Daarbij wordt alles in het werk gesteld om vooral niet in een saaie lezing te vervallen. Het tempo ligt hoog, de performers bewegen vlot en veel over het podium en ze doorspekken hun praatje met mopjes. Op die manier blijft zelfs een presentatie over de geschiedenis van de democratie wonderlijk dynamisch – al mag ook gezegd dat de ietwat flauwe grappen over de verschillen tussen Belgen en Nederlanders gerust wat minder hadden gemogen.
Alleszins werpt de intensieve research die het team deed zijn vruchten af. Zo blijven ze weg van de valkuil van het eurocentrisme waar het gemiddelde geschiedenisonderwijs zich tot op vandaag nog vaak aan mispakt. Ook de concrete voorstellen die ze helemaal aan het einde naar voor schuiven, zijn inspirerend: van manieren om een betere afspiegeling van de samenleving te krijgen bij volksvertegenwoordigers over liquid democracy en het samen herschrijven van de grondwet.
Maar de kern van de voorstelling bestaat uit directe publieksparticipatie. Het is immers de toeschouwer die antwoorden formuleert op de vraag naar welke democratie we willen. De makers laten geen kans onbenut om het publiek te activeren. Van in het begin moet je kort met een onbekende buur bespreken hoe je denkt over democratie. En vanaf dan gaat het alleen maar in crescendo.
Vanuit de zaal komen voorstellen waarop iedereen kan stemmen, de groep die niet gelooft in de democratie mag die overtuiging vanop het podium via stellingen toelichten en uiteindelijk komt iedereen samen op de vloer om te tonen achter welk inventief voorstel voor de democratie je je wil scharen. Op die manier maakt het publiek als het ware fysiek mee wat democratie kan betekenen: luisteren naar voorstellen van elkaar, stemmen en kenbaar maken waar je je wel of niet in kan vinden.
Dat op zich is een hele verdienste en het is bijzonder dat de performers erin slagen om daadwerkelijk de hele zaal mee te krijgen. Alleen zitten er nog teveel loopholes in het project om de vooropgestelde ambities waar te maken. De zwakke plek van In Search of Democracy 3.0 bestaat uit het feit dat het geheel zodanig geformatteerd is dat het project haast wel moet inboeten aan complexiteit. De ultra-strakke timing heeft misschien als voordeel dat niemand de kans krijgt om in te dommelen, ze maakt het tegelijkertijd onmogelijk om in te gaan op voorstellen als pakweg het basisinkomen, een pleidooi voor meer empathie of een onafhankelijke pers.
Als dit project inderdaad een onderzoek wil zijn dat representatieve voorstellen formuleert voor de toekomst van de democratie, moet ik mijn antwoorden bij dezen dan ook terugtrekken. Noem me gerust een droogstoppel of spelbreker, maar er is nood aan meer informatie en gesprek om tot allerlei conclusies te komen. Ook de definitie van democratie had toelichting kunnen gebruiken. Binnen welk kader wordt er precies gewerkt als die niet helder is? Wat dat betreft is het wellicht tout court teveel gevraagd om op honderd minuten ‘samen het politieke landschap van morgen vorm te geven’, zoals de website van het project ons voorspiegelt.
In Search of Democracy 3.0 is kortom een oefening die op een inspirerende manier toont wat je op een avond met een groep mensen vermag op vlak van inspraak. Maar om grotere ambities waar te maken, blijft het toch nog net iets teveel een performance.