Wie gelooft er nog in menselijke waardigheid? – Bij Nader Inzien
Ethiek·Individu & Samenleving·Longread·Rechtvaardigheid
13 november 2015 1 december 2018 jurriën hamer
Aan het begin van de zomer schreef ik over de teloorgang van menselijke waardigheid.[1] De afgelopen maanden zijn de consequenties van het mensonwaardige Europese beleid alleen maar verhevigd: in volgepropte vrachtwagens op Oostenrijkse snelwegen, op een strandje bij Bodrum en iedere dag weer in de kampen van Calais. Dat schreeuwt om onmiddellijke actie, maar roept ook op tot nadenken. De trend om mensen af te schrijven treft namelijk niet alleen maar asielzoekers, maar ook werklozen, criminelen en hele volken als de Grieken. Over de hele politieke breedte roept die verharding steeds dezelfde prangende vraag op: begrijpen we eigenlijk nog wel waarom we mensen moeten helpen, gewoon omdat ze mens zijn? In dit essay zoek ik naar een antwoord.
Nergens komt die gedachte meer terug dan in de gelijkenissen van Jezus Christus. In het verhaal van de verloren zoon eist een zoon zijn erfdeel op van zijn vader, waarna hij hem verlaat en zijn verse geld in een explosie van jeugdige zonde over de balk smijt. Berooid keert hij uiteindelijk huiswaarts en smeekt hij zijn vader om hem terug te nemen. Mark Rutte zou het niet doen. Maar tot grote verbazing van zijn broer – die in deze gelijkenis Mark Rutte vertegenwoordigd – accepteert zijn vader zijn kind met liefde, en organiseert hij zelfs een feest ter ere van zijn terugkeer.
Toch is het perspectief van welbegrepen eigenbelang levensgevaarlijk. Want als we weg kunnen komen met een dramatische behandeling van asielzoekers, bijvoorbeeld door zinkende boten op de Middellandse zee aan hun lot over te laten, kunnen we dat gewoon doen. Eigenbelang is bikkelhard voor de mensen waar we niks aan hebben. Het is daarom gevaarlijk het debat te relativeren door te wijzen op wederzijds voordeel, bijvoorbeeld door te stellen dat de recente stroom vluchtelingen gelukkig propvol zit met welvarende, goedopgeleide mensen. We zouden nog eens de conclusie trekken dat we de arme, slechtopgeleide zielen dan maar in de steek kunnen laten.
[1]De eerste helft van dit essay verscheen 30 juni op Bij Nader Inzien.
asielzoekers mensenrechten rechten vluchtelingen
Vorig berichtDe maatschappelijke en wetenschappelijke urgentie van betekenistheorie
Volgend berichtZoek de verschillen!
3 gedachten over "Wie gelooft er nog in menselijke waardigheid?"
Je hebt je vraag gesteld op een gedenkwaardige dag.
Ik ben bang dat je hem aan de verkeerde broeders gericht heb.
Beste Sjaak, die vraag lijkt me voor de bestrijders van IS even relevant als voor de terroristen. De bombardementen op Raqqa zijn een goed voorbeeld: het is totaal onduidelijk hoeveel burgerslachtoffers daarbij zijn gevallen, maar laten we er even vanuit gaan dat er ook kinderen en vreedzame burgers zijn omgebracht. Is de afschuwelijke terreurdaad van IS een rechtvaardiging voor een risicovol vergeldingsbombardement op een grote stad? Vanuit het oogpunt van menselijke waardigheid kan je daar een groot vraagteken bij zetten. En wat te denken van de continue drone-aanvallen van de VS, waarbij om de haverklap onschuldigen worden vermoord. Het is een illusie om te denken dat het Westen louter goed handelt versus een aszwart kwaad. Dat kwaad is er zeker, maar onze fouten ook. Tot slot: tragisch genoeg is iedere wandaad van het Westen koren op de molen van IS. Ook pragmatisch gezien is er alle reden tot het respecteren van fundamentele waarden.
Ja, Jurrien,
mij lijkt die vraag ook even relevant voor de gelovigen als voor de ongelovigen, zoals de moslims ons noemen. Maar de geldigheid van deze vraag zal wel door gelovigen zowel als ongelovigen geaccepteerd moeten zijn, alvorens het antwoord op deze filosofische vraag enig belang kan hebben. Wij moeten die vraag niet alleen aan onszelf stellen bedoel ik alleen maar.
En als het eenmaal oorlog is, dan is het hek natuurlijk van de dam, ik geloof niet dat we het daar nu over moeten hebben.