Column: Marktwerking - RTV Noord
zaterdag 26 oktober 2019, 12:18
Column: Marktwerking
Het is een economische wet die ouder is dan Adam Smith: als je iets heel graag wilt hebben, moet je er meer voor over hebben dan de anderen. Soms moet je daarvoor roven, moorden of akelig voordringen, maar meestal volstaat het uitbrengen van het hoogste bod.
We hebben het dan niet over een potje jam in de supermarkt, want ten eerste zijn er genoeg potjes jam en zou een veiling van die potjes al snel gaan vervelen voor de 21ste-eeuwse runshopper en ten tweede wil de verkoper van de jam óók graag iets hebben, namelijk kopers. Vandaar dat hij een vaste prijs vaststelt, die hem de maximale winst oplevert. Wordt hij te duur, dan verkoopt hij meteen minder. Een hoge prijselasticiteit, heet dat. Ergens zit dat bieden door de consument er heus nog wel in, maar dat wordt alleen opgemerkt door marketingtypes die ergens op twintig hoog achter met getalletjes lopen te stoeien.
Dat verkopen bij opbod geldt vooral voor unieke producten of diensten. Een bakelieten telefoon van Ericsson, een gesigneerd exemplaar van Alle Kroegverhalen van Carmiggelt, met illustraties van Peter van Straaten, een Olympia-SM 9 typemachine (the most powerful typewriter in the world), een schilderij van Lennaart Allan of een oude flipperkast. Dingen, kortom, met een hoog 'wat-de-gek-ervoor-geeftgehalte'. En u bent dan dus die gek.
En deze week was er dan een Veendamse vastgoedjongen die heel even datzelfde probeerde bij de verhuur van vijftig appartementen in Groningen. Woningen in het vrije segment, waar de huurprijs niet meer aan regels is gebonden. Wetende dat er meer intekenaren waren dan appartementen, dacht hij aldus de huurders onder te kunnen brengen die er het meeste voor over hebben. Daar zou hij zelf ook beter van worden. Maar blijkbaar zit het sentiment dat huurders beschermd moeten worden tegen deze marktwerking zo diep dat er, op Facebook, een storm aan kritiek losbarstte op dit aanbod. De verhuurder besloot het daarop toch maar op een vaste huurprijs te houden.
Toch een opmerkelijk besluit. Een keiharde kapitalist laat zich wat gelegen liggen aan een paar boze berichtjes op een (al even kapitalistische) klets- en klaagcommune. Er is geen enkele wet die hem deze handelswijze verbiedt en de mensen die zich er druk over maken, zijn niet de huurders die bij hem in de rij staan. Het laat zien dat anderhalve eeuw 'sociale huur' inmiddels in onze genen zit. Oorspronkelijk bedoeld om te voorkomen dat drie gezinnen met vliegende tering in één lekkend krot van een gemene huisbaas werden ondergebracht, is het nu een middel om wonen voor lage inkomens betaalbaar te houden. Plus dat je natuurlijk gek wordt bij de gedachte dat je meer voor je huis betaalt dan je buurman.
Tegelijk bleek deze week dat de steun voor vakbonden afkalft, al blijft die in het noorden nog relatief hoog. Als het gaat om de prijs van arbeid worden we blijkbaar ruimdenkender en vinden we marktwerking niet zo'n gek idee. Dat zou ook mooi zijn. Als de salarissen van leraren en zorgmedewerkers, waar nu schreeuwend behoefte aan is, afhankelijk waren van de vraag, zouden ze fors stijgen. Dan zouden meer, en beter gekwalificeerde mensen dat werk willen doen. Want ook als je als samenleving iets wilt, moet je er wat voor over hebben.