Chrétien de Troyes, ook wel Chrestien de Troyes of Christiaan van Troyes (ca. 1135/1140-1190), was een Frans schrijver en dichter. Hij was de pionier van de hoofse roman en wordt ook beschouwd als grondlegger van de Arthurliteratuur.

Levensloop 
Tussen 1160 en 1181 woonde hij in Troyes, waar hij als hofdichter in dienst was van Maria, de hertogin van Champagne, een dochter van Eleonora van Aquitanië. Maria wees in 1183 een huwelijksaanzoek af van de Vlaamse graaf Filips van de Elzas, die evenwel haar hofschrijver meenam. Zo kwam Chrétien de Troyes terecht in Gent. In de Sint-Pietersabdij schreef hij zijn graalroman, naar eigen zeggen op basis van een boek aangeleverd door graaf Filips.

Hij schreef vijf ridderromans rond het Arthurthema: 
Erec et Enide
 Cligès
 Lancelot ou le chevalier de la charrette
 Yvain 
Perceval ou le Conte du Graal (onvoltooid). 
Zijn romans zijn vanaf het begin van de 13e eeuw veel vertaald en nagevolgd. Onbekend zijn de bronnen waaruit hij zelf inspiratie heeft geput. Wel is duidelijk dat hij veel belangstelling toonde voor het leven en de liefde aan het hof. Ook heeft hij werk van Ovidius vertaald of bewerkt. Onder andere Guillaume de Lorris werd door hem geïnspireerd voor diens Roman de la Rose.

Chrétien de Troyes was met Perceval de eerste die het graalmotief in een roman gebruikte en ook degene die het in de wereld van koning Arthur introduceerde.

Publicaties 
Chrétien de Troyes, Oeuvres complètes, tweetalige editie Oudfrans-Frans, ingeleid en toegelicht door Daniel Poirion, 1994,

Nederlandse vertalingen 
De graal, metrische vertaling op rijm door Ard Posthuma, 2006, 
Parsival of de geschiedenis van de graal, vertaald in proza door Konrad M. Sandkühler en Lambert van Looij, 2004, 
Cligès. Een roman over liefde en list, vertaald in proza door René E.V. Stuip, 2003, 
Erec en Enide. Een roman van Chrétien de Troyes, vertaald door René E.V. Stuip, 2001, 
Lancelot of de ridder van de kar, Sander Berg, 2001, 
Ywein, de ridder met de leeuw, vertaald uit het Frans door Corine M.L. Kisling, 1994, 
Lancelot. Arthurs ridder, Guineveres minnaar, vertaald uit het Oudfrans door Tony Meesdom en Marina Raeymaekers, 1982, 
Perceval of het verhaal van de Graal, vertaald door René E.V. Stuip, 1979, 

Middelfranse literatuur
Frans schrijver
12e-eeuws schrijver
Arthurlegende