Wandelroute 2. De Paesens (Aalsum-Paesens)
2¾ uur
De route loopt grotendeels over verharde wegen. Een deel van de wandeling over de terp van het dorp Wetsens is onverhard (circa 500 meter).
De Bolstienpleats Logies&Ontbijt Aalsum
Camping 'De Terp' Hiaure
De Paesens is een kronkelend watertje, gevormd door het afvoeren van water naar de Waddenzee en het binnendringen van de zee ver het land in. Rondom de waterloop ontstonden oeverwalcomplexen, die nog steeds prachtig te zien zijn. Het watertje De Paesens loopt van Dokkum naar de tweelingdorpen Paesens en Moddergat aan de Waddenzeedijk. In de middeleeuwen waterde een groot gedeelte van het gebied ten noorden van Dokkum op dit riviertje af.
Paesens en Moddergat worden gescheiden door het riviertje. De twee dorpen zijn officieel zelfstandig, maar worden door de bewoners als één dorp gezien en Paesens-Moddergat genoemd. Het watertje De Paesens stroomde vroeger door de dorpen; de plek is nog te herkennen. Overigens zijn de namen van beide dorpen terug te leiden naar het riviertje. Paesens betekent 'Pagingi', ook wel modder, aarde of moeras genoemd. De grond aan de monding van De Peasens was een echt moddergat.
Kort na de aanleg van de eerste zeedijk, in de 11de eeuw, ontstond het dijkdorp Paesens. In de monding van De Paesens werd een zijl (sluis) aangelegd en zo ontstond een aantrekkelijke vestigingsplaats. De uitwateringssluis was maar beperkt te gebruiken door de aanslibbing en werd in 1449 opgeruimd. Paesens groeide uit tot een visserplaats. De bebouwing concentreerde zich tot in de tweede helft van 18de eeuw in de buurt van de in de 13de eeuw gebouwde dorpskerk. Daarna breidde de bouw zich uit naar het westen, omdat het dorp anders te ver van het water kwam te liggen. Westelijker konden de visserschepen eenvoudiger op de rede voor anker gaan. Daar ontstond toen het tweelingdorp Moddergat. De inwoners van de dorpen vormden samen één vissersvloot.
Tijdens deze wandeling speelt water een grote rol. Het gebied rond Niawier bestaat uit een landschap dat te vergelijken is met een drooggevallen waddenzeebodem. Rond Niawier zijn veel hoge akkers, terwijl vele sloten in lager gelegen delen liggen en een oud slenkenpatroon volgen.