Jan Charles Alfons Verlinden (Sint-Gillis, 3 februari 1907 – Brussel, 19 mei 1996) was een Belgisch historicus en mediëvist. Hij legde zich toe op economische geschiedenis, meer in het bijzonder kolonisatie en slavernij.

Levensloop 
Charles Verlinden studeerde aan de Universiteit Gent, de Sorbonne, de École pratique des hautes études en het Centro de estudios históricos in Madrid. Als onderzoeker trok hij naar Parijs (1933), Madrid (1934) en Italië (1938). Hij doctoreerde onder Henri Pirenne en doceerde na zijn promotie in 1930 in Gent en Brussel, tot hij in 1940 assistent economische geschiedenis werd aan de Rijkshandelshogeschool Antwerpen. In 1944 keerde hij terug naar Gent, waar hij in 1948 gewoon hoogleraar werd en dit tot zijn emeritaat in 1977 bleef. In die periode was hij decaan van de faculteit Letteren & Wijsbegeerte (1954–1956).

Verlinden was directeur van de Academia Belgica te Rome (1959–1977) en van het Belgisch Historisch Instituut aldaar (1955–1986). Door zijn buitenlands verblijf liet hij zich in Gent vervangen. In de Commission internationale d'histoire maritime te Parijs was hij ondervoorzitter. Voorts was hij lid van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, de Real Academia de la Historia (Madrid), de Medieval Academy of America en vele andere internationale vakverbanden, waaronder de Accademia Nazionale dei Lincei (vanaf 1977). In totaal was hij gastdocent aan 46 universiteiten in Europa en Amerika.

Aan twee universiteiten was hij eredoctor: Sevilla (1968) en Coimbra (1988). Voor zijn bijdragen aan de Italiaanse geschiedenis ontving hij 1970 de Premio Internazionale Galileo Galilei dei Rotary Italiani.

Verlinden trouwde in 1931.

Historiografie 
Als leerling van Pirenne oriënteerde Verlinden zich op de middeleeuwen en op de vernieuwende methodes van de Annales-school. Vooral met Marc Bloch werkte hij samen. In zijn veelzijdige belangstelling dreven slavernij en kolonisatie boven. Hij verdiepte zich in de middeleeuwse mensenhandel, waarin hij een directe voorganger zag van de Trans-Atlantische slavenhandel. Voor zijn studie van kolonisatie vertrok hij eveneens van een origineel uitgangspunt, de Italiaanse initiatieven. Het overplanten van mediterrane feodale instellingen naar de Nieuwe Wereld was een terugkerend thema.

Door de onorthodoxe wijze waarop Verlinden grote gebieden in tijd en ruimte bestreek, wist hij onverwachte verbanden te leggen tussen historische processen.

Publicaties (selectie) 
De polyglot Verlinden schreef talrijke bijdragen en artikelen in het Frans, Nederlands, Engels, Spaans, Duits, Italiaans...

Hieronder volgt een selectie van zijn belangrijkste werk. In 1974 verscheen een bibliografie van de 535 publicaties die hij tot dan had laten verschijnen.

Monografieën en bundels
 Les Empereurs belges de Constantinople, 1945
 Introduction à l'histoire économique générale, 1948
 De dubbele cyclus der economische evolutie. Inleiding tot de algemene economische geschiedenis, 1950
 L'esclavage dans l'europe médiévale, vol. 1, Péninsule ibérique – France, 1955; vol. 2, Colonies italiennes du Levant – Levant latin – Empire byzantin, 1977
 Les origines de la frontière linguistique en Belgique et la colonisation franque, 1955
 Frankische vestiging en taalgrens, 1957
Kolumbus. Vision und Ausdauer, 1962
Columbus, 1962
 Les origines de la civilisation atlantique. De la Renaissance à l'Âge des Lumières, 1966
Geschiedenis van de Atlantische beschaving. Het ontstaan van de Atlantische beschaving van renaissance tot verlichting, 1971
The Beginnings of Modern Colonization. Eleven Essays with an Introduction, 1970
Koloniale expansie in de 15de en 16de eeuw, 1975
Atlantischer Raum und Indische-Ozean-Zone in kolonialgeschichtlicher Perspektive, 1982

Documentatie- en redactiewerk
 Dokumenten voor de geschiedenis van prijzen en lonen in Vlaanderen en Brabant, 4 dln., 1959-1973
 Bibliographie de l'histoire des grandes routes maritimes, 1968
 Bibliografie van de geschiedenis van de Belgische Scheepvaart, 1984
 Die mittelalterlichen Ursprünge der europäischen Expansion, 1986

Hommagebundels 
Miscellanea aangeboden aan Charles Verlinden ter gelegenheid van dertig jaar professoraat, 1974 (internationale bijdragen)
Album aangeboden aan Charles Verlinden ter gelegenheid van dertig jaar professoraat, 1975 (Nederlandse bijdragen)

Literatuur 
Christian Koninckx, Verlinden, Charles (1907-1996), UGentMemorie, 2010
John Everaert, Verlinden, (Jan) Charles (Sint-Gillis/Brussel, 3 februari 1907 - Brussel, 19 mei 1996), 2010
"C. VERLINDEN, Biografie", in: Bulletin van het Belgisch Historisch Instituut te Rome, 1997, LXVII, p. 7-64
Charles Verlinden, 1944 , in: Liber Memorialis, 1960

Externe link 
UGent Memorialis

Voetnoten 

Belgisch historicus
Hoogleraar aan de Universiteit Gent