help-ukraine-in-a-tax-friendly-way
Kunt u 'fiscaalvriendelijk' Oekraïne helpen?
Wilt u uw steentje bijdragen om het oorlogsleed van de Oekraïense bevolking te verzachten? Dat kan door geld en/of goederen te schenken (privé of via uw bedrijf), of vluchtelingen onderdak te bieden. Welke fiscale implicaties heeft dat?
U kunt op verschillende manieren de Oekraïense bevolking steunen, zowel in hun thuisland als daarbuiten, tot hier in België toe. U kunt dat op een louter financiële manier doen (u geeft geld), u kunt dat op een andere materiële manier doen (u schenkt goederen) of u kunt dat op een persoonlijke manier doen (u geeft onderdak aan vluchtelingen). Elke vorm van hulp heeft mogelijk ook fiscale implicaties. Daar houdt u dan ook het best rekening mee. We overlopen de voornaamste fiscale implicaties bij de verschillende vormen van hulp.
Om te beginnen kunt u een (substantieel) bedrag schenken aan een goed doel dat zich inzet voor de Oekraïense bevolking (bijvoorbeeld het Rode Kruis, Artsen Zonder Grenzen,…). Een dergelijke schenking verschilt niet van een 'gewone' schenking die u aan bijvoorbeeld uw kinderen zou doen. Zo'n schenking kan dus via een bankgift (wanneer het om geld of effecten gaat) of via een notariële akte gebeuren. Op een notariële schenking moeten er in principe schenkingsrechten betaald worden, op een bankgift niet. Het tarief van de schenkingsrechten verschilt van gewest tot gewest. In het Brussels Hoofdstedelijk en het Waals Gewest bedraagt het in principe 7% (er bestaan wel uitzonderingen), en in het Vlaams Gewest bedraagt het tarief sinds 1 juli 2021 in principe 0% (behoudens enkele uitzonderingen).
De meeste giften aan een goed doel gebeuren evenwel niet onder de form van een formele schenking, maar bestaan uit de overschrijving van een bedrag naar de rekening van het goede doel. Daarop zijn geen schenkingsrechten verschuldigd, en doorgaans geniet u zelfs een fiscaal voordeel.
Doet u een gift aan een goed doel, dan heeft u onder bepaalde voorwaarden recht op een belastingvermindering ten belope van 45% van uw gift. Aangezien het om een belastingvermindering van 45% gaat (en geen fiscaal aftrekbaar bedrag), betekent dit een netto fiscaal voordeel ten belope van 45% van het bedrag dat u geschonken heeft. Schenkt u dus bijvoorbeeld 1.000 euro aan het goede doel, dan betaalt u in principe 450 euro minder belastingen.
Een gift levert een (forse) reële belastingbesparing op
Uiteraard zijn aan dat fiscale voordeel wel bepaalde voorwaarden gekoppeld.
Om te beginnen moet u de gift, die minstens 40 euro moet bedragen (en gedaan moet zijn in geld of in kunstwerken), doen aan een (door de minister van Financiën) erkende instelling, zoals bijvoorbeeld het Rode Kruis. De schenking van hulpgoederen valt hier dus niet onder! De fiscale vermindering mag ook niet méér bedragen dan 10% van uw totale inkomsten, na aftrek van uw kosten, met een absoluut maximum van 392.200 euro. Ten slotte moet u van de instelling waaraan u de gift gedaan heeft een fiscaal attest krijgen.
Ook wanneer u de gift vanuit uw bedrijf doet, heeft u in principe recht op een fiscaal voordeel. Nochtans zijn giften voor een vennootschap in principe niet fiscaal aftrekbaar als beroepskosten, aangezien dat loutere vrijgevigheden zijn, en dus geen kosten gedaan om belastbare inkomsten te verkrijgen of te behouden (art 49 WIB 92). Tegenover giften staat immers geen tegenprestatie.
Voor giften aan een erkende instelling (zie hoger) wordt evenwel een uitzondering gemaakt. Dergelijke giften mogen in mindering van de belastbare winst van de vennootschap gebracht worden, eveneens op voorwaarde dat ze minstens 40 euro bedragen en dat u een fiscaal attest van de instelling kunt voorleggen. Dergelijke giften leveren voor uw vennootschap een belastingbesparing van in principe 25% op (het huidige algemene tarief van de vennootschapsbelasting). Het totaal aftrekbare bedrag van de giften is beperkt tot maximaal 5% van de winst, met een absoluut maximum van 500.000 euro.
Heeft u een bedrijf, dan kunt u overwegen om vanuit dat bedrijf bepaalde goederen aan de Oekraïense bevolking te schenken, in Oekraïne zelf of daarbuiten. Het kan bijvoorbeeld gaan om (afgeschreven) computers of bureaumateriaal voor vernielde scholen, dekens, voedingswaren, …
Dat heeft natuurlijk fiscale gevolgen. Sommige van die goederen zijn immers als kosten afgetrokken (eventueel via afschrijvingen) van de belastbare inkomsten van het bedrijf, en ook de btw die het bedrijf op de aankoop van die goederen betaald heeft, werd in principe gerecupereerd omdat het om beroepsmatig gebruikte goederen gaat.
Btw op goederen vanuit uw bedrijf
Voor wat de btw betreft is er goed nieuws. Voor de schenkingen van goederen die bestemd zijn voor Oekraïense burgers die ter plaatse gebleven zijn of die naar andere landen gevlucht zijn, hoeven ondernemingen de afgetrokken btw op goederen die normaal voor de verkoop of voor professioneel gebruik bestemd waren, niet te 'regulariseren' (lees: terug te betalen). Dat wil zeggen dat de afgetrokken btw niet herzien hoeft te worden of dat er geen btw betaald hoeft te worden op een 'onttrekking' (lees: het goed wordt uit het bedrijfsvermogen gehaald om het op een niet-beroepsmatige manier te gaan gebruiken). Dat is een toepassing van de reeds langer bestaande regels voor goederen die geschonken worden aan slachtoffers van een ramp (Circulaire 2017/C/32, 29 mei 2017).
De afgetrokken btw op hulpgoederen moet niet terugbetaald worden
Er staat geen limiet op het bedrag van de schenkingen. De goederen moeten wel geschonken worden via de ambassade van Oekraïne, een Belgische overheidsinstelling die goederen inzamelt voor Oekraïense burgers (bijvoorbeeld het OCMW), het Belgische Rode Kruis, of Belgische ngo's die gespecialiseerd zijn in het verstrekken van internationale humanitaire hulp (bijvoorbeeld het consortium 12-12).
Verschillende soorten goederen komen voor deze btw-maatregel in aanmerking, bijvoorbeeld voedingsmiddelen, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, kledij, hygiëneproducten, smartphones, enz., en dit ongeacht hun waarde. Het moet wel gaan om goederen die nuttig zijn voor de slachtsoffers. Luxegoederen en oorlogsmateriaal (wapens, munitie, …) zijn uitgesloten.
Let op! Het is niet de bedoeling dat u via uw bedrijf goederen aankoopt met de bedoeling deze aan oorlogsslachtoffers te schenken. Weet u op voorhand dat u de goederen zal schenken, dan mag op die aankoop geen btw in aftrek gebracht worden. De maatregel is enkel bedoeld voor goederen die reeds in uw bedrijf aanwezig zijn (bijvoorbeeld 'stockgoederen').
De maatregel is van toepassing tot en met 30 juni 2022, maar nu al staat vast dat hij verlengd zal worden.
Uiteraard moeten ook een aantal formaliteiten voldaan worden (daar gaan we hier niet verder op in, maar raadpleeg hiervoor zeker uw accountant of fiscaal adviseur).
Bedrijfsgoederen en directe belastingen
Hulpgoederen zijn niet fiscaal aftrekbaar
Let wel, voor de directe belastingen (vennootschapsbelasting of personenbelasting indien u een eenmanszaak heeft) gelden andere regels. De kosten die betrekking hebben op de geschonken goederen zijn in principe niet fiscaal aftrekbaar, aangezien deze kosten niet gediend hebben om belastbare inkomsten te verwerven of te behouden (art 49 Wetboek Inkomstenbelastingen). Indien het om reeds afgeschreven goederen gaat, is dat natuurlijk niet zo erg (die kosten werden immers in het verleden reeds afgetrokken).
Om recht te hebben op een fiscaal voordeel voor giften aan het goede doel, moet de gift bovendien in cash geld gedaan zijn (zie hoger). Een gift van goederen komt dus niet in aanmerking.
Op het vlak van de directe belastingen het is dus – net zoals voor de btw (zie hoger) - geen goed idee om via uw bedrijf goederen aan te kopen met de bedoeling om die vervolgens aan de oorlogsslachtoffers te schenken. Beter is om een som geld te schenken aan een hulporganisatie, die daarmee vervolgens deze goederen aankoopt. Voor een gift in geld heeft u – onder bepaalde voorwaarden – immers wel recht op een belastingvermindering (zie hoger).
Opvang van vluchtelingen bij u thuis
Veel mensen vangen ook Oekraïense vluchtelingen op in huis. Veel fiscale implicaties levert dat evenwel niet op.
Er zijn geen gevolgen voor uw persoonlijke fiscale situatie
Zo blijft uw woning met het oog op bijvoorbeeld de fiscale voordelen van een woninglening gewoon uw 'eigen' woning, ook al wordt ze tijdelijk 'gemeenschappelijk' gebruikt door u en de opgevangen vluchtelingen.
Er is ook geen impact op de toeslag op de belastingvrije som voor alleenstaande ouders of voor co-ouders. Normaal gezien krijgt men die toeslag alleen als er, buiten de kinderen of andere personen ten laste, geen andere personen deel uitmaken van het gezin. Maar gezien de uitzonderlijke en tijdelijke aard van de opvang, gaat de fiscus ervan uit dat "niet de intentie bestaat om een gezin te vormen". Alleenstaande ouders die vluchtelingen opvangen, behouden dus het recht op de toeslag.
Vluchtelingen zijn ook geen 'personen ten laste'. Dat is alleen mogelijk voor naaste verwanten en voor personen van wie u als kind zelf ten laste geweest bent. In het uitzonderlijke geval dat de vluchtelingen die u in huis neemt toch aan die criteria zouden voldoen, is er nog altijd de voorwaarde dat een 'persoon ten laste' geen eigen inkomen ('bestaansmiddelen') van meer dan 3.490 euro (aanslagjaar 2023) per jaar mag hebben. Een vluchteling die een leefloon krijgt, overschrijdt het maximumbedrag snel.
Schenkt u geld ten voordelen van Oekraïense oorlogsslachtoffers, dan gelden daarvoor de klassieke fiscale voordelen voor giften aan goede doelen, ook als u een gift vanuit uw bedrijf doet.
Schenkt u bedrijfsgoederen, dan moet u de btw die bij de aankoop daarvan afgetrokken werd, niet 'regulariseren'. U mag wel geen goederen aankopen met de bedoeling ze weg te schenken.
De kosten van weggeschonken bedrijfsgoederen, zijn niet fiscaal aftrekbaar (voor de directe belastingen).