Het kiesrechtvraagstuk » Kanter, H.Ph. de » 1903 - Pag. 227 | Delpher
A. De stelsels der partijvertegenwoordiging.
I. Het stelsel der mededingende lijsten.
Vóór de verkiezingen worden door de verschillende partijen candidatenlijsten, ingericht naar volgorde van voorkeur, ingeleverd. Elke kiezer brengt zijne stem uit op ééne der ingediende lijsten in haar geheel, zonder dat het hem vrijstaat eene wijziging in de volgorde der candidaten op zijn stembillet aan te brengen. Hij stemt dus niet op een persoon, maar op eene groep van personen, n 1. op alle candidaten, die op de lijst voorkomen in de volgorde, waarin zij daarop geplaatst zijn.
De stemmenberekening geschiedt volgens de vroeger meegedeelde regelen van het variabel kiesquotient. Is op deze wijze uitgemaakt, welke partijen voor vertegenwoordiging in aanmerking komen en hoe groot het aantal afgevaardigden is, waarop elke party recht heeft, dan woiden, tot dat aantal, de op de partijlijst bovenaanstaande candidaten verkozen verklaard.
De gebondenheid des kiezers om, op straffe van zyne stem ongeldig te zien, alle de op eene lijst voorkomende candidaten in de aangegeven volgorde te stemmen, wordt aanzienlijk getemperd door:
II. Het stelsel der dubbele gelijktijdige keuze.
Overigens geheel gelijk aan het systeem der concurreerende lijsten geeft dit stelsel, ontwerpen door den Amerikaan Fisher ') doch meer bekend onder den naam van het stelsel lioget '2), naar den Geneefschen ijveraar voor evenredig kiesrecht van dien naam, den kiezer de bevoegdheid om van de volgorde der candidaten van zijne partijlijst af te wijken.
') Reform in our municipal elections, 1866.
') vgl. Mr. J. A. van Gilse in de Vragen des Tijds van 1881, dl. II, blz. 34 vlg. "Het kiesstelsel van Roget."