Nederland EU-voorzitter: hoe wil Rutte zijn stempel drukken? | RTLZ
Nederland EU-voorzitter: hoe wil Rutte zijn stempel drukken?
07 januari 2016 06:37
Voorzitter van de Europese Commissie Juncker en burgemeester Van der Laan Beeld © ANP
Sinds 1 januari is Nederland officieel voor een halfjaar voorzitter van de Europese Unie. De aftrap werd gegeven in Amsterdam. Maar wat betekent het en wat staat ons te wachten? Politiek verslaggever Jos Heymans geeft antwoord op zes vragen.
1. Sinds 1 januari is Nederland voorzitter van de Europese Unie, wat hebben we tot nu toe gedaan?
Nog niet veel, maar feitelijk begint het voorzitterschap pas vandaag. Het voltallige kabinet ontvangt in Amsterdam de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie. Daar wordt het werkprogramma voor de komende zes maanden besproken, waarmee het voorzitterschap en de Commissie vervolgens aan de slag gaan.
2. Wat gaat Nederland precies doen de komende zes maanden?
Premier Rutte heeft benadrukt dat Nederland zich niet gaat bezighouden met langetermijnvisies over de toekomst van Europa. Er is werk aan de winkel; er liggen een hoop problemen op tafel die snel actie vereisen. Het bezweren van de vluchtelingencrisis wordt de belangrijkste klus. Rutte c.s. moeten ervoor zorgen dat gemaakte afspraken worden nagekomen. Tot nu toe gebeurt dat niet of nauwelijks. Oost-Europese landen weigeren vluchtelingen op te nemen, zoals was afgesproken. Er zouden 160.000 vluchtelingen over de lidstaten worden verdeeld, maar daar is tot nu toe nog weinig van terecht gekomen. Ook de afspraak dat alle vluchtelingen in het eerste land van aankomst, meestal Griekenland, worden geregistreerd, wordt niet nageleefd. Daarnaast verzetten Zuid-Europese landen zich tegen de afspraak dat 'buitenlandse' politiemensen en marechaussees worden ingezet om de buitengrenzen van Europa beter te bewaken.
3. Maar het kabinet zal zich toch niet beperken tot de vluchtelingencrisis?
De ambities reiken verder, hoewel de vluchtelingencrisis een groot deel van het tijdsbeslag zal nemen. Nederland moet zich ook actief inzetten om de terreurbestrijding te verbeteren. Nog lang niet alle landen zijn bereid informatie met andere lidstaten te delen. Naast deze acute kwesties wil het kabinet de nadruk leggen op economische onderwerpen, met name op de bestrijding van de werkloosheid, en op innovatie. De economische samenwerking met iedereen binnen de Unie rijker maken, vindt het kabinet.
4. Hoe kan Nederland dat als voorzitter allemaal bereiken?
Dat is lastig, omdat de reikwijdte van het voorzitterschap beperkt is. Er is altijd instemming vereist van de andere lidstaten. Nederlandse bewindslieden moeten dus vooral lobbyen, met goede en haalbare voorstellen komen en hun ideeën zo goed mogelijk verkopen aan hun collega's. Vooral de vakministers, die voorzitter zijn van hun eigen Europese vakraad, kunnen in principe veel bereiken. Denk bijvoorbeeld aan Europese afspraken over de prijs van medicijnen of aan gezamenlijke maatregelen op het terrein van justitie.
5. En dan is er ook nog de dreiging van het uittreden van Groot-Brittannië uit de Europese Unie?
Dat wordt vermoedelijk de eerste krachtmeting. De Britse premier Cameron heeft een aantal eisen aan de Unie gesteld die een uittreden kunnen voorkomen. Volgende maand praten de regeringsleiders erover. Als de Britten en de rest van Europa het daarover eens worden, vergroot dat de kans dat het referendum positief uitpakt voor het Britse lidmaatschap van de Unie.
6. Welke invloed heeft het Nederlands referendum over het associatieverdrag met Oekraïne op het voorzitterschap?
Dat zou best eens vervelend kunnen worden. Het associatieverdrag is door alle landen goedgekeurd, ondertekend en inmiddels in werking getreden. Als de bevolking dat verdrag afwijst, lijdt het kabinet in ieder geval gezichtsverlies; ook als het kabinet de uitslag van het referendum terzijde legt. Andere regeringsleiders zullen dat Mark Rutte zeker kwalijk nemen.