Grijpstra en De Gier: De Ratelrat is een Nederlandse film uit 1987 van Wim Verstappen, met in de hoofdrollen Rijk de Gooyer en Peter Faber. De film heeft als alternatieve titel De Rattelrat. Het scenario van Rogier Proper is gebaseerd op het boek De ratelrat (1984) van Janwillem van de Wetering.  Het camerawerk is van Frans Bromet.

Dit is de vervolgfilm op Grijpstra en De Gier uit 1979, maar de rol van brigadier De Gier werd ditmaal gespeeld door Peter Faber.
De voorpremière vond plaats in de nacht van 30 op 31 januari 1987 in het City Theater te Amsterdam. De film kreeg slechte kritieken en flopte in de bioscopen.

Verhaal

In Amsterdam wordt in het Oosterdok een uitgebrand bootje gevonden met daarin een lijk. De Amsterdamse rechercheurs Grijpstra en De Gier onderzoeken de moord en al snel blijkt het slachtoffer een Friese handelaar in schapen te zijn, Douwe Scherjoen geheten. Het spoor lijkt nu naar Friesland te leiden. Beide rechercheurs worden gestationeerd op het Friese platteland. De Gier raakt verliefd op de Friese motoragente Hylkje en Grijpstra is blij in de geboortestreek van zijn ouders te zijn, ver weg van zijn vrouw. Ze hebben ruzie en mevrouw Grijpstra belt hem om de haverklap op. Maar dat is maar een klein ongemak voor Grijpstra die dankbaar gebruikmaakt van het aanbod van adjudant Oppenhuizen om in diens huis te verblijven. Het enige wat hij hoeft te doen is zorg te dragen voor de ratelrat Eddie - die hem naar de dader leidt. Adjudant Oppenhuizen blijkt tot zijn nek in de onderwereld te zitten. Hij geeft verblijfsvergunningen af, in ruil voor heroïne. De moord op Scherjoen, in werkelijkheid een drugshandelaar, was een liquidatie die de adjudant uitvoerde in opdracht van Chinezen die de concurrentie wilden uitschakelen. Oppenhuizen bekent dit alles aan De Gier en pleegt uiteindelijk zelfmoord.

Rolverdeling
 Rijk de Gooyer - adjudant Henk Grijpstra
 Peter Faber - brigadier Rinus De Gier
 Marc Klein Essink - hoofdagent Simon Cardozo
 Bernard Droog - commissaris
 Sacco van der Made - cafébaas Troelstra
 Marjan Berk - mevrouw Grijpstra
 Annemieke Verdoorn - Hylkje Hilarius
 Hidde Maas - luitenant Sudema
 Tetske van Ossewaarde - Gyske Sudema
 Henk van Ulsen - patholoog-anatoom
 Rob Fruithof - judo-instructeur
 Carine Weve - secretaresse
 Toon Agterberg - Arie
 Hans Hofkamp - Frits
 Jacques Luijer - Henk Houtsma
 Pieter Lutz - adjudant Oppenhuizen
 Steve Heinze - rechercheur
 Jon Bluming - dronken chauffeur
 Jaye Kruyer - junk in Beethovenstraat
 Lesley Lengkeek - blondje in auto
 Lilian van Everdingen - meisje in neglige
 Frits Jansma - agent waterpolitie
 Johan Kasper - agent waterpolitie
 Ivonne Lutz - vrouw van Opperhuizen
 Femke Boersma - Mem Scherjoen
 Bob van Tol - tandarts
 Zeger Hartgers - overste Rijkspolitie
 Bartho Braat - kolonel Marecheusse
 Hans Beijer - heer uit zachte sector
 Jaap Stobbe - neef Sudema
 Frank Schaafsma - deserteur
 Ronald de Beer - dokter Wang
 Lettie Oosthoek - winkelierster
 Tom Jansen - surrealist
 Nico Drost - hoofdcommissaris
 Petra Vinkemöller - sectratesse politie
 Marijke Copper - tandarts-assistentie
 Annemieke Verdoorn - Hylkje Hilarius
 Willem van Dooren - helikopterpiloot
 Helen van Meurs - vrouw van commissaris

Opnamelocaties
De film is opgenomen in Amsterdam, Leeuwarden, Idsegahuizum, bij Dokkumer Nieuwe Zijlen, op de Afsluitdijk, en op Ameland.

Achtergrond
Producent Rob Houwer had graag een serie films willen produceren rond het politieduo Grijpstra en De Gier. Samen met Wim Verstappen was hij in 1979 verantwoordelijk voor de eerste film rond het duo, gebaseerd op Het lijk in de Haarlemmer Houttuinen van Van de Wetering, en hij had volgens eigen zeggen destijds een optie genomen op de verfilming van alle Grijpstra en De Gier-boeken. Maar Verstappen en Houwer kregen ruzie, en de tweede Grijpstra en De Gier-film kwam pas in 1986 tot stand. Ditmaal was Frans Rasker de producent. Rutger Hauer, die in 1979 de rol van brigadier De Gier had vertolkte, werkte inmiddels met succes in Hollywood en was niet beschikbaar. De rol van De Gier werd uiteindelijk gespeeld door Peter Faber.

De film werd slecht ontvangen. Critici verweten Verstappen dat het verhaal elke spanning miste en te ingewikkeld was, met veel subplots die nergens toe leidden, en dat de oorlog tussen twee Chinese drugsbendes zo uit de lucht kwam vallen dat zelfs de hoofdrolspelers er door overdonderd leken. De film, die mede was gefinancierd door de AVRO, werd een flop in de bioscopen en was, hergemonteerd tot de driedelige miniserie Het lijk uit Friesland, ook op televisie geen succes.

Nederlandse film
Film uit 1987
Ratelrat
Thriller (film)
Boekverfilming
Film van Wim Verstappen