Overzicht Collectie Stadsarchief Amsterdam: kaarten Dienst der Publieke Werken en rechtsopvolgers schaal 1:1.000
10039: Collectie Stadsarchief Amsterdam: kaarten Dienst der Publieke Werken en rechtsopvolgers schaal 1:1.000
1908 ca.-1981 ca.
Informatie op de kaartbladen
Soms lijkt de bladwijzer niet helemaal juist
Hedendaagse informatie
Van de kaartserie 1:1.000 vervaardigd door Dienst der Publieke Werken en haar rechtsopvolgers, worden ruim 2400 bladen bewaard. De meeste werden gedrukt, enige tientallen zijn handgetekend en/of werden geannoteerd. Ze geven een zeer gedetailleerd beeld van de ontwikkeling van Amsterdam in de twintigste eeuw. Ze tonen niet alleen de individuele huizen en huisnummers, maar bijvoorbeeld ook tramrailsen en lantaarnpalen. De oudste bladen dateren uit 1909 (proefblad uit 1908). Tot 1990 werden ze gedrukt.
De opbouw van het collectieoverzicht. Hierin worden zes bladwijzers beschreven. De best bruikbare zijn nummer 1 (de oudste situatie van 1909 (= 10039/1), bladwijzer 3 (met de annexaties van 1921 = 10039/3) en bladwijzer 6 (de huidige situatie, met Amsterdam Zuidoost, geannexeerd in 1966 = 10039/6). De annexaties van 1921 waren de aanleiding voor de wat minder inzichtelijke indeling van de indexkaarten van ná 1921. Ter verduidelijking: op bladwijzer 10039/3 loopt, links van het midden, een dikke, vertikaal getrokken rode lijn. Rechts daarvan lopen de in 1909 toegekende kaartnamen A1-A18 t/m Q1-Q18. Na de annexaties kwam het gebied links van de rode lijn (o.a. Sloten) bij Amsterdam. Ook in Noord werd de stad uitgebreid (Nieuwendam, Buiksloot, enz.). Het gevolg was dat de indexkaarten ter linkerzijde uitgebreid werden met kolommen AA1-AA8 t/m QQ1-QQ8. Aan de bovenzijde kwamen er rijen bij met de aanduidingen AB1-AB16 en AC1 t/m AC16 en, ter linkerzijde van de rode lijn, de vakjes met de aanduidingen AAB1-AAB8 en AAC1-AAC8 (de laatste aanduidingen worden op het blad niet genoemd, mogelijk omdat er destijds geen kaartbladen van vervaardigd werden). Na de annexaties van 1966 werd de indexkaart in zuidelijke richting uitgebreid. Niet van alle getoonde vakjes op de indexkaart werden bladen vervaardigd. Van sommige vakjes werd maar één blad gemaakt, van andere wel vijftien. Van gebieden buiten de gemeentegrens werden geen bladen vervaardigd. Als er veel verschillende kaartbladen van een vakje op de bladwijzers vervaardigd zijn, dan kunnen hiervoor twee redenen zijn: een regelmatige stadsvernieuwing, dan wel een grote vraag van gemeentelijke diensten om een kaartblad te gebruiken voor een dienstspecifiek doel. Op de bladwijzer uit 2010 (10039/6) is te zien van welke bladen er, minimaal één, blad gemaakt werd. Zoekt u het kaartbeeld van een deel van de stad, kijk dan op een van bovengenoemde bladwijzers. Zoek de bladcode die correspondeert met de gezochte regio. Zoek daarna in de inventaris onder 'Kaartbladen schaal 1:1.000' (10039/7 tot en met 10039/2024) het gewenste blad op. Houd hierbij rekening met de vermelde jaren van vervaardiging.
Bij de start van het 1:1.000 project in 1908-1909 was Amsterdam nog niet aangesloten op wat heet 'het tertiaire net van de Rijksdriehoeksmeting'. In de dertiger jaren van de twintigste eeuw werd deze aansluiting gerealiseerd. Het betekent dat de kaartbladen die daarna verschenen tientallen meters konden verschuiven ten opzichte van de bladindelingen van 1909 of 1921. Een gevolg hiervan is dat bijvoorbeeld het Wertheimpark in de eerste decennia van verschijnen op blad J5 staat, maar later op blad J6 terecht kwam. Op dezelfde wijze heeft de aansluiting op het Rijksdriehoeksnet ook een verschuiving in noordelijke richting tot gevolg gehad. Het is aan te raden om voor de jaren voor 1931 een oudere bladwijzer te gebruiken en voor de jaren daarna een recenter getekende.
Omdat de feitelijke vraag naar dit type kaartbladen beperkt is, worden ze bij de producerende Dienst Persoonsgegevens & Geo-informatie (DPG) niet meer gedrukt. Bij een klantvraag wordt door DPG, en telkens eenmalig, uit hun digitale bestand geprint. Eventueel kunnen van de bladwijzer afwijkende uitsneden besteld worden. DPG levert alleen het hedendaagse stadsbeeld. Omdat de kaartbladen op schaal 1:1.000 en 1:2.000 bij DPG uit hetzelfde digitale bestand bladen geprint worden, heeft het SAA vijftien jaar geleden besloten geen 1:1.000 bladen (= op A0-formaat) meer te acquireren. Wel worden recente bladen op schaal 1:2.000 (= A2-formaat), die dus dezelfde informatie bieden, aangeschaft.