De Duitse bijbel van de radiowereld
Michael Schmitz en Wolf Siebel, Sender und Frequenzen 2003. Meckenheim: Siebel Verlag, 2002 (576 pagina's; ISBN 3-89632-058-0).
De echte radioliefhebber kan zich aan het begin van elk nieuw jaar verheugen op de vele nieuwe, of in ieder geval bijgewerkte handboeken die rond zijn of haar hobby verschijnen. Die verschaffen immers de nodige handreikingen en tips om vreemde of niet vaak gehoorde stations te ontdekken via de radio-ontvanger, al dan niet via de korte golfbanden. Een van die boeken is de Duitstalige bijbel van de radiowereld, waarvan dit jaar de twintigse editie is verschenen. Hans Knot nam de Sender und Frequenzen 2003 even voor ons door.
1 Even doorlezen is een understatement voor een boek als dit. De nieuwste uitgave, die op 28 november 2002 verscheen is een dikke jubileumeditie van maar liefst 576 pagina's geworden. Daarmee biedt het boek andermaal een schat aan informatie voor de gedegen radioluisteraar. Sender und Frequenzen kwam ditmaal voor de twintigste keer uit en verschaft de lezer een overzicht van alle belangrijke stations ter wereld, verdeeld per land. Over al die stations biedt het boek een schat aan informatie. Het gaat daarbij niet alleen om de stations die via de korte-golf-banden actief zijn, maar ook om de stations die via de middengolf en de lange-golf hun luisteraars trachten te bereiken. De lijst heeft bijna het aantal van tweehonderd landen bereikt, waarbij alle belangrijke informatie rond de stations, de te gebruiken frequenties, alsmede de uitzendtijden van programma's in de Duitse, Engelse en Franse taal staan vermeld.
2 Michael Schmitz en Wolf Siebel, de beide redacteurs van het boek, reiken ook de DX'er een helpende hand. De luisteraar die op afstand zoveel mogelijk stations wil ontvangen, vindt in het boek alle adressen van de betrokken stations. DX'ers zenden immers graag ontvangstberichten en het kan soms uren duren voordat in een uitzending een adres wordt genoemd. Met dit boek zijn die adressen dus gemakkelijk voorhanden. Het overzicht is opdit punt werkelijk imposant. In de lijst komen de meest vreemde landen voor. Om een paar voorbeelden te noemen: Diego Garcia, Kiribati, Mayotte, Palau en Vanuatu. Landen waar ik nog nooit van gehoord had, laat staan dat ik ooit een signaal van een radiostation daar heb ontvangen. Erg handig daarbij is dat men ook een groot aantal kaarten van de diverse werelddelen heeft toegevoegd, waardoor een onbekend land vrij snel kan worden opgespoord. Ook informatie over de eventuele internetactiviteiten van de stations is in het goed geïllustreerde boekwerk opgenomen.
3 Een boek als dit kan natuurlijk niet worden geschreven door slechts twee auteurs. Schmitz en Siebel kregen bij hun werk hulp van een uitgebreide redactie. Wel stonden ze beide aan de wieg van deze publicatiereeks. In 1982 begonnen ze hun idee uit te werken om met een jaarlijks boek te komen. In november 1983 werd het idee verwezenlijkt in de publicatie van de eerste editie, waarbij het afwachten was of het ook iets zou worden. Wel, direct succes bleek gegarandeerd mede doordat men niet alleen de kortegolfluisteraar met de uitgave een plezier deed maar ook andere radiohobbyisten wist aan te spreken. En het moet gezegd worden, vanaf de tweede editie werd er al naar gestreefd om een nog beter boek te produceren met meer technische gegevens, meer uitgebreide informatie en een meer professionele opzet; iets waarin de samenstellers telkens weer in zijn geslaagd.
4 Natuurlijk is de enorme technische ontwikkeling binnen de radio-industrie niet ongemerkt aan de samenstellers voorbijgegaan. Veel radiostations, die decennialang via de kortegolf actief waren en daarna met deze vorm van transmissie stopten, zijn nu via internet te beluisteren. Voor de gemiddelde DX'er is dat misschien niet zo interessant, aangezien het vinden van een radiostation voor hen nu veel te gemakkelijk gaat. Weer andere hobbyisten vinden het luisteren via het internet echter een groot voordeel. Er is in ons land een groep liefhebbers van de Amerikaanse radio die in de tweede helft van de vorige eeuw menig nachtrust oversloegen om vooral, tijdens goede condities, toch maar enkele minuten een signaal van een Amerikaans middengolfstation op de ontvanger te kunnen binnenhalen. Veel van deze liefhebbers hebben zich de laatste jaren kunnen verlekkeren aan het enorm grote aanbod aan Amerikaanse radiostations die ook via "live streaming" op het internet waren te beluisteren. We schrijven "waren," want veel van die stations hebben hun internetactiviteiten inmiddels stopgezet, omdat de Amerikaanse overheid een opslag voor auteursrechten heeft opgelegd aan stations die hun signaal ook via het World Wide Web verspreiden.
5 Ook voor de beginnende DX'er is het boek Sender und Frequenzen 2003 een absolute must. In een aantal hoofdstukken wordt namelijk de belangrijkse beginselen heel duidelijk uitgelegd. Zo kan je bijvoorbeeld lezen, hoe je moet omgaan met de verschillende tijdszones die er op de wereld zijn en hoe de verdeling in de omroepbanden is opgebouwd. Verder wordt er een groot aantal tips gegeven voor een succesvolle wereldontvangst. Een andere, belangrijke, ontwikkeling, die in de eerste editie van 1983 zeker niet uitgebreid aan de orde kwam, is die van de satellietradio. Inmiddels is satellietradio wijdverbreid en de auteurs besteden hier dan ook terecht aandacht aan. De activiteiten van WorldSpace en World Radio Network krijgen zo uitgebreid aandacht. Hoewel ze in steeds mindere mate op de internationale radio voorkomen, hebben Siebel en Schmitz gemeend ook de lijst van DX-programma's in het boek te moeten nemen. Bijzonder is ook de kalender waarin voor elke dag van de week wordt aangegeven welke programma's in welke taal interessant zijn om eens op af te stemmen.
6 Zoals gebruikelijk hebben de auteurs ook nog enkele extra bijdragen toegevoegd. Zo wordt in deze jubileumeditie onder meer stil gestaan bij het vijftigjarig bestaan van de "Deutsche Welle", bij de diverse internationale stations die vanuit Afrika actief zijn, en bij de toekomst van de digitale kortegolf en haar ontvangers. Twee zeer interessante hoofdstukken zijn die over de ondergrondse geheime, vaak politiek gerichte, stations en de vrije radiostations, ook vaak piratenzenders genoemd. Al met al kan ik iedere radioliefhebber aanraden om snel een exemplaar van Sender und Frequenzen 2003 bij de uitgever te bestellen. De prijs komt op € 23,90. In die prijs zijn, zoals al twintig jaar, tevens de drie aanvullingskaternen begrepen, die jaarlijks worden toegezonden. Het adres van de uitgever is: Siebel Verlag, Auf dem Steinbüchel 6, D 53340 Meckenheim Deutschland. Een bezoekje aan de web site van de uitgeverij leert je meer over de vele interessante radioboeken van deze uitgever.