Herinnering aan een radiopredikant
van Yves Taffin
Wanneer ik het nummer 'Rondo' uit de eerste Introspection-LP van Thijs van Leer hoor, moet ik onwillekeurig terugdenken aan wijlen Dominee Gerard (Geert voor de vrienden) Toornvliet uit Bloemendaal. Deze destijds zo populaire predikant gebruikte namelijk dit stukje muziek als vaste tune voor zijn radio-uitzendingen.
Na eerdere exploten als radiopastor (o.a. Radio Capitol 1970), begon Dominee Toornvliet vanaf 1974 met geregelde uitzendingen op de zeezender Radio Mi Amigo. Toen dat vanuit Nederland vanaf september dat jaar als gevolg van de anti-zeezenderwet van het Kabinet Den Uyl illegaal werd, deed de dominee desondanks gewoon verder. Hij zei: "Waar het Evangelie te verkondigen is, doe ik dat." Hij vond dat hij de vele duizenden luisteraars die telkens op zijn programma afstemden, niet in de steek kon laten.
Dominee Toornvliet was een in vele opzichten merkwaardig en ook wel controversieel predikant. Hij had als één van de eersten in Nederland begrepen dat radio een bijzonder interessant medium was voor het verspreiden van de Boodschap. Zijn stichting heette dan ook Radiogemeente Bloemendaal. Daar, aan de Parkweg 16 in Bloemendaal, bezat hij een ruime villa die gebruikt werd als bezinnings- en ontmoetingscentrum, en waar je terecht kon voor geregelde diensten.
De onconventionele Toornvliet richtte zich niet specifiek tot één of andere kerkgemeenschap. Hij trachtte iedereen te bereiken die wilde luisteren naar wat hij te zeggen had: zowel gelovigen als niet-gelovigen, Gereformeerden, Hervormden, rooms-katholieken en ook buitenkerkelijken, waaronder ik tussen haakjes mezelf ook wil rekenen.
Weliswaar Katholiek opgevoed had ik het in die tijd al behoorlijk moeilijk met de stellingen van het instituut Kerk. In zoverre dat ik me niet meteen meer tot de kudde van Rome rekende. Mezelf atheïst noemen zou dan weer iets te ver gaan; ik bekende me eerder tot het agnosticisme in die dagen. Ondertussen ligt dat weer anders, maar dat even ter zijde.
De meeste vaste luisteraars van Radio Mi Amigo draaiden op het ogenblik dat 'Rondo' van Thijs van Leer weerklonk achteloos de knop om tot 'die zever' voorbij zou zijn. Ik echter werd een geregeld luisteraar van de radiodominee, ook al was ik het vaak niet eens met wat hij poneerde. Maar de manier waarop Dominee Toornvliet met zijn welluidende stem het woord tot zijn luisteraars richtte, was in één woord weergaloos. Hij gaf je telkens het gevoel tot jou persoonlijk te spreken. Zijn woorden raakten je tot in het diepste van je ziel. En… hij gaf je altijd weer stof tot nadenken.
Het was de tijd vlak na de release van de film 'Jesus Christ, Superstar'. Het motto van Dominee Toornvliet luidde dan ook: "Jesus Christ, veel meer dan Superstar."
Ik herinner me nog dat ik eens een tijdlang munten opspaarde en die dan als gift (daar zonder kon het werk in Bloemendaal immers niet worden voortgezet) doneerde aan de Stichting Radiogemeente. Bij die gelegenheid schreef ik Dominee Toornvliet toen ook een brief en waarachtig: enkele weken later kreeg ik een eigenhandig geschreven antwoord van hem. Hij liet weten dat hij mijn zorgen begreep, hij sprak me moed in en beloofde voor me te bidden.
De Mi Amigo-uitzendingen van de Radiogemeente eindigden definitief toen in de nacht van 19 op 20 maart 1980 het radiozendschip Mi Amigo in een hevige storm zonk voor de Britse kust. Vele luisteraars van Toornvliets uitzendingen bleven daarna verweesd achter.
De dominee zelf echter, die ook uitzendingen verzorgde voor zenders op de Nederlandse Antillen: Aruba, Suriname, … maakte zich niet meteen zorgen over het wegvallen van zijn uitzendingen in Nederland en Vlaanderen. Zijn commentaar: "God vergist zich nooit!"
Op 18 februari 1981 is Dominee Toornvliet tenslotte na een korte ziekte op 73-jarige leeftijd overleden. Van de Radiogemeente heb ik op enkele nieuwsbrieven na verder niets meer vernomen. Recent heb ik ze via het internet weer opgespoord en the next generation blijkt alive and kicking, al huist de Radiogemeente nu niet meer in Bloemendaal, maar in Haarlem.
Velen hebben immers nog altijd nood aan een bemoedigend woord: zeker in turbulente tijden als tegenwoordig.
Dominee Toornvliet, bedankt voor wat je toen voor mij en vele anderen hebt betekend. In ons hart leeft u verder. Wees daar maar zeker van. Telkens we nog eens 'Rondo' van Thijs van Leer door de luidsprekers horen klinken, blikken we onwillekeurig met nostalgie in het hart terug.