Samen staan wij stil bij de offers voor de vrede - NRC
Samen staan wij stil bij de offers voor de vrede
Bevrijding 75 jaar na het begin van de Bevrijding eert Pete Hoekstra degenen die hun leven offerden, én de gastvrijheid en zorgzaamheid van de Nederlanders die tot heden voortduurt.
Graven van soldaten op de Amerikaanse militaire begraafplaats van Margraten in Zuid-Limburg. Foto Bert Beckers
In de vierhonderd jaar van betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Nederland zijn er weinig jaren die meer in het oog springen dan 1944 en 1945, met de cruciale maanden tot aan de geallieerde bevrijding. Terwijl gezinnen alle voedsel dat ze konden vinden bijeen schraapten om de hongersnood te bestrijden en het verzet waardevolle informatie verzamelde, kwam een generatie jonge Amerikaanse mannen aan boord van lucht- en zeetransporten vanuit de Verenigde Staten aan in Europa om het tij in het grootste conflict uit de wereldgeschiedenis te keren.
Pete Hoekstra is ambassadeur van de Verenigde Staten in Nederland.
Dit jaar, 75 jaar later, eren wij degenen die toen gediend hebben, degenen die hun leven hebben gegeven voor de vrede. En wij eren de gastvrije Nederlanders die stilstaan bij de offers die de bevrijders gebracht hebben.
De Nederlandse toewijding aan de herdenkingen is altijd groot geweest. De Nederlandse eerbied voor de 8.291 Amerikaanse soldaten die op de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten liggen begraven, is legendarisch. Vorig jaar namen mijn vrouw en ik deel aan een herdenkingsplechtigheid in Opijnen voor de acht Amerikaanse piloten die daar begraven liggen – we waren overweldigd door de vriendelijkheid en de oprechte betrokkenheid van de plaatselijke gemeenschap. We kijken ernaar uit om in dit herdenkingsjaar door heel Nederland dergelijke bezoeken af te leggen bij het gedenken van de duizenden gevallen geallieerde helden.
Tijdens de bezetting stierven meer dan 250.000 Nederlanders, onder wie meer dan 104.000 Joden voor wie Nederland hun thuis was, of die daar hun toevlucht hadden gezocht. Een wrede bezetting van vijf jaar eindigde met een geallieerde overwinning in mei 1945. Elk gezin heeft een verhaal, ook mijn ouders [die in de jaren vijftig vanuit Groningen naar de VS emigreerden, red.].
Vriendschap en ontbering
Als je met Amerikaanse veteranen praat, besef je dat hun verhalen gaan over ontberingen, offers en vriendschap. Liefdevol herinneren ze zich de gastvrije ontvangst door de Nederlanders onder die verschrikkelijke omstandigheden. Er ontstonden vriendschappen die vaak tot ver na de oorlog voortduurden.
Het is onze verantwoordelijkheid om iedereen te gedenken die hier heeft gediend en gevochten, maar in het bijzonder diegenen die niet meer thuiskwamen. De oorlog zou niet gewonnen zijn zonder de enorme opoffering van mensenlevens, velen nog zo onnoemelijk jong.
Lees ook: Hoe mijn oma een Amerikaanse piloot liet onderduiken
Deze jonge mannen en vrouwen dienden op plaatsen waar velen waarschijnlijk nog nooit van hadden gehoord. Meer dan 400.000 Amerikanen kwamen om in de oorlog, en 10.000 van hen zijn begraven of worden middels monumenten herdacht in Nederland. Zij kwamen uit alle Amerikaanse staten en vertegenwoordigden alle lagen van de bevolking. Ze waren een afspiegeling van het Amerikaanse leven. Ze waren gewoon, en tegelijkertijd buitengewoon. Buitengewoon in de zin dat ze bereid waren om te dienen, te vechten en misschien alleen te sterven op een plek ver van huis. Onze leiders gaven de richting aan in het conflict, maar het waren gewone soldaten, zeelieden, mariniers en vliegers die de oorlog wonnen.
'75 jaar vrijheid' Herdenkingen beginnen in Terneuzen
De Nederlandse herdenkingen van '75 jaar vrijheid' beginnen op 31 augustus in Terneuzen met het luiden van een belboei door koning Willem-Alexander om 15.30 uur. De Slag om de Schelde, in 1944 in Zeeland en West-Brabant, moest de weg vrij maken naar Antwerpen als aanvoerhaven voor de geallieerde strijdkrachten tijdens hun opmars naar Berlijn. Duitsland had de monding van de Westerschelde aan twee zijden zwaar geforticeerd. Britse, Canadese, Poolse, Franse en Noorse troepen wisten die tussen september en november te veroveren, terwijl Amerikaanse soldaten in Brabant en Limburg vochten. 'Terneuzen' markeert de bevrijding van heel Zuid-Nederland.
Daarom konden we geen beter eerbetoon voor hun opofferingen vinden dan zowel een 97-jarige veteraan uit de Tweede Wereldoorlog als een van onze jonge mariniers uit te nodigen voor de herdenking op 31 augustus in Terneuzen. Ik heb deze jonge marinier gevraagd om namens de Verenigde Staten deel te nemen aan het ontsteken van de ceremoniële vlam ter nagedachtenis aan de talloze jonge soldaten die moedig streden op buitenlandse bodem. En we zullen dominee Matthew Brown, een veteraan uit de Tweede Wereldoorlog die in het Amerikaanse leger diende, verwelkomen en bedanken. Hij vocht zich een weg door West-Europa. Hij komt naar Nederland om de leden van zijn eenheid te gedenken die in Margraten begraven liggen.
Lees ook: Leert Trump van D-Day-verbroedering?
De Verenigde Staten zijn er trots op een rol te hebben gespeeld in de bevrijding en de daaropvolgende wederopbouw van Nederland. 75 jaar later maakt het ons nederig om bij elke herdenking de warmte van de Nederlanders te voelen, en de vriendschapsbanden aan te halen.
In dit jaar van herdenken en terugkijken willen de Verenigde Staten ook graag hun dank uitspreken aan hen die de laatste rustplaatsen van de Amerikaanse soldaten verzorgen en aan hen die de opoffering, dienstbaarheid en vriendschap eren die onze twee naties voor altijd verbinden. Dank u!