'Ik vind ze wel zoet, die artsen' - NRC
Dirk Bosse is psychiater en, zegt hij, niet het type dat graag op de barricades gaat. Gistermiddag stond Bosse op de oude markt in het Noord-Duitse Lüneburg. In zijn witte jas. En met een kartonnen bord: Stop deze waanzin! Bosse staakt. Voor meer salaris. Voor betere arbeidstijden Voor efficiënter ziekenhuismanagement. En tegen verschraling van de allerwegen geroemde Duitse gezondheidszorg. "Eigenlijk zijn we vijftien jaar te laat."
De arts staakt uit eigen belang. In de afgelopen tien jaar hebben ziekenhuisartsen dertig procent salaris ingeleverd, rekent Bosse voor. Het reële inkomen daalde. Overuren werden maar mondjesmaat vergoed, vakantiegeld geschrapt, gratificaties gehalveerd. Op de achtergrond, zegt hij, speelt een probleem dat het hele land betreft. Duitsland kan zijn royale gezondheidszorg niet meer betalen. Om de stijging van ziektekostenpremies een halt toe te roepen wil de grote coalitie van Angela Merkel de financiering van de gezondheidszorg ingrijpend herzien. Tot het zover is, zegt, Bosse, wordt het probleem afgewenteld op de artsen. "Niemand durft hardop te zeggen dat gezondheidszorg onbetaalbaar is, daarom moeten wij inleveren. Dat kan zo niet langer."
Op de trappen van het stadhuis staan nog ongeveer veertig witte jassen. Ze formuleren eisen. Zingen liedjes. Zwaaien met vlaggen. Op de markt, omzoomd door charmante baksteenhuizen met trapgeveltjes, doen de Lüneburgers intussen inkopen, alsof er niets aan de hand is. "Ik vind ze wel zoet, die artsen", zegt een oudere vrouw. Eén echtpaar applaudisseert. Lüneburg zal niet de geschiedenis ingaan als de beslissende slag in de strijd tussen arts en overheid.
Het gevecht om een nieuwe CAO voor ziekenhuisartsen duurt nu al twee maanden. Deze week werd het conflict grimmig. Prikacties maakten plaats voor een permanente staking. Van de 22.000 artsen in dienst van ziekenhuizen die eigendom zijn van deelstaten, waaronder de academische ziekenhuizen, werken er sinds maandag 12.500, verdeeld over 35 instellingen, niet. De onderhandelingen tussen artsenbond Marburger Bund en de deelstaten zijn opgeschort.
Harald Junius (33, 3.500 euro bruto), werkt als uroloog in Wolfsburg. Hij is niet van plan de strijd snel op te geven. "Er is geen weg terug. De acties hebben veel geduld, geld en tijd gekost. Maar het verleden heeft ons nog meer gekost."
Intussen zijn ziekenhuisafdelingen maar half bemand, blijft het papierwerk liggen, worden operaties verschoven. Sommige klinieken ramen de kosten van de acties op honderdduizenden euro per dag. Boulevardkrant Bild, een belangrijke stemmingsbarometer in Duitse conflictsituaties, heeft er genoeg van. Gisteren opende de krant met het lot van een hartpatiënt wiens operatie door het academische ziekenhuis in Münster vier keer werd verschoven.
De artsen eisen een loonsverhoging van dertig procent. De deelstaten en minister van Gezondheidszorg Ulla Schmidt (SPD) zeggen dat ze dat niet kunnen betalen. Een loonsverhoging van tien procent betekent dat de ziektekostenpremie met 0,1 procent stijgt. Ook het publiek had in eerste instantie weinig begrip voor de acties, zegt Ragma Burchhardt (31, 2.500 euro bruto) psychiater in Wunsdorf. "Vrienden begrepen het niet. Artsen verdienen toch goed? Als je uitlegt hoe het er in ziekenhuizen aan toe gaat, begrijpen ze het wel." Burchhardt stoort het vooral dat nachtdiensten als oproepdiensten betaald worden. "De rechter heeft het verboden, maar de werkgevers reageren niet." Burchhardt is tijdens een nachtdienst alleen verantwoordelijk voor 450 patiënten en een handvol noodopnames.
Dirk Bosse (41) werkt in een kliniek voor verslaafden. Hij verdient, inclusief toeslagen voor onregelmatige diensten, 2000 euro per maand. Voor een 24-uurs dienst krijgt hij een toeslag, de rustdag die volgt op de doorwaakte nacht wordt niet vergoed. "Tijdens een nacht komen soms zes noodgevallen binnen. Gewelddadige, dronken patiënten, besmeurd met bloed en fecaliën. Zoiets schud je, ook met jaren ervaring, niet zomaar van je af. Als je 's nachts een sleuteldienst belt, kost dat 250 euro voor tien minuten werk. Ik krijg maar 65 euro."
Bosse's werkdag wordt in beslag genomen door bureaucratie. Ziekenhuizen betalen slecht én zijn slecht georganiseerd. "Voor gesprekken met patiënten is eigenlijk geen tijd. Dat doe je dus maar in je vrije uren. Ik heb het afgelopen jaar 300 overuren gemaakt. Onbetaald. Ik werk, slaap, werk. Ik ben niet van plan dat een heel leven vol te houden."