Bijna elke zendamateur die actief is op de 2meter-band zal het probleem kennen: brommende PC-speakers tijdens de uitzending. Ook als je op andere frequenties gaat zenden, kunnen de PC-speakers behoorlijk brommen. Het hieronder beschreven artikel is gebaseerd op eigen ervaringen en kan/mag eventueel worden aangevuld met ervaringen en tips van andere mensen die hetzelfde probleem hebben gehad. In elk geval kost de oplossing slechts een paar eurocenten!
Welke merken kunnen brommen?
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: nagenoeg alle merken! Logitech en zelfs dure speakers van Harman/Kardon kunnen brommen! De fabrikanten van speakers doen weinig met de EMC-richtlijn die ze eigenlijk moeten toepassen, oftewel; de fabrikant moet zorgen dat zijn product niet gestoord kan worden door bijvoorbeeld VHF-zenders. Uiteraard hebben goedkopere merken of naamloze speakers hier iets eerder last van, omdat daarin sowieso niet aan ontstoring wordt gedaan vanwege de kostenbesparing.
Desondanks kan dat brommen een behoorlijke irritatie opleveren. Niet alleen bij jezelf, maar ook bij je broertje of bij je buren die nét een nieuwe 5.1 speakerset gekocht hebben en om de paar tellen een fikse brom horen van jou 2meter APRS-digipeater. Je kunt er zelf aan wennen, maar jou buren waarschijnlijk niet, met alle gevolgen van dien...
Goedkope luidsprekers brommen vaak altijd...
Mijn ervaring is, is dat de oorzaak veelal aan de gelijkrichter te vinden is. Wat gebeurd daar dan eigenlijk? Heel simpel. Het HF-signaal komt binnen via de bekabeling en komt in de gelijkrichter terecht, samen met de normale voedingsspanning. In de gelijkrichter wordt echter het HF-signaal gelijkgericht, oftewel: AM gedemoduleerd. Dit veroorzaakt de brom op je speakers.
Verder was het in mijn geval zo, dat de instraling de versterker in kwam door de voedingslijn. Aan de Logitech X-210 subwoofer zit een kabeltje met een kastje voor het volume en ook een aan/uit knop. Toen ik het stekkertje van de set uit de geluidskaart trok, bleef het ding brommen. Zo kwam ik er achter dat de instraling óók via de aan/uit knop de versterker in ging.
Het schema van een gelijkrichter...
Er is al veel over dit onderwerp geschreven door velen. De één zegt dat je ringkernen 4C65 moet gebruiken voor de PC-kabels, de ander zegt dat je ook ferrietclamps kunt gebruiken, er is een scala aan oplossingen. Het blijft een beetje experimenteren met wat nou de juiste oplossing is.
Echter, ik doe het wat radicaler en pak gelijk de schroevendraaier en stook gelijk de soldeerbout warm. Ik heb in de afgelopen jaren heel wat setjes al moeten ontstoren, waaronder een Logitech X-210 speakerset en een Trust Soundwave 20 speakerset en een speakerset van het merk Justet, type Active-85. Verder had ik nog een goedkoop merkloos setje voor een kleinere PC.
Wat heb ik gedaan: Ik heb een keramische condensator van 10nF op de ingang én op de uitgang van de gelijkrichter geplaatst. Verder heb ik over élke diode van de gelijkrichter een keramische condensator van 1nF geplaatst. Bij mijn Trust speakerset was hiermee nog niet alle storing verholpen.
Nou zou dit ook niet meevallen, aangezien mijn speakers in feite vlak onder de zendantenne stonden.
Verder is het aan te bevelen ook condensatoren te plaatsen tussen de luidsprekeruitgangen.
Plaats de condensatoren dan wel NA de versterker, als je ze ervóór zet dan kost je dat aanmerkelijk geluidskwaliteit!
Ik heb naast de condensatoren bij en over de gelijkrichter, ook twee condensatoren van 10nF geplaatst tussen de beide plussen en de massa van de versterkeruitgang die naar de speakers gingen. Hiermee was vaak het hele probleem opgelost.
Bij de speakerset heb ik ook condensators geplaatst tussen de speakeraansluitingen. Ook hier heb ik vanaf de plus van de speakers twee condensators geplaatst naar de massa. Verder heb ik vanaf de plus en de min van de subwoofer-speaker ook twee condensatoren geplaatst naar massa van 10nF. Toen bleek dat de zaak nog lichtelijk bromde, en daarna heb ik ook twee condensatoren van 10nF geplaatst tussen de voedingsdraden en de massa die van het kastje afkwamen. Hiermee was het hele 2.1-setje écht bromvrij, ook als ik met 50 Watt ging zenden.
Voorts zijn er ook speakersetjes met een losse voedingsadapter, zoals de Creative Inspire T10. Ook dit setje gaf een hinderlijke brom en het was even lastig om de print uit de behuizing te krijgen omdat deze er ingelijmd was. Uiteindelijk is dat gelukt en de oplossing hier was kinderlijk eenvoudig.
Ik heb over de connector drie condensatortjes gesoldeerd van 10nF. Hierna was de brom helemaal over, ook als er met 50 Watt vermogen gezonden werd. Hieronder een fotootje:
Verder is het van belang dat je PC is aangesloten op een stopcontact met randaarde!
Deze oplossingen werkte bij mij prima om de zogenaamde "instraling" van de 2-meterband tegen te gaan. Hoewel ik op HF mag uitkomen, heb ik geen apparatuur hiervoor en dus kan het zijn dat de gebruikte condensatoren niet voldoende zijn op HF zoals de 10-, 20- en 40-meterband. Mocht je na deze beschreven methode nog last hebben van instraling, experimenteer dan eens met condensatoren met een andere waarde.
Mochten je buren nou klagen dat hun speakers brommen, probeer dan sowieso eerst te kijken (luisteren) of de storing inderdaad door jou wordt veroorzaakt. Indien dit zo is, probeer je buren dan te overtuigen van je soldeerkunsten en dat de ingreep simpel is, het hun geen geld kost en dat jij eventuele schade vergoed. Leg uit dat de EMC-richtlijn bij lange na niet goed gehandhaafd wordt bij PC-speakers en op die manier zul je vast wel tot een oplossing kunnen komen.
Ik zou het leuk vinden om bevindingen van anderen te horen. Mogelijk kan deze pagina dan voorzien worden van nog meer info. Ook ben ik benieuwd of de truuk met de 1nF en 10nF condensatoren ook werkt op HF. Ik zou het leuk vinden als je jou bevindingen naar mij wilt mailen, kijk op de pagina 'contact' voor het Emailadres.