Esthetische eigenschappen | Betonhuis
Beton is een bouwmateriaal met architectonische kwaliteiten. In veel toepassingen gaat het uitsluitend om de constructieve kwaliteit, uitgedrukt in sterkte, stabiliteit en duurzaamheid. Dit zijn enkele sterke eigenschappen van beton. Beton is ook het materiaal van de vormvrijheid. De aanvankelijk vormloze, vloeibare massa, kan in elke vorm worden gegoten. Dát is de essentie van de architectonische kwaliteit van beton: koud vloeibaar, gietbaar tot een monoliete vorm. Zowel de ruimtelijke vorm als de textuur van het oppervlak zijn eindeloos te variëren.
Indien er vooraf eisen worden gesteld aan esthetische kwaliteiten, spreken we over 'schoonbeton'. Relevante esthetische eigenschappen zijn:
Wat zijn de mogelijkheden voor ontwerp en uitvoering? Hoe kan schoonbeton worden beoordeeld op kwaliteitseisen?
Zonder speciale maatregelen is beton grijs, zoals de kleur van het cement. De kleur van het betonoppervlak kan worden beïnvloed door toepassing van wit cement, pigmenten, vulstoffen en op kleur geselecteerde toeslagmaterialen. Als een betonoppervlak na het ontkisten niet meer wordt bewerkt, zijn de meest fijne stoffen in het betonmengsel bepalend voor de kleur van het oppervlak. Dat zijn cement, vulstoffen en eventueel pigment.
De kleur van het betonoppervlak is een afgeleide van vele factoren, van materiaalsamenstelling tot uitvoeringsmethoden en bouwplaatsomstandigheden. De betonkleur van geprefabriceerd beton zal beter beheersbaar zijn dan die van in het werk gestort beton. Bij de formulering van de wensen en de specificaties moet daarmee rekening worden gehouden. Zowel voor geprefabriceerd als voor in het werk gestort schoonbeton geldt, dat alleen proefstukken schaal 1 : 1 een betrouwbare referentie zijn voor de te bereiken betonkleur.
Schoonbeton villa in Waalre (foto: Kim Zwarts)
Het meest voorkomende type schoonbeton is beton met een glad oppervlak. Een glad betonoppervlak wordt verkregen met gladde bekistingsplaten. Deze zijn meestal gemaakt van (beton)triplex. Duurdere materialen zoals staal en kunststof worden ook gebruikt vooral waar het aantal keren dat de bekisting opnieuw kan worden gebruikt groter is.
Een glad, vlak betonoppervlak lijkt het meest eenvoudig te maken. Toch is dat niet zo. Op een glad betonoppervlak komt elke afwijking en elke onzorgvuldigheid in de bekisting- en in het betonwerk onbarmhartig in beeld. Zorgvuldigheid in ontwerp, productie en uitvoering is de sleutel voor schoonbeton van hoge kwaliteit.