Stroop je mouwen maar op, want in het Stoommachinemuseum kom je niet om te niksen. Help de stoker, bedien de watertafel en ontdek hoe James Watt’s werelduitvinding werkt!
Sissend stoom, draaiende wielen, bewegende zuigers, sjouwende stokers en machinisten: het Stoommachinemuseum is voortdurend in beweging! De techniek van stoommachines is goed te zien en dankzij de proefondervindelijke uitleg door vrijwilligers goed te begrijpen. De bezoeker aanschouwt en beleeft de industriële geschiedenis waarmee de vooruitgang in ons land halverwege de negentiende eeuw begon. Stoommachines roepen bij veel mensen ook nostalgische herinneringen op.
Toch is het museum niet oubollig, maar juist interactief. Met miniatuur stoommachientjes kunnen kinderen in het Stoomlab zelf ontdekken dat, als water tot een bepaalde temperatuur wordt verwarmd, stoomkracht allerlei apparaten in bewegen kan zetten. Zo leren ze spelenderwijs hoe stoom wordt opgewekt, een pomp wordt aangedreven en diverse machines in beweging worden gezet. Met zoekopdrachten door het hele museum leren kids hun weg door het Land van Water en Stoom. Tijdens Stoomdagen mogen bezoekers jong en oud de stoker helpen bij het brandend houden van het vuur in de ketel en kan iedereen zijn stookdiploma halen. In de smederij werden vroeger onderdelen voor de machines gesmeed en/ of gerepareerd. De smederij uit 1869 is nog steeds in gebruik. Op gezette tijden geven de smeden (vaak op woensdag, donderdag en zondag) van het museum demonstraties. Kids mogen de smid dan een handje helpen door het bedienen van de blaasbalg en worden daarvoor beloond met een smeeddiploma.
Stoom is een erg heet gas dat onzichtbaar, reukloos en niet te proeven is. Stoom ontstaat door water te verwarmen. Bij een normale omgevingsdruk kookt water bij 100° Celcius. Uit een fluitketel met kokend water blaast een straal stoom. Die stoom is eerst onzichtbaar. Net boven de tuit van de ketel is niets te zien. Dan koelt de lucht de stoom af en ontstaat er nevel. De witte pluim is geen stoom, maar waterdamp en bestaat uit fijne waterdeeltjes.
Een stoominstallatie bestaat in principe uit drie delen: de stoomketel, de stoommachine en een leiding die beide met elkaar verbindt. De stoomketel is geheel afgesloten. Het vuur onder de ketel verwarmt water, totdat het water kookt en overgaat in stoom. Van 1 liter water wordt maar liefst 1693 liter stoom gemaakt.
De stoom wil ontsnappen, maar door een afsluiter op de ketel gaat dat niet gemakkelijk. Pas als er heel veel druk op de ketel staat, kan de stoom langs de afsluiter ontsnappen en door de leiding richting stoommachine stromen. Stoker en machinist beslissen samen hoe ver de afsluiter geopend wordt. De stoom onder druk zet vervolgens een stoommachine in beweging waarbij een horizontale of verticale beweging wordt omgezet in een draaiende beweging.
Als je op zoek bent naar een leuke manier om je verjaardag te vieren, dan ben je in het Stoommachinemuseum op de goede plek. Je begint je verjaardagsfeestje in het Stoomlab, waar je samen met je vriendjes met de miniatuurstoommachines aan de slag gaat. Na het Stoomlab gaan jullie het museum verkennen met de Stickerspeurtocht. Hongerig geworden van al dat speurwerk? Neem je vriendjes mee naar de restauratie, waar een stokersmaal op jullie staat te wachten: poffertjes met limonade en een ijsje toe.
Het museum is gevestigd in het voormalige stoomgemaal “Vier Noorder Koggen” aan het IJsselmeer. Het stoomgemaal is bijna 150 jaar oud en werkt nog steeds!
Als u het museum bezoekt, denk er dan aan dat in het Museum alle machines op stoom kunnen draaien, maar houdt u de agenda ook goed in de gaten: soms draait de stoomhijskraan en hijsen we boomstammen, soms de raamzaag, dan weer de machine van de baggermolen. Bijzondere machines, die uw aandacht meer dan verdienen.