De heer Polman: Ik kan een korte aanvulling geven. Er is natuurlijk ook nog niet zo lang geleden, twee jaar geleden, een wetsartikel over een specifieke bevoegdheid van de commissaris om toe te zien op integriteitsaspecten bij gemeenten opgenomen. De verbindende rol binnen de provincieregio is natuurlijk in belang toegenomen sinds de decentralisaties, waardoor intergemeentelijke samenwerking in toenemende mate aan de orde is en de commissaris ook toeziet op het stimuleren van bestuurlijke samenwerking. Ik wijs op het toezicht op de veiligheidsregio, niet als zodanig de veiligheidskolom. De commissarissen hebben ook een taak om toe te zien, namens de Minister, op het functioneren van de veiligheidsregio's. De ambtsinstructie die commissarissen krijgen en de rol die ze nu spelen bij de benoeming van burgemeesters, en die ze eventueel ook in de toekomst zouden kunnen spelen bij de benoeming of de verkiezing van burgemeesters, vragen niet per definitie een grondwettelijke basis. Je kunt een commissaris ook via de wet of via ambtsinstructies, zoals dus nu ook gebeurt, opdragen om toe te zien, om bepaalde taken ter hand te nemen of om Minister of regering te ondersteunen. Die mogelijkheid is er altijd.
De heer Van der Sluijs (PVV): Deze vraag is voor de heer Van Beek en mevrouw Spies. In hoeverre staat een door de bevolking gekozen burgemeester, een normale sollicitatieprocedure, zijn onafhankelijkheid in de weg, als je deze afzet tegen een politieke benoeming? Is de onafhankelijkheid door de gemeenteraad minder geborgd dan in de Grondwet?
Ik heb nog een klein vraagje aan de heer Van Beek. U zei dat een burgemeester onafhankelijk moet zijn en boven de partijen moet staan. Dat moet gegarandeerd zijn. Is dat in de oude situatie en de nieuwe situatie niet gewoon hetzelfde? Of ziet u daar beren op de weg?
De voorzitter: Ik begin nu bij mevrouw Spies met één vraag en dan twee vragen voor de heer Van Beek. Gaat uw gang, mevrouw Spies.
Mevrouw Spies: Ik hoorde de heer Van der Sluijs in een bijzin zeggen dat er sprake is van een politieke benoeming. Ik hoop, voor zover dat beeld er nog is, dat in ieder geval te kunnen ontkrachten. Iedereen kan reageren op een vacature. De tijd dat iedere keer geframed wordt alsof er in achterkamertjes burgemeestersbenoemingen via handjeklap geregeld zouden zijn, ligt echt decennia achter ons. Politieke benoemingen zijn gewoon niet aan de orde. Er zijn ook nog nooit zo veel gemeenten van kleur verschoten, zoals dat in het verleden wel werd genoemd. Het is aan de gemeenteraad en aan niemand anders.
Een visie op het lokale openbare bestuur waarin de onafhankelijkheid van de burgemeester, die boven de partijen staat, nog steeds als buitengewoon waardevol en belangrijk wordt gezien, verhoudt zich slecht tot een directe verkiezing. Zeker als je dat zet naast een direct gekozen volksvertegenwoordiging, waarbij je twee mandaten hebt: een van de gemeenteraad en een van de burgemeester. U kunt zich vast al voorstellen wat voor spannende discussies zich dan gaan afspelen, want beide hebben een rechtstreeks mandaat via een directe verkiezing. Dat vraagt een hele goede en stevige doordenking van de toekomst van dat lokale bestel, zoals de heer Polman ook heeft aangegeven. Want je zal maar de situatie hebben dat je een direct gekozen gemeenteraad hebt die in meerderheid zegt «we gaan hier bouwen» en een rechtstreeks gekozen burgemeester die in zijn of haar programma heeft opgenomen «we gaan hier niet bouwen». Die twee moeten zich tot elkaar verhouden, lijkt mij.