Artikel in Moving Art Magazine 2001
In 1951, toen hij 27 jaar was, herkende hij in een stervend katertje zijn eigen gevoel van totale eenzaamheid en vroeg om opname in Santpoort, een psychiatrische inrichting. Daar, in de relatieve veiligheid van een cel, werd de kunstenaar geboren. Voor die tijd had hij al getekend, en niet onverdienstelijk. Maar na Santpoort kreeg zijn werk de onmiskenbare signatuur van een "Anton Heyboer".
Deze structuur noemde hij zijn systeem. Zowel zichzelf als zijn vrouwen heeft hij de posities in zijn systeem gegeven. Niet als stilstaande plaats maar als dagelijkse wisseling van onderlinge verhoudingen.
Anderen herkennen wel hun eigen diepte in zijn werk, waardoor het voor velen buitengewoon fascinerend is. Het is een diepte waar geen logische gedachten heersen, en die heel moeilijk te omschrijven is.
Anton werd geboren op een klein eilandje, Pulu Weh, bij de noordpunt van Sumatra. Zijn vader werkte bij de Shell. Op Pulu Weh (of Pulau Weh) was een overslaghaven voor kolen en er woonden maar een paar Europeanen. Zijn moeder was onderwijzeres en had geen tijd voor een baby.
Hij werd verzorgd door Jami, een baboe, de enige in zijn leven die ooit veiligheid bood. Ondanks het feit dat het gezin weer terugkeerde naar Nederland toen hij nog een baby was, bleef Jami zijn hele leven een symbool voor hem van hoe de vrouw kon zijn. Een ideaal.
Hij trouwde vlak na Santpoort met Elsa Wijnands en kreeg een zoon. Hij was echter niet geschikt voor het huwelijk met zijn vaste regels en patronen, dus het werd geen succes. Hij scheidde en ontmoette Erna. Zij kregen een dochter. Na enkele jaren verliet Erna hem omdat een kind meer regelmaat nodig heeft dan Anton kon bieden. Na een kort huwelijk met Ivonne ontmoette hij Maria. Zij bleek in staat hem tegelijk de vrijheid en de warmte te geven die hij nodig had. Anton en Maria zijn bij elkaar gebleven gedurende 43 jaar.
Met Erna was hij van Haarlem naar Amsterdam gegaan, waar hij bijna ten onder ging aan de drank. Maria heeft hem hieruit gehaald en samen zijn zij in een dorpje buiten Amsterdam gaan wonen, Den Ilp.
Er kwamen andere meisjes aankloppen, die niet in de maatschappij konden vinden wat zij zochten, en dit wel in Anton herkenden. Maria respecteerde Anton's creativiteit en accepteerde dat er andere vrouwen in zijn leven kwamen. En natuurlijk ook in haar eigen leven. Zo is er een hechte leef-gemeenschap gegroeid. Ieder draagt haar eigen vaardigheden bij, waardoor dit leven een heel grote kracht bezit.
Het contact met zoveel buitenwereld was niet goed. Er ontstonden wrijvingen tussen Anton en de meisjes, dus toen er een vijfde bijkwam, Petra, die haar galerie in Laren verkocht en het verkopen in Den Ilp overnam, was iedereen opgelucht. Ze kocht het huisje en maakte er haar eigen zeer kleurrijke Heyboer-Gallery van.
Anton schiep er altijd een groot genoegen in, om de gevestigde orde op zijn kop te zetten. Net zoals een ding, een kunstwerk, of een mens pas leeft als hij veel heeft meegemaakt en daar de sporen van draagt, zo leefde voor hem ook de maatschappij alleen als ook het ongewone, gekke of rauwe er een plaats had. Hij deed niets zoals het hoorde. Natuurlijk deed hij zichzelf daar ook vaak schade mee, maar dat kon hem niet schelen. Liever absurd leven met alle risico's daarvan dan netjes binnen de perken blijven, waar voor hem de dood heerste.
Hij ging doelbewust in tegen de kunsthandel en tegen musea. Hij probeerde ze wakker te schudden. Bij de kunsthandel, en zeker bij de kunstenaars zelf, is dat ook inderdaad gelukt. Prijzen zijn niet meer zo hoog en heilig als 40 jaar geleden, en kunst is voor velen toegankelijker geworden. Hij vond dat kunst deel van het leven moest zijn, en niet iets om tegen op te kijken.
Hij leefde zo hevig, dat hij zichzelf uitputte. Hij maakte al zijn energie altijd helemaal op, werkte te hard en te lang. Als hij niet kon creëren had het leven geen zin.