Het derde doel betreft behoud van een prettige woon- en leefomgeving. De leefomgeving willen wij op peil houden en overlast voorkomen. Door controle naar aanleiding van klachten en meldingen en door handhaving op illegale situaties kunnen wij een bijdrage leveren aan het verminderen van de overlast. Echter, niet in alle gevallen zal de overlast weggenomen kunnen worden; ook legale situaties kunnen soms toch tot overlast leiden.
Wij stellen jaarlijks het "Handhavingsprogramma bebouwde en openbare ruimte" vast. Na afloop van het jaar wordt geëvalueerd of de kwantitatieve doelstellingen zijn gehaald en wat dit betekent voor de beleidsvoering.
Handhaven is meer dan alleen sancties opleggen. Verschillende instrumenten kunnen leiden tot het bereiken van de gestelde doelen en per handhavingstaak kan een andere mix van instrumenten worden toegepast. De Utrechtse handhavingsmix, zoals die is vastgesteld in "Keuzes in handhaving", is daarbij leidend.
Informeren kan gericht zijn op kennis (educatief), op sanctiebeleid en pakkans (waarschuwend) of normatief zijn (appel op sociale norm).
Verleiden heeft alles te maken met het bieden van prikkels om goed gedrag te 'belonen': instellen van een keurmerk, minder controle bij goed gedrag, publicatie goed naleefgedrag in lokale media of advies bij uitvoering regelgeving.
Sanctioneren kan bestuursrechtelijk, door middel van een dwangsom, bestuursdwang, intrekken vergunning of sluiten inrichting, fiscale naheffing en bestuurlijke boete of bestuurlijke strafbeschikking. Sanctioneren kan ook strafrechtelijk, door de gemeentelijke Buitengewoon opsporingsambtenaren of door inschakeling van het OM.