De democratie-index is een ranglijst van landen samengesteld door de Economist Intelligence Unit, onderdeel van The Economist Group, het bedrijf dat onder meer het weekblad The Economist uitgeeft. De lijst is een weergave van het democratisch gehalte van bijna alle landen op de wereld. De rangorde gaat oplopend van 1 (grote democratische vrijheid) tot boven de 150 (zwaar onderdrukkende dictaturen). De ranglijst bestaat uit 167 landen, vaak aangevoerd door een Scandinavisch land (meestal Noorwegen; Zweden in 2006 en 2008) en afgesloten met Noord-Korea dat als minst democratisch wordt beschouwd.

Methode 
Het begrip “democratie” omvat volgens de redactie minstens een regering gebaseerd op de meerderheidsregel, met instemming van de burgers; vrije en eerlijke verkiezingen; de bescherming van minderheidsrechten; en respect voor fundamentele mensenrechten. Democratie veronderstelt ook gelijkheid voor de wet, eerlijk proces en politiek pluralisme. Het rapport verwijst naar andere publicaties met afwijkende definities, zoals Freedom House. In sommige wetenschappelijke instellingen werden nog een aantal meer verfijnde instrumenten ontwikkeld om het democratisch gehalte van politieke systemen te onderzoeken.

De democratie-index van The Economist wordt gevonden door per land deskundigen voor vijf categorieën twaalf vragen te laten beantwoorden met steeds drie keuzemogelijkheden en scores 0, 0,5 en 1,0 – dit werkt objectiever dan schalen van 1 tot 5 of 1 tot 7, die door elke deskundige anders kunnen worden opgevat. De categorieën zijn verkiezingen en pluralisme, functioneren regering, politieke deelname, politieke cultuur en burgerlijke vrijheden. Men vindt de eindscore door de vijf deelscores voor de categorieën om te rekenen naar een schaal van 0 tot 10 en het gemiddelde te nemen. De index ontstaat door de landen op eindscore te sorteren.

Resultaten

Wereldwijd

Continenten

Landenlijst 
De ranglijst anno 2019 ziet er als volgt uit:

Vergelijking van Nederland t.o.v. België, Italië en Turkije 
In de onderstaande tabel zijn de index met deelscores voor een aantal Europese landen weergegeven. We zien dat Nederland in 2006 hoger scoorde dan in 2011. 
Omdat België en Italië minder dan een 8,0 scoren, gelden ze als onvolkomen democratieën: er zijn eerlijke verkiezingen en vrijheid van meningsuiting, maar door een gebrekkige regering, politieke deelname en cultuur functioneert de democratie daar verre van optimaal. Turkije wordt met een score van 4,09 gezien als een hybride regime, Wit-Rusland is het minst democratische land van Europa met een score van 2,48 en wordt gezien als autoritair regime.

Thema's
Vanaf het rapport 2010 worden de jaarlijkse resultaten vanuit een thema onder de loep genomen. In 2010 was dat “Democracy in retreat” (democratie op de terugweg).

Editie 2017: Freedom of speech under attack
Het thema van deze editie is de persvrijheid: die staat op zijn laagste niveau sedert het begin van de rapportage in 2006. Er komen steeds meer belemmeringen voor de vrije meningsuiting, zelfs in ontwikkelde democratieën. In een afzonderlijke persvrijheidsindex halen slechts 30 van de 167 landen de kwalificatie “volledig vrij”. Als oorzaken citeert het rapport de economische achteruitgang van traditionele ten voordele van sociale media, wat het aantal journalisten reduceert, nieuwe wetgeving tegen “schadelijke, lasterlijke of hatelijke berichten”, het afsluiten van internettoegang in periodes van onrust, en afdreiging van journalisten door criminelen of radicale groepen.

Editie 2016: Revenge of the “deplorables” 
De democratie stond onder druk vanwege de groeiende kloof tussen kiezers en politieke elite. De Verenigde Staten dalen van “volledige” naar “onvolledige” democratie. Het rapport is van oordeel dat het gebrek aan vertrouwen van de kiezers een ernstige bedreiging vormt voor de democratie. Sedert 2006 wordt een geleidelijke achteruitgang van de democratie-index waargenomen.

De titel verwijst naar de presidentsverkiezingen van 2016, waarin Hillary Clinton de ontevreden arbeidersklasse wegzette als "deplorables". Dezen namen vervolgens wraak door op haar tegenstander Donald Trump te stemmen.

Zie ook 
 Democratie
 Dictatuur
 Democratisch tekort
 Democratische erosie
 Freedom House
 Verslaggevers Zonder Grenzen

Externe links
The Economist, Intelligence Unit, uitgever van de Democracy Index 
Democracy Barometer, overzicht van democratie-indexen

Democratie
Lijsten van landen
Ranglijst