De grote klit, ook wel grote klis genoemd is een tweejarige plant die tot de composietenfamilie behoort. De grote klit komt in het wild voor in Europa en Azië.
Ik ben niet zeker of het hier inderdaad gaat om de “grote” klit want er bestaan verschillende soorten die ik niet allemaal uit mekaar houd. O.a. de Donzige klit (Arctium tomentosum) en de gewone klit. (Arctium minus)
De grote klit onderscheidt zich van de gewone klit doordat de bladsteel van de rozetbladen bij de grote klit gevuld en bij de gewone klit aan de voet hol is.
De wetenschappelijke naam voor de soortnaam voor klit (Arctium lappa) bevestigt dit. Lappa is afgeleid van Labein (Grieks) en betekent "vasthouden". Dit omdat de stekelachtige bloemhoofdjes met hun weerhaakjes makkelijk blijven haken aan de vacht van een dier (of aan sokken, jas e.d.).
Ondanks de schijnbare succesvolle (bijna irritante) eigenschap om overal tegen aan te klitten is deze plant niet overal te vinden.
In de middeleeuwen werd de wortel van grote klis als een groente gegeten: de jonge wortels werden rauw gegeten, terwijl de oudere eerst werden gekookt. In Europa wordt de plant bijna niet meer gegeten, maar in Azië is het nog een populaire groente.
Grote klit heeft een zeer lange geschiedenis als geneeskruid, zo zou de Franse koning Hendrik III van een huidinfectie genezen zijn door de plant. Het kruid zat veel in cosmetische mengsels om de huid mee te bleken. De plant werd ook in de geneeskunde gebruikt als middeltje tegen huidziekten en infecties van de bovenste luchtwegen. Ze werd ook gebruikt om het bloed te zuiveren en als tonicum voor het haar. Ook in de traditionele Chinese Geneeskunde wordt de Grote Klis toegepast bij allerlei infecties, met name die van de keel.
Voor therapeutische doeleinden gebruikt men plantenwortels en soms de bladeren en vruchten. Klit bladeren worden geoogst van juni tot september. De wortels van de plant in het eerste jaar worden verzameld in het algemeen in september-oktober. Als de plant is gegroeid voor het tweede jaar kunnen de wortels worden geoogst in het voorjaar – van eind april tot eind mei.
Klit bladeren bevatten essentiële olie, slijm, looistoffen, ascorbinezuur. In de vruchten van de klit is aanwezig vrij grote percentage vet (20 %).
De klit is volgens de volksgeneeskunde vochtafdrijvend en bloed reinigend, en zou ook tegen gewrichtsreuma, zweren, maagklachten, haaruitval, roos en acne werkzaam zijn. Er zijn aanwijzingen dat de ontstekingsremmende eigenschappen van de plant ook effectief zijn tegen atopisch eczeem.
Een zeer goed middel voor huidinfecties (steenpuisten), ontstoken wonden, brandwonden, acne, slecht helende wonden. Gaat jeuk tegen, bij eczeem, psoriasis, huidschilfers (heeft een antihistamine-achtige werking), bevordert de haargroei, bij haarproblemen en een gevoelige hoofdhuid met jeuk. Bij mensen met een tijdelijke haaruitval (natuurlijk niet bij erfelijke kaalheid bij mannen). Ook bij huidschimmel en insectenbeten en steken.
Tuberculose wordt ook genoemd als ziekte waar Grote Klis werkzaam tegen is. Verder ademhalingsmoeilijkheden, zweetdrijvend dus ook een goed middel bij griep. Zou ook bij gonorroe en syfilis helpen. Verwijderd zware metalen uit het lichaam. Brengt de hormoonspiegel in balans, zou een positief effect bij endometriose hebben. Maakt ook deel uit van 'essiac, het plantaardige middel dat ondersteunend werkt bij kanker.
Bereidingen van klit worden gebruikt als ontstekingswerend, wond genezend en antidiabeticum. Dankzij inuline verbeteren het bloed leukocyten, normaliseert metabolisme, verhoogt de haargroei. Klit wordt gebruikt als een therapeutisch en preventief middel tegen de vorming van nierstenen en afzetting van zouten.