‘Een nadeel is – dat heb ik vooral met mede-Marokkanen – dat ze onbewust iets van mij verlangen: nabijheid, loyaliteit, privileges. Ze verwachten dat ik hen toestemming geef om tijdens de les te bidden. Als ik zeg dat ze dat in de pauze of na de les moeten doen, snappen ze dat niet. Dan roepen ze: ‘Hoe kan een mede-Marokkaan nee zeggen tegen het gebed?’ In het begin dacht ik: jezus, en kon ik best boos worden. Nu kan ik er wel om lachen.’
In uw boek beschrijft u hoe Hamid, een Marokkaanse cursist, u buiten opwacht en u een gratis apk aanbiedt, mits u hem laat slagen.
‘Ja, als het waar is wat hij zei, hing er dreiging van uitzetting boven zijn hoofd. Als hij zijn diploma niet haalde, moest hij terug naar Marokko, want hij had een tijdelijke verblijfsvergunning. Hij had alle onderdelen gehaald: luisteren, lezen en spreken, maar schrijven ging heel moeizaam. Ineens kwam hij niet meer opdagen, omdat ik hem in zijn ogen had geschoffeerd door hem niet te matsen. Ik dacht dat ik hem kwijt was, maar na een paar weken kwam hij terug. Hij heeft toen zijn schouders eronder gezet en A2-niveau gehaald. Hij mag nu een Nederlands paspoort aanvragen en een gezin stichten.’
‘Ik ken geen enkele docent die zich heeft laten omkopen of iets dergelijks. Sommige cursisten zoeken naarstig naar manieren om te worden gematst. Wat de officiële toetsen betreft, dat zijn de toetsen die via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) worden afgenomen, is frauderen niet gemakkelijk. Ik zou in elk geval niet weten hoe.’
De Volkskrant berichtte vorige week over twee taalscholen die worden verdacht van fraude. De scholen ontvingen afgelopen jaren samen 15 miljoen euro van de overheid, maar zouden nepfacturen hebben gestuurd. Leerlingen hoefden zich alleen aanwezig te melden in ruil voor Mediamarktbonnen. Herkent u dit beeld?
‘Nee, helemaal niet. Ik ken deze verhalen alleen uit de media. Je krijgt de indruk dat de taalscholenbranche een soort Wilde Westen is, maar dat beeld strookt niet met mijn ervaringen. Bij de twee Rotterdamse taalscholen waar ik heb gewerkt is het heel professioneel geregeld.
‘Het enige wat nu met onlinelesgeven lastig is, is het afnemen van toetsen. We eisen van onze cursisten dat zij hun webcam aanzetten tijdens het maken van een toets, maar je kunt niet zien of iemand stiekem wat opzoekt op zijn telefoon. Dit zijn overigens geen officiële toetsen, dus uiteindelijk heeft de cursist er vooral zichzelf mee als hij fraudeert.’
‘Ja, als schrijver was ik bijna exhibitionistisch in het benadrukken dat ik geen moslim ben. Dat zie je ook in mijn debuutroman De dagen van Sjaitan. Ik moest en zou taboes doorbreken. Als docent had ik snel door dat het niet goed was voor het leerklimaat als ik continu zei dat ik geen moslim ben. (Lacht.)
‘In dit geval moest ik er wel iets over zeggen, omdat het ramadan was en ik met een kopje koffie voor de klas stond. Ik zag de klas naar me kijken van: en ramadan dan? Toen moest ik met de billen bloot en heb ik uitgelegd dat ik niet geloof in Allah maar in hen, de cursisten. Mijn cursisten, en dan vooral de cursisten die in mij een broeder in het geloof dachten te hebben, voelden zich verraden en afgewezen. Dat werd meteen een persoonlijke zaak. Het gaat niemand wat aan of ik wel of niet geloof, maar dat vinden sommige gelovigen lastig te aanvaarden. Uiteindelijk kwam het goed, maar er moest wel even door een zure appel worden gebeten.’