Frans Thomése nadert de y-as - Forum 11e jaargang, nummer 6 (15 september 2011) - Geesteswetenschappen - Humanities - Universiteit Leiden
Forum 11e jaargang, nummer 6 (15 september 2011)
Frans Thomése nadert de y-as
Forum - 15 september 2011
Toen BoekMarc in de brugklas zat, kende hij één toekomstige beroemde schrijver: Fleur, de jongere zus van P.F. Thomése. Of nou ja, kennen was eigenlijk het woord niet, want Fleur zat in de zesde en was redacteur van de schoolkrant, waarin BoekMarc zijn eerste stukjes publiceerde over de boeken die hij las. Hij durfde Fleur, die ongeveer twee keer langer was dan hij en rode krullen had, niet aan te spreken, maar gooide zijn stukjes in de redactiepostbus in de kantine- min of meer de manier waarop BoekMarc nu met de redactie van Forum communiceert. (Hij gooit zijn bijdragen altijd in het holst van de nacht bij Peter Burger door de brievenbus, ervoor zorgdragend dat niemand hem ziet.)
Er ging tijdens BoekMarcs brugklasjaar al een gerucht dat Fleurs broer Frans, die journalist was bij het Eindhovens Dagblad, weleens heel beroemd zou worden, net als dat nog iets oudere en al doorgebroken talent van de schoolkrant, Leon de Winter, toen nog schrijver van intellectuele boeken. BoekMarc beschikt ook nog over een jubileumnummer van de schoolkrant -- de Feniks, schoolkrant van het Stedelijk Gymnasium van 's-Hertogenbosch -- met verhalen van Thomése en De Winter.
Toen hij hoorde dat PF de nieuwe Leidse gastschrijver zou worden, had BoekMarc desalniettemin nog nooit iets van deze schrijver gelezen, zonder dat daar een reden voor was. BoekMarc verkeert helaas niet in kringen waarin men elkaar de nieuwste P.F. Thomése uit de handen rukt. (Fleur is volgens het internet inmiddels UHD bij sociologie in Amsterdam.)
Om dit nu goed te maken, las BoekMarc de laatste twee boeken van Thomése binnen een paar dagen uit: eerst de reportage Grillroom Jeruzalem en daarna de roman De weldoener. Het eerste boek gaat over een reisje van een paar dagen dat Thomése voor de NCRV-televisie gemaakt heeft in gezelschap van een aantal andere schrijvers, en waarin Thomése eigenlijk niets nieuws weet te melden over het Palestijns-Israëlisch conflict en eigenlijk met niemand echt contact maakt.
BoekMarc was teleurgesteld, maar Grillroom Jeruzalem kreeg deze zomer gelukkig wel allemaal goede recensies, zodat de eer van het Stedelijk gered was. En daarna las BoekMarc De weldoener en concludeerde dat het goed is dat Thomése niet bij het Eindhovens Dagblad is gebleven: het totaal in zichzelf gekeerde, het gebrek aan menselijk contact of het vermogen je in jezelf te verplaatsen, komt in deze roman, over een middelmatig componist die half in zijn fantasie een bizarre relatie begint met Beertje, de dochter van een collega, veel beter tot zijn recht. Veel Nederlandse romanciers hadden volgens BoekMarc beter non-fictieschrijver kunnen worden, maar dat geldt juist niet voor Thomése.
Wel schrok BoekMarc toen hij merkte hoe slecht Frans had opgelet tijdens de wiskundelessen. Wanneer de vader van Beertje mijmert over het feit dat zijn vrouw onaantrekkelijker is geworden naarmate ze ouder werd, terwijl hijzelf juist zo interessant geworden is, zegt de verteller: "Het zijn curves die elkaar ooit kruisten op de x-as van de tijd en de y-as van de mogelijkheden, maar die zich nadien meer en meer van elkaar weg zijn gaan bewegen: de zijne almaar opwaarts in de richting van de y-as, de hare gestaag dalend in de richting van de x-as." BoekMarc daagt de schrijver uit hier een grafiek van te tekenen: omdat de x-en de y-as haaks staan op elkaar, is het onmogelijk dat de richting omhoog naar de ene as voert en de richting omlaag naar de andere.
Maar fijn vindt BoekMarc het wel, dat een ex-schoolgenoot het zo ver geschopt heeft dat hij in Leiden gastschrijver is geworden. Nu Fleur nog.
P.F. Thomése houdt op 27 oktober de Albert Verweylezing getiteld Het raadsel der verstaanbaarheid. Over de kunst van het authentieke. Zie: www.gastschrijver.leidenuniv.nl