Omdat deze hersengebieden meer en intensiever verwerken, zal een hoogsensitief persoon dus geregeld zichtbaar ‘pauzeren, afwegen en controleren’. Deze langere verwerkingstijd is tevens terug te zien in het brein, in de oplichting van het dopaminerijke Ventral Tegmental Area, ofwel VTA-gebied. Het VTA-gebied speelt onder andere een rol bij de neiging tot het vermijden van lastige (sociale) momenten. VTA-neuronen reageren supersnel op nieuwe situaties, onverwachte beloningen en beloningsvoorspellende signalen. De cellen in dit gebied reageren dan automatisch op basis van hun ‘codering’ betreffende een beloning of faalverwachting, zonder dat hier een actieve gedachte aan vooraf gaat. Afhankelijk van de opvoeding die je als kind hebt gehad, zullen hierin andere afwegingen gemaakt worden. Een sensitief kind zal het immers ‘goed’ willen doen in de ogen van de ander. En wat ‘goed’ is, is afhankelijk van de omgeving waarin het zich begeeft of heeft begeven. Het kost een HSP’er wat meer tijd om dit allemaal op te vangen, te voelen, en te bedenken wat vervolgens ‘goed’ is om te doen.
Om te doen wat ‘goed’ is (en schuldgevoelens te vermijden), is het daarom als HSP’er nodig om je eigen gedrag kunnen monitoren en (indien gewenst) te kunnen onderdrukken. Het remmen van gedrag zonder verdere invloed van buitenaf wordt gestuurd door een goed ontwikkelde dorsolaterale prefrontale cortex (DLPFC). Dit kost echter wel tijd, en betekent in de praktijk dat HSP’ers langzamer komen tot een reactie op een vraag en meer tijd nodig hebben voor het formuleren van hun mening of het nemen van een beslissing.