BORCULO - Op zondag 9 oktober 2016 sluit museum de Lebbenbrugge het themajaar “Van vlas tot linnen” op feestelijke wijze af. Die dag worden alle bewerkingen om van vlas linnen te maken gedemonstreerd.
Linnen is een natuurproduct en alle delen van de vlasplant worden gebruikt. Van de zaden maakt men olie voor kleuren, verven, cosmetica en vloerbedekkingen. Vlas is medisch van nut omdat de zaden vermalen kunnen worden tot een fijne bloem voor kompressen en omdat van de vezels draad voor het hechten van wonden kan worden gemaakt. Maar primair is vlas natuurlijk bekend als de grondstof voor een bijzonder weefsel. De groeicyclus van de vlasplant is kort. Tussen het zaaien op de 100e dag van het jaar en de oogst in juli verstrijken amper 100 dagen. In juni komen er kleine lichtblauwe bloempjes aan de vlasstengels. ’s Morgens gaan ze open en na een paar uur vallen ze al weer af.
Oogsten en drogen: De planten worden met de hand uit de grond getrokken. Het vlas wordt in bossen bij elkaar gebonden en op het veld gezet om te drogen. Daarna wordt het naar de boerderij gebracht.
Repelen en dorsen: Als de planten droog zijn worden de zaden verwijderd (repelen). Op de boerderij wordt met dorsvlegels het vlaszaad uit de zaadbolletjes geslagen.
Roten en braken: De bossen vlas worden in een ven in het water gelegd om te roten. Roten betekent eigenlijk rotten. Na drie weken is het vlas ver genoeg gerot. In de stengels zijn de vezels los komen te zitten. Het natte vlas moet eerst weer drogen op een grasveld en wordt af en toe omgedraaid. Boven een smeulend vuur wordt het vlas dan verwarmd. Meisjes uit de buurt komen helpen bij het braken van vlas. Zij breken de stengels kapot. De buigzame vezels in de stengel breken niet. Na het braken is te zien hoe groot de oogst is.
Oogstfeest: Dan wordt er een klein feestje gevierd. Er komt een muzikant met een harmonica en er wordt gedanst.
Zwingelen: Tussen de vlasvezels zijn kleine stukjes hout blijven zitten. De meid slaat ze eruit op de zwingel met een houten zwaard.
Hekelen: Op de hekel kamt de boerin het vlas. De lange vezels die overblijven bindt zij in kleine popjes bij elkaar.
Spinnen: Van de lange vezels spint de boerin met een dunne draad. De meid maakt grover garen van korte vezels die in de hekel achterbleven. De gesponnen garens hebben een bruine kleur. In een bak met water lost de kleurstof langzaam op en wordt het garen licht van kleur.
Weven: De wever maakt op zijn weefgetouw van de gesponnen garens het linnen voor de beddenlakens en hemden.
Dookrollen en opbergen: Tot slot wordt het nieuwe linnen opgevouwen (dookrollen) en krijgt het een plek in de linnenkast.
Linnen is fris, schoon en comfortabel. Het is zacht, maar tegelijk ook sterk en duurzaam. Hoe vaker men het gebruikt, hoe zachter en sterker het wordt. Linnen kan 20% van zijn gewicht aan vocht absorberen voordat het zelf vochtig aanvoelt. Daarbij geeft het vocht gemakkelijk af aan de lucht, zodat het fris en droog blijft aanvoelen
Ook is er vanaf 14.00 uur het oogstfeest. De boerin trakteert op rijstepap en brood met vlaskaas. Er is een muzikant met zijn accordeon en er kan gedanst worden.
Verder is er een film over de laatste dagen van de Needse textielindustrie, over de verwerking van vlas en over de kunst van het opmaken van knipmutsen en van het doekrollen voor in het kabinet.