Een nieuwe vorm van oplichting via sites als Marktplaats: criminelen rekenen dure producten af met een betaalapp van een bekende bank. Eén probleem: die is nagemaakt en dus nep. Vorig jaar werden zo honderden mensen gedupeerd. ,,Laat de koper maar even gaan pinnen."
Brummen, vrijdag 2 februari: twee mannen in een auto gedragen zich verdacht. Agenten stoppen de auto. Daarin liggen dure spullen, zoals digitale camera's met luxe lenzen. Gekocht via Marktplaats, net bij iemand thuis opgehaald.
De politie start een onderzoek en al snel blijkt dat de verkoper van de camera is opgelicht. Die dacht een keurige deal te hebben. De kopers hadden het geld voor de camera nota bene ter plekke via de betaalapp van de ING Bank overgemaakt. Maar die was nep; het geld komt nooit aan.
Deze nieuwe vorm van oplichting is bezig aan een snelle opmars. Sinds een jaar regent het aangiftes bij de politie. ,,We krijgen regelmatig meldingen van mensen die op deze manier zijn opgelicht", zegt woordvoerder Jan Thijs van Hemmen van de politie Oost-Nederland. ,,We zien het afgelopen jaar een duidelijke trend. Daarbij gaat het om nep-betaalapps van verschillende banken, zoals ING Bank en ABN Amro. Vorig jaar werd een vrouw in Zwolle opgelicht met een betaalapp van ASN Bank die niet echt bleek.''
Exacte cijfers voor Oost-Nederland kan de politie niet geven omdat oplichting met nagemaakte betaalapps niet apart wordt geregistreerd. Landelijk ging het vorig jaar om honderden gedupeerden. De Nationale Politie meldde in september 2017 dat er in acht maanden tijd al 275 aangiften waren gedaan waarbij de schade hoger was dan 500 euro. ,,Wij adviseren ieder slachtoffer om hoe dan ook aangifte bij de politie te doen'', aldus Van Hemmen.
De oplichtingstruc is even geraffineerd als simpel. Je biedt bijvoorbeeld een mooie scooter of laptop te koop aan via internet. Er meldt zich een potentiële koper. Die komt bij je thuis, is enthousiast en wil betalen wat je ervoor vraagt. Omdat het om veel geld gaat, betaalt hij liever niet contant. Graag via mobiel bankieren. De koper vraagt bij welke bank je zit. Ah, hij zit net bij een andere. Zo duurt het een dag voordat je het geld op je rekening ziet staan. Je klant pakt zijn telefoon erbij, tikt je rekeningnummer in, het juiste bedrag en maakt het geld over. Je kijkt mee en alles ziet er echt uit. De deal is rond, het geld is overgemaakt - denk je. Maar de volgende dag staat het geld niet op je rekening. En de dagen daarna ook niet. Je bent opgelicht.
Bij de Fraudehelpdesk is het aantal meldingen in een jaar tijd explosief gegroeid. Wat opvalt: meestal zijn de slachtoffers voor grote bedragen gedupeerd. ,,Soms zien we lagere bedragen, zoals 450 euro'', vertelt André Vermeulen van de Fraudehelpdesk. ,,Maar meestal gaat het om grote sommen geld, boven de 10.000 euro zelfs. Bijvoorbeeld voor een auto. Die criminelen willen zoveel mogelijk geld verdienen.''
De Fraudehelpdesk adviseert verkopers niet op de betaalapp van de koper te vertrouwen. ,,Reken contant af, dat is beter'', zegt Vermeulen. ,,En mensen moeten zich vooral niet laten opjagen en onder druk laten zetten. Laat de koper maar even gaan pinnen.''
Als het aan de Nederlandse banken ligt, is het over anderhalf jaar gedaan met de oplichtingstruc via nep-betaalapps. Medio 2019 komen ze met Instant Payments; een betaalapp waarmee je direct op je eigen telefoon ziet dat er betaald is. Een overboeking wordt binnen enkele seconden bijgeschreven op je rekening. Ook als het om een betaling tussen twee verschillende banken gaat.
,,Nog minder reden om op de blauwe ogen of op de telefoon van de koper te vertrouwen”, zegt Miriam Osten van Betaalvereniging Nederland, waar alle banken bij zijn aangesloten. Tot het zover is, luidt de stelregel: ,,Er is pas betaald als het op je eigen bankrekening staat of als je het op je eigen telefoon kunt zien”, zegt Osten.