Bunkerwoning Militair Complex
Locatie Bunkerwoningen aan de Rading 3-15, 19-29, 37-51
Type Bunkerwoning Militair Complex
Onderdeel van 'Herman Goring Lager', 11 bunkerwoningen en officiersmess (Rading 31-33)
Bouwperiode 1942 - 1942
Het uit elf bunkerwoningen en een officiersmess (`Het Casino') samengestelde militaire complex, het Hermann Göring Lager, is omstreeks 1942 gebouwd in opdracht van de Duitse Wehrmacht. De woningen en de officiersmess waren bestemd voor de officieren van de Wehrmacht, die werkzaam waren op het nabijgelegen vliegveld. De ogenschijnlijk op een nogal informele manier over het terrein verspreide gebouwen waren oorspronkelijk voorzien van met riet gedekte kappen, zodat ze vanuit de lucht overkwamen als onderdelen van een kleine agrarische nederzetting. Nadat het Sanatorium Zonnestraal al in 1945 een verzoek had ingediend om de gebouwen van de Wehrmacht ter beschikking gesteld te krijgen konden de woningen in 1948-1949 door ir. B. Bijvoet en prof. G.H. Holt worden verbouwd tot 22 dubbele nazorgwoningen bij het sanatorium. Bij de verbouwing werden de panden onder meer voorzien van de brede dakkapellen en een tweede entree. Het complex kreeg waarschijnlijk toen ook de naam ´Zonnepark´. De woningen zijn voorzien van 55 cm dikke bakstenen muren en zijn gebouwd in een aan de Delftse School verwante, traditionele bouwstijl. 'Het Casino' is een qua functie, vorm en formaat afwijkend onderdeel van het complex en kreeg al eerder de status van gemeentelijk monument. Op het terrein staat ook nog een garageblok dat aan naoorlogse vervanger is op deze plek van in de oorlog gebouwde schuurtjes bij de woningen.
De elf dubbele woningen zijn boven met rollagen afgedekte trasramen opgetrokken in schone baksteen, vanuit een rechthoekige plattegrond. Ze staan met één bouwlaag onder met gesmoorde pannen gedekte, iets uitkragende wolfdaken met brede dakkapellen en de meeste schoorstenen op de nokhoeken. De gevels bevatten voornamelijk recht gesloten gevelopeningen. De vensters staan boven lekdorpels van gemetselde baksteen. De meeste woningen zijn aan beide kopse zijden voorzien van naoorlogse aanbouwtjes onder lessenaardak.
De oorspronkelijke entrees van de meeste panden staan centraal in de langsgevels, met aan weerszijden bakstenen bloembakken. De toegevoegde entrees zijn recht gesloten. De originele entreepartijen hebben een deur in een ondiep portiek met schuine wanden en hoeken die worden geaccentueerd door de uitkragende bakstenen. De meeste deuren staan onder betonnen luifeltjes en halfronde, vierruits bovenlichten. Een drietal dubbele woningen (37-39, 41-43, 45-47) zijn van een iets van de overige panden afwijkend type. Ze hebben onder meer een andere entree. De deuren van deze panden staan onder een recht gesloten bovenlicht. Bij deze panden staat de lange, tweede schoorsteen niet op de nok maar in het dakschild, is één van de twee kopgevels niet voorzien van een aanbouw onder lessenaardak, maar van de tweede entree.
Het garageblok staat onder met pannen gedekt zadeldak en is aan straatzijde voorzien van drie stel dubbele deuren. De kopgevels zijn blind.
Het voormalige militaire complex is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de ensemblewaarde, alsmede vanwege de gaafheid.
Het complex heeft cultuurhistorische waarde als een bijzonder overblijfsel van de geschiedenis van Hilversum in de oorlogsjaren. Het complex is tevens van belang vanwege de historische relatie met het sanatorium Zonnestraal
Het complex is van architectuurhistorisch belang vanwege de voor de bouwtijd kenmerkende hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering en vanwege het feit dat de woningen waren voorzien van een camouflerende vormgeving en materiaalgebruik.
Het complex heeft ensemblewaarde vanwege de sterke architectonische en stedenbouwkundige samenhang tussen de samenstellende onderdelen. Van belang is ook dat de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet van het complex nog intact is.