De Belgische Raad van State (Frans: Conseil d'Etat, Duits: Staatsrat) is een bijzonder adviesorgaan en rechtscollege. De Raad van State staat buiten de rechterlijke macht en maakt deel uit van de rechterlijke orde; het is een rechtscollege sui generis.  De Raad van State is voorzien in artikel 160 van de Belgische Grondwet. 

De Raad is opgericht bij wet van 23 december 1946 en werd geïnstalleerd op 9 oktober 1948. De Raad van State is gevestigd in de Wetenschapsstraat 33 te Brussel, in het Paleis van de markies van Assche, tegenover het Frère-Orbansquare, dat tussen 1858 en 1860 werd gebouwd onder leiding van architect Alphonse Balat (1818-1895) in opdracht van graaf Charles van der Noot, markies van Assche.

Functies
De Raad heeft een dubbele functie:

 advies uitbrengen over voorstellen en ontwerpen van wetten, decreten, ordonnanties of koninklijke of ministeriële besluiten; hierbij gaat de Raad de kwaliteit van de ontwerpteksten na en controleert of ze niet strijdig zijn met de Belgische grondwet of andere hogere rechtsregels.
 als bestuurlijk rechtscollege, bestuurshandelingen (besluiten, reglementen of vergunningen) schorsen en/of vernietigen als die in strijd zijn met hogere rechtsregels.

Elke functie wordt vervuld door een aparte afdeling: respectievelijk de afdeling Wetgeving en de afdeling Bestuursrechtspraak.

Afdeling wetgeving
De afdeling wetgeving van de Raad van State geeft een beredeneerd advies over de tekst van de voorontwerpen of voorstellen van wet (nationaal), van decreet (Vlaanderen, Wallonië, Franse en Duitstalige Gemeenschap) en van ordonnantie (Brussels hoofdstedelijk gewest). Dit geldt ook voor ontwerpen van reglementaire koninklijke besluiten, ministeriële besluiten en besluiten van de gemeenschaps- en gewestregeringen en van de colleges van de Gemeenschappelijke en de Franse Gemeenschapscommissie. Wanneer de gemotiveerde "hoogdringendheid" van een wettekst wordt ingeroepen, kan hiervan afgeweken worden; de Raad van State zal het voorontwerp niet toetsen aan hogere normen, maar zal wel een advies uitbrengen dat evenwel beperkt is tot de vraag of het voorontwerp strijdig is met art. 74, 77 en 78 G.W. én of het voorontwerp betrekking heeft op aangelegenheden die, al naar het geval, tot de bevoegdheid van de Staat, de Gemeenschap of het Gewest behoren. Onregelmatigheden bij de aanvraag van een advies hebben geen juridische gevolgen wanneer het gaat om wetten, decreten of ordonnanties. In het geval van besluiten kunnen ze daarentegen leiden tot nietigverklaring van het betrokken besluit door de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De afdeling wetgeving bestaat uit 12 leden van de Raad van State, die door de eerste voorzitter zijn aangewezen, namelijk:
 de eerste voorzitter of de voorzitter
 drie kamervoorzitters
 acht staatsraden
Ze worden bijgestaan door ten hoogste 10 assessoren.

Er zijn vier kamers (2 Nederlandstalige en 2 Franstalige): de eerste voorzitter of voorzitter is namelijk ook een kamervoorzitter.

In 2019 verklaarde staatsraad Jeroen Van Nieuwenhove dat er onvoldoende magistraten zijn om de stroom van wetgeving te volgen. Hij merkte op dat het aantal adviesaanvragen sinds de jaren tachtig vervijfvoudigd is, maar dat het aantal staatsraden niet is gevolgd. Daardoor geeft de Raad soms geen of slechts een oppervlakkig advies. Nochtans is de kwaliteit van de wetgeving vaak ondermaats en zichtbaar het resultaat van haastwerk.

Afdeling bestuursrechtspraak
De taak van de Raad van State als bestuurlijk rechtscollege is het schorsen van de tenuitvoerlegging en/of het vernietigen van bestuurshandelingen die strijdig zijn met de geldende hogere rechtsregels. Dit gebeurt onder de vorm van arresten, die gepubliceerd worden onder meer (voor arresten vanaf 1994) op de website van de Raad. Tot 1 juni 2007, stond deze afdeling van de Raad bekend als de 'afdeling administratie'.

De afdeling bestuursrechtspraak bestaat uit elf kamers (vijf Nederlandstalige, vijf Franstalige en één tweetalige) met elk drie leden: twee Staatsraden en één Kamervoorzitter.

In Vlaanderen worden een deel van de bevoegdheden opgenomen door de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Die beslist over omgevingsvergunningen en onteigeningsbesluiten. De Raad van State fungeert wel nog steeds als cassatierechtbank voor deze beslissingen. In Wallonië bestaat hiervoor geen equivalent, beroepen op vergunningsaanvragen worden nog steeds door de RvS behandeld. Dit zorgt ervoor dat de RvS meer zaken in Wallonië dan in Vlaanderen behandelt.

Samenstelling
De Raad bestaat uit 44 leden:
de eerste voorzitter (Wilfried Van Vaerenbergh)
de voorzitter (Pascale Vandernacht)
14 kamervoorzitters
28 staatsraden

De organisatie van de Raad van State omvat verder het auditoraat, het coördinatiebureau en de griffie.

 het beheer van de Raad van State berust bij de beheerder Klaus Vanhoutte

Staatsraden worden benoemd door de koning, uit een lijst voorgedragen door de Raad van State. Ze worden voor het leven benoemd. De staatsraden kiezen hun (eerste) voorzitter en kamervoorzitters.

Literatuur
 M. MAGITS, De Raad van State in historisch perspectief, in: Wintgens, L. (ed.), De adviesbevoegdheid van de Raad van State, Brugge, Die Keure, 2003.
 F. MULLER, Henri Velge, l'artisan du Conseil d'État belge (1911-1946), Belgisch tijdschrift voor nieuwste geschiedenis, 2007, 143-174.
 J. SALMON, J. JAUMOTTE, E. THIBAUT (ed.) Le Conseil d'Etat de Belgique, Brussel, Bruylant, 2012, 2 vol., 2455 p.
 Ph. BOUVIER, La naissance du Conseil d'État de Belgique: une histoire française?, in: Le Conseil d'Etat de Belgique, Brussel, Bruylant, 2012.

Externe links
 Website van de Raad van State
 Zoekmachine adviezen vanaf 1948
 Zoekmachine arresten vanaf 1994
 Zoekmachine arresten 1948-1994 (Rbib KU Leuven)

 
Adviesorgaan
Rechterlijke macht in België
Belgisch staatsbestel