De lijst van socialistische staten omvat zowel huidige als vroegere socialistische staten. Socialistische staten zijn landen die in hun grondwet (op positieve wijze) refereren aan het socialisme of - in geval van vroegere socialistische staten - in hun grondwet naar het socialisme verwezen.

De meeste socialistische staten bestonden in de periode van na de Tweede Wereldoorlog tot aan de val van de Berlijnse Muur in 1989. Deze staten kenden vaak als officiële ideologie het marxisme-leninisme met als voornaamste kenmerken een eenpartijstelsel (of een de facto eenpartijstelsel), een planeconomie, een uitgebreid zorgstelsel, beperkte individuele vrijheden en democratisch centralisme. Het bekendste voorbeeld van een historische socialistische staat was de Unie van Socialistische Sovjet-republieken (USSR). De meeste marxistische landen waren satelliet- of cliëntstaten van de USSR, hoewel Joegoslavië en later de Volksrepubliek China een onafhankelijke koers van de USSR voerden en het tot spanningen kwam tussen deze landen en de Sovjetunie. Er waren echter ook staten die zichzelf als socialistisch zagen en als zodanig in hun grondwetten verwezen naar het socialisme, maar die duidelijk niet-marxistisch waren en in enkel geval zelfs afkerig waren van een ideologische vorm van het socialisme. Een voorbeeld van een niet-marxistisch socialistische staat was de Socialistische Republiek van de Unie van Birma. Zulke staten hadden meestal wel een aantal kenmerken gemeen met marxistisch socialistische staten, zoals een eenpartijstelsel. Op economisch vlak bekenden deze staten zich meestal tot een gemengde economie.

Socialistische staten op basis van het marxisme zijn na 1989 vrij schaars, de bekendste zijn de Volksrepubliek China en Cuba. Het aantal niet-marxistisch socialistische staten is echter nog aanzienlijk. De meeste van deze staten kennen een meerpartijenstelsel en bekennen zich tot de liberale democratie (bijvoorbeeld Algerije). Niet-marxistisch socialistische landen blijken duurzamer te zijn dan marxistische staten.

Op onderstaande lijst zijn geen landen opgenomen die worden geregeerd door socialistische of communistische partijen (al dan niet in coalitieverband met ander partijen) maar in hun grondwet niet verwijzen naar het socialisme.

Socialistische staten

Europa 
Met uitzondering van Portugal bestonden alle Europese socialistische staten in de periode 1945-1992 en waren marxistisch-leninistisch. Portugal, de enige niet-marxistisch socialistische staat is tot op heden nog de enige (op papier althans) socialistische staat in Europa.

Afrika 
Veruit de meeste Afrikaanse landen beriepen zich in de jaren zestig en zeventig op een Afrikaans socialisme dat zich onderscheidde van het "Westerse liberalisme" als het "Sovjet-communisme van het Oostblok." Het Afrikaanse socialisme beriep zich op de historische communautaire Afrikaanse (dorps)samenlevingen gebaseerd op onderling dienstbetoon en wilde Afrika tot wasdom brengen middels een planmatig en centraal geleide economie. Een uitzondering hierop vormden het Afrikaans socialisme in Kenia, Senegal en Madagaskar dat afkerig was van nationalisaties en waar men uitging van particulier initiatief, aangevuld met wat gemengde bedrijven. Een variant van het Afrikaans socialisme, het Arabisch socialisme, bestond ten noorden van de Sahel.

In de jaren zeventig was het Afrikaans socialisme over haar hoogtepunt heen. Landen die in deze periode onafhankelijk werd (Angola, Mozambique) beriepen zich op het marxisme en het wetenschappelijk socialisme.

Amerika 
Het marxistische Cuba is het bekendste voorbeeld van een socialistische staat in Amerika. In de jaren rond de eeuwwisseling ontstonden er in een aantal Zuid-Amerikaanse staten socialistische republieken die zich beriepen op een eigensoortig en inheems socialisme, waarvan Bolivia en Venezuela de bekendste voorbeelden van zijn.

Azië 
Met uitzondering van Cuba zijn alle overige marxistische staten te vinden in het werelddeel Azië.

Oceanië 
Hoewel landen als Vanuatu (1980-1991) en Papoea-Nieuw-Guinea (1975-) zoeken naar overeenkomsten tussen traditionele levenswijzen, Christelijk geloof en niet-marxistische vormen van socialisme vallen deze landen niet onder de noemer "socialistische staten."

Zie ook 
Socialisme
Sociaaldemocratie
Communisme
Conservatief socialisme
Libertair socialisme
Afrikaans socialisme
Arabisch socialisme
Volksdemocratie
Volksrepubliek

Verwijzingen

socialistisch
Communisme
Socialisme