Luisvliegen (Hippoboscidae) zijn een familie van insecten uit de orde van de tweevleugeligen (Diptera). Wereldwijd zijn 786 soorten bekend (2011).

Kenmerken 
Luisvliegen hebben een plomp, plat en harig lichaam, een korte steeksnuit en poten met klauwtjes. Sommige soorten hebben ontwikkelde vleugels, bij weer anderen zijn deze gereduceerd of zelfs helemaal verdwenen.

Leefwijze 
De luisvliegen zijn een afwijkende groep van vliegen vanwege hun aparte bouw en bijzondere levenswijze. De luisvliegen zijn parasitair en leven van het bloed van andere dieren zoals vogels. Luisvliegen kunnen net als teken het achterlijf vol zuigen met bloed, vooral de bevruchte vrouwtjes, waardoor ze duidelijk opzwellen.

Een bekende soort is de gierzwaluwluisvlieg (Crataerina pallida) die leeft van het bloed van de gierzwaluw. Een andere voorbeeld is de 3,5 tot 5 millimeter grote hertenluisvlieg (Lipoptena cervi), die parasiteert op grote zoogdieren.

Sommige luisvliegen zijn zó klein dat ze op andere insecten parasiteren. Een voorbeeld is de bijenluis (Braula coeca), die een belangrijke plaag is van de honingbij (Apis mellifera).

Voortplanting 
De larve die wordt geboren, is volgroeid. Tijdens de ontwikkeling in het moederlichaam neemt de larve voedzame stoffen op uit speciale klieren.

Verspreiding en leefgebied 
Deze familie komt wereldwijd voor in (sub)tropische gebieden als ectoparasiet op vogels en zoogdieren.

Taxonomie 
Subfamilie Ornithomyinae Bigot, 1853
Geslacht Allobosca Speiser, 1899
Geslacht Austrolfersia Bequaert, 1953
Geslacht Crataerina von Olfers, 1816
Geslacht Icosta Speiser, 1905
Geslacht Microlynchia Lutz, 1915
Geslacht Myophthiria Róndani, 1875
Geslacht Olfersia Leach, 1817
Geslacht Ornithoctona Speiser, 1902
Geslacht Ornithoica Róndani, 1878
Geslacht Ornithomya Latreille, 1802
Geslacht Ornithophila Róndani, 1879
Geslacht Ortholfersia Speiser, 1902
Geslacht Phthona Maa, 1969 
Geslacht Proparabosca Theodor & Oldroyd 1965 
Geslacht Pseudolynchia Bequaert, 1926
Geslacht Stilbometopa Coquillett, 1899 
Subfamilie Hippoboscinae
Geslacht Hippobosca Linnaeus, 1758 
Geslacht Struthibosca Maa, 1963 
Subfamilie Lipopteninae
Geslacht Lipoptena Nitzsch, 1818 
Geslacht Melophagus Latreille, 1802 
Geslacht Neolipoptena Bequaert, 1942

Synoniemen 
 Nycteribiidae
 Streblidae

In Nederland voorkomende soorten 
 Genus: Crataerina
 Crataerina pallida - (Gierzwaluwluisvlieg)
 Genus: Hippobosca
 Hippobosca equina - (Paardenluisvlieg)
 Genus: Icosta
 Icosta ardea
 Genus: Lipoptena
 Lipoptena cervi - (Hertenluisvlieg)
 Genus: Melophagus
 Melophagus ovinus - (Schapeluisvlieg)
 Genus: Ornithoica
 Ornithoica turdi
 Genus: Ornithomya
 Ornithomya avicularia
 Ornithomya biloba
 Ornithomya chloropus
 Ornithomya fringillina
 Genus: Ornithophila
 Ornithophila metallica

 Genus: Basilia
 Basilia nana
 Genus: Nycteribia
 Nycteribia kolenatii
 Nycteribia latreillii
 Genus: Penicillidia
 Penicillidia dufourii

Externe links 
 Overzicht Luisvliegen op waarneming.nl
 Overzicht Nycteribiidae op waarneming.nl