Hoe is dat zo gekomen? Een makkelijke verklaring is de populistische tijdsgeest. Als de massa in opstand komt tegen de elite, is het in de wetenschap makkelijk scoren. Hoogleraren die op kosten van de belastingsbetaler hun eigen hobby's uitleven, en vervolgens carrière maken door vals te spelen, terwijl hun bazen buitensporig verdienen en ook nog dure hotels en reizen voor hun partners declareren: de journalisten dippen hun pen al in het bloed.
Toch is dit niet het hele verhaal. Er is iets fundamentelers aan de hand. Fraude onder wetenschappers en bestuurders is verwerpelijk, maar helaas ook menselijk en dus waarschijnlijk van alle tijden. Dat het in deze tijd zo hevig opvlamt heeft ook te maken met de nieuwe maatschappelijke rol die de wetenschap is gaan spelen. Wetenschappers worden niet meer geacht zich in hun ivoren te verschansen en af en toe wat kennis naar beneden te gooien, maar voluit deel te nemen aan de samenleving: ze moeten de politiek adviseren, innovatie bevorderen, publieke discussies aanjagen. En deze nieuwe rol brengt ingewikkelde paradoxen met zich mee.
Aan de ene kant, bijvoorbeeld, moet wetenschap kennis opleveren die bedrijven niet kunnen ontwikkelen: anders hoeft er geen belastinggeld naartoe. Maar aan de andere kant moeten wetenschappers volop meedoen met het bedrijfsleven, want hobby's van professors worden niet gesubsidieerd. En enerzijds verwacht de politiek onfeilbare, onafhankelijke waarheden van wetenschappers, terwijl het kabinetsbeleid wetenschappers anderzijds dwingt tot samenwerking met en dus afhankelijkheid van de industrie.