Muziek, verfje, thema - oude kunst is mooi | De Volkskrant
Muziek, verfje, thema - oude kunst is mooi
Het is afgelopen met de saaie museumbezoeken. Nooit meer een kale zaal, of een onverklaard kunststuk aan de muur. Als het aan het Dordrechts Museum ligt tenminste....
Wieteke van Zeil 16 juli 2004, 0:00
Het gebeurt nog niet zo vaak dat bij oude schilderkunst de conventionele lees: saaie presentatievormen worden doorbroken. De laatste tijd zie je het wel steeds vaker: de muren hebben weer kleuren (waarbij overigens de plank vaak volkomen wordt misgeslagen), een meubelstuk staat naast een schilderij, een themaatje wordt verzonnen. Het Van Gogh Museum verspreidde bij de tentoonstelling Dante GabriRosetti zelfs geurtjes door de zalen om te prikkelen. Maar in de meeste (kunst-)musea geldt voor schilderijen van v1900 een ijzeren, ongeschreven regel: geen poespas, de kunstwerken spreken voor zich. Een ouderwets twintigsteeeuws adagium.
Dat dat een grote misvatting is, heeft het Dordrechts Museum dan ook begrepen. Kunstwerken spreken alleen voor zich als je er sinds je jeugd al honderden van hebt gezien.
Meer context dus, en meer ervaring, dachten directeur Peter Schoon en conservator Sander Paarlberg. En dat is wat deze presentatie zo bijzonder maakt: de hele vorm en het concept dragen bij aan je begrip van de kwaliteit van de schilderijen. Want het concept zorgt voor verrassende combinaties, en de vorm roept sfeer op.
Zoals in de eerste zaal, waar het thema Sentiment is. Typisch zo'n thema dat in die tijd bloedserieus werd genomen. Om de zoete schilderijen van blootvoetse kinderen en de woeste romantische landschappen te begrijpen, moet je dan ook wel je best doen. Het museum helpt een handje. 'Daar waar de limoenen bloeien. . . daarheen wou ik met u, mijn liefste, gaan', prijkt tijdgenoot Goethe op de lichtgroene muur.
Aansluitend bij het thema richtte gastconservator Ella Reitsma een hoek over Ary Scheffer in. Een vergeten schilder. Reitsma wist hoe ze zijn schilderijen over liefde, dood en ander drama moest aanpakken: theatraal. En dus hangen er stoffen, en is er voor het religieus-aandoende doodsportret van zijn moeder een heus votief-altaar opgericht. Voor wie het dan nog niet te pakken krijgt, zijn er draadloze koptelefoons niet met informatie, maar met mooie muziekfragmenten van Berlioz en Schubert, als achtergrond. Meedwepen dus!
Het is een rijke tentoonstelling. Het Dordrechts Museum heeft dan ook wel wat te laten zien: vanwege verbouwing stond het Amsterdamse Rijksmuseum maar liefst tweehonderd objecten af voor ruim twee jaar. Een uitnodiging om eens flink te experimenteren, zou je zeggen. Dordrecht is de enige van de vier tot nu toe geopende 'satellietmusea' die t van de gelegenheid gebruik heeft gemaakt om de confrontatie met de eigen collectie aan te gaan.
Twee mooie grote Breitners van het Rijks en van het Dordts hangen naast elkaar, net als twee Mesdags. Romantische landschappen hangen naast impressionistische. De hoge entreemuur, waar je de trap naar de tentoonstelling bestijgt, hangt tot de nok vol met indringende portretten van de in Dordrecht geboren Jan Veth. Met het claydon blue, een typische Engels-landhuiskleur, als achtergrond waan je je zo van de Dashwoods in Sense & Sensibility.
En dat is ook de bedoeling. Schoon, Paarlberg en Reitsma hebben de mogelijkheden opgezocht van de verbeelding van het verleden. Een tricky onderneming, want voor je het weet, loop je in een kermis die meer op Disneyland lijkt dan op een serieus museum.
En nee, natuurlijk is het ook niet helem gelukt het Dordrechts Museum geen landhuis, in een salon staan geen internetcomputers. Maar waar moeilijk iets tegenin te brengen is, is het blije gevoel dat je (weer) even weet waarom die kunst van Breitner, Isra en Witsen zo verrekte goed is, als je de tentoonstelling verlaat.