Het ontwaken door József Csáky, 1932-37
Rechts: Le Canigou door Auguste Herbin, 1913
József Csáky (1888-1971)
József (Joseph) Csáky (ook geschreven Czáky en Czacky) was Hongaar, maar op 20-jarige leeftijd vestigde hij zich in Parijs op het moment dat Picasso en George Braque hun eerste kubistische werken schilderden. Csáky absorbeerde deze innovaties en maakte evenals Picasso in 1911 zijn eerste kubistische sculptuur. Hij had succes en hoorde tot de pioniers van de moderne beeldhouwkunst. Maar de Eerste Wereloorlog brak uit en dat amputeerde zijn carrière.
Csáky vocht als vrijwilliger mee in het Franse leger en verloor daarmee de Hongaarse nationaliteit. In 1922 werd hij Frans staatsburger. Toen in 1918 de avant-garde opkwam in Boedapest, hoorde Csáky er niet bij en in Parijs was het kubisme na de oorlog niet vernieuwend meer. Zijn voorhoede-positie was vergeten. Omdat hij zich inliet met toegepaste kunst (decoratieve objecten en meubels), een onvergeeflijke misstap in de kunstwereld, 'verdween' hij uit de geschiedenis.
Na 1919 werkte Csáky abstracter, vanaf 1928 stapte hij over op een figuratieve stijl. In WO II vocht Csáky tegen de Nazi's in het Franse verzet. Na de oorlog leefde hij teruggetrokken en worstelde om het hoofd boven water te houden. Hij stierf arm.
Rechts: citaat uit De Telegraaf, 14 januari 1959
Berhard Citroen, beeldhouwer wonende in Parijs
Van links naar rechts resp. 'Ontwaken' (1937), 'Zittende vrouw' (1929) en 'Kind' (1920) door József Csáky