Maya's: stop met apocalyps-toerisme, de wereld vergaat niet | TROUW
Maya's: stop met apocalyps-toerisme, de wereld vergaat niet
Robin de Wever– 1 november 2012
Een Mexicaanse maya voert een ritueel uit © EPA
Hun cultuur krijgt meer aandacht dan ooit tevoren, maar echt gelukkig zijn de maya's daar niet mee. De maya-alliantie van Guatemala spreekt zich nu krachtig uit: 21 december 2012 is heus niet het einde der tijden.
'We zijn faliekant tegen deze misleiding, leugens en verdraaiing van de waarheid', vertelt Felipe Gomez van de Guatemalteekse maya-alliantie aan persbureau AFP. 'We worden gebruikt als commerciële folklore.'
De overtuiging dat de wereld nog voor de komende kerstvakantie ophoudt te bestaan komt uit New Age-kringen en is slechts losjes geïnspireerd op de geloofsovertuigingen van het oude mayavolk. Dat volk leefde van ongeveer 2000 voor Christus tot 900 na Christus in het huidige Guatemala, El Salvador en Honduras.
Einde der tijden komt uit spirituele kringen
De oude maya's hielden er een complexe jaartelling op na, die ook dienst deed als spirituele kalender. Volgens een populaire interpretatie breekt komende maand een nieuw tijdperk in die kalender aan. Aanhangers van New Age-spiritualiteit zijn die culturele en astrologische omwenteling echter gaan beschouwen als het einde der tijden.
Hun lezing kreeg de laatste jaren de overhand. Het 'einde' van de mayakalender werd besproken in popmuziek, spirituele lectuur en films. Er zijn nu zelfs organisaties die 'dag des oordeels'-reizen aanbieden, klaagt Felipe Gomez van de maya-alliantie Oxlaljuj tegenover AFP. En dat terwijl zelfs de huidige maya's geen gebruik meer maken van de oude kalender.
Overheid viert het feest mee
Ook de overheid lift mee op de populariteit van de mythe en organiseert in december een groot einde der tijden-evenement. Verwachte opkomst: 90 duizend mensen. Wat Gomez betreft kan de staat beter investeren in de bijeenkomsten die de mayagemeenschap zelf organiseert in vijf steden. Die zullen 'respectvoller en heiliger' zijn.
Dat er iéts staat te gebeuren, daar zijn ook de huidige maya's van overtuigd. 'Er komen grote veranderingen aan', stelt Gomez. 'Zowel persoonlijk als op familie- en gemeenschapsniveau. Daardoor ontstaat er weer belans tussen de mensheid en de natuur.'
Cyclisch wereldbeeld
De New Age-opvatting over het einde van de mayakalender heeft weinig academisch gewicht. De eerste speculatie over 2012 komt uit 1987 en was van José Argüelles, een zelfbenoemde maya-profeet. Ook is nauwelijks bekend hoe belangrijk de kalender überhaupt was voor oude maya's.
In ieder geval hadden zij een cyclisch wereldbeeld. Ze geloofden dus niet in een duidelijk afgebakend begin en einde van de wereld - die notie is typisch joods-christelijk-islamitisch.