Bij de dode Etrusken – Wereld Erfgoed Reiziger
Bij de dode Etrusken
De Etruskische begraafplaatsen van Tarquinia en Cerveteri stonden al heel lang op mijn werelderfgoed-verlanglijstje. Helaas liggen ze nogal afgelegen, ten noordwesten van Rome en slecht bereikbaar met openbaar vervoer. Eigenlijk stonden ze ook deze reis weer niet op het programma. Maar nu ik eenmaal in Italië nog eens goed op de kaart keek en ze toch wel binnen het bereik van een dagtocht leken, dacht ik "Nu of Nooit!".
Ik vertrek dus deze dinsdagochtend op tijd, half negen. Een dun laagje ijs zit nog op de voorruit van de auto. Het is twee graden buiten. Deels via binnenwegen, deels via de A1 tolweg rijd ik in ruim twee uur naar Tarquinia. Een deel van deze weg heb ik gisteren ook al gereden, het is geen al te mooie route. Gelukkig wordt het geleidelijk aan wel steeds zonniger en warmer.
Tarquinia was de belangrijkste stad van de Etrusken. Dit pre-Romeinse volk leefde in Midden-Italië (Toscane, Umbrië, Lazio). Meer dan 6000 graftombes zijn er in de afgelopen eeuw ontdekt. Daarvan zijn er 20 open voor publiek. Deze liggen in een veldje iets buiten de stad. Ze dateren uit de 6e en 5e eeuw voor Christus. De meeste tombes zijn uitgehouwen in de rotsgrond, en waren verborgen onder grafheuvels. Nu hebben ze er stenen gebouwtjes overheen gezet.
Je kunt de tombes één voor één naar binnen. Steeds is er eerst een trap die je een paar meter schuin naar beneden voert. Dan sta je op ooghoogte met de grafkamer zelf. Voor het gemak hebben ze elektrische belichting opgehangen, die je via een knop start. Het licht geeft je zicht op de beschilderde muren van het graf: rood en blauw zijn de meest voorkomende kleuren. De afbeeldingen zijn talrijk, variërend van banketten tot jachtscènes. Ook zie je regelmatig valse deuren, als toegang tot het hiernamaals. Alleen de tombes van de rijken waren beschilderd, slechts zo'n 3%.
Bij de entreeprijs tot de grafmonumenten (8 EUR) is ook de toegang tot het Etruskisch-Archeologisch museum inbegrepen. Dit museum ligt in het centrum van Tarquinia, zo'n 4 kilometer van de graftombes verwijderd. Ik stap dus weer in de auto, en parkeer die even verderop net buiten de stadsmuren.
Het museum is gehuisvest in een oud paleis. Er zijn maar liefst drie verdiepingen met tentoonstellingsruimtes, allemaal voor de Etrusken. Hier zie je alles wat én de graftombes heeft gestaan & gelegen. De doden zelf werden in sarcofagen gelegd, met daarop een afbeelding van henzelf. Verder alle inhoud van de graven: standbeelden, vazen, potten, sieraden, urnen. Zelfs struisvogeleieren uit de Nijldelta (een begeerd luxeproduct voor de rijken). Ook kun je hier 4 gerestaureerde tombes zien, uit de tijd dat de enige manier om de schilderingen te bewaren leek om ze te verwijderen.
Vijfenveertig minuten verderop ligt Cerveteri. Hier ligt de Etruskische necropolis aan de rand van het plaatsje, tussen de volkstuinen. Liggen de graftombes in Tarquinia onder een veldje, dit is een heel park. Hier zijn maar liefst 1000 graftombes, sommigen al daterend uit de 9e eeuw voor Christus. De graven liggen hier nog bedekt onder heuvels (tumuli). En die zijn weer overgroeid met gras en struiken.
Op één stel na zijn er geen andere bezoekers op het uitgestrekte terrein. Er is een route uitgezet tussen de tombes door, het is allemaal een beetje spookachtig. Net als in Tarquinia kun je hier ook naar binnen in de graven. Maar de grafkamers zijn hier niet (meer) beschilderd. Sommige zijn wel mooi in steen bewerkt. De Tomba dei Relievi heeft bijvoorbeeld reliëfs van dieren, karren en gereedschap.
Cerveteri is een echte Necropolis – met recht een dodenstad. Het lijkt wel een soort Recoleta (de fameuze begraafplaats der rijken in Buenos Aires), maar dan met tumuli. Er is een hoofdweg, en er zijn zijstraten met kleinere, rechthoekige graven voor het gewone volk.
Het geheel heeft zeker aan mijn verwachtingen voldaan: Tarquinia en Cerveteri vullen elkaar ook goed aan, ze zijn heel anders maar toch gerelateerd. Voldaan begin ik dus aan de lange terugweg via de tolweg naar Pienza.