Een hagelkruis is een wegkruis dat geplaatst werd om boze geesten af te weren, onder andere opdat gewassen niet door hagel beschadigd zouden raken. Hagelkruisen zijn er in twee typen, het Liemerse kruis van ijzer geplaatst op een hoge ijzeren of houten mast en het stenen of houten kruis dat op de grond geplaatst is.

Hagelkruizen werden voornamelijk bij kruispunten opgetrokken. Het oudste bewaard gebleven hagelkruis in Nederland is het hagelkruis te Aarle-Rixtel. In België vindt men onder meer een hagelkruis te Ekeren.

Bij sommige hagelkruisen vond brooduitdeling aan de behoeftigen plaats, terwijl een dergelijk kruis ook een halteplaats voor een processie kon zijn.

Er wordt wel beweerd dat het Hagelkruis afkomstig is van de 'hagalaz'-rune, die in vereenvoudigde vorm afgebeeld wordt als een kruis. Sommige legenden geven er weer andere betekenissen aan.

Een boakenstuk of boakenbrink is een uitdrukking die in Oost-Nederland gehanteerd wordt en een open, ruige plek in het midden van de es mee aangeduid werd waar een baken staat of stond. De naam baken verwijst mogelijk naar de plaats waar een hagelkruis staat of stond.

Locaties 
Plaatsen in Nederland en België waar een hagelkruis staat of stond zijn:
 Aarle-Rixtel: Hagelkruis Aarle-Rixtel
 Asselt
 Azewijn
 Boxmeer
 Ekeren (Antwerpen): Hagelkruis Ekeren
 Enschede: boakenstuk
 Goirle
Helmond (Stiphout)
 Hengelo
 Kessel: Hagelkruis Kessel
 Lonneker: boakenbrink
 Maarheeze
 Maasbree: Hagelkruis 't Heeske
 Maasniel
 Meijel
 Montfort
 Ootmarsum: boaken
 Riel
 Sint Odiliënberg: Hagelkruis Sint Odiliënberg
 Tilburg
 Twickel: boakenstuk
 Usselo: boakenstuk
 De Vecht (gemeente Voorst)

Hagelkruisen van het Liemerse type 
 Beek (Montferland): Hagelkruis Beek
 Wehl: Hagelkruis Wehl
 Het oude kerspel Zeddam:
 Kilder: Hagelkruis Kilder
 Stokkum: Hagelkruis Stokkum
 Vethuizen: Hagelkruis Vethuizen
 Zelhem

Monument
Folklore
Bijgeloof