of zo wordt het toch niet door Molin voorgesteld. Het is veeleer zo dat Morriën een taal spreekt – en schrijft – die nu eenmaal niet of minder aansloeg in het Nederland van zijn dagen. En vooral: hij verlummelde ontzaglijk veel tijd – terwijl zijn collega’s niet stil zaten.
Verlummelen. Met vrouwen bijvoorbeeld. Zo treedt Morriën uit deze biografie wel als het meest memorabel naar voren: zijn omgang met vrouwen was op zijn zachtst gezegd merkwaardig, of dan toch opmerkelijk. Behalve aan zijn vroeg gestorven moeder was hij aan niemand trouw, maar hij zag wel heel veel vrouwen graag. Zijn echtgenote, moeder van zijn twee aanbeden dochters, zag zijn promiscuïteit – onder het motto ‘Alles kan als het met beider instemming gebeurt’ – met lede ogen aan, ging zelf ook haars weegs en scheidde uiteindelijk van hem. Maar op het einde van zijn – en haar – leven trok zij weer bij hem in en verzorgde hem liefdevol en geduldig. Ondertussen was Morriën flierefluitend door zijn potente leven getrokken, vooral lonkend naar jong grut en naar deernes die voor ingewikkelde verdrieten vertroosting zochten bij de vertrouwenwekkende rijzige witte man-met-donkere-stem die zij in hem zagen, een rol die hij voortreffelijk speelde. Niets kon hem trotser stemmen dan de misvattingen op de literaire bijeenkomsten die hij met zijn aanwezigheid vereerde: was het meisje aan zijn hand nu zijn dochter of – later – zijn kleindochter? Neen, dat was zij dus niet.