Ingenieus | De Volkskrant
BEREND JAN BOCKTING 1 mei 2013, 0:00
Het regiedebuut van Tony Gilroy is een gelikte, ingenieus in elkaar gestoken rechtbankthriller en heeft daarmee helemaal niets van een debuutfilm. Niet helemaal vreemd overigens, want Gilroy maakte eerder naam als scenarioschrijver (onder meer van The Devil's Advocate). Michael Clayton is de moreel failliete troubleshooter van een gerenommeerd advocatenkantoor, die wordt ingezet om een collega in het gareel te krijgen. De klant voor wie hij werkt, dreigt door diens gedrag met een megaclaim te worden opgezadeld. Clooney speelt de titelrol zoals hij eigenlijk altijd speelt: goed, maar toch vooral als George Clooney. Dat is ook in deze film geen straf om naar te kijken, al moet hij hier toch echt zijn meerdere erkennen in Tilda Swinton, die voor haar rol als gewetenloze pr-functionaris een Oscar won. Toch is het Clooney die de laatste minuten van de film domineert. Terwijl de aftiteling al loopt, staart hij eindeloos in de camera; alle tijd voor de kijker om zijn positie ten opzichte van dit personage te bepalen.
(Zhang Yimou, 2002) De excentrieke cameraman Christopher Doyle was in het martial arts-epos Hero beter in vorm dan ooit. De helden in het werk van de Chinese cineast Zhang Yimou, die na een aantal kritische films (Het rode korelveld, Raise the Red Lantern) hiermee een periode van politiek onschuldige pracht en praal aanving, zijn tijdens de weergaloze vechtscènes één met de zandstormen om hen heen, met de traag vallende regendruppels, met de onwerkelijk mooie, dwarrelende gouden bladeren. De martial arts-conventie om alle karakters een herkenbaar kostuum te geven, wordt door Zhang volstrekt genegeerd. In plaats daarvan gaan ze allen gelijk gekleed - het is rood tegen rood en blauw tegen blauw.
(Sam Mendes, 1999) Aan het eind van de vorige eeuw werd in de cinema het dagelijks leven van saaie, doorsneemensen plotseling heftig opgeschud. Keanu Reeves ontdekte in The Matrix als medewerker van een computerbedrijf dat de wereld waarin hij leeft één grote computersimulatie is. Edward Norton, kantooryup in Fight Club, liet zich door zijn alter ego verleiden tot een wereld vol geweld, pijn en daarmee: echt gevoel. Vergeleken met hen bleef het magnifieke personage van Kevin Spacey in American Beauty het meest op herkenbaar terrein; zijn Lester Burnham, een ingeslapen midlifer, herwint zijn levensvreugde wanneer zijn oog valt op de blonde vriendin van zijn dochter. Wat volgt, is een vlijmscherpe, zwartkomische schets van de schone schijn in een Amerikaanse suburb. De film, goed voor vijf Oscars, betekende de grote doorbraak voor scenarioschrijver Alan Ball en regisseur Sam Mendes, die eind vorig jaar met Skyfall de sterkste Bondfilm in jaren maakte. Ball scoorde stevige televisiehits met Six Feet Under en True Blood, en debuteerde in 2007 als regisseur met Towelhead.
(Rawson Marshall Thurber, 2004) Wonderlijke komedie over twee mannen die elkaar bestrijden in een potje dodgeball, een spel waarbij je elkaar zo hard mogelijk moet raken. Met een klein rolletje voor wielrenner Lance Armstrong, toen op het hoogtepunt van zijn roem.