Nachtorchis (Platanthera) is een geslacht van terrestrische orchideeën. Ze komen vooral in de gematigde streken van het noordelijk halfrond voor. Twee soorten zijn ook in België en Nederland te vinden.

Naamgeving en etymologie 
Synoniemen
 Lysias  (1812)
 Sieberia  (1817)
 Mecosa  (1825)
 Diplanthera  (1833), nom. illeg.
 Tulotis  (1833)
 Perularia  (1834)
 Blephariglottis  (1837)
 Conopsidium  (1840)
 Diphylax  (1889)
 Lymnorchis  (1900)
 Lysiella  (1900)
 Gymnadeniopsis  (1901)
 Piperia  (1901)
 Denslovia  (1931)
 Pseudodiphryllum  (1935)
 Smithorchis  (1936)
 Fimbriella  (1981)

De botanische naam Platanthera is een samenstelling van het Oudgriekse , platus (breed uit, wijd uiteen) en , anthēra (meeldraad), en verwijst naar de wijd uiteenstaande pollinia van de typesoort Platanthera bifolia.

De naam van het geslacht werd in 1817 voorgesteld door Louis Claude Marie Richard.

Kenmerken 
De soorten van het geslacht Platanthera zijn terrestrische, overblijvende planten (geofyten), die overwinteren met twee ei- tot raapvormige wortelknollen.

Het zijn middelgrote, slanke, tot 40 cm hoge planten, met meestal twee grote ovale bladeren aan de basis en hogerop de stengel een aantal smalle, schutbladachtige blaadjes.

De bloeiwijze is een losbloemige aar met vijf tot vijfentwintig kleine, sterk ruikende bloemen. De zijdelingse sepalen zijn afstaand, de bovenste sepaal en de petalen vormen een helm. De lip is ongedeeld, lang en tongvormig, met een lang met nectar gevuld spoor. Het stigma is ongedeeld en vlak. De pollinia staan aan de basis ver uit elkaar.

De meeste nachtorchissen bloeien aan het einde van de lente of in de vroege zomer.

Habitat 
Nachtorchissen zijn over het algemeen planten van kalkrijke, vochtige of droge bodems op zonnige of lichtbeschaduwde plaatsen, zoals kalkgraslanden, lichte bossen en struwelen. Sommige soorten komen echter ook in zure milieus voor zoals in heide en moerassen.

Voorkomen 
Gematigde en subarctische streken van het noordelijk halfrond: Europa van Scandinavië tot Noord-Afrika, Madeira, IJsland, Azië vanaf Klein-Azië over Rusland tot aan de Himalaya, Noord-Amerika met inbegrip van Alaska.

Verwantschap en soorten 
Het geslacht is nauw verwant aan de geslachten Pseudorchis, Gymnadenia en Dactylorhiza.

Naargelang de taxonoom telt het geslacht 80 tot 100 soorten. In België en Nederland komen twee soorten voor:

 Bergnachtorchis (Platanthera chlorantha)  (1828) (Eurazië)
 Welriekende nachtorchis (Platanthera bifolia)  (1817) (Europa tot Noord-Afrika)

In Europa komen verder nog voor:
 Platanthera algeriensis
 Platanthera azorica
 Platanthera hyperborea
 Platanthera micrantha
 Platanthera oligantha

Externe links 
  Fylogenie van de orchideeën
 
 
 

nachtorchis
Orchideeënfamilie