Nieuwsbrief Website Stelling van Amsterdam, nummer 107
(9 september 2003, 5de jaargang)
Correspondent voor Menno van Coehoorn
Stellingmaand: Fort aan de Drecht
Stellingmaand: Fort aan de Jisperweg en Fort aan de
Dat klinkt mooi maar wat is dat en wie is dat?
Mijn naam is Rob Verhoef en ik ben al een aantal jaren begunstiger van de Stichting Menno van Coehoorn. Die stichting zet zich in voor het behoud van vestingen en verdedigingswerken door het gehele land. Zoiets komt niet spontaan maar dat zit denk ik in een bepaald gen en dat draag ik toevallig met me mee.
Ik woon in Driehuis en zag dat er voor het gebied NH-Zuid geen correspondent was en het zou jammer zijn als dat een lege plek zou zijn op de 30 correspondenten door het gehele land.
Een correspondent van de stichting is de ogen en oren van de stichting om zich in te zetten voor het behoud en te voorkomen dat overheden maar ook particulieren een steekje laten vallen als het gaat om dat behoud. Bouwen kost jaren maar slopen is gebeurt voor je het weet en daar gaat ons erfgoed. Dat laatste kan een fort zijn uit de Stelling maar ook een stukje militair erfgoed op het Hembrugterrein in Zaanstad. Een deel hiervan was immers het Algemeen Verdedigingspark van de Stelling van Amsterdam.
Het gaat niet alleen om aantasting of sloop te voorkomen maar je kunt het ook aanpakken in een eerder stadium. Een streekplan van de provincie of een bestemmingsplan van de gemeente kunnen hiervan een voorloper zijn.
Verdwenen op een kaart betekent vaak in de praktijk een legale sloop waar weinig meer aan te doen is en voor je het weet is er weer een stuk erfgoed verdwenen.
Ik kan natuurlijk niet alleen het gebied van de hele Stelling in de gaten houden en wat daarbinnen of net buiten valt. Het is handig als mijn oren en ogen wat verder zitten dan alleen Driehuis en daar kan ik iedere hulp weer bij gebruiken. Heb je een idee dat er ergens iets gaat gebeuren, lees je iets in je lokale krant, komt er een ander bestemmingplan dan wil ik dat graag van je weten.
Op de website staat een formulier dat je in zo'n geval kunt invullen, dan kunnen we misschien nog wat doen voor het echt te laat is.
<https://www.stelling-amsterdam.nl/algemeen/meldpunt/>
Volgende keer zal ik wat melden over de gebeurtenissen op het Hembrugterrein.
E-mail: Robver50@yahoo.com
Telefoon: 0255-522515
<http://www.robverhoef.nl/>
Ik hoop dat ieder een leuk eerste weekeind van de Stellingmaand heeft gehad. Helaas heb ik nog geen korte verslagen ontvangen. Desalniettemin hieronder twee verslagjes van mijzelf.
Er is op de website ook een aparte foto-pagina gekomen die in de loop van de maand uitgebreidt wordt:
Op zaterdag 6 september bezocht ik met het gezin de activiteiten bij het Fort aan de Drecht, ten zuiden van Uithoorn.
Buiten het fort was een podiumwagen met optredens van lokale koren en dansgroepen. Maar ook twee rijen met kraampjes: sneltekenen, fortenbier, popcorn en verfrissingen. Maar ook informatie over de lokale verenigingen.
Op het fort zelf was minder activiteit, er stonden vrijwel geen kraampjes langs de gracht. De gebruikers van het fort presenteerden hun kunst en er was een poppenkast voor de kinderen.
Elk heel uur schoten de manschappen van de Saluutbatterij Rijdende Artillerie hun kanon af. Door een filmpje te schieten kon ik in één beeldje de steekvlam van twee meter vastleggen (zie foto).
De Stellingpaspoorten waren hier niet te vinden. We konden met moeite de stempel in ons paspoort krijgen. Ons paspoort is een gezinspaspoort geworden. Pas als meer dan twee van de vier personen gelijktijdig een fort bezoeken vragen we een stempel.
Deze dag zijn er ongeveer 3.000 bezoekers bij het fort geweest.
Stellingmaand: Fort aan de Jisperweg en Fort aan de Middenweg
Het Fort aan de Jisperweg en het Fort aan de Middenweg had ik op zondag 7 september gewoon willen bezoeken. Maar een week eerder werd me gevraagd als gids op te treden omdat er te weinig gidsen gevonden waren. En ach, ik heb het maar eens geprobeerd.
Het was wel heel vroeg dag. Maar om 9.00 uur hing er nog wat mist en waren er nog enkele fraaie foto's te maken. Met vereende kracht werden de poternedeuren opengeduwd en de sleutels geprobeerd. Om tien uur kwamen de eerste bezoekers al binnen.
Fort aan de Jisperweg mocht alleen aan de keelzijde en binnen bekeken worden. En Fort aan de Middenweg mocht ook buitenom bekeken worden maar minder lokalen binnen omdat deze verhuurd worden. Als je beide forten bezocht, had je dus eigenlijk één heel fort gezien, zeker omdat het tweeling-forten betreft.
Onder de eerste bezoekers veel mensen uit de omgeving waaronder familie of bekenden van de vroegere fortwachters. Maar ook voormalig personeel van 580 Munitie depot compagnie die in de forten hun magazijn hadden.
Een van deze medewerkers vertelde dat bij het opruimen van munitie een korporaal op het Fort aan de Jisperweg een hoeveelheid pijpkruit (?) verkeerd opgeblazen had. Door de drukgolf was het dak van de fortwachterswoning enkele centimeters omhoog gekomen en ontzet. Enige tijd later is de woning gesloopt en een paar deuren doen nog elders in de Beemster dienst.
Zelf heb ik drie rondleidingen op het Fort aan de Jisperweg gegeven en vijf op het Fort aan de Middenweg. Iedere rondleiding duurde ongeveer drie kwartier waarna de keel gesmeerd kon worden. Enkele malen kon ik de Stiltestelling demonstreren toen iedereen zijn mond dicht hield en er geen auto of vliegtuig voorbij kwam.
Op beide forten waren vier gidsen aanwezig en ook zonder bezoekers zouden we het gezellig gehad hebben want de kennismaking en verhalen uitwisselen was de moeite waard. Elke week rondleidingen geven lijkt mij al snel saai worden, maar voor een keertje was het wel geslaagd.
De Stellingpaspoorten vonden gretig aftrek en er werd druk gestempeld. Een enkele keer kwam iemand alleen maar een stempel halen en bekeek het fort verder niet...
Op elk fort zijn ruim 200 bezoekers geweest.
In het Noordhollands Dagblad zijn de volgende relevante artikelen verschenen:
Raad blij met andere aanpak Hembrugterrein
<http://www.hdc-i.nl/a.php?/Pagina/0,7106,15-1-4714--1568568-1322-723605-,00>
Zaanse historie te bekijken in Fort aan Den Ham
<http://www.nhd.nl/Pagina/0,7106,15-1-4714--1568589-1322-723605-,00.html>
- Het programma voor de activiteiten tijdens Open Monumentendag op het Fort bij Uithoorn kan je op de website van Fort-Akademie vinden: <http://www.fort-akademie.nl/mon2003.html>
- Het restaurant in Fort aan de Drecht krijgt toch een andere naam: 'Restaurant Amstel Fort'.
- Nog excuus voor de vele typefouten in het stukje over de opening van de Stellingmaand in de vorige nieuwsbrief. Zoals ik schreef, ik was bek-af...
- Wist je dat je in een afgesloten fort de vleugels van een vlinder die tegen de muur zit kunt horen bewegen???