Zorgcentra De Betuwe laat medewerkers de waarde zien van hygiënemaatregelen | Kennisplein Zorg voor Beter
Home Thema's Hygiëne Voor de organisatie Praktijkverhalen Zorgcentra De Betuwe
Een verscherpt toezichtstelling door de Inspectie van de Gezondheidszorg omtrent hygiëne en infectiepreventie leidde tot verandering die top-down werd aangestuurd. Inmiddels heeft Zorgcentra De Betuwe de omslag gemaakt naar het Rijnlands gedachtegoed. Hiermee gaat de organisatie uit van vertrouwen, vakmanschap en passie, met onder andere als gevolg dat de meeste teams inmiddels zelfsturend zijn. Dat geeft medewerkers veel meer eigen verantwoordelijkheid over hun taakinvulling.
Zorgcentra De Betuwe werd begin 2013 geconfronteerd met verscherpt toezicht door de Inspectie van de Gezondheidszorg vanwege problemen op het gebied van hygiëne en infectiepreventie. 'Ik werkte er toen nog niet', zegt zorgregisseur Annemie van de Wouw, 'maar ik weet wel dat toen heel hard is gewerkt om het probleem op te lossen. Als organisatie ga je dan dingen doen omdat de Inspectie het nodig vindt, maar niet omdat je er zelf de waarde van inziet.'
Inmiddels is het bijna vier jaar later. 'Na zo'n verscherpt toezicht staat het onderwerp basishygiëne heel hoog op de agenda, maar we moeten wel zorgen dat er blijvend aandacht voor is , zegt Van de Wouw.
'Vorig jaar zijn we daarom begonnen alle protocollen rond hygiëne en infectiepreventie eens kritisch tegen het licht te houden. Dat waren er veel, we waren wel wat doorgeschoten in de lijstjes en regels. We zagen dat het simpeler kon, en meer geschreven met de medewerkers voor ogen. Een goed voorbeeld is het protocol voor MRSA en bijzonder resistente micro-organismen: niet eerst de uitleg geven over wat het is en dan pas vertellen hoe je moet handelen maar precies andersom. Idem voor het protocol over het Norovirus. De medewerkers willen vooral weten hoe ze moeten handelen. Het waarom bespreken we natuurlijk ook, want dan beklijft het beter.
Weg van de afvinklijstjes
In de periode na het verscherpt toezicht heeft Zorgcentra De Betuwe de omslag gemaakt naar werken volgens het Rijnlands denken, waarin de top-down benadering van het opleggen van regels en werken volgens afvinklijstjes wordt verlaten. 'We hadden, net als vele zorgorganisaties in Nederland, overal afvinklijstjes voor', zegt Van de Wouw. 'Voor wc's schoonmaken, de koelkasttemperatuur controleren, noem maar op.'
Samen met de teams zijn ze op zoek gegaan naar andere mogelijkheden, met als uitgangspunt dat het niet om afvinken gaat, maar dat daadwerkelijk wordt schoongemaakt. Van de Wouw: 'Dus hebben we nu één lijst waarop staat wat alle dagen van de week moet gebeuren en waarop alleen de uitzonderingen worden opgeschreven. Medewerkers weten nu ook veel beter waarom ze dingen doen, omdat ze daar door de discussie over die lijstjes over hebben nagedacht.'
Appeltaart is weer welkom
De instelling durft nu ook meer los te laten. 'Een mooi en simpel voorbeeld is dat we wel eens vragen krijgen van familieleden of ze een thuis gebakken appeltaart mogen meebrengen', zegt Van de Wouw. 'Het antwoord is: ja natuurlijk. Eerder werd daar anders op gereageerd, uitgaande van de strenge HACCP-regels. Als je bedenkt dat dit een van de redenen was voor het verscherpt toezicht, is duidelijk dat we een lange weg hebben afgelegd.'
Naast de HACCP was ook de persoonlijke hygiëne een kritiekpunt van de Inspectie. 'Een recente audit samen met de deskundige infectiepreventie toont aan dat we hierin echt grote verbetering hebben geboekt', zegt Van de Wouw, 'Heel fijn om te zien, maar we moeten ook blijven opletten. Toen ik laatst iemand aansprak op het feit dat ze een ring draagt, kreeg ik te horen dat die niet af kan. Mijn reactie was: dan moet je die ring laten doorzagen. Ik kom daar ook zeker nog op terug bij die medewerker om uit te leggen dat vuil onder die ring een bewoner een infectie kan bezorgen die moeilijk te bestrijden is.'
De audit toont aan dat de mate waarin de maatregelen voor persoonlijke hygiëne worden nageleefd van locatie tot locatie verschillen. 'We zien locaties waar het weer extra aandacht nodig heeft', aldus Van de Wouw. 'Waar het wat minder goed gaat, is het geen op zichzelf staand probleem. Er is dan meer aan de hand, er zijn dan bijvoorbeeld veel invallers. Maar we zien ook locaties waar het heel goed gaat en waar medewerkers elkaar er ook op aanspreken.'
Uitbraken zijn nooit te voorkomen in een verpleeghuis, stelt Van de Wouw. 'Vooral het Norovirus is een probleem', zegt ze. 'We verzorgen coaching on the job om medewerkers te leren hoe ze dan moeten handelen, maar ook om uit te leggen dat je redelijk moet blijven. Iemand met dementie kun je niet isoleren, dus dan moet je de hele afdeling als besmet gebied beschouwen en daarnaar handelen. De zorg gaat dan gewoon door en bezoekers blijven welkom, maar uitwisseling van medewerkers en schoonmakers is tijdelijk niet toegestaan. Zo kun je voorkomen dat het zich verspreidt.'