Ballade van de Dood - Harrie Jekkers en Koos Meinderts
'Eeuwig leven is veel enger'
Trouw boeken, 11 oktober 2008
,,Er was eens een koning, machtig en groot,/ die had slechts één vijand, en dat was de Dood." Zo begint het mooiste lied op de legendarische kinderplaat 'Roltrap naar de maan' (1985) van Klein Orkest. De 'Ballade van de Dood' maakt indruk omdat abstracte vragen over dood en (eeuwig) leven worden teruggebracht tot een sprookje, dat voldoende oprecht drama bevat om te ontroeren en door de geestige toon nergens zwaar wordt. De liedtekst is nu als prentenboek uitgegeven. De eigenzinnige interpretatie van Piet Grobler, die er in zijn tekeningen een dierenfabel van maakt, geeft het verhaal nog meer diepte.
De koning wil de dood vangen en laat om het bed van een stervende man een glazen kooi bouwen. Op het moment dat de Dood naar binnen gaat, wordt hij opgesloten. Hoe de Dood eruit ziet, blijft nog even geheim; je ziet alleen een silhouet dat veel weg heeft van de bekende man met de zeis. Grobler laat ook zien hoe verschillend er op de gevangenneming wordt gereageerd: kikker kijkt boos, hyena blij, kip verbaasd, uil peinzend en de koning op een valse manier tevreden.
Dan barst er een onstuimig feest los dat al snel ontaardt: de koning zet het op een zuipen, de kat trekt wulps haar behaatje los en andere dieren voeren oorlog voor de gein. De aarde raakt overvol, want niemand gaat dood. ,,Honderd jaar later was de lol er vanaf/ en verlangde men weer naar de rust van het graf." Plots krijgen de tekeningen een doffe kleur en spreekt de koning: ,,Mijn angst voor de dood is nu wel genezen./ Ik heb, geloof ik, meer van het eeuwige leven te vrezen." Hij besluit de Dood zelf te bevrijden en sterft als eerste. Leve de Dood!
Nu zien we ook hoe de Dood er in Groblers ogen uitziet: als een haas in een doktersjas, met een koffer voorzien van een rood kruis en oren in de vorm van een zeis. De Dood als de dokter die je geneest van het eeuwige leven, wie had dat gedacht. Terugbladerend valt een voorteken op: de vlag met het rode kruis bij het kerkhof.
Grobler verwerkt meer subtiele symboliek in zijn tekeningen, zoals piepkleine kruizen, davidsterren en maansikkels. Wellicht om te benadrukken dat (angst voor) de dood een universeel menselijk gegeven is.