In de nacht gebeuren dingen waar mensen geen controle over hebben. Dromen geven onbeheersbare bewegingen van de geest vrij spel. Wat zich onttrekt aan de regulering van het bewustzijn, dient zich aan in de nacht. De nacht is de ontketening van wat overdag aan banden gelegd of afgehouden wordt. Het is de tijd van het oneindige. De nacht is van vitaal belang voor de geestelijke gezondheid. Het is het moment waarop zich een dilemma voordoet: willen houden wat men bereikt heeft ofwel alles eraan wagen om verder te komen. Het is passen of spelen. Juan de la Cruz betrekt deze keuze op de nadering tot God. Het gedicht en het latere kommentaar De donkere nacht van de ziel gebruiken wij als gids bij deze levenskunst.
We lezen fragmenten uit: Jan van het Kruis, Donkere nacht (vert. Cees Bartels, Marika Meijer, Kees Waaijman), Sun/Carmelitana, Nijmegen/Gent, 2001, ISBN 90 6168 663 6.