hp de tijd over sjakoo
HP de Tijd, Martin Schouten
Langs een paar jonge toeristen met dreadlocks, piercings, tatoeages en een zeer Duitse herder loop ik de jaren zeventig weer in. Die roerige jaren zijn in Amsterdam nog wat blijven hangen in het Fort van Sjakoo, een boekwinkel in de Jodenbreestraat. Daar hebben ze een klassieker als De socialisten van Quack antiquarisch op de plank staan, is het nieuwste nummer te koop van een obscuur blaadje als Der Feminist en kun je ook een rood-zwarte vlag kopen voor op je kraakpand.
Mijn vriend Ron mailde me vanuit een uithoek van het voormalige Sovjetparadijs dat hij lucht had gekregen van een zekere Gregory Kotovsky, de 'Robin Hood' van de Russische revolutie, waar hij meer over wil weten. De Russische schrijver Viktor Pelevin, wist hij, had een boek over hem geschreven. 'Het is hier stil geworden sinds jij er niet meer bent,' mailde ik terug. 'Hier is het ook stil, want ik ken nog maar dertig woorden Russisch,' antwoordde Ron. Hij wilde weten of er een Nederlandse vertaling bestaat van Pelevin's boek.
Zijn vraag leg ik voor aan Jeroen en Emmy, die vandaag de winkel bemannen. 'Als zelfs jullie dat niet weten heeft deze winkel eigenlijk geen bestaanrecht meer,' plaag ik.
'Geen zout in de wonde wrijven,' zegt Emmy.
Jeroen en Emmy zijn leden van het collectief dat, in wisselende samenstelling, sinds 1977 de winkel drijft. Twee jaar eerder werd het pand gekraakt om te voorkomen dat het zou worden gesloopt voor de bouw van een kantoorpand. De krakers maakten het pand weer bewoonbaar, begonnen een boekwinkel en sinds 1992 huren ze legaal van het Woningbedrijf Amsterdam. Van het intussen geprivatiseerde woningbedrijf kregen ze de aanzegging dat de huur per 1 september wordt opgetrokken van 580 naar 5100 gulden per maand. Dat zou het eind van de winkel betekenen.
'Ze hebben nooit onderhoud gepleegd,' vertelt Jeroen, 'wij hebben alles opgeknapt en er een nieuwe pui ingezet. Er is intussen een verkennend gesprek geweest, maar er viel nergens over te praten en meteen dreigen met de kantonrechter is ook een rare manier van communiceren met een huurder waar je al twaalf en een half jaar in goede verstandhouding mee leeft.'
Collega-boekverkopers en uitgevers hebben een brief in de pen aan het Woningbedrijf die intussen is ondertekend zo'n door zeventig mensen van ondermeer Scheltema, Athenaeum, Atlas, Contact, Veen en Van Oorschot. Het Woningbedrijf heeft laten weten dat uitstel van de huurverhoging overwogen wordt en het Fort van Sjakoo heeft aangekondigd dat het niet in hun aard ligt om geruisloos te vertrekken.
Maar van Pelevin hebben Emmy en Jeroen nooit gehoord, laat staan van Kotovsky. Ik sla een deel van De socialisten open en zie een ex-libris met de spreuk Alles Vergeefs.