Vertrouwen alleen is niet genoeg | De Tijd
19 oktober 2013 Vandaag om 05:06
Door Geert Noels, hoofdeconoom en partner bij de vermogensbeheerder Econopolis
De oplossing voor de Amerikaanse schuldencrisis had van Belgische makelij kunnen zijn. Alleen al het feit dat er een akkoord werd bereikt op het allerlaatste moment, met de neus boven de afgrond, klinkt erg vertrouwd in de oren. En het compromis dat uit de bus kwam haalt de schuldangel niet definitief uit de Amerikaanse voet, maar duwt het probleem over het jaareinde. Ook in de VS speelt tenslotte een permanente verkiezingskoorts, en dus wordt de tegenstander niets meer gegund. Binnen zes maanden zit de wereld dus opnieuw in een kramp, en moeten we hopen dat men opnieuw met een oplossing komt. Tot het vertrouwen weg is.
Fundamentele problemen worden niet meer aangepakt. Niet in de VS, niet in Europa, niet in België. Struisvogelpolitiek is wereldwijd nu even populair als het zangeresje Miley Cyrus.De twee fenomenen zijn trouwens goed vergelijkbaar: allebei geven ze de indruk iets te betekenen, ze hebben niet veel om het lijf, en buiten de perceptie zijn ze niets waard.
Uiteraard is vertrouwen belangrijk, en moeten we ervoor zorgen dat de economie niet ten onder gaat aan pessimisme. Maar men is de afgelopen jaren wereldwijd erg eenzijdig op het vertrouwen gaan werken, en te weinig op structurele oplossingen. Hoop die uitsluitend gebaseerd is op perceptie en niet op substantie kan snel omslaan in frustratie en zelfs woede.
Zo mogen we nu niet meer spreken over de pensioenproblemen. Het Zilverfonds, dat vertrouwen moest geven, is een lege doos. Het was een slimme maar misleidende communicatietruc. Want het Zilverfonds is uiteraard geen pensioenfonds. De lege doos mag pas opengemaakt worden binnen 10 of 20 jaar, als het pensioenprobleem al lang in een crisis zal omgeslagen zijn, tenzij men diepgaande andere maatregelen treft.
Ook in Europa heeft men deze politiek toegepast. De euro kan geen nieuwe crisis overleven. Maar in de zuiderse landen wurgt de schuldenproblematiek de economie. En de werkloosheid blijft er onverminderd toenemen. De euro is de sterkste munt geworden in de afgelopen 18 maanden. Dat is het gevolg van de rust die gewonnen is door oneindige steun te beloven maar evengoed door een actieve politiek van alle andere landen in de wereld om hun munt te verzwakken. De paradox is dus dat de Europese perceptiepolitiek als een boemerang terugkeert: een sterkere euro die niet op fundamentals is gebaseerd maakt de problemen in de zuiderse landen (te beginnen in Frankrijk) alleen maar acuter.
Wilfried Martens werd door vriend en tegenstander opgehemeld. Naast het doorvoeren van de devaluatie, iets wat wij de zuiderse landen niet gunnen, had hij een tweede, grotere verdienste. Hij heeft de problemen niet doorgeschoven naar de volgende generatie, maar heeft ze aangepakt. Dat deed pijn en riep heel wat tegenstand op. Maar toen bleek dat deze korte pijn ook hoop op lange termijn opleverde, werd hij beloond door de kiezer. 30 jaar later werd hij nog eens beloond in de geschiedenisboeken.