(6/6) Naast het ongrijpbare karakter van het panopticon -dat ervoor zorgt dat elke vorm van verzet zo hopeloos en bij voorbaat tot falen gedoemd lijkt -, is het vooral het ontstaan van een panoptische moraal die het meest beangstigt. Niet alleen onze blik, maar zelfs onze gedachten zijn panoptisch geworden. Toen het Britse Plymouth als één der eersten zes camera’s in zijn stadscentrum installeerde om dag en nacht elke vierkante centimeter op videoband vast te leggen, was er geen enkel protest, hoogstens wat verbaasde blikken en een paar Big Brother-grappen. Ook burgerrechtenactivisten verklaarden zich akkoord met de installatie van het systeem, aangezien het toch bedoeld was om de rust en de veiligheid te verzekeren. Toen er een tijdje geleden sprake van was om het oorlogsregime in de Londense City, waar 24 uur op 24 elke beweging geregistreerd en elke bezoeker geïdentificeerd wordt, gedeeltelijk te versoepelen, werden niet alleen de dalende criminaliteitscijfers maar ook het feit dat het “een goede zaak voor het milieu” was, als argumenten naar voor geschoven. En als we voor het overwinnen van twee van de grootste hedendaagse obsessies – misdaad en milieu – een kleine prijs moeten betalen, dan moet dat maar. En zeg nu zelf, wie kijkt er nog verbaasd, laat staan verontwaardigd, op van een videocamera in de Antwerpse Meir of aan de majestueuze gevel van het Crédit Lyonais ?
(7/1) Als er over een oplossing voor de stedelijke problemen nagedacht moet worden, valt het telkens weer op hoe de bevindingen steeds op meer controle uitdraait. Ook bij zogezegde critici vinden we zelden of nooit een pleidooi voor meer chaos, voor meer ongecontroleerdheid, voor onbereikbaarheid, voor kronkelende straten en verdoken stegen, voor een wirwar van activiteiten, voor het onteigenen van shoppingcentra, voor het af- en opbreken van winkelwandelstraten, voor braakliggende terreinen. De one-track mind van stadsplanners en beleidsverantwoordelijken wijst steeds weer in de richting van indeling, transparantie en beheersbaarheid.