beste jongeren-van-nu #rektoverso – Gaea Schoeters
Zwanger van denkbeelden en vast van plan het volk toe te spreken, richt ik me tot jullie, omdat er, betreffende de zaak waarover ik het wil hebben, al te vaak over en niet tegen jullie wordt gepraat. Ik neem aan, maar verbeter me indien ik het mis heb, dat jullie prefereren deel te nemen aan de debatten die rechtstreeks van belang zijn voor jullie toekomst en ontwikkeling, in plaats van pas bij de zaak te worden betrokken wanneer de besluiten reeds genomen en dus onomkeerbaar zijn.
Zelfs literatuurprofessor Marita Mathijsen, een groot pleitbezorger van het lezen van klassiekers – onder het motto 'studenten moeten zich niet aanstellen maar lezen', iets waar ik het absoluut mee eens ben – liet recent in De Volkskrant weten dat ze van mening is veranderd: 'Jongeren beleven geen plezier meer aan klassiekers uit de Nederlandse literatuur. Ze vinden romans van Couperus en Multatuli langdradig en vervelend. Hertalen en inkorten is de enige manier om literaire pareltjes van de vergetelheid te redden. Zelfs Reve en Mulisch worden nog nauwelijks gelezen. Het heeft geen zin studenten op te leggen wat ze moeten lezen. Ik heb mijn dochter ook nooit gedwongen spruitjes te eten. We leven in een cultuur van haast en snelheid, van korte zinnen. Je kunt niet verwachten dat lezers van nu de tijd nemen voor alle uitweidingen en bijzinnen in literatuur uit vroegere eeuwen. Ze gaan ook niet meer te voet naar Parijs.'
1) Inkorten? Hertalen? Dat is zoiets als zeggen: reis niet naar Egypte om de piramiden te zien, bekijk ze op Google Earth. De warmte, de geur, de grootsheid, de zanderige woestijnwind, de klank van de taal van de gids, de textuur van de stenen, … het is allemaal niet van wezenlijk belang voor je ervaring. Seks? Overschat. Laten we het beperken tot functionele voortplanting in een labo. Lekker eten? Waarom zou je? Genot is irrelevant, je kan dezelfde voedingswaarden net zo goed als poedermaaltijd innemen.
2) Spruitjes moet je leren eten. Laat kinderen kiezen, en ze eten elke dag chicken nuggets en choco. Willen we naast een generatie met fysieke obesitas ook een generatie met intellectuele anorexia kweken? En vooral: willen jullie dat zijn? Zowat alles wat de moeite waard is, kost inspanning. Of het nu topsport, een lief versieren of boeken lezen betreft. En oefening baart kunst: veel lezen vergroot je taalgevoel. (Kortom, als jullie nu al de draad kwijt zijn in mijn verhaal, is dat omdat jullie te weinig lezen.)
3) Kunst is niet hetzelfde als spruitjes eten. Aan het niet eten van spruitjes is nog nooit iemand gestorven – hoewel: wie nooit groenten eet, krijgt scheurbuik. Het verwerpen van negentien eeuwen culturele ontwikkeling daarentegen vormt een ernstige bedreiging voor onze beschaving en democratie.
4) Geletterdheid is een indicator voor de ontwikkeling van derdewereldlanden. – Willen jullie werkelijk weer ongeletterd worden? En enkel korte zinnen kunnen lezen? – Net als het recht op onderwijs. – Willen jullie dat zomaar opgeven? – Ook hier is gestreden voor onderwijs, voor kennis, voor beschaving. Elke letter is bevochten.
5) Want dat zou het betekenen, alles van voor de 20e eeuw schrappen. Frankrijk: weg met Zola, Balzac, Stendhal, Flaubert, Baudelaire, … Proust kan nog effe blijven, maar wel samengevat tot een anekdote over Madeleine-koekjes. Duitsland: Goethe, Schiller, Hölderlin: vuilbak. Rusland: ciao Dostojevski. De Angelsaksen: Dickens, Bronte, Dracula, Alice in Wonderland… door het raam. En van Shakespeare alleen nog de hertaling.