Paradijsvogel en schaatsfenomeen op badslippers | De Volkskrant
Paradijsvogel en schaatsfenomeen op badslippers
Cijferwonder en statisticus Johan van den Heuvel bleef zijn eerste liefde, het schaatsen, altijd trouw.
Peter de Waard 23 december 2014, 2:00
Johan van den Heuvel, 1943-2014. Beeld Hedman Bijlsma
Tijdens de laatste Olympische Spelen in Sotsji zat schaatsstatisticus Johan van den Heuvel nog naast CBS-commentator en voormalig schaatser Dan Jansen. Toen die Ocala, de geboorteplaats van de langebaanschaatster Brittany Bowe, in Californië situeerde, greep de Nederlandse schaatsstatisticus in. 'Sorry. Die plaats ligt in de staat Florida.' De ene helft van de CBS-crew was stupéfait, het andere deel schoot in de lach. Van den Heuvel kon uit zijn hoofd niet alleen historische rondetijden opsommen, hij beschikte ook over een feilloze geografische kennis.
Kort na die Olympische Spelen keerde de longkanker terug waarmee hij een jaar eerder werd geconfronteerd. Johan van den Heuvel overleed op 1 december in Eindhoven.
Als Cinth-Jan van den Heuvel werd hij in 1943 geboren in een Nuenens katholiek boerengezin met acht kinderen. Het doorgeven van de naam Cinth-Jan was een oude familietraditie waarmee hij brak. Omdat hij al een broer had die Jan heette, noemde hij zichzelf Johan. Hij was een enigszins zonderling kind dat je nu autistisch zou noemen. Desalniettemin doorliep hij de lagere school en de hbs. Zijn aanleg voor wiskunde en obsessie voor cijfers bleef niet onopgemerkt. Van alle landen die in de atlas stonden, noteerde hij de oppervlakte in vierkante kilometers én het bevolkingsaantal. Die gegevens sloeg hij meteen in zijn geheugen op.
In de jaren zestig, tijdens de Ard- en-Keessieperiode, verzamelde hij op dezelfde wijze de tijden van topschaatsers. Vanaf de Olympische Spelen in Grenoble in 1968 pakte hij dit systematisch aan. Een jaar later verwierf hij een accreditatie voor het Europees kampioenschap in Inzell. Daar reed Kees Verkerk een fabuleus wereldrecord op de 10 kilometer. Vanaf dat moment maakte Van den Heuvel deel uit van de schaatsfamilie. Al was hij in 1967 met Corry van der Kooy getrouwd, het schaatsen bleef zijngrootste liefde.
De uitdrukking twaalf ambachten en dertien ongelukken was van toepassing op hem. Zo werkte hij kortstondig voor de gemeente Eindhoven, had hij een blauwe maandag een café en was hij ook nog even in dienst van Philips. Pas als zelfstandig boekhouder was hij in zijn element. Voor zijn klanten was hij een pietje precies. Een ding was duidelijk: van 1 november tot 1 april was hij bezig met schaatsen. Iedere journalist kon bij hem terecht voor statistieken. Vanaf begin jaren negentig werkte hij ook voor de Amerikaanse televisiestations NBC en CBS. Tijdens de Olympische Spelen in Nagano stapte hij een keer samen met toenmalig IOC-voorzitter Samaranch uit de lift, waarbij hij werd verwelkomd met de opmerking: 'Johan! Wie is de man naast jou?'
Hij onderscheidde zich door - ongeacht de temperatuur - op Adidas-badslippers de schaatswedstrijden te bezoeken. Dat leverde hem de bijnaam 'Johan Slipper' op. Het was volgens hem de enige remedie tegen zijn zweetvoeten. Andere uiterlijke opvallendheden waren zijn baard, witte tennissokken en Turks herdersvestje.
Hij had een bijzondere hekel aan computers, zijn harde schijf zat 'gewoon in zijn hoofd'. Buiten het schaatsseizoen was Van den Heuvel vaak te vinden in het Eindhovense café 't Rozenknopje vlak bij zijn huis. In juni vorig jaar zei de dokter: 'Ik heb slecht nieuws voor u.' Hij antwoordde: 'Ik weet 't al.' Onder zijn overlijdensbericht stond: 'Paradijsvogel en schaatsfenomeen'. Johan van den Heuvel heeft zijn lichaam ter beschikking gesteld aan de wetenschap.