9 fotografielessen uit beroemde portretten | CJP
06 JAN 2016	•	Door Steven Stoffers	• Meer blogs over Expo
9 fotografielessen uit beroemde portretten
Op 30 januari kunnen CJP'ers een exclusieve workshop portretfotografie krijgen in FOAM. Dit is alvast je huiswerk: bekijk negen indrukwekkende portretten van de grote meesters en leer.
Of: Skip je huiswerk en schrijf je direct in voor de workshop portretfotografie (€ 20,-, exclusief voor CJP'ers).
Als je iemand ziet met mooie ogen, hou hem/haar direct tegen
Afghan Girl, Steve McCurry (Nasir Bagh Refugee Camp, Pakistan - 1984)
Google 'portret' en tel eens hoeveel mensen er niet in de lens kijken. Of doe het niet en neem van ons aan dat het antwoord één op de tien is. Wanneer iemand recht in de lens kijkt, maak je immers meteen contact. Je blik wordt via de ogen automatisch naar binnen getrokken. Zo is 'Afghaans Meisje' van Steve McCurry waarschijnlijk de beroemdste portretfoto ooit gemaakt, maar iedereen kent het als 'het meisje met de groene ogen'. Loop dus nooit iemand voorbij met fan-tas-tische ogen. Het zou je zomaar wereldberoemd kunnen maken. Vraag alleen wel even hoe diegene heet, mocht je hem/haar 17 jaar later willen bedanken voor je carrière.
Je eigen stijl is goud waard
Miles Davis, door Anton Corbijn (Montréal, 1985)
'Noem de eerste foto die in je opkomt als ik zeg 'beroemd portret'', was de vraag aan CJP HQ. Vier man riepen meteen 'meisje met de groene ogen', maar Anton Corbijn zat McCurry op de hielen. Het verschil is echter dat van Corbijn drie verschillende portretten werden genoemd: Johnny Cash, Miles Davis en Tom Waits. Dat zegt veel over de krachtige visuele stijl van Corbijn. Blijkbaar zijn de portretten zo bijzonder dat ze boven het maaiveld uit steken, maar alle drie dus even ver. De stijl weegt hier zwaarder dan het onderwerp. Iedereen die Corbijns werk ziet, herkent direct de artistieke waarde, omdat zijn werk uniek is. De les: probeer een stijl te vinden die er nog niet is en oefen dan net zo lang totdat het iets is wat niemand anders kan.
Rimpels zijn goed
Eyes of Hoi An, Réhahn (2011-2014)
Hoeveel portretfotografen ken je die hebben gewerkt voor Nivea of La Mer? Precies. Portretfotografen zijn niet anti-rimpel. Want hoe meer rimpels, hoe meer verhalen. En gladgestreken gezichten vertellen dus niks. Nee, dan de Franse fotograaf Réhahn, die naar Vietnam verhuisde om daar de lokale bevolking te kunnen fotograferen. In zijn boek Vietnam – Mosaic of Portraits staan meer rimpels dan de bomen waarvan het is gemaakt jaarringen hadden.
Écht lelijk is interessant
A Jewish Giant at Home with His Parents, Diane Arbus (New York, 1970)
Alles wat afwijkend is, is interessant. In het geval van Diane Arbus wil je meteen weten wie de mensen zijn op haar foto's. Bij de foto's van Bruce Gilden voel je vooral walging en wil je juist niet dichterbij de geportretteerden komen. Ook omdat de foto's al zo enorm close zijn dat je de rotte tanden bijna kunt ruiken. Het is misschien geen prettig gevoel, maar dat een fotograaf je met één beeld tot zulke diepe emoties weet te roeren, is bijzonder.
Portretfotografie draait om persoonlijkheid, niet om techniek
'Dalí en Cycloop', Dalí's snor (couverture), Philippe Halsman (1949)
Als je met jouw foto duidelijk een karaktertrek kunt versterken, heb je geen goede belichting meer nodig. Er staat zó weinig op deze foto van Dalí door Philippe Halsman en toch lijkt het enorm veel te zeggen. Meer dan een potje gel was niet nodig om het beeld van excentriekeling te schetsen.
Als je foto in zwart-wit niet werkt, is het geen goed portret
Gloria Vanderbilt, Richard Avedon (Rome, 1953)
In feite geldt deze regel voor vrijwel alle fotografie. Een mooie foto is een combinatie van lijnen, licht en een spannend onderwerp. Kleur kan in sommige gevallen hét onderscheidende element zijn (zie David LaChapelle en soms ook Annie Leibowitz), maar als de compositie niet klopt hoef je niet eens af te drukken. Een portret kan namelijk ook zonder kleur heel krachtig zijn, kijk maar naar het werk van Richard Avedon. De simpelste truc om te checken of je foto niet alleen maar uit een mooi kleurenpalet bestaat, maar ook compositorisch goed in elkaar zit, is om hem even in zwart-wit te bekijken. Dat kan met digitale camera's vaak al in het apparaat zelf, anders moet je het tijdens de fotoselectie op je pc even uitproberen.
In studio's kun je net zo lang prutsen totdat je het perfecte licht hebt, maar de mooie verhalen liggen op straat. Bekijk eens hoeveel kracht er uitgaat van Dorothea Langes foto's. De Amerikaanse werd door het vastleggen van de Grote Depressie in de jaren dertig een van de grondleggers van de documentairefotografie. Ze liet met bovenstaande iconische foto bovendien direct zien dat je voor een mooi portret niet naar de studio hoefde.
The House At The End Of The World, David LaChapelle (2007)
Hoe je het ook wendt of keert; een foto is altijd een verdraaiing van de werkelijkheid. Zelfs wanneer je iemand portretteert zonder dat hij het doorheeft, vang je niet hoe hij werkelijk is. Een persoon is namelijk altijd meer dan die ene honderdste van een seconde waarin je hem vastlegt. Wat de foto vervolgens precies over iemand zegt is bovendien vooral afhankelijk van degene die de foto bekijkt. Als je je dat realiseert, staat niks je meer in de weg om alle realiteitszin overboord te gooien, zoals David LaChapelle. Hij vergroot niet de persoonlijkheid van zijn onderwerp niet, maar gebruikt deze om de zijne uit te drukken. Ook dat kan je stijl zijn.
Poseren is prima
Whoopi Goldberg, Annie Leibovitz (1984)
Annie Leibowitz heeft net zo'n lak aan de waarheid in haar portretten. Maar in tegenstelling tot Davids werk is bij haar elk onderwerp zo geposeerd dat het wel iets over henzelf zegt. Omdat Annie met name mode- en magazine-fotografie doet, moeten haar foto's namelijk wel binnen één foto een verhaal vertellen: ze moeten immers iets verkopen. Een gekunstelde omhelzing van Michelle en Barack Obama, de Pirelli-kalender met een bewust oncharmant gepositioneerde Amy Schumer en Whoopi Goldberg in een bad met melk: het is allemaal hyperbewust geënsceneerd om een boodschap over te brengen. Nou ja, oké. De Whoopi-shoot was waarschijnlijk gewoon plezier maken. Want dat is dus ook als je al 45 jaar portretten schiet nog steeds heel belangrijk.
Plezier ga je ook hebben tijdens de volgende workshop portretfotografie bij Fotografiemuseum Amsterdam. Hij is exclusief voor CJP'ers en kost slechts € 20,- (voor een les van twee uur). Dat is een korting van € 30,-! Wees er snel bij, want er wordt gewerkt in kleine groepen en vol = vol.