Afgelopen donderdagavond won Jeroen Brouwers met zijn roman Het hout de ECI Literatuurprijs. Een mooie winnaar, wat mij betreft. De volgende dag keek ik de reportage van Nieuwsuur terug en zag hoe de genomineerde schrijvers, zoals ieder jaar, werd gevraagd hun boek in één zin samen te vatten. De vijf aanwezige auteurs – Brouwers kon vanwege gezondheidsredenen niet aanwezig zijn – wisten daar allemaal antwoord op te geven. P.F. Thomése, die genomineerd was met De onderwaterzwemmer, had bij de vervolgvraag echter een kanttekening.
De interviewer vraagt: ‘Is schuldgevoel het thema van het hele boek?’ Waarop Thomése zegt: ‘Ik houd er nooit zo van een boek samen te vatten. Daar zou ik geen boek voor nodig hebben. Als ik het kon samenvatten, zou ik een boek van één bladzijde kunnen schrijven. Maar het schuldgevoel speelt wel een grote rol.’ (Ik parafraseer).
Is het verkeerd een schrijver te vragen om zijn boek in één zin samen te vatten? Wat mij betreft niet, dat zou een schrijver moeten kunnen. Maar het is wel interessant om na te denken over boeken waarbij dat niet mogelijk is. Zo bestaat het boek van Thomése uit drie verschillende delen, met alle drie hun eigen zwaartepunten. Daarnaast is het hip om een roman over één thema te schrijven en daarbij het thema de titel te laten zijn (case in point: Stephan Enter die met zijn Compassie ook was genomineerd). Er valt iets te zeggen voor de helderheid van romans die zich in één zin laten samenvatten. Maar de beste romans sterven voor mij niet onder de persen, en laten zich niet altijd samenvatten in één zin, maar zijn het waard om opnieuw te bezoeken en zo nieuwe dingen te ontdekken, zoals de stilistische schatkamers van Jeroen Brouwers.
Robin Kramer (1990) is schrijver en boekverkoper. Hij schreef voor verschillende literaire tijdschriften en platforms, waaronder De Titaan, Boekblad, De Optimist, hard//hoofd, Passionate Platform en The Daily Indie. Lees meer artikelen van zijn hand.