Home » De normatieve werking van het tuchtrecht voor accountants
6 januari 2022 door Extendum
Inzicht in onderneming
In het kader van de uitwerking van het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid is het bijvoorbeeld staande jurisprudentie van de accountantskamer dat de accountant persoonlijk contact heeft met de klant en wel om twee redenen. Ten eerste dient de accountant zelf voldoende inzicht te verwerven in de activiteiten van de betrokken onderneming, waaronder ook het administratieve systeem en administratieve vastleggingen. Daarnaast dient de accountant in kwestie op basis van zijn of haar eigen waarneming een oordeel te vormen over de activiteiten van de onderneming en haar vertegenwoordigers, lees directie c.s.
Overname samenstelopdracht
In de zaak van de in deze zomer gepubliceerde uitspraak van de accountantskamer (21/199 Wtra AK) was sprake van een accountantskantoor met meerdere vestigingen en meerdere eindverantwoordelijke accountants. Een registeraccountant werkzaam bij één van de vestigingen van het accountantskantoor stelt sedert jaren de jaarrekening van een uitzendbureau samen. Wanneer deze accountant overlijdt wordt zijn klantenportefeuille verdeeld over de accountants van de andere vestigingen.
De accountmanager van de vestiging van de overleden accountant maakte altijd deel uit van het samenstelteam dat de opdrachten uitvoerde en was als zodanig op de hoogte van het reilen en zeilen van de onderneming. Deze accountmanager in kwestie wordt door de DGA van het uitzendbureau om advies gevraagd en verstrekt dit ook in de vorm van diverse overeenkomsten, met betrekking tot een voorgenomen aandelentransactie aan een werknemer van het uitzendbureau, een en ander niet onder de verantwoordelijkheid van de betrokken opvolgend accountant.
De opvolgend accountant in kwestie – tegen wie uiteindelijk een aantal klachten werd geformuleerd – had de samenstelopdracht overgenomen van de overleden collega-accountant.
Als gevolg van ruzie tussen de DGA en de koper van de aandelen, stelt de DGA het accountantskantoor aansprakelijk voor vermeende fouten in de advisering bij de aandelentransactie en dient uiteindelijk tevens een klacht in tegen de opvolgend accountant bij de accountantskamer. De accountant zou ten onrechte de aandelentransactie niet verwerkt hebben in de jaarrekening. De accountmanager was intussen al niet meer werkzaam bij het accountantskantoor.
De overige klachten jegens de opvolgend accountant betroffen – althans voor zover van belang voor dit artikel – dat hij nooit persoonlijk kennisgemaakt had met de DGA van de onderneming en onvoldoende toezicht had gehouden op de werkzaamheden van de accountmanager en/of andere medewerkers.
Bij de beoordeling van de verschillende klachten stelt de accountantskamer voorop dat het beter was geweest indien de opvolgend accountant wel persoonlijk contact had opgenomen met de klant. Echter achtte de accountantskamer de accountant onder de gegeven feiten en omstandigheden niet tuchtrechtelijk verwijtbaar dat dit achterwege was gebleven.
De accountantskamer onderbouwt haar oordeel met de omstandigheden dat er in casu sprake was van een langlopende klantrelatie met de onderneming van klagers door middel van een doorlopende samenstelopdracht vanaf 2004, de opvolgend accountant slechts tijdelijk de samenstelwerkzaamheden zou overnemen en dat dit het directe gevolg was van het overlijden van de voorgaande accountant. Daarnaast werd de opvolgend accountant ondersteund door het samenstelteam dat al geruime tijd bekend was met de onderneming en al geruime tijd inzicht had in de onderneming van klager. Voor wat betreft de meer inhoudelijke klachten overweegt de accountantskamer nog dat met betrekking tot de jaarrekening er geen bijzonderheden waren ten opzichte van voorgaande jaren en dat er geen situatie was waarin de relatie tussen klager niet soepel verliep.
Geen betrokkenheid bij adviesopdracht
Ten aanzien van de klacht dat de opvolgende accountant onvoldoende toezicht had gehouden op de advieswerkzaamheden van de accountmanager en de regiodirecteur die niet zou hebben gereageerd op een verzoek om informatie, overwoog de accountantskamer dat de opvolgend accountant enkel de samenstelopdracht had en alleen daarvoor vaktechnisch verantwoordelijk kon worden gehouden. Voorts overweegt de accountantskamer dat de opvolgend accountant niet de adviesopdracht had en deze ook niet heeft aanvaard én zich niet met de advisering heeft bemoeid noch daarbij betrokken was. De advieswerkzaamheden maakten ook geen onderdeel uit van de samenstelopdracht. Ten overvloede merkt de accountantskamer op dat binnen het betrokken accountantskantoor ook nog andere accountants werkzaam waren, waardoor het niet valt in te zien waarom juist de accountant in kwestie verantwoordelijk zou zijn voor de adviesopdracht. De accountantskamer verklaart de klacht ongegrond. In lijn met staande jurisprudentie op dit punt, welke bepaalt dat een accountant in beginsel niet vaktechnisch verantwoordelijk is voor een specifieke opdracht, mits hij én geen (inhoudelijke) bemoeienis heeft bij het (advies)werk, én de betrokken eindverantwoordelijke professional onder eigen tuchtrecht valt.
De accountantskamer geeft in deze uitspraak weer blijk van een praktische realiteitszin. Ondanks het feit dat bij samenstelopdrachten persoonlijk contact met de klant eigenlijk de voorgeschreven route is om inzicht te krijgen in een onderneming en de directie c.s., kan het toch zo zijn dat onder gegeven omstandigheden dit niet plaatsvindt, zonder dat dit klachtwaardig is.
Auteur: Ruud Boerman, senior jurist bij Extendum
Raakt u onverhoopt betrokken bij een (tuchtrechtelijke) klacht of procedure, dan is het verstandig u daarbij zowel juridisch als vaktechnisch te laten bijstaan. De juristen en accountants van Extendum bieden deze begeleiding. Met één van deze adviseurs naast u, kunt u de feiten en omstandigheden vanuit uw oogpunt beter onder de aandacht van de tuchtrechter krijgen. Neem voor advies contact op met Extendum op 088 55 123 00 of per mail via info@extendum.nl.