Wij mensen stellen onszelf graag boven dieren, we denken dat dat we zoveel slimmer zijn. We hebben inderdaad vele dingen uitgevonden en een grote kennis verzameld. Als wij ziek worden hebben we dokters en medicijnen nodig, maar wat gebeurd er met dieren in het wild als ze ziek zijn? Ze hebben een kennis van planten en zeker medicinale planten die hun op sommige momenten goed van pas komt. Hier bespreek ik 8 leuke voorbeelden.
1.Chimpansees gebruiken Vernonia amygdalina om parasieten af te drijven
Chimpansees hebben een ongelooflijke variëteit aan gezichtsuitdrukkingen. Dus toen biologen hun een bittere plant zagen eten met een uitdrukking van pure afkeer, was het duidelijk dat ze die niet eten voor hun plezier. Ze vouwen vaak de blaadjes dubbel en slikken ze zo in 1 keer door om te vermijden dat ze erop moeten kauwen. Zoals een kleuter die groenten moet leren eten. De bladeren komen er dan logischerwijs ongeveer hetzelfde uit alsof ze erin gegaan zijn, met dat verschil dat ze volledig bedekt zijn met inwendige wormen. Wetenschappers zijn er achter gekomen dat de bladeren bedekt zijn met kleine, scherpe haakjes (trichomen).
Hoe zijn chimpansees nu begonnen met het gebruik van deze plant? Waarschijnlijk hebben ze het geleerd van hun moeder. Hoe de eerste chimpansees er echter achter kwamen dat door deze erg bittere plant te eten, ze wormen konden uitdrijven is een onopgeloste vraag. Stel je voor dat je een gevecht hebt met inwendige wormen in de jungle, zou jij dan die 1e plant kunnen vinden die je systeem eens volledig schoon maakt? Wetende dat er ook veel giftige planten zijn die een heel ander effect kunnen hebben.
2.Herten maken hun wonden schoon met mos en zachte klei
Dat chimpansees zichzelf kunnen genezen willen velen nog gemakkelijk geloven, het zijn primaten en dus intelligent. Ze staan dichtbij ons mensen, gebruiken simpele gereedschappen en kunnen puzzels oplossen. Herten daarentegen zijn gekend om snel en voorzichtig te zijn. Ze hebben geen duimen en kunnen helemaal geen puzzels ofzo oplossen. Toen jagers echter achter herten aanliepen die gewond waren, vonden ze meestal iets bijzonder. Het gewonde dier zocht mos of zachte klei en wreef de wonde ertegen. Doordat dit gedrag vaak werd beschreven kan het geen toeval zijn. Mos werd in traditionele geneeskunde ook vaak gebruikt bij wondgenezing. Ook de Duitsers gebruikten mos om verbanden te maken tijdens wereld oorlog 1 (Sphagnum mos). Sinds de intrede van antibiotica poeder zijn de verbanden gemaakt van mos een beetje uit de mode, echter blijkt dat de meeste bacteriën resistent worden aan antibiotica en wetenschappers beginnen zich opnieuw te interesseren in deze oude gebruiken.
3.Papegaaien hebben een eigen remedie tegen een kater
Planten kunnen zichzelf op vele manieren beschermen, zo bevatten veel planten alkaloïden om zichzelf te beschermen tegen vogels en andere herbivoren. Als er teveel van dezelfde plant gegeten wordt kunnen de dieren ziek worden. Als je echter een toer doet via de Amazone rivier, kun je honderden fel gekleurde vogels zien klei eten van de rivieroever. Lang werd gedacht dat ze dat deden om mineralen op te nemen, zoals herten en schapen zout likken, maar een betere kijk naar het soort klei dat ze opnemen, zag dat deze heel weinig nutritionele waarde had. Toch bleken de papegaaien enkel geïnteresseerd in die specifieke soort klei. Het viel allemaal op zijn plaats toen duidelijk werd dat de klei de toxische alkaloïden neutraliseert. Experimenten hebben aangetoond dat papegaaien die klei aten 60% minder toxische alkaloïden in hun bloed hadden.
4.Apen doen aan gezinsplanning
Er is 1 groot verschil tussen dieren en mensen, en dat is dat mensen meestal enige tijd spenderen aan het bedenken met wie we seks zullen hebben (meestal…). Dieren plannen geen gezin, ze laten zich volledig leiden door instincten. Een apensoort in Brazilië daarentegen hebben iets uitgedokterd, de vrouwelijke aapjes eten bepaalde soorten planten die hun hormoonhuishouding zodanig veranderen dat ze minder vruchtbaar zijn. Het meest spectaculaire is dat er ook vrouwtjes zijn die het tegenovergestelde doen, ze eten planten die hun net meer vruchtbaar maken.
5.Olifanten eten bomen om de bevalling in gang te zetten
Er werd eens een vrouwelijke olifant gezien die een helse tocht ondernam om naar 1 specifieke boom te stappen. Ze ontwortelde deze en at hem helemaal op (dit is geen abnormaal gedrag voor olifanten). Enkele dagen later werd een gezond baby olifantje geboren. Bomen van die familie (boraginaceae) worden ook gebruikt door de locale families in Kenya om de bevalling in gang te zetten.
6.Vogels gebruiken anti-luizen shampoo
Luizen, bijna elke ouder krijgt er spontaan jeuk van. Als je denkt dat het al erg is bij kinderen, dieren hebben hier nog veel meer mee te maken. En niet enkel luizen maar een heel resem aan irritante prikkeldiertjes. Vogels vooral zien erg af, hun dikke veren maken een fantastische broeihaard voor parasieten, en net die veren heeft een vogel nodig om een vogel te kunnen zijn. Wat kan een vogel daar nu echter aan doen? Ze hebben hersenen de grote van een erwt. Een oplossing is erg simpel en hebben ze zich meester gemaakt: rook. Ze komen op huizen, schoorstenen en dergelijke zitten waar rook naar bovenkomt en luchten hun veren uit. Luizen en andere parasieten houden totaal niet van rook. Er zijn zelf gevallen gekend van vogels die hun veren komen luchten boven een sigaret.
Een andere manier waarop ze zich ontdoen van de lastige beestjes is met azijn, meer bepaald de azijn die sommige mierensoorten afscheiden. Ze wrijven de mieren over hun vleugels of nestelen zich gemakkelijk in een mierennest en laten de beestjes rustig hun werk doen. Ze eten de luizen op en scheiden het azijn uit waar luizen niet van houden.
7.Rupsen vergiftigen zichzelf ter bescherming
Rupsen zijn redelijk weerloos in de wondere wereld ter natuur. Ze leven praktisch tegen de grond, bengelen onderaan de voedselketen, hebben zo goed als geen hersenen, … Er is echter 1 iets waar rupsen erg goed in zijn, en dat is eten. Ze hebben hier hun geheime wapen van gemaakt. Er is een soort vlieg die zijn eitjes in de rups legt. Zo worden de kleine vliegjes geboren en kunnen ze een heerlijk maal eten, namelijk de rups. Het is niet zoals andere parasieten, dat ze een deeltje opeten en irritant zijn, nee ze eten de rups op van binnenuit en die sterft uiteindelijk.
Wetenschappers zijn erachter gekomen dat rupsen bepaalde planten zoeken, met een giftige alkaloïde. Ze eten die op en de ongevraagde gasten sterven. Als je denkt dat dit al erg ingewikkeld is voor een bijna hersenloos wezentje, pas op, ze doseren de hoeveelheid extreem goed. Ze doden de vliegjes, maar doen zichzelf geen kwaad. Als ze van die bepaalde plant eten terwijl ze geen vliegjes hebben, sterven ze. Het is behoorlijk vergevorderde natuurgeneeskunde.
8.Spreeuwen doen aan medicinale binnen nest decoratie
Als spreeuwen hun nest bouwen, kiezen ze met hun geurzin specifieke planten uit die de immuniteit van hun jongen verbeterd en die anti bacterieel werken. Enkele voorbeelden van die planten zijn: Duizendblad, zevenblad, gewone berenklauw, vlier, fluitenkruid en de schietwilg. Corsicaanse pimpelmezen doen hetzelfde maar met lavendel, munt en de kerrieplant.
Wanneer onderzoekers de planten verwijderden uit het nest, werden deze heel snel door hun bouwers vervangen. Verrassend genoeg zijn alle planten die ze gebruiken, planten die een lange geneeskrachtige geschiedenis hebben bij mensen. Duizendblad werd al, samen met kamille, gebruikt door neanderthalers 60.000 jaar geleden.
Hoe deze kennis wordt overgedragen, verkregen, … is en blijft een groot raadsel. Een combinatie van factoren is waarschijnlijk het antwoord. Dieren die zichzelf konden verzorgen en voor gezonde nakomelingen zorgen, overleefden, zo ontstaat natuurlijke selectie. We kunnen ook veel leren van elkaar. In de vroege 20e eeuw zag een man in Tanzania een stekelvarken met zware diarree. Hij at een wortel op van een plant die gezien werd als erg giftig. De man begon mensen met die wortel te behandelen, en met groot succes. Denk eens na over de mogelijkheden die er dan zijn om nog meer kennis met elkaar uit te wisselen en wat er nog allemaal te leren valt.