Hoe Kipchoge de meest fenomenale prestatie leverde | De Morgen
✦ Marathon op minder dan 2 uur
Eliud Kipchoge loopt over de eindmeet. Beeld Reuters
Twee uur lang leverde een Keniaan in wit shirt één van de saaiste en tegelijk meest fascinerende sportprestaties aller tijden. Hij vertrok om 8.15 uur aan 21 kilometer per uur achter een elektrische auto en hield dat 1 uur, 59 minuten en 40 seconden vol.
✦ Exclusief voor abonnees door Hans Vandeweghe 12 oktober 2019, 13:03
Geen mens is begrensd, luidde de tagline achter de Ineos 1:59 Challenge, het project van de chemiegigant om met de snelste marathonloper ter wereld de 42,195 kilometer onder de twee uur af te leggen. De mens is wel degelijk begrensd, maar het is juist dat technologie en ideale omstandigheden een rol kunnen spelen. Dat is precies waar het vandaag over ging.
Bekijk nu: zo liep Kipchoge over de eindmeet
Een eerdere poging daartoe - toen Sub2Hr geheten - was mislukt in de lente van 2017 op het autocircuit van Monza. Hoewel de bochten flauw, waren er toch te veel, en toeschouwers waren er te weinig. In Wenen vandaag stonden ze op sommige plaatsen rijen dik langs het lijnrechte parcours op de Praterallee waar Eliud Kipchoge en zijn 'hazen' - de hulplopers - vier en een half rondjes liepen. Iets voorbij kwart over tien werd geschiedenis geschreven: op zaterdag 12 oktober 2019 liep de mens een marathon voor het eerst onder de twee uur.
De loopformatie van Kipchoge en zijn 'hazen'. Beeld EPA
Hulp van de hazen
Dat laatste is geen diskwalificatie. Er is weinig mis met wat Ineos en Kipchoge vandaag hebben neergezet, maar de prestatie verdient enige contextualisering. Neem nu de hazen. Ook het record van Kipchoge kwam tot stand met lopers die het tempo aangaven, maar die worden in echte marathons wel geacht aan de wedstrijd te starten en het zo lang mogelijk vol te houden. Daar knijpt het schoentje en niet alleen letterlijk. Soms lopen ze tot kilometer 25 aan mooie recordtempo's, tot de hazen wegvallen omdat die geen dertig of meer kilometer tegen 2'50 aankunnen, waarna de recordloper in zijn eentje de klus niet kan klaren.
In Wenen kreeg Kipchoge elke vijf kilometer zeven nieuwe hazen, stuk voor stuk wereldtoppers. Vijf liepen in een perfecte V-formatie voor hem en twee achter hem, wellicht om de luchtweerstand achter hem te verminderen en om hem op te rapen als hij zou struikelen. Voor de gelegenheid was het asfalt van de Praterallee - 4,8 kilometer - herlegd: city marketing mag iets kosten. Onderweg kreeg Kipchoge ook zijn eten aangereikt, waar hij in officiële wedstrijden langs een tafel moet passeren om zijn gerief op te halen. Er reed ook een auto voor die het tempo aangaf met een laserstraal.
Hulpvaardige schoenen
Nog een geluk dat deze prestatie is geleverd door de marathonloper die ook het officiële record op zijn naam heeft, maar dat zal niet beletten dat naar de schoenen zal worden verwezen. Terecht. De parallel met de zwempakken die tien jaar geleden een tsunami aan records veroorzaakten, is niet veraf. De vijf snelste officiële tijden op de marathon zijn allemaal gelopen in 2018 (één) en 2019 (vier) en allemaal op de Nike Vaporfly. Alle andere lopers, inclusief Kipchoge vandaag, liepen op de Vaporfly Next%. Die Next% wijst erop dat er nog een procentje loopeconomie werd gewonnen, bovenop de vier van de eerste versie.
De Nike Vaporfly Next%. Beeld rv
Net zoals met de pakken destijds in het zwemmen, wil geen enkele atleet toegeven dat de schoenen voor die opmerkelijke verbetering hebben gezorgd. Kipchoge zelf deed vorig jaar in Berlijn ruim één minuut af van het marathonrecord, de grootste progressie in meer dan vijftig jaar. Ook onze Belgen Koen Naert en Bashir Abdi lopen op die schoenen en ook zij geven niet graag toe dat de schoen met carbonzool bij hun spectaculaire pr-verbeteringen een rol heeft gespeeld.
De Vaporfly verbetert de loopeconomie. Bij een test aan de University of Colorado lieten zestien lopers tussen 1,59 procent en 6,26 procent verbetering optekenen. Het gemiddelde was die vier procent in de naam van de schoen en dat is niet hetzelfde als vier procent sneller lopen. Voor de toppers werd uitgegaan van twee procent sneller, iets meer of iets minder kon ook. Twee procent is iets meer dan twee minuten.
Nogmaals, dit alles - al of niet verboden ideale condities, hazen, auto, laser pacing, asfalt, parcours en de niet verboden schoenen - doet niets af van de fenomenale prestatie van Eliud Kipchoge. Dat de Nederlandstalige wikipagina van de Keniaan zijn marathonrecord al is vervangen door de 1u59, is evenwel niet terecht. De Engelse deed beter. Daar stond de tijd in cursief met daarbij de correcte vermelding: een experimentele loop over de marathonafstand.