Stap 5: Ziektes
Dat hygiëne, sanitaire voorzieningen en de juiste zorg belangrijk zijn in het bestrijden van ziektes hebben we bij de stappen 3 en 4 al behandeld. Maar toch zijn er andere ziektes die niet zo makkelijk te voorkomen of te genezen zijn. We kijken naar mazelen, hiv/aids, malaria en coronavirus/COVID-19..
We kennen mazelen als een redelijk onschuldidge kinderziekte. Wat mazelen is kun je in dit filmpje zien:
Binnen enkele jaren na de komst van Columbus in 1492 zijn er miljoenen Indianen aan de mazelen, voor hen een onbekende ziekte, overleden. De meeste kinderen binnen en buiten Nederland zijn nu ingeënt tegen mazelen, maar wereldwijd zijn er toch zo'n 140.000 kinderen jonger dan 5 jaar die jaarlijks aan deze kinderziekte overlijden. Onnodig, want vaccinatie is makkelijk en goedkoop.
Human Immunodeficiency Virus oftewel hiv is een virus dat het menselijk afweersysteem afbreekt. We hebben ons afweersysteem nodig om ons te beschermen tegen virussen en bacteriën. Als je afweersysteem je niet meer kan beschermen noemen we dat aids. Aids staat voor Acquired Immune Deficiency Syndrome.
Hieronder vind je twee filmpjes, een over hoe hiv werkt en eentje over hiv/aids in Tanzania.
Klik op de afbeeldingen voor het bekijken van de filmpjes
Wereldwijd hebben zo'n 38 miljoen mensen hiv/aids en in 2019 overleden er 770.000. Hiv/aids-patiënten kunnen met medicijnen hun leven met 20 tot 30 jaar verlengen zonder al te veel last van de ziekte te hebben en zo'n tweederde van alle patiënten krijgt een levensreddende behandeling. Maar voor vooral veel patiënten in ontwikkelingslanden zijn deze medicijnen niet zo makkelijk te krijgen of ze kunnen die (360 euro p/j) niet betalen.
De oude Romeinen dachten dat malaria kwam van slechte (=mal) lucht (=aria). We weten nu wel beter. Het filmpje van SchoolTV laat zien hoe het echte zit.
Klik op de linkerafbeelding voor het bekijken van het filmpje
Via een muggenbeet kun je geïnfecteerd worden met de malariaparasiet. Symptomen van malaria zijn koorts, koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn. Zonder de juiste behandeling is malaria dodelijk. Malaria is vooral bekend in Afrika, Zuid- en Midden-Amerika, Zuidoost Azië en het Midden Oosten. Malaria komt ook voor in Nederland, maar dan gaat het om mensen die in de tropen de ziekte hebben opgelopen.
Wereldwijd worden er jaarlijks 228 miljoen mensen ziek door malaria en meer dan 400.000 mensen sterven daaraan (waarvan 67% kinderen jonger dan 5 jaar).
Er is nog geen vaccinatie tegen malaria, maar mensen die toch geïnfecteerd zijn kunnen genezen door middel van een medicijnkuur. In veel landen waar de mug actief is ontvangen de ziekenhuizen gratis medicijnen voor de behandeling van malaria. Maar het medisch personeel wordt onderbetaald en om geld te verdienen vragen ze soms toch geld voor de medicijnen. In landen als Ghana komt het voor dat de medicijnen op zijn. Mensen kopen dan hun medicijnen in een winkel of op de markt, maar deze medicijnen zijn niet betrouwbaar. Ze zijn of nep of over de datum en werken niet.
Coronavirus is een virus waarbij een corona (Latijn voor krans) te zien is wanneer je die door een elektronenmicroscoop bekijkt. In december 2019 werd in de Chinese miljoenenstad Wuhan een "longontsteking van onbekende oorsprong" waargenomen, dat later als het coronavirus werd geïdentificeerd.
Het coronavirus leidt tot de COVID-19-ziekte en tot een pandemie (= een epidemie op wereldschaal). COVID-19 zorgt voor meer dan 25 miljoen besmettingen (waarvan ruim 6 miljoen in de Verenigde Staten). De meeste mensen krijgen milde klachten, maar een klein deel wordt ernstig ziek of overlijdt. Kinderen lijken geen last te hebben van COVID-19.
Er is nog geen vaccin tegen het coronavirus. Bij ernstige klachten worden mensen opgenomen in een intensive care en krijgen ze extra zuurstof. Omdat het coronavirus van mens op mens overspringt, is het zaak om afstand te houden (1,5 meter, iets wat in krottenwijken onmogelijk lijkt), je handen vaak te wassen en in je elleboog te hoesten. Overal in de wereld moeten bedrijven hun werk tijdelijk stoppen omdat de medewerkers of ziek zijn of thuis zitten. Volgens de VN raakt 10% van alle arbeiders door COVID-19 hun baan kwijt.
13) Waarom zijn bedrijven als Coca Cola ziekenhuizen gaan helpen met aidsremmers?
14) Noem enkele overeenkomsten en verschillen tussen de vier ziektes.
15) Naast mazelen, hiv/aids, malaria en coronavirus kennen we nog een ziekte die moeilijk te behandelen is, namelijk ebola. Zoekt op internet uit wat de ziekte inhoudt en waar ebola veel voorkomt.