Ondernemingsrecht - meta - Maastricht University
In dit blok staan de interne en ex­terne, juridische aspecten van de ondernemingsgewijze bedrijvigheid cen­traal, met vooral aandacht voor de naamloze en besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. Alvorens specifiek wordt ingegaan op deze kapitaalvennootschappen wordt in de eerste week aandacht besteed aan de verschillende rechtsvormen waarin een onderneming kan worden gedreven, het begrip rechtspersoonlijkheid (eigen vermogen, doel, kennistoerekening) en hun oprichting. Daarbij wordt ook over de grens gekeken met o.a. aandacht voor de Richtlijn betreffende enkele aspecten van ondernemingsrecht, de Europese Naamloze Vennootschap en het leerstuk van vrijheid van vestiging.
De Nederlandse kapitaalvennootschap heeft van oudsher een duale structuur, d.w.z. zij kent een bestuursorgaan en een (algemene) vergadering van aandeelhouders. Soms komt daar nog een afzonderlijk toezichthoudend orgaan bij, de raad van commissarissen ("RvC"). Sinds 2013 is het mogelijk om in plaats van deze zogeheten two tier structure te kiezen voor een one tier structure, waarbij de toezichthoudende, niet-uitvoerende bestuurders deel uitmaken van het bestuursorgaan naast de uitvoerend bestuurders. In de tweede week van dit curriculum staan de bevoegdheidsverdeling en machtsverhouding tussen (en binnen) de verschillende organen van de vennootschap centraal. Daarbij wordt tevens ingegaan op het typisch Nederlandse fenomeen van de structuurvennootschap.
In de derde week is de focus gericht op de vorming en het behoud van het vermogen van de NV/BV. In het verlengde hiervan aandacht voor als het mis gaat en de vennootschap of haar schuldeisers met lege handelen komen te staan of faillissement dreigt. Hoewel het uitgangspunt bij een rechtspersoon is dat de bestuurders niet kunnen worden aangesproken voor de schulden van de vennootschap, kunnen zij in bijzondere omstandigheden hiervoor toch in hun persoonlijk vermogen worden aangesproken. Dat geldt overigens ook voor leden van de RvC.
In elke onderneming komt wel eens ruzie voor. Meestal wordt dat opgelost, maar soms moet de rechter eraan te pas komen. Veelal wordt daartoe de Ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof benaderd, maar in de praktijk wordt ook een groot aantal geschillen voorgelegd aan de voorzieningenrechter bij de rechtbank. Daarnaast biedt de wet verschillende speciale rechtsgangen voor geschillen in de onderneming, zoals de uitkoopregeling, de uitstootregeling en de uittreedregeling. De weg naar de Ondernemingskamer via de enquêteprocedure is evenwel uitgegroeid tot de meest populaire route bij geschillen tussen aandeelhouders en/of de vennootschap zelf. Dit arsenaal aan mogelijkheden wordt besproken in de vierde week.
De onderneming, in de zin van organisatorisch-economisch verband gericht op duurzame deelneming aan het maat­schappe­lijk verkeer, kan zich vertonen in vele juridische gedaanten. De wet gaat er gewoonlijk vanuit dat de onderneming door één kapitaalvennootschap wordt gevoerd. In de praktijk zien we echter dikwijls dat dit door meer­dere organisatorisch en economisch verbonden rechtspersonen geschiedt. In dat geval spreekt men al gauw van een groep of een concern. Ofschoon dus de grondgedachte van het Nederlandse vennootschaps- en onderne­mingsrecht die van de enkelvoudige vennootschap is, ziet men zowel in de rechtspraak als in de wetgeving al geruime tijd ontwikkelingen waardoor aan dat concept het nodige wordt afgedaan. De groep of het concern wordt steeds meer erkend als een juridisch relevante, economische eenheid, waaraan specifieke rechtsgevolgen zijn verbonden. Welbeschouwd is het in de praktijk de meest gangbare ondernemingsvorm. Om die reden staat het concern twee weken achter elkaar in het curriculum centraal. In de vijfde week wordt aandacht besteed aan de groepsinterne verhoudingen, ofwel de groepsgovernance.
In de zesde week maakt u diepgaand kennis met de wijze waarop het concern wordt gefinancierd en hoe zo'n arrangement eventueel kan worden aangetast, dikwijls op initiatief van een curator van een gefailleerde groepsmaatschappij. Voorts is er aandacht voor de vraag hoe een schuldeiser van de ene groepsmaatschappij zich mogelijk kan verhalen op activa van een andere groepsmaatschappij.
Het blok wordt in de zevende week afgesloten met de reorganisatie van een onderneming, hetzij omdat de (internationale) marktomstandigheden dit vergen, hetzij omdat het economisch slecht gaat met (delen van) de onderneming.
Plenaire online sessies
Schriftelijk tentamen of take home examen, afhankelijk van de ontwikkelingen omtrent het coronavirus.
Het doel van dit blok is de deelnemers inzicht te bieden in de regelgeving en de praktijk van de maatschappelijk relevante leerstukken binnen het Europees en internationaal ondernemingsrecht. De behandeling van de verschillende aandachtsgebieden vindt in onderwijsgroepen plaats op basis van een aantal uitdagende casus. Naast deze onderwijsgroepen zal wekelijks een college worden gegeven.
De colleges zullen aansluiten bij het onderwerp dat diezelfde week ook in de onderwijsgroepen centraal staat.
Studenten dienen over basiskennis op het terrein van het rechtspersonenrecht te beschikken, willen de onderwerpen in dit blok op nuttige wijze kunnen worden bestudeerd. Deze basiskennis wordt aangeboden in het bachelorblok Inleiding Onderneming- en Faillissementsrecht. Indien u niet over deze basiskennis beschikt, wordt u aangeraden om u op voorhand al voor te bereiden zodat u bij aanvang van het blok wel over deze basiskennis beschikt. In het verdere verloop van het blok is voor een sterke praktische en rechtsvergelijkende benadering gekozen.
S.M. Bartman e.a., Van het concern, Deventer: Kluwer 2018
G. van Solinge & M.P. Nieuwe Weme, Mr C. Asser's Handleiding tot de beoefening van het Nederlands burgerlijk recht, Rechtspersonenrecht, De naamloze en besloten vennootschap, deel 2-II* (voorheen deel 2-III), Deventer: Kluwer 2009 (LET OP: dit handboek kan via Kluwer Navigator worden geraadpleegd!).
G. van Solinge & M.P. Nieuwe Weme, Mr. C. Assers Handleiding tot de beoefening van het Nederlands burgerlijk recht. 2. Rechtspersonenrecht. Deel IIa. NV en BV. Oprichting, vermogen en aandelen, Deventer: Kluwer 2013 (LET OP: dit handboek kan via Kluwer Navigator worden geraadpleegd!).
G. van Solingen & M.P. Nieuwe Weme, Mr. C. Assers Handleiding tot de beoefening van het Nederlands burgerlijk recht. 2-IIb NV en BV - Corporate Governance, Deventer: Kluwer 2019 (LET OP: dit handboek kan via Kluwer Navigator worden geraadpleegd!)
M.J. Kroeze (m.m.v. H. Beckman, M.A. Verbrugh), Mr. C. Assers Handleiding tot de beoefening van het Nederlands burgerlijk recht. 2. Rechtspersonenrecht. Deel I. De rechtspersoon, Deventer: Kluwer 2015 (LET OP: dit handboek kan via Kluwer Navigator worden geraadpleegd!).
PRI4007
Vennootschapsrecht, concernrecht, geschillenregeling, M&A, fusie en, splitsing, beschermingsconstructies, jaarrekeningenrecht, machtsverhoudingen, structuurregelingen, Corporate governance, aansprakelijkheid, Europese ontwikkelingen, herstructurering en ontbinding.