Zijn muggen nuttig? Waar zijn ze eigenlijk goed voor?
Van muggenbulten wordt niemand vrolijk, en van gezoem rond je hoofd ook niet. Zou de wereld niet veel beter af zijn zonder muggen?
'Waar zijn muggen nou goed voor?', verzucht je tegen je partner als je weer eens bent lekgeprikt. Die muggenbulten zijn uiterst vervelend. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de dodelijke ziektes die die kleine beestjes verspreiden. We kunnen best zonder muggen, toch? Of zijn ze wel nuttig?
Muggen zijn nuttig: ze bestuiven planten
Ja, zeker wel. Niet alleen bijen bestuiven onze planten, muggen kunnen er ook wat van. Vooral de planten en bloemen in waterrijke omgeving kunnen op bezoekjes van de mug rekenen. Trouwens, 'mug' is nogal een breed begrip, want er zijn er meer dan 3000 soorten. Daarvan zijn er een paar honderd dol op mensenbloed (en alleen de vrouwtjes steken). Maar dat terzijde.
Een van de planten die veelvuldig bestoven wordt door muggen is de Platanthera obtusta, de noordelijke moerasorchidee. Die vind je vooral in de koudere gebieden op het noordelijk halfrond. Muggen eten van de nectar, en vliegen van bloem naar bloem. Zo brengen ze het stuifmeel van het ene plantje naar het andere plantje.
Kortom: in waterrijke en koude gebieden zijn veel planten die vervelende muggen hartstikke dankbaar. Al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat veel van de planten die worden bestoven door muggen, ook bezoek krijgen van andere insecten. Mocht de mug op miraculeuze wijze verdwijnen, dan zullen de planten het hoogstwaarschijnlijk wel overleven. Maar toch: een puntje voor de mug.
Muggen vervullen een belangrijke rol in het ecosysteem
Muggen leggen hun eitjes in water. De larven die daaruit komen dienen als voedsel voor vissen. Daarmee vervullen ze dus een belangrijke rol in de voedselketen. In het wetenschappelijke tijdschrift Nature wordt aquatisch entomoloog Richard Merrit van Michigan State University (VS) geïnterviewd. Volgens hem zullen honderden vissen hun dieet moeten aanpassen als muggen van de aardbodem zouden verdwijnen. In het ergste geval sterven die vissen uit, met weer negatieve gevolgen verderop in de voedselketen.
De larven zelf moeten natuurlijk ook eten, vooral algen vinden ze heerlijk. In Nederland hebben we bijvoorbeeld de rode larven van de Chironomus (een dansmug). Die propt zich vol met larven en dood materiaal in het IJsselmeergebied. Een echt opruimertje dus. En de muggenlarven die het tot een mug weten te schoppen, worden weer opgegeten door vleermuizen, vogels, kikkers en andere insecten.
Muggen zijn goede plantenvoeding
Zelfs muggen die een natuurlijke dood sterven, vervullen een belangrijke rol in het ecosysteem, stelt entomoloog Daniel Peach van de Canadese University of British Colombia. De algen en het plantenmateriaal dat de muggen als larven hebben gegeten, belanden bij hun sterven weer terug in de aarde. Dat maakt dode muggen goede voeding voor planten.
Maar ook hier geldt: veel van de soorten die graag muggen eten kunnen in theorie overstappen op andere voedselbronnen. Muggen zijn dus belangrijk, maar of ze ook onmisbaar zijn is een andere vraag. Volgens datzelfde artikel in Nature komt de natuur er hoogstwaarschijnlijk wel weer bovenop als de muggenpopulatie uitsterft. Het is alleen de vraag of het dier dat de rol van de mug overneemt het ecosysteem verbetert of verslechtert.
Daarnaast lijken deze voordelen in het niet te vallen als je daar de doden van de bekende muggenziektes zika en malaria tegenoverzet. Alleen al in 2019 overleden er ruim 400.000 mensen aan de gevolgen van malaria.
Is er dan echt helemaal niets te melden over de mug die zijn leven de moeite waard maakt? Jawel. De soort Forcipomyia squamipennis (een knutje) is zeer belangrijk voor de bestuiving van de cacaoplant. Zouden alle muggen uitsterven, dan moet je je voorbereiden op een wereld met (bijna) geen chocola.