Hollanders en Indianen - Koppernik
De eerste helft van Hollanders en indianen gaat over de aanvaringen van António Vieira met de West-Indische Compagnie, de tweede over zijn werk als missionaris in het Amazonegebied en zijn conflicten met de Portugese kolonisten, die de indianen wilden inzetten als slaven.
Late de wereld weten, laten de ketters en heidenen weten dat God Zich niet vergist heeft toen Hij de Portugezen tot veroveraars maakte en tot de predikers van Zijn heilige naam. Late de wereld weten dat er nog waarheid bestaat, dat er nog Godsvrees bestaat, dat er nog een ziel bestaat, dat er nog een geweten bestaat, en dat winst en eigenbelang niet zo absoluut en allesoverheersend zijn als men denkt. Laten de wereld weten dat er nog mensen zijn die uit liefde tot God en Zijn verlossing winst en eigenbelang vertrappen. Te meer, beminde gelovigen, daar dat geen verlies van winst is doch vermenigvuldiging, verhoging, uitzetten en renteopbrengst. Zegt mij, christenen, als ge geloof hebt: wie is het die de goederen van deze wereld geeft, wie is het die ze verdeelt? God, zult ge zeggen. Dan vraag ik u: wat zal dan de beste ijver zijn om God ertoe te bewegen u vele goederen te geven: Hem dienen of Hem beledigen? Hem gehoorzamen en Zijn wet naleven of alle wetten schenden? Laat ons dus geloof hebben en ons verstand gebruiken.