“Ik worstel enorm met de doopbelofte die ik zelf heb gedaan en voel me schuldig omdat mijn beide kinderen geen kerkgangers meer zijn. Als er een doopdienst is, blijf ik thuis, omdat ik mijn gevoel van falen in combinatie met de hoop en de goede voornemens van de kersverse ouders niet kan verdragen.”
Pastoraat rondom kerkverlating betekent óók pastoraat voor kerkblijvers. Elke kerkblijver kan een potentiële kerkverlater zijn of worden. Hoe meer ruimte men ervaart voor de eigen gevoelens en het eigen proces, en hoe meer er naar iemands beleving geluisterd wordt zónder ‘correctie’ of ‘veroordeling’, hoe meer de geloofsgemeenschap – zelfs na vertrek van (een) geliefde(n) – kan blijven voelen als ‘thuis’ en hoe minder drang er zal zijn om weg te blijven of te vertrekken.
Het verhaal van een kerkverlater staat niet op zichzelf. Er kunnen binnen de geloofsgemeenschap meer mensen zijn met vergelijkbare ervaringen/aanleg/beleving.
Als iemand bijvoorbeeld heeft aangegeven last te hebben (gehad) van chronische spanningen naar aanleiding van het geloof dat alles en iedereen onderdeel is van een geestelijke strijd, dan kan het goed zijn om ‘stress en spanning rondom de geestelijke strijd’ als aandachtspunt te hanteren bij de huisbezoeken. Dit kan bijvoorbeeld door hier gericht naar te vragen. Het kan helend zijn als mensen voelen dat er ruimte is voor wat wérkelijk in hen omgaat en dat zij hierom niet veroordeeld worden.
Vermoed of merk je dat men het moeilijk vindt om eerlijk aan te geven wat men écht denkt en voelt, vooral wanneer dit als ‘negatief’ kan worden ervaren, dan kan je gemeenteleden tegemoet komen door bijvoorbeeld anonieme vragen- en reactieformulieren uit te delen.
Of – bijvoorbeeld wanneer de kerkverlater te maken had met seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen de gemeente – door het aanstellen van (extra) vertrouwenspersonen en/of het oprichten van gespreksgroepen. Ik bedoel hiermee in geen geval dat geprobeerd moet worden alles binnen de muren van de kerk op te lossen (schakel zo nodig vooral politie, deskundigen en hulpverleners in van buiten!), maar wel dat er ook bínnen de kerk zoveel mogelijk ruimte komt voor álle verhalen. Als de kerk haar ‘grenzen’ zo ver oprekt dat er ruimte is voor íeders beleving, hoeft niemand meer te vertrekken om zich gehoord, gezien en erkend te voelen.
Inge Bosscha studeerde Contextueel Pastoraat en is werkzaam als Coach voor Kerkverlaters. Zie dogmavrij.nl.