Spel voor hond en baas, spelen met honden
De allerbelangrijkste spelregel is dat het initiatief om te gaan spelen én het initiatief om het spel te beëindigen van u komt en niet van de hond. Immers: u als leider bepaalt wat er wanneer gebeurt.
Hieronder vallen alle soorten spel waarin de hond een "prooi" (balletje, piepbeest enzovoort) achtervolgt, vangt, zoekt en/of apporteert. Wanneer uw hond (nog) niet gek is op een balletje of iets dergelijks maar u zou hem dit graag leren, dan wil het nog al eens helpen wanneer u een tijd lang uw hond uitdaagt met een balletje zonder het hem te geven. Laat hem telkens zien dat u een balletje hebt, gooi het omhoog en vang het weer op, beweeg het voor de hond heen en weer en jut de hond op door heel opgewonden te doen over het balletje. Telkens als de hond enige belangstelling toont, prijst u hem maar u geeft hem het balletje niet! Blijf hem er mee uitdagen; laat hem merken dat u het balletje leuk en spannend vindt en dat "het lekker toch van ú is". Pas als de hond iedere keer opgewonden reageert wanneer u het balletje pakt en niets anders lijkt te willen dan het balletje te pakken krijgen, dan gooit u het een keer een klein stukje voor hem weg. Gaat de hond er achteraan maak er dan meteen een groot feest van, rent de hond niet achter het balletje aan dan doet u dat zelf (pak het weer op waarbij u de hond weer uitdaagt dat het balletje weer "lekker van ú is"). Beëindig het spel al heel snel en berg het balletje weer op, ver voordat de hond er genoeg van krijgt. Bij honden die balletjes helemaal niet interessant vinden kan het best een paar weken duren voordat de hond (letterlijk) toehapt, maar de aanhouder wint!
U kunt pas (desgewenst) beginnen om de hond te leren dat hij op uw commando moet wachten voordat hij achter de bal aan mag, wanneer de hond het spel echt heel erg leuk vindt. Begint u te vroeg, dan verliest de hond zijn interesse in het spel. Bovendien moet de hond inmiddels een commando hebben geleerd dat u heeft gekoppeld aan "achter de bal aanrennen" en/of "de bal ophalen en terugbrengen" (bijvoorbeeld APPORT). Als u zover bent, kunt u gebruik maken van een kort stukje band of touw dat u onder de halsband van de hond doorhaalt. Houd de hond vast aan het stukje touw of band en gooi het balletje weg (de hond mag gewoon staan; want als u nu ZIT zegt en de hond komt in zijn opwinding overeind dan heeft u een probleem!). U geeft niet het commando dat u anders altijd wel geeft wanneer de hond de bal mag halen (u zegt dus géén APPORT). Houd de hond net zolang tegen totdat hij rustig wordt! Prijs de hond (door te clicken, zie voor uitleg desgewenst clickertraining), en geef hem het commando dat betekent dat hij er nu achteraan mag (APPORT) en laat direct één uiteinde van het touw of band los zodat de hond de vrijheid krijgt. Pas als de hond telkens geduldig wacht tot u hem na het APPORT-commando geeft, dan kunt u dezelfde oefening gaan doen waarbij de hond moet blijven zitten of liggen tijdens het wachten. U kunt aan dit gedrag (wachten op het APPORT-commando) nu ook een nieuw commando koppelen (bijvoorbeeld WACHT). Als de hond de oefening goed beheerst kunt u natuurlijk de hulp van het touwtje/bandje achterwege laten. Wissel het moeten wachten af met het gooien van het balletje waarbij u direct APPORT roept, zodat de hond veel plezier houdt in het spel.
Deze oefening kunt u het beste doen wanneer u met twee mensen bent. Gebruik twee speeltjes, eentje die duidelijk favoriet is bij de hond en een ander speeltje dat hij wat minder geweldig vindt. Ga circa 10 meter uit elkaar staan. U gooit een paar keer het minder favoriete speeltje in de richting van uw "helper" en laat afwisselend de hond wachten en direct apporteren. Dan gooit u het (minder favoriete) speeltje vlak naast of in de handen van uw helper, u laat de hond er een paar passen achteraan gaan en dan roept u WACHT! Intussen moet uw helper er voor zorgen dat hij of zij het speeltje te pakken heeft zodat de hond in geen geval succes kan hebben wanneer hij niet luistert naar uw WACHT-commando. Houdt de hond zijn tempo in en/of keert hij terug naar u wees dan heel uitbundig vrolijk en opgewonden en beloon de hond direct door zijn meest favoriete speeltje in de andere richting weg te gooien (met het commando VRIJ of APPORT erbij). Laat de hond zijn favoriete speeltje halen en prijs hem de hemel in. Herhaal de oefening af en toe, maar wissel het af met "gewoon" laten apporteren, omdat de hond anders aarzelend zal worden en dus steeds trager en met minder plezier zal apporteren. Op deze manier leert u de hond dat als hij een "achtervolging" staakt door naar u terug te keren op uw WACHT-commando, hij beloond wordt met zijn meest favoriete spelletje / speeltje. Zoals bij alle oefeningen geldt: wees geduldig, vraag niet in één keer te veel van uw hond maar bouw de moeilijkheidsgraad van de oefeningen langzaam op. En vooral: verlies niet uw geduld wanneer het (nog) niet goed gaat maar prijs de hond uitbundig voor ieder stapje op de goede weg!
Bij dit soort spel kunt u denken aan "touwtrekken" met de hond en aan stoeien zonder speeltje. Heel belangrijk bij dit soort spelletjes is dat u ten alle tijde de controle houdt over de hond en het spel. Honden onderling doen dit soort spelletjes als een vorm van krachtmeting: wie is de sterkste en dus hoger in rang. Leer uw hond dat hij ook tijdens stoeispelletjes respect moet tonen voor u, dat wil zeggen dat hij absoluut niet zijn tanden zo mag gebruiken dat hij u zeer doet en dat hij zijn poten niet zo mag gebruiken dat hij u omver springt! De meest effectieve manier om hem dit te leren is de volgende. Zodra uw hond tijdens spel te hard bijt of u omver springt, roept u heel hard AU!! en u draait zich direct om en stopt met spelen. Wees overduidelijk beledigd (maar niet echt kwaad). Na één of twee minuten nodigt u de hond weer uit om verder te spelen. Als dit niet voldoende indruk op hem maakt, dan draait u zich niet alleen om maar loopt u ook de kamer uit (en laat de hond achter). Na circa 1 minuut hervat u op uw initiatief het spelletje. Blijf consequent AU! roepen en stop (even) demonstratief met spelen zodra hij weer te hard bijt (ook bij een beetje te hard). Wanneer u dit consequent toepast zal uw hond al snel leren dat de directe gevolgen van bijten en/of springen voor hem niet leuk zijn, en dus leert hij dit gedrag al snel af!
Het is ook mogelijk om uw hond te leren verschillende voorwerpen bij hun naam te kennen en op uw commando het juiste voorwerp te zoeken. Hiertoe moet de hond eerst kunnen apporteren (tenzij u het voldoende vindt dat de hond het juiste voorwerp alleen "aanwijst" en hij het dus niet hoeft te brengen). Begin met één voorwerp waarvan u denkt dat de hond er wel interesse voor heeft, bijvoorbeeld een krant, een bal, een piepbeestje. Houdt het voorwerp eerst in uw hand en click en beloon voor iedere keer dat de hond het voorwerp aanraakt met zijn neus en/of het vastpakt. Leg het voorwerp dan op de grond, eerst vlakbij en later steeds verder weg, en click en beloon weer voor aanraken / vastpakken. Als de hond zover is dat hij dit gedrag iedere keer herhaalt, geef het gedrag dan een naam / commando (bijvoorbeeld ZOEK DE KRANT). Nu beloont u het aanraken / vastpakken van het voorwerp alleen nog maar iedere keer dat de hond het doet nadat u het commando gegeven heeft. Als dit goed gaat begint u met een tweede voorwerp (houd het eerste voorwerp weg). Als de hond ook met dit nieuwe voorwerp het gedrag en het bijbehorende commando goed beheerst, pakt u beide voorwerpen. Als u bijvoorbeeld getraind heeft met een bal en een piepbeest, dan zegt u bijvoorbeeld ZOEK DE BAL. Pakt de hond nu het goede voorwerp dan clickt u en beloont u hem natuurlijk uitbundig. Pakt de hond het andere voorwerp (in dit geval het piepbeest), dan negeert u dat gedrag en u moedigt de hond aan om alsnog het goede voorwerp te pakken. Naarmate u vaker oefent zal uw hond steeds vaker zonder fouten te maken het gevraagde voorwerp halen of aanwijzen. Het aantal voorwerpen dat u de hond bij naam leert kennen is natuurlijk onbeperkt en alleen afhankelijk van uw geduld en de tijd die u in de training wilt steken. U zult beslist indruk maken wanneer u aan vrienden demonstreert hoe uw hond uit een hele stapel voorwerpen precies de juiste kan aanwijzen of ophalen!
Over het aanleren van kunstjes wordt heel verschillend gedacht. Sommige mensen vinden het maar onzin, anderen kunnen er geen genoeg van krijgen. Onze mening is, dat het aanleren van kunstjes aan een hond leuk en nuttig is, zolang zowel de baas als de hond er plezier aan beleven. Vindt één van beide het niet leuk dan moet u het vooral niet doen! Overigens: als u het goed doet dan zal het aan de hond niet liggen. Wanneer u gebruik maakt van de clicker en een voor uw hond motiverende beloning, dan vindt iedere hond kunstjes leren leuk.
Laat de hond voor u zitten en laat duidelijk zien dat u de clicker en iets lekkers heeft. Wacht totdat de hond (toevallig, in zijn ongeduld) één voorpootje ietsje optilt. Precies op het moment van de beweging clickt en beloont u. Herhaal dit totdat de hond heeft begrepen dat het optillen van het pootje het gewenste gedrag is. Werk nu toe naar het steeds hoger optillen van het pootje (door niet meer te clicken voor een klein stukje optillen maar alleen voor iets hoger en daarna nóg hoger optillen van het pootje). Tenslotte clickt en beloont u voor het twee- of driemaal achterelkaar hoog optillen van één pootje. Nu koppelt u een commando aan het gedrag (bijvoorbeeld ZEG 'S DAG).
Wanneer u een dominante / bezitterige hond heeft dan is het verstandig om altijd alle speeltjes op te ruimen, buiten het bereik van de hond. Hij mag alleen met een speeltje spelen als u hem dat speeltje even "uitleent". Zo legt u er de nadruk op dat het úw speeltjes zijn en niet de zijne! Wil de hond het speeltje niet meer aan u afgeven en verdedigt hij het met agressie, neem de uitdaging dan niet aan! Wacht gewoon totdat de hond zijn interesse in het speeltje verloren heeft en berg het daarna weer op. Eventueel kunt u een list toepassen waardoor hij het speeltje zelf los zal laten, bijvoorbeeld aan de voordeur aanbellen, of rammelen met zijn voerbak in een andere ruimte. Natuurlijk lost u zo het eigenlijke probleem niet op. Vraag voor het oplossen van het probleem om een deskundig advies voordat u dingen uitprobeert, want bezitterige agressie wordt bij onjuist handelen vaak van kwaad tot erger!
Meer informatie over de KONG en de Activity Ball vindt u desgewenst in onze internet-winkel. Desgewenst kunt u daar deze speeltjes ook bestellen, of het de boeken "Truc en Treat" en "Clicker Fun", over het aanleren van allerlei kunstjes en spelletjes.