Van muizen en mensen is een klassieker in de wereldliteratuur. Tijdens de crisis van de jaren dertig van de vorige eeuw proberen de dagloners George en Lennie het hoofd boven water te houden. Op het platteland van de Verenigde Staten trekken zij van farm naar farm, maar elke keer zorgt de zwakzinnige Lennie voor problemen die George moet oplossen. Op de volgende ranch lijkt alles goed te gaan, maar Curley, de zoon van de baas, is nogal opvliegend van aard. En bovendien kan Lennie zijn ogen niet van Curley's vrouw afhouden.
Van muizen en mensen is het eerste werk waarmee de latere Nobelprijswinnaar John Steinbeck erkenning verwierf. Het is een novelle die gaat over de donkere kanten van de mens die leeft aan de onderkant van de samenleving. Het is een thema dat hij vaker heeft gebruikt.
George en Lennie zijn de hoofdpersonen in Van muizen en mensen. Het zijn dagloners die dromen van een eigen boerderij. George is de slimmere van de twee, Lennie is geestelijk beperkt maar oersterk. Hij kent zijn eigen krachten niet. Het overkomt hem nogal eens dat hij dieren ongewild fijn knijpt terwijl hij ze alleen maar wil aaien. Mede hierdoor komen ze nogal eens in de problemen. Tot grote ergernis van George. Ondanks zijn geklaag zijn de twee onafscheidelijk: George wil niet zonder Lennie, deze op zijn beurt kan niet zonder George.
Op een zekere dag belanden ze op een boerderij met allerlei vreemde vogels. Een van hen is Curley, de zoon van de baas, die zich beter waant dan de anderen. Daarbij is hij ook nog eens stinkend jaloers op zijn vrouw. Zij wil haar eenzaamheid verdrijven door de aandacht van de mannen te trekken en wekt daarmee de toorn van Curley.
De titel is gebaseerd op een regel uit het gedicht To a mouse van de Schot Robert Burns. Van muizen en mannen is in eerste instantie geschreven als toneelstuk en is als zodanig ontzettend vaak opgevoerd, ook in Nederland. Ook zijn er films en televisieproducties van gemaakt.
Het is aan de stijl te merken dat het is bedoeld als toneelstuk. De situatiebeschrijvingen zijn tot in detail uitgewerkt, het verhaal bevat vooral veel communicatie.
De belangrijkste thema’s in Van muizen en mannen zijn vooral vriendschap en wederzijdse afhankelijkheid, onvervulde en wellicht onvervulbare dromen, maar ook het noodlot is een belangrijk thema.
Van muizen en mensen is een klein maar groots verhaal dat in al zijn eenvoud een fraai uitgewerkte indruk geeft van het tamelijk uitzichtloze leven van de dagloner op het platteland in de jaren ’30 in Amerika, met een perspectief dat nauwelijks verder komt dan de volgende dag.