Winnaar is degene die als eerste een van te voren bepaald aantal punten behaalt, door het bouwen van steden en dorpen.
1 stickervel, 36 handelswaarkaarten, 54 ontwikkelingskaarten, 6 overwinningspuntenkaarten, 1 bordlijst, 3 metropoolfiches, 3 metropolen, 1 handelaar, 1 zwart barbarenschip, 1 rode dobbelsteen, 1 gebeurtenisdobbelsteen en voor elke speler: 6 ridders, 3 stadsmuren en 1 stadskalender
Het bord wordt opgebouwd volgens de regels van het basisspel. De bordlijst biedt plaats voor een barbarenspoor. Het zwarte barbarenschip wordt op het startveld geplaatst. De grondstoffen uit het basisspel en de handelswaarkaarten worden klaargelegd. De grootste riddermacht, de dobbelsteen en de ontwikkelings- en bouwkostenkaarten uit het basisspel worden in dit spel niet gebruikt. Elke speler ontvangt 5 dorpen, 4 steden, 15 straten, 6 ridders, 3 stadsmuren en 1 stadskalender in zijn spelerskleur. De stadskalander toont de bouwmogelijkheden en de bijbehorende kosten. Het neerleggen van de eerste dorpen en straten gebeurt op dezelfde wijze als in het basisspel, alleen moet als tweede direct een stad worden gebouwd.
Elke spelbeurt begint met een worp met de dobbelstenen. De worp bepaalt welke spelers een ontwikkelingskaart mogen trekken en welk veld en dus welke spelers opbrengsten en/of handelswaar verkrijgen. De opbrengst is nodig om nieuwe straten, dorpen, steden, stadsmuren en ridders te kopen. Met een stadsmuur mag een speler negen in plaats van zeven kaarten in zijn hand houden als er een '7' wordt gegooid.
Een ridder wordt altijd passief op het bord geplaatst. Waar een ridder staat, kan geen dorp meer worden gebouwd. Een ridder onderbreekt een handelsroute. Door het inleveren van opbrengstkaarten kan een ridder actief worden. Alleen actieve ridders kunnen acties uitvoeren of het barbarenleger verslaan. Door het inleveren van opbrengstkaarten kan een ridder sterker of zelfs machtig worden. Een gewone actieve ridder heeft 1 vuist, een machtige actieve ridder heeft drie vuisten.
Handelswaren zijn nodig om steden uit te breiden op het gebied van handel, politiek en wetenschap. De stadskalender geeft de mogelijkheden weer. De eerste speler die een vierde stadsuitbreiding bouwt, mag een stad naar keuze in een metropool omzetten. Deze metropool is tegen de barbaren beschermd en levert 2 extra overwinningspunten op.
Als de gebeurtenisdobbelsteen een barbarenschip toont, wordt het barbarenschip een veld verder geplaatst. Bereikt het schip het laatste veld (met de strijdbijl), dan wordt de kracht van de barbaren vergeleken met kracht van de actieve ridders. De kracht van de barbaren is gelijk aan het aantal gebouwde steden en metropolen. De kracht van de ridders is gelijk aan het gezamenlijke aantal vuisten. Zijn de barbaren sterker, dan wordt een stad van de speler met de minste vuisten vervangen door een dorp. Zijn de ridders sterker of even sterk, dan krijgt de speler met de meeste vuisten de kaart 'Redder van Catan'. Dit levert 1 overwinningspunt op. Nu wordt het barbarenschip weer op het startveld gezet en alle ridders worden passief.
Alle positieve punten van het basisspel gaan ook op voor deze uitbreiding. Ook als je zelf niet aan de beurt bent, ben je actief bij het spel betrokken. Je moet voortdurend keuzes maken: Bouw ik hier een ridder alleen om iemand anders dwars te zitten of bouw ik daar een straat waar ik later een dorp kan bouwen, etc.
De uitbreiding voegt veel nieuwe elementen aan het spel toe, waardoor het spel heel anders wordt. De spelers kunnen elkaar meer dwarszitten.
Wat gebeurt er een hoop tijdens dit spel! Iedereen grijpt maar naar de handelswaren en opbrengstkaarten. Een van de charmes van De kolonisten van Catan was de eenvoud. Daar is nu een einde aan gekomen. De ontwikkelingskaarten brengen allerlei nieuwe acties in het spel. Het is bijna niet bij te houden hoe je medespelers ervoor staan, zoveel verschillende manieren om overwinningspunten te behalen zijn er.
Steden & Ridders is een uitbreiding op het spel De Kolonisten van Catan. Om het spel te kunnen spelen heb je bepaalde onderdelen van het basisspel nodig.
Voor de liefhebbers van het spel een absolute must: de roman 'De kolonisten van Catan' (Rebecca Gable) is een historische roman waarin het wel en wee van de groep eilandbewoners wordt beschreven. De nederlandse vertaling is verkrijgbaar vanaf februari 2005.
Op het Spellenspektakel 2005 in Eindhoven presenteerde 999Games zes nieuwe scenario's voor De Kolonisten van Catan: De Specialisten, De Woestijnruiters, De Koloniën, Het grote Kanaal, De Wereldwonderen, De Diamanten. Om de scenario's te kunnen spelen is ten minste het basisspel benodigd. Bij andere scenario's heb je ook de uitbreiding De Zeevaarders van Catan of zelfs de uitbreiding Steden & Ridders nodig.