Alexander Ivanovitsj Tsjernysjov (Russisch: Александр Иванович Чернышев, Duitse transcriptie: Tschernicheff) (Moskou, 10 januari 1786 - Castellammare di Stabia, 20 juni 1857) was een Russisch militair, diplomaat en minister van Oorlog in de eerste helft van de 19e eeuw. Graaf Tsjernysjov was in 1813 betrokken bij de bevrijding van Duitsland. Na ambassadeur bij de Heilige Stoel te zijn geweest werd hij door tsaar Alexander I tot minister van Oorlog benoemd. Het was onder zijn politieke leiding dat het Russische leger na jarenlange strijd de Kaukasus, waaronder het strijdlustige Tsjetsjenië, wist te veroveren. In 1829 werd hij ook "Chef de l'état-major général de l'armée.

Gravin Alexander Tsjerysjov komt voor in de memoires van L. Léouzon le Duc als de "orgelende echtgenote van de minister van Oorlog die in de Petersburgse salons bij voortduring vertelde hoe haar echtgenoot een onbenullig stadje in Duitsland bevrijdde". In feite ging het om het door de Fransen zwaarverdedigde Kassel, hoofdstad van het Koninkrijk Westfalen, dat door deze "Kozakken-generaal" met artillerie werd bestookt. 

Koning Willem I der Nederlanden heeft Tsjernysjov op 27 november 1815 tot commandeur in de Militaire Willems-Orde benoemd.

Militaire loopbaan 
 Soldaat: 1802
 Vaandrig: 20 september 1802
 Luitenant: september 1804
 Rittmeester: oktober 1809
 Kolonel: 6 november 1810
 Generaal-majoor: 22 november 1812
 Luitenant-generaal: 20 februari 1814
 Generaal der Cavalerie: 2 oktober 1827

Onderscheidingen 
 Orde van Sint-Vladimir
 1e klasse op 6 december 1828
 2e klasse 1813
 4e klasse in 1806
 Orde van Sint-George
 3e klasse op 17 februari 1813
 4e klasse op 20 mei 1808
 Gouden zwaard voor Dapperheid in 1807
 Gouden zwaard voor Dapperheid met Diamanten in 1813
 Legioen van Eer
 Commandeur in 1814
 Ridder
 Orde van Sint-Anna
 Diamanten boorden in 1813
 1e klasse in 1813
 Alexander Nevski-orde
 Diamanten boorden op 21 april 1823
 1e klasse op 25 juli 1820
 Orde van de Witte Adelaar in 1830
 Graaf in 1826
 Pour le Mérite in 1807
 Orde van de Rode Adelaar, 1e klasse in 1813
 Grootkruis in de Orde van het Zwaard in 1813
 Commandeur in de Militaire Max Joseph-Orde in 1813
 Grootkruis in de Huisorde van de Gouden Leeuw in 1813
 Militaire Orde van Verdienste in 1813
 Orde van Maria Theresia, 3e klasse in 1814
 Commandeur in de Orde van de Heilige Lodewijk in 1814
 Grootkruis in de Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus in 1822
 Orde van de Zwarte Adelaar, 1e klasse in 1834
 Orde van de Serafijnen op 20 augustus 1845
 Grootkruis in de Orde van de Heilige Stefanus in 1849
 Grootkruis in de Orde van Aviz in 1856, 1e klasse

Generaal in het keizerrijk Rusland
Commandeur in de Militaire Willems-Orde
Minister in het keizerrijk Rusland
19e-eeuws militair