Afgelopen september hing ik mijn mountainbike op aan een van de beroemde 'eitjes' van La Grave, het beroemde en beruchte gebied in de Franse Alpen. In de lift omhoog, en tijdens de mountainbike afdaling bedacht ik me hoe bijzonder het is dat we in Europa nog zo'n gebied hebben. Een gebied waar een lift je in het hooggebergte afzet, en waar je daarna helemaal op jezelf bent aangewezen. Niemand zal je behoeden voor gevaren of zelfs een dodelijke val. Je bent zelf verantwoordelijk.
Een stukje geschiedenis over La Grave. In 1934 komt men op het idee om een lift te bouwen naar de Pic de l'Homme en de Meijette, maar ongeveer de gehele lokale bevolking is tegen. Niemand wil een lift zo dicht bij hun 'Koningin van de Zuidalpen' want zo noemt men de Meije, de berg die hoog boven La Grave uittorent. Het idee raakt, mede door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in de vergetelheid. Als men in de zestiger en zeventiger jaren weer gaat denken over een lift ligt de Meije ondertussen in het beschermde Parc National des Ecrins. Daar mag geen lift gebouwd worden. In 1975 wordt uiteindelijk toch begonnen met de bouw van de lift die wij nu nog steeds kennen. Dat ook dit nieuwe tracé niet door iedereen even positief ontvangen werd wordt bewezen op 16 november van datzelfde jaar. Een explosief, door tegenstanders van de lift geplaatst, verwoest een deel van het nieuwe dalstation. Ondanks deze aanslag en meerdere financiële problemen wordt de lift afgebouwd en ontstaat het grandiose off-piste skigebied van La Grave waar het zo bekend om is geworden.
Bijzondere filosofie
Natuurlijk is La Grave niet zo winstgevend als de grote beroemde skigebieden, maar het kent een groot aantal vaste klanten en een hechte commune welke bereid zijn 50 euro per dag te betalen voor 'maar' één lift. Hoe meer je erover nadenkt hoe bijzonderder het wordt. De rit vanuit het dal naar 3200 meter hoogte is naar moderne maatstaven langzaam, het duurt een klein uur zonder rijen. De liften zijn oud en het is eenvoudig om het sluitingsmechanisme van de kabinedeuren te saboteren (in het warme voorjaar doet elke local dit om het niet te warm te hebben). Geen enkel modern gebied zou zo'n lift nog in werking durven stellen. In La Grave is dit cult. En die lange rit omhoog, dat hoort erbij. In La Grave draait het niet om snelheid of effectiviteit. Men is zelfs blij dat door deze langzame lift het rustig blijft op de hellingen. Eigenlijk is de lange zit alleen maar prettig voor je benen want het skiën of mountainbiken in La Grave is gewoon 'kei-hard'. En nog zo iets bijzonders aan La Grave, honden zijn ook gewoon welkom in de lift. In welk skigebied mag je je hond meenemen… Sommige lokale honden nemen zelfs in hun eentje de lift om een lekkere run te maken.
Waar steeds meer skigebieden er alles aan doen om elke oneffenheid weg te ruimen, en te waarschuwen voor elk hobbeltje of elke ijsplaat, moet je in La Grave zelf je ogen openhouden. Tenminste buiten de twee korte blauwe pistes, op de gletsjer, die geen naam mogen hebben. Op de website van La Grave staat «Deux Pistes balisées sur le Glacier, le reste est à imaginer...» (Twee pistes op de gletsjer, de rest is je eigen voorstellingsvermogen). En zo is het precies. Naast de twee klassieke off-piste afdalingen, de Chancel en de Vallons, is letterlijk de Sky the limit. Extreem steile couloirs, ijsmuren, chaotische gletsjers, abseils en dat alles voor een afdaling van meer dan 2100 hoogtemeters. Je mag overal naartoe, waar je maar wilt. Je bent zelf de baas. Dit levert volgens Eric Loubé, een lokale berggids en lid van de veiligheidscommisie van de liften, eigenlijk alleen in de vakantieperiodes problemen op als wintersporters uit Les Deux Alpes de oversteek maken en iets te makkelijk over de afdalingen denken. De bergredding pikt soms tientallen wintersporters op die vast zijn komen te zitten. In elke gebied geldt bij off-piste: volg nooit zomaar sporen. In La Grave geldt dit zo mogelijk nog meer. Hier skiet de (soms onbekende) wereldtop, er worden hellingen geskied die maar door een handjevol wintersporters geskied kunnen worden.
Waar we in veel skigebieden steeds meer perfect geprepareerde mountainbike-afdalingen en single-tracks vinden met netten en kussens om obstakels, laten ze in La Grave ook in de zomer de natuur de natuur. Er zijn wat keien geruimd op de mountainbike paden (allemaal met de hand, zonder machines) maar verder is er niets aangepast. Het is aan jezelf om veilig naar beneden te komen. De paar voorgestelde routes hebben geen enkele kleurcode, het is gewoon steil en bergachtig terrein. Als je precies wilt weten hoe steil het is pak je maar een topografische kaart, zo is de gedachte. Beginners en mensen die geen verantwoordelijkheid willen/kunnen nemen hebben hier niets te zoeken.
Net uit de lift kun je geweldige alpiene klimmen
Gaat niet zo vaak mis
Het gaat niet zo heel vaak mis in La Grave. Door de ruigheid van het terrein en de verantwoordelijkheid die mensen zelf krijgen blijven de meeste wintersporters (en fietsers) aan de veilige kant van hun kunnen. Als het echter mis gaat, dan gaat het ook goed mis. Al met al heerst hier ultieme vrijheid met alle gevolgen van dien. In een tijd dat op steeds meer plekken elk stukje risico wordt weggehaald, en waar we voor het minste of geringste gewaarschuwd worden (of het nu om het weerwaarschuwingen gaat of om gedweilde vloeren) is het mooi dat dit kleine Franse dorpje standhoudt tegen de regeldrift en anti-risico filosofie. En hoe langer ik daar over nadenk, hoe geweldiger ik dat vind.
La Grave biedt enorm veel vrijheid en is, als je een foute keuze maakt, snel gevaarlijk. Maar je hoeft om van La Grave te proeven geen wereldtopper te zijn. Neem een gids in de arm en je kunt veilig kennismaken met de beroemde off-piste afdalingen. Soepel een rode/zwarte piste kunnen skiën is voldoende om aangenaam door de klassieke afdalingen te komen. Voor mountainbiken is het een ander verhaal, in de zomer is het alleen geschikt voor zeer ervaren MTB'ers die hun sporen hebben verdiend in het hooggebergte.