De Engelse filosoof Roger Scruton (75) stierf zondag 12 januari. Daarmee is misschien wel de grootste denker van onze tijd niet meer, schrijft Jelte Wiersma. Scruton laat naast een oeuvre van vijftig boeken en honderden artikelen een wereldwijde schare leerlingen na die in zijn geest werken aan een renaissance van liefde en schoonheid.
‘Als je depressief wordt door de lelijkheid om je heen, dan is dat begrijpelijk.’ Aldus Roger Scruton. De Engelse filosoof vond dat de wereld zowel intellectueel, cultureel als fysiek wordt bedreigd door studeerkamerideeën die ambiëren al ‘het goede, het schone, het ware’ (Plato) te vernietigen. Scruton kwam tot dat inzicht toen zijn toenmalige Franse vrouw hem als 24-jarige meenam naar Parijs. Daar aanschouwde hij in 1968 met afschuw de marxistische studentenrellen tegen het Franse gezag.
Studenten wilden al het oude vernietigen en daarmee de opgebouwde wijsheid en schoonheid van hun voorouders overboord kieperen. ‘Plots realiseerde ik me dat ik aan de andere kant stond. (..) Ik dacht: er moet een weg terug zijn om de westerse beschaving te verdedigen. Toen werd ik een conservatief. Ik wist dat ik dingen wilde conserveren in plaats van neerhalen.’
Lees ook de column van Constanteyn Roelofs: Conservatisme moet de twenties redden
De leider van de studentenprotesten, Daniel Cohn-Bendit, erkende vele jaren later dat zijn generatie veel kapot heeft gemaakt en velen tot ontheemde consumenten heeft gemaakt. Gezin, kerk, architectuur, vrijheid, cultuur, tradities: ’68 wilde het allemaal slopen voor de tekentafel-utopie van het marxisme en slaagde daar deels in.
Scruton nam de taak op zich om de schade van ’68 te repareren. Dat was allerminst vanzelfsprekend. Hij is geboren in 1944 in Buslingthorpe, ten noordoosten van Londen. Zijn vader was leraar, moeder huisvrouw. Nadat Roger met een beurs was toegelaten tot Cambridge, sprak vader Scruton niet meer met zijn zoon. Door het gemis aan liefde en erkenning voor Rogers eigenheid door zijn vader leerde hij al vroeg de waarde van beide. Aan Cambridge studeerde hij filosofie en hij begon les te geven aan universiteiten in Frankrijk, waar hij zijn eerste vrouw Danielle Laffitte ontmoette.
In Londen ontdekte Scruton dat hij niet de enige conservatief was
Na zijn promotie ging Scruton met Laffitte in Londen wonen, waar hij lesgaf aan Birkbeck College. Daar ontdekte hij dat hij niet de enige conservatief was. In 1982 richtte hij de Salisbury Review op om conservatisme een stem te geven. Hij steunde premier Margaret Thatcher (Conservatives) in het beperken van de staatsmacht, maar waarschuwde ook dat zij macht doorschoof naar grote bedrijven.
Meer over conservatisme:
SGP-leider Van der Staaij: ‘De staat kan geen vrede en vreugde in je hart geven’
Zo kwam Scruton nagenoeg alleen te staan. Zij academische carrière werd door marxisten aan universiteiten gesaboteerd. Een leraar die in de Salisbury Review vraagtekens zette bij de multiculturele samenleving, werd ontslagen en Scruton werd door de leden van de Conservative Party met argusogen bekeken.
In plaats van zich te laten ontmoedigen, schreef hij het ene na het andere boek, over uiteenlopende onderwerpen. Klassieke muziek, filosofie, architectuur. Ook schreef hij in kranten stukken tegen multiculturalisme, ontwikkelingshulp en de vredesbeweging, die eenzijdige ontwapening van het Westen eiste.
Daarnaast smokkelde hij boeken naar Tsjechië – dat leed onder de communistische dictatuur – en gaf daar in het geheim les aan studenten. Scruton was als het ware een eenmansverzetsgroep tegen de communistische waanzin waarmee velen in het Westen koketteerden. Behalve de theologiefaculteit weigerden alle andere faculteiten aan Cambridge Scrutons studenten uit het Oostblok aan te nemen. De risico’s die hij nam, waren groot. In Tsjechië werd hij gearresteerd, weer vrijgelaten, maar sindsdien werd hij achter het IJzeren Gordijn altijd geschaduwd.
‘Daar was ze, mijn reddende Engel’
Begin jaren negentig verhuisde Scruton voor drie jaar naar Boston, waar hij les gaf. Bijna wekelijks vloog hij terug naar Engeland om op vossen te jagen. Tijdens zo’n jacht ontmoette hij zijn tweede vrouw, de dertig jaar jongere Sophie Jeffreys, een architectuurhistoricus, nadat hij van zijn paard was gevallen en zij zich over hem ontfermde. Scruton: ‘Daar was ze, mijn reddende Engel.’
Lees ook de column van Gerry van der List: Het gulden midden tussen utopisme en conservatisme
Hij kocht Sunday Hill Farm, ten westen van Londen, en van dat landgoed maakte hij zijn eigen ‘Scrutopia’. Met Sophie, hun twee kinderen en dieren, boeken, het Engelse landschap en muziek om zich heen bouwde Scruton gestaag aan een thuis.
Het ‘thuis’ werd een belangrijk begrip in zijn werk. Hij vond dat velen van links én rechts het thuis van mensen probeerden af te pakken door tradities overboord te gooien, globalisering, immigratie en Europese integratie.
Door zijn boeken en optredens verwierf hij een wereldwijd publiek en een schare aan intellectuele ‘kinderen’. Onder wie Douglas Murray, verbonden aan The Spectator, en auteur van diverse bestsellers. ‘Ik leerde Roger twintig jaar geleden kennen op een bijeenkomst van een klein blad dat links en rechts bij elkaar wilde brengen en waar ik stage liep. Roger was daar ook en wij bleken de enige conservatieven. Hij zei: ‘50.000 linkse mensen tegen ons twee. Dat is een eerlijk gevecht!’ De vele weerstand voedde een sardonische humor.
Doctrine van het goede, conservatieve leven
Scruton was volgens Murray meer dan alleen een conservatief. ‘Hij kwam met een doctrine van hoe te leven.’ Daarbij hoorde wat hem betreft óók God, wijn en sigaren. In Nederland zijn het Amsterdamse CDA-raadslid Diederik Boomsma en FVD-voorman Thierry Baudet, die zijn partij heeft gevormd rond de ideeën van Scruton, intellectuele kinderen van de filosoof.
De ideeën van de Britse conservatieve filosoof Roger Scruton, die zondag overleed, vormden de basis voor het programma van @fvdemocratie, schrijft @thierrybaudet in een ode aan zijn mentor. "Als leermeester heeft hij mijn wereldbeeld beslissend gevormd."https://t.co/RJe4LUP5c9
— NRC (@nrc) January 14, 2020
Uw cookieinstellingen laten het tonen van deze content niet toe. De volgende cookies zijn nodig: marketing. Wijzig uw instellingen om deze content te zien.
Boomsma: ‘Ik zag hem een of twee keer per jaar, en kwam een paar keer logeren op zijn boerderij. Hij kon ook heerlijk koken en had geweldige humor. Alles waarover je nadacht, daarover had hij al veel dieper nagedacht. Maar hij was altijd geïnteresseerd en bescheiden. Hij was niet een belangrijke conservatieve filosoof, maar één van de belangrijkste filosofen tout court, met een unieke, eigen stem, een werk van ongekende schoonheid en helderheid.’
Murray: ‘Ik zat eens bij een diner aan en Roger was daar ook. Er zat een econoom aan tafel en toen bleek dat Roger veel meer wist van economische theorieën dan die econoom. Terwijl hij daar nooit over schreef. Hij was zo breed in zijn kennis en belangstelling en had een formidabel geheugen.’ Scruton wist zich gezegend met een ongekende werklust en discipline. Boomsma: ‘Wij vermoedden dat hij een kelder vol superintelligente dwergen had die permanent boeken en artikelen voor hem zaten te tikken.’
Dubbele relatie met Engeland
Buiten Engeland straalde Scrutons ster feller dan binnenlands. Hij overwoog zelfs enige tijd om permanent naar de Verenigde Staten te gaan. Murray: ‘Engeland wantrouwt filosofen en zijn artikelen in kranten wekten weerstand.’ In 2019 bleek dat nog maar weer eens toen het blad New Statesman een interview met Scruton maakte en zijn uitspraken over homo’s en Chinezen met opzet verkeerd weergaf. De regering-May had slappe knieën en ontsloeg Scruton uit een comité dat de regering adviseert hoe het land planologisch en architectonisch mooier kan worden gemaakt – een idee van Scruton nota bene.
Lees ook over het conservatisme: Rechtse triomftocht blijft uit, dit is waarom
Pas nadat Murray een band van het interview in handen kreeg en in The Spectator opschreef wat Scruton daadwerkelijk had gezegd, maakte de New Statesman excuses en werd Scruton weer aangenomen. Boomsma: ’Veel mensen voelen aan dat Roger gelijk had. Postmodern links, dat rebellie deel van zijn identiteit heeft gemaakt, voelde zich door hem ontmaskerd.’ Dat wekte zoveel weerstand dat vele interviews in Engeland door links en een deel van rechts met Scruton een poging leken om hem te kruisigen.
‘Hij was groter dan de tijd waarin hij leefde’
De Engelse rabbijn Jonathan Sachs zei over Scruton en de kleinheid waarmee hij werd bejegend: ‘Hij was groter dan de tijd waarin hij leefde.’ Dat besef drong de laatste jaren tot steeds meer mensen door. Boomsma: ‘Hij werd meer en meer gevierd, maar bereikte nooit de sterrenstatus van bijvoorbeeld Jean-Paul Sartre, terwijl Roger superieur aan hem was.’
Murray: ‘Rogers impact is in het buitenland groter, zeker in Nederland.’ In 2016 is Scruton door de Britse Koningin geridderd. Murray: ‘Dat was de eerste keer dat de staat hem onderscheidde. Het heelde de wonden een beetje’.
14 januari 2020
Deel dit artikel:
Twitter Facebook LinkedIn Whatsapp
Print E-mail
Jelte Wiersma
Jelte Wiersma (1983) werkte van 2008 tot en met 2022 voor EW.
Volg Jelte Wiersma:
Gerelateerde artikelen
Brussel 2020
Historisch jaar voor de EU: Brexit, geld en klimaat
Jelte Wiersma
Brexit: EU toont ware protectionistische aard
Constanteyn Roelofs
Geef de Greta-generatie meer politieke macht
Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.
Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.
Tags
conservatisme
Filosofie
Roger Scruton
Verenigd Koninkrijk
Meest gelezen Meeste reacties
Presentator Koos Postema: ‘Ze gaan allemaal dood om me heen. Zelfs mijn vrouw’
17,8 miljoen Drukker en nog drukker: andere smaken zijn er niet voor de bevolkingsgroei
Simon Rozendaal Niet politici vertragen energietransitie, maar de onwillige natuurwetten
Zihni Özdil Met hysterisch sektarisme bereiken klimaatactivisten niks
Philip van Tijn Onze treinen bestuurd vanuit Berlijn en Parijs?
Arendo Joustra Wat Mark Rutte kan doen om aantal asielzoekers ‘substantieel’ omlaag te brengen
Philip van Tijn De waanzin regeert, bij de ‘elite’, de media en in Leiden
EW Podium, Marcelo Mooren 18 miljoen inwoners is geen optie
Bram Hahn Goed dat tuchtcollege ivermectine-huisarts Rob Elens berispt
Zihni Özdil Zihni Özdil: Zwarte Piet is racistisch, maar kleine dorpjes belagen helpt niet
Auteurs
Afshin Ellian Hoe Iraanse voetballers de Islamitische Republiek verder in het nauw brengen
Eric Vrijsen Wrange uitspraak voor militairen die bloedbad in Chora voorkwamen
Carla Joosten Wellustige wateren in het Rivierenland
Simon Rozendaal Wat duurzaam heet, schaadt milieu arm land
Jelte Wiersma Hoe dictators zich steeds verkijken op de kracht van democratieën
Opinie
René van Rijckevorsel EU en asielcrisis: veel woorden, weinig daden
Victor Pak Grijpt Republikein Kevin McCarthy dit keer wel de macht?
Zihni Özdil Zwarte Piet is racistisch, maar kleine dorpjes belagen helpt niet
Hans van Tellingen Retailmisser: bestellen met QR-code in de horeca
Afshin Ellian Hoe Iraanse voetballers de Islamitische Republiek verder in het nauw brengen
Meer opinie
Dossiers
#WK Qatar Op zondag 20 november begint het WK voetbal in Qatar. Het toernooi in het emiraat is omstreden, vooral vanwege de werkomstandigheden voor gastarbeiders die de stadions bouwden.
#Onderzoeken: Beste ziekenhuizen In welke ziekenhuizen is de zorg het veiligst en het meest patiëntgericht?
#Onderzoeken: Beste gemeenten De kwaliteit van de woonomgeving in alle gemeenten.
#Onderzoeken: Beste scholen Hulp voor leerlingen en ouders bij de keuze van een geschikte middelbare school.
#Onderzoeken: Beste studies Vergelijk alle bachelor- en masteropleidingen. En: met welke studies sta je sterk?
Partners
Diversificatie – een handleiding van Fisher Investments Nederland
Hightech-hub aan de Noordzee
Zeeuw & Zeeuw
Groen herstel doen we samen
Meer partners
EW
Over ons
About EW (English)
Colofon
Vacatures en stages
Archief weekblad (1945-heden)
Elsevier’s Maandschrift (1891-1940)
Volg ons
Nieuwsbrieven
Twitter
Facebook
Podcasts
Persberichten
Meer EW
Abonnementen
Webshop
Apps
Onderzoeken
EW collegereeksen
Video’s
Service en contact
Klantenservice
Adverteren
Veelgestelde vragen
Overname artikelen
Cookie informatie
Partners
ONE Business bv. Auteursrecht voorbehouden. Op basis van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Privacy Statement en Gebruiksvoorwaarden.
© New Skool Media
terug
Sluit
Login met uw EW account
E-mailadres
Wachtwoord
Wachtwoord vergeten
Blijf ingelogd
Inloggen
Nog geen account?
Bent u abonnee, maar hebt u nog geen toegang?
Registreer dan hieronder en begin direct met lezen.
Problemen met inloggen?
Klik dan hier
Registreren
Alle voordelen op een rij
EW is al 76 jaar het grootste opinieplatform van Nederland. Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van politiek, buitenland, economie, financiën, wetenschap en cultuur.
Als abonnee krijgt u:
Direct toegang tot alle artikelen, opinies, achtergronden en columns in onze app en op onze website;
Lees wekelijks EW magazine digitaal;
Extra foto’s, video’s en podcasts exclusief voor abonnees;
U heeft gratis toegang tot alle onderzoeken van EW zoals Beste studies en Beste ziekenhuizen en klinieken;
Deelnemen aan het reactieforum via onze app en op onze website;
En nog veel meer.
Voor slechts € 24,95 krijgt u twee maanden lang feiten en conclusies toegereikt opdat u daarmee een eigen, goed onderbouwde mening kunt vormen.
Ook abonnee worden? Bekijk hier onze abonnementen.
Maak een EW account aan
Voornaam
Achternaam
E-mailadres
Wachtwoord
Bevestig wachtwoord
Abonneenummer
Ik wil per e-mail op de hoogte worden gehouden over producten, aanbiedingen of acties van New Skool Media bv.
Ik wil per e-mail op de hoogte worden gehouden van het EWmagazine bulletin. Een nieuwsbulletin met interessante artikelen, whitepapers, e-books en events op het gebied van sparen, beleggen, ICT, HR, management en ondernemen.
Door u aan te melden voor een account bij EW gaat u akkoord met de voorwaarden van New Skool Media en ons privacy beleid.