Het biologische kunstbrein - Carlito, ergo sum! - hét schotschrift voor de salon-revolutie - jaargang 10
Het biologische kunstbrein
Klik voor het arti­kel over Hideya Sak­aguchi in de New Scientist
Hideya Sak­aguchi van het "Salk Insti­tu­te for Bio­lo­gi­cal Sci­en­ces" in Cali­for­nië heeft het geflikt: hij heeft een organoïde gemaakt dat de mini­a­tuur uit­ga­ve van een men­se­lijk brein is. Zijn doel was om medi­cijn­on­der­zoek te faci­li­te­ren zon­der daar­voor her­sens van ande­re zoog­die­ren te hoe­ven ana­ly­se­ren. Het omlaag bren­gen van het gebruik van proef­die­ren is een nobel stre­ven, dus zijn wapen­feit wordt als een gro­te en zeer belang­rij­ke stap in de medi­sche weten­schap gezien. Ik ben geneigd om dat inzicht te vol­gen, want als kat­ten­lief­heb­ber heb ik van natu­re iets tegen vivisectie.
Er zit ech­ter een keer­zij­de aan deze ont­wik­ke­ling. Dat klinkt nega­tie­ver dan ik het bedoel. Het is moge­lijk, blijkt, dat uit stam­cel­len een gelaagd brein­tje gekweekt kan wor­den dat zich gedraagt als een neu­raal net­werk. Een gea­van­ceerd neu­raal net­werk is pre­cies dat wat bij ons alles uit­maakt; wat ons apart zet van de die­ren­we­reld. Sinds Sak­aguchi kan dat in mini­a­tuur – door men­sen­han­den – wor­den uit­ge­voerd, com­pleet met cere­bra­le cortex.
In dat laat­ste zit een belang­rijk issue. De cere­bra­le cor­tex is de plek waar bij men­sen het hoge­re bewust­zijn zetelt. Het is om die reden dat ethi­ci deze ont­wik­ke­ling nauw­ge­zet vol­gen. Het gaat ten­slot­te om echt bewust leven dat kan ont­staan. Hier­bij vraag ik me gelijk af of ze dat ook doen bij AI die in elek­tro­ni­sche machi­nes huist. Er zal een moment komen dat AI over­stapt naar syn­the­tisch-bio­lo­gi­sche net­wer­ken, sim­pel van­we­ge het feit dat bio­lo­gi­sche her­sens veel efficiënter zijn dan elek­tro­ni­sche. De bio­lo­gi­sche barrière moet wor­den over­schre­den.
Het is een inte­res­san­te vraag hoe snel een bio­lo­gisch-syn­the­tisch brein van men­se­lij­ke bete­ke­nis kan wor­den gemaakt en wor­den "inge­richt" als mens. Om daar te komen moet dat brein op dezelf­de manier sen­sor-input krij­gen als dat van ons. Dat zal nog wel even duren, want om alles wat wij aan sen­so­ren heb­ben – huid, ogen, oren, neus etc. – na te kun­nen maken en aan te kun­nen slui­ten is nog veel werk nodig. Even­wel komt dat moment er een keer aan en het is zaak er dan klaar voor te zijn. We moe­ten dan belang­rij­ke vra­gen kun­nen beant­woor­den die gaan over het bestaans­recht en de plich­ten van de (bio­lo­gi­sche) AI.
Boven­staan­de gaat ove­ri­gens uit van een syn­the­ti­sche "mens" als huis voor een AI. De vraag is of zo'n syn­the­ti­sche mens wel wens­baar is, omdat deze the­o­re­tisch dezelf­de plus­sen en min­nen als een niet-syn­the­ti­sche mens zou heb­ben. Mis­schien krijgt een bio­lo­gisch-syn­the­ti­sche enti­teit wel een heel ande­re vorm dan wij; daar­door wordt sen­sor input anders en daar­door dus ook het bewust­zijn. Dat stelt ons voor een inte­res­san­te keu­ze: "wat gaan we maken en moe­ten we dat über­haupt doen…?" Zelf vind ik het char­mant om hard te bewij­zen dat wij men­sen ook maar bio-elek­tri­sche machi­nes zijn. En dat doe je door er een te maken die niet te onder­schei­den is van een vol­bloed Homo Sapiens..
Leuk zij­de­ver­haal: van­daag lees ik dat weten­schap­pers een vis-robot heb­ben gemaakt die ener­gie opslaat in kunst­ma­tig bloed. Dat is weer een stap dich­ter­bij de syn­the­ti­sche mens