Terugblik Nederlands Warmtepomp Congres: ‘zorgen en optimisme’ - Warmtepompen - informatie en nieuws over warmtepompen
De belangstelling voor warmtepompen verbreedt zich, constateerde Frank Agterberg, voorzitter van de brancheverenigingen DHPA en BodemenergieNL. Hij trad tijdens het congres op als dagvoorzitter. Agterberg verwees naar een aflevering van Bouwmeesters bij BNR die geheel in het teken stond van warmtepompen. Het programma presenteerde warmtepompen als iets relatief nieuws en memoreerde dat er ‘zelfs’ een warmtepompcongres werd gehouden. Terwijl de techniek toch al lang wordt toegepast en het congres inmiddels ook al een paar jaar achter elkaar is georganiseerd.
De samenstelling van de zaal liet een gemixt beeld zien. Van de ruim 150 deelnemers gaf 16 procent aan zich op een toekomst in de warmtepompbranche te oriënteren en bleek 36 procent minder dan drie jaar zich actief met warmtepompen bezig te houden. Van de meerderheid van de bezoekers die zich al langer op advies, levering of installatie van warmtepompen richt, doet een kwart dat zelfs langer dan tien jaar. De deelnemers gaven aan een goede toekomst te voorzien: bijna de helft verwacht dat er binnen vijf jaar meer warmtepompen dan cv-ketels worden verkocht. Die verschuiving in het werk verklaart wellicht de grote deelname van installateurs. Voor samenwerking in de keten gaven de deelnemers het rapportcijfer 4,4. Zorgwekkend, zo concludeerde de zaal.
Doekle Terpstra, voorzitter van Uneto-VNI, reikte aan het begin van he congres de Uneto-VNI Innovatie Award 2018 uit, een prijs om mooie projecten in de schijnwerpers te zetten. Bij de renovatie en bouw van Naturalis Biodiversity Center in Leiden heeft installatiecombinatie ULC-Kuijpers veel duurzame energietechniek toegepast, met onder andere duurzame ventilatie, zonnepanelen en een wko gecombineerd met stadsverwarming. Desondanks koos de zaal in meerderheid voor een betaalbaar zorgconcept van Hoffman Elektro.
Bij het verduurzamen van woningen vormen techniek en budget in veel gevallen niet de grootste uitdagingen. Dat geldt wel voor de medewerking van de bewoner. Draagvlak is een cruciaal aspect dat vaak onderbelicht blijft. Professor dr. ir. Anke van Hal (Center for Sustainability, Business Universiteit Nyenrode) deelde haar ervaringen rond de vraag: “Hoe krijgen we bewoners mee?” Van Hal heeft een bouwkundige achtergrond, werd adviseur rond duurzaam bouwen en verlegde haar aandacht naar onderzoek. Aanleiding daarvoor was haar frustratie dat in Nederland prachtige voorbeeldprojecten worden gerealiseerd, maar dat partijen in de standaardbouw blijven doen wat ze gewend zijn.
Van Hal pleit ervoor om bewoners centraal te stellen. Bewoners vinden terugverdientijden over het algemeen niet interessant. Gedragswetenschappers spreken in dit kader over de ‘wet van de verminderde waarde van een uitgestelde beloning’: hoewel je als bewoner weet dat je geld terugverdient, kost het moeite om daar eerst geld voor uit te geven. Het werkt daarom beter werkt om bewoners op andere voordelen te wijzen. Bijvoorbeeld dat ze meer ruimte krijgen als ze geen radiatoren meer hebben, dat er zonder radiatoren veel minder stof in huis rond dwarrelt en dat een warmtepomp ook voor goedkope koeling kan zorgen.
Of projecten wel of niet slagen, hangt vaak af van toevallige factoren. Van Hal ging in op een op papier aanlokkelijk project in Engeland, dat niet van de grond kwam omdat volgens de voorwaarden eerst de zolder moest worden leeggeruimd. De belangstelling was nihil, tot er ook zolderschoonmakers beschikbaar kwamen. Ze vertelde ook over iemand die geen duurzaam ventilatiesysteem wilde omdat het kattenluik zou vervallen, en dat veel mensen bang voor troep door een verbouwing. Goede afspraken voor de werkwijze bij renovatie of verbouwing kunnen mensen over de streep trekken, bijvoorbeeld dat in het weekend de badkamer beschikbaar is en elke dag de bouwrommel wordt opgeruimd. Een slimme tip die ze aan de zaal meegaf: kom als installateur eerst met je stofzuiger naar binnen, en dan pas met je gereedschapskist. Dat geeft de bewoner het vertrouwen dat de klus netjes wordt uitgevoerd.
Ook een integrale aanpak kan nuttig zijn. Zo haalde Van Hal een project aan waar veel weerstand tegen was omdat door het plaatsen van een warmtepomp ruimte verloren ging. De aannemer van het project bedacht dat de installatie ook in een bergruimte in het portiek zou kunnen worden geplaatst. Dan bleef er ook nog ruimte voor een schoenenkast, die meteen op maat werd afgeleverd. Dat trok veel bewoners over de streep. Van Hal: “Zorg dat je in een open contact met bewoners deze redenen ontdekt en speel er creatief op in. Bedank daarbij dat slecht nieuws snel wordt verspreid, maar dat je , mooie verhalen moet opschrijven en delen.” Dat laatst doet van Hal zelf op de website www.homemates.nl.
Na een deelsessieronde – waar we de komende dagen apart aandacht aan besteden op deze website – werd het congres afgesloten met een forumdiscussie. Vertegenwoordigers van verschillende subsectoren (waaronder installateurs, warmtepompleveranciers en woningbezitters) gingen op het podium in op een aantal stellingen, en daagden het publiek uit om mee te praten. Een van de stellingen die werden voorgelegd, luidde dat de installatiebranche niet deskundig is, en niet geïnteresseerd in warmtepompen. Ruim de helft van de zaal bleek het hiermee eens te zijn. Vanaf het podium volgde echter al snel een nuancering: installateurs zijn met innovatieve projecten bezig, kijk bijvoorbeeld maar op de website www.detechniekachternederland.nl. Aan die deskundigheid wordt hard gewerkt, onder andere doordat als onderdeel van een Green Deal de komende jaren 6.000 warmtepompmonteurs worden opgeleid. Daarmee werd de algehele conclusie van het congres onderschreven: er is nog veel, heel veel werk aan de winkel en er moet meer worden gecommuniceerd, maar met de juiste aanpak gaat de warmtepompsector hoe dan ook een rooskleurige toekomst tegemoet.
> De (meeste) presentaties die tijdens het congres werden gegeven zijn online in te zien op de congreswebsite.
> Leestip: De overheid kent 120 miljoen euro toe aan ‘proeftuinen’ voor het aardgasvrij maken van wijken