Bompa was een voetbalvandaal | De Morgen
Bompa was een voetbalvandaal
'Overal sijpelde er bloed in de ronde, het regende slagen en stoten, het bliksemde blauwe schenen en ellebogen... Werd mij dat een spektakel', vertelt Raymond Braine in zijn autobiografie Duizend en één match. 's Lands eerste profvoetballer heeft het over de zware rellen die uitbraken nadat hij met Beerschot 1-3 uit ging winnen op Club Brugge. Het jaar: 1928...
✦Exclusief voor abonnees door 13 juni 2000, 0:00
Zo'n drieduizendvijfhonderd voetbalvandalen uit verschillende landen willen komen bewijzen dat er een einde gekomen is aan tweeduizend jaar christelijke beschaving." Jeu Sprengers, voorzitter van de Stichting Euro 2000, is er niet gerust in. Helaas voor hem is supportersgeweld niets nieuw. Het is van alle tijden, zelfs ouder dan onze westerse jaartelling.
Brood en spelen. Reeds in de tijd van de gladiatorengevechten was de Romeinse jeugd verdeeld in twee kampen: de blauwen en de roden. De rivaliserende bendes gingen elkaar te lijf in en buiten de amfitheaters. De klassieken schreven er schande over. Later, vanaf 1300 kende dat ander volksvermaak, het voetbal, ook bij ons een hoog geweldsniveau. Op feestdagen speelde men met een bal van het ene dorp naar het andere, over kilometers afstand. Het aantal deelnemers was onbeperkt. Alles was toegestaan om de opgeblazen varkensblaas binnen te schoppen in de kerkpoort van de tegenstander. Het spel was zo bloederig, dat het zowel door kerkelijke als koninklijke edicten verboden werd. In Engeland ging de middeleeuwse versie van het voetbal met zoveel geweld gepaard dat Edward III het in 1365 verbood. De koning vreesde dat de opgeklopte rivaliteit zou uitlopen op sociale onlusten. Driehonderd jaar later mocht er op bevel van Oliver Cromwell niet langer gevoetbald worden in de Midlands.
Vanaf de zestiende eeuw werd in Brabant souille of soule gespeeld, een voorloper van het moderne voetbal. Het ging er allerminst zachtzinnig aan toe. Er gingen stemmen op om het spel te laten verbieden. Een advokaat formuleerde in 1776 zijn aanklacht voor de Raad van Brabant als volgt: "Na afloop van dit toneel kwamen de enen vol bloed terug, de anderen volledig verhit of half versmacht... De arme landbouwer zag zijn land helemaal vertrapt worden, zijn hagen en heggen uitgerukt..."
Pas met de oprichting van de Engelse Football Association in 1863 kreeg het voetbalspel vaste regels en een beschaafd karakter. Of toch niet? Tussen 1894 en 1914 werden in Engeland 238 zware incidenten genoteerd. Het ging meestal om vechtpartijen in het publiek en aanvallen op spelers of scheidsrechters. Stond je ploeg zwaar in het verlies? Dan wandelden honderden supporters gewoon de grasmat op en weigerden die te verlaten waarop de wedstrijd afgelast werd.
De onvriendschappelijke betrekkingen tussen supporters van Antwerp en Club Brugge blijken intussen ook al bijna een eeuw oud te zijn. Een artikel in de krant Le Soir uit 1908 klinkt erg hedendaags: "Onmiddellijk na de match speelden zich betreurenswaardige incidenten af. Honderden vijandige toeschouwers wachtten de Antwerpenaars op. Supporters en spelers van Antwerp werden aangevallen en in een gracht gegooid. Ze werden ontzet door opgeroepen rijkswachters. Bij Club Brugge laat men opmerken dat hun aanhang en spelers tijdens de heenwedstrijd in Antwerpen ook gemolesteerd werden." In hetzelfde jaar eindigt een wedstrijd tussen Union Sint-Gillis en Racing Club Brussel op "een algemene vechtpartij waaraan niet alleen de spelers maar ook veel toeschouwers deelnamen."
In 1913 verbiedt de Belgische voetbalbond alle wedstrijden op het terrein van Racing Mechelen. De reden: de zware ongeregeldheden met vele gewonden na een wedstrijd tegen Leopold. "De politie hield met sabel en revolver de menigte uit elkaar", schreef Le Soir. Enkele weken later verplicht de bond het bestuur van Racing Mechelen om, als eerste club in België, rond het speelveld een omheining te plaatsen van 1,6 meter hoog, "teneinde verdere terreinoverrompelingen te voorkomen." De hekken rond de Belgische voetbalvelden worden pas een algemene verplichting vanaf de laten jaren '70 wanneer het moderne voetbalgeweld de kop opsteekt.
Maar of ze nu een bolhoed en een wandelstok dragen, of een Ralph Lauren-polo en een baseballpet: de voetbalhooligen is van alle tijden. "Verhakkeld en verbalemond, een bloedneus onder kale uitgescheurde haarplakken, zonder hoed en hun overjas in twee, niet altijd gelijke delen gescheurd, droop de rest van Beerschot één voor één de statie binnen", gaat Raymond Braine voort in zijn Gedenkschriften. "En veertien dagen later moesten wij terug naar Brugge, naar Cercle ditmaal..." Bompa was erbij. (MLS)
'Na afloop van dit toneel kwamen de enen vol bloed terug, de anderen volledig verhit of half versmacht...'