Kiesstelsels - FNV
Je hebt twee mogelijke kiesstelsels: het lijstenstelsel en het personenstelstel. De keuze voor een stelsel heeft gevolgen voor het aantal stemmen, zetelverdeling en dus ook op de uitslag.
Soort kiesstelsel
De keuze voor het soort kiesstelsel staat in het or-reglement. Bij een lijstenstelsel brengt de kiezer slechts één stem uit. Bij het personenstelsel brengt de kiezer meer stemmen uit; meestal evenveel stemmen als er Or-zetels zijn.
Het kiesstelsel kent kandidatenlijsten, en wanneer je mag stemmen op een lijst (in plaats van een persoon) spreken we van een lijstenstelsel. De lijsten vertegenwoordigen een bepaald programma. De kiezer stemt dus in principe op een programma en niet een individu.
Het voordeel is dat je alle kandidaten niet persoonlijk hoeft te kennen om een keuze te maken. Bij de meeste lijstenstelsels kun je binnen een lijst ook nog je voorkeur voor een bepaalde kandidaat aangeven. Bij voldoende stemmen komt deze kandidaat, ongeacht zijn plaats op de kandidatenlijst, in de or.
> Download een stembiljet binnen een lijstenstelsel (pdf)
In het personenstelsel kies je niet voor een lijst, maar voor individuele kandidaten. In de regel mag iedere kiesgerechtigde werknemer zoveel stemmen uitbrengen als er zetels zijn in de or. Het aantal stemmen ligt vastgelegd in het or-reglement. Iedere kiezer stelt als het ware zijn eigen or samen. Bij dit stelsel is het belangrijk dat de kiezer de kandidaten kent waar hij op moet stemmen. Het aanmelden van de kandidaten gaat wel volgens een kandidatenlijst.