De Congregatie van de Zwarte Zusters van de H. Augustinus, ook wel cellezusters, celzusters, zwartzusters of zusters alexianen genoemd, is een rooms-katholieke begijnenorde die in de veertiende eeuw is ontstaan in de Zuidelijke Nederlanden. De hiertoe behorende gemeenschappen werden tot de religieuze congregaties gerekend.

Geschiedenis 
De orde is verwant met de cellebroeders en grauwzusters. Ze ontstond uit de armoedebeweging in het Rijnland en verspreidde zich in de 14de eeuw over de Nederlanden. 

De zwartzusters leefden naar de regel van Augustinus. Hun dagen werden bepaald door gezamenlijk gebed en praktische werken. Alle stichtingen van de zwartzusters waren congregaties naar bisschoppelijk recht. In 1458 verleende een bul van paus Pius II hen het recht zich te organiseren als reguliere kanunnikessen van Augustinus. Hun voornaamste bezigheid was ziekenzorg, in het bijzonder van pestlijders. Doordat ze als eersten ambulante zorg deden, behoorden ze tot de zeldzame vrouwenorden die niet aan de pauselijke clausuur gebonden waren.

Vanaf de 19e eeuw ontwikkelden de kloosters van de zwartzusters zich tot echte ziekenhuizen. Ze zijn de stichters van onder andere het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis te Aalst en het Sint-Franciscus Xaveriusziekenhuis in Brugge.

Zoals bij de benediktinessen waren ook de kloosters van de zwartzusters oorspronkelijk zelfstandig. Pas met de toeloop van nieuwe intredes in de 19e eeuw, clusterden verschillende kloosters samen tot congregaties en kwam het tot de stichting van dochtervestigingen. Vanaf de 60'er jaren liep het aantal roepingen sterk terug. Vele huizen keken tegen sluiting aan. Zijn nog actief in België:
 Aalst – zwartzusters
 Antwerpen – zwartzusters
 Asse – zwartzusters augustinessen
 Belle – soeurs de Notre-Dame du Fief
 Brugge – zwartzusters
 Gent – zwartzusters augustinessen
 Halle – augustinessen zwartzusters
 Ieper – zwartzusters
 Lier – zwartzusters
 Rupelmonde – augustinessen zwartzusters
 Sint-Truiden – zwartzusters
 Bengadi – zusters augustinessen

Vroegere kloosters en congregaties 
 Zwartzusters Amersfoort
 Zwartzusters Amsterdam
 Zwartzusterklooster Brussel
 Zwartzusters Dendermonde
 Zwartzusters Diksmuide
 Zwartzusters Doornik
 Zwartzusters Duinkerke
 Zwartzusters Edingen
 Zwartzusters Goes
 Zwartzusters Lessen
 Zwartzusterklooster Leuven
 Zwartzusters Mechelen
 Zwartzusters Middelburg
 Zwartzusters Bergen
 Zwartzusters Oostende
 Zwartzusters Oudenaarde
 Zwartzusters Pamele
 Zwartzusters Reimerswaal
 Zwartzusters Ronse
 Zwartzusters Veurne
 Zwartzusters Zierikzee

Externe links 
 Zwarte Zusters van Bethel o.s.a.
 
 Ordebeschrijving op mechelen.mapt.be
 Doorverwijspagina Zwartzusters

Literatuur 
 Werner Grootaers, "Oorsprong en spiritualiteit van de Zwartzusters in België", in: Ons Geestelijk Erf, LXVII, 1993, p. 147-161
 Gerrit Vanden Bosch, Monasticon van de Zwartzusters-Augustinessen in België, Brussel, 1998 (= Bibliografische inleiding tot de Belgische Kloostergeschiedenis vóór 1796, nr. 18)

Kloostercongregatie in de Rooms-Katholieke Kerk
Augustijnse orde
Bedelorde
 Zwarte zusters