Focussen op wat er ontbreekt? Of focussen op wat je hebt, had en mag zijn? -Dankbaarheid ⋆ Blog met spelfouten
Eindelijk weer tijd voor een Blogje na een drukke afstudeer-periode vaan de kunstacademie. Ik kan niet wachten om wat te delen over mijn project.
Ik ben afgelopen jaar diep gedoken in het ontstaan van westerse ideeën over geluk. De concepten die we aangeleerd krijgen, die we onbewust nastreven, instant houden en doorgeven. Geluksconcepten kunnen richting geven in je leven en je zeker voldoening geven. Maar wat we in het snelle westen steeds meer zien voorkomen zijn concepten als : Succesvol zijn, rijk zijn, veel bezitten, etc. Het druk hebben, wordt zelfs bijna als statussymbool gezien. Maar wordt je daar nou echt gelukkig van? Deze geluksconcepten (rijk, succesvol) zijn relatief en materialistisch. Dat betekend als deze concepten écht het geluk van de mensen zouden bepalen, dan zou er nooit genoeg voor iedereen zijn. Dan zou geluk een strijd worden en zal het ons laten concurreren in plaats van laten samenwerken.
Illutratie door Kim ter Horst
Het opgroeien te midden van een (westerse) neoliberale samenleving, beïnvloed hoe jij de wereld ervaart. Zeker nu culturen meer dan ooit mixen lijkt het mij een goede zaak om wat kritischer te kijken naar wat jij hebt aangeleerd over hoe 'het gelukkige bestaan' eruit ziet. Maakt dit jouwzelf ook echt gelukkig? Want wat voor de één goed werkt, hoeft voor de ander natuurlijk niet te werken. Hoe we iets aanleren als geluksconcept heeft te maken met emotional learning. Dat betekend dat jij een object/concept pas 'goed' of 'slecht' bestempeld, na mate je er een goede of slechte ervaring mee associeert. Volgen Sarah Ahmed maakt dat 'geluk' dus een oriëntatie naar (geluks)objecten. Meer dan dat is het niet! Het is een idee, dat in je hoofd geprogrammeerd wordt, dat verantwoordelijk is voor jouw blijheid, jouw boosheid, jouw verdriet. Het is bijvoorbeeld NOOIT jouw lichaam geweest die jouw ongelukkig maakte, maar het is jouw weerstand ertegen, die het ongeluk creëert… Je lichaam 'is' gewoon. Maar jíj vind daar wat van.
Hiernaast geld dit ook voor allerlei andere maatschappelijke gleuksconcepten die men misschien zelfs onbewust nastreeft, in het rijke westen. Van inkomens, tot familie banden, tot aan je levensloop, je vakanties, je kleding, je nagels, je yoga broek etc. Het kunnen nastreven van de concepten die voor jouw gekoppeld zijn aan geluk, geeft vaak een goed gevoel, zeker wanneer anderen die geluksoriëntatie delen met jou. Je ontvangt er dan waarschijnlijk nog waardering van anderen bij, ook. Maar niet iedereen deelt dezelfde geluksoriëntaties. Iemand kan heel ongelukkig worden van het idee dat hij op zijn 25 moet settelen, kinderen moet krijgen, een vaste baan moet nemen, etc. Voor anderen is dit het perfecte, voldoening gevende plaatje. En denk ook aan de liefde: de ene man wil gewoon gelukkig worden met een andere man, terwijl de ander juist opzoek is naar een vrouw. We kunnen simpelweg niet één geluksrecept maken on 'how to live happily ever after'. We zijn zo anders, we hebben allemaal zulke andere achtergronden, ervaringen, normen en waarden. Toch wordt er vanuit de westerse cultuur je van jongs af aan geleerd (al dan niet onbewust), om je te richten op een goed betalende baan, zodat je straks het gelukkige leven kan kopen en dat je het gelukkige leven waard bent.
Martien Scheurs bekritiseert het utopische denken over economische groei binnen neoliberale samenlevingen. Het denken dat economische groei alle problemen doet oplossen binnen een land, verblind volgens Scheurs voor de problemen die zich ondertussen voor doen. Scheurs meent dat een kritische blik op utopische ideëen altijd een goede zaak is, omdat je dan blijft evalueren of een systeem (nog) werkt. Zo denk ik zelf dat we ook best een beetje kritisch mogen kijken naar onze 'utopische' geluksconcepten die we maar voor lief aannemen. Wat gaat ons écht een completer gevoel geven op de lange termijn? Of ren je continu achter tijdelijke geluksstootjes aan, altijd opzoek naar meer? De maatschappelijke druk op beter, mooier, succesvoller, sijpelt door in de werkende mens, in de onzekere scholier, in het spelende kind. We zien dat door hoge druk, angst en stress grote topics worden in deze tijd, waar helaas velen struikelen, in hun zoektocht naar geluk. Ik ga niet voor jouw bepalen wat voor jou wel of niet werkt, dat kan alleen jij. Maar ik geloof er wel in dat het goed is om je regelmatig even af te vragen, waar jij nou echt voldoening uithaalt op langere termijn.
Ik kan alleen spreken voor mijzelf. En ik kan stellen dat het focussen op meer, rijker, groter en mooier HEEL VERMOEIEND kan zijn. Sterker nog, voor mij is het eeuwige opwaartse vergelijken, een enorme bron geweest voor onnodige onzekerheid en onvrede. Wat nou echt een goede tegen hanger is geweest voor mijn 'wersters-geprogrammeerde brein', dat is het uitvergroten van 'dankbaarheid' in mijn dagelijks leven. Dankbaarheid voor wat ik nu heb, wie ik nu heb, wat ik al had, en wie ik ben. Dankbaarheid maakt voor mij geluk een duurzamere staat van zijn. Een die minder afhankelijk is van matrealisme of status, maar vooral afhankelijk van mijn omgang met het leven, hoe het zich ook aan mij voor doet. Ik hoef niet te zoeken naar het perfecte leven. Ik hoef alleen maar te zoeken naar het waardevolle en het voldoening gevende in mijn leven. En ik weet ook wáár ik dat kan vinden. Niet in het 'straks', maar gewoon hier in het nu.
Voor mensen die door westerse invloeden ook lijken te struikelen op het pad naar 'geluk' , denk ik dat het waardevol is om ook zelf meer te gaan kijken naar waar zij dankbaar door mogen zijn. Voor mijn afstudeer project wilde ik hun westerse focus op 'tekortkoming' meer te sturen naar 'genoeg hebben' door middel van het creëren van een design voor een 'Gratefulness Challenge' genaamd Karuna. Hier deel ik mijn ervaringen, ervaringen van anderen en help ik de 'app-gebruiker' met het creëren van zijn/haar eigen ervaringen met dankbaarheid. We verleggen onze focus op dankbaarheid, puur om uit te zoeken of het ons op lange termijn meer te bieden heeft. ( bekijk het project hier. Het is alleen het appdesign, het is niet een bestaande app. Maar het design zelf functioneert al als een converation piece )
Blogjes en dankbaarheid
Ook heb ik interessante interviews gehouden met inspirerende personen, voor mijn project. Ze deelden hun ervaringen met dankbaarheid met mij, in hun diverse levens. Deze verhalen waren zó mooi dat ik hier meer aandacht aan ga besteden binnen mijn blog. Het sluit perfect aan: Blogmetspelfouten gaat uiteraard om het feit, dat het leven niet perfect hoeft te lopen. Zo als ik spelfouten maak, maakt het leven ook fouten. Nouja fouten… Zo zien wij het omdat wij er weestand tegen bieden. Maar elke tegenslag heeft jou iets te vertellen. Elke tegenslag wil jou iets leren. De mensen die ik interviewde konden in gesprek gaan met tegenslag, die het leven hun voorschotelde: depressie, burn-outs, ziekte, etc. Deze mensen zagen dat juist het contrast in hun leven hen rijker en bewuster wist te maken, voor wat voor waardevols ze hebben. Het heeft hen dankbaarder in het leven doen staan. En de die dankbare houding is een stuk duurzamer, dan de tijdelijke voldoening die je nieuwste aankoop je geeft.
Komende weken deel ik dankbaarheidsinterviews, die gepaard gaan met artworks die ik heb gemaakt. To be continued….
Ik introduceer in de komende interviews de 'boekenplank'. Waar ik inzicht gevende boeken deel, over zelf hulp, filosogfie en geluk.