Maarten van Rode was een 15e-eeuwse geelgieter uit Brussel. Hij maakte de windwijzer voor het stadhuis van Brussel, een verguld beeld van de schutspatroon van de stad, Sint Michiel. Op 23 juli 1455 werd het op de toren geplaatst, 91 meter boven de grond. Van Rode kreeg er 24 florijnen en twee stuivers voor. Sinds tien jaar stond er al een gelijkaardig beeld op de Sint-Michiel-en-Sint-Goedele.

Van Rodes beeld is geen dinanderie, maar gemaakt van 1 mm dunne, gehamerde koperplaten op een structuur uit Spaans blankijzer. Het zwaard is massief brons. Van duivel tot zwaardpunt meet het geheel bijna vijf meter. Dankzij een draaimechanisme en de relatief lichte uitvoering (ca. 500 kg) keert het bij de minste wind. Op een mobiele globe is de gevleugelde en geharnaste aartsengel weergegeven die de gehoornde draak vertrappelt (de duivel uit de Apocalyps). De aartsengel draagt een schild en heft dreigend het zwaard. Op zijn hoofd heeft hij een diadeem met een kruis. Zijn gelaatstrekken zijn met opzet disproportioneel om rekening te houden met het perspectief vanaf de grond. De engel was verguld en de duivel geschilderd in een donker kleur.

Het werk maakte grote indruk op de tijdgenoten en werd een embleem van de stad. Het is meermaals naar beneden gehaald om opnieuw te worden verguld: in 1617, 1658, 1770, 1825, 1841 en 1896. Bij de laatste restauratie in 1993-96 is een kopie gemaakt bij de firma Coubertin in Parijs. Het verweerde origineel is te zien in het Museum van de Stad Brussel. Het heeft een 19e-eeuws zwaard, omdat het originele in 1863 door de bliksem is getroffen en op het binnenplein was gevallen.

Wetenswaardig 
Van Rodes aartsengel lijkt model te hebben gestaan voor de Sint-Michiel die Bruegel schilderde op De val der opstandige engelen.

Literatuur 
 Alphonse Wauters, "Recherches sur l'hôtel de ville de Bruxelles", in: Messager des Sciences Historiques et Archives des Arts en Belgique, 1841, p. 227-228
Pierre Anagnostopoulos, L'archange Michel et le démon de la flèche de l'Hôtel de Ville. Une girouette médiévale exceptionnelle, in: L'Hôtel de Ville de Bruxelles. Bilan des trois années d'études du bâti (= Studia Bruxellae, nr. 12), 2018, p. 207-235

Voetnoten 

Zuid-Nederlands edelsmid (voor 1830)
Persoon in de Nederlanden in de 15e eeuw
15e-eeuws kunstenaar