VWO Hoofdstuk 7 De tijd van pruiken en revoluties - Blik op de Wereld
VWO Hoofdstuk 7 De tijd van pruiken en revoluties
Beeld van een revolutionaire tijd
In de 18 e eeuw speelden salons een grote rol bij de verspreiding van nieuwe politieke en culturele ideeën. Rijke dames stelden hun huis open voor intellectuelen en kunstenaars uit adellijke en niet-adellijke kringen. De salons waren populair omdat bezoekers vrijuit van gedachten konden wisselen en niet het gevaar liepen te worden opgepakt. Ook de verlichte denkers namen aan deze bijeenkomsten deel.
Hij kreeg bekendheid toen hij een prijsvraag won met zijn opstel over de vraag of de menselijke moraal er door de kunst en wetenschap op vooruit was gegaan. Rousseau was mening van niet. Volgens hem waren mensen van nature goed, maar hadden wetenschap, onderwijs en regels van fatsoen hen bedorven. Hij sprak over verval van de maatschappij. Volgens Rousseau waren de mensen gelukkig geweest toen ze nog vrij en zonder bezit rondzwierven in de natuur en was alle ellende begonnen toen het privébezit ontstond.
Hij leverde kritiek op de domheid, bekrompenheid en corruptie die volgens hem in Frankrijk heersten. Door zijn kritiek op kerk en maatschappij had hij zonder proces vastgezeten in de Bastille en was hij verschillende keren Frankrijk uitgezet. Voltaire keek neer op de massa maar verwachtte meer van de handwerklieden en winkeliers. Deze geschoolde mensen moesten niet behandeld worden als kuddedieren, want 'dan loop je de kans dat ze je op de horens nemen en vertrappen'.
Hij had een boek geschreven hoe de machten in de staat moesten zijn verdeeld. Een reis door Engeland had hem daarin bevestigd, waar meer vrijheid en veiligheid waren dan in Frankrijk, omdat daar de koning geen absolute macht had. Ook sprak hij zich uit tegen de slavernij.
Andere verlichte denkers als Denis Diderot en Jean-Baptiste d' Alambert waren begonnen alle aanwezige kennis samen te brengen in een uitgave van de Encyclopédie.
In september 1792 veroordeelde het nieuwe parlement met een meerderheid van één stem de koning ter dood wegens samenzwering tegen de vrijheid. Lodewijk XVI werd onder de guillotine ter dood gebracht. Spanje, de Republiek en Groot-Brittannië sloten zich aan bij de oorlogscoalitie tegen Frankrijk. Radicale revolutionairen onder leiding van Robespierre namen de macht over en brachten 40 000 mensen onder de guillotine. Uiteindelijk kwam hij zelf ook onder de guillotine terecht.
Frankrijk had te leiden onder chaos en geweld en na enkele militaire tegenslagen behaalden de Franse legers grote successen. In 1799 besloot generaal Napoleon tot een staatsgreep en vestigde een alleenheerschappij. In een reeks oorlogen wist hij grote delen van Europa aan zich te onderwerpen. Na een mislukte invasie in Rusland kwam de ommekeer. In 1815 werd hij definitief verslagen.
Tussen 1500 en 1800 werden niet minder dn 11 miljoen slaven uit Afrika naar Noord- en Zuid-Amerika gebracht. Negentig procent ging naar het Caribische gebied en Zuid-Amerika. Spanjaarden en Portugezen haalden in het begin van de 16 eeuw de slaven uit Afrika voor het werk in de mijnen en op de landbouwplantages.
De slavenhandel was onderdeel van de zogenaamde driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika. In Afrika verkocht men goederen en kocht men van Afrikaanse opkopers slaven en die verkocht men in Amerika. Met de opbrengst daarvan werden plantageproducten gekocht die naar Europa gingen. De driehoekshandel werd beheerst door onder andere de WIC.
Opkopers en kapiteins
De slaven werden ingescheept bij handelsposten die Europeanen op de kust van West-Afrika hadden gesticht. De slavenhandelaren trokken soms wel 300 km landinwaarts om de slaven te kopen van inlandse slavenhandelaren. In Afrika was slavernij een veel voorkomens verschijnsel. De meeste slaven waren krijgsgevangenen. Nadat de slaven waren opgekocht wachtte hun een reis van ongeveer twee maanden onder kommervolle omstandigheden. Ongeveer 14% stierf dan ook tijdens de zeereis.
In Amerika ging een deel van de slaven direct naar de grote plantages. De meeste slaven werden ingezet op plantages waar men suiker, tabak, koffie en katoen voor de Europese markt produceerde. De plantage eigenaren deden met de slaven wat ze wilden en werden vaak onmenselijk behandeld. Soms kwamen slaven ertegen in opstand. In Suriname bijvoorbeeld vluchtte en bouwde een aantal slaven in het tropisch regenwoud een nieuw bestaan op, zoals de Surinaamse Marrons.
In de 16 e eeuw werd de slavenhandel in Nederland nog veroordeeld als onchristelijk en onmenselijk. Dat veranderde toen de WIC in Brazilië gebieden had veroverd. Ze veroverde hiervoor Portugese forten in West-Afrika, zoals het fort Elmina in Ghana. Nederlandse schepen vervoerden in drie eeuwen zo'n 550 000 slaven, bijna 5 procent van het totaal. Ruim de helft daarvan ging naar Suriname, dat in 1667 een Nederlandse kolonie werd.
In de VS werd de invoer van slaven in 1808 verboden en de noordelijke staten hadden vóór 1830 de slavernij afgeschaft. Dat eisten de abolitionisten (ijverden voor afschaffing van de slavernij) ook voor het zuiden. Maar de zuidelijke staten verzetten zich daartegen omdat hun economie vooral draaide om de katoenplantages. Om te voorkomen dat de federale regering in het zuiden de slavernij zou afschaffen scheidden de zuidelijke staten zich af. Dat leidde tot de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865). Het noorden won uiteindelijke die oorlog en ook in het zuiden werd nu de slavernij verboden. In de praktijk bleek ondanks dat verbod er nog steeds slavernij te zijn.