Content and Context: Fotocollectie van Het Vrije Volk
Fotocollectie van Het Vrije Vo...
Het Vrije Volk was de naoorlogse voortzetting van Het Volk en verscheen voor het eerst op 5 mei 1945; het was een sociaal-democratisch dagblad gedrukt door De Arbeiderspers en nauw gerelateerd aan het NVV en de SDAP; de grootste krant van Nederland in 1956/1957; nadat het laatste kabinet Drees in 1958 was gevallen, liep het abonneebestand snel achteruit; pogingen de krant te redden, door de uitgave van een algemeen ochtendblad in 1960 en het doorsnijden van de band met de PvdA in 1967, wilden niet meer baten; de krant verdween als landelijke krant uit de hoofdstad in 1972 en werd daarna een regionale krant gericht op Rotterdam en omgeving; fuseerde met het Rotterdams Nieuwsblad tot het Rotterdams Dagblad in 1991.
Het fotoarchief van het Vrije Volk c.q. de Arbeiderspers werd in 1991-1992 verdeeld over een aantal archiefinstellingen in Nederland. Het IISG ontving eind 1992 zo'n 55.000 foto's, die de kern van de huidige collectie vormen. Van een deel van deze foto's is een ECI-lijst gemaakt die langdurig op de IISG-website heeft gestaan. In 2006 kwam nog een aanvulling met foto's van het Rotterdams Dagblad, die echter grotendeels niet pasten in de IISG-collectie; in 2013 is daarvan een selectie gemaakt van zo'n 5000 foto's, die in 2018 zijn geintegreerd met de in 1992 ontvangen foto's. Bij die laatste bewerking zijn opnieuw ca. 15.000 foto's verwijderd (zie bij ordening), zodat uiteindelijk een collectie van bijna 45.000 foto's overbleef.
Ontvangen van het Rotterdams Dagblad in december 1992
Aanvulling ontvangen ook van het Rotterdams Dagblad in 2006
De oorspronkelijke ordening van het Vrije Volk/Arbeiderspers foto-archief, die tevens leidraad was voor de ordening en beschrijving van de in 1992 ontvangen foto's door het IISG, is bij de definitieve ordening in 2018 grotendeels gehandhaafd. De foto's van de aanvulling rond 2006 zijn daarin geintegreerd. Van dit geheel is in 2018 een uitgebreide EAD-collectiebeschrijving gemaakt, ter vervanging van de eerdere ECI-lijst. De Nederland en personen-foto's zijn daarbij niet verder geselecteerd, alleen ontdubbeld, in chronologische volgorde geplaatst en geteld. Daarbij is ook gekeken naar de fotografen en fotopersbureau's; bij elke set foto's zijn de namen daarvan die 5x of meer voorkwamen, in de beschrijving opgenomen. De buitenland-foto's zijn aanzienlijk geselecteerd; foto's van de algemeen bekende persbureau's zijn voor de meeste landen niet bewaard, tenzij ze betrekking hadden op bovengenoemde arbeid-gerelateerde onderwerpen. Buitenland-foto's in de collectie van Nederlandse fotografen zijn wel bewaard.
In de verschillende fasen van verwerking van de HVV-collectie bij het IISG zijn ruim 800 foto's individueel in de catalogus beschreven (en gescand).
Het foto-archief van het Vrije Volk bij het IISG omvat bijna 46.000 foto's, waarvan zo'n 800 foto's individueel in de catalogus zijn verwerkt en de rest in deze collectie. Het overgrote deel daarvan (meer dan 38.000) heeft betrekking op Nederland en m.n. op politieke en sociaal-economische situaties en acties in de tweede helft van de 20ste eeuw, vooral de 70er en 80er jaren. Veel foto's hebben betrekking op Amsterdam en vooral de regio rond Rotterdam. Foto's van tal van industriële en andere economische sectoren (bijvoorbeeld 819 foto's van de scheepsbouw, 797 x weg- en waterbouw, 220 alleen al van de Hoogovens), met veel aandacht voor de arbeidsomstandigheden in deze betreffende bedrijven èn de stakingen en andere sociaal-economische acties (ruim 2000) van vakbonden en arbeidersorganisaties in deze sectoren. De vakbeweging en andere delen van de sociaal-democratie (bijna 1500 foto's van de PvdA bijvoorbeeld) komen ook uitgebreid aan de orde, evenals de politiek - partijen, verkiezingen, etc. en allerlei solidariteitsacties m.b.t. landen in de hele wereld. Tenslotte een opvallend groot aantal foto's van de Molukkers in Nederland en hun acties (58).
Het tweede deel bevat ruim 1600 (portret)foto's van personen, voornamelijk uit Nederland, incl. veel foto's van Willem Drees (163), Ome Jan van Zutphen (134) en m.n. Joop den Uyl (409). De rest zijn buitenland foto's, vooral geselecteerd op arbeid-gerelateerde onderwerpen - arbeidsomstandigheden, stakingen, etc. - en de relaties met Nederland, maar regelmatig ook aandacht voor andere politieke thema's. Met uitzondering van Vietnam, waarvan alle ruim 1600 foto's van de oorlog (1952-1975) en de daarop gerichte acties in Nederland zijn bewaard. De grootste buitenland-selecties hebben betrekking op Engeland (495), (West-)Duitsland (413), België (342) en de VS (319).
Van veel foto's is geen verantwoordelijke fotograaf of fotopersbureau bekend, vooral van de oudere foto's. Een aantal voor het Vrije Volk werkende fotografen zijn goed vertegenwoordigd (m.n. Niels van der Hoeven, Foton den Haan, Bert Verhoeff, Jan H. Peeterse en Tieleman van Rijnberk) , evenals een aantal fotopersbureau's (m.n. ANEFO, ANP-foto, Associated Press en Ger Dijkstra & Zn). Vrijwel alle foto's zijn zwart-wit.
De bewerkte EAD-lijst werd gemaakt door Kier Schuringa in 2018.
De negatieven van de foto's uit het archief van de Arbeiderspers/Het Vrije Volk zijn - voorzover bewaard - bij verschillende archiefinstanties terecht gekomen; o.a. het Stadsarchief Amsterdam heeft meer dan 50.000 negatieven uit dit archief over de jaren 1930-1960 (nog niet geinventariseerd).
Andere delen van het foto-archief van de Arbeiderspers/Het Vrije Volk zijn o.a. terecht gekomen bij het Stadsarchief Amsterdam (12.000 foto's, vooral van Amsterdam e.o.) en het Maritiem Museum Rotterdam (675 foto's). Het IISG heeft naar deze fotocollectie ook het archief van Het Vrije Volk.
Bij de bewerking van deze collectie in 2018 zijn ca. 15.000 foto's (vooral buitenland) verwijderd.
Enkele honderden foto's die geheel betrekking hebben op de Arbeiderspers c.q. het Vrije Volk zelf (gebouwen, persen, redactie en andere medewerkers, etc.) zijn tenslotte afgezonderd om te worden opgenomen in de fotocollectie De Arbeiderspers (COLL00187) van het IISG.