Job Gosschalk: 'Het gedoe tussen mensen blijft het leukst' | Nico de Boer Teksten
Job Gosschalk: 'Het gedoe tussen mensen blijft het leukst'
Alan Ayckbourn is nog steeds een van de meest gespeelde en geliefde komedieschrijvers. Job Gosschalk regisseert van de Engelsman nu 'Liefde half om half', een van diens bekendste blijspelen dat in een sterke bezetting tot eind april langs de theaters trekt. ,,Het gaat over de diepe neuroses van mensen.''
,,Voor acteurs is het spelen van Ayckbourns stukken ongeveer het allerleukste wat er is'', zegt regisseur en prominent producent Job Gosschalk, het creatieve brein achter tv-successen als ''t Schaep' en 'Moeder, ik wil bij de revue' en de film 'Alles is liefde', vlak voor de eerste try-out. ,,Er zit bij Ayckbourn meestal een tragische laag onder een karakter. Dat maakt zijn stukken zo knap. Maar ook als je alleen de eerste laag speelt, heb je gewoon een leuke avond.''
In de relatiekomedie 'Liefde half om half' voert Ayckbourn drie stellen uit verschillende milieus op. Twee stellen gebruiken hetzelfde stel als alibi voor hun vreemdgaan. Het publiek ziet op het toneel twee dineetjes die tegelijk plaatsvinden. Gosschalk noemt 'Liefde half om half', geproduceerd door REP van acteur Rick Engelkens, 'best pittig'. ,,Het is heel anders dan anders, voor mij dan.'' Dat pittige zit hem vooral in de handeling.
,,Het stuk is heel vakkundig en mathematisch briljant geschreven. De acteurs kunnen echter niet één woord verkeerd zeggen. Normaal gesproken heb je nog wel ruimte voor een eigen interpretatie, om iets te veranderen, maar hier kun je je daarin geen vrijheid permitteren. Maar als je het eenmaal in de klauwen hebt, is het een feest. En de acteurs doen het fantastisch, het wordt écht leuk. Al ga ik vlak voor de try-outs wel eerst het toneel op om te zeggen: Dames en heren, dit is een try-out. Daarbij kan er van alles misgaan. Dat is voor u leuker dan voor ons.''
'DE PERFECTE AVOND VOOR MENSEN DIE ZIN HEBBEN IN EEN AVONDJE TONEEL'
De relatiekomedie 'Liefde half om half' is wel 'erg jaren zeventig'. ,,Daarom brengen we het stuk in aankleding en setting in een jarenzeventigstijl. Zoals bij ''t Schaep' gebeurt. Dat zorgt meteen voor herkenning. Het is een blijspel in de allerbeste zin van het woord. Volgens mij is het de perfecte avond voor mensen die zin hebben in een avondje toneel en dan echt in een avondje toneel, dus niet in een avond theater. Er zit een groot deel amusement in, maar ook iets wat je terugvindt bij de Engelse regisseur Mike Leigh, die films maakte als 'Secret and lies' en 'Another year'. Ik vind die man fenomenaal. Hij maakt prachtige schetsen van verschillende milieus in Engeland. In 'Liefde half om half' zit ook een schets van die milieus. Het gaat over de diepe neuroses van mensen.''
De tournee van 'Liefde half om half' omvat ruim negentig voorstellingen. ,,Ja, het is een lange tournee, maar het is dan ook wel een voorstelling met acteurs naar wie mensen graag willen kijken. Bij deze Ayckbourn zullen mensen vooral naar het theater gaan voor de acteurs, niet omdat er een nieuwe Job Gosschalk uitkomt, en ik vind dat heerlijk hoor. Ik heb best een groot ego en ik kan mezelf goed laten gelden, maar het publiek komt voor Henriëtte Tol, Rick Engelkes, Kees Boot en Lone van Roozendaal.''
,,Jelle de Jong en Camilla Siegertsz zijn misschien minder bekende namen bij het grote publiek, maar wat Camilla bijvoorbeeld in deze voorstelling laat zien is fenomenaal. Ik ken bijna geen betere comédienne. In een van twee huiskamers op het toneel hangt een kralengordijn, wat je in de jaren zeventig vaak had als je naar de keuken liep. Zij speelt een heel neurotische vrouw. Ik heb bij haar in de klas gezeten op de toneelschool en weet dat zij alles durft en alles kan. Ik vroeg haar: kun je deze vrouw niet doodsbang voor dat kralengordijn laten zijn? En dat speelt zij nu. Het is bijna een act op zich. Het is zó goed wat ze daarin doet. Het is heel prettig als je met zulke goeie acteurs kunt werken.''
Job Gosschalk is een creatieve duizendpoot. Hij is behalve regisseur een prominent producent met successen achter zijn naam als ''t Schaep' (tv), 'Alles is liefde' (film), 'Moeder ik wil bij de revue' (tv) en 'Charlie' (tv). Als regisseur plaatste hij zich in de kijker met de film 'Alle tijd' en de toneelstukken 'Verre vrienden', ook van Ayckbourn, bij het Nationale Toneel, en in de herfst van 2013 met 'The normal heart' over de aidsepidemie in New York in de jaren tachtig.
Tussen de bedrijven door is hij alweer druk bezig met andere en nieuwe projecten. ,,Ik vind het leuk om bijvoorbeeld ''t Schaep' te doen naast 'Bloedverwanten', om elke dag drie compleet verschillende energieën om me heen te voelen in plaats dat het allemaal om één ding draait. Ik denk dat ik dan snel verveeld zou raken.''
Hij hoopt nu aan de succeslijst een nieuwe comedyserie toe te voegen: 'Jeuk', met Thomas Acda en Peter Heerschop, te zien vanaf 6 januari bij de Vara op Nederland 3. ,,Het is hilarisch, het gaat ook over de pijnlijk gênante momenten die we allemaal wel eens meemaken, maar die wel heel geestig zijn als we iemand anders in dergelijke situaties zien. Het is een heel leuke, kleine serie. Bij wijze van spreken met de spullen achter in het busje en rijden maar. We hebben 'm thuis gedraaid, op plekken die we zelf goed kenden.''
'EEN PRIKKELEND SOORT FAMILIEBEDRIJF'
Gosschalk is oprichter van productiebedrijf Kemna & Zonen. ,,Het is een prikkelend soort familiebedrijf. Het is nog steeds een klein bedrijf. We zijn met z'n tweeën, al zeven jaar, en vanaf 1 januari gaan we naar drie en dat is het. Het zal nooit groter worden. Ik geloof niet in die heel grote bedrijven, die veel overhead hebben en dingen maken omdat ze dingen móeten maken. Kemna & Zonen draait voor een groot deel op mijn creativiteit. Dat kan gemakkelijk als je maar met zijn tweeën of drieën bent. Het is prettig om klein te blijven. Je kunt beter kiezen voor iets waar je met veel zin een jaar van je leven in wilt stoppen. Zo'n productie moet je niet maken omdat je geld móet verdienen.''
,,Ik zou heel graag Kemna Theater oprichten, sterker, ik gá Kemna Theater oprichten, waarmee ik elk jaar één stuk wil uitbrengen. Een stuk dat op het snijvlak zit tussen gesubsidieerd en ongesubsidieerd toneel, zoals zo'n 'Normal heart'-achtig stuk. Joop van den Ende produceert nu een musical naar onze serie 'Moeder ik wil bij de revue'. Zo kan ik me best voorstellen dat 'Bloedverwanten' ooit op het toneel komt.''
'DIE RODE DRAAD VERANDERT ALS JE OUDER WORDT'
Loopt er een rode draad door zijn activiteiten? ,,Die rode draad verandert steeds omdat je ouder wordt. Omdat je zelf anders naar het leven gaat kijken. Het begon bij mij misschien allemaal vanuit een grote entertainmentachtige behoefte. Dat is langzamerhand meer geworden. Ik heb de neiging om dingen te psychologiseren. Ik zal niet snel iets maken met cowboys, met een achtervolging of iets wat speelt in een eeuw die nog moet komen. Dat boeit mij niet. Ik vind toch altijd het gedoe tussen mensen het leukst.''
,,Het hoeft niet allemaal zo hoogdravend te zijn, al vind ik het prettig om nu en dan mijn tanden te zetten in zo'n waargebeurd drama als 'The normal heart', of in een ingewikkelde materie. Ik heb vooral het lichte genre gedaan. 'Alles is liefde' is licht, ''t Schaep' is licht, 'Moeder ik wil bij de revue' is licht. 'Jeuk' is licht, noem maar op. Bij Kemna staan de acteurs voorop. Het gaat bij ons altijd over acteren. Ik spreek veel acteurs, ook beginnende. We werken met acteurs met wie we verwantschap voelen en zoeken een stuk of project dat goed bij hen past. 'Jeuk' zonder Thomas Acda en Peter Heerschop was bijvoorbeeld ondenkbaar geweest.''
Voorstelling 'Liefde half om half' van Alan Ayckbourn. Met: Henriëtte Tol, Rick Engelkes, Lone van Roosendaal, Kees Boot, Camilla Siegertsz en Jelle de Jong. Regie: Job Gosschalk. Door Rick Engelkes Producties. Tournee t/m eind april.