Rafer Lewis Johnson (Hillsboro (Texas), 18 augustus 1935  - Sherman Oaks, 2 december 2020) was een Amerikaanse tienkamper, olympisch kampioen en drievoudig Amerikaans kampioen. Hij verbeterde voorts driemaal het wereldrecord op dit zwaarste onderdeel van de moderne baanatletiek. Hij nam tweemaal deel aan de Olympische Spelen waar hij, naast de gouden, ook nog een zilveren medaille aan overhield. In zijn gehele loopbaan nam hij deel aan elf tienkampen, waarvan hij er negen won.

Biografie

Eerste tienkampen als highschoolleerling 
Johnson verhuisde op zijn negende met zijn familie van zijn geboorteplaats Hillsboro naar Kingsburg in Californië, waar de Johnsons een tijd lang de enige gekleurde familie in de stad waren. Op de middelbare school bleek Rafer een veelzijdige atleet, die actief was in rugby, honkbal en basketbal. Op zijn zestiende werd hij een keer door zijn coach Murl Dodson meegenomen naar Tulare, 40 kilometer verderop, waar Bob Mathias, de olympische kampioen op de tienkamp van 1948, deelnam aan de olympische selectiewedstrijd voor tienkampers voor de Spelen van 1952. Hierdoor raakte hij geïnspireerd in de atletiek, temeer omdat hij na afloop vaststelde dat hij de meeste van de atleten die hij aan het werk had gezien, had kunnen verslaan.Enkele weken later nam hij deel aan zijn eerste tienkamp, voor speciaal hiervoor uitgenodigde highschoolleerlingen. Hij won hem gelijk, net als de tienkampen die in 1953 en 1954 voor highschoolleerlingen uit heel Californië werden georganiseerd.

Eerste wereldrecord 
In 1954 was Johnson inmiddels eerstejaars student aan de Universiteit van Californië - Los Angeles, toen hij deelnam aan zijn vierde tienkamp; zijn vooruitgang bleek indrukwekkend. Met een totaal van 7985 punten verbeterde hij het wereldrecord van 7885 punten van zijn grote voorbeeld Bob Mathias, die dit record had gevestigd tijdens de Olympische Spelen van 1952 in Helsinki.In 1955 won hij vervolgens ook de tienkamp op de Pan-Amerikaanse Spelen in Mexico.

Olympisch kampioen 
Vier jaar later, bij de Spelen in Rome, vocht hij een heroïsch gevecht uit met de Taiwanees Yang Chuan-Kwang, tevens studiegenoot in Los Angeles en trainingsmaatje. Tegen de verwachting in wist Johnson tijdens de 1500 m zijn voorsprong te behouden en het goud te winnen. In deze wedstrijd eindigde de Nederlander Eef Kamerbeek als vijfde.

Carrière na atletiekloopbaan 
Na Rome beëindigde Johnson zijn sportcarrière. Hij werd atletiekverslaggever en trad in enkele speelfilms op. In 1968 was hij actief in de campagne van Robert F. Kennedy. Hij was aanwezig in het Ambassador Hotel, toen Kennedy werd vermoord en wist met enkele anderen de moordenaar Sirhan Sirhan te overmeesteren. Zestien jaar later viel Johnson de eer te beurt de olympische vlam te ontsteken tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen van 1984.

Titels 
Olympisch kampioen tienkamp - 1960
Pan-Amerikaanse Spelen kampioen tienkamp - 1955
Amerikaans kampioen tienkamp - 1956, 1958, 1960

Persoonlijke records

Palmares

tienkamp 
 1955:  Pan-Amerikaanse Spelen - 6994 p
 1956:  Amerikaanse kamp. - 6873 p
 1956:  OS - 7587 p
 1958:  Amerikaanse kamp. - 7754 p
 1960:  Amerikaanse kamp. - 8683 p (WR)
 1960:  OS - 8392 (OR)

Onderscheidingen 
Sports Illustrated Sportsman of the Year - 1958
James E. Sullivan Award - 1960

Amerikaans atleet
Amerikaans olympisch kampioen
Meerkamper
Amerikaans sportjournalist
Amerikaans filmacteur