What is learning? (inspired by K): Gewoonte, routine, traditie
We hebben allemaal onze geplogendheden, onze eigenheden, onze eigen manier van doen. Onze manier van doen is vaak een samenspel van aanleg, vaardigheden, gewoontes en routines.
Soms zijn we ons bewust van onze gewoontes en voelen we ze aan als handig, positief. De beste manier van doen die me ligt. Dat zijn de vaste patronen die we steeds weer herhalen. Vaak geautomatiseerd, mechanisch. De gewenning die zich meer en meer inslijt. Soms zijn we er zo mee vergroeid dat we denken niet meer anders te kunnen.
Toen ik vijftien, zestien jaar oud was leerde ik yoga kennen, en even later ook Krishnamurti. Een van de dingen die ik in die tijd afzwoor waren 'gewoontes'. Naar ik toen begrepen had, zijn die nefast volgens K.
En wat heb ik het mezelf toch moeilijk gemaakt op die manier.
Automatiseren wilde ik niet, dingen altijd op dezelfde manier doen wilde ik niet, ik deed alles steeds weer op een andere manier.
Maar misschien hebben routines toch wel een functie: door de dingen steeds weer op dezelfde manier te doen komt de bewuste geest vrij voor andere taken.
In het leerproces van aikido is het nodig om de bewuste geest een tijd te richten op een bepaalde deelbewegingen om ze langzaamaan te kunnen automatiseren. De bewuste geest kan maar een beperkt aantal taken tegelijk aan. Dit merken we vooral op bij het aanleren van een nieuwe (complexe) beweging.
Eenmaal de beweging voldoende ingeoefend, weet het lichaam bijna zelfstandig de beweging uit te voeren. De bewuste geest wordt nog enkel gebruikt om de beweging te initiëren en bij te sturen, zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden.
Anderzijds kan het met volle aandacht uitvoeren van op het eerste gezicht routineuze handelingen, ons doen inzien dat elke handeling nieuw is, elke situatie anders, alles aan verandering onderhevig. Deze oefening in opmerkzaamheid (mindfulness) kan voor vele mensen heilzaam zijn.
De grens tussen bewuste en onbewuste handelingen vervaagt op die manier. En wat anders onbewust blijft komt nu in zicht.