Ik bleef geïntrigeerd kijken naar het ietwat saaie 'Nederland op film' | TROUW
Ik bleef geïntrigeerd kijken naar het ietwat saaie 'Nederland op film'
Maaike Bos– 21:42, 8 februari 2018
Een gezellige verjaardag van het jongste broertje in 'Nederland op film' © Omroep Max
Ze moeten er bij omroep Max een fantastische kluif aan hebben gehad. Sinds vorig jaar roept Max op om 8mm- of 16mm-filmpjes in te sturen die op zolders liggen te verstoffen of verbleken.
"Vóór deze beelden verloren gaan, willen we met elkaar een uniek document maken over het dagelijks leven in Nederland, bekeken door úw lens", schreef de omroep. Geweldig idee, alleen al voor de geschiedschrijving. In de montagekamer werkten ze zich door duizenden uren aan huis-tuin-en-keukenfilmpjes heen, uit de tijd dat filmen nog een uitzondering was. Sommige mensen die filmmateriaal instuurden, mochten daarover in beeld vertellen.
Precies wat Nederland zo saai maakte, maakte het ook zo stabiel
Dat het programma 'Nederland op film' ondanks de ontspannen presentatie van Richard Groenendijk toch ietwat saai is, neem ik op de koop toe. Tja, het blijft een compilatie van thematisch gemonteerde filmbeelden zonder vaste hoofdpersoon. Het verhaal ontwikkelt zich ook niet echt, behalve dat alle filmpjes in de eerste aflevering over feest gaan: schoolfeestje, trouwen, kinderen krijgen, kinderverjaardagen, Koninginnedag.
De volgende afleveringen zijn: 'Hollandse Huishoudens', 'Vakantie!' en 'Verenigingsleven'. Ik kan me de beelden er al bij indenken. Maar met deze blik, verwend door eigentijdse tv en flitsende series met spannende verhaalopbouw, doe ik dit project schromelijk tekort. Ik bleef namelijk geïntrigeerd kijken naar dat oer-Hollandse beeld. Geen al te gek gedrag op een feestje, verjaardagen simpel vieren in een kringetje in de huiskamer, geen uitspattingen van luxe of losbandigheid. Precies wat Nederland zo saai maakte, maakte het ook zo stabiel. Een Tesla de ruimte in schieten en weet niet wat voor milieuschade aanrichten, dat zou een Nederlander niet gauw doen.
Sommige filmpjes dragen onbewust de grotere geschiedenis in zich, zoals die van een Joodse bruiloft uit 1942. De cameraman legde alle gasten, met davidster op de borst, zorgvuldig vast – voor ze zouden verdwijnen. Ook de bruiloft van Tini Burger op 22 juli 1941 is bijzonder: op één hoog blijkt Anne Frank uit het raam te hangen om naar haar buurmeisje te kijken. Het fijnste filmpje vond ik dat van de verjaardag van een tweejarig jongetje in een groot gezin. Broers en zussen schudden hem allemaal de hand en dansen met mama rond de tafel – een intiem kinderfeestje op zich.
Samen geven alle filmbeelden een pure, ongecensureerde blik op kleine momenten van Nederlands geluk. Het contrast met de grote onvrijheid van de Noord-Koreanen kan niet scherper. De documentaire 'Dollar Heroes - Valuta voor de dictator' woensdag bewees dat heerser Kim Jong-un slavenhandel drijft met zijn eigen volk. De honderden miljoenen dollars voor zijn nucleaire programma komen rechtstreeks van de honderdduizend landgenoten die hij in China, Rusland of Polen laat werken. Ze werken dag en nacht voor de 'partijheffing' of 'revolutieheffing', krijgen zelf nauwelijks geld en kunnen niet weg, anders betaalt hun gezin de prijs. En die man maakt nu goede sier met de Olympische Winterspelen in Pyeongchang. Zijn pionnen zijn daar nu ook, dat kan niet anders. Dat een virusuitbraak toevallig alle beveiligers treft, is toch ook verdacht? Nou ja, als kneuterige Nederlander laat ik het grote complotdenken maar aan de Amerikanen over.