Het oudste document waarin de nederzetting Nieuwkoop wordt beschreven dateert uit 1270. Johan de Bruyn van Buytewech, heer van Nieuwkoop van 1617 tot 1657, heeft veel voor Nieuwkoop betekend.
Hij was een bekwame bestuurder en aan hem danken we onder meer het Reghthuys en de toren op het Reghthuysplein.
Tot ongeveer 1950 is Nieuwkoop een langgerekt lintdorp. Daarna worden langs de Meeuwenlaan de eerste nieuwbouwwoningen neergezet. Inmiddels zijn er diverse nieuwbouwwijken in de kern.
De bewoners verdienden vroeger een boterham door turf te steken, riet te snijden en te vissen. Maar Nieuwkoop was vooral bekend vanwege de smederijen. In 1860 waren er maar liefst 150 smeden in Nieuwkoop te vinden. Bijna alle bedrijven zijn nu op het industrieterrein gevestigd. De oudste school stond vroeger op het Reghthuysplein vlakbij de toren. Tot 1873 was er alleen maar openbaar onderwijs in Nieuwkoop. Tegenwoordig zijn er drie basisscholen die, samen met een kinderopvanginstelling, gevestigd zijn in de brede school in de wijk Buytewech.
Op de plaats waar nu de hervormde kerk staat stond tot aan de Hervorming de katholieke kerk. Hier is ook de grafsteen van Johan de Bruyn van Buytwech en zijn vrouw Cornelia te vinden. De remonstrantse gemeente is één van de oudste in Nederland. Veel van de geschiedenis van Nieuwkoop is terug te vinden in het Smederijmuseum en de Oudheidkamer van het Historisch Genootschap. Deze laatste is gevestigd aan de Noordenseweg 23a. Zij delen dit pand met het Toerischtisch Informatiepunt (TIP), het Poldermuseum en diverse kunstenaars/expostieruimtes.