De architectuur in hare hoofdtijdperken » Evers, Henri » 1905 - Pag. 368 | Delpher
Een vaste orienteering der basiliek heeft niet bestaan. WH wordt vernield dat aanvankelijk de apsis naar liet Oosten werd gericht, doch liet meerendeel der basilieken te Rome wijkt hiervan af.
De inwendige opbouw der basiliek is tweeërlei ten opzichte van de overspanning der zuilen die de lioog opgaande zijmuren van het middenschip dragen. Enkele basilieken van Rome huldigen hierin den architraafbouw van de tenipel-kolonnade. Het stelsel, afhankelijk van de beperkte architraaflengte, noodzaakte tot de plaatsing van talrijke marmeren zuilen, in uitvoering kostbaar en niet doelmatig wegens belemmering in het verkeer. "V andaar
zijn geringe uitbreiding. I>ovendien is de toepassing van een volkomen hoofdgestel, architraaf-fries en kroonlijst, ónder den muur, irrationeel, tegenstrijdig met zijn oorspronkelijke beteekenis van bekroning of opperste 111 uurafsl uiting.
S. Maria Maggiore (fig. .'517), S. Maria in Trastevere, S. Lorenzo en S. Prassede te Konie huldigen dit stelsel van opbouw.
Arkaden rechtstreeks op de zuilen gesteld vonden dan ook verreweg de voorkeur. Zij veroorloofden een grooteren zuilafstand, gemakkelijker uitvoe¬
ring en beter verkeer. Het overgroote meerendeel der basilieken te Konie en elders is aldus uitgevoerd (fig. .">09, 312 en 317).
Kleine ramen door a-jour gewerkte marmeren platen gesloten en hoog in de zij in uren geplaatst, verlichten het ruim. Hun plaatsing is in de as der arkaden doch hun aantal wordt later, bij toepassing van het glas, verminderd. Een groote boog op vrijstaande zuilen rustend, de are. triomphalis, verbindt het kerkruim met het transept of de apsis.
Midden- en zijbeuken worden overdekt door het flauw hellende zadel- en lessenaardaken welker kapspanten op de niuurdammen steunen. De middenkap, een volledige liangkap met bintbalk, makelaar, kapbeenen en gordingen in behoorlijk verband bewerkt, al naar de spanning, die vaak meer dan 20 Mr. bedroeg, bleef soms inwendig zichtbaar (fig. 312). Vermoedelijk werd het ruim ook afgesloten met een horizontaal, houten cassetten plafond van vierkante of