Ex-spion vergiftigd: waarom alles richting Rusland wijst | De Morgen
Britse onderzoekers op de plaats waar de gewezen spion en zijn dochter het slachtoffer werden van een liquidatiepoging. Beeld afp
✦Exclusief voor abonnees doorStieven Ramdharie 8 maart 2018, 18:11
1. Hoe weten de Britten zo zeker dat er zenuwgas is gebruikt?
Met bloed-en slijmmonsters kon snel worden vastgesteld dat de aanvallers van Skripal zenuwgas hebben gebruikt. Volgens diverse berichten vertoonde de oud-spion direct duidelijke symptomen van vergiftiging door zenuwgas, zoals schuim op de mond.
Ook overgeven, slijmvorming en epileptische aanvallen kunnen wijzen op het gebruik van zenuwgas. Het tast het zenuwstelsel razendsnel aan en remt de ademhaling, en is daarmee een van de dodelijkste chemische wapens. Hoe het bij Skripal en zijn dochter precies is toegediend, wordt nog onderzocht.
2. Welk zenuwgas hebben de aanvallers gebruikt?
Dat is nog onduidelijk. Volgens de Britten is een "erg zeldzaam" strijdgas gebruikt. De jongste decennia gebruikten aanvallers het vaakst VX en sarin.
VX, waarvan een kleine hoeveelheid al voldoende is om iemand om te brengen, werd vorig jaar ingezet in Maleisië om de halfbroer van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un te vermoorden. Sarin werd gebruikt door het Iraakse leger in de oorlog tegen Iran en de Koerden in het dorp Halabja. Het Syrische leger zette sarin in 2013 in bij de gifgasaanval op Ghouta. Ook een Japanse sekte gebruikte dit zenuwgas in 1995 in de metro van Tokio.
Syriërs in Londen protesteren tegen het gebruik van gifgas door het Syrische regime, een jaar na de gifgasaanval op Ghouta. Beeld Peter Marshall
3. Is het gebruik van zenuwgas verboden?
Ja. Op grond van het internationale verdrag tegen chemische wapens (CWC), dat in 1997 van kracht werd, mogen landen het niet inzetten. Ook Rusland, dat nu wordt genoemd als de meest waarschijnlijke dader, heeft dit verdrag ondertekend. Dit wil echter niet zeggen dat landen niet meer beschikken over chemische wapens.
De VS hebben deze wapens afgezworen, maar zijn nog altijd bezig met de vernietiging van hun arsenaal. Rusland claimde vorig jaar dat hun hele voorraad, ooit zo'n 40.000 ton, was vernietigd. Moskou beschikt echter nog over de onderzoekscentra en de deskundigen om allerlei soorten chemische wapens te maken.
4. Kan ook een individu of een terreurgroep achter de aanval in Salisbury zitten?
Dat is erg onwaarschijnlijk. De grondstoffen voor chemische wapens zijn weliswaar niet moeilijk te krijgen, maar het maken van chemische wapens zoals sarin en VX is ingewikkeld en bovenal gevaarlijk.
In de afgelopen jaren doken er regelmatig berichten op dat Al Qaida in het bezit wilde komen van chemische wapens om een grote aanslag te plegen. Maar het is de terreurgroep, die toch over behoorlijk wat middelen beschikte, nooit gelukt. Bovendien is er het motief: waarom zou een individu of een terreurgroep een oud-spion willen vermoorden met zo'n 'ingewikkeld' wapen?
5. Alles wijst dus richting Rusland?
Moskou heeft het motief, de middelen en de kennis om Skripal op deze wijze uit de weg te ruimen. Bovendien hebben de Russen de schijn tegen als het gaat om de inzet van giftige wapens. In 2006 werd Alexander Litvinenko, een tegenstander van Poetin, in Londen gedood met polonium. Vier jaar daarvoor, in 2002, zou de FSB de Tsjetsjeense militaire leider Ibn al-Khattab hebben gedood door een brief te besmeuren met een sarinvariant.
De theorie is nu dat Rusland met opzet Skripal met zenuwgas heeft willen vermoorden om een duidelijk signaal af te geven. Namelijk dat de Russische staat verraders van het vaderand altijd zal weten te vinden. Ook moet de aanval toekomstige dubbelspionnen afschrikken.