Nederlanders willen liever derde partij erbij dan alleen VVD en PvdA - TNS NIPO
Mensen hebben vooralsnog weinig spijt van stemkeuze
VVD en PvdA lijken serieus van plan om het met zijn tweeën te proberen, minderheid in de Eerste Kamer of niet. Toch krijgt een dergelijke coalitie weinig handen op elkaar. 9% van de kiesgerechtigden opteert hiervoor. Ook de verse achterban van de partijen in kwestie is niet erg enthousiast. Mensen die op 12 september VVD stemden willen het liefst, naast de onvermijdelijke samenwerking met de PvdA, het CDA of D66 erbij betrekken. Ook PvdA-kiezers willen graag Paars. Daarnaast geven ze de voorkeur aan twee (weinig waarschijnlijk) links georiënteerde opties: samenwerking met de VVD en SP, dan wel een coalitie over links (met SP, CDA en D66, zonder VVD).
Ondanks deze formatieontwikkelingen hebben Nederlanders nog nauwelijks spijt van hun stemkeuze: 89% is tevreden, slechts 1% heeft uitgesproken spijt. Dat blijkt uit onderzoek onder bijna 1.800 kiesgerechtigden.
Nu de uitslag van de verkiezingen tot ieders besef is doorgedrongen, overheerst nog altijd tevredenheid over de eigen stemkeuze. Negen op de tien kiezers (89%) zijn tevreden over hun stemkeuze, 1% heeft spijt en 10% heeft gemengde gevoelens. De grootste tevredenheid heerst onder VVD- en D66-kiezers (97% en 96%), terwijl de achterban van CDA (81%), SP (76%), PVV (76%) en GroenLinks (74%) minder uitgesproken tevreden is. Het grootste percentage kiezers dat spijt heeft treffen we bij de PVV aan (5%).
Coalitievoorkeur: liever derde partij erbij, niet over links
VVD en PvdA lijken serieus voornemens te zijn om het gezamenlijk te proberen met de formatie. Maar wat wil de eigen achterban? Onderstaand overzicht toont de coalitievoorkeuren van de Nederlanders. Het moge duidelijk zijn: er springt niet echt een bepaalde coalitie uit, maar per saldo wensen een stuk meer Nederlanders een aanvullende partij – D66 (16%), CDA (11%) of zelfs (weinig realistisch) SP (11%) - naast VVD en PvdA in een kabinet. 'Over links' (PvdA, SP, CDA en D66, dus zonder VVD) is bij 7% favoriet. Nog eens 7% wil het liefst een brede middencoalitie (VVD, PvdA, CDA en D66), 5% wil – evenmin realistisch - het liefst over rechts (VVD, PVV, CDA en D66).
1| Liever kabinet met intermediërende partij dan alleen PvdA en VVD, meest genoemde opties
VVD, PvdA , D66
VVD, PvdA, SP
PvdA, SP, CDA, D66
VVD, PVV, CDA, D66
VVD, PvdA, CDA, CU
D66 gewilde partner bij Nederlander
Zowel VVD- als PvdA-kiezers zien het liefste dat een derde of zelfs vierde partij zich bij beiden aansluit. Bij zowel de VVD-achterban als de PvdA-achterban doet de aansluiting van D66 het goed (respectievelijk 22% en 25% is voorstander van Paars). Bij de VVD-achterban is de combinatie met het CDA nog iets populairder (23%), maar een breed midden (dus inclusief D66 en CDA) doet het ook goed (15%), terwijl PvdA-kiezers de voorkeur geven aan een aanvulling met de SP dan wel de optie 'over links' te gaan (beide 16%). Pas daarna komt, in de optiek van zowel VVD- als PvdA-kiezers, een coalitie van alleen VVD en PvdA (beide 13%).
En wat vinden CDA- en D66-kiezers hiervan? CDA-kiezers zien het liefste dat het CDA meeregeert met VVD en PvdA, alleen (38%) dan wel samen met D66 (21%). D66-kiezers zijn in meerderheid voor Paars (57%). 'Over links' krijgt bij slechts 2% de handen op elkaar.
Aantal respondenten: aan het onderzoek werkten 1.789 Nederlanders (18+) mee. Het betrof een zogeheten nameting: de 1.917 deelnemers aan de slotpeiling van TNS NIPO (9 tot en met 11 september) werden opnieuw uitgenodigd. De respons was dus 93%.
Veldwerkperiode: 14 september tot en met 18 september.
De steekproef is herwogen op geslacht, leeftijd, opleiding, gezinsgrootte, regio en politiek stemgedrag 2012
TNS NIPO werkte sinds juni 2012 met een zogeheten rolling panel: respondenten van het ene onderzoek werden voor een kwart vervangen door nieuwe respondenten.