Een opleidingsschip of schoolschip wordt gebruikt om cadetten of toekomstige zeevarenden op te leiden. De leerlingen moeten er hun theoretische kennis omzetten in praktijk.

Een opleidingsschip is jarenlang een essentieel onderdeel geweest voor de maritieme opleiding. Dit is nog steeds het geval maar er wordt tegenwoordig ook veel gebruikgemaakt van simulators. In de plaats van een eigen opleidingsschip kunnen rederijen ook aangesproken worden om een aantal studenten mee aan boord te nemen voor opleiding. In de militaire wereld worden schoolschepen over heel de wereld nog frequent gebruikt.

België 
Het laatste schoolschip in België voor de toenmalige koopvaardijofficieren was de Mercator. Deze werd in 1960 uit de vaart genomen en wordt nu gebruikt als museumschip in Oostende.

Nederland 
Zeevaart
 de Eendracht van de Stichting Het Zeilend Zeeschip
 de Urania van de Koninklijke Marine
 de Delfshaven van het Haven en Transport College
Binnenvaart
 de Prinses Beatrix van het STC-Group|Haven en Transport College
 de Prinses Christina van het STC-Group|Haven en Transport College
 de STC-Albatros van het STC-Group|Haven en Transport College

Opleiding
Schoolschip