Kunst der herinnering van Patrick Modiano | Hebban.nl
Kunst der herinnering van Patrick Modiano
op 09 oktober 2014 door Dirk Koppes
De Zweedse Academie bekroont Patrick Modiano met de Nobelprijs voor de Literatuur voor zijn "kunst van de herinnering, om de ongrijpbare menselijke bestemmingen op te roepen en de wereld van de bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog bloot te leggen". Patrick Modiano (1945) is al de vijftiende Franse schrijver die de Nobelprijs voor literatuur krijgt. Frankrijk is daarmee koploper in de ranglijst.
Modiano valt niet bepaald voor het eerst in de prijzen. Hij kreeg eerder al prestigieuze literatuurprijzen als de Grand Prix du Roman van de Académie française voor Les boulevards de ceinture. En met Rue des boutiques obscures won hij de Prix Goncourt.
Patrick Modiano heeft een Belgische moeder, de actrice Louisa Colpeyn (die speelde in de film Bande à part van Jean-Luc Godard). In bezet Parijs ontmoette zij een joods-Italiaanse man. Die oorlogswortels hebben de schrijver diepgaand beïnvloed. Joodse identiteit, de nazitijd en het verlies van identiteit zijn Patricks thema's. Over zijn familie schrijft Modiano in Trouwboekje (1977).
Zijn trilogie La Place de l'Etolie (1968), La Ronde de nuit (1969) en Les Boulevards de ceinture (1972) bracht nuances aan in het zwartwitte beeld binnen Frankrijk, over het verschil tussen weerstand en collaboratie. Dat thema snijdt hij ook aan in het filmscenario dat hij schreef voor de controversiële film Lacombe Lucien (1974) van Louis Malle. Lucien is een boerenjongen die door het verzet wordt afgewezen en als bij toeval voor de Gestapo gaat werken. Ondertussen raakt hij verliefd op de dochter van een Joodse kleermaker.
De Amsterdamse wetenschapper Manet van Montfrans (zij schreef ook over de rol van de herinnering bij Proust en George Perec) legde zorgvuldig alle dwarsverbindingen tussen het Parijs van Modiano en de Goddelijke komedie van Dante bloot. Modiano stoeide met Dante om zijn boeken meer cachet te geven. Wie goed leest, vindt Dantes driedeling (het bovengrondse - het voorgeborchte - het ondergrondse) terug in Modiano's werk.
Overigens hadden volgens gokkantoor Ladbrokes Ngũgĩ wa Thiong'o (Kenia), Haruki Murakami (Japan) en Svetlana Aleksijevitj (Wit-Rusland) dit jaar de meeste kans. Modiano stond als zesde op hun lijst. Ook Bob Dylan en Cees Nooteboom waren kanshebbers.