Moet u uw kinderen leren ruziën? | De Morgen
Moet u uw kinderen leren ruziën?
'Niet als de kleine erbij is', lijkt vaak het motto bij ouders die een hartig woordje willen wisselen. Elkaar tegenspreken en openlijk in conflict treden, past nu eenmaal niet in het positieve opvoedingsverhaal. "Maar als we amper een krasje te zien krijgen, gaan we net leren om het conflict uit de weg te gaan", stelt de Amerikaanse psycholoog Adam Grant van de Universiteit van Pennsylvania in een opiniestuk in The New York Times.
Daarin houdt hij een pleidooi voor ouders om discussies niet langer angstvallig te verbergen voor hun kinderen. Want leren discussiëren is een belangrijke creativiteitstool voor later, zo zegt Grant. "De vaardigheid om een goeie ruzie te hebben zonder dat het persoonlijk of grimmig wordt, is essentieel in het leven. (...) Kinderen moeten de waarde leren van bedachtzame onenigheid." Het is uit de botsing van ideeën dat vooruitgang komt, maar dan moet een kind eerst leren botsen.
Toch lijkt die mentaliteit nog niet helemaal doorgedrongen bij veel ouders. "Het wisselt natuurlijk van koppel tot koppel, maar we hebben inderdaad de neiging om conflict uit de weg te gaan of moeilijke dingen niet uit te spreken", zegt kinderpsycholoog Koen Lowet. Terwijl ouders een belangrijke voorbeeldfunctie te vervullen hebben, zeker bij jonge kinderen. "Tonen hoe je uit een ruzie geraakt, is zeker belangrijk."
"Het heeft iets met de tijdsgeest te maken", zegt Wim Van den Broeck, professor ontwikkelingspsychologie aan de VUB. "Alles moet altijd in een aangename sfeer verlopen, iedereen moet zich goed voelen. Maar we leggen daar zo zwaar de nadruk op dat het een omgekeerd effect kan teweegbrengen." Een psychologisch immuunsysteem als het ware: te veel afschermen maakt net kwetsbaar. "Kinderen zijn veel sterker dan we denken, maar je moet hen wel toelaten om te groeien tot een weerbaar wezen. Daar moet je niet te lang mee wachten."
"Het geruzie mag natuurlijk niet te beladen of te fors gebeuren", benadrukt Lowet. Het pleidooi van Grant is inderdaad geen oproep om meer of heftiger te gaan ruziemaken, wel om dat op een constructieve, open en doelgerichte manier te doen. Daarbij geeft de psycholoog enkele tips: 'kader het als een debat, niet als een conflict' of 'geef toe als je het eens bent met kritiek en erken wat je ervan hebt geleerd'.
Want als ouderlijk bekvechten een destructief randje krijgt, slaat de slinger natuurlijk de andere kant uit. Recent onderzoek aan de Universiteit van York toont hoe kinderen van gescheiden ouders veel meer schade oplopen door de onopgeloste conflicten in de huiskamer, dan door de breuk zelf. "Te zware ruzies raken aan de basisveiligheid van het kind", verwijst Lowet naar de 'emotionele veiligheidstheorie'. Als een kind zich niet meer veilig of beschermd voelt, loopt het fout.
Durf te ruziën aan de keukentafel, maar houd het netjes, lijkt dus de boodschap. "Maar leg ook niet te veel nadruk leggen op constructief denken of ruzies bijleggen, zo werkt het in de echte wereld ook niet", zegt Van den Broeck. "Je kunt positieve dingen in het leven pas erkennen vanuit het besef dat er soms frictie is."