Jacob (Jaap) Marcus Hemelrijk (Utrecht, 20 augustus 1925 – Wanneperveen, 1 juni 2018) was een Nederlandse klassieke archeoloog.

Loopbaan 
Hemelrijk promoveerde in 1956 aan de Universiteit van Amsterdam bij Emilie Haspels op het proefschrift De Caeretaanse hydriae. Tot 1986 was hij hoogleraar klassieke archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn opvolger was zijn student Herman A.G. Brijder.

Het hoofdonderwerp van zijn onderzoek was het Griekse beschilderde aardewerk. In zijn proefschrift richtte hij zich op de groep van Caeretaanse Hydriae. Dit werkte hij later uit tot een gedegen monografie, na enkele decennia gevolgd door een aanvullend en verklarend deel. Hij was de auteur van het eerste deel van het Corpus Vasorum Antiquorum, een bestandscatalogus van Grieks beschilderd aardewerk, van het Allard Pierson Museum. Tot op hoge leeftijd enthousiasmeerde hij een jong publiek voor de Griekse kunst en beschaving door artikelen in Amphora, het blad van de Vereniging van Vrienden van het Gymnasium, gebundeld in Makron en zijn makkers (twee delen). 

Hemelrijk was van 1965 tot 1986 directeur van het Allard Pierson Museum en lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Publicaties (beknopt) 
  Caeretan Hydriae, 1984, ISBN 3-8053-0740-3
 Corpus Vasorum Antiquorum. The Netherlands, fascicule 6; Amsterdam, Allard Pierson Museum, fascicule 1, Attic Red-Figure Drinking-Cups, Amsterdam 1988, ISBN 90-71211-13-4
 More about Caeretan Hydriae. Addenda et Clarificanda. Allard Pierson Series 17, Amsterdam 2009, ISBN 978-90-71211-44-7
 Makron en zijn makkers: vaasschilders in Athene 525-475 v. Chr., Wanneperveen 2009, ISBN 978-90-9024643-7; deel 2, Wanneperveen 2014, ISBN 978-90-823103-0-6

Literatuur 
 Herman A.G. Brijder, A.A. Drukker, Cornelius W. Neeft (Hrsg.), Enthousiasmos, Essays on Greek and related Pottery presented to J.M. Hemelrijk. Allard Pierson Series 6, Amsterdam 1986, ISBN 90-71211-08-8
 "In memoriam Prof. Dr. CHE Haspels, September 15, 1894 - December 25, 1980", Bulletin antieke beschaving. Annual Papers on Classical Archaeology 56:1-2, 1981
 "Licht in der Dunkelheit und eine Nadel im Heuhaufen. Die niederländische Archäologin CH Emilie Haspels (1894-1980) führte ein abenteuerliches Leben im Dienste der Wissenschaft", Antike Welt 37:1:80-82, 2006

Externe link 
 Allard Pierson Museum 

Nederlands archeoloog
Nederlands museumdirecteur