Bodemclassificatie is dat deel van de bodemkunde dat zich bezighoudt met het classificeren en categoriseren van bodems op basis van eigenschappen waarin bodems zich van elkaar onderscheiden. Er is een terminologie ontwikkeld om deze kenmerken te kunnen beschrijven en te meten. Er bestaan, internationaal bezien, verschillende benaderingen: bijvoorbeeld de pedogenetische ('bodemvormende') benadering, met de wetenschappelijke focus op de ontstaanswijze van een gegeven bodem; de bodemmorfologische benadering, waarbij de verschillende waarneembare kenmerken van een gegeven bodem het object van wetenschappelijke studie vormen. Er is een internationaal systeem, de World Reference Base for Soil Resources, oorspronkelijk opgezet als legenda (verklarende woordenlijst) voor de FAO-UNESCO wereldbodemkaart uit 1974. Daarnaast zijn er vele nationale systemen, waarvan bijvoorbeeld het Amerikaanse, de USDA Soil Taxonomy, wereldwijd gebruikt wordt. In Nederland bestaat het systeem van De Bakker en Schelling uit 1966.

World Reference Base for Soil Resources 

De World Reference Base for Soil Resources (WRB) is ontwikkeld in 1998 als de nieuwe internationale standaard. Het WRB-systeem vervangt de vorige versie van de FAO-bodemclassificatie uit 1988. Vergeleken met de vorige FAO-versie, zijn in de WRB ook concepten uit de Amerikaanse (USDA soil taxonomy), Franse en Russische bodemclassificatie verwerkt. Een belangrijk verschil met het Amerikaanse systeem blijft echter dat het bodemklimaat geen deel van het WRB-systeem is, behoudens die gevallen waarin het klimaat het bodemprofiel beïnvloedt. De meeste gebruikte criteria komen overeen met die in bestaande classificatiesystemen, zodat vergelijkingen onderling mogelijk blijven.

Het systeem kent de volgende bodemgroepen:
 Acrisol - sterk verweerde tropische bodems, met klei-inspoelingshorizont, lage pH-waarden en slechte chemische eigenschappen
 Alisol - sterk zure tropische bodems met kleiinspoelingshorizont en meer dan 50% Al3+ verzadiging
 Andosol - bodems in vulkanisch materiaal
 Anthrosol - bodems die door de mens zijn gevormd of sterk veranderd (bijvoorbeeld esgronden)
 Arenosol - zandige bodems met zwakke profielontwikkeling
 Calcisol - bodems met een substantiële accumulatie van kalk
 Cambisol - redelijk ontwikkelde bodems met een beginnende profielontwikkeling (A-B-C profiel)
 Chernozem - donkere bodems, rijk aan organisch materiaal, meestal vermengd met eolische sedimenten (bijvoorbeeld löss) in een continentaal klimaat
 Cryosol - bodems op een ondergrond van permafrost
 Durisol - dunne tot matig diepe bodems met een verharde laag van SiO2 binnen één meter
 Ferralsol - sterk verweerde rode en geelrode bodems, voornamelijk in de tropen voorkomend
 Fluvisol - jonge bodems in recente alluviale (door rivierwater aangevoerde) afzettingen, met weinig profielontwikkeling en zichtbare stratificatie (aanwezigheid van meerdere bodemlagen)
 Gleysol - bodems met duidelijke kenmerken van extreme natheid (gley)
 Gypsisol - bodems met een substantiële accumulatie van gips
 Histosol - bodems ontwikkeld in organisch materiaal
 Kastanozem - donkerbruine bodems, rijk aan organisch materiaal, meestal in eolische sedimenten (bijvoorbeeld löss) in een droog en warm klimaat
 Leptosol - dunne bodems op vast gesteente
 Lixisol - sterk verweerde tropische bodems, met klei-inspoelingshorizont en gunstigere chemische eigenschappen dan acrisolen en ferralsolen
 Luvisol - bodems met een kleiinspoelingshorizont
 Nitisol - rode, goed gedraineerde tropische bodems met een sterk ontwikkelde blokvormige structuur en vage grenzen tussen de horizonten
 Phaeozem - donkere bodems, rijk aan organisch materiaal, met een dunnere A-horizont dan chernozems, in een vochtig koel tot warm klimaat
 Planosol - bodems met een zeer dichte, ondoorlatende B-horizont in kleiig materiaal, regelmatig of periodiek nat
 Plinthosol - bodems met plinthiet, een dichte ijzerrijke harde kleilaag (in het Engels ook wel: ironstone)
 Podzol - bodems met een B-horizont met humus en/of ijzerinspoeling onder een askleurige uitspoelingshorizont (E-horizont)
 Regosol - weinig ontwikkelde bodems in ongeconsolideerd verweringsmateriaal
 Retisol - bodems met een kleiinspoelingshorizont (B) die een zeer onregelmatige bovengrens heeft, waarbij de uitspoelingshorizont tot grote diepte de B-horizont inkomt
 Solonchak - bodems met een hoge concentratie oplosbare zouten, in semi-aride en aride gebieden en kustzones
 Solonetz - bodems met hoge concentraties Na+ en/of Mg3+ ionen en een kleiinspoelingshorizont, vooral voorkomend in steppeklimaten; hoeft in tegenstelling tot solonchak niet zout te zijn
 Stagnosol - bodems met pseudogley verschijnselen, veroorzaakt door stagnerend grondwater
 Technosol - bodems waarvan de eigenschappen zijn bepaald door artificiële ('technische', door menselijke activiteit gevormde) materialen, bijvoorbeeld bodems in mijnpuin of in (verontreinigd) afval
 Umbrisol - bodems met een donkere bovengrond van organische stof met een lage baseverzadiging.
 Vertisol - bodems in zware klei met specifieke zwel- en krimpverschijnselen

Het detailniveau van de World Reference Base for Soil Resources komt overeen met die van subgroup in de USDA Soil Taxonomy. Dit niveau bevat te weinig detail voor het gebruik in regionale bodemkarteringen.

USDA Soil Taxonomy 
De USDA Soil Taxonomy, het classificatiesysteem dat in de Verenigde Staten is ontwikkeld, maakt een classificatie van bodems op basis van verschillende eigenschappen en op verschillende niveaus. Deze niveaus zijn van hoog naar laag: Order, Suborder, Great Group, Subgroup, Family en Series. De orders zijn van hoog naar laag:
 Alfisols - bodems met een kleiinspoelings horizont (B-horizont)
 Andisols - bodems in vulkanisch materiaal
 Aridisols - bodems van droge plaatsen met specifieke problemen als uitdroging en zoutophoping
 Entisols - weinig ontwikkelde bodems
 Gelisols - bodems op een permanent bevroren ondergrond (permafrost)
 Histosols - bodems ontwikkeld in organisch materiaal
 Inceptisols - redelijk ontwikkelde bodems met (nog) te weinig uitgesproken karakteristieken om tot een andere order te worden gerekend
 Mollisols - bodems met een dikke goed ontwikkelde bovenlaag (A horizont), waaronder Chernozems en Rendzinas
 Oxisols - sterk verweerde bodems, voornamelijk in de tropen voorkomend
 Spodosols - podzolbodems
 Ultisols - bodems met een kleiinspoelingshorizont met een lage nutriëntenstatus en hoge omgevingstemperaturen
 Vertisols - bodems in zware klei met specifieke zwel- en krimpverschijnselen

Het Nederlandse systeem van bodemclassificatie 
In Nederland bestond behoefte aan een eigen systeem omdat de destijds bestaande systemen niet voldeden voor diverse typisch Nederlandse situaties met bijvoorbeeld veel jonge gronden, antropogene invloeden of veengronden. Ook had de cultuurtechniek in de naoorlogse jaren behoefte aan exacte omschrijvingen. Daartoe is bij de toenmalige Stichting voor Bodemkartering (Stiboka), thans onderdeel van Alterra, het Systeem voor de bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus ontwikkeld door de Nederlandse bodemkundigen Henk de Bakker en Jaap Schelling. Het systeem kent van hoog naar laag vier niveaus: orden, suborden, groepen en subgroepen.

De orden zijn onderscheiden op basis van de bodemvormende processen die het belangrijkst worden gevonden. Er zijn vijf orden:
 Veengronden - gronden die grotendeels zijn samengesteld uit gedeeltelijk verkoolde plantenstoffen
 Podzolgronden - gronden met onder de A-horizont een uitgespoelde lichte E-horizont en een door humuszuren, ijzer en aluminium donker gekleurde inspoelingslaag (B-horizont)
 Brikgronden - gronden met een in de bodem voorkomende kleiinspoelingslaag (B-horizont)
 Eerdgronden - gronden met een donkere, goed gemengde bovenlaag van organische stof en minerale delen
 Vaaggronden - gronden zonder een duidelijke bodemontwikkeling van enige aard, bijvoorbeeld duingronden of zeer recente afzettingen met mariene of fluviatiele klei.

Elke orde is onderverdeeld in suborden die weer onderverdeeld zijn in groepen. De suborden zijn vaak op basis van kenmerken die duiden op een sterke invloed van (grond)water tijdens de bodemvorming, maar ook op kenmerken als aard van de bovengrond en de mate van rijping. De laagste eenheid, de subgroep, is de basis voor de legenda van de in Nederland gepubliceerde bodemkaarten op schaal 1:50.000.

De groepen worden onderverdeeld aan de hand van kenmerken die voor elke suborde gelijk zijn. Namelijk de samenstelling van het moedermateriaal, de aanwezigheid van veenlagen, rijping en de staat van de A-horizont. De subgroepen worden ingedeeld aan de hand van kenmerken als de aanwezigheid van een dek van klei, zand of zavel, het ontbreken van de A-horizont, en de stevigheid van de bodem. Binnen het Nederlandse systeem van bodemclassificatie is de indeling van de lagere niveaus, beneden het niveau van subgroep, nooit voltooid.

Bodemclassificatie in België 
In België is tussen 1948 en 1991 door het Centrum voor Bodemkartering (C.V.B.) een gedetailleerde bodemkaart op schaal 1:20.000 vervaardigd. Voor dit doel is een eigen bodemclassificatiesysteem op morfogenetische basis ontwikkeld. Het in Luxemburg gebruikte systeem is gebaseerd op dat in het buurland België.

De basiseenheid is de bodemserie. Deze bestaat uit een combinatie van drie letters die verwijzen naar:
 grondsoort (textuur van het bovenste deel van het bodemprofiel), aangegeven met een hoofdletter
 natuurlijke draineringsklasse, aangegeven met een kleine letter
 aard en opeenvolging van bodemhorizonten (profielontwikkeling), eveneens aangegeven met een kleine letter

De bodemseries zijn onderverdeeld in bodemfasen op grond van secundaire bodemkenmerken die veelal van belang zijn voor de landbouw zoals dikte van de bouwlaag, helling, kleur van de bovengrond, substraat binnen 80 cm diepte, variaties in moedermateriaal of profielontwikkeling.

Voor de Belgische Kuststreek is een andere bodemclassificatie ontwikkeld, gebaseerd op geomorfologische en lithostratigrafische eigenschappen. Het morfogenetische systeem kan daar niet worden gebruikt, omdat de bodems in het westen van België nauwelijks tot geen profielontwikkeling vertonen.

Bodemkunde
Aardwetenschappen
Bodemtype