Get a life, my love | Trouw
Get a life, my love
In de nieuwe roman van Marcel Möring staat alles in het teken van dat ene: de verloren liefde
Gerwin van der Werf 30 november 2019, 1:00
'Dat er een begin is dat begint en een einde dat eindigt en dat het einde begint en het begin eindigt en dat het tij aanspoelt en zich terugtrekt en het wrakhout achterlaat..."
De opening van 'Amen', de nieuwe roman van Marcel Möring, klinkt al net zo bijbels als de titel. Maar wat staat er nou eigenlijk? Wil het iets betekenen, al dat begin en einde, of is het maar een woordspel? In het vervolg van dezelfde zin staat negen keer het woordje 'oké': "jij bent oké ik ben oké, dat je weg bent is oké, dat ik het niet snap is oké." Het is meteen duidelijk dat we in het hoofd zijn beland van een radeloze man die probeert grip te krijgen op de chaos in zijn hoofd. Vrouw is weg, man had het niet zien aankomen, man is overstuur. Hij heeft alleen nog zijn taal en helaas, die biedt ook weinig soelaas. Hij vuurt wijsheden af als schoten hagel, wild en wanhopig, boeddhistische mantra's zelfs: "Je moet vergeten, alles vergeten, vergeten tot alles leeg is, tot jij leeg bent, tayatha gate gate paragate parasamgate bodhi soha, alles is van zichzelf leeg, zij is leeg en jij bent leeg en in de leegte leef je." Er zit een mooi hamerende ritmiek in, maar helpt het de hoofdpersoon – of de lezer – verder?
Möring haalt er zelfs een songfestivallied uit de jaren zeventig bij: 'lang geleden, is het lang geleden', niet één keer maar om de zoveel pagina's. Over lang geleden gesproken: in 1992 schreef Möring in zijn succesvolle roman 'Het grote verlangen' dat liefde een wilsdaad is. Daar lijkt hij op terug te komen in 'Amen', want afscheid nemen van de liefde is voor de hoofdpersoon met de beste wil van de wereld onmogelijk.
Archeoloog Samuel Hagenau leidt een opgraving op het terrein van voormalig kamp Westerbork. Zijn team zoekt voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog – oorbellen, hangers, herinneringen zijn achtergebleven. Hagenau is er met zijn hoofd niet bij, zijn vrouw Joyce is van het ene op het andere moment bij hem weggegaan. Wandelend over het terrein ontdekt hij een uitgebrande auto met een lijk eronder. Er volgt een politieonderzoek dat hij even halfhartig steunt als saboteert. Er lijkt een connectie met oud-RAFvluchtelingen. Tegen die tijd weten we allang dat Hagenau geen betrouwbare verteller is, hij begint je danig op de zenuwen te werken, wat trouwens prima kan werken in een boek. Veel doen de verwikkelingen er verder niet toe, alles staat in de schaduw (of juist in het licht) van dat ene: de verloren liefde.
Een romantische aandoening
Bij vlagen is Möring in topvorm. Heel zintuiglijk beschrijft hij een jeugdherinnering aan een vakantie in Zwitserland, waar een meisje spoorloos verdween, en meesterlijk weet hij die gebeurtenis aan Hagenau's staat in het heden te verbinden. Ook staan er genoeg fijne commentaren op de tijdgeest in, die vooral verrassen in de formulering: "ik zie terrorisme vooral als een romantische aandoening."
Over het geheel genomen is 'Amen' een weerbarstige, rommelig aandoende roman. Möring kiest daar volgens mij welbewust voor, hij is een te goede schrijver om een boek te laten ontsporen tenzij hij dat zelf beoogt. Of je er als lezer in meegaat is een ander verhaal. Zelf ben ik niet zo onder de indruk van de Möring-paradoxen waar het boek vol mee staat: "alles is van zichzelf leeg ja, maar alles is ook vol en je voelt het niets en het vele." Möring keert terug naar zijn grote thema's: mentale ontheemding, en de beschrijving van een obsessie, maar zit er ditmaal zelf zo middenin dat deze lezer het spoor bijster raakte.
Het effect van Mörings proza is in ieder geval dat je de afwezige Joyce beter begrijpt, dat je meer sympathiseert met de vrouw die helemaal geen stem krijgt in het boek, dan met de man die maar maalt en mijmert. Je hebt gelijk, denk je, wegwezen Joyce, dit is niet te doen. Ergens is dat ook weer mooi, want Hagenau weet best dat hij die afkeer opwekt. In gedachten zwaait hij zijn vrouw uit: ga maar, get a life my love, met mij en mijn doorgedraaide gedachtewereld valt ook niet te leven. Amen, inderdaad, het zij zo.