Salon Indien » 2010 – 2014: de 15 beste films (1/3)
29 december 2014 · Rik Niks, Kaj van Zoelen, Theodoor Steen, Erwan Ticheler and Hendrik De Vries · De Indientjes 2010-2014 + Lijst + Lustrum Indien 2010-2014
Na de Indientjes in de belangrijkste categorieën, resteert nog één eretitel; die van Beste film. Daar trekken we meer ruimte voor uit, middels een top 15 van het beste over de afgelopen 5 jaar. Wat is de enige documentaire in onze lijst, en welke titel de enige animatiefilm? Welke filmreeks is als enige vertegenwoordigd in onze top 15? Antwoord op die vragen vind je vandaag in de opmaat naar nummer 1; de nummers 15 tot en met 11.
15. Gangs of Wasseypur (Anurag Kashyap, 2012)
Zoals ik al zijdelings aangaf bij onze Indientjes voor beste nieuwe regisseur, is Anurag Kashyap een belangrijke stem uit Bollywood, die al meer dan tien jaar een ander geluid laat horen. Kashyaps Gangs of Wasseypur is zijn magnum opus, dat dankzij de humor, het geweld en de misdaadsaga over meerdere generaties net zo goed doet denken aan westerse gangsterfilms als The Godfather (1972), Goodfellas (1990) en het werk van Tarantino, als aan de musicals waar Bollywood bekend om staat. De film duurt vijf uur, maar die tijd vliegt dankzij het razende tempo zo voorbij. En ook zonder aparte dans- en zangnummers wordt de muziek op de soundtrack slim ingezet als commentaar op het verhaal en de personages. Een kleurrijk gangsterepos dat in twee delen naast spektakel ook een blik biedt op de geschiedenis van India en van Bollywood, of daar in ieder geval naar verwijst.
14. Skyfall (Sam Mendes, 2012)
Eigenlijk bevat deze recentste Bondfilm flinke gebreken, vooral wat betreft het script. De initiële premisse is onlogisch (het gedoe met die harde schijf) en wordt misschien daarom wel al snel verlaten. Schijnbaar belangrijke personages blijken slechts een vehikel voor Bond om van punt A naar punt B te gaan, en het uiteindelijke plan van de schurk hangt van de onwaarschijnlijke toevalligheden aan elkaar. Maar toch omarmen wij bij Salon Indien deze Bond, met al zijn gebreken, want wij houden nou eenmaal van 007, en er viel ook zoveel te genieten. De mix van nostalgie en ouderwetse Bondelementen terwijl de 21ste eeuw zich definitief opdringt en niet meer laat wegslaan door deze oude vertegenwoordiger van het Britse imperium. Daniel Craig past steeds beter in zijn rol, op tijd voor de ditmaal persoonlijkere benadering van zijn personage en het verhaal. En uiteraard de prachtige cinematografie van Roger Deakins, die vooral het gedeelte in Azië (inclusief fantastische actiescène in één shot) en in Schotland van extra luister voorziet, en van Skyfall de visueel indrukwekkendste van de Bondfilms maakt.
Het kwaad begrijpen. Haast een onmogelijkheid voor wie in Westerse weelde en vrede is opgegroeid, maar dat maakt The Act of Killing alleen maar urgenter. Het kwaad in The Act of Killing is niet geschakeerd, maar gitzwart en onversneden. Joshua Oppenheimer schoot een documentaire over Indonesische beulen die jarenlang onschuldige landgenoten martelden en vermoorden. Nu, decennialang later, kijken ze er schouderophalend, zelfs trots, op terug. Dat verandert zodra ze de martelingen naspelen, nu zélf in de rol van slachtoffer. Het slot van de documentaire is een van de meest aangrijpende filmmomenten van afgelopen jaren. Maar wat vooral blijft hangen is de notie dat moreel besef niet aangeboren is, en zonder dergelijk kompas de mens werkelijk tot alles in staat is. Het meest frustrerende is dan ook dat dit soort gruwelijke daden zich vrijwel niet laat verklaren. Een moedeloos stemmende documentaire, waarvan de inzichten vandaag de dag nog pijnlijk relevant zijn.
12. It's Such A Beautiful Day (Don Hertzfeldt, 2012)
De enige animatie in deze lijst is geen kinderfilm, en komt niet uit een grote stal ala Disney, Dreamworks, Pixar, Ghibli, Aardman of Laika. Het is een onafhankelijke productie, uitsluitend voor volwassenen, gezien de zwaarmoedige thema's en krankzinnige humor. It's Such A Beautiful Day is geen makkelijke film om lief te hebben: de personages zijn stokpoppetjes, knullige mannetjes met harken als handen, die slechts de essentiële bewegingen maken. Toch is het een film die door merg en been gaat, en die weet te beroeren op een niveau dat slechts enkele films dat kunnen: als beeldbank van herinneringen doet de film denken aan het werk van Terrence Malick; als afdaling in de waanzin aan de films van Polanski; qua vorm-experiment bij vlagen aan Stan Brakhage; en de humor is sardonisch, absurd en een tikkeltje Brits, een geestverwant van Monthy Python. Maar It's Such A Beautiful Day is geen tonale hutspot, maar zonder meer zijn eigen ding. Een prachtige ode aan de weerbarstigheid van de mens, en een verslag van het leven van een terminaal zieke man met een hersenaandoening. Dit is een mythe, groots en episch, over de kleine dingen in het leven. De laatste, prachtige, bombastische scène waarin de protagonist een God wordt in het diepst van zijn gedachten, is aan de andere kant ontroerend klein in zijn sentiment. Een film van uitersten, waarin de stokpoppetjes de kloof overbruggen.
Shame is zeker geen film die je eventjes voor je plezier opzet. De lang aangehouden shots van conversaties en seksuele handelingen van Brandon zijn hier en daar extreem naargeestig en je wordt er niet vrolijk van. Maar qua visuele kunst is de film des te geslaagder. Net als met Hunger (2008) toont Steve McQueen zich een zeer bekwaam regisseur van het lichamelijke onbehagen en ook Michael Fassbender keert terug met een rol zonder weerga. Ging hij in Hunger qua gewicht in het extreme, in Shame geeft de acteur zich letterlijk bloot en zet hij een van de meest indrukwekkende rollen van het afgelopen halve decennium neer. Shame toont een man in crisis, zowel seksueel als ook sociaal en is met zijn cynische boodschap zeker geen pretje. Gelukkig is dit voor kunst geen obstakel en Shame laat niemand onberoerd.
Onderwerpen: Anurag Kashyap, Don Hertzfeldt, Gangs of Wasseypur, It's Such a Beautiful Day, Joshua Oppenheimer, Sam Mendes, Shame, Skyfall, Steve McQueen, The Act of Killing