In het academisch onderwijs staat de wetenschappelijke vorming centraal. Een academische docent stimuleert het kritisch denken en het probleemoplossend vermogen van studenten. Hij of zij boeit en inspireert vanuit de wetenschappelijke inhoud.
De academische docent vervult zijn/haar rol naast het doen van wetenschappelijk onderzoek. Ons focussend op het docentschap, zien we een reeks onderwijskundige uitdagingen. De academisch docent kent een kritisch en intelligent publiek. Een publiek dat bovendien, door de toenemende instroom in het universitair onderwijs, erg divers is. Studenten hebben verschillende achtergronden, kennisniveaus, motivaties en manieren van leren.
Daarnaast vragen verschillende onderwijsvormen om verschillende vaardigheden: het verzorgen van hoorcolleges voor honderden studenten is anders dan het begeleiden van kleine werkgroepen bij het schrijven van een paper of het één-op-één begeleiden van een thesis.
Tot slot zijn er uitdagingen samenhangend met de kansen van digitalisering. Denk bijvoorbeeld aan blended learning, digitaal toetsen en het samenwerken met EdTech-bedrijven.
Learning on the job: BKO
Het specifieke karakter van het academisch onderwijs vraagt om 'learning on the job'. Een belangrijk onderdeel van de professionalisering van docenten is daarbij de in VSNU-verband opgestelde Basis Kwalificatie Onderwijs (BKO).
De BKO is het bewijs van didactische bekwaamheid van (beginnende) docenten. Het is een leer-werk-traject waarbij het toepassen van onderwijskundige kennis en het opdoen van ervaring centraal staan. Toetscommissies beoordelen docentkwaliteit aan de hand van een dossier of portfolio op basis van de in gedragscriteria uitgewerkte BKO-competenties. Deze gezamenlijk afgesproken competenties zijn hier te vinden.
Afspraken over het behalen van de BKO zijn verankerd in HR-beleid. Het BKO vormt daarmee een belangrijk element in de professionele ontwikkeling en waardering van (beginnende) universitair docenten.
De professionele ontwikkeling van docenten stopt uiteraard niet na het behalen van de BKO. Universiteiten kennen verschillende trajecten en cursussen voor en na de BKO. Te denken valt aan specialistische cursussen, individuele coaching, intervisie, de senior kwalificatie onderwijs (SKO) en de leergang onderwijskundig leiderschap.