✦ France Gall
France Gall, 17 jaar oud, tijdens het Eurovisiesongfestival in 1965. Haar grote doorbraak. Beeld AFP
Nauwelijks een maand na de dood van Johnny Hallyday verliest Frankrijk een ander popicoon. France Gall, bekend van klassiekers als 'Poupée de cire, poupée de son' en 'Ella, elle l'a', is op 70-jarige leeftijd overleden. "Ze maakte sprookjesmuziek: te mooi om waar te zijn, maar je geloofde het wel."
✦ Exclusief voor abonnees door Ewoud Ceulemans 7 januari 2018, 22:45
"Je zong vals. Je was verschrikkelijk!", zou Claude François hebben geroepen nadat France Gall, zijn toenmalige geliefde, van het Eurovisie-podium kwam in Napels, in 1965. De jury dacht anders: de in Parijs geboren Gall, die niet Frankrijk maar Luxemburg vertegenwoordigde op het Eurovisiesongfestival, eindigde als eerste en werd zo de muziekgeschiedenis in gekatapulteerd.
Voordien had Gall – echte naam: Isabelle Geneviève Marie Anne Gall – al hits gescoord met 'Ne sois pas si bête' (1963) en 'Laissez tomber les filles' (1964). En in de jaren 80 zou de meezinger 'Ella, elle l'a' (1988), een ode aan Ella Fitzgerald, nog volgen. Maar 'Poupée de cire, poupée de son', het nummer waarmee ze in 1965 die eerste plaats behaalde, zou voor altijd een van haar bekendste songs blijven. France Gall werd, net als Françoise Hardy, voor een boegbeeld van de 'yé-yé-generatie' van Franse muzikanten die lichtvoetige popmuziek omarmden, en de jonge zangeres werd vereeuwigd als het ietwat naïeve, maar ook een tikkeltje stoute schoolmeisje met die nét niet voldragen stem.
"Dat was een beetje typisch aan die yé-yé-generatie: dat naïeve karakter, met daaronder die dubbele bodem", vertelt Isolde Lasoen, die met haar band Isolde ook een cover van 'Laissez tomber les filles' op de setlist heeft staan. "Aanvankelijk was dat imago vooral het gevolg van onwetendheid, denk ik, maar later werd ze zich daar toch bewust van. Haar songs zaten vol dubbelzinnigheden. Met dank aan Serge Gainsbourg, natuurlijk."
Het was vader Robert die de carrière van zijn dochter lanceerde; hij pende eerder teksten voor Edith Piaf en Charles Aznavour. Maar het was dankzij Serge Gainsbourg dat Gall in de jaren 60 doorbrak. Het icoon van de Franse popmuziek schreef de teksten en arrangementen van onder andere 'Poupée de cire', 'Laissez tomber' en later ook 'Teenie Weenie Boppie', en speelde het onschuldige imago van Gall ten volle uit. Vooral in een song als 'Sucettes': aan de oppervlakte een liedje over een meisje met een voorliefde voor lolly's, maar dat tafereel vormde natuurlijk een metafoor voor andere daden. Het leidt tot een schandaaltje, maar Gall, achttien jaar oud toen ze het nummer inzong, beweerde dat ze de dubbele bodem pas later begreep.
"Op een gegeven moment werd het un peu facile om zo'n jong meisje zulke nummers te laten zingen", vindt muzikant Daan Stuyven, die alle platen van France Gall in de kast heeft. "Ik ben een groot fan van Gainsbourg, maar er zijn grenzen. Naar mijn gevoel had Berger een veel juistere aanpak, met veel meer inleving."
Gall leerde Michel Berger, bekend van de hit 'Le paradis blanc', kennen in 1973, toen haar carrière al even in een dipje zat. De samenwerking met Gainsbourg was stopgezet, maar er kwam geen opvolger – tot Berger. Vanaf dan zou ze enkel nog songs van Berger zingen, en in 1976 stapten de twee in het huwelijksbootje. Haar relatie met Claude François was al in 1967 stukgelopen, en inspireerde Cloclo tot de song 'Comme d'habitude', later door Frank Sinatra vereeuwigd als 'My Way'.)
France Gall in Parijs, in 1971. De zangeres werd 70 jaar. Beeld AFP
Met Berger maakte ze onder andere haar succesalbum Babacar (1987), met hits als de titelsong en 'Ella, elle l'a'. "Die plaat is een moment van genialiteit", vindt Stuyven. "Een wonder van productie, met geniale muzikanten, een geniale songschrijver, en een geniale zangeres. Een parel van de Franse popmuziek."
Het toont dat Gall meer was dan een zangeresje dat andermans nummers inzong. "Zij deed met Bergers nummers veel straffere dingen dan andere performers", zegt Stuyven. "Ze was een unieke performer, met een fijne, unieke en acrobatische stem, waarmee ze door de muziek kon snijden. Ze maakte sprookjesmuziek: te mooi om waar te zijn, maar je geloofde het toch." Ook Isolde Lasoen ziet in France Gall "een heel sterke persoonlijkheid: ze draagt iets iconisch uit, ze is een herinnering aan een gouden tijd in de muziekgeschiedenis."
Een herinnering, inderdaad: sinds de dood van haar man, in 1992, en haar dochter, in 1997, trad Gall nog maar zelden in de openbaarheid. Ze overwon borstkanker, maar twee jaar geleden was de tumor teruggekeerd. Ze overleed in het ziekenhuis aan de gevolgen van een longinfectie. "France Gall", vertelde haar management, "is naar le paradis blanc vertrokken."