BuroLicht: Goed licht essentieel voor iedereen - noordz
Je ziet het niet, licht. Je voelt het wel als het er te veel of te weinig is. Een goed lichtplan is essentieel voor een sfeervolle woning. Maar voor werkomgevingen is licht minstens zo belangrijk. Het juiste licht voorkomt hinderlijke schitteringen op het beeldscherm, zorgt voor gelijkmatigheid wat onrust voorkomt maar kan ook lichamelijke en psychische klachten verminderen en tevens ziekteverzuim beperken.
,,Nee, het besef van advies in goede verlichting is nog lang niet overal doorgedrongen,. Er is nog veel te doen '', vertelt Jan Mulder. Hij begon het bureau zes jaar geleden samen met compagnons Marcel Bazuin en Harm Egbert Muurling. ,,Wij zijn lichtadviseurs maar voelen ons eigenlijk aannemers in de verlichting.''
De prioriteit ligt op het ontwerpen. Ze verkopen kennis in de vorm van een lichtadvies voor het maken van sfeer, of een gezondere werkplek waar geborgenheid en welbehagen belangrijke onderdelen van uitmaken. Een van de uitgangspunten is de natuurlijke helderheidsverhouding in een ruimte. ,,Dat mag misschien wat zweverig klinken, maar zo zijn wij niet. Wij zijn echte Noorderlingen. Maar we hebben nu eenmaal te maken met ons lichaam, ons bioritme. Daar houden we sterk rekening mee bij het ontwerpen van een lichtplan.''
Dat werkt ongeveer zo: overdag moet licht in een kantoor of andere plek waar gewerkt wordt het daglicht zo goed mogelijk nabootsen. Bazuin: ,,Dat heeft zeker niet alleen met lichtsterkte te maken. Ook belangrijk is bijvoorbeeld dat het licht in de bovenste helft van de ruimte zit, net als in de natuur. Dus de juiste helderheidsverhoudingen, verblinding voorkomen gezonde, contrasten en zo meer . Er zijn veel factoren waar je rekening moet houden in een goed plan.''
Het hoofdkantoor van woningcorporatie Nijestee nam BuroLicht onder handen, maar ook het kantoor van de Gasterra, het nieuwe Protonencentrum van het UMCG, de nieuwbouw van Verslavingszorg Noord-Nederland in Eelde en de businesslounge van FC Groningen, maar ook de leefomgeving van de mensen met een beperking in Nieuw Woelwijck te Sappemeer.
Mulder: ,,Wij leveren maatpakken. Bij Verslavingszorg Noord Nederland worden hele andere eisen gesteld aan de verlichting dan in de bruine kroeg in de Euroborg. Dat maakt dit werk ook zo mooi en uitdagend.'' Juist in de zorgsector heeft Burolicht veel expertise. Nieuw Woelwijck, NNCZ, 's Heeren Loo zijn organisaties die zijn creativiteit inhuren.
,,In de zorg wordt het belang van goed licht onderkend. Recentelijk nog hebben we in een nieuw huis van 's Heeren Loo de verlichting ontworpen. De verhuizing is voor de bewoners meestal een hele stressvolle gebeurtenis. Maar toen de bewoners in hun nieuwe onderkomen kwamen, kwam de rust vanzelf. Het verplegend personeel was verbaasd over hoe gemakkelijk de operatie was verlopen. Ik kan niet bewijzen dat het met het licht te maken had natuurlijk, maar ik ben ervan overtuigd dat het een belangrijke bijdrage levert aan het algehele gevoel van welbehagen voor mensen. Een mooier indirect compliment kunnen wij ons niet wensen. ''
Kunstlicht en daglicht
De gebouwen die BuroLicht heeft aangepakt, zijn vaak goed te herkennen. De werkplekken hebben meestal een gelijkmatig lichtbeeld maar de totale ruimte is wel voorzien van gezonde contrasten, armaturen worden indirect toegepast of zijn nauwelijks in beeld. ,,Contrasten moet je op werkplekken tegengaan. Die zorgen voor schaduwen en onrust. Je voelt je comfortabeler in een lichte ruimte waar het kunstlicht eigenlijk een voortzetting is van het natuurlijke daglicht. Soms kan het voor een goed lichtplan slimmer zijn om een donkere muur licht te verven, dan om extra armaturen te plaatsen.''
Wie dat goed doet, zo is de overtuiging van de lichtadviseurs, steunt de gezondheid van zijn of haar medewerkers. Mulder: ,,Wat je regelmatig tegenkomt, is dat een bureaumedewerker met uiteenlopende klachten bijgestaan wordt door een ergonoom. Een verkeerde stoel zou schuldig zijn aan de rugpijn. Maar als je wat verder kijkt, zie je dat de medewerker scheef achter zijn beeldscherm zit omdat er verderop een verlichtingsarmatuur hinderlijk reflecteert in het beeldscherm. Een oorzaak van ergonomische klachten kan dus ook elders vandaan komen. Verkeerde verlichting werkt vermoeidheid in de hand. Met een goed lichtplan kun je dit soort situaties voorkomen.''
Waarin BuroLicht zich onderscheidt, is dat het niet alleen adviseert, maar ook begeleidt. ,,Wij houden in de gaten of er daadwerkelijk datgene wordt gerealiseerd wat wij hebben bedacht en geadviseerd. Tevens kunnen we een ondersteuning bieden in de aankoop van alle armaturen die nodig zijn om ons plan uit te voeren. We kennen de markt, de kwaliteit van de producten en weten waar we de beste prijs kwaliteitsverhouding kunnen vinden.''
Zes jaar geleden besloten Mulder, Bazuin en Muurling samen te gaan doen wat ze in de jaren daarvoor hadden gemist. Ze werkten bij Het Centrum voor Lichtarchitectuur in Drachten dat ter ziele ging. Mulder: ,,Wij zagen toen: we moeten ons richten op het ontwerp, het overdragen van kennis en het adviseren in de vorm van een lichtplan. Wanneer je vrij wilt ontwerpen, zonder gebonden te zijn aan een merk, dan is het goed de markt en de fabrikanten te kennen. Er zijn namelijk armaturen van goud en van blik maar dat zegt niets over de kwaliteit van het licht.
Langzaam maar zeker ontdekken de drie een omslag in denken bij architecten en grote opdrachtgevers van bouwwerken. Geholpen door de voorspoed in de economie. ,,Wij vinden dat je een kantoorgebouw moet ontwerpen om de gebruikers heen, en niet andersom, zoals jaren gemeengoed is geweest. Een gebouw moet een maatpak zijn, waarin iedereen zo comfortabel mogelijk zijn werk kan doen. Want dat is toch wat we willen? Dat iedereen fluitend naar zijn werk gaat. Door de krapte op de arbeidsmarkt hebben werknemers steeds meer te eisen. En een fijne werkplek hoort daar absoluut bij.''
In het ideale werkgebouw is het voor iedereen goed toeven. En dat betekent dat het licht niet overal hetzelfde is. Bazuin: ,,Iemand van 55 jaar heeft een andere lichtbehoefte dan iemand van 25. En die behoefte is logisch en op diverse manieren in te vullen. Je luistert als werkgever zo echt naar je mensen.''
Goed licht dus. ,,Iedereen kent wel het gevoel dat je een gebouw binnenstapt en het gelijk goed voelt zonder dat je goed kunt aanwijzen waaraan het ligt. Dat wordt meestal veroorzaakt door het klimaat, de akoestiek én het licht. Soms voelen we ons met dit verhaal een roepende in de woestijn. Zodra we het laten zien, het laten ervaren, is dat voorbij.''