De Zilveren Penseel is een literatuurprijs die sinds 1981 jaarlijks wordt toegekend aan de best geïllustreerde kinderboeken van het afgelopen jaar. De prijs wordt uitgereikt door de Stichting CPNB.

Tot 2018 werden er ieder jaar twee Zilveren Penselen uitgereikt. In dat jaar veranderde dit en werden er voortaan meerdere Zilveren Penselen toegekend; twee per categorie, waarvan drie aan leeftijd gerelateerde categorieën en een categorie voor non-fictieboeken. In 2019 werden de benaming van de categorieën gewijzigd in: Categorie Prentenboeken, Categorie Geïllustreerde kinderboeken, Categorie Geïllustreerde jeugdboeken en Categorie Informatief. In 2022 werd ook de Bronzen Penseel uitgereikt; in 2023 werd die bekroning weer afgeschaft. 

Van de Nederlandstalige boeken die met een Zilveren Penseel bekroond worden wint één boek de Gouden Penseel. Voor een Zilveren Penseel komen wel buitenlandse kunstenaars in aanmerking, mits het werk in het Nederlands is gepubliceerd.

Naast de Zilveren Penselen voor de best geïllustreerde kinderboeken bekroont de CPNB jaarlijks ook de best geschreven kinderboeken. Zij krijgen een Zilveren Griffel. Later in het jaar tijdens het Kinderboekenbal wordt bekendgemaakt welke met zilver bekroonde boeken de Gouden Griffel en/of het Gouden Penseel krijgen.

Gelauwerden 
In de loop der jaren mochten een aantal illustratoren meerdere malen een Zilveren Penseel in ontvangst nemen. 
 Het werk van Annemarie van Haeringen werd viermaal  (2014, 2015, 2018 en 2021) bekroond met deze prijs voor de best geïllustreerde boeken van het jaar.
 Driemaal werd een Zilveren Penseel toegekend aan: Tony Ross (1981, 1987 en 1995), Sylvia Weve (1984,1991 en 2020), Harriët van Reek (2002, 2008 en 2016), Carll Cneut (2003, 2010  en 2020),  Yvonne Jagtenberg (2016, 2019 en 2020) en Martijn van der Linden (2017, 2020 en 2023)

1981-1989 

1981 - Mitsumasa Anno voor En toch draait ze
1981 - Tony Ross voor Joris en de bonenstaak
1982 - Jenny Dalenoord voor  Muis, mol en rat van Jetty Krever
1982 - Ralph Steadman voor Inspekteur Kaasjager van Bernard Stone
1983 - Arnold Lobel voor Kikker en Pad zijn best tevreden
1983 - Janosch voor Dieren zijn ook mensen
1984 - Sylvia Weve voor Oma waar blijft de taart van Veronica Hazelhoff
1984 - William Steig voor Doktor de Soto
1985 - Margriet Heymans voor Jipsloop
1985 - Quentin Blake voor Het verhaal van de dansende kikker
1986 - Joke van Leeuwen voor Deesje
1986 - Joep Bertrams voor Salamanders vangen van Wiel Kusters
1987 - Janosch voor Ik maak je weer beter, zei Beer
1987 - Tony Ross voor  Susan en de kwelgeest van Hiawyn Oram
1988 - Janet en Allan Ahlberg voor Bot en Botje
1988 - Fiel van der Veen voor De rode prinses van Paul Biegel
1989 - Joep Bertrams voor Johan Edelgans
1989 - Robert Innocenti voor De avonturen van Pinokkio van Carlo Collodi

1990-1999 

1990 - David Macaulay voor Over de werking van de kurketrekker en andere machines
1990 - Stasys Eidrigevicius voor Teus Langneus van James Kruss
1991 - William Steig voor Shrek!
1991 - Sylvia Weve voor Het bad van de zandloper van Rindert Kromhout
1992 - Harrie Geelen voor Juffrouw Kachel van Toon Tellegen
1992 - Max Velthuijs voor  Kikker en het vogeltje
1993 - Andrew Kulman voor Stop!
1993 - Kveta Pacovská voor De kleine koning van Hans Gartner
1994 - Anna Höglund voor  Kun je fluiten Johanna? van Ulf Stark
1994 - Mario Ramos voor  Benno en het Berekind van Rascal
1995 - Lucy Cousins voor Muis en haar vriendjes
1995 - Tony Ross voor  Zij is altijd de eerste! van Hiawyn Oram
1996 - Dick Bruna voor Nijntje in de tent
1996 - Anna Höglund voor Afrika achter het hek van Bart Moeyaert
1997 - Benoît van Innis voor Mijn oom Gilbert
1997 - Rotraut Susanne Berner voor Het Avontuur
1998 - Wolf Erlbruch voor  Mevrouw Meijer, de merel
1998 - Hélène Riff voor  Hoe papa zijn oude tante vermoordde
1999 - Philip Hopman voor 22 Wezen (prentenboek, tekst van Tjibbe Veldkamp)
1999 - Frédérique Bertrand voor Afdankertjes (prentenboek)

2000-2009 
2000 - Gerda Dendooven voor De verliefde prins
2000 - Lisbeth Zwerger voor Alice in Wonderland
2001 - Rotraut Susanne Berner voor De prinses komt om vier uur
2001 - Jaap de Vries voor  Een kip voor Toos
2002 - Harriët van Reek voor Bokje
2002 - Tijn Snoodijk voor Getver! alweer een boek
2003 - Carll Cneut voor  Het Ongelooflijke Liefdesverhaal van Heer Morf
2003 - Kitty Crowther voor In het pikkedonker
2004 - Wolf Erlbruch voor De Schepping van Bart Moeyaert
2004 - Isabelle Vandenabeele voor Rood Rood Roodkapje van Edward van de Vendel
2005 - Kitty Crowther voor Kleine Dood en het meisje
2005 - Thé Tjong-Khing voor Waar is de taart?
2006 - Charlotte Dematons voor Grimm
2006 - Mance Post voor Middenin de nacht
2007 - Sieb Posthuma voor Feodoor heeft zeven zussen van Marjet Huiberts
2007 - Wouter van Reek voor Keepvogel – De uitvinding
2008 - Harriët van Reek voor Letterdromen met Do
2008 - Sebastian Meschenmoser voor Mijnheer Eekhoorn en de eerste sneeuw
2009 - niet uitgereikt

2010-2019 

2010 - Carll Cneut voor Fluit zoals je bent
2010 - Geert Vervaeke voor Een wel heel bijzondere kerst van Kristien In-'t-Ven)
2011 - Joëlle Jolivet voor Kleuralles
2011 - Vanessa Verstappen voor Armandus de Zoveelste (tekst Dimitri Leue)
2012 - Karina Schaapman voor Het Muizenhuis
2012 - Sieb Posthuma voor Een vijver vol inkt van Annie M.G. Schmidt 
2013 - Charlotte Dematons voor Nederland
2014 - Annemarie van Haeringen voor Coco of het kleine zwarte jurkje
2014 - Floor Rieder voor Het raadsel van alles wat leeft
2015 - Annemarie van Haeringen voor Sneeuwwitje breit een monster
2015 - Alice Hoogstad voor Monsterboek
2016 - Harriët van Reek voor Lettersoep
2016 - Yvonne Jagtenberg voor Hondje, de enige echte
2017 - Martijn van der Linden voor Tangramkat. De auteur van dit boek Maranke Rinck kreeg een Zilveren Griffel
2017 - Milja Praagman voor Omdat ik je zo graag zie
2018
Categorie 0 tot 3 jaar
David Barrow: Heb jij misschien Olifant gezien? 
Fleur van der Weel: Pippeloentje, auteur Annie M.G. Schmidt 
 Categorie 3 tot 6 jaar
Sanne te Loo: Dit is voor jou 
Ingrid & Dieter Schubert Konijnentango, auteur Daan Remmerts de Vries 
 Categorie 6 tot 12 jaar)
Brian Elstak: Tori, auteur Karin Amatmoekrim 
Annemarie van Haeringen: En toen, Sheherazade, en toen?, auteur Imme Dros 
 Categorie Informatief
William Grill: De wolven van Currumpaw 
Ludwig Volbeda Fabeldieren, auteur Floortje Zwigtman. Dit boek won ook de Gouden Penseel
2019
Categorie prentenboeken
Harrie Geelen: Van twee ridders, auteur Imme Dros 
Yvonne Jagtenberg: Mijn wonderlijke oom. Dit boek won ook de Gouden Penseel
Categorie Geïllustreerde kinderboeken
Marije Tolman: Vosje, auteur Edward van de Vendel. De auteur kreeg voor dit boek een Zilveren Griffel
Chrudos Valousek: De pittige pruim die een pop werd, auteur Vojtěch Mašek, vertaler Edgar de Bruin  (Boycott)
Categorie Geïllustreerde jeugdboeken
Joren Joshua: Zeb., auteur Gideon Samson. De auteur kreeg voor dit boek een Zilveren Griffel
Jeffrey Alan Love: Noorse mythen over Odin, Thor en Loki, auteur Kevin Crossley-Holland, vertaler Margaretha van Andel 
Categorie Informatie
Karst-Janneke Rogaar: Vriendschap is alles, auteur Stine Jensen 
Anne Stalinski: De bromvliegzwaan en andere verhalen over taal, auteur Arend van Dam

2020- 

2020
Categorie prentenboeken
JooHee Yoon:  Stel dat…, auteur Alastair Reid  (Boycott)
Yvonne Jagtenberg: Hup, Herman! 
Categorie Geïllustreerde kinderboeken
Carll Cneut: De Vuurvliegzee – en andere dierenverhalen, auteur Toon Tellegen
Martijn van der Linden: Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt. De auteur Edward van de Vendel won een Zilveren Griffel voor dit boek
Categorie Geïllustreerde jeugdboeken
Sylvia Weve: Uit elkaar. De auteur Bette Westra kreeg een Zilveren Griffel voor dit boek
Peter Van den Ende: Zwerveling 
Categorie Informatie
Wouter van Reek: Nadir en Zenith in de wereld van Escher 
Lisk Feng: Everest, auteur Angela Sangma Francis
2021
Categorie prentenboeken
It’s raining elephants voor Marta en ik (Boycott) 
Noëlle Smit voor Vuilnisvarkens Job en Bob, auteur: Tjibbe Veldkamp (Gottmer)
Categorie Geïllustreerde kinderboeken
Jeffrey Alan Love voor Noorse sagen – Voorbij de regenboogbrug, auteur: Kevin Crossley-Holland, vertaler: Margaretha van Andel (Lemniscaat)
Annemarie van Haeringen voor Mensen met koffers, auteur: Sjoerd Kuyper (Hoogland & Van Klaveren)
Categorie Geïllustreerde jeugdboeken
Ludwig Volbeda voor Hele verhalen voor een halve soldaat, auteur: Benny Lindelauf (Querido). Dit boek won ook de Gouden Penseel. De auteur won een Zilveren Griffel.
Floor de Goede voor Gloei, auteur: Edward van de Vendel (Querido), De auteur won een Zilveren Griffel.
Categorie Informatief
Marijke Klompmaker voor Alles wat was, auteur: Stine Jensen (Kluitman)
Ben Rothery voor Verborgen wereld, vertaler: Rob de Ridder (Van Goor)
2022
Categorie geïllustreerde kinderboeken
Hedy Tjin voor Op de rug van Bigi Kaymann (Querido)
Rébecca Dautremer voor Over mieren die goud verzamelen (Standaard)
Categorie geïllustreerde jeugdboeken
Raoul Deleo voor Terra Ultima (Lannoo)
Brian Elstak en Hedy Tjin voor Lennox en de gouden sikkel (De Harmonie)
Categorie informatieve boeken
Monika Vaicenavičienė voor Wat is een rivier (Infodok)
Marieke ten Berge voor Noord (Lemniscaat)
2023
Categorie prentenboeken
The Fan Brothers voor Project Barnabus (Pelckmans)
Sydney Smith voor Klein in de grote stad (Querido)
Categorie geïllustreerde kinderboeken
Annet Schaap voor Misjka, geschreven door Edward van de Vendel en Anoush Elman (Querido)
Marieke Nelissen voor Ze hadden hun schaapjes geteld, geschreven door Benny Lindelauf (Querido)
Categorie geïllustreerde jeugdboeken
Martijn van der Linden voor Bliksemkind, geschreven door Hans Hagen (Querido)
Categorie informatieve boeken
Djenné Fila voor Een kleine geschiedenis van de mens door dierenogen | Over heilige koeien, ruimteapen en de roep van de kakapo, geschreven door Joukje Akveld (De Harmonie)

Externe links 
Griffels en Penselen archief CPNB
 Website kinderboekenweek

Nederlandse literatuurprijs