Volgens Korea-expert Remco Breuker (Universiteit Leiden) zou die inhoudelijke diversiteit onder wetenschappers niet de primaire zorg van de Kamer moeten zijn. “Ik merk dat ik, wellicht doordat ik op Twitter zit, heel erg wordt afgeleid door zoiets als een meldpunt voor linkse indoctrinatie en voor andere pretmoties die in dit huis worden ingediend. Ik denk niet dat die ingrepen nodig zijn. Ik merk dat er hier vanavond toch een hele politieke vraag wordt gesteld en ik zou het er graag over hebben hoe terecht en hoe passend dat is.”
Breuker ziet een veel groter probleem in de wijze waarop een groot deel van het onderzoeksgeld verdeeld wordt. “Onafhankelijke fondsen vinden het lastig om grote bedrijven tot vijanden te maken en daarom is financiering soms lastig,” vertelde Breuker, die daarin werd aangevuld door zijn Leidse collega Afshin Ellian. “Islamkritische onderzoeken zijn heel moeilijk uit te voeren. Dat is verbonden aan een maatschappelijke sfeer die er sinds 9/11 heerst. Onderzoek over de politieke islam kreeg ik er niet door bij NWO.”
Beide hoogleraren waren dan ook niet de enigen die zich beklaagden over het groeiende aandeel van de financiering dat competitief, en met een vooraf bepaald doel wordt verdeeld. “Hervorming van het financieringsstelsel is extreem belangrijk om academische vrijheid te garanderen want dan ben je niet afhankelijk van wat de maatschappij ervan vindt.” Wat dat betreft zit er volgens Breuker ook maar een ding op: “er moet een grotere vaste voet komen voor onderzoek.”
“Mijn advies zou dan ook zijn: handen af!”, zo vulde De Dreu de discussie aan. “Ik heb de Nationale Wetenschapsagenda zich zien ontwikkelen, en een eigen leven zien gaan leiden. Het was een middel om meer middelen vrij te maken voor wetenschap, maar tegelijkertijd is het een keurslijf voor wetenschappers om een bepaald type vragen te stellen en dat is sturing.”
Paul van Meenen (D66) wilde van de Leidse rector Carel Stolker wel eens weten wat er bedoeld werd met de insinuatie dat de eerste geldstroom cruciaal is voor ongebonden onderzoek. Stolker reageerde met een voorbeeld. “Het onderzoek dat Baudet heeft gedaan voor zijn proefschrift, daarvan denk ik dat het lastiger is dat gefinancierd te krijgen via NWO en de EU. Lastiger dan mainstream onderzoek. Daarmee zeg ik niet dat ik dat goed vind, maar het is wel een realiteit.”
In de latere panels van de avond was er meer aandacht voor de demografische diversiteit in het hoger onderwijs – waarbij dit zich duidelijk beperkte tot de universiteit. Een aantal van de genodigden aanwezig als ‘feitelijk expert’, maar veel kans om zich als zodanig op te stellen werd ze gezien de politieke insteek van de vragen niet gegeven.
Zo wilde Tielen van psycholoog en voorzitter van De Jonge Akademie Belle Derks, die haar position paper had toegespitst op de grote kansenongelijkheid, weten of diversiteit nu een doel of een middel was. Derks, die zich graag wilde houden bij de wetenschappelijke inzichten op dit vlak nam even de tijd om te reageren: “We maken nu van een groot deel van het talent in de maatschappij geen gebruik.” Ze voegde daaraan toe dat demografisch diverse teams een voorwaarde – maar geen garantie – zijn voor inhoudelijke diversiteit.
Geograaf Josse de Voogd sloot zich in grote lijnen aan bij het belang van diversiteit maar maakte daarbij de kanttekening dat juist een dergelijk thema vaak zeer ideologisch wordt ingekleurd. “Universitaire uitingen kunnen soms lezen als politieke pamfletten. Dat raakt niet zozeer aan het wetenschappelijk proces zelf, maar wel aan de wereld eromheen. Het is duidelijk dat bepaalde stromingen meer invloed hebben op dat beleid dan anderen.”
Een voorbeeld van die sterke inkleuring is volgens hem het diversiteitsbeleid dat de verschillende instellingen voeren. “Het is allemaal veel complexer dan het lijkt. Complexer dan het mantra: ‘het is te wit en te mannelijk’. Waar is de aandacht voor klasse, voor eerstegeneratiestudenten, voor de regio of voor gezondheid? Is genderongelijkheid zo veel groter dan andere scheidslijnen dat zo’n zwaar middel als positieve discriminatie gerechtvaardigd is?”