Anoniem onlineprogramma voor stoppen alcoholgebruik tijdens zwangerschap blijkt effectief
Uniek hulpmiddel voor verloskundigen om taboe over drinken tijdens zwangerschap te doorbreken.
Donderdag 3 maart a.s. promoveert Ir. Nickie van der Wulp aan de Universiteit Maastricht op een onderzoek naar de effectiviteit van 9MaandenNiet, een online programma voor zwangere vrouwen (www.negenmaandenniet.nl). Dit e-health-programma blijkt er bij veel vrouwen zelfs beter in te slagen om hen te motiveren te stoppen met alcoholgebruik dan een gesprek met een verloskundige. Nickie van der Wulp heeft het onderzoek uitgevoerd als medewerker van het Nederlands Instituut voor Alcoholgebruik STAP. Het onderzoek is gefinancierd door ZonMw.
Zwangere vrouwen die drinken ontkennen dit vaak voor hun verloskundige
Het promotieonderzoek van Van der Wulp laat zien dat de verloskundige een belangrijke bron van informatie is voor zwangere vrouwen en hun partners over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Veel verloskundigen adviseren zwangere vrouwen die drinken om daarmee te stoppen. Echter, zij geven dit advies voornamelijk als ze weten dat de vrouw drinkt. Voor de verloskundige is het dikwijls lastig om te achterhalen of een zwangere vrouw wel of niet drinkt. Op de vraag: "Drinkt u alcohol?" wordt namelijk vaak een sociaal wenselijk, dus ontkennend, antwoord gegeven. Zwangere vrouwen kunnen echter open en eerlijk zijn naar het programma 9MaandenNiet omdat hun anonimiteit is gewaarborgd.
Hoger opgeleide vrouwen willen het naadje van de kous weten
Een ander probleem dat verloskundigen ervaren bij het geven van een alcoholadvies aan zwangere vrouwen is dat ze niet altijd goed weten wat de mechanismen en gevolgen zijn van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Ze geven daarom het liefst het globale advies dat het beter is om niet te drinken. Vooral vrouwen met een hogere opleiding blijven vaak drinken tijdens de zwangerschap, zoals ook een recente studie van TNO en het Trimbos-instituut (Lanting, et al., 2016) laat zien. En juist deze vrouwen willen precies weten waarom ze moeten stoppen, inzicht dat de verloskundige hen niet altijd kan geven. Voor deze vrouwen is 9MaandenNiet dan ook een welkome aanvulling op het advies van de verloskundige. Het programma biedt ook achtergrondinformatie over waarom alcoholgebruik, zelfs in kleine hoeveelheden, tijdens de zwangerschap risicovol is.
Een dramatisch gevolg van alcohol en zwangerschap: het Foetaal Alcohol Syndroom
Volgens de bovengenoemde studie drinkt in Nederland bijna 1 op de 10 (8,9%) zwangere vrouwen alcohol. Dat aantal kan waarschijnlijk verder teruggedrongen worden als zij aan het programma 9maandenNiet deelnemen. Eén van de mogelijke gevolgen van alcoholgebruik tijdens zwangerschap is het zogenaamde Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Jaarlijks gaat het naar schatting om ruim 600 baby's die hiermee geboren worden. Ter vergelijking: jaarlijks worden er circa 300 baby's met het beter bekende Downsyndroom geboren. Kinderen met FAS dragen hun hele leven de gevolgen van de schade die ze hebben opgelopen doordat hun moeder alcohol dronk tijdens de zwangerschap: ze hebben hersenbeschadiging, zijn kleiner en hebben bepaalde gezichtskenmerken. FAS is te voorkomen. Naar schatting worden er per jaar bovendien enkele duizenden baby's in Nederland geboren met gedragsstoornissen die te maken hebben met alcoholgebruik tijdens de zwangerschap.
Promotie van Nickie van der Wulp
Nickie van der Wulp verdedigt haar proefschrift "Zero for Nine: reducing alcohol use during pregnancy via health counselling and Internet-based computer-tailored feedback" ter verkrijging van de graad van doctor in de wetenschap op 3 maart 2016 om 14.00 uur in de aula van de Universiteit Maastricht, Minderbroedersberg 4-6 te Maastricht. Promotor: Prof. dr. H. de Vries; copromotor: Dr. C. Hoving. Overige leden van de promotiecommissie zijn: Prof. dr. N.K. de Vries; Dr. C. Bolman, Prof. dr. R. Knibbe, Prof. dr. L. Lechner en Prof. dr. D. van de Mheen.
-Nickie van der Wulp
06-44830897; n.vanderwulp@korsakovkenniscentrum.nl.
Nickie van der Wulp schreef dit proefschrift als onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP. Ze werkt nu als directeur van het Korsakov Kenniscentrum.
030-6565041 / 06-53295544
Bij voorlichting over alcohol en zwangerschap werkt het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP samen met de FASStichting; www.FASstichting.nl
*Van der Wulp, N.Y. Zero for Nine: reducing alcohol use during pregnancy via health counselling and Internet-based computer-tailored feedback. 2016. ISBN: 978-90-6464-974-5. Hier in te zien.
*Lanting, C.I., Van Wouwe, J.P., Van Dommelen, P., Van der Pal-de Bruin, K.M., De Josselin de Jong, S., Kleinjan, M., & Van Laar, M. Alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Factsheet; uitgave TNO en Trimbos Instituut. Januari 2016. Hier te downloaden.