De letters zoals die gehakt zijn in de hoogtijdagen van het Romeinse keizerrijk (100 BC - 200 AD zijn voor mij een grote bron van inspiratie. De afgelopen jaren heb ik me verdiept in het ontstaan en de ontwikkeling van deze letters.
Ik heb daarvoor enkele inspirerende boeken gebruikt waarvan 'The Origin Of The Serif' van Edward Catich een belangrijke was. Ook de boeken van Tom Perkins, Richard Grasby en L.C. Evetts hebben me daarbij geholpen. De studies van Grasby zijn zeer diepgravend en geven inzicht in de vormgeving van de Klassieke Romeinse Kapitaal (=Capitalis Quadrata, =Scriptura Monumentalis, =Capitalis Monumentalis).
Als hedendaags letterhakker maak je vaak ontwerpen met potlood op papier. Een ontwerp dat klaar is neem je dan over met carbonpapier op de steen. Vervolgens ga je het getekende ontwerp uithakken.
Van Catich leerde ik dat de letters in de Romeinse tijd niet getekend maar geschilderd (gekalligrafeerd) werden. De prachtige vloeiende lijnen in de monumentale letters komen voort uit het werken met de platte penseel en verf.
Hieronder een voorbeeld van deze directe manier van werken zoals ik die heb toegepast. In rood eerst de letters opgezet en vervolgens met blauw verbetering aangebracht i.v.m. de spatiëring.
In de theorie van Grasby wordt duidelijk dat onder deze vakkundig gekalligrafeerde letters vaak een strenge geometrische ordening ligt.
De ordinator (degene die het vlak indeelt) zorgt d.m.v. nauwelijks zichtbare ingekraste lijnen voor een juiste verhouding tussen stambreedte en letterhoogte. De kalligraaf en de letterhakker zorgen voor de vloeiende lijnen.
Zie hieronder een voorbeeld van een gekalligrafeerde P over een geometrisch patroon (lineaal en passer).
De andere kant van die je aantreft bij de inscripties van de Romeinen is de vrijheid, de speelsheid van het omgaan met een strenge strakke structuur.