MIROSHAKI - Het Takashi Amano Forum • Toon onderwerp - Japanse theetuin met majestueuze koi
Het is zo 24 sep 2017, 06:11
Forumoverzicht » Vijver en koi verhalen » Vijver
Japanse theetuin met majestueuze koi
Berichttitel: Japanse theetuin met majestueuze koi
Geplaatst: di 06 sep 2016, 17:30
In Bunschoten-Spakenburg is niet alle vis voor de consumptie
Waar Bunschoten van oorsprong een boerendorp is, staat Spakenburg voornamelijk bekend als vissersdorp. Oude glorie weliswaar, want na de afsluiting van de Zuiderzee verdwenen ook de botters. Nu zijn beide dorpen door nieuwbouw aan elkaar gegroeid. Liefhebbers brachten revitalisatie, bouwden botters om tot pleziervaartuig en zorgen voor nieuw leven aan de kades. Ook de gerestaureerde scheepshelling is weer volledig in gebruik. Om in deze typisch Hollandse omgeving een Japanse tuin aan te leggen, vraagt om creativiteit en verbeelding. Ron Senders waagde zich eraan.
Als specialistisch tuinontwerper met 25 jaar ervaring in het creëren van Japanse tuinen en koi- en zwemvijvers, werd ik door de familie Nagel uit Bunschoten-Spakenburg uitgenodigd een visie op hun achtertuin te geven en een plan-de-campagne op te stellen. De Nagels wonen in een vrijstaand huis. Dit heeft een diepe achtertuin, waarin geen duidelijke lijn te vinden was. Daarin moest dus verandering komen. De tuin moest worden gerenoveerd. We brachten de eisen en wensen van de Nagels in kaart en al snel kwamen wij tot de conclusie dat het een mooie Japanse theetuin kon worden. De familie houdt immers niet alleen van vissen op het bord; ze waarderen ook de kleurige majestueuze verschijningen van koi. Eén probleem: de familie houdt beslist niet van strakke en plantloze vijvers. Een vijver met organische vormen, daar gingen ze wél voor.
Flesvissen.
Na alles in kaart te hebben gebracht heb ik de vijver zo ontworpen, dat de grond die vrijkwam uit de hoofdvijver gebruikt kon worden voor het ophogen van de sterk aflopende tuin. Om een grondkering te maken, heb ik een muur geplaatst van gebroken tegels. Hiermee wekte ik de suggestie van een natuursteenmuur. Deze muur is later beplant met bodembedekkende jeneverbes Juniperus communis, een varenachtige en een vaste plant die mooi gedrapeerd over de muur ligt. Door de achterzijde van de tuin zo te verhogen, is er voldoende hoogteverschil gecreëerd om op een natuurlijke wijze een waterval en een beekloop te kunnen realiseren. De beekloop begint al kabbelend en draaiend door het 'landschap', om steeds breder te worden en uit te monden in de vijver. Die vijver is gemaakt om koi en ander vijvervissen een plezierig en gezond klimaat te bieden.
Beekloop ondersteunt gezond klimaat.
In de vijver zijn verschillende niveaus gemaakt om diverse waterplanten te kunnen huisvesten. De ene waterplant houdt immers van natte voeten en de ander gedijt beter in diepere gedeelten. Ik heb ervoor gekozen om de planten in grote zwarte kratten te plaatsen. Hierdoor kunnen de waterplanten stevig verankeren en waaien ze niet meteen om, zoals dat bij waterplanten in kleine mandjes vaak wel het geval is. De kratten maken de vijverrand steviger zodat deze met natuursteenkeien kon worden afgewerkt. Zo ontstond er een natuurlijke overgang van water naar oever.
In deze tuin is er gekozen voor breeksteenkeien die door de hoekige vormen goed stevig weg te stapelen zijn zodat zij niet in de vijver rollen. Buiten deze breeksteenkeien is er ook gebruik gemaakt van oude gebogen granieten trottoirbanden. Deze zijn bijzonder geschikt om er een oosterse brug mee te creëren. Ik heb twee van deze banden net boven het waterniveau geplaatst met een kleine ruimte ertussen van een vijftal centimeters. Zo krijg je een robuuste maar toch transparante uitstraling.
Wegmijmeren
Door zowel voor de brug als achter de brug te kiezen voor mooie grote stapsteenkeien is er een plaats ontstaan waar je rustig de tuin kan overzien, alvorens de brug over te steken richting het pad van stapstenen dat omringd is met mosachtige en andere bodembedekkende soorten. Vooral Sagina en Cotula zijn hier geschikt voor. Voor het aanleggen van stapstenen bestaan -zoals bij meer onderdelen van een Japanse tuin- regels en patronen. Zo moeten ze oneven in aantal zijn -negen is volgens Feng Sui het beste- en mogen ze niet in rechte lijnen worden geplaatst.
Stapstenen; gebruik een oneven aantal.
In de tuin is onder een oude, reeds aanwezige boom een oosters prieel gebouwd. Het is hier heerlijk om rustig weg te mijmeren en alle drukte van de dag te laten bezinken. Voor de bouw van het prieel koos ik voor robuuste, ronde oude telefoonpalen. Deze fungeren als staanders voor de kapconstructie. Door de horizontale balken van de kap zwart te maken en de staanders ossenbloedrood krijg je een oosterse uitstraling. Het dak is afgewerkt met stevige heidematten. Zo is het plaatje compleet.
In de oorspronkelijke tuin stonden al prachtige bomen. Die heb ik dan ook laten staan. Als ontwerper vind ik dat ze bijna altijd kunnen worden ingepast in nieuwe tuinplannen, ook in een Japanse tuin. Conifeerachtigen, maar ook loofbomen lenen zich uitstekend voor vormsnoei. Vaak kom ik een á twee keer per jaar terug om de bomen weer in vorm te snoeien.
Het opvallende aan Japanse tuinen is overigens dat de typische planten in Nederland goed aanslaan. In het grootste deel van Japan heerst immers hetzelfde klimaat als hier in Nederland. In de tuin staan diverse Japanse esdoorns zoals de Acer palmatum disectum. Verder staan er pinussen, een Ginkgo biloba en groepen Japanse azalea's. De verschillende soorten bamboe mogen natuurlijk niet ontbreken. Prachtig zoals deze ruisen in de wind. In de borders staat verder onder andere Ophiopogon. Dit is een groenblijvend Japans grasje dat verkrijgbaar is met groen en zwart blad.
In de moeraszone van de vijver heb ik gekozen voor de Japanse zwaardlelie Iris kaempferi, dotterbloem Caltha palustris, waterdrieblad, snoekkruid en pontederia. De Japanse holpijp Equisethum zorgt voor een prachtig verticaal lijnenspel. Het is een prettige bijkomstigheid dat deze plant ook in de winter groen blijft.
Ook aan de onderwaterflora is gedacht. Een aantal soorten waterlelies staan in stevige manden met handvatten op de bodem van de vijver. Die handvatten zijn praktisch om de manden uit de vijver te tillen als de lelies te groot worden en moeten worden gescheurd. Om de waterkwaliteit te bevorderen, zijn er in de vijver zuurstofplanten zoals fonteinkruid, gedoornd hoornblad en krabbescheer toegevoegd.
De koivijver is een onmisbaar bestanddeel in de Japanse theetuin. De familie heeft de vissen handtam gemaakt en geeft ze met een babyflesje eten. Dit tot grote hilariteit van de (klein) kinderen. Bij mijn voormalig tuin- en vijvercentrum in Nijkerkerveen doen we dit al jaren. We hebben de opening van een baby flesje iets groter gemaakt zodat de korrels er net uit kunnen. Jong en oud vindt het leuk om op deze manier hun koi te voeren. Wanneer op deze manier wordt gevoerd dan zijn de vissen goed te observeren. Het valt direct op wanneer een vis een wondje heeft of zich afzondert.
In de vijver zwemmen 15 koi rond. De trotse verzorgers hebben voor verschillende variëteiten gekozen. Vooral de eenkleurige koi als de Chagoi vallen op. Vooral deze Chagoi met de naam Brutus -het is een echte jumbo- is ongelooflijk tam. Zo gauw mevrouw ziet dat er iemand de vijver nadert is ze als eerste bij de voederplaats want stel je voor dat ze eten bij zich hebben.
In een Japanse tuin mag natuurlijk de Japanse lantaarn niet ontbreken. Aan de vijverrand staat een granieten 'rankei'. Dit is een lantaarn op een gebogen voet. Deze worden in Japanse tuinen vaak bij het water gezet omdat het schijnsel uit de lantaarn een betoverend effect geeft. Verder staat er een sneeuwkaplantaarn. Deze lantaarn heet zo omdat de grote kap het vuur beschermt tegen de sneeuw.
Ondanks al deze natuurlijke schoonheid kleven er ook gevaren aan dit type oosterse vijvertuinen. De familie heeft ondertussen kleinkinderen gekregen die graag de koi eten geven en het prachtig vinden om kikkers te gaan zoeken. Ik ben er dan ook na verloop van tijd weer bijgeroepen om de vijver kindvriendelijk te maken. Je moet er immers niet aan denken dat een van de kleinkinderen in het water terechtkomt.
Ik heb van stevige trellis-schermen hekwerken gemaakt en daarmee het terras van de vijvertuin afgesloten. Omdat kinderen natuurlijk op de horizontale latjes kunnen gaan staan, heb ik er plexiglas tussen geplaatst. Het plexiglas zorgt er voor dat de vijver vanuit het huis en het terras goed zichtbaar is gebleven.
Zoals gezegd kom ik een of twee keer per jaar terug om de bomen in vorm te knippen. Verder doet de familie het onderhoud zelf. Het is dankzij de vele bodembedekkers en keien dan ook een onderhoudsvriendelijke tuin. Als er problemen of vragen zijn met betrekking tot de koi of de vijver komen de klanten voor advies langs in onze winkel de Belevenis, of ik ga zelf naar de vijver om de koi te behandelen. Zo ook bij de Nagels. Mevrouw Nagel droomt ervan om achter in de tuin een atelier te laten bouwen zodat zij daar kan schilderen. Haar tuin is haar inspiratiebron. Regelmatig maken de familieleden een wandeling in eigen tuin. Ook voor de ontwerper is het een grote voldoening om te zien hoe de mensen invulling geven aan hun tuin en er volop van genieten.