Wat is ethiek in de zorg? | Kennisplein Zorg voor Beter
Home Thema's Welbevinden en levensvragen Verbeteren Ethiek in de zorg Wat is ethiek in de zorg?
Als zorgverlener werk je intensief samen met collega's en mantelzorgers om goede zorg te leveren. Ook een goede verstandhouding met je cliënt is hierbij essentieel. Maar de meningen over wat goede zorg is, lopen weleens uiteen. Vaak moet je balanceren tussen de waarden van de cliënt, de mantelzorgers en het beleid van je organisatie. Dat levert soms ethische dilemma's op. Op deze pagina bekijken we waarom er tegenwoordig meer ethische vragen in de zorg zijn en geven we je een aantal voorbeelden. Herken jij ze?
De zorg wordt steeds complexer. Door ontwikkelingen en nieuwe inzichten heb je in de langdurende zorg steeds vaker te maken met moeilijk te beantwoorden vragen. Nieuwe ontwikkelingen kunnen zijn:
Mensen leven langer en hebben vaak meerdere gezondheidsproblemen.
Mensen wonen langer thuis en zijn meer aangewezen op zorg van familie.
De opvattingen over beslissingen in de laatste levensfase veranderen.
Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van technologie in de zorg.
In iedere situatie is het opnieuw afwegen wat passende zorg is voor de cliënt. Om hierbij niet in conflict te komen met de cliënt, de zorgorganisatie én jezelf is ethische scholing en expertise van professionals nodig.
Voorbeelden van ethische dilemma's
Iedereen kent wel dilemma's uit zijn eigen zorgpraktijk. Een aantal voorbeelden:
Wat is een goede balans tussen het geven van autonomie (vrijheid, eigen regie) aan cliënten en het beschermen van deze kwetsbare mensen door vrijheidsbeperking op te leggen om risico's te voorkomen?
Hoe moet je omgaan met wensen van naasten die vanuit goede zorg en professioneel inzicht niet in het belang zijn van een dementerende cliënt?
Mag je als zorgprofessional afwijken van protocollen en standaarden als het in het belang van de cliënt is?
Hoe ga je om met je beroepsgeheim en de privacy van een cliënt bij de samenwerking met hulpverleners met verschillende beroepsachtergronden?
Maar ook in je dagelijkse handelingen krijg je te maken met dilemma's:
Er zijn meerdere cliënten die tegelijk jouw hulp nodig hebben en je staat er alleen voor. Aan wie geef je de voorrang en waarom?
Je komt als thuiszorgmedewerker bij een terminale cliënt thuis om hem te helpen met eten. De cliënt weigert te eten, maar zijn mantelzorger vindt dat hij moet eten en dat jij ervoor moet zorgen. Laat je je leiden door de wens van de cliënt of die van zijn mantelzorger? En waarom?
Voor al deze dilemma's zijn geen pasklare oplossingen. Maar door ze te bespreken met je team of een professional kun je ze wel ontrafelen. Ga na over welke waarden het gaat, vergelijk verschillende standpunten met elkaar, en maak weloverwogen keuzes in het belang van goede zorg voor de cliënt.
In dit thema onderzoeken we een aantal dilemma's waar je mee te maken kunt krijgen: :
Dilemma 1: Mag een dochter haar moeder met dementie vastbinden voor een knipbeurt?
Dilemma 2: Kun je beslissen over een ander bij dementie en autorijden?
Dilemma 3: Mag je afwijken van het protocol om aan de wens van de cliënt te voldoen?
Dilemma 4: Wat doe je als een cliënt intimiteit zoekt bij een andere cliënt?
Dilemma 5: Wat doe je als een robot het maatje wordt van je cliënt?
Dilemma 6: Wat doet leefstijlmonitoring met de privacy van de cliënt?
Voor wie zich meer wil verdiepen in ethiek is er de pagina Praktische informatie over ethiek, met verwijzingen naar meer handreikingen, toolkits, methodes, kenniscentra, boeken, trainingen en websites die je verder helpen bij het omgaan met ethische vragen in de zorg.