De wet monddood snoert Spanjaarden de mond
Onder Franco ooit een dictatuur, maar nu al jaren een modern democratisch land, toch? Was het maar waar. Spanje heeft nog een lange weg te gaan als het gaat om mensenrechten. De inperking van de vrijheid van meningsuiting door een nieuwe wet in 2015 en het vluchtelingenbeleid baren grote zorgen. Vijf belangrijke knelpunten op een rij.
1. Vrijheid van meninguiting
Juli 2015 was een schokkende maand voor democraten in Spanje. Toen werd namelijk de wet "Ley de Seguridad Ciudadana" van kracht. Door tegenstanders van de Partido Popular (de regeringspartij) Ley mordaza genoemd: de Wet monddood. Vele vormen van meningsuiting zijn in Spanje niet meer toegestaan, blijkt uit een artikel uit De Wereld Morgen
Het belangrijkste doel lijkt vooral mensen te ontmoedigen te protesteren. Overtredingen die voorheen door onafhankelijke rechters werden behandeld, worden door de politie zelf afgehandeld.
Een schok voor de rechtsorde, noemen sommigen het. De PP geeft de veiligheid van de bevolking als argument. De wet is zeer omstreden en een groot deel van de bevolking is ertegen.
Ook veel Europese politici uiten hun zorgen.
2. Asielbeleid
Amnesty International maakt zich - onder meer - zorgen om het volgende.
• Ondanks de belofte aan de EU meer dan 15.000 asielzoekers op te nemen, zijn er nog niet eens 200 vluchtelingen echt opgenomen in Spanje.
• Door de Wet monddood is de weg vrijgemaakt om migranten tijdelijk gevangen te zetten en ze daarna collectief terug te sturen naar Afrika. Iets wat volgens het internationaal recht verboden is, aldus Amnesty International.
• Verder veroordeelt Amnesty International het gebruik van geweld om migranten te weren, iets wat al meerdere keren op video werd vastgelegd. Het ging daarbij om Guardia Civil die migranten die proberen de hekken te beklimmen sloegen en terugduwden. Overigens blijkt uit een onderzoek van Amnesty International dat meer dan 70 procent van de Spanjaarden bereid is vluchtelingen uit oorlogsgbieden op te vangen.
Lees in NRC over de praktijk van het beleid en op de site van Amnesty over wat de bevolking van Spanje vindt.
3. Geweld tegen vrouwen
Huiselijk geweld of partnergeweld is een groot probleem.
Volgens het Spaanse ministerie van volksgezondheid werden er in 2015 maar liefst 56 vrouwen door huidige of voormalige partners om het leven gebracht.
Sinds 2007 werden er meer dan een miljoen gevallen van huiselijk geweld behandeld door de Spaanse rechters waarbij er tegen 148.000 mannen gevangenisstraffen werden uitgesproken.
Mogelijke oplossingen: vrouwen beter beschermen door voorlichting en ambtenaren beter trainen om slachtoffers van huiselijk geweld bij te staan.
4. Abortuswetgeving
Een liberale abortuswetgeving wordt telkens weer bedreigd door de inspanningen van de conservatieve en kerkelijk gezinde Partido Popular (PP). Zo wilde de PP een nieuwe abortuswet invoeren waarbij het praktisch onmogelijk was om abortus te laten plegen, een wet die Spanje zou terugwerpen naar de jaren zeventig van de vorige eeuw. Uiteindelijk is deze hervorming van de wet niet doorgaan, wel is ingevoerd dat meisjes onder de 18 jaar en vrouwen met een verstandelijke handicap toestemming moeten hebben van een ouder om een abortus te krijgen.
5. Discriminatie van ongelovigen
De scheiding van kerk en staat en vrijheid van levensovertuiging zijn opgenomen in de grondwet van Spanje. Maar Spanje is van oudsher een katholiek land: de katholieken hebben dan ook voorrechten, bijvoorbeeld belastingvoordelen. Ook in het onderwijs heeft bijzonder onderwijs en godsdienstonderwijs een voorkeursbehandeling. Lees meer in het Free Thought Report (vanaf p.491)
DIt is het tweede artikel in de serie over vakantielanden en mensenrechten. Het vorige stuk Zon, zee, samba en geweld ging over de situatie in Brazilië.