Inspectieraad: toezichtkennis: Interactie en experimenteren
Laatst bijgewerkt op 640 dagen geleden door Hadewych
Als gevolg van toenemende complexiteit in de samenleving worden oorzaak-gevolgrelaties minder kenbaar. Dat brengt toenemende onzekerheid met zich mee, zowel over de werking van interventies als over aard en omvang van risico's. Bovendien zijn maatschappelijke belangen, waarden en probleemdefinities niet éénduidig (meer), zodat er ook normatieve onzekerheid ontstaat: wicked problems.
In een situatie van kennis- en waardenonzekerheid voldoet klassiek 'command & control' nalevingstoezicht niet meer. Klassiek nalevingstoezicht is hiërarchisch (de overheid bepaalt aan welke normen moet worden voldaan) en digitaal: regels worden wel of ze worden niet nageleefd.
Om met onzekerheid om te gaan is reflexieve regulering en handhaving – toezicht in interactie met ondertoezichtstaanden en belanghebbenden, met incrementele acties en een lerende inspectie – passender. Zulke responsiviteit brengt echter risico's met zich mee voor de consistentie van het toezicht en de rechtszekerheid van ondertoezichtstaanden. Suzanne Rutz, die promoveert met Practicing reflexive regulation, stelt dat consistentie beter geborgd kan worden door hele teams collectief discretionaire ruimte te bieden, dan individuele inspecteurs discretionaire ruimte te geven.
Reflexieve inspectieteams organiseren netwerken rond een bepaalde kwestie. In de interactie in zo'n netwerk worden onder meer de problemen gedefinieerd, maar inspecteurs hebben de neiging om dat vervolgens te reduceren tot een definitie waarmee zij hun handhavende bevoegdheden in kunnen zetten.
Een 'patchwork'benadering zou beter zijn. Als alle problemen, risico's of knelpunten zouden worden opgesomd, blijven er meer mogelijke aanpakken en actoren in beeld.