Grondoorlog Tsjetsjenië lijkt slechts kwestie van tijd - NRC
Grondoorlog Tsjetsjenië lijkt slechts kwestie van tijd
De Russische grondoorlog tegen Tsjetsjenië lijkt nog slechts een kwestie van tijd. De plannen en scenario's liggen klaar. Gaat Rusland een herhaling van de oorlog van 1994-1996 tegemoet?
,,Hij is gisteren begonnen.'' ,,Eergisteren al, ik zweer het je.'' ,,Nee, nee, de grondoorlog begint op 10 oktober. Hier staat het: in de Komsomolskaja Pravda.''
In Moskou gonst het van de geruchten over de aanstaande, misschien al begonnen inval van Russische troepen in de afvallige republiek Tsjetsjenië. Premier Vladimir Poetin, de man aan wie Jeltsin de Kremlin-troon wil overdragen, draagt bij tot de verwarring: ,,De afgelopen twee weken zijn we al een paar keer binnengevallen. De federale strijdkrachten hebben strategische hoogten bevrijd en ingenomen.''
Uit het grensgebied met Tsjetsjenië, waar zich tienduizenden Russische soldaten hebben samengetrokken, komen vage berichten. Twee heuvels bij het dorp Zandak zouden door een tankcolonne zijn veroverd op Tsjetsjenië. Ten noorden van de rivier de Terek schijnen infanterietroepen tien kilometer landinwaarts te zijn getrokken. In Grozny is die speldenprik bevestigd, maar is ook gezegd dat de verkenners zich na enkele uren alweer vijf kilometer hadden teruggetrokken.
Het lijkt op koudwatervrees van de Russische generaals, die de aftocht en hun verliezen (13.000 man) van de oorlog van 1994 tot 1996 nog als een nachtmerrie voor de geest moeten staan. Persbureau Interfax meldde gisteravond dat zij het groene licht hebben van het Kremlin om een grondoorlog te beginnen: alleen de aanvalsdatum moeten zij naar eigen inzicht bepalen.
De stemming is ernaar. De kille en fanatieke premier Poetin, die geen gelegenheid onbenut laat om de Tsjetsjeense rebellen te demoniseren, oogst succes met zijn aanhoudende luchtaanvallen. De Komsomolskaja Pravda constateert dat hij ,,een vliegende start'' maakt in de verkiezingsrace om het Kremlin, en suggereert dat een geslaagde landoperatie de kroonprins onverslaanbaar zou maken.
De krant levert er een kaartje van Tsjetsjenië bij: fase 1 is een aanval vanuit oost en west tegelijk, bedoeld om de drassige laagvlakte ten noorden van de Terek in te nemen. Militaire waarnemers achten dat in theorie een haalbaar plan, omdat de Russische oorlogsmachinerie zich op het vlakke land niet laat stoppen door rebellen. De bevolking is er van oudsher niet zo anti-Russisch als in die de bergen en de rivier is een ideale verdedigingslinie vanwaar Grozny, vijftien kilometer verderop, onder artillerievuur kan worden genomen. Fase 2 is ambitieuzer: het terugdrijven van de Tsjetsjeense strijders in de ,,Kaukasusgrotten'', waar ze de komende winter zullen verhongeren. ,,Vonden de bandieten de winter van 1994 het zwaarst, die van 1999 zal hun laatste worden'', voorspelt de krant Segodnja alvast.
Een poging tot bezetting van het noordelijke moerasland tot aan de Terek lijkt onafwendbaar. Jegor Strojev, de senaatsvoorzitter, heeft gezegd dat die rivier ,,een goede grens zou zijn''. De krant Izvestija bericht over pogingen in het grensgebied met Dagestan alvast een Tsjetsjeens schaduwregime te vormen dat zich in het te bevrijde gebied moet installeren. Daarin zouden Tsjetsjeense clan-oudsten zitting moeten krijgen die het bloed van krijgsheren als Sjamil Basajev (volgens het Kremlin de man achter de recente golf van terreurdaden op woonflats in Rusland) wel kunnen drinken.
Maar ondanks de populariteit van Poetin is er ook oppositie tegen een grondoorlog. ,,Dit is collectieve waanzin'', zegt defensiespecialist Pavel Felgenhauer in The Moscow Times. ,,Ik vrees dat Rusland aanstuurt op een complete militaire ramp.'' Hij en andere experts wijzen erop dat het winterweer zich tegen de Russische grondtroepen zal keren. Over drie of vier weken verdwijnt de herfstzon en verschijnen er mistbanken langs de Terek: ideale omstandigheden voor sabotage-acties van een guerrillaleger. De Tsjetsjeense minister van Defensie, Magomed Chambijev, heeft gisteren al gedreigd met tegenaanvallen tot diep in Rusland. ,,Russische burgers zullen de wreedheid van de oorlog opnieuw voelen.''
,,Vijf jaar na dato: de tragedie herhaalt zich'', schrijft de Obsjaja Gazeta. De krant laat zich niet van de wijs brengen door Poetins bezweringen dat de fouten van 1994 niet herhaald zullen worden: ,,Deze oorlog zal net als destijds ten koste gaan van tienduizenden levens.''