Kenmerkend voor de Haagse aanpak van zwerfafval is de nadruk op het voorkomen van zwerfafval. Dat doen we door in te zetten op participatie, communicatie, educatie en handhaving.
Jaap Dinkelman
Beleidsmedewerker dossier Schoon, gemeente Den Haag
Klik voor een vergroting (afbeelding: Jaap Dinkelman)
Naast het opruimen van zwerfafval vinden we het in Den Haag belangrijk om in te zetten op maatregelen die zwerfafval voorkomen. Denk hierbij aan statiegeld op blik en plastic flesjes en de Single Use Plastics-richtlijn. Daarom zijn we bijvoorbeeld ook aangesloten bij de Statiegeldalliantie. Als gemeente weten wij wat de stedelijke zwerfafvalproblematiek inhoudt en hebben we ideeën over mogelijke oplossingen. Deze kennis kan worden vertaald naar slimme beleidsregels. Als gemeente leveren we hiervoor input aan.
Zo zijn we niet alleen bezig met het opruimen wat er vandaag ligt, maar ook met het verminderen van wat er in de toekomst op straat en in het milieu belandt
We zijn er als maatschappij voor verantwoordelijk dat zwerfafval niet in het milieu belandt en zo milieuschade aanricht. Daarom hebben we regels nodig voor consumenten, gemeenten en producenten. Plastic is gewoon niet bedoeld om in het milieu, onze voedselketen en zo uiteindelijk in je lichaam terecht te komen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit inmiddels wel het geval is. Als we dat als gemeente kunnen tegengaan, doen we dat met veel energie!
Schoon, doen we toch gewoon?
Daarom hebben we onder andere de website haagsehanden.nl en de langlopende Haagse campagne Schoon, doen we toch gewoon? ontwikkeld. Op inspirerende wijze worden verhalen van bewoners uitgelicht op Haagse Handen. Met de campagne roepen we iedereen in de stad op om bij te dragen aan een schone stad. Onze ambassadeur en andere afvalhelden laten zien hoe je dat doet. Want schoon houdt schoon. Als er eenmaal zwerfafval ligt, zijn mensen eerder geneigd daaraan bij te dragen.
Een deel van de campagne is gericht op onze natuurgebieden: het strand, de parken en bossen. Sinds corona hebben bewoners en bezoekers deze (her)ontdekt. Dat leidt soms tot allerhande vervuiling en afvalbakken die sneller vol- en overlopen. De natuur wordt soms letterlijk als openbaar toilet gebruikt. Wc-papier, vochtige doekjes en luiers blijven achter. De boodschap is dan ook: geniet van de natuur, maar zorg dat anderen na jou er ook van kunnen genieten.
Educatie en participatie
Daarnaast vinden we natuur- en milieueducatie erg belangrijk. Zo zijn er verschillende lespakketten op basisscholen over afval: wat is afval? Hoe ga je daar mee om? Hoe voorkom je dat het op straat terecht komt? We willen dat zaadje bij kinderen planten, zodat ze leren dat afval in de afvalbak hoort en niet op straat. Dat is een aanpak van de lange adem, maar heel waardevol. Daar pluk je later weer de vruchten van.
Een mooi voorbeeld van participatie is de TrashUre Hunt. In uiteenlopende spelvormen wordt met Haagse kinderen, maar ook tieners en volwassenen, op zwerfafval gejaagd. Het concept is dat zij opruimhelden zijn, want zij redden dieren van schadelijk zwerfafval. Afval wordt dan niet als probleem gezien, maar juist als schat. Dat werkt heel goed. De deelnemers, jong en ouder, zijn vaak heel enthousiast.
Handhaving
Het sluitstuk van onze aanpak is handhaving. Dat handhavers aanwezig zijn heeft voor een deel een preventieve werking. De wetenschap dat er gehandhaafd wordt, zorgt vaak al voor ander gedrag. Repressief optreden bij zwerfafval is uitdagend omdat je iemand echt op heterdaad moet betrappen. Daarom is het ook van belang dat onze handhavers uitleg geven over hoe het wel moet. Het is misschien een grote dooddoener, maar uiteindelijk is voorkomen toch beter dan genezen.
Haagse campagnes
Benieuwd naar de campagne 'Schoon, doen we toch gewoon'? Kijk eens rond op de website. Daarnaast vind je op haagsehanden.nl allerlei verhalen van de afvalhelden die Den Haag schoonhouden. Een mooie manier om te laten zien hoe mensen het juiste afvalgedrag kunnen tonen.
Lees alle verhalen
Stephan van der Stee, Strand Nederland
Er zijn twee opties wanneer je afval achterlaat op het strand: of het spoelt de zee in, of het waait de duinen in. Als dat gebeurt is het heel moeilijk om het zwerfafval nog terug te krijgen. Als we dat nou met zijn allen kunnen voorkomen dan kunnen we van de kust blijven genieten.
Nanneke Barends en Han van Egmond, gemeente Hollands Kroon
Kinderen hebben vaak heel simpele oplossingen waar wij als volwassenen niet op komen. Zoals een game: een idee dat door de gemeente Hollands Kroon is omarmd en waaruit de app Operatie Zuiver is ontstaan.
Erik van Dijk, KMVK
De ‘Blauwe Vlag’ wappert in Nederland in 127 jachthavens en op 56 stranden, wat betekent dat de eigenaren garant staan voor de waterkwaliteit en dat ze bijdragen aan het voorkomen, opruimen en sorteren van afval.
Elisah Pals, Zero Waste Nederland
Elk jaar stelt Elisah Pals zichzelf een jaardoel: een doel dat ze aan het einde van het jaar bereikt wil hebben. In 2015 was haar jaardoel om meer natuurlijke en verse producten te eten. Al gauw kwam ze tot de ontdekking dat ze veel minder verpakkingen kocht en daardoor minder afval produceerde.
Onno Terlouw, Sportvisserij Nederland
Tijdens een onderzoek samen met Rijkswaterstaat naar de visstand in de grote rivieren, merkten we dat we eigenlijk meer plastic dan vis in het net hadden gevangen.
Mike Mannaart, secretaris KIMO Nederland en België
We moeten met z’n allen de bron van het probleem aanpakken. Dat is in algemene zin de consumptiemaatschappij en iets specifieker het gebruik van wegwerpplastic.
Pak je rol
Delen
Delen op Facebook
Delen op LinkedIn
Delen op Twitter
Over dit initiatief
Het initiatief Schouders onder Schoon verbindt de organisaties die werk maken van een schoon Nederland door communicatie. Overheden, bedrijven, overige gebiedsbeheerders en ngo’s zetten gezamenlijk de schouders onder het verminderen van zwerfafval en het stimuleren van schoon gedrag. Het platform is opgericht in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.