Turen naar het zeil met de D | De Volkskrant
Turen naar het zeil met de D
De jaarlijkse zeilcompetitie met sks, traditionele platbodems, houdt veel Friezen de hele zomer in de ban. Een armada met fans volgt de deelnemende schepen....
Van onze verslaggever Itai Mol 26 juli 2004, 0:00
Zien de meeste bezoekers in Grou het sksilen vooral als aanleiding voor een mooi Fries volksfeest, voor Lona Brouwer is het veel meer dan dat: 'Je mag het wel een levenswijze noemen. De hele zomer staat in ieder geval in het teken van de race.'
Zaterdag begon in Grou de zestigste strijd om het kampioenschap van de SKS, de Sintrale Kommisje Sksilen. Brouwer heeft haar boot aangemeerd in de haven van het Friese dorp, waarvandaan ze deels zicht heeft op het Pikmeer. Daar varen de sks, platbodems met bruine en witte zeilen, vandaag hun ronden.
Als de schepen uit het zicht zijn, volgt Brouwer de race op de Friese radio. Omrop Frysldoet uitgebreid verslag van het twee weken durende evenement, waaraan veertien sks deelnemen. Brouwer let vooral op het schip met de D van Drachten op het zeil, want daar is haar man aan boord. Nu is ze toeschouwer, maar eerder heeft de schippersdochter ook meegedaan aan de traditionele zeilwedstrijd: op de Halve Maan, het andere sk uit Drachten.
Alleen als je voorouders hebt die op een sk voeren, mag je schipper zijn op een wedstrijdsk. Tot een paar jaar terug was Brouwers vader wedstrijdschipper op de Halve Maan. Haar grootvader was beroepsmatig schipper op een sk in de tijd dat de schepen nog werden gebruikt voor het vervoer van turf.
In de haven volgen ook Brouwers buren de race op de voet. Andries Idzerda, die met vrienden op de boot van zijn ouders zit, heeft bekenden aan boord van zijn favoriete sk, dat uit Heerenveen. Zoals ieder jaar heeft Idzerda drie weken bouwvak, waarvan een week is gereserveerd voor het skzeilen. De Gorredijker volgt het toernooi al 25 jaar: 'Mijn oom zeilde vroeger op de Heerenveen.'
Bezoekers zonder boot verzamelen zich langs de kade van de rivier de Tynje, vanwaar de race slechts gedeeltelijk is te zien. Echte liefhebbers laten zich met een pontje overvaren: aan de overkant is wel de hele race te volgen.
Veel Friezen 99 procent van de belangstellenden komt uit de provincie, denken de Friezen langs de kade nemen genoegen met het terras van het Theehuis, dat zijn naam weinig eer aandoet. Nog voor de race is afgelopen (Grou wint met grote voorsprong), stroomt de kade leeg en loopt het cafol.
Natuurlijk, zegt Idzerda, is het feest een belangrijk onderdeel van het zeilen: 'Wij gaan alleen naar de races waar je het beste zicht hebt en waar de feesten het mooist zijn.' Ook de traditie is belangrijk. De sks worden volgens een vast ritueel door een commissie gekeurd voor deelname. Maar het is een misverstand dat bij het skzeilen het varen pas op de derde plaats komt. Eenmaal op het water gaat het maar om ding, zegt Brouwer: winnen. 'Natuurlijk moet je volgens de reglementen varen, maar je zoekt daar wel de grenzen van op.'
Meedoen betekent ook hard trainen en veel aan de boot werken. Zo heeft Lemmer dit jaar als laatste zijn sk tot de maximale twintig meter verlengd dat soort aanpassingen is wel reglementair omdat dat zijn snelheid zou verhogen.
Het is een hobby, 'maar soms lijkt het wel professioneel', zegt Brouwer, die na de race naar het binnenvaartschip Hydra gaat. Aan een lange tafel in het lege ruim schuift de bemanning van de Drachten aan voor een maaltijd van boterhammen en haring.
Ieder sk heeft een volgschip en een kleine vloot van bootjes met bemanningsleden, familie, vrienden en fans. Na de race in Grou vaart de hele armada naar Veenhoop, waar vandaag de tweede race wordt gehouden 's zondags wordt er niet gevaren. Volgende week vrijdag in Sneek wordt het toernooi beslist. Idzerda: 'Dat is pas een mooi feest.