Jacobus Jan (Jaap) Boonstra (1957) is een Nederlands veranderkundige met een basis in organisatiepsychologie. Hij is hoogleraar Organisatiedynamiek aan ESADE Business School in Barcelona en hoogleraar Verandermanagement bij Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Hij is daarnaast kerndocent bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur en tevens zelfstandig adviseur, onderzoeker en auteur van managementboeken.

Loopbaan 
Boonstra studeerde organisatiepsychologie aan Rijksuniversiteit Leiden en promoveerde in 1991 op het proefschrift "Integrale Organisatie-ontwikkeling, vormgeven aan fundamentele veranderingsprocessen in organisaties".

Vanaf 1983 was Boonstra universitair docent op het gebied van organisatiepsychologie en veranderkunde bij de vakgroep sociale- & organisatiepsychologie van de Rijksuniversiteit Leiden. In 1992 stapte hij over naar de Universiteit van Amsterdam waar hij begon als universitair hoofddocent organisatiekunde. In 1999 volgde de aanstelling als hoogleraar Management van veranderingen in organisaties. Sinds 1999 was Boonstra tevens Research Fellow aan de Amsterdam School of Social Research (ASSR) en vanaf 2002 ook aan de Amsterdam School of Communication Studies (ASCoR). In 2002 aanvaart hij een aanstelling als hoogleraar Organisatiedynamiek bij ESADE Business School in Barcelona. Deze functie combineert hij met zijn hoogleraarschap aan de Universiteit van Amsterdam. Eind 2015 beëindigt hij zijn aanstelling aan de Universiteit van Amsterdam om zich meer te gaan richten op zijn hoogleraarschap bij ESADE Business school. Van 2016 tot 2022 was hij ook verbonden aan WU, Vienna University for Economics and Business als hoogleraar Organisatieverandering. Vanaf 2022 vervult hij deze rol bij Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Hij is lid van de faculty group Global Leadership van CEMS, the Global Alliance in Management Education. In Nederland is hij kerndocent bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB).

Van 1990 tot 1997 was hij tevens senior adviseur, onderzoeker en lid van het management van SANT, onderzoek- en adviesbureau voor organisatievraagstukken te Amsterdam. Vanaf 1997 is hij betrokken bij Sioo, interuniversitair centrum voor organisatie- en veranderkunde. Van 1997 tot 2002 als programmamanager en vanaf 2002 tot 1 september 2010 als Rector. Vanaf 1 september 2010 legt hij zich meer toe op zijn rol als hoogleraar bij Esade in Barcelona en op zijn advieswerk voor maatschappelijke organisaties in jeugdzorg, gezondheidszorg, onderwijs, brandweer en politie.

Werk 
Zijn onderzoeksinteresse ligt op het gebied van vraagstukken betreffende vernieuwingsprocessen in organisatorische netwerken. Hierbij onderscheidt hij zes thema's.
Transformationeel leiderschap en verandering
Paradoxen in het creëren en ontwikkelen van waardengedreven allianties 
 Dynamiek bij veranderen als samenspel
 Leidinggeven aan interculturele samenwerking
 Organisatorische en maatschappelijke vernieuwing
 Barrières en succesfactoren voor veranderen en vernieuwen in organisaties
 Macht en invloed in veranderingsprocessen

Verandermanagement 
In z'n inaugurele rede "Lopen over water" uit 2002 gaat Boonstra in op de vraag, waarom veranderen een lastig probleem is en waarom dat niet vanuit de beheersmatige 'mindset' aangepakt kan worden. Hij komt hierbij tot een nieuwe aanpak voor veranderingsmanagement gebaseerd op chaostheoretische en lerende uitgangspunten.
In zijn boek "Veranderen als samenspel" uit 2020 worden de theoretische inzichten uit zijn oratie praktisch uitgewerkt. Dit boek is geworteld in veranderkundige literatuur en theorieën over spel en speelsheid in verandering. De praktijk is gebaseerd op dertig diepgaande case studies naar veranderprocessen in organisaties. Deze casestudies zijn als praktijkbeschrijvingen opgenomen op een website bij het boek. Zijn boek "Allianties voor een duurzame toekomst" gaat over samenspel tussen organisaties om bij te dragen aan een betere en duurzame wereld. Dit boek is gebaseerd op twee diepgaande casestudies bij de GABV The Global Alliance for Banking on Values en CEMS, The Global Alliance in Management Education

Onderzoeksmethodologie 
Uitgangspunt van Boonstra's studie van de onderzoeksmethodologie zijn de dynamische systemen, waarin onderzoekers en onderzochten interageren. In deze interacties "geven ze betekenis aan gebeurtenissen en interpreteren ze de werkelijkheid die door hun gezamenlijk handelen onderhevig is aan vernieuwing. De relatie tussen onderzoekers en onderzochten is gebaseerd op gelijkwaardigheid, gezamenlijke betrokkenheid en gedeelde verantwoordelijkheid. Ze maken samen keuzen voor de vertrekpunten van het onderzoek, de context van de vernieuwing, de achterliggende assumpties en de methoden die worden gehanteerd". Vanaf 2018 is dit perspectief verder uitgewerkt met behulp van theorieën over de spelende mens (Homo Ludens). Over het belang van spel en speelsheid bij organisatieverandering heeft Boonstra artikelen gepubliceerd in Nederlandse en internationale tijdschriften en boeken geschreven in het Engels, Spaans en Nederlands.

Zijn onderzoek richt zich op die keuzen, die tot stand komen en "worden bijgesteld gedurende de interacties tijdens het proces van organiseren, vernieuwen en leren. Reflectief handelingsonderzoek is gericht op actie, reflectie en kennisgeneratie. Het gaat om het begrijpen van ambigue vraagstukken, het op gang brengen van interactieprocessen en het gezamenlijk zoeken naar handelingsalternatieven om vraagstukken te kunnen hanteren. En het gaat het om kennisgeneratie en theorieontwikkeling over processen van vernieuwen en leren".

Promovendi 
Vanuit de Universiteit van Amsterdam en Sioo, Interuniversitair Centrum voor Organisatie en Veranderkunde heeft Boonstra tientallen promovendi begeleid, waaronder:

 Kilian Bennebroek Gravenhorst, 2002
 Patrick Vermeulen, 2003
 Renate Werkman, 2006
 Arienne van Staveren, 2007
 Rob Zuijderhoudt, 2008
 Arend Ardon, 2009
 Hans Vermaak, 2009
 Elsbeth Reitsma, 2014
 Annemarie Weggelaar, 2015
 Jeanette Knol, 2016

Meerdere van deze promovendi bekleden nu een leerstoel aan een Nederlandse universiteit of hebben een eigen adviesbureau opgebouwd.

Publicaties 
Boonstra publiceert veel artikelen in internationale tijdschriften en boeken rondom de thema’s leidinggeven, veranderen, organiseren en adviseren. Een selectie van boeken:
 Boonstra, J.J. (1991) Integrale Organisatie-ontwikkeling (Dissertatie). Lemma. 
 Boonstra, J.J. (2001) Lopen over water. (Inaugurele rede). Vossiuspers AUP. 
 Boonstra, J.J. (2003) Dynamics of Organizational Change and Learning. Wiley . 
Boonstra, J.J. & De Caluwé, L.M. (2007) Intervening and Changing: Looking for Meanings in Interactions". Wiley. 
 Boonstra, J.J. (2010) Leiders in cultuurverandering". Van Gorcum. 
 Boonstra, J.J. (2013) Verandermanagement in 28 lessen". Business Contact.. 
 Boonstra, J.J. (2013) Cultural change and leadership in organizations. Wiley. 
 Boonstra, J.J. (2015) Change management adventures. Warden Press. 
 Boonstra, J.J. (2017) Veranderen van maatschappelijke organisaties. Business Contact. 
 Boonstra, J.J. (2018) Perspectieven op veranderen"(red.). Management Impact. 
 Boonstra, J.J. (2018) Perspectieven op leiderschap" (red.). Management Impact. 
 Boonstra, J.J. (2018) Veranderen als samenspel. Management Impact. 
 Boonstra, J.J. (2019) Organizational change as collaborative play. Management Impact. 
 Boonstra, J.J. & Loscos, F.M. (2019) El cambio como interacción estatégica. Profit Editorial. 
 Boonstra, J.J. (2020) Veranderen als samenspel. 2e gewijzigde druk. Boom uitgevers. 
Boonstra, J.J. & Loscos. F.M. (2021) Cambio organizativo: Juego, collaboración y diversión. Harvard Deusto Business Review, March 2021 (309), 60-68. ISSN 0210-900X
Boonstra, J.J. (2021) Spel, speelsheid en verandering. M&O, Tijdschrift voor Management en Organisatie, 75(1), 41-60. ISSN 0165-1722
Boonstra, J.J. & Rond, F. (2021) Veranderen als samenspel. Een toets vanuit de praktijk. M&O, Tijdschrift voor Management en Organisatie, 75(2), 41-60. ISSN 0165-1722
 Boonstra, J.J. (2022). Zestig jaar veranderkunde: Reflecties en toekomstbeelden. M&O, Tijdschrift voor Management en Organisatie, 76(6), 5-23.
 Boonstra, J.J. & Eguiguren, M. (2023) Allianties voor een duurzame toekomst. Naar waardengedreven samenspel tussen organisaties. Boom Uitgevers. ISBN 9789024455508
 Boonstra, J.J. & Eguiguren, M. (2023) Alliances for Sustainable Futures. Creating and Managing Purpose-driven Alliances. Edward Elgar. ISBN 9781035308224
 Boonstra, J.J. & Eguiguren, M. (2023)  Alianzas estratégicas que crean valor. Claves para colaborar impulsando un futuro sostenible. Profit Editorial. ISBN 9788419212726
 Boonstra, J.J. (2023) Reflections: Change and play – From planned change and organizational development to playful transformations. Journal of Change Management 23(1), 12-23. https://doi.org/10.1080/14697017.2022.2151149
 Boonstra, J.J. & Eguiguren, M (2023) Spelen van paradoxen in de levenscyclus van waardengedreven allianties. M&O, Tijdschrift voor Management en Organisatie, 77(2), 47-62. ISSN 0165-1722
 Samen met vijfentwintig collega-hooglereren heeft hij twee luisterboxen samengesteld; de eerste over verandermanagement en de tweede over leiderschap.

Externe links 
 Jaap J. Boonstra persoonlijke website.
 www.veranderenalssamenspel.nl Website bij het boek Veranderen als Samenspel, boordevol informatie, zoals videocolleges, artikelen, studievragen.
 www.changeasplay.com Website related to the book Organizational change as collaborative play with additional information like video lectures and articles
 Jaap Boonstra, Esade.  Faculty page Jaap Boonstra Website Esade Business School

Nederlands organisatieadviseur
Nederlands bestuurskundige
Nederlands bedrijfskundige
Sociale psychologie
Nederlands hoogleraar
Nederlands schrijver