Volgens de Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) levert uitbreiding van de mainport weinig op. De overheid zou meer aandacht moeten besteden aan snelgroeiende regio’s als Eindhoven en het gebied rond de Amsterdam Internet Exchange. Janssen vraagt zich af waarom de aandacht niet op meerdere regio’s gericht kan zijn: ‘In Nederland is het vaak of het één of het ander, terwijl de regio’s elkaar ook heel erg zouden kunnen versterken.’ Hij is ervan geschrokken dat de rapporten opperen helemaal geen beleid meer te ontwikkelen op de haven.
Arjen van Klink, docent aan de Hogeschool Rotterdam en gepromoveerd op de ontwikkeling van havennetwerken, erkent dat de haven niet meer zo bepalend voor de economie is als in de jaren ’80. ‘Toch heeft de haven ook heel veel positieve effecten voor de Nederlandse economie die lastig te meten zijn.’ Janssen bevestigt dit: ‘De doorvoerfunctie van de haven heeft bijvoorbeeld een heel groot effect op supermarktprijzen door heel Europa.’ Maar dat betekent niet dat de rapporten geen pijnpunten aansnijden. Zo daalt het overslagvolume van de Rotterdamse haven en ontbreekt het aan een goede samenwerking tussen de havenbedrijven. De beide heren zijn het er over eens dat doorgaan op de huidige manier geen optie is. De haven moet zich blijven ontwikkelen.
‘Nederland is overgegaan naar een kenniseconomie, de Rotterdamse haven moet zich daarop aanpassen wil het nog een rol van betekenis blijven spelen’, zegt Janssen. Volgens Van Klink is aanpassen moeilijk omdat de Rotterdamse haven bestaat uit heel veel kleine bedrijven: ‘Je kan een transportbedrijf met tien man personeel niet zomaar ergens toe dwingen.'
Om die innovatie te versnellen is samenwerking tussen de havenbedrijven de sleutel. Van Klink vindt dat bedrijven in de haven tijd moeten vrijmaken om samen over innovatie na te denken. 'De digitalisering van dit deel van de economie gaat razendsnel, het zou verstandig zijn als de havenbedrijven hier op aanhaken.' En de bedrijven moeten openstaan voor nieuwe initiatieven: ‘Wij van de Hogeschool zijn bezig met een experiment waarbij we platformen creeëren waar de grote Rotterdamse havenbedrijven in aanraking kunnen komen met start-ups', zegt Van Klink. 'De start-ups hebben vaak een frisse blik en kunnen innovatie behoorlijk versnellen.'