01 december 2017 - Rosmalen - Boeren zwaar onder druk | Thuisinhetnieuws.nl
Boeren zwaar onder druk
Rosmalen ('s Hertogenbosch): Het boerenleven op het platteland had jarenlang het imago dat het zo romantisch was. Dat beeld is echter in veel gevallen behoorlijk achterhaald. Niet alleen hebben boeren en tuinders vaak te maken met slechte opbrengstprijzen, ook de wet- en regelgeving is een voortdurende bron van zorg en ergernis. De overheden stellen voortdurend milieudoelstellingen nog scherper waardoor de agrarische ondernemers zich geplaatst zien voor versnelde investeringen. En dat zorgt voor psychische druk.
Rosmalense Maria van Genugten (58) weet er alles van. Als sociaal psychiatrisch verpleegkundige wordt zij regelmatig geconfronteerd met boeren die zichzelf voorbij lopen door de werkdruk op hun bedrijf. "De balans tussen werk en ontspanning is in veel gevallen helemaal zoek. Er is geen tijd en regelmatig ook geen geld voor leuke dingen. Werkweken van wel tachtig uur zijn geen uitzondering. Een vrouw die buitenshuis werk heeft doet dat vaak uit financiële noodzaak. Soms leiden boeren een eenzaam bestaan, steeds maar aan het werk en nauwelijks sociaal contact. De stress die steeds wordt gevoeld gaat dan klachten geven. De kans dat men dan in een in een vicieuze cirkel terecht komt is groot. Deze is vaak lastig te doorbreken.
Er zijn ook gezinssituaties die voor problemen zorgen. Zo begeleid ik nu een varkenshouder die om financiële redenen met zijn bedrijf moet stoppen, waar hij gehoopt had dat zijn zoon het bedrijf zou voortzetten. Dat bleek niet haalbaar en werd voor de man in kwestie een enorme frustratie. Het is een heel proces om te leren omgaan met het gevoel van mislukking en schaamte. Ik kan hem daarbij helpen om weer duidelijkheid en zekerheid te krijgen in zijn leven, weer richting te hebben, toekomst. Dat is nodig om weer verder te kunnen, kansen te zien en nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Vanuit mijn rol geef ik geen adviezen maar probeer om samen tot inzicht te komen welke factoren een rol hebben gespeeld. Ik kan niet bepalen wat goed voor hem is, dat gaat gelukkig altijd in overleg. Dat doe ik door vragen te stellen om het inzicht bij de cliënt op te roepen. Boeren zijn van huis uit vaak geen praters, maar mijn ervaring is steeds meer dat ze open durven te praten over hun problemen."
Als boerendochter, geboren in Sint Oedenrode, kent zij de cultuur en denkwijze binnen de agrarische wereld. Na de middelbare school ging Maria aan de slag in de zorg en bleef zich ook steeds ontwikkelen op haar vakgebied. Zo specialiseerde zij zich in traumaverwerking en crisisinterventie. "Mensen die psychisch in de knel komen hebben vaak last van onderliggende trauma's. Voor mij is het natuurlijk belangrijk om die te signaleren en ermee aan de slag te gaan. Die trauma's kunnen worden opgeruimd, waardoor er positieve dingen tegenover komen te staan. Dit helpt in het proces van herstel. Onder 'zeer' zit bijna altijd 'oud zeer' en wanneer je daar niets aan doet dan blijft dat een rol spelen in het hier en nu. Dat hoeft tegenwoordig niet meer, omdat er mooie manieren zijn om trauma's op te ruimen. Dat geldt ook voor onze boeren.
In de praktijk zie ik vaak dat praktische overwegingen reden zijn om situaties in stand te houden. Keuzes maken binnen een relatie is lastig als je daarmee ook het bedrijf kwijt kunt raken. En toch is het mogelijk om daarin iets te betekenen, te kijken waar wel ruimte zit om wat voor zichzelf te doen."
"Bij stress maakt het lichaam adrenaline aan, een hormoon wat ons in staat stelt om te vluchten of te vechten als er gevaar dreigt, we hebben het nodig om te overleven. Daarna kunnen we als het goed is weer herstellen. Maar als stress te lang duurt en het lichaam onvoldoende kan herstellen dan wordt er cortisol aangemaakt. Verhoogd cortisol veroorzaakt somberheid, angst, vermoeidheid, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, onrust en lusteloosheid. Mensen hebben vaak geen zin meer in dingen ondernemen, hebben nog weinig plezier. De reactie hierop is meestal nog harder werken, om het bij te kunnen benen, omdat je merkt dat taken langer duren voor je ze tot een goed einde hebt gebracht. Het is belangrijk om te weten dat je zelf dingen kunt ondernemen die jou gaan helpen minder stress te ervaren. De aanmaak van de belangrijkste gelukshormonen (serotonine, dopamine, endorfine, oxytocine en melatonine) spelen in het ingewikkelde hormoonsysteem van het lichaam een belangrijke rol. Je kunt er dus zelf invloed op hebben. Het is een uitdaging voor mij om cliënten te laten inzien hoe zij de problemen te lijf kunnen gaan en de productie van die hormonen te bevorderen. Dat is voor iedereen verschillend. Wandelen, leuke dingen doen, hardlopen, knuffelen, vrijen en slapen. Dat lijkt simpel maar er moet echter wel tijd voor vrijgemaakt worden en daar ligt meestal de moeilijkheid.
Ik vind het altijd wel fijn wanneer mensen bij mij komen voordat zij een burn out hebben, dan is er nog energie. Het is mijn passie om met mensen bezig te zijn, om te puzzelen met vragen en antwoorden. Ik ben een bijter en laat mensen met problemen niet gauw los."
Maria heeft een eigen praktijk in Rosmalen en Zaltbommel. Waar zij overigens ook werkt voor mensen buiten de agrarische wereld.