Dit is een toelichting op de veranderingen die vanaf 1 mei ingaan door de nieuwe wetgeving t.a.v. de beoordeling van arbeidsrelaties en zelfstandigen.
Binnen de loonbelasting, de belasting voor werknemers die in loondienst voor een werkgever werken, is een aparte regeling voor artiesten ook wel de “artiestenregeling” genoemd. De artiest is in dit geval iemand die onmiddellijk (op een podium) of middellijk (via een opname) optreedt voor publiek. Deze regeling geldt niet voor artiesten die in vaste dienst zijn bij een orkest of gezelschap. Dat zijn (gewone) werknemers.
De artiestenregeling komt erop neer dat een artiest eigenlijk per optreden “in loondienst” is en dat zijn/haar opdrachtgever als werkgever over de gage loonbelasting en premies moet afdragen.
Om als zelfstandige te gaan werken moest een artiest, zich inschrijven bij de KvK, aanmelden bij de belastingdienst (voor een btw-nummer) en een VAR (verklaring arbeidsrelatie) aanvragen.
Een VAR-WUO (winst uit onderneming) was nodig om de opdrachtgever te vrijwaren van het afdragen van loonbelasting en premies en dus de factuur te kunnen betalen. In de VAR konden, naast uitvoerend artiest, ook andere werkzaamheden worden vermeld. De VAR moest elk jaar opnieuw worden aangevraagd en later werd deze automatisch opgestuurd.
Vanaf 1 mei komt de VAR te vervallen en moeten zelfstandigen en hun opdrachtgevers die (enige) zekerheid willen dat hun manier van werken door de belastingdienst worden beoordeeld als ondernemerschap (en dus niet in loondienst) de werkzaamheden en onderlinge verhouding vastleggen in een overeenkomst. De belastingdienst heeft verschillende modeloverkomsten gepubliceerd op haar website waarvan de bepalingen voldoen aan de criteria voor ondernemerschap. Er mogen eigen overeenkomsten worden gesloten, maar die geven geen zekerheid vooraf over de beoordeling door de belastingdienst. Mocht de feitelijke werkwijze of verhouding niet aansluiten bij dat wat in de modelovereenkomst is afgesproken, dan kan de belastingdienst alsnog achteraf oordelen dat het een loondienst betreft.
Voor individuele artiesten is er inmiddels ook een modelovereenkomst, die erop neerkomt dat er wordt afgezien van het gebruik maken van de “artiestenregeling” en dat de gage voor het optreden bruto betaald kan worden. Er hoeft dus niet voor elk optreden met elke opdrachtgever een aparte modelovereenkomst te worden gesloten, maar het is voldoende om op de factuur te verwijzen naar de modeloverkomst door te stellen dat:
Dit optreden vindt plaats volgens de modelovereenkomst artiestenregeling individueel, beoordeling Belastingdienst nr. 9101586370-1, d.d. 07-10-2015.
De artiest kiest ervoor om geen gebruik te maken van deze artiestenregeling, dus om geen loonheffingen te laten afdragen en niet verzekerd te zijn voor de werknemersverzekeringen. Door deze keuze mag de opdrachtgever de gage voor het optreden bruto aan de artiest betalen.
Deze zin moet dus op de factuur staan en is wel van belang dat dit duidelijk is voordat de factuur wordt betaald. Dit mag ook via e-mail worden gecommuniceerd, maar door het op de factuur te vermelden is het ondeelbaar verbonden met de betaling van de gage.
Voor andere werkzaamheden zoals bijvoorbeeld freelance lesgeven op muziekscholen moet er gebruik worden gemaakt van andere modelovereenkomsten en zijn er verschillende activiteiten waarvoor deze niet nodig is.
Er wordt nog door diverse opdrachtgevers, opdrachtnemers, belangenverenigingen, adviseurs, de belastingdienst en anderen gekeken naar de verdere invulling van de modelovereenkomst en de uitwerking in de praktijk. Met de modelovereenkomst hoopt de overheid op voorhand meer zekerheid te bieden aan opdrachtgevers en opdrachtnemers over de beoordeling van arbeidsverhoudingen en wil men daarnaast beter optreden tegen schijnzelfstandigheid. Of deze vorm daarvoor de meest effectieve is zal de tijd moeten leren.