Tremelo is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België, in de Zuiderkempen. De gemeente telt bijna 15.000 inwoners. In het verleden stonden de vele dennenbossen vol met buitenverblijfjes en campings van voornamelijk Brusselaars. Tremelo is vooral bekend als geboorteplaats van de Heilige pater Damiaan.

Toponymie 
De eerste vermelding van Tremelo stamt uit het jaar 1125. Volgens professor Carnoy zou de naam afkomstig zijn van een bos, Emelo. "Loo" betekent bos en "Ter eme" aan de weide. Na klankverschuivingen komt men dan aan de naam Tremelo.

Geschiedenis 
Op de Ferrariskaarten van het einde van de 18de eeuw zijn de drie kernen van Tremeloo aangeduid als gehuchten. Tremelo en Ninde behoorden tot de parochie van Werchter. Op 12 mei 1837 werd Tremelo een onafhankelijke gemeente. Het kwam los van Werchter na jarenlange discussie en vele processen.

In 1976 werd Tremelo niet opnieuw samengevoegd met Werchter, maar met de gemeente Baal, hoewel Tremelo historisch gezien weinig met Baal te maken heeft gehad. Het grootste deel van Baal behoorde tijdens het ancien régime tot Aarschot, een ander deel tot Betekom.

Geografie en geologie

Situering 
Tremelo bevindt zich in het uiterste noorden van de provincie Vlaams-Brabant. Desondanks behoort Tremelo als een van de zuidelijkste gemeenten nog steeds tot de Kempen. De Demer en Dijle stromen namelijk ten zuiden van de gemeente en het is deze riviervallei die als scheiding fungeert tussen Kempen (dominant zandig) en Hageland (dominant zandleem). Het grootste deel van de gemeente behoort qua traditionele landschappen tot de Zuiderkempen, meer bepaald het Land van Keerbergen. De zuidelijkste gebieden van Tremelo behoren tot de Dijle- en Demervallei.

In het zuiden stroomt de Laak als natuurlijke grens van de gemeente. Deze kleine stroom is een oude zijarm van de Demer, die bij Ninde in de Dijle uitmondt en waarna de verdere begrenzing van de gemeente met Haacht en Werchter (Rotselaar) samenloopt met de Dijle. De andere aangrenzende gemeenten zijn Keerbergen, Begijnendijk (Betekom) en Heist-op-den-Berg (Grootlo en Schriek). Verder stroomt nog het beekje de Raam door Tremelo.

Deelgemeenten 
De gemeente bestaat uit de kernen Tremelo, Baal en Ninde (het dorp waar pater Damiaan geboren werd). Enkel Tremelo en Baal zijn deelgemeenten.

Bodem 
We vinden in de gemeente voornamelijk, naast sterk menselijk bewerkte bodems (plaggenbodems of anthrosols) zand- tot zandleembodems (podzols en albeluvisols). De dominante textuurklasse van de bodems in Tremelo is lemig zand (textuurklasse S). Dit zijn bodems die dominant uit zand bestaan met een kleine lemige (of eventueel kleiige) bijmenging. Dicht bij de rivieren in het zuiden en rond de Vrouwvliet/Raambeek vindt men alluviale gronden met kleien zonder profielontwikkeling (p). In andere lage delen van de gemeente domineren moerassige en veenachtige gronden, zoals De Meren op de grens met Begijnendijk. Op de Balenberg zijn de bodems ontwikkeld op tertiair materiaal van de Formatie van Diest (ZAfe en EDx).

Reliëf 
De topografische aspecten van de gemeenten zijn eerder beperkt (vlakke Zuiderkempen): Tremelo kent een vlak tot zeer zacht golvend reliëf met een gemiddelde hoogte van 13 meter boven de zeespiegel, enkel in het oosten vormt de Balenberg (tot 45 meter) een opvallend steile helling in het omringende landschap. We vinden ook een relatief groot gebied terug met stuifzandruggen, dit zijn rivierduinen die opgewaaid zijn uit de drooggevallen bedding van Demer en Dijle tijdens het Laat-Glaciaal en iets hoger gelegen gebieden vormen (bijvoorbeeld nabij de Kruisstraat). Deze duincomplexen lopen verder door in omringende gemeenten, zoals Keerbergen en Bonheiden. De laagste gebieden van de gemeente (rond 7 m TAW) vinden we in het zuidoosten, namelijk in de Laak- en Dijlevallei en rond de oude meander Blaasberg. Ook de vallei van de Vrouwvliet/Raambeek, dewelke ontspringt in Begijnendijk, vormt een duidelijk lager gedeelte in de gemeente.

Hydrografie 

De belangrijkste rivieren of waterlopen die binnen het grondgebied van Tremelo stromen zijn de Laak, de Dijle en de Meerloop/Raambeek/Vrouwvliet. De zuidelijke grens van de gemeente wordt grotendeels bepaald door de loop van de Laak. Waar de Laak in de Dijle vloeit, wordt de verdere begrenzing van de gemeente nog enkele honderdtallen meter door de Dijle gevormd.

Geologie en ondergrond 
Onder de, vooral zandige, quartaire afzettingen vindt men vooral in het noorden en oosten van de gemeente op enkele meter diepte de ondoorlaatbare Formatie van Boom (een sterk gelaagde afwisseling van siltige klei en kleiig silt) en verder daaronder de formaties van Zelzate en Sint-Huibrechts-Hern (oud-mariene zanden en kleien) tot op zo'n 40 meter diepte. Meer naar het centrum toe komt onder de quartiare lagen de formatie van Bilzen (zand en kleilagen) als eerste tertiaire laag aan bod. In het zuiden en westen zijn dat de formatie van Zelzate en de formatie van Sint-Huibrechts-Hern. Enkel onder de Balenberg vindt men een geïsoleerde fractie van de Diestiaanzanden terug boven op de Boomse Klei.

Bezienswaardigheden 

 De Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk
 Het Kasteel Fonteyn

Natuur en landschap 
Tremelo ligt in de Zuiderkempen op een hoogte van 10-15 meter. Een groot deel van het bosgebied is verkaveld voor villabouw. Het belangrijkste natuurgebied is de Bolloheide.

Demografische ontwikkeling

Demografische evolutie voor de fusie 

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
1846: Deelgemeente Tremelo was tot 1837 deel van de gemeente Werchter

Politiek

2019-2024 
Burgemeester is Bert de Wit (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, N-VA en Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 13 op 23 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. DE grootste partij is in kleur.(*) 2000: Vivant

Stedenbanden 
  Honolulu (Verenigde Staten)

Nabijgelegen kernen 
Keerbergen, Werchter, Baal, Grootlo

Externe links 
 Website van de gemeente
 Inventaris Onroerend Erfgoed

Plaats in Vlaams-Brabant