De Zwarte Piet zoals wij deze nu kennen heeft echter een aantoonbare oorsprong. Hij is zoals wij hem nu kennen bedacht door Schenkman met het werk “Sint Nikolaas en zijn knecht” uit 1850.
Maar “pas in de eerste helft van de twintigste eeuw is deze Zwarte Piet in brede kring aanvaard en ingeburgerd is geraakt. Dat kwam doordat het Sinterklaasfeest steeds meer een nationaal karakter kreeg. Men ging er prijs op stellen dat dit overal in Nederland, min of meer gelijktijdig gevierde feest ook steeds meer volgens ongeveer hetzelfde patroon verliep. Dan was het ook zaak dat de naam van de dienaar van Sinterklaas overal hetzelfde was.
In de periode tot aan ongeveer 1950 bestond er nog een grote variëteit, om niet te zeggen een wildgroei, aan namen voor de knecht. Enerzijds kon men het accent leggen, zoals Frits Booy in zijn boek Op zoek naar Zwarte Piet terecht schrijft, op het exotische van van deze figuur. Dan was ook een vreemde, mysterieuze of rare naam op z’n plaats. Zoals, met name in de zuidelijke provincies, Trappadoeli, Assiepan, Sabbas, Sjaak Sjoor of, in aansluiting bij soortgelijke figuren in Duitsland en Vlaanderen, Hans Moef of Nicodemus. Anderzijds kon men hem in de eerste plaats als een gewone knecht beschouwen. Dan kreeg hij een naam die een knecht in Nederland vaak had, zoals Jan. Of Piet.”
Daaruit blijkt duidelijk dat de Zwarte Piet van het Sinterklaasfeest, net als Kerstmis en Pasen, een kerstening had ondergaan en de figuur zelf, net als de Paashaas, een heidense oorsprong had die te maken heeft met de diverse seizoenen.
‘Van Nicolaas van Myra tot Sinterklaas’ een boek geschreven door Rita Ghesquiere, doctor in de Germaanse filologie en oud-professor aan de KU Leuven, doet verslag van een nuchter en uitgebreid onderzoek naar de sinterklaaslegende.