Er kwam stoom, spoor en stroom - NRC
Ik wandel door dit boek, loop mijn geboorteplaats Haaksbergen binnen en zie een hoofdstuk over De Bleeck. De Bleeck! Het grote, geheimzinnige, door hoge bomen aan het zicht onttrokken landhuis aan de beek, waar je alleen met een grote boog omheen kon lopen. En dat deed ik ook, op mijn vele tochten, met mijn vriendjes en met onze hond. Ik herinner me elke boom, elke struik, het beschutte heideveldje, de boom waar die zieke uil toen in zat. Aan de overkant van de beek, waar De Bleeck lag, mocht je niet komen. En dus fantaseerde ik aan mijn kant maar wat over koetsen, pauwen en oud geld. De tijd stond er al eeuwen stil.
Nu weet ik dat het allemaal anders was. Eerst was er alleen maar een kale bleekplaats. Maar toen verscheen er, in 1859, een stoomketel. Dat werd het begin van de stoomblekerij. En al snel kwamen er, elders in het dorp, textielfabrieken bij, met nog meer stoom. Er kwam spoor. Er kwam elektrische stroom. Er kwam uitbreiding, het ging goed, en toen ging het minder – en na een eeuw was het allemaal weer verdwenen. Zo leidt Wim Nijhof ons, aan de hand van de lotgevallen van de firma Jordaan, door de geschiedenis van de Twentse textielindustrie.
Er is nu niets meer van te zien. De stoomblekerij werd in 1912 al weer afgebroken. Toen pas verrees hier het grote huis, waar later een bleke jongeling omheen liep te dromen. Maar over dit soort sterke herinneringen gaat dit stuk niet. Wel over de officiële geschiedenis. Ergens op het terrein schijnt nog een klein schuurtje te staan. 'In het uit de achttiende eeuw daterende verfhuisje, waar geweven goederen werden gekleurd, staan nog oude verfkuipen met indigobollen.'
Wim Coster en Jan ten Hove (red.): Overijssel. Plaatsen van herinnering. Bert Bakker / Historisch Centrum Overijssel, 542 blz. € 39,95