Art deco | Elzendaalarchitectuur Wiki | FANDOM powered by Wikia
Art deco is een stijl die zo'n dertig jaar omspande, maar in de jaren twintig en dertig zijn hoogtepunt beleefde. Het heeft zijn naam te danken aan de tentoonstelling Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes, die er in 1925 aan werd gewijd. Overigens is de term pas in de jaren zestig bedacht, toen art deco weer in de belangstelling kwam te staan.
Voorbeeld van Art Deco.
Art deco is sterk geïnspireerd door de aanhoudende vernieuwing in technologie en maatschappij. Alles ging sneller, en dat vertaalde zich naar de architectuur. Nieuwe materialen als verchroomd staal werden mooi gevonden en in gebouwen gebruikt, terwijl de vormen meer gestroomlijnd en eenvoudiger werden. Ook raakte men meer op de wereld georiënteerd. Daardoor oefende oosterse en Afrikaanse kunst invloed uit. Zo kreeg de bouwstijl een machinaal karakter met decoratieve rijkdom.
Vooral in de Verenigde Staten kreeg art deco voet aan de grond. Het land had in de jaren twintig een voorspoedige periode gehad en het vocht tegen een economische depressie. Er werd daarbij een positieve toekomstvisie als leidraad genomen. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in het Chanin Building (1930) van de architect Irwin Chanin. Het interieur is opgezet volgens het thema 'City of opportunities'. Spectaculaire versieringen (bv. uiteenspattende sterren en muntstukken) bevestigen het idee.
Het Chrysler Building in New York is befaamd om zijn uiterlijk. Het was een symbolische ode aan de auto, het product van Chrysler. De spits is voorzien van bogen, die aan de voorkant van een (toenmalige) auto doen denken. In deze roestvrijstalen bogen zitten in een kromme lijn driehoekige ramen. De bogen worden daardoor juist weer geaccentueerd. Verder is hij gedecoreerd met adelaars als spuwers en sierlijsten. Binnen is het gebouw een stad op zich, met kantoren en liften die dienst doen als verbindingsweg. Omdat concurrent John Raskob van General Motors niet achter wilde blijven, liet hij in iets meer dan een jaar het Empire State Building neerzetten. De hoogte van het Chrysler Building (381 tegen 319 meter) werd overtroefd. Om te voorkomen dat naburige gebouwen last zouden krijgen van zijn schaduw, werd er ingesprongen in de gevel. Net als bij de wolkenkrabber van Chrysler werd er een nieuw soort materiaal als decoratie gebruikt. Er zit onder meer aluminium en nikkel in de gevel verwerkt.
De weelde van art deco werd in de VS gebruikt om indruk te maken. Het is zo bezien niet gek dat theaters en bioscopen ook in deze stijl werden gebouwd. Het gebouw op zich moest al genoeg reden geven aan mensen om een film- of theatervoorstelling te bezoeken. Art deco werd daardoor een commerciële stroming, en was niet zozeer gebonden aan stijlregels. Vandaar de toepassing van meerdere invloeden, zoals uit exotische culturen, het kubisme en ook art nouveau. Het Tuschinksi-theater (1921) in Amsterdam herbergt ook een scala aan stijlen. Het is zelfs niet zuiver art deco, want dat kwam in Europa in pure vorm vrijwel niet voor. Art deco werd vaak ingemengd in andere stromingen, zoals de Amsterdamse school bij Tuschinski. Ook dit gebouw was een onderdeel van de wervingscampagne voor klanten. Hij werd gedecoreerd met keramische sculpturen en fraaie tegels, terwijl er twee torens bovenop werden geplaatst. Het verwarmingssyteem was destijds eveneens revolutionair, want alle zalen konden tegelijkertijd worden verwarmd. Dat hij indruk maakte, bleek wel uit de Nederlandse term die destijds voor art deco werd gebruikt: Tuschinski-stijl.