Deze lijst van schilderijen, beelden en monumenten in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek geeft een (onvolledig) overzicht van de belangrijkste schilderijen, beeldhouwwerken, grafmonumenten, epitaven en andere monumenten in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in de Nederlandse stad Maastricht. Een deel van de kunstcollectie bevindt zich in de schatkamer van de kerk. De meeste schilderijen en beelden bevinden zich op diverse locaties in het kerkgebouw, in de kruisgang of in de sacristie, waar ze, naast hun waarde als kunstobject, een religieus-educatieve functie vervullen.

Historische achtergrond 
De Onze-Lieve-Vrouwekerk geldt als een van de oudste kerken in Nederland. In zijn lange en veelbewogen geschiedenis was het gebouw onder andere bisschopskerk, pelgrimskerk, kapittelkerk en parochiekerk. Vooral in de hoge en late middeleeuwen vergaarde de kerk en het daaraan verbonden kapittel van Onze-Lieve-Vrouwe rijkdommen in de vorm van onroerend goed, gouden en zilveren reliekhouders, liturgische voorwerpen en andere kostbaarheden. Pronkstukken waren het Byzantijns patriarchaalkruis en het zilveren beeld met de gordel van Maria. Op de vele altaren in de kerk stonden heiligenbeelden en gesneden retabels, soms van bekende kunstenaars. Vanaf het einde van de middeleeuwen kwamen daar schilderingen op paneel en doek bij. Een groot deel van deze kunstvoorwerpen ging verloren kort voor en na de opheffing van het kapittel in 1797 en de daarop volgende periode van secularisatie. Na de heringebruikname van de kerk in 1837 werd de sterk uitgedunde collectie aangevuld met voorwerpen uit de in hetzelfde jaar gesloten Sint-Nicolaaskerk, en enkele voormalige kloosters. Tijdens de bloeitijd van het katholicisme ("Rijke Roomse Leven", ca. 1860-1960) was de kerk overdadig aangekleed met schilderijen en beelden, waarvan een deel bij de zogenaamde "tweede beeldenstorm" weer werd afgestoten.

Lijst van schilderijen 
Over de schilderijencollectie van de Onze-Lieve-Vrouwekerk vóór de secularisatie in 1797 is weinig bekend. Een deel van de huidige collectie is afkomstig van enkele eind achttiende eeuw opgeheven kloosters, zoals het Antonietenklooster, en de in 1838 afgebroken Sint-Nicolaaskerk, die eigendom was van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel. Laatstgenoemde parochiekerk bezat overigens verschillende schilderijen die tot het oorspronkelijke bezit van de kapittelkerk behoorden. Van de wand- en plafondschilderingen zijn alleen de koorgewelfschildering en de beide pijlerschilderingen opgenomen in het overzicht.

Lijst van beeldhouwwerken 
Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste beelden (standbeelden, beeldjes en beeldengroepen) en reliëfs in de kerk en haar bijgebouwen. Niet aan de orde komen bouwsculpturen, zoals gebeeldhouwde kapitelen, consoles, sluitstenen, timpanen en gotische venstertraceringen, met uitzondering van de belangrijke kapitelen in de kooromgang. Gebeeldhouwd of gesneden kerkmeubilair (zoals de preekstoel, communiebank en biechtstoelen), reliekbustes en andere toegepaste kunst worden elders besproken. Grafmonumenten, epitafen en andere monumenten zijn in een aparte lijst in dit artikel opgenomen.

Lijst van monumenten 
Hieronder volgt een opsomming van de voornaamste grafzerken, epitaven en andere monumenten in de kerk en kloostergangen. Van de grafzerken worden slechts enkele exemplaren besproken die opvallen vanwege hun beeldhouwwerk of historische betekenis.

Zie ook 
 Schatkamer van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (Maastricht)
 Gordel van Maria
 Lijst van kapitelen in de kooromgang van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek
 Lijst van schilderijen, beelden en monumenten in de Sint-Servaasbasiliek
 Lijst van beelden in Maastricht

Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (Maastricht)
Kunst in Maastricht
Onze-Lieve-Vrouwebasiliek
Maastricht