Huis-tuin-en-keuken-diagnostiek | Dimence
Maar tegenwoordig is klagen, schelden, roddelen of devalueren met psychiatrische diagnoses "in", zo lijkt het. Wat ergens ook een goed teken kan zijn, want het hangt misschien samen met een toegenomen aandacht voor psychische problemen. Veel mensen erkennen inmiddels het bestaan van aandoeningen als autisme, psychose, verslaving, ADHD, persoonlijkheidsproblematiek en dergelijke, en hebben een min of meer redelijk beeld van hoe deze problemen zich uiten in het dagelijks leven.
Tegelijk vind ik het jammer dat dit taalgebruik de serieuze psychiatrische aandoeningen trivialiseert en stigmatiseert. Als mensen vreemde dingen doen of bepaalde lastige karaktertrekken hebben, betekent dit niet meteen dat ze een psychische stoornis hebben. Mentale ziektes kunnen behoorlijk invaliderend zijn en mensen die hieraan lijden, raken vaak sociaal geïsoleerd vanwege intolerantie voor hun soms moeilijke gedrag. Een intolerantie die ook doorschemert in de taal die we gebruiken. Daarmee blijven psychische aandoeningen in een schimmig verdomhoekje hangen en worden normale gedragsvarianten te snel bestempeld als "afwijkend".
Mirthe Berentsen in de Volkskrant.
Een psychiater in Reformatorisch Dagblad.
Boek: Narcisme - Elementaire deeltjes (Frans Schalkwijk).
Ter inspiratie voor de beoogde taalverrijking doe ik graag een paar suggesties van de hand:
ADHD-erig Gezellig; druk; brutaal; energiek; ad rem; rommelig; levendig; onvermoeibaar; snel afgeleid; etc.
Autistisch Koppig; wijkt niet graag af van de planning; betrouwbaar; leeft een beetje in een eigen wereldje; heeft unieke humor; slaat de plank soms mis; houdt niet van verrassingen; een eenling; etc.
Borderliner Expressief; temperamentvol; bewogen; snel uit evenwicht; emotioneel; gepassioneerd; impulsief; etc.
Dwangmatig Geordend; netjes; precies; braaf; perfectionistisch; houdt zich aan de regels; strikt; koppig; controlerend; etc.
Eetstoornis (dik) Gezellige eter; lust alles; stevig; etc.
Eetstoornis (dun) Modelfiguur; gezonde leefstijl; zelfbeheersing; discipline; etc.
Hypochonder Zorgelijk; weet veel over ziektes; let op de gezondheid; denkt snel wat te hebben; etc.
Narcistisch Heeft een grillig humeur; is veel met zichzelf bezig; staat graag in het middelpunt van de aandacht; is snel gekwetst; blaast zich op; werkt keihard; is ijdel; etc.