Hoe de zonde begon
Waarom zondigde Eva? Waarom verknoeit iedereen het?
In werkelijkheid is er een zekere verhevenheid in het zondigen, iets wat essentieel is voor onze menselijkheid, die ons dierbaarder maakt dan de engelen. Zodra een relatie bestaat uit - "u doet dit, dan zal ik dat doen of als u dit niet doet, dan ...." - dan is onze impuls om ons te bevrijden. We zijn mensen, er zit iemand binnen in ons, we willen functioneren als mensen. Niet om wat we doen, maar om wie we zijn.
Zo is het ook met onze partner, met onze kinderen, met vrienden. Wij zijn steeds bezig elkaar te testen, te testen om te zien hoe diep deze relatie gaat. Testen om te zien: Bent u geïnteresseerd in mij zoals ik mezelf ken? Of bent u geïnteresseerd in wat u van mij kunt krijgen?
Dus ook als het een relatie is met de Innerlijke Geest van de Kosmos. We willen een relatie met Hem vanuit ons innerlijk, vanuit ons mens zijn en niet alleen vanuit ons gedrag. Dat was het geval toen we Hem op de proef stelden door het maken van het gouden kalf. Met die opstand, vroegen we: "Hebt U ons nog lief, zelfs wanneer we de regels die U gaf breken?"
Dat was de test van Eva. Met het verhaal van Eva eindigt het verhaal van de schepping van God - Zijn top-down regeling - en begint het verhaal van de mensheid. Het verhaal waarvoor Hij het universum schiep. Het verhaal van echte, levende mensen die slagen en falen en zichzelf weer oppakken en slagen. En wier leven alleen daardoor waardevol is.
Als dit zo is, en als de zonde zo mooi is, moeten we dan maar blijven zondigen?
Nee, want in de zonde en scheiding is er slechts duisternis en lelijkheid. In de zonde zelf is er geen schoonheid, maar alleen in zijn oplossing.
Dit is de andere kant aan het verhaal van Eva: het verlies van Eva. Haar duik in een wereld van waanzin en misvormde rolpatronen, in ballingschap. Met name het verlies van de vrouwelijke suprematie.
Aanvankelijk was het volkomen natuurlijk voor de man om de vrouw te volgen. Lees het verhaal: Toen Eva, door middel van een dialoog met een sprekende slang, overtuigd werd om van de boom van kennis te eten, wat overtuigde Adam? Heel eenvoudig, helemaal niets. Zoals hij zelf toegaf, "De vrouw die u mij gaf, gaf het mij en ik at!" Wanneer Eva hem vertelde iets te doen, begreep Adam dat hij moest luisteren. Immers, had God haar niet als een "hulpe" gegeven? Wat zou dat anders betekenen?
En dus, beschrijft Nachmanides, (de "Ramban", 1194-1270) het logische gevolg: Van nu af aan, zouden de rollen worden omgedraaid. Adam zou Eva domineren. Waarachtig voor beiden een vloek - in hoeverre kun je een helper zijn wanneer je wordt gedominieerd?
Tot Sara. Sara was de eerste, aldus de Zohar, die de catastrofe van Eva begon te genezen. En ja, God zegt tegen Abraham, "Bij alles wat Sara zegt, luister naar haar stem" (Genesis 21:12). En zo zal het zijn voor ons allemaal wanneer de Messias komt: Het vrouwelijke zal opnieuw in de wereld domineren, zoals het was in de Hof van Eden, voor de zondeval.
Dit is wat ontbrak in Eva's verhaal: de oplossing. In alle gevallen waarin haar verhaal opnieuw zich voordoet - met haar eerstgeboren zoon, Kaïn; met het maken van het gouden kalf; met David en Batseba; met de verwoesting van de Tempel - in al die zonden en misleiding, gaat het verhaal verder en de oplossing. Er is berouw, terugkeer en een verdieping van de relatie. De contractuele overeenkomst wordt vernieuwd - maar nu met een diepere fundering, een intieme en gebaseerd op de innerlijke mens en een innerlijke God.
Maar Eva's zonde, de eerste scheiding van waaruit alle andere zijn voort gekomen, blijft onopgelost. Dit is onze taak om de kloof door Eva gemaakt, te genezen. Tussen lichaam en geest, vrouw en man, mens en God. En zo die innerlijke relatie met het Goddelijke te scheppen, die relatie waarnaar Eva wanhopig op zoek was.