De lucht vult zich ongekend snel met vlinders, maar dat betekent niet dat het goed met ze gaat | De Volkskrant
Een week of drie geleden was het nog flink speuren om ze te vinden, sindsdien is het aantal vlinders geëxplodeerd. Maar die weelde betekent niet dat de gehavende vlinderstand ineens is hersteld.
Niels Waarlo 22 juli 2021, 19:59
Het koolwitje Beeld Getty Images
Zo'n plotselinge, snelle toename is niet waargenomen sinds de Vlinderstichting begin jaren negentig op een systematische manier begon te tellen, zegt Kars Veling, ecoloog bij de stichting. Algemeen voorkomende soorten zoals het klein koolwitje, de atalanta en de gehakkelde aurelia hebben zich massaal ontpopt en het luchtruim gekozen.
En dat is te zien, zowel bij de tuinvlindertelling die momenteel aan de gang is als in de systematische telling van het Landelijk Meetprogramma Vlinders. Bij die laatste is de gehakkelde aurelia twee keer zo vaak gespot als gemiddeld in deze tijd van het jaar. Er worden zelfs zes keer zoveel atalanta's geteld als normaal.
Door de regen en vochtigheid van dit voorjaar waren er planten in overvloed om de rupsen te voeden. Omdat het zo lang nat en relatief koud was, bleven ze in hun cocon – want in vlindervorm hebben ze juist een voorkeur voor warm, droog weer. 'Ze hebben eigenlijk gewacht', aldus Veling. Nu het zonnig zomerweer is, komen ze in groten getale tegelijk naar buiten.
'Dat is spectaculair', zegt de ecoloog. 'Toch zijn we voorzichtig met juichberichten.' Over het algemeen gaat het namelijk nog steeds niet goed met de vlinders. Sinds de jaren negentig is het aantal vlinders met zo'n 40 procent afgenomen, volgens de Vlinderstichting.
Achteruitgang vlinderstand
Het Centraal Bureau voor de Statistiek schat dat er tegenwoordig zelfs 80 procent minder rondvliegen dan aan het einde van de 19de eeuw. Vlinders hebben, net als veel andere insecten, onder meer last van stikstofuitstoot, bestrijdingsmiddelen en het verdwijnen van leefgebied door bebouwing en landbouw. De achteruitgang van de vlinderstand is problematisch voor de natuur als geheel, want vlinders staan aan de basis van het voedselsysteem en helpen met de bestuiving van bloemen.
De afgelopen twee jaren hadden vlinders het extra zwaar, door de droogte. Het lijkt erop dat de algemeen voorkomende soorten een stuk opveren ten opzichte van die barre jaren, aldus Veling. Het zal tot het einde van het jaar duren voordat hij harde conclusies durft te trekken over de vlinderstand. Duidelijk is dat er nu opvallend veel vlinders tegelijkertijd rondfladderen, maar dat zegt niet alles over hun aantallen over het jaar als geheel.
Bovendien is het nog de vraag hoe het ervoor staat met veel zeldzame soorten, die pas in de komende weken ontpoppen. Hij noemt het gentiaanblauwtje, dat in een klein aantal vochtige heidegebieden leeft, onder meer in Noord-Brabant. Door de droogte werden deze vlinders de laatste jaren naar laaggelegen punten gedreven, omdat het daar vochtig genoeg bleef, zegt hij. Juist die plekken zijn de laatste weken onder water gelopen door zware regenval in Brabant. 'Deze soort zou juist een rampjaar tegemoet kunnen gaan.'