Paul van der Lek | Het hoorspel
Ter gedachtenis van Paul van der Lek heeft Peter Schrama de volgende tekst gepost in het Hoorspel forum, die ik hier met zijn toestemming overneem. Een heel mooi eretribuut als afscheid van deze pracht acteur.
In Memoriam Paul van der Lek
Tja en dan opeens wordt je er weer keihard aan herinnerd aan de sterfelijkheid van iedereen. Het bericht van het overlijden van een bekende grootheid zoals Paul van der Lek had dat effect op mij.
Persoonljk heb ik hem nooit mogen ontmoeten, hoewel ik hem al bijna een halve eeuw ken.
In mijn vroege jeugd zorgde hij er al voor dat ik menigmaal met rooie oortjes aan de transistorradio gekluisterd onder de dekens lag. Samen met Bert Dijkstra (Matt Meldon) zorgde hij, als generaal stevens, voor een zinderende spanning die maar al te vaak plotseling door de eindttune werd doorbroken en er weer een week moest worden gewacht op het vervolg.
Apollo XXI was een van de eerste hoorspelen die ik hoorde en ik viel direct met mijn neus in de boter door alle hoorspelkampioenen die er aan meededen. Bert Dijkstra, Paul van der Lek, Jan Borkus, Corry van der Linden en nog een hele stuit anderen. Apollo XXI en het vervolg, De Gesluierde Planeet, hebben mijn voorliefde voor het hoorspel wakker gemaakt en dat is eigenlijk altijd zo gebleven.
Ook in latere Matt Meldon series deed hij mee als generaal Stevens (het werd haast ondenkbaar dat hij niet mee zou doen). Ook in de laatste serie, De Blauwe zaden, speelde hij deze rol.
Ik zou hem tekort doen wanneer ik het alleen zou hebben over de Matt Meldon reeksen want zijn oeuvre was enorm. Al sinds het begin van DNH is er een continue strijd geweest over wie nu in de meeste hoorspelen heeft gespeeld. Met het toenemen van het aantal hoorspelen in de database wisselen hij en Jan Borkus frequent van plaats. De ene keer was Jan Borkus de koploper, de andere keer was het Paul van der Lek. Op dit moment staat Paul van der Lek met een rol in 1111 (geen typfout!) hoorspelen aan kop, direct gevolgd door Jan Borkus die in 1107 hoorspelen heeft meegespeeld. Het eerste hoorspel waaraan hij meedeed (voor zover nu bekend) was 'De vuurtoren' dat al in 1947 te horen was. Iets wat vermoedelijk wel beviel want hij werd later lid van de hoorspelkern van de NRU. In de jaren die erop volgden werd hij steeds vaker ingezet. In de zestiger jaren was hij iedere week minstens eenmaal te horen. Het opheffen van de hoorspelkern in 1985 zette een rem op zijn loopbaan als hoorspelacteur omdat er steeds minder hoorspelen werden gemaakt. Toch was hij nog regelmatig actief in hoorspelen die daarna nog wél werden gemaakt. Het laatst was hij te horen in het hoorspel Het Bureau van Voskuil. In meerdere afleveringen speelde hij de rol van Vervloet. Hij woonde toen al in het Sint Bernardus Verzorgingstehuis maar deed tóch weer mee aan een hoorspel (het bloed kruipt nu eenmaal waar het niet gaan kan).
Paul van der Lek kon terug zien op een lange cariërre waarin hij actief was op het gebied van theater, radio en ook TV. Zo speelde hij in het theater van 1945 tot 1947 bij START; van 1947 tot 1950 bij het Amsterdams Toneelgezelschap en van 1950 tot 1953 bij Puck.
Zoals hierboven al beschreven actief van 1947 tot en met 2004 was hij betrokken bij vele, vele hoorspelen.
Ook op TV was hij meerdere malen te zien. In het seizoen 1957/1958 was hij te zien in De gecroonde leersse van de KRO. Bij de VARA was hij in seizoen 1960/1961 te zien in Een avond uit en in seizoen 1964/1965 in De Rommelpot. In seizoen 1973/1974 bij de NCRV in Met alleen het geweten als meester.
Ondanks de "uitstapjes" naar de TV heeft Paul van der Lek toch vooral roem geoogst met zijn rollen in hoorspelen. Het heeft geen zin om een complete opsomming te geven van hoorspelen waarin hij speelde die mij zijn bijgebleven. Dit is strikt persoonlijk en iedereen zal voor zichzelf een andere lijst maken. Ik volsta met slechts het noemen van Het Marsproject (AVRO 1971). Hierin speelde Paul van der Lek de hoofdrol (Tony James). Zijn rol hierin is mij altijd het beste bij gebleven en ik heb nog steeds een warm gevoel bij dit hoorspel.
Paul van de Lek laat een erfenis achter van meer dan elfhonderd hoorspelen en zijn stem zal dan ook menigmaal nog bij velen uit de luidspreker komen. Er zal nog lang aan hem gedacht worden.
Leave a Comment »	| Nieuws over hoorspelen	| getagged: Paul van der Lek	| Permalink
Twee prachtige hoorspel stemmen zwijgen voor altijd: Paul van der Lek en Oswald Versyp
In de voorbije weken zijn twee prachtige stem-acteurs ons ontvallen: Vlaming Oswald Versyp, en Nederlander Paul van der Lek. Beiden zijn en blijven voor altijd vertegenwoordigers van een generatie waarin dictie en stemintonatie kenmerken waren van échte acteurs – waar nu helaas looks, uitstraling, bravoure de acteur meer kans bezorgen op een rol in een nieuwe productie dan echt vakkennis (de weinige uitzonderingen te na uiteraard).
Over beide acteurs vind je op de hoorspelsite Hoorspelen.eu een pagina, met een korte bio, en de lijst waaraan de acteurs meegewerkt hebben. Een lang, lange lijst. Toch werd in het geval van Oswald Versyp bij zijn overlijden alleen maar zijn werk voor tv vermeld – want het rijke verleden van het hoorspelen, dat vergeten we maar liefst zo snel mogelijk, zodat elke toekomst het hoorspel ontnomen wordt..
Bij Paul van der Lek staat op de website van Hoorspelen.eu een prachtig fragment vermeld, dat als het ware een voorspelling is van het afscheid van de acteur. Indrukwekkend, en ontoerend.
http://www.hoorspelen.eu/Hoorspelen/Acteurs/VersypOswald.htm
http://www.hoorspelen.eu/Hoorspelen/Acteurs/LekPaulvander.htm
4 reacties	| acteurs & actrices, Nieuws over hoorspelen	| getagged: acteurs, hoorspel, in memmoriam, Oswald Versyp, overlijden, Paul van der Lek	| Permalink