Het uitvinden van het schrijven – over Clarice Lispector – Weblog van Chrétien Breukers
Chrétien Breukers	Dagboek	 26 dec 2016 1 Minute
Clarice Lispector schrijft in De ontdekking van de wereld alsof ze het schrijven per zin, of per woord, uitvindt. Ik ben nu al vier dagen bezig in dit nieuwe deel van privé-domein en ik ben op bladzijde 160. Toch heb ik het idee dat ik al drie jaar met het boek leef. Bij Lispector lopen denken en schrijven in elkaar over; denken, schrijven en leven. Het is een boek waarin alle vervelende eigenschappen van de auteur (koketterie, bewust-onwetend proberen te zijn) gewoon zijn blijven staan, zonder dat ze gaan tegenstaan.
De vervelende eigenschappen zijn namelijk onderdeel van de persoon die de schrijfster ons wil laten zien. Er wordt niks weggepoetst, niks mooier gemaakt, niks voor de lezer verborgen gehouden. En toch is alles wat Lispector schrijft geheimzinnig. Opgepoetst. Van al te persoonlijke details ontdaan. En gek genoeg is dit een keuze uit columns die ze schreef, columns waarin ze – volgens zichzelf – automatisch persoonlijk moet worden. De schrijver en de columnist lijken voortdurend met elkaar in gevecht.
Het proza van Lispector is, net als dat van Proust en Pessoa, bijvoorbeeld, erg geschikt om een jaar naast je bed te hebben liggen. Je hoeft er niet voortdurend in te lezen; elke zin is een ontdekkingstocht, elke bladzijde een universum. Harrie Lemmens, die al zoveel uit het Portugees vertaalde, heeft mij met dit boek iets gegeven waarmee ik jaren vooruit kan. Ik hoop de komende dagen meer over dit boek (en over mijn lectuur) te kunnen schrijven.
Ik dacht, toen ik de titel van het boek zag: Die lijkt wel erg op De ontdekking van de hemel. Dat klopt. Mulisch ontdekte de hemel, en deed dat op zijn eigen manier. Lispector beperkt zich tot de wereld, tot de dagelijkse omgang met het eigen lijf. Toch zijn het allebei grote schrijvers. En dat komt omdat ze allebei ontdekten wat hun meest nabij was.