Toen Netanyahu tweeënhalf jaar gelden werd gekozen, was ik niet zo pessimistisch. ,,Het zijn de duiven die de vrede voorbereiden, maar het zijn de haviken die de vrede sluiten', schreef ik op deze plek. Het was toch ook Nixon geweest die de oorlog in Vietnam tot een einde had gebracht.
Straatinterviews tonen niet meer dan kortebaanemoties, maar de laatste tijd heb ik wel heel veel joden gezien die verklaren dat Israel al 3.000 jaar hun land is geweest, het land van Abraham en Isaac. Dat wordt dan vaak gezegd door mensen die beter Russisch spreken dan Hebreeuws. Dat er in die 3.000 jaar wel het een en ander met het stukje land is gebeurd, is nog tot daar aan toe, maar zouden de mensen die hun claims zo ver terug laten gaan ook beseffen dat Amerika volgens het zelfde principe moet worden teruggegeven aan de indianen, en Nederland aan de nazaten van de Batavieren?
Intussen groeide het besef dat de Palestijnen ook nu rechten hebben, en dat hun behandeling als tweederangsburgers in strijd is met de hooggestemde idealen waarop een democratie is gegrondvest. Steeds vaker werd de legitimatie van Israel aldus verwoord: oké, niet alles wat in Israel gebeurt is oké, maar Israel bestaat nou eenmaal, en daarom moet het ook blijven bestaan. Nu doemt langzaam het stadium op waarin de vraag weer gesteld gaat worden: waarom bestaat de staat Israel eigenlijk? Van het oorspronkelijk idealisme is nauwelijks nog iets over. Als je op de televisiebeelden afgaat, lijkt het grootste deel van de kolonisten in de bezette gebieden op histerici met wie geen redelijk gesprek mogelijk is. Vroeger gingen joden nog naar Israel om een nieuw bestaan op te bouwen, maar het is allang geen pretje meer om daar te wonen.
De cynicus zal zeggen dat hier nog hoop ligt. Maak Israel zo onaantrekkelijk mogelijk, en veel joden zullen van emigratie afzien. Het beste zou zijn de staat Israel helemaal op te heffen en opnieuw te beginnen met de verdeling van land. Dat kan natuurlijk niet, en daarom zal de kwestie in ieder geval tijdens mijn leven niet worden opgelost. Het blijft volkomen hopeloos.