Sta op en loop | NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
12 september 2008 12:55 12-09-08 12:55 Laatste update: 12 september 2008 13:07 Update: 12-09-08 13:07
Waarvoor is de mens op aarde? Om te rennen! Dat was de boodschap van Jan Knippenberg in zijn boek De Mens Als Duurloper uit 1987. Onlangs verscheen er een herdruk van deze klassieker.
Bij het woord 'rennen' dacht Knippenberg beslist niet aan de kinderachtige loopafstanden van de atletieknummers op de Olympische spelen. De 100 meter? De 10 kilometer? Hij vond er niets aan. Zelfs de marathon vond hij te kort. Die afstand is al voorbij voordat een echte loper op gang is gekomen.
Voor 'de Knip' werd lopen pas interessant als de afstand minstens 100 mijl was. Maar om een echte uitdaging voor hem te vormen, moest de route nòg langer zijn. Bijvoorbeeld een rondje rond het IJsselmeer: 400 kilometer. Zijn tijd van 43 uur en 17 minuten was op die afstand het officieuze wereldrecord. Ooit liep hij zelfs van Hoek van Holland naar Stockholm. 18 dagen duurde deze lijdensweg.
Moet je een freak zijn om zo ver te willen lopen? Beslist niet, zo betoogde Knippenberg op meesterlijke wijze. De kracht van zijn boek is, dat hij behalve een enthousiaste ultraloper, ook een afgestudeerde historicus was. Daardoor kon hij met evenveel passie als historische kennis aantonen, hoe zeer het ultralopen hoort bij de menselijke natuur.
De mens is van oorsprong een nomade. Vele duizenden jaren trok de mensheid jagend rond. Ze hadden nog geen paarden afgericht. Het wiel was nog niet uitgevonden. Iedereen was gewend om bijna elke dag eindeloze afstanden te moeten lopen.
Knippenberg zet in zijn boek de spotlights op allerlei culturen, waarin hardlopen ook in latere eeuwen nog steeds een hoofdrol speelde. Zo was het voor veel Indianen zelfs tot in de twintigste eeuw nog gewoon om dagelijks meer kilometers hard te lopen, dan de modale westerse topatleet.
In onze westerse wereld is het in de loop der eeuwen natuurlijk steeds ongewoner geworden om lange afstanden te lopen. De moderne techniek en de economische groei zorgden ervoor dat er talloze alternatieven tot ieders beschikking kwamen. Toch bleven er ook in onze welvaartsmaatschappij altijd nog enkelingen bestaan die liever de auto, trein, bus en zelfs de fiets lieten staan als ze een afstand van een paar honderd kilometer wilden afleggen.
Knippenberg geeft de lezer een hele reeks portretten van zulke ultralopers. Daaruit blijkt dat veel mensen die éénmaal in de ban van het ultralopen kwamen, hier al snel totaal verslaafd aan raakten. En prestaties konden leveren die eigenlijk onmogelijk leken.
De boodschap van de schrijver is duidelijk: De oerkrachten die de mens in de oertijd in staat stelden, om ultralange afstanden te lopen, zitten nog altijd verborgen in de moderne westerse mens.
De overtuigingskracht van het boek zit niet alleen in de feiten die Knippenberg uitzocht, maar vooral ook in de extreem meeslepende en heroïsche vertelstijl die hij gebruikt. In atletiekkringen heeft 'De Mens Als Duurloper' de erg toepasselijke bijnaam 'Het Oude Testament van het hardlopen'.
Knippenbergs betogen hebben een bijna onweerstaanbare evangelische kracht, waar de EO en de Jehova-getuigen jaloers op zullen zijn. Veel Nederlandse ultralopers begonnen met deze sport, doordat zij dit geweldige boek hadden gelezen. Voor hen is ultralopen hun geloof en Knippenberg hun profeet.
Zelfs een totaal passieve sportliefhebber, wiens enige sportieve activiteiten bestaan uit het kijken naar Studio Sport en het lezen van sportboeken, zal tijdens dit boek ineens onrust in zichzelf gaan voelen. Alsof er iets grondig mis is met zijn leven. Alsof hij in zijn moderne welvaartsbestaan zit opgesloten, als een wild dier in het hok van een dierentuin. Alsof elke bladzijde van dit boek tegen hem schreeuwt: Sta op en loop!