Liesbeth Zegveld: Rutte had eerst excuses moeten aanbieden aan de nabestaanden - Global Hood News
Liesbeth Zegveld: Rutte had eerst excuses moeten aanbieden aan de nabestaanden
Excuses van de staat aan de veteranen van Dutchbat III? Advocaat Liesbeth Zegveld, bijzonder hoogleraar oorlogsherstelrecht aan de Universiteit van Amsterdam, zegt "verbijsterd" te zijn over de toespraak van premier Rutte zaterdag in de bossen rond de Oranjekazerne in het Gelderse Schaarsbergen.
Bijna 27 jaar na dato excuseerde de premier zich bij de oud-militairen die in 1995 onder de vlag van de Verenigde Naties de Bosnische moslimenclave Srebrenica moesten beschermen tegen de troepen van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic. Een operatie die mislukte. Een genocide op 8.000 Bosnische moslimmannen en -jongeren kon niet worden voorkomen.
De Nederlandse blauwhelmen werden op pad gestuurd "met een opdracht die gaandeweg onuitvoerbaar bleek", zei Rutte zaterdag. Mandaat, materieel en de militaire steun hadden ernstig tekort geschoten.
Na 27 jaar excuses en erkenning voor Dutchbatters: 'Eindelijk hebben de juiste mensen de juiste dingen gezegd'
Zegveld, die als advocaat verbonden is aan het Amsterdamse advocatenkantoor Prakken d'Oliveira en naamsbekendheid opbouwde als raadsvrouw voor slachtoffers van Nederlands oorlogs- en politiegeweld, onder meer voor slachtoffers van Srebrenica, wist niet wat ze hoorde.
Ze kent individuele Dutchbatters, en ze weet hoeveel last velen nog hebben van wat ze hebben meegemaakt. Daar is terecht erkenning voor gekomen, zegt ze. "Nederland heeft militairen zonder voldoende voorbereiding op pad gestuurd. Een onuitvoerbare missie, daar was al snel erkenning voor. Maar dat Nederland ook medeverantwoordelijk was voor de slachtoffers, daar moest lang juridische strijd voor worden geleverd."
Zegveld stond twaalf jaar lang nazaten van drie vermoorde moslims bij. De Hoge Raad oordeelde in 2013 dat Nederland verantwoordelijk was voor hun dood. Excuses voor alle nabestaanden is er nooit gekomen.
Wat had Rutte volgens u zaterdag moeten zeggen?
"Om te beginnen had hij excuses moeten aanbieden aan de nabestaanden van de vermoorde moslims. Bovendien had hij moeten erkennen dat Dutchbat grote fouten heeft gemaakt. Dat heeft de Hoge Raad in 2013 vastgesteld in een zaak waarin Nederland verantwoordelijk werd gesteld voor de dood van drie moslims die weggestuurd werden van de militaire basis van Dutchbat in Srebrenica. Dat had volgens ons hoogste rechtscollege in die omstandigheden en op dat moment nooit mogen gebeuren. En ook was Nederland, zij het in geringere mate, medeverantwoordelijk voor de dood van 236 andere mannen die van de basis werden weggestuurd."
Rutte sprak zaterdag over "hartverscheurende keuzes" die de Dutchbatters "in de chaos van het moment vaak in een split second moesten maken".
"Ik snap niet hoe hij zoiets uit zijn strot krijgt. Dutchbat heeft gedurende drie dagen – 11, 12 en 13 juli – duizenden moslims tot de compound in Srebrenica toegelaten en er weer afgezet. Niks split second. Die moslims zijn over een met rode lijnen gemarkeerd pad de poort weer uitgeleid. Als dat niet was gebeurd, stelde de Hoge Raad, hadden in ieder geval de drie weggestuurde moslimmannen het overleefd, de andere mannen hadden 10 procent kans gehad te overleven. Daar kun je licht over doen, maar 10 procent is niet weinig als het gaat om leven of dood.
"Rutte sprak zaterdag ook van 'gemakkelijke verwijten achteraf' van 'critici die zelf hoog en droog in het veilige Nederland zaten'. Onze premier doet alsof die uitspraak van de Hoge Raad nooit is gedaan. We zijn weer terug in 1995, toen ook niemand verantwoordelijk was voor de massamoord. Rutte had zich zaterdag kunnen excuseren voor het feit dat Dutch-bat onvoorbereid op pad is gestuurd. Maar hij had ook moeten zeggen: 'De staat en Dutchbat hebben een paar ernstige fouten gemaakt, laten we dat niet vergeten.'"
Waarom blijven excuses aan de slachtoffers uit, denkt u?
"Het is niet zo dat excuses nog tot schadevergoedingen zouden kunnen leiden. Ik denk dat het een kwestie is van het eigen straatje schoon vegen. Na de uitspraak van de Hoge Raad in 2013 bood toenmalig minister Jeanine Hennis-Plasschaert bij de schadeonderhandelingen aan de betrokken families binnenskamers wel excuses aan. Maar dat is iets anders dan publiekelijk aan alle slachtoffers excuses aanbieden."
Wat verbijstert u het meest?
"Dat Rutte een uitspraak van de Hoge Raad onder het tapijt schuift. We hebben het wel over genocide op 8.000 mensen. Die hebben wij niet gepleegd. Maar door grote fouten hebben wij daar wel toe bijgedragen. Rutte maakte het kleiner. 'De wereld liet het op een verschrikkelijke manier afweten', zei hij. Nee, Dutchbat liet het in Srebrenica afweten. De veteranen kregen zaterdag een ereteken van verdienste opgespeld. Hoe kun je dat geven aan militairen die anderen de dood insturen?"