Hallo Gaston? | De Morgen
Hallo Gaston?
In het najaar van 1990 verkochten mijn beste vrienden en ik onze ziel aan de duivel. Dat gebeurde meer bepaald in het beroemde etablissement Witzli-Poetzli, in de schaduw van de Antwerpse kathedraal. De Witzli was onze stamkroeg in die tijd. Het was een hippe tent waar men de betere blues en jazz speelde, en soms zelfs een integrale opera. De modale klant zat er strak in het zwarte pak, droeg een hoornen brilletje, las De Morgen en Vrij Nederland en discussieerde over Franse filosofen, het einde van de geschiedenis en het oeuvre van de jonge en beloftevolle kunstschilder Luc Tuymans, die ook een van de stamgasten was. Mijn vrienden en ik vulden er het ene bierkaartje na het andere met ideeën voor sketches voor Gaston en Leo. Het was alsof we zaten te vloeken in de kerk. In de kroeg waar neerkijken op die gangsters van VTM bijna verplicht was, zaten wij commerciële moppen te bedenken. Voor het geld, nog wel. En om ons te amuseren, dat ook. Soms vonden we onszelf zo grappig dat we ons de tranen in de ogen lachten.
Om na de hilariteit even op adem te komen schreven we weleens een paar liedjesteksten voor de jonge en beloftevolle schlagerzanger Helmut Lotti: onder meer Vergeten te leven, over een man die zo geobsedeerd was geweest door een onbereikbare vrouw dat hij had, euh, vergeten te leven. De liedjes stuurden we naar Linda Van Waesberge bij platenfirma BMG Ariola, maar daar hebben we nooit iets van gehoord. Met de sketches hadden we meer succes: op een dag zat er een brief in mijn bus van de heer René Vlaeyen, directeur van het gelijknamige productiehuis, die een aantal van onze sketches, waaronder de bewuste ambulancegrap, wenste te kopen, voor de ferme som van 5.000 Belgische franken of 125 euro per sketch. Het geld dat wij zo incasseerden, investeerden wij uiteraard meteen weer in de omzet van de Antwerpse horeca - al hadden we toen beter gespaard voor een schets van Tuymans, desnoods ook op zo'n bierkaartje.
Toen ik zaterdagochtend hoorde dat Gaston Berghmans op 90-jarige leeftijd was overleden, zocht ik op internet meteen het interview dat Ben Crabbé in 2007 met hem deed voor Spraakmakers. Na afloop stonden de tranen mij weer in de ogen, maar dan van ontroering. Berghmans gaf in dat gesprek blijk van zoveel inzicht in de essentie van het leven, dat ik er stil van werd. Hij vertelde over de liefde voor zijn vrouw, die hij elke ochtend bij het ontwaken binnen de minuut aan het lachen bracht, over zijn positiviteit, zijn vechtlust en zijn perfectionisme. Tegelijk gaf hij voor het eerst openlijk toe hoezeer hij het altijd had betreurd dat "mensen die zichzelf intelligent noemen" - zoals hij dat zelf formuleerde - altijd op zijn humor en die van Leo Martin hadden neergekeken. Niet alleen in de Witzli-Poetzli, waar Berghmans wellicht nooit een voet heeft binnengezet, maar zelfs bij de top van de openbare omroep.
En toen was daar ineens de commerciële omroep. Samen met de Muur in Berlijn werd in 1989 in Vlaanderen het monopolie van de BRTN gesloopt. Terwijl de culturele correctheid aan de Reyerslaan dat jaar nog leidde tot programma's zoals Container - waarbij twee filosofen letterlijk in een container werden gestopt om in zo kort mogelijke tijd zo veel mogelijk moeilijke woorden te gebruiken -, stampten Mike Verdrengh en wijlen Guido Depraetere in Vilvoorde een heus televisioneel pretpark uit de grond. Met helden zoals Walter Capiau, Luc Appermont én uiteraard Gaston en Leo, die bij VTM nog vier jaar, tot de dood van Leo Martin in 1993, volle gas hebben kunnen geven. Die overstap naar VTM was meteen ook het begin van de rehabilitatie.
Een tentje van de RTT, langs de kant van de weg. We horen het geluid van mannen die naarstig aan het werken zijn: geboor, geklop, geroep en gezucht. Na een paar seconden stopt dat lawaai ineens en wordt het stil. Op het volgende beeld zien we werkmannen die in de tent met de kaarten aan het spelen zijn. Gaston Berghmans zit naast een kleine stereo, en controleert wat er scheelt. De cassette moet worden omgedraaid, zo blijkt. Gaston klikt het cassetteluikje open, draait de cassette om, klikt het weer dicht, drukt op play en meteen hervatten de geluiden van werkende mannen. Hij grijnst en gaat rustig verder met kaarten, samen met de tevreden collega's. Lachband.