Oorlogspuber met fascinatie voor de krijgsmacht | Het Parool
Oorlogspuber met fascinatie voor de krijgsmacht
5 december 2008, 09:25
Fritz Behrendt kreeg in 2002 het Grote Kruis van Verdienste in de Orde van de Bondsrepubliek Duitsland. De prenten van Behrendt stonden in diverse kranten, waaronder Het Parool. Foto ANP/Vincent Jannink
Politiek tekenaar Fritz Behrendt werd door velen gezien als conservatief. In de tijd van de atoombomprotesten beeldde hij demonstranten af als 'langharig werkschuw tuig', hij spotte met de sjekkies rokende voddenbaal die de soldaat in de jaren zeventig en tachtig in zijn ogen was geworden. De noodzaak van een sterke krijgsmacht tegen welke vijand dan ook was de rode draad van zijn werk geworden. Maar conservatief?
In een interview met deze krant zei hij over deze kwalificatie: ''Dat zijn oprispingen uit de grafkelders van modieuze linksigheid. Ik kom op voor mensenrechten. Als kleuter greep het onrecht me al aan, omdat ik in Berlijn getuige was van de bedelende invaliden uit de Eerste Wereldoorlog.''
Behrendt was een man van zijn tijd. Niet links of rechts. Hij was, zoals hij zichzelf typeerde: een 'oorlogspuber', getekend door zijn verleden. Fritz Behrendt overleed donderdagmiddag op 83-jarige leeftijd.
Hij laat een indrukwekkend en omvangrijk oeuvre achter van meer dan twintigduizend politieke tekeningen die verschenen in Vrij Nederland, het Algemeen Handelsblad, maar ook in de grote internationale bladen en kranten als The New York Times, Time Magazine, Punch en Der Spiegel. Van 1958 tot 1966 was hij 'editorial cartoonist' van de Herald Tribune.
In 1968 begon Behrendt bij Het Parool - de krant die hij in de oorlog nog had verspreid. Kort nadat in 1988 Sytze van der Zee was aangesteld als hoofdredacteur van deze krant, vertrok Behrendt. ''Ik ging niet uit mezelf,'' zei Behrendt over zijn vertrek. ''Op zijn eerste dag als hoofdredacteur zei Sytze van der Zee: die tekening neem ik niet. Ik zei: mijn contract met Sandberg (de voormalige hoofdredacteur Herman Sandberg,red.) biedt mij mijn vrijheid. Niets mee te maken, zei Van der Zee. De tekening, die de harde lijn van Israël verdedigde, haalde veel buitenlandse kranten.'' Na twintig jaar Het Parool maakte hij de overstap naar De Telegraaf.
Behrendt was charmant, beleefd - en in zijn voorkomen altijd keurig in de plooi. Zijn fascinatie voor een goed uitgeruste krijgsmacht ging verder dan alleen als inspiratiebron. Behrendt had een grote verzameling uniformen.
Als kind van Duitse ouders die in 1937 uit afkeer van het Hitlerbewind Berlijn verlieten, kwam hij in Amsterdam terecht. Tijdens de oorlog ontwikkelde Behrendt een diepe overtuiging dat hij er moest staan voor de onderdrukten. De laatste weken voor de bevrijding zat hij vanwege deelname aan het verzet in de dodencel van de SS aan de Weteringschans.
Na de oorlog, in 1947, vertrok hij naar het Joegoslavië van Tito, waar hij aan het hoofd van een jeugdbrigade aan de wederopbouw meehielp. Drie jaar later belandde hij wegens 'titoïstische sympathieën' in een DDR-gevangenis. Aan die ervaring hield hij een grote afkeer van het stalinisme over. Die tijd achter de tralies was, afgezien van zijn eerste levensjaren en de tijd in de cel aan de Weteringschans, de enige periode in zijn leven dat hij noodgedwongen niet tekende. Hij zou doorgaan tot het eind.
Met pensioen gaan was voor Behrendt nooit een optie. In januari zou hij zijn twintigjarige jubileum bij De Telegraaf vieren. ''Magere Hein zet de eindstreep. Er is zo veel inspiratie!'' (MALIKA SEVIL)