Tichon Nikolajevitsj Chrennikov (Russisch: Тихон Николаевич Хренников) (Jelets, 28 mei 1913 – Moskou, 14 augustus 2007) was een Russisch componist, muziekpedagoog en communistisch muziekideoloog. Hij was de jongste van tien kinderen van het echtpaar Nikolaj Ivanovitsj Chrennikov en Barbara Vasiljeva Domochozjinka.

Levensloop 
Chrennikov speelde als kleine jongen al mandoline in een tokkelorkest. Op 9-jarige leeftijd kreeg hij pianoles van B. Agarkov, een leerling van Konstantin Igoemnov, die rector was van het conservatorium van Moskou. Aansluitend kreeg hij piano- en muziektheorielessen van Anna Vargoeninoj. Op 13-jarige leeftijd componeerde hij zijn eerste kleine stukjes (walsen, marsen et cetera). Een vriend van zijn zusters studeerde aan de Gnessin Staatsacademie voor Muziek in Moskou. Hij beval hem aan een van de professoren van deze academie aan. Chrennikov begon in 1929 zijn studie piano en compositie aan deze academie in Moskou bij Michail Gnesin en Efraim G. Gelman. In 1932 stapte hij over naar het Conservatorium van Moskou. Hij studeerde in 1936 af bij Vissarion Sjebalin en Genrich Litinski met zijn Eerste symfonie.

In 1941 werd hij hoofd van de muziekafdeling van het centrale theater van het Sovjetleger in Moskou, waar hij tot 1954 verbleef. In 1948 werd hij, door een besluit van het Centraal Comité van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie, eerste secretaris van de Bond van Sovjetcomponisten. Dit gezelschap volgde de Zjdanovdoctrine en uitte scherpe kritiek op de vermeende "Formalisten", onder wie Dmitri Sjostakovitsj, Sergej Prokofjev, Nikolaj Mjaskovski en Aram Chatsjatoerjan. Deze functie behield hij "de facto" tot 1992, sinds 1991 gedeeld met Edison Denisov. In deze functie was Chrennikov het ideologisch altijd eens met de Sovjet-regering. Hij was zeer conservatief en ageerde tegen componisten die moderne tendensen in hun werk gebruikten, bijvoorbeeld Sjostakovitsj en later Alfred Schnittke. Hem is vaak aangewreven dat hij door zijn behoudende en conformistische componeren de spil kon worden van de Sovjet-muziekwereld en daarin belangrijke functies kon bekleden, terwijl zijn meer getalenteerde collega's te lijden hadden onder censuur en onderdrukking. Na zijn dood is dat beeld enigszins genuanceerd.   

Chrennikov was afgevaardigde in de Opperste Sovjet. Hij werd in 1963 onderscheiden als "Volkskunstenaar van de Sovjet-Unie", in 1973 als "Held van de socialistische arbeid", in 1963, 1971, 1973 en 1983 met de "Leninprijs" en in 1942, 1946 en 1951 met de "Stalinprijs". In 2003 werd hem de UNESCO Mozart Medaille toegekend.

Vanaf 1961 doceerde hij compositie aan het Conservatorium van Moskou, sinds 1966 als hoogleraar. Naast zijn werkzaamheden als muziekpedagoog en componist trad hij op als pianist van vooral eigen werk.

Stijl 
Chrennikov ontwikkelde al spoedig zijn eigen stijl, die niet vernieuwend was, maar sterk verbonden bleef aan de traditie. Steeds bepaalde de esthetiek van het socialistisch realisme de basis van zijn composities. Zijn werken worden gekenmerkt door geforceerd pathos, vitaliteit en een ritmische "drive". Voor hem was de melodie het heersende element binnen de muziek. Hij schiep veel op volksliederen georiënteerde melodieën. Dat is in zijn talrijke liederen, film- en theatermuziek herkenbaar. De tonaliteit werd nooit in twijfel getrokken. In de orkestwerken is de kleurrijke en krachtige instrumentatie kenmerkend. Hij componeerde altijd consequent, grote stilistische veranderingen zijn niet herkenbaar.

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën 
 1933-1935 Symfonie nr. 1 in bes klein, voor orkest, op. 4
 Allegro non troppo
 Adagio - Molto espressivo
 Allegro molto
 1940–1942, rev.1944 Symfonie nr. 2 in c klein, voor orkest, op. 9
 Allegro con fuoco
 Adagio
 Allegro molto
 Allegro marciale
 1973 Symfonie nr. 3 in A groot, voor orkest, op. 22
 Фуга (Fuga): Allegro con fuoco
 Интермеццо (Intermezzo): Andante sostenuto
 Финал (Final): Allegro con fuoco

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1932-1933 Concert nr. 1 in F groot, voor piano en orkest, op. 1
 1958-1959 Concert nr. 1 in C groot, voor viool en orkest, op. 14
 Allegro con fuoco
 Andante espressivo
 Allegro agitato
 1964 Concert nr. 1 in C groot, voor cello en orkest, op. 16
 Prelude. Andante (alla breve)
 Aria. Andante espressivo
 Sonata. Allegro con fuoco
 1971 Concert nr. 2 in C groot, voor piano en orkest op. 21
 Introduction: Moderato
 Sonata: Allegro con fuco
 Rondo: Giocoso
 1975 Concert nr. 2 in C groot, voor viool en orkest, op. 23
 Allegro con fuoco
 Moderato
 Allegro moderato con fuoco
 1983 Concert nr. 3 in C groot, voor piano en orkest op. 28
 Moderato. Allegro. Andante
 Moderato
 Allegro molto
 1986 Concert nr. 2, voor cello en orkest, op. 30
 Adagio
 Con Moto
 1991 Concert nr. 4, voor piano, strijkorkest en slagwerk, op. 37

Andere orkestwerken 
 1935-1936 Suite uit "Mnogo šuma iz-za ... serdec (Veel lawaai om ... harten)", voor zangstem en orkest, op. 7 - tekst: William Shakespeare
 1940-1941 Suite uit de muziek voor het schouwspel "Don Quichot", voor orkest - tekst: Michail Bulgakov gebaseerd op de novelle van Miguel de Cervantes
 2004 Tatjana’s Dag, wals voor orkest
 Suite uit het ballet "«Гусарская баллада» Gusarskaja ballada (Ballade van de huzaar)", voor orkest

Muziektheater

Opera's

Operettes

Balletten

Musicals

Toneelmuziek 
 1934 Mik, voor het toneelstuk van Nikolaj Shestakov (samen met L. Polovinkin)
 1935-1936 «Александр Шигорин» (Alexander Shigorin)
 1937 «Большой день» Big Day
 1937 «Без вины виноватые» (Guilty Without a Sin), voor het toneelstuk van A. Ostrovsky
 1938 «Я сын трудового народа» I’m the Son of Working People, voor het toneelstuk van V. Kataev
 1939 «Романтики» Romantics, voor het toneelstuk van E. Rostan
 1942 «Давным-давно» A Long Time Ago, voor het toneelstuk van Alexander Gladkov
 1944 «День рождения» Birthday, voor het toneelstuk van de gebroeders Toor
 1944 «Офицер флота» Marine Officer, voor het toneelstuk van A. Kron
 1965 «Умные вещи» Wise Things, voor het toneelstuk van Samuel Marshak

Vocale muziek

Voor koor 
 1941 Nazi Ravens Will Be Killed, lied voor gemengd koor en piano - tekst: S. Alymov
 1941 We Are Masters of the War, lied voor gemengd koor en piano - tekst: Vassily Lebedev-Kumach
 1942 There is a Good Town in the North, lied voor gemengd koor en piano - tekst: Vladimir Goesev
 1942 Everybody for the Motherland, lied voor mannenkoor en piano - tekst: Vladimir Gusev
 1942 Men from Ural are Great Warriors, lied voor mannenkoor en piano - tekst: Agnya Barto
 1943 Lied van de Sovjet-Unie, lied voor gemengd koor en piano - tekst: Vladimir Gusev
 1964 Our Soviet Country, lied voor mannenkoor en piano - tekst:
 1970 3 liederen, voor gemengd koor, op. 20 - tekst: Nekrassov
 1990 3 liederen, voor gemengd koor, op. 36 - tekst: Nekrassov

Voor solozang 
 1935 3 romances, voor zangstem en piano - gebaseerd op lyrische gedichten van Aleksandr Poesjkin, op. 6
 1935 Birch Tree, lied voor zangstem en piano - tekst: Sergej Essenin
 1939 Three Pans, lied voor zangstem en piano - tekst: A. Raskin en M. Slobodsky
 1941 Song About a Moscow Girl, lied voor zangstem en piano - tekst: Agnya Barto
 1941 Song About Friendship, lied voor zangstem en piano - tekst: Agnya Barto
 1942 Vijf romances, voor zangstem en piano, op. 11 - tekst: Robert Burns
 1942 Farewell, lied voor zangstem en piano - tekst: Fedor Kravchenko
 1960 Moscow’s windows, lied voor zangstem en piano - tekst: Michail Matussovsky
 1988 3 sonnets (sonnets nr. 112, 55, 81), voor zangstem en piano, op. 32 - tekst: William Shakespeare

Kamermuziek 
 1978 3 stukken, voor viool en piano, op. 26
 1988 Strijkkwartet nr. 3, op. 33
 1989 Sonata, voor cello en piano, op. 34
 1990 Vijf stukken, voor houtblaasinstrumenten, op. 35

Werken voor piano 
 1933 5 stukken, op. 2
 1934-1935 3 stukken
 Portrait
 Burial
 Dance
 2002 Zes kinderstukken, op. 42

Filmmuziek 
 1938 «Борьба продолжается» Struggle Is Still On
 1941 «Свинарка и пастух» Swineheard and Shepherd
 1941 «Возвращайся с победой» Return with Victory
 1944 «В 6 часов вечера после войны» (Om zes uur 's avonds na de oorlog)
 1947 «Поезд идет на Восток» The Train Goes East
 1950 «Донецкие шахтеры» Miners of Donetsk
 1951 «Кавалер Золотой Звезды» Cavalier of the Golden Star
 1953 «Верные друзья» True Friends
 1958 «Капитанская дочка» The Captain’s Daughter
 1967 «Пароль не нужен» No Password Necessary
 1969 «Трое» Three
 1972 «Руслан и Людмила» Ruslan and Ludmila
 1973 «Таланты и поклонники» Stars and fans
 1976 «Додумался - поздравляю!» Afterthought Had Hit You, Congratulations!
 1978 "Дуэнья" Duenna
 1978 «Время выбрало нас» We Were Chosen by Time
 1979 «Антарктическая повесть» The Antarctic novel
 1980 «Копилка» Money box
 1982 «Операция на сердце» Heart Operation
 1999 «Два товарища» Two Comrades

Publicaties 
 Статьи о творчестве композитора, Сост. и ред. – И. И. Мартынов. М.: 1974
 Strike fire from men's hearts, USSR Union of Composers Information Bulletin, Feb-Mar. 1970, p. 13-20
 For further flourishing of our musical art, USSR Union of Composers Information Bulletin, Jan. 1969, p. 3-28
 Education of the young, Music Journal (Delaware), 26, Jan. 1968, p. 25-6+; Music Journal (Delaware), 26, Feb. 1968, p. 23-4+
 Dmitri Shostakovich and Tikhon Khrennikov: Impressions of American music, Music Journal (Delaware), 18, Mar. 1960, p. 10-11+
 With the people, for peace!, News, no. 2, 30 July 1951, p. 14-16.

Bibliografie 
 О. В. Тулинова (O. V. Tulinova): Щедрость души и таланта. Т. Н. Хренников – педагог. Монография // Елец, 2005
 Frans C. Lemaire: La musique du xx siecle en Russie et dans les anciennes Republiques sovietiques, Paris: Fayard, 1994, 519 p., ISBN 978-2-213-63900-0
 David M. Cummings, Dennis K. McIntire: International who's who in music and musician's directory - (in the classical and light classical fields), Twelfth edition 1990/91, Cambridge, England: International Who's Who in Music, 1991. 1096 p., ISBN 0-948875-20-8
 James L. Limbacher, H. Stephen Wright: Keeping score : film and television music, 1980-1988 (with additional coverage of 1921-1979), Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1991. 928 p., ISBN 978-0-8108-2453-9
 Hermann Danuser, Hannelore Gerlach, Jürgen Kochel: Sowjetische Musik im Licht der Perestroika - Interpretationen - Quellentexte - Komponistenmonographien, Duisburg: Laaber, 1990, 476 p., ISBN 978-3-890-07120-6
 Allan Ho, Dmitry Feofanov: A biographical dictionary of Russian and Soviet composers, New York : Greenwood Press, 1989. xxv, 739 p., ISBN 978-0-313-24485-8
 Jacques di Vanni: 1953-1983 Trente ans de musique soviétique, Paris: Actes Sud, 1987, 122 p., ISBN 2-86869-157-9
 I.E. Sechonina: Tvorcestvo T. N. Chrennikova. (T.N. Chrennikovs Schaffen), Moskva: Sov. kompozitor 1985. 335 S.
 Lev Grigorevic Grigorev, J. Plarck: Tichon Chrennikov : izbrannik na vremeto - (Ego vybralo vremja, bulg.), Sofija: Muzika 1985. 251 S.
 Gottfried Eberle: "Bluthund" oder Anwalt des Musiklebens? Tichon Chrennikow - Ein Musikfunktionär im Sowjetstaat, Neue Zeitschrift fur Musik. 145 (1984) H. 3, S. 16-19.
 Hannelore Gerlach: Tichon Chrennikow zum 70. Geburtstag, Mitteilungen. Akademie der Künste der Deutschen Demokratischen Republik. 21 (1983) H. 3, S. 17-19.
 Hannelore Gerlach: Tichon Nikolajewitsch Chrennikow, Musik in der Schule. 24 (1973), S. 449-452.
 Jakov Michajlovic Platek, Lev Grigorevic Grigorev: «Его выбрало время» Ego vybralo vremja (Ihn hat die Zeit ausgewählt. Über TN Chrennikov), Moskva: Sov. kompozitor 1983. 280 S.
 I.V. Voroncova: «стиле и музыкальном языке Т. Н. Хренникова» O stile i muzykal'nom jazyke T.N. Chrennikova. (Über den Stil und die musikalische Sprache TN Chrennikovs), Moskva: Sov. kompozitor 1983. 128 S.
 I.V. Voroncova: O Certsch instrumental'nogo stilja T. Chrennikova. (Über die Grundzüge des Instrumentalstils von T Chrennikov), Soverskaja muzyka. 1978, H. 6, S. 35-41.
 I.V. Voroncova: "Smelost, intonacionnoj prostoty". ("Der Mut zur Intonationseinfachheit" Über das Schaffen von Tichon Chrennikov), Sovetskaja muzyka. 1975, H. 10, S. 91-97.
 M. Rojterstejn: Novaja rabota mastera. (Ein neues Meisterwerk: Das 2. Violinkonzert von Tichon Chrennikov), Sovetskaja muzyka. 1977, H. l, S. 24-28.
 Tichon Chrennikov. Stat'i o tvorcestve kompozitora, Moskva: Sov. kompozitor 1974. 189 S.
 Innokenti Popov: Blestjascaja tvorceskaja pobeda. (Ein glänzender künstlerischer Erfolg. Über die 3. Sinfonie von T. Chrennikov), Sovetskaja Muzyka. 1974, H. 7, S. 21-25.
 Tichonu Nicolaevicu Chrennikovu : 60. (T.N. Chrennikov wird 60), Sovetskaja Muzyka 37 (1973) H. 7, S. 6-19.
 L. Genina: Poet vse tot ze - vremena inye. (Derselbe Künstler - in einer anderen Zeit. Über das 2. Klavierkonzert von T. Chrennikov), Sovetskaja Muzyka. 36 (1972) H. 6, S. 8-12.
 Stanley D. Krebs: Soviet composers and the development of Soviet music, London: George Allen and Unwin Ltd., 1970, 364 p.
 Susanne Roch: Das Opernschaffen Tichon Chrennikows. Zum 50. Geburtstag des Komponisten, Musik und Gesellschaft. 13 (1963), S. 425-428.
 I z neopublikovannych stenogramm VI. I. Nemirovica-Dancenko. (Aus unveroffentlichten Stenogrammen von VI. I. Nemirovic-Dancenko und Chrennikov), Sovetskaja Muzyka. 27 (1963) H. 7, S. 56-61.
 K 50-letiju T. N. Chrennikova. (Zum 50. Geburtstag von Tiockon Nikolaevic Chrennikov), Sovetskaja Muzyka. 27 (1963) H. 7, S. 36-52.
 Vstreci so Stravinskim. (Begegnungen T. Chrennikov mit Igor Stravinskij im Juli 1961 in Los Angeles), Sovetskaja Muzyka. 25 (1961), H. 9, S. 121-122.
 Kak sozdalas opera "Mat"? (Wie entstand die Oper "Mat" (nach M. Gorkijs "Die Mutter") von Tichon Chrennikov?), Sovetskaja Muzyka. 25 (1961), H. 6, S. 120-122.
 Tatjana Vasilevna Boganova: Kinomuzyka T. N. Chrannikove, Moscow: Sovetskij kompozitor, 1961
 Jurij Semenovic Korev: Skripicnyj koncert T. Chrennikova. (Violinkonzert von Tichon Chrennikov), Sovetskaja muzyka. 1959, H. 12, S. 18-23.
 Vasilij Fedosevic Kucharski: Tichon Chrennikov. (Tichon Chrennikov. Kritisch-biograph. Skizze), Moskva: "Sov. kompozitor" 1957. 86 S.
 T.N. Chrennikov. Notobibliogr. Spravocnik, Moskau: Sov. kompo Musikalienbibliographie.

Externe links 
 / Officiële internetpagina
  Biografie
 

20e-eeuws componist
21e-eeuws componist
Russisch componist
Russisch muziekpedagoog