Het KDM6B-syndroom
Wat is het KDM6B-syndroom?
Het KDM6B-syndroom is een aandoening waarbij kinderen zich langzamer ontwikkelen dan leeftijdsgenoten in combinatie met een of meer bijzondere uiterlijke kenmerken.
Hoe wordt het KDM6B-syndroom ook wel genoemd?
KDM6B is de naam van een stukje DNA, een gen genoemd, waar kinderen met dit syndroom een fout hebben in hun DNA, die heeft gezorgd voor het ontstaan van dit syndroom.
NEDCFSA-syndroom
Een andere naam die gebruikt wordt voor het KDM6B-syndroom is het NEDCFSA-syndroom. NEDCFSAis een afkorting voor de Engelse woorden Neurodevelopmental disorder with coarse facies and mild distal skeletal abnormalities. Neurodevelopmental disorder geeft aan dat kinderen met dit syndroom een ontwikkelingsachterstand hebben. CF staat voor coarse facies en geeft aan dat het gezicht van deze kinderen er wat groffer uit ziet dan gebruikelijk. SA staat voor Skeletal Abnormalities wat betekent dat er vaak afwijkingen aan de botten (het skelet) worden gezien bij kinderen met dit syndroom.
Hoe vaak komt het KDM6B-syndroom voor?
Het is niet goed bekend hoe vaak het KDM6B-syndroom bij kinderen voorkomt. Het is een zeldzame voorkomende aandoening. Geschat wordt dat KDM6B-syndroom bij minder dan één op de 100.000 kinderen voorkomt. Het syndroom is sinds 2019 bekend als syndroom.
Bij wie komt het KDM6B-syndroom voor?
Het syndroom is al voor de geboorte aanwezig, maar vaak duurt het wel enige tijd voordat deze diagnose gesteld wordt. Meestal wordt tijdens het eerste of het tweede levensjaar duidelijk dat de ontwikkeling van kinderen met dit syndroom anders verloopt dan van andere kinderen.
Wat is de oorzaak van het ontstaan van het KDM6B-syndroom?
Het KDM6B-syndroom wordt veroorzaakt door een fout op een stukje materiaal op het 17e-chromosoom. Om nog preciezer te zijn op het stukje van het 17e-chromosoom wat 17p13.1 wordt genoemd. De plaats waar deze fout wordt gevonden, wordt het KDM6B-gen genoemd.
Het KDM6B-syndroom wordt veroorzaakt door een zogenaamde autosomaal dominant fout. Dit houdt in dat een fout op een van de twee chromosomen 17 die een kind heeft in het KDM6B-gen al voldoende is om de aandoening te krijgen. Dit in tegenstelling tot een autosomaal recessieve fout waarbij kinderen pas klachten krijgen wanneer beide chromosomen een fout bevatten.
Bij een deel van de kinderen met een KDM6B-syndroom is de fout bij het kind zelf ontstaan tijdens de bevruchting van de eicel door de zaadcel en niet overgeërfd van een van de ouders. Dit wordt ook wel de novo genoemd, wat nieuw bij het kind ontstaan betekent.
Een deel van de kinderen heeft de fout in het KDM6B-gen geërfd van een ouder. Soms was al bekend dat deze ouder ook problemen met leren en/of een vertraagde ontwikkeling heeft gehad, maar vaak nog niet omdat vroeger de onderzoeken waarmee nu duidelijk wordt dat er sprake is van het KDM6B-syndroom, nog niet bestonden.
Als gevolg van het foutje in het erfelijk materiaal wordt een bepaald eiwit het lysine specifieke demeythylase 6B-eiwit, afgekort als KDM6B-eiwit niet goed aangemaakt. Dit eiwit speelt een belangrijke rol bij het aflezen van het DNA. Het KDM6B-eiwit zorgt er voor dat de methylgroep van een histon wordt afgehaald. Hierdoor wordt het DNA opgerold en niet langer afgelezen.
Het DNA speelt een belangrijke rol bij de aanleg van de hersenen. Op bepaalde momenten tijdens de ontwikkeling moeten bepaalde stukken DNA worden afgelezen. Op andere momenten moet gestopt worden met het aflezen van het DNA. Het precies op het juiste moment aflezen van het DNA is belangrijk voor een goede aanleg van de hersenen. In het DNA staat namelijk beschreven hoe de hersenen moeten worden aangelegd. Wanneer het DNA te lang wordt afgelezen, worden er te veel eiwitten aangemaakt wat de aanleg van de hersenen verstoord. De verschillende hersencellen zijn hierdoor minder goed om in netwerken met elkaar samen te werken. Hierdoor ontstaan de symptomen die horen bij dit syndroom.
Wat zijn de symptomen van het KDM6B-syndroom?
Er bestaat een grote variatie in de hoeveelheid en de ernst van de symptomen die kinderen met het KDM6B-syndroom hebben. Het valt van te voren niet goed te voorspellen van welke symptomen een kind last zal krijgen. Dat betekent dat onderstaande kenmerken kunnen voorkomen, maar niet hoeven voor te komen.
Jonge kinderen met het KDM6B-syndroom hebben vaak een lage spierspanning. Ze voelen slapper aan in hun spieren. Baby's moeten goed ondersteund worden wanneer ze worden opgetild. Door de lagere spierspanning kunnen bijvoorbeeld de gewrichten van de ellebogen en de knieën gemakkelijk overstrekt worden. Dit wordt hypermobiliteit genoemd. Vaak hebben kinderen zogenaamde platvoetjes, de onderkant van de voet kent geen holling, maar is helemaal plat als gevolg van de lage spierspanning.
Kinderen met het KDM6B-syndroom ontwikkelen zich langzamer dan hun leeftijdsgenoten. Ze gaan later rollen, zitten, staan en lopen, maar leren dit allemaal wel. Gemiddeld leren de kinderen het zelfstandig lopen tussen de leeftijd van 2 en 3 jaar. Vaak blijven kinderen met het KDM6B-syndroom wel onhandig in hun bewegingen en stoten ze gemakkelijker iets om of vallen ze gemakkelijker. Ook hebben kinderen vaak moeite met de fijne motoriek. Het leren tekenen, schrijven en knippen kost meer tijd en gaat minder soepel. Dit wordt dyspraxie genoemd.
Voor kinderen met dit syndroom is het moeilijker om te leren praten. De eerste woordjes komen vaak later dan gebruikelijk. Een deel van de kinderen heeft op oudere leeftijd een beperkte woordenschat en vindt het lastig om goedlopende zinnen te maken. De zinnen die ze maken zijn vaak kort en bevatten weinig woorden. Voor een ander deel van kinderen is het te moeilijk om te leren praten. Ook hebben veel kinderen moeite met op de juiste manier vormen van klanken en woorden, waardoor ze lastiger verstaanbaar zijn voor andere mensen. Het begrijpen van taal van anderen gaat kinderen met dit syndroom vaak beter af dan het zelf spreken.
Kinderen met het KDM6B-syndroom hebben vaak problemen met leren. De problemen met leren kunnen variëren van licht tot matig ernstig. Bij een deel van de kinderen is het IQ lager dan 70, de grens waaronder wordt gesproken van een verstandelijke beperking.
Kinderen met het KDM6B-syndroom hebben vaker autistiforme kenmerken. Een deel van de kinderen is meer in zich zelf gekeerd en heeft niet zo'n behoefte aan contact met andere mensen. Het maken van oogcontact vinden kinderen vaak moeilijk.
Een klein deel van de kinderen met dit syndroom heeft last van epilepsie. Verschillende soorten epilepsieaanvallen kunnen voorkomen. Dit hangt sterk samen met de leeftijd waarop het kind last krijgt van epilepsie. Veel voorkomende aanvallen zijn aanvallen met verstijven (tonische aanvallen genoemd), aanvallen met herhaalde schokken (clonische aanvallen genoemd), aanvallen met kleine schokjes op verschillende plaatsen in het lichaam (myoclonieën) of aanvallen met staren (focale aanvallen met verminderd bewustzijn genoemd). Ook komen koortsstuipen vaker voor bij kinderen met dit syndroom.
Slaapproblemen komen vaak voor bij kinderen met dit syndroom. Sommige kinderen hebben moeite met het inslapen. Ook zijn kinderen vaak vroeg in de ochtend wakker.
Kinderen met het KDM6B-syndroom hebben vaak een hoog voorhoofd. Het gezicht heeft vaak een ronde vorm. De ogen kunnen iets verder uit elkaar staan dan gebruikelijk. Aan de kant van de neus kunnen extra plooien naast het oog voorkomen. De neusbrug ligt vaak diep. Vaak hebben kinderen volle wangen. De mond is vaak breed en de lippen zijn vaak vol. De onderkaak kan een stukje naar voren staan ten opzichte van de bovenkaak. De oren zijn vaak groot en kunnen anders van vorm zijn dan gebruikelijk. De nek kan kort zijn en breed uitlopen (een zogenaamde webbed nek).
Een deel van de kinderen heeft brede handen en stevige vingers. De pink kan krom staan. De tweede en derde teen kunnen met elkaar vergroeid zijn.
Een deel van de kinderen heeft minder tanden dan gebruikelijk. De tanden kunnen anders van vorm zijn.
Een deel van de kinderen met dit syndroom heeft een aangeboren hartafwijking. Meestal hebben kinderen hier geen last van. Wanneer kinderen er wel last van hebben, is dit vaak in de vorm van snellere vermoeidheid.
Door de lage spierspanning van de buikspieren, hebben kinderen met dit syndroom vaak een volle buik.
Een deel van de kinderen heeft licht bruine vlekken op de huid. Dit worden cafe-au-lait vlekken genoemd. Kinderen hebben hier zelf geen last van. Ook kan een rode verkleuring van de huid voorkomen. Dit wordt een hemangioom genoemd.
Hoe wordt de diagnose KDM6B-syndroom gesteld?
Op grond van het verhaal van het kind met een ontwikkelingsachterstand en enkele bijzondere uiterlijke kenmerken kan worden vermoed dat er sprake is van een syndroom. Vaak wordt het KDM6B-syndroom niet zomaar herkend. Er zal aanvullend onderzoek nodig zijn om de juiste diagnose te stellen.
Algemeen bloedonderzoek laat geen bijzonderheden zien.
Wanneer aan de diagnose gedacht wordt omdat deze aandoening in de familie voorkomt, kan door middel van gericht genetisch onderzoek op bloed naar het voorkomen van een foutje op het 17e-chromosoom in het KDM6B-gen.
Bij kinderen met een ontwikkelingsachterstand zal vaak een MRI-scan van de hersenen worden gemaakt. Zeker wanneer nog niet vermoedt wordt dat er sprake is van het KDM6B-syndroom.Op de MRI-scan bij kinderen met dit syndroom worden geen kenmerkende afwijkingen gezien.
Kinderen met het KDM6B-syndroom die problemen hebben met zien of met scheel kijken zullen worden onderzocht door de oogarts.
Hoe wordt het KDM6B-syndroom behandeld?
Er is geen behandeling die het KDM6B-syndroom kan genezen. De behandeling is er op gericht kinderen zo goed mogelijk te stimuleren in hun ontwikkeling en bijkomende problemen zo goed mogelijk te behandelen.
De meeste kinderen met het KDM6B-syndroom hebben extra begeleiding bij het leren nodig. Een deel van de kinderen kan regulier onderwijs volgen met behulp van ondersteuning. Een ander deel van de kinderen gaat uiteindelijk toch naar het speciaal onderwijs van cluster 3 of 4 omdat zij daar in kleinere klassen zitten en meer hulp en ook therapie kunnen krijgen.
Kinderen met het KDM6B-syndroom worden vaak gecontroleerd door de tandarts. Er bestaan speciale tandartsen die zich gespecialiseerd hebben in de tandheelkundige zorg van kinderen met een ontwikkelingsachterstand omdat dit vaak speciale aanpak en extra tijd vraagt.
Door middel van een oproepje op het forum van deze site kunt u proberen in contact te komen met andere kinderen en hun ouders/verzorgers die ook te maken hebben met het KDM6B-syndroom.
Wat betekent het hebben van het KDM6B- syndroom voor de toekomst?
KDM6B-syndroom is een nieuw syndroom. Er is nog weinig bekend over volwassenen met dit syndroom. Volwassenen met een verstandelijke beperking zullen vaak geen genetische diagnose hebben, omdat deze vorm van diagnostiek nog niet beschikbaar was toen deze volwassenen kind waren en de diagnose verstandelijke beperking kregen.
Er is weinig bekend over de levensverwachting van kinderen en volwassenen met dit syndroom. Er zijn geen redenen om aan te nemen waarom de levensverwachting anders zal zijn dan kinderen zonder deze aandoening.
Kinderen van een volwassene met het KDM6B-syndroom hebben zelf 50% kans om ook het KDM6B-syndroom te krijgen. Of deze kinderen daarin dezelfde mate, in mindere mate of in ernstigere mate last van zullen krijgen valt niet te voorspellen. Indien de volwassene geen kinderen wil of kan krijgen, moet wellicht nagedacht moeten worden over anticonceptie, waarover u in deze folder meer informatie vindt.
Hebben broertjes en zusjes ook een verhoogde kans om ook het KDM6B- syndroom te krijgen?
Bij een groot deel van de kinderen is de fout in het erfelijk materiaal bij het kind zelf ontstaan en niet overgeërfd van de vader of van de moeder. Broertjes en zusjes hebben dan nauwelijks een verhoogde kans om zelf het KDM6B-syndroom te krijgen. Er bestaat een kleine kans dat het foutje aanwezig is in een eicel of in de zaadcel waardoor ook broertjes of zusjes dit syndroom zouden kunnen krijgen. De kans hierop is ongeveer 1-2%.
Wanneer een van de ouders zelf het KDM6B-syndroom heeft, dan hebben broertjes en zusjes 50% kans om zelf ook het KDM6B-syndroom te krijgen.
Wanneer bekend is welk foutje in een familie heeft gezorgd voor het ontstaan van deze aandoening, dan is het mogelijk om tijdens een zwangerschap prenatale diagnostiek te verrichten in de vorm van een vlokkentest in de 12e zwangerschapsweek of een vruchtwaterpunctie in de 16e zwangerschapsweek om te kijken of het broertje of zusje ook het KDM6B-syndroom heeft. Beide ingrepen hebben een klein risico op het ontstaan van een miskraam (0,5% bij de vlokkentest en 0,3% bij de vruchtwaterpunctie). Meer informatie over prenatale diagnostiek kunt u vinden op de website: www.npdn.nl.
1. Genetic variants in the KDM6B gene are associated with neurodevelopmental delays and dysmorphic features. Stolerman ES, Francisco E, Stallworth JL, Jones JR, Monaghan KG, Keller-Ramey J, Person R, Wentzensen IM, McWalter K, Keren B, Heron B, Nava C, Heron D, Kim K, Burton B, Al-Musafri F, O'Grady L, Sahai I, Escobar LF, Meuwissen M, Reyniers E, Kooy F, Lacassie Y, Gunay-Aygun M, Schatz KS, Hochstenbach R, Zwijnenburg PJG, Waisfisz Q, van Slegtenhorst M, Mancini GMS, Louie RJ. Am J Med Genet A. 2019;179:1276-1286