Plastische vervorming is de vervorming die optreedt bij uitwendige belasting van een materiaal (voorwerp) indien na verwijderen van de belasting dat materiaal niet weer in zijn oorspronkelijke vorm terugkeert maar permanent vervormd is. Deze vervorming is dus onomkeerbaar; dit in tegenstelling met elastische vervorming waarbij het materiaal na opheffen van de belasting weer terugkeert in de oorspronkelijke vorm.
Een duidelijk voorbeeld waarbij plastische vervorming optreedt, is lood.
Voorbij een bepaalde waarde van de belasting (trek- of drukkrachten) is sprake van plastische vervorming van het materiaal. Deze kritische waarde is de vloeigrens of elasticiteitsgrens. Voorbij deze grens is de vervorming blijvend. In de grafiek onder loopt het plastische gebied van punt P (het einde van het de vloeigrens) tot breuk.
rek, verlenging per lengte-eenheid bij een (toenemende) belasting; klik voor groter:
Beton vervormt vanaf een bepaalde (grote) belasting plastisch: bij opheffen van de belasting is de vorming voor een deel blijvend. Bij toenemen van de belasting zal de elastische vervorming (geleidelijk) overgaan in een plastische vervorming.
Ook in het asfalt van wegverhardingen zijn er trek- en drukspanningen. Als die spanningen te groot worden,treedt plastische vervorming op en wordt het asfalt "uit elkaar getrokken".
Vooral bij metalen neemt de plastische vervorming toe bij hoge temperatuur (brand).
Soms wordt van "plastische vervorming" nuttig gebruikgemaakt, bv. bij een felsnaad die in de gebogen vorm moet blijven en bij een klinknagel.
Het woord plastisch is afkomstig van het Latijne plasticus (vormbaar), dat ontleend is aan het Griekse plastikos (vormbaar), een afleiding van plassein (vormen, kneden); bron Etymologiebank.