Merksem Zuid | Common Ground
Merksem-Zuid is een gebied in volle transitie. Door de ligging aan het Albertkanaal is er al veel bedrijvigheid in dit dichtbevolkte gebied. Er is al behoorlijk wat vrachtverkeer. Ook de Oosterweelwerf zal werfverkeer met zich meebrengen. De stad wacht niet tot het werfstof gaat liggen en stelt een multidisciplinair projectteam aan om krijtlijnen voor de toekomst uit te zetten. Samen met de lokale actoren ontwikkelt het projectteam een visie om van Merksem-Zuid een veilig, aantrekkelijk en klimaatrobuust stadsdeel te maken.
Sociaal actieprogramma
Stad Antwerpen stelde een multidisciplinair projectteam aan (Stramien, Common Ground, Vectris, Idea Conslut, Ara) om een toekomstvisie voor Merksem-Zuid te ontwikkelen. De ontwikkeling van dit gebied is echter niet louter een ruimtelijk verhaal, Merksem-Zuid is een dichtbevolkte buurt en dus is er ook een sociale component: de duizenden verhalen van de mensen die er wonen, werken of vertoeven.
Voor de visie worden twee sporen met elkaar vervlochten: een Masterplan en een Sociaal Actieprogramma. Voor het Masterplan wordt de ruimtelijke structuur herbekeken en opnieuw geïnterpreteerd. Dat moet ervoor zorgen dat de noden, realiteiten en geplande projecten in Merksem-Zuid beter op elkaar worden afgestemd en dat er uitwisseling is met grote infrastructuurprojecten die rond het gebied liggen. Het participatietraject van het Masterplan volgt de inhoudelijke koers van het projectteam.
Common Ground initieert het Sociaal Actieprogramma. Dat volgt een eigen weg: de lokale actoren en de sociale dynamieken bepalen de koers. Het ambieert de ontwikkeling van een totaalvisie die richting geeft aan de inspanningen van de diverse actoren in Merksem-Zuid, met als doel de buurt te laten uitgroeien tot een koesterende, gekoesterde en verbonden buurt waar mensen kwaliteitsvol kunnen wonen en werken. Het Sociaal Actieprogramma faciliteert verbindingen tussen het sociale weefsel en de sociale ruimte.
Onderdompelen om sociale dynamiek te capteren
Voor het opstellen van het Sociaal Actieprogramma is het essentieel om grip te krijgen op het samenspel van sociaal weefsel en sociale ruimte. Door middel van een onderdompelweek capteren we de sociale dynamiek van de plek en brengen we noden, opportuniteiten en troeven in kaart. Tijdens die onderdompelweek sprokkelen we op verschillende manieren informatie over het gebied. We tekenen de menselijke verhalen van het sociale weefsel op via een kick-off met lokale sleutelfiguren, diepte-wandel-interviews, straathoek- en voordeurgesprekken, vindplaatsgerichte gesprekken en observaties. Deze verhalen leggen we vervolgens naast de harde, kwalitatieve data van bijvoorbeeld ruimtelijke rapporten of GIS-gegevens.
Startbeeld als aanknopingspunt voor actie
Al deze informatie vormt de basis voor een startbeeld. Dat beeld bevat inzichten en stelt ook al een aantal concrete actielijnen voor. Beschouw het als een eerste diagnose. Het vormt een aanknopingspunt voor een gesprek met lokale sleutelfiguren, om samen met hen een behandelingsprogramma op maat uit te werken. We geven die voorzet om tot een gezamenlijk toekomstbeeld te komen. Vervolgens formuleren we acties die de lokale actoren samen kunnen opnemen om dit toekomstbeeld waar te maken en voorzien we ruimte om hen een duwtje in de rug te geven bij de uitrol van het Sociaal Actieprogramma. Elementen die eerder thuishoren in het Masterplan stromen door naar dat traject.