De Dorpskerk te Staphorst is een van de grootste kerken van Nederland, gemeten naar het aantal zitplaatsen. Ze wordt gebruikt voor erediensten door de Hersteld Hervormde Gemeente te Staphorst. Per 1 januari 2012 telde de gemeente 4.775 leden. Het is de grootste bevindelijk-gereformeerde gemeente van Nederland. Een gedeelte van de vrouwen draagt nog de traditionele klederdracht. De Dorpskerk telt 2.300 zitplaatsen en wordt tweemaal per zondag bezocht.

Geschiedenis 
Al vóór 1282 had Staphorst een kerk. Deze stond op het oudste kerkhof aan het Kerkenland, nabij het Rienkskanaal. In 1436 werd een kerk gebouwd bij het nu nog bestaande kerkhof aan de Olde Kerkhofsweg. Dit bedehuis, gewijd aan de heilige Nicolaas, was van steen, georiënteerd en ongeveer 20 bij 35 meter groot. De kerk beschikte over twee klokken, gehangen in een klokkenstoel. De kerk heeft vermoedelijk veel geleken op de stiftskerk in Weerselo.

In 1752 waren de ontginners met hun woningen al gekomen tot aan de postweg Hasselt-Groningen. De bewoners hadden echter geen geld om te midden van de boerderijen een nieuwe kerk te bouwen. Het aantal klachten over de ongunstige ligging van de kerk bleef echter groeien. Temeer daar het door bomen omzoomde kerkpad bij regenachtig weer nagenoeg onbegaanbaar was.

Doch in een tyd dat men 'er het minst aan dagt, en nu alle hope van eene zo gewenschte zaak afgesneden en verloren scheen, heeft de Voorzienigheid raad geschaft, schreef dominee Putman in 1753. Antoni Frederik Coning uit Hasselt, die z'n jeugdjaren in het naburige Rouveen had doorgebracht, schonk voor het verplaatsen van de kerk een bedrag van 3500 gulden. De oude kerk werd gesloopt en het geboomte, dat niet nodig was, verkocht. En behalve een bijdrage van de gemeenteleden kwam daar ook nog de opbrengst van de door Ridderschap en Steden toegestane collecte in de provincie Overijssel bij.

Eind juni 1752 werd met de bouw van de nieuwe kerk op een ruym en daar toe zeer gepast plein, tegen over het Pastoryhuys begonnen. De bouw verliep zo vlot, dat het kerkgebouw (een kruiskerk) al voor de winter klaar was. En op 17 december hield dominee Putman er zijn eerste predicatie naar aanleiding van Ezra 6:14-16. De bouw had 7864 gulden gekost.

De huidige kerk is gebouwd tussen 1952 en 1954, omdat de voorgaande te klein bleek voor de groeiende gemeente. De toren van de oude kerk uit 1763 is blijven staan. Deze kerktoren is een rijksmonument en is geen eigendom van de kerk, maar van de (burgerlijke) gemeente; officieel hoort de toren dus ook niet bij de kerk. Het gebouw, van het Haagse hallentype, is in de loop van 1991 en 1992 aanzienlijk vergroot, omdat het met 1400 zitplaatsen te klein was geworden. Voor deze verbouwing is een naastliggende boerderij gesloopt. Tegelijkertijd is de toren verhoogd van 20 naar 32 meter, omdat anders de verhouding tussen kerk en toren niet meer zou kloppen.

Pastorie 
De pastorie tegenover de kerk heeft in 2007 het predicaat Gemeentelijk Monument van het jaar gekregen. Dit werd bij de opening van de landelijke Monumentendag bekendgemaakt. "De pastorie vormt een eenheid met de kerk en is sinds de bouw in 1909 authentiek gebleven en altijd goed onderhouden, een sieraad voor het dorpsgezicht", aldus de voorzitter van de plaatselijke monumentenadviesraad.

Predikanten 
 ds. A. Fabritius (Antonius). 1598-1601
 ds. R. Uiterwijk (Rudolf). 1602-1617
 ds. L. Hanecamp (Lambertus). 1617-1658
 ds. T. Noortberg (Theodorus). 1658-1667
 ds. J. van Stegeren (Joachim). 1667-1686
 ds. E. van Stegeren (Engelbertus). 1687-1701
 ds. J. Struijs (Johannes). 1702-1705
 ds. D. Frantsius (David). 1705-1708
 ds. A. Putman (Abraham). 1708-1756
 ds. C. van Dam (Cornelis). 1757-1766
 ds. A. van der Voort (Arnoldus). 1766-1775
 ds. P. Adama (Piërius). 1776-1778
 ds. P. van der Haar (Pieter). 1779-1792
 ds. H. Alfering (Hendrik). 1793-1795
 ds. J.H. Jolink (Johannes Henricus). 1796-1799
 ds. H. de Holl (Hendrik). 1799-1809
 ds. T. van Rhee (Theodorus). 1810-1823
 ds. J.A. Hartman (Johan Albertus).
 ds. G. Landweer (Geert). 1845-1858
 ds. J. Verweij (Jacob). 1874-1880
 ds. G. van Dorssen (Gerrit). 1881-1883
 ds. H. Doornveld (Harmen). 1884-1886
 ds. C.J. Leenmans (Casimier Johannes). 1887-1888
 ds. J.L. Tichelaar (Johan Louis). 1889-1890
 ds. E.J. Homoet (Evert Jan). 1891-1897
 ds. H.A. Heijer (Hendrik Antoon). 1899-1908
 ds. D.E.J. Hupkes (Dirk Evert Jan). 1909-1914
 ds. J.H. van Paddenburgh (Jan Hendrik). 1915-1919
 ds. P. Kruijt (Pieter). 1919-1922
 ds. J. Kraaij (Joannes). 1923-1929
 ds. D.T. Keck (Diederik Theodorus). 1930-1943
 ds. J. Bus (Jan). 1944-1952
 ds. P.J. Dorsman (Pieter Jan). 1952-1981
 ds. K. Veldman (Klaas). 1983-1987
 ds. S. de Jong (Sijmen). 1987-1992
 ds. T. de Jong (Tjitze). 1992-2009
 ds. B. Reinders (Bartelmeüs). 2009 - 2015
 ds. H.J. van Marle. 2017 - heden

Zie ook 
 Lijst van grootste Nederlandse kerkgebouwen naar zitplaatsen

Externe link 
 Een nieuw verenigingsgebouw gereed van de Hersteld Hervormde Kerk in Staphorst, gebouwd door architect: Huls (2013) - kerkenbouw.nl

Kerkgebouw in Staphorst
Kerkgebouw van de Hersteld Hervormde Kerk
Gemeentelijk monument in Staphorst