De Speurneuzen (originele titel The Great Mouse Detective) is een Amerikaanse tekenfilm uit 1986 van Walt Disney Feature Animation. Het was de 26e lange tekenfilm van Disney. De film werd geregisseerd door Burny Mattinson, David Michener en het team van John Musker en Ron Clements.

De film is gebaseerd op de kinderboekenserie Basil of Baker Street van Eve Titus, welke op zijn beurt weer gebaseerd is op de Sherlock Holmes-verhalen van Sir Arthur Conan Doyle. Het verhaal speelt zich af in het Londen van 1897, in een samenleving van muizen die bestaat naast de gewone mensenwereld.

Verhaal 

Op een avond wordt de speelgoedmaker Corstiaen Bokkingham ontvoerd door Frunnik, een vleermuis die de handlanger is van de boosaardige professor Ratbout Rattatoei. Ratbout wil dat Bokkingham voor hem een mechanische pop maakt die sprekend lijkt op de Britse koningin. Ratbout wil het vijftigjarige jubileum van de koningin aangrijpen als gelegenheid om haar uit de weg te ruimen en zelf de macht te grijpen. Wanneer Bokkingham weigert mee te werken, geeft Ratbout aan Frunnik de opdracht om ook Bokkinghams dochter Olivia te ontvoeren, om zo druk op de speelgoedmaker uit te oefenen.

Olivia kan in eerste instantie ontkomen. Ze zoekt hulp bij Basil Holmuis, een wereldberoemde detective. Ze vindt Basil dankzij Dokter Dawson, die net terug is van een militaire missie in Afghanistan en de eenzame Olivia in de stad is tegengekomen. Als Olivia vertelt dat haar vader is ontvoerd door een vleermuis met een houten poot en een lamme vleugel, weet Basil meteen wie de ontvoerders zijn. Om Ratbout op te sporen gebruiken Basil en Dawson de hond Toby. Toby leidt hen naar de speelgoedwinkel van Bokkingham, waar ze Frunnik betrappen die net bezig is onderdelen voor de mechanische koningin-pop te stelen. Frunnik kan via het dak ontkomen en slaagt er tevens in Olivia mee te nemen in een zak. Hij vergeet echter het lijstje met onderdelen dat Ratbout hem had gegeven.

Basil ontdekt dat het lijstje afkomstig is van een plek nabij de rivier, waar Ratbout zich dus moet schuilhouden. Hij en Dawson bezoeken een kleine taverne bij de Thames voor meer aanwijzingen. Hier zien ze Frunnik weer en ze volgen hem. Ratbout verwachtte de twee echter al, aangezien hij via Frunnik wist dat ze hem op het spoor waren, en zet een vernuftige val op. Basil en Dawson slagen erin zich te bevrijden voor de val in werking treedt. De twee bevrijden ook Olivia en gaan dan Ratbout achterna.

In Buckingham Palace laat Ratbout de koningin ontvoeren waarna de mechanische pop haar plaats inneemt. De pop verkondigt voor het grote publiek dat Ratbout vanaf nu de nieuwe koning is. Ratbout probeert de echte koningin als voer aan zijn kat Felicia te geven. Basil, Dawson en Olivia arriveren net op tijd om de koningin te redden en Ratbout te ontmaskeren. Ratbout stuurt Felicia op zijn vijanden af, maar Toby weet de kat te verjagen. Ratbout ontkomt in zijn luchtschip met Olivia als gijzelaar. Basil, Dawson en Bokkingham maken zelf een luchtballon en zetten de achtervolging in. Ratbouts luchtschip boort zich in het uurwerk van de Big Ben, en daar volgt een laatste confrontatie tussen Ratbout en Basil. Uiteindelijk vallen ze allebei van de toren, maar Basil kan zich nog op tijd redden dankzij de intact gebleven propeller van Ratbouts luchtschip.

Terug in Baker Street dient zich alweer een nieuwe zaak aan voor Basil. Basil dringt er bij Dawson op aan om zijn partner te worden in toekomstige zaken.

Rolverdeling 
Enkele personages hebben in de Engelstalige versie een andere naam dan in de Nederlandstalige. In onderstaand overzicht staat de Engelse naam/Nederlandse naam.
 Barrie Ingham – Basil of Baker Street/Basil Holmuis
 Vincent Price - Professor Padraic Ratigan/professor Ratbout Rattatoei
 Val Bettin - Dr. David Q. Dawson
 Susanne Pollatschek – Olivia Flaversham/Olivia Bokkingham
 Candy Candido – Fidget/Frunnik
 Frank Welker – Toby en Felicia
 Alan Young – Hiram Flaversham/Corstiaen Bokkingham

In de film zijn ook even kort silhouetten te zien van Sherlock Holmes en Dr. Watson. In deze betreffende scène hoort men Holmes en Watson ook met elkaar praten. Voor de stem van Holmes werden oude stemopnames gebruikt van Basil Rathbone; de acteur die dit personage in een groot aantal films had gespeeld. De stem van Watson wordt hier gedaan door Laurie Main.

Nederlandse stemmen
Paul van Gorcum - Sherlock "Basil" Holmuis
Hugo Koolschijn - Dr. David O. Dawson
Guido de Moor - Professor Ratbout Rattatoei
Harrie Geelen - Frunnik
Marlijn Pel - Olivia Bockingham
Lisa Boray - Striptease zangeres/Danseres
Tonny Huurdeman - Juffrouw Kaatje/Koningin/Robot Koningin
Paul Haenen - Corstiaen Bockingham 
Bill van Dijk - De muizen

Achtergrond

Productie 
Voor de film werd computeranimatie, waar The Walt Disney Company in de vorige film Taran en de Toverketel al mee had geëxperimenteerd, op grotere schaal toegepast. Zo werden onder andere lay-outs voor de tekeningen op de computer gemaakt om te experimenteren met verschillende camerahoeken. Computeranimatie werd ook gebruikt om het raderwerk van de Big Ben te tekenen.

Personages
Ratbout is – zoals zijn naam al aangeeft – een rat, maar hij vindt het een grote belediging om zo genoemd te worden en zegt dat hij een forsgebouwde muis is. Wanneer een van Ratbouts handlangers in een dronken bui per ongeluk toch "rat" zegt, moet deze het met zijn leven bekopen; Ratbout laat hem opeten door Felicia. 

De andere karakters zijn voor het merendeel muizen die zich compleet als mensen gedragen, alleen Toby en Felicia zijn enkel een hond en kat zonder enige menselijke trekken.

Filmmuziek 
 "The World's Greatest Criminal Mind" door Henry Mancini, Larry Grossman en Ellen Fitzhugh.
 "Let Me Be Good To You" door Melissa Manchester
 "Goodbye So Soon" Muziek van Henry Mancini, tekst van Larry Grossman en Ellen Fitzhugh. Uitgevoerd door Vincent Price.

Ontvangst 
The Great Mouse Detective werd bij de originele uitgave goed ontvangen door critici. Zo kreeg de film onder andere een "two thumbs up" rating van critici Siskel en Ebert. De film scoort 73% aan goede beoordelingen op Rotten Tomatoes.

De film was redelijk succesvol qua opbrengst. Hij bracht 25 miljoen dollar op tegen een budget van 14 miljoen dollar. Het succes van de film na het mislukken van Taran en de Toverketel gaf Disney weer hoop voor de toekomst.

Prijzen en nominaties 
In 1987 won The Great Mouse Detective een Golden Reel Award voor Beste geluidsmontage.

Datzelfde jaar werd de film ook genomineerd voor:
 Een Edgar Allan Poe Award voor Beste film
 Een Young Artist Award voor Beste familiefilm
 Een Young Artist Award voor Exceptional Young Actresses in Animation - Series, Specials or Feature Film (Susanne Pollatschek)

Externe link 
 

Amerikaanse film
Film uit 1986
Film van Walt Disney Studios
Boekverfilming
Sherlock Holmes
Animatiefilm
Kinderfilm