Hieronder een lijst van Nederlandse spoorwegmaatschappijen.

Zie ook: Lijst van spoorwegmaatschappijen.

Momenteel () actief

Personenvervoer

Voor wat betreft het gebruik van de OV-chipkaart is er de voor de reiziger veel relevantere indeling:
 Arriva Personenvervoer Nederland (m.u.v. Blauwnet) / Breng / VIAS (vier losse delen: westen, noorden, zuiden en oosten)
 Blauwnet
 Connexxion
 Nederlandse Spoorwegen / NMBS

Op Nederlands grondgebied zijn er enkele spoorwegstations die uitsluitend door buitenlandse vervoerders worden bediend: station Enschede De Eschmarke en station Glanerbrug door lijn RB 51 en 64 van DB Regio NRW, voorts station Eijsden door de NMBS (dit laatste op basis van de concessie van NS, het Hoofdrailnet loopt tot dit station).

Overige lijnen waarop niet-NS vervoerders actief zijn (situatie sinds 11 december 2016):
 VIAS  (sinds 6 april 2017) 
Düsseldorf - Arnhem
 Arriva:
Noordelijke Nevenlijnen:
Leeuwarden - Harlingen Haven
Leeuwarden - Stavoren
Leeuwarden - Groningen
Groningen - Roodeschool
Groningen - Delfzijl
Groningen - Veendam
Groningen - Bad Nieuweschans - Leer (Ostfriesl)
Apeldoorn - Zutphen
Zutphen - Winterswijk
Winterswijk - Arnhem
(Arnhem) - Elst - Tiel
Zwolle - Emmen (rijdend onder de naam Vechtdallijnen)
Almelo - Hardenberg (rijdend onder de naam Vechtdallijnen)
Nijmegen - Venlo - Roermond (bekend onder de naam Maaslijn)
Maastricht Randwyck - Maastricht - Valkenburg - Heerlen (bekend onder de naam Heuvellandlijn)
Maastricht Randwyck - Maastricht - Sittard - Roermond
Sittard - Heerlen - Kerkrade
 Breng
Arnhem - Doetinchem
 Connexxion:
Amersfoort Centraal - Ede-Wageningen (rijdend onder de naam Valleilijn)
Arnhem - Doetinchem (rijdend onder de naam Breng)
Qbuzz
 Dordrecht - Geldermalsen
 Keolis:  (per 10 december 2017) 
Enschede - Zwolle
Zwolle - Kampen
Zutphen - Oldenzaal
Bielefeld - Hengelo

Zie ook gedecentraliseerde treindiensten.

Goederenvervoer

Overig vervoer- en onderhoudsbedrijven

Museumspoorwegen
Zie Lijst van toeristische spoorwegen en museumlijnen in Nederland

Voormalige spoorwegmaatschappijen
Op chronologische volgorde volgens oprichtingsjaar
 Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij 1837-1938 (opgegaan in de Nederlandse Spoorwegen)
 Rijnspoorweg (RS) 1838-1845
 Staat DER NEDERLANDEN (SN) 1843-1938
 Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) 1845-1890
 Aken-Maastrichtsche Spoorweg-Maatschappij (AM) 1845-1898
 Société Anonyme des chemins de fer d'Anvers à Rotterdam (AR) 1855-1880
 Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) 1860-1934
 Spoorweg-Maatschappij Almelo – Salzbergen (AS) 1862-1925
 Nijmeegsche Spoorwegmaatschappij (NSM) 1863-1923
 Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) 1863-1938 (opgegaan in de Nederlandse Spoorwegen)
 Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS) 1869-1925
 Nederlandsche Zuid-Ooster Spoorweg-Maatschappij (NZOS) 1872-1892
 Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij (NWS) 1872-1926
 Spoorweg-Maatschappij Leiden – Woerden (LW) 1875-1899
 Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij (GOLS) 1881-1920
 Koninklijke Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij (KNLS) 1881-1920
 Locaalspoorwegmaatschappij Hollands Noorderkwartier (HN) 1884-1935
 Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij (NZASM) 1884-1910
 Lokaalspoorwegmaatschappij Enschede – Oldenzaal (EO) 1887-1920
 Groninger Locaalspoorweg-Maatschappij (GLS) 1887-1936
 Nederlandsche Zuider-Spoorwegmaatschappij (NZS) 1891-1899
 De Veluwe 1896-1935
 Utrechtse Lokaalspoorweg Maatschappij (ULM) 1896-1935
 Hollandsche Electrische-Spoorweg-Maatschappij (HESM) 1898-1936
 Haarlem-Zandvoort Spoorweg Maatschappij (HZSM) 1898-1936
 Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij (NFLS) 1899-1935
 Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS) 1899-1938
 Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (ZHESM) 1900-1923
 Nederlandsche Buurtspoorweg-Maatschappij (NBM) 1900-1927
 De Locaal Spoorweg Maatschappij Dinxperlo – Varsseveld (DV) 1901-1935
 Spoorweg-Maatschappij De Zuider Kogge (ZK) 1903-1936
 Ahaus-Enscheder Eisenbahn (AEE) 1903-1928
 Locaalspoorweg-Maatschappij Neede – Hellendoorn (NH) 1904-1935
 Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij Deventer – Ommen (OLDO) 1910-1935
 Spoorlijn Station – Dorp-Noordscharwoude (SSDN) 1912-1972
 N.V. Gronings-Drentsche Spoorwegmaatschappij Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens (STAR) 1914-1959
 N.V. Woldjerspoorweg en Stoomtramwegen in Midden en Noordelijk Groningen (WESTIG) 1923-1940

Sinds 1996 
 Lovers Rail (LR) 1996-1999
 Euro-Express Treincharter (EECT) (Alpen Expres, De SkiTrein, Autoslaaptrein en Bedevaartstreinen) 1996-2015
 Veolia Transport Nederland 1997-2016
 ACTS Nederland BV (ACTS) 1998-2010
 Oostnet Rail 1998-1999 (opgegaan in Connexxion / Syntus)
 Shortlines (SL) 1998-2004
 NoordNed (NN) 1999-2006
 Rail4chem Benelux BV (R4C) 2004-2009
 Veolia Cargo Nederland BV (onderdeel van Veolia Transport) (VCN) 2006-2009
 ITL Benelux (ITL) 2007-2009
 High Speed Alliance (CV) 2007-2014
 Husa Transportation Railway Service (voorheen ACTS Nederland BV) 2010-2014
 LOCON Benelux 2010-2017
 HSL Logistik Benelux 2010-2017

Bron
 Overzicht van vervoerders die een toegangsovereenkomst hebben met ProRail

 
 
Spoorwegmaatschappijen, Nederlandse