Blog Marieke Heusinkveld | VNG
Blog Marieke Heusinkveld
Zet sleutelpersonen in voor gezondheid statushouders
Seksuele reproductieve gezondheid, psychische klachten en mentale problemen zijn gezondheidsthema's die erg persoonlijk zijn en waar vaak een taboe op rust.
Om deze en andere problemen toch bespreekbaar te maken bij statushouders, adviseert het Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders gemeenten en professionals om hiervoor sleutelpersonen in te zetten. Sleutelpersonen zijn mensen die zelf gevlucht zijn, die kennis hebben van de Nederlandse gezondheidszorg en een groot netwerk hebben. Zij kunnen het gesprek aangaan met andere statushouders.
Hiermee kunnen zij een brug slaan tussen het Nederlandse zorgsysteem en de achtergrond waaruit vluchtelingen komen. Ook voor gemeenten zijn dit interessante personen die kunnen helpen bij de integratie van statushouders in het bestaande gezondheidsbeleid.
Zahra Naleie vertelt tijdens een landelijke bijeenkomst met regiocoördinatoren over haar ervaring met de inzet van sleutelpersonen. Als geboren en getogen Somalische is ze zelf slachtoffer geworden van vrouwelijke genitale verminking (VGV). Nu zet ze zich samen met haar collega's van de Federatie Somalische Associaties Nederland (FSAN) in om te voorkomen dat andere meisjes hetzelfde lot ondergaan.
Bij VGV spelen sleutelpersonen uit verschillende Afrikaanse landen een cruciale rol bij het doorbreken van dit taboe. Zahra: 'Tien jaar geleden was het ondenkbaar dat meisjesbesnijdenis besproken werd, omdat mensen er toen niet klaar voor waren. Nu is er binnen de doelgroep veel kennis opgebouwd over het thema en wordt er in ieder geval over gediscussieerd.' Zahra neemt ons mee in haar ervaring bij de inzet van sleutelpersonen.
Wat maakt iemand tot een goede sleutelpersoon?
Zahra: 'Naast dat iemand een link moet hebben met het onderwerp, moet iemand goede communicatieve vaardigheden hebben en de juiste motivatie om de boodschap over te brengen. Ook op avonden en in de weekenden. Daarnaast is het belangrijk om de sleutelpersonen goed op te leiden, bij FSAN krijgen ze twee hele dagen training. Deze begeleiding moet je vasthouden, bijvoorbeeld door middel van terugkomdagen.'
Waarvoor moet je voor waken bij de inzet van sleutelpersonen?
'Het lastige bij de inzet van sleutelpersonen is vaak dat je gebonden bent aan een project of programma en dat deze tijdelijk zijn, terwijl je een probleem aanpakt waarvoor meer tijd nodig is om tot een oplossing te komen. Er is geen langdurige aanpak. De borging van het onderwerp is moeilijk, omdat je afhankelijk bent van de keuzes van beleidsmakers. In sommige steden, zoals in Den Haag waar een grote Afrikaanse gemeenschap woont, is het wel gelukt om VGV op de langetermijnagenda van de gemeente te plaatsen en is er een succesvolle aanpak gerealiseerd samen met de organisatie Veilig Thuis.'
Daarnaast is het zo dat sleutelpersonen door hun achtergrond en cultuur veel makkelijker in persoonlijke gesprekken betrokken raken en zo toegang hebben tot de doelgroep. Ze vertellen hun verhaal vanuit de ervaring en niet vanuit de theorie.
'De getrainde sleutelpersonen hebben een grote rol gespeeld in de bestrijding van VGV in Nederland. Ze hebben veel voorlichting gegeven aan hun achterban door middel van groepsvoorlichtingen, huiskamergesprekken en huisbezoeken. Sleutelpersonen zijn onmisbaar bij de bestrijding van VGV!' Zo besluit Zahra haar presentatie bij de bijeenkomst van regiocoördinatoren.
Ook bij andere thema's
Ook bij andere thema's kunnen sleutelpersonen een nuttige bijdrage leveren, bijvoorbeeld bij het stimuleren van een gezonde levensstijl van statushouders of het bespreken van de traumatische ervaringen van vluchtelingen. Wordt vervolgd!