Centraal in het proces van klimaatverandering staat volgens wetenschappers het gebruik van fossiele brandstoffen in combinatie met de sterke economische ontwikkeling wereldwijd en de groei van de wereldbevolking met 3 miljard mensen de komende jaren. De vooronderstelling is dat de uitstoot van CO2 van invloed is op de temperatuur in de dampkring en daarmee op het leefklimaat.
In deze tabel zie je de uitstoot van de afgelopen 150 jaar. Hieronder CO2 emissies afgezet tegen de duurzaamheidsnorm voor 2030 en daar onder de groei van de gemiddelde temperatuur. Wanneer de emissies van het koolstofdioxide (CO2) en methaan, door blijven stijgen zoals in een scenario zonder extra klimaatbeleid, dan stoten we naar verwachting in de komende eeuw wereldwijd zo’n 3500-6500 miljard ton CO2 uit. Dan kan dit mogelijk leiden tot een wereldwijde
mondiale temperatuur in 2100 met 3-7C ten opzichte van het pre-industriële niveau. De afgelopen 140 jaar is het wereldwijd gemiddeld 0,9°C warmer geworden. Van de laatste 16 jaar waren er 14 warmer dan ooit gemeten. Van de twee graden opwarming die door wetenschappers als grens wordt gezien is al één graad gerealiseerd. De klimaatcritici stellen vragen bij de mate waarin de CO2 uitstoot van invloed is op de opwarming. Op zich is er wel aangetoond dat CO2 hierop van invloed is, maar de klimaat modellen zijn nog niet zeker over de mate en snelheid van opwarming. Mogelijk gaat het om langdurige schommelingen en speelt de afstand tot de zon mee.
Wetenschappers, geologen spreken over een nieuwe periode: het antropoceen. Vertaald: de periode dat de mens de aarde en het leven op aarde indringend beïnvloedt. Het begint bij wetenschappers, overheden en groepen burgers door te dringen dat er iets aan de hand is, maar de reactie van mensen op het vraagstuk is zeer verschillend. Het tekent volgens mij ons onvermogen om met de mogelijkheid dat onze leefsituatie ingrijpend gaat veranderen om te gaan. Sommigen ontkennen de waarheid gladweg, anderen willen koste wat het kost optimistisch blijven. De meesten van ons zijn volgens ethicus en klimaatexpert Clive Hamilton ‘alledaagse ontkenners’: we ontkennen het bestaan van klimaatopwarming niet, maar we weigeren emotioneel te accepteren dat er een serieuze mogelijkheid is dat de nabije toekomst weleens heel onplezierig kan gaan worden. Hij stelt zelfs dat we niet door hebben dat we al in de fase zitten van onherstelbare schade aan het kwetsbare klimaatsysteem. Zie: Een Antwerpse kunstenaarsgroep schreef de voorstelling Heimat 2 waarin ze een requiem opvoeren voor de smeltende gletschers in Groenland. Zie.
Het planbureau van de leefomgeving en het RIVM publiceren teksten die anticiperen op de klimaatdoelstellingen voor het jaar 2050. Er zal volgens hen een transitie van denken nodig zijn de komende jaren. Niet meer: wat is goedkoop of efficiënt, maar wat belast de toekomstige leefomgeving het minst.
Ik besluit op onderzoek uit te gaan. De vragen die bij me opkomen gaan zowel over dit systeemkarakter als over hoe ik mezelf daartoe verhoudt.
Hoe groot is mijn eigen voetafdruk (uitstoot, landgebruik, watergebruik, grondstoffen) en zijn daar eigenlijk normen voor te geven als het gaat om de transities die nodig zijn? Aan welke normen zou ik me zelf, of zouden we ons wereldwijd aan moeten houden?