De Commons – Stad in de Maak
Categorie: De Commons
Shapeshifting: Stad in de Maak als 'producent van Gemene Ruimte'
Op 29 januari, midden in een Covid-lockdown, verdedigde Louis Volont (Sociologie & Cultuur Commons Quest Office, Universiteit Antwerpen) zijn proefschrift 'Shapeshifting: The Cultural Production of Common Space'. Stad in de Maak in het algemeen, en Pension Almonde in het bijzonder, was een van de drie cases die Louis als 'getuigen voor de verdediging' gebruikte. De andere twee zijn The Public Land Grab (Londen) en Montana Verde (Antwerpen). Het volledige proefschrift is online te lezen, maar hier is alvast een voorproefje.
In zijn inleiding stelt Louis zijn fundamentele 'empirische' onderzoeksvraag als volgt: "Dit onderzoek stelt het concept van gemeenschappelijke ruimte op de proef. Mijn leidende vraag is deze: hoe wordt de gemeenschappelijke ruimte geproduceerd binnen de huidige omstandigheden van stedelijke ontwikkeling? Anders gezegd: via welke tactieken geven stadsactivisten een ruimtelijke uitdrukking aan het concept van de Gemene Ruimte (commons)?"
De belangrijkste 'gids' van de studie is Lefebvre's 'triade' ('The Production of Space' en 'Critique of Everyday Life'); 'geleefde' ruimte (representatieve ruimte), geconcipieerde ruimte (representaties van ruimte) en waargenomen ruimte (ruimtelijke praktijk). Maar Louis hernoemt / herdefinieert deze Levebrvreaanse triade vanwege: "Lefebvre's 'wollige' formulering van de drie sferen van de triade. Representaties van zowel ruimte als representatieruimten lijken in de triade op te treden als dingen, namelijk als visuele, verbale of geschreven projecties in de context van de eerste, en als ruimtes met een gevoel van meervoudige betekenis in de context van de laatste. Ruimtelijke praktijk komt dan niet naar voren als een 'ding', maar als een 'proces': een proces om ruimte te gebruiken, of het nu is om te overleven, maatschappelijke reproductie of kapitalistische groei.
In plaats daarvan wordt de triade geherformuleerd als "de uitdrukkingen van representatie (de ruimte denken), voorheen bekend als representaties van ruimte, configuratie, (de ruimte bouwen), voorheen bekend als ruimtelijke praktijk en betekenis (de ruimte interpreteren), voorheen bekend als ruimtes van representatie. Samen de drie 'krachtvelden' van de triade. Deze drie krachtvelden laten elk onderscheid tussen 'ding en proces' achter, maar impliceren slechts 'een manier van doen'.
Dit is een taalkundige, pragmatische operatie om zonder veel verwarring te kunnen wijzen op elk van de drie beschouwde elementen. Vandaar: binnen het veld van representatie vraag ik: hoe 'denken' commoners common space? Op het gebied van configuratie vraag ik: hoe 'bouwen' commoners een gemeenschappelijke ruimte? En op het gebied van betekenis vraag ik: hoe 'leven' commoners in de gemeenschappelijke ruimte?"