PÎRÎ REIS - CONTEMPORARY MODAL MUSIC
Ik ben de laatste om van mezelf te zeggen dat ik iets van muziektheorie ken, maar de term "modale muziek" vergt wellicht toch enige uitleg. De term is afgeleid van het Latijnse "modus", dat "wijze" of "manier" betekent. In muziektermen verwijst "modale" muziek meestal naar de manier waarop de noten geordend worden in de kerkmuziek, het zogeheten Gregoriaans. De manier van noten ordenen -die je eenvoudig ook "toonladders" zou kunnen noemen, bepaalt waar de hele en de halve tonen zitten, hoe ze zich verhouden tot elkaar en tot de grondtoon.
Moeilijk? Niet echt, als je er deze CD bij neemt. De man achter het initiatief is de Nederlander Michiel van der Meulen, componist van professie, die zich in de loop der voorbije jaren ondermeer bij de grote Ross Daly bekwaamde in het schrijven van "modale" composities, gebaseerd op de Makam-muziek uit Istanbul, die rijkelijk put uit de verschillende "modi" die door de eeuwen heen in het Ottomaanse rijk in gebruik waren.
Met die composities trok van der Meulen naar Kreta, waar een gezelschap van vijf topmuzikanten ze in een week tijd inspeelde en opnam. De titel van de plaat verwijst overigens naar een Ottomaanse admiraal en cartograaf uit de 15de eeuw. Een van de kaarten van zijn hand siert de hoes en de opdruk van het schijfje en voor de aardigheid kan ik ook nog vermelden dat in Amsterdam ook een plein naar hem vernoemd is. Maar ik geef het toe: dat zegt allemaal niet zoveel over de muziek op deze plaat.
Die muziek kan ik maar op één manier omschrijven: ze is adembenemend. Schoonheid per strekkende meter, dat is wat je hier te horen krijgt. Veertig minuten lang word je ondergedompeld in de prachtigste klanken op oud, viool, ney -dat is een soort fluit-, kanun -dat is dan weer een variant van de citers, die wat op een hakkebord lijkt- en percussie.
Ik ken geen van de muzikanten persoonlijk, maar ik kan nu wel vertellen dat hun samenspel werkelijk fenomenaal is en ofwel ligt dat aan de helderheid van de composities, ofwel aan de kundigheid van de musici, ofwel gaat het hier simpelweg om meer dan uitstekende vaklui, die de muziek totaal begrepen hebben en ze precies zo weten te spelen, als de componist bedoeld heeft.
De boodschap is heel eenvoudig: ga zitten, zet de CD op en onderga de ongelooflijke kracht en pracht van de zes lange stukken. Als vanzelf komen allerlei beelden voor je geestesoog opdoemen en bevind je je op een bijzonder mooie muzikale reis. Een Pîrî Reis, in dit geval. In tijden geen plaat gehoord, die zo mooi klinkt als deze hier. Wie in de komende weken de villa H. bezoekt, zal het geweten hebben….