KNMI - Meer buien aan de kust in het najaar
Meer buien aan de kust in h...
Meer buien aan de kust in het najaar
Misschien is het je al eens opgevallen: in de lente en zomer vallen de meeste en zwaarste buien doorgaans in het binnenland terwijl de buien in de herfst (en winter) vooral in de kustgebieden lijken voor te komen. De afgelopen week zagen we het al gebeuren en trokken de (onweers)buien vooral over de noordwestelijke helft van het land, waardoor daar in augustus plaatselijk meer dan 150 millimeter is gevallen en in het zuidoosten lokaal niet meer dan 20 millimeter (figuur 1). Deze overgang tegen het einde van de zomer, waarbij de meeste buien zich verplaatsen naar de kustgebieden, zien we elk jaar en hoort bij ons gematigde zeeklimaat. Maar wat veroorzaakt nu deze verschuiving?
Boven zee werkt dit proces veel minder goed; (zee)water heeft een grotere geleiding dan land en warmt slechts heel geleidelijk op. Zo wordt de maximumtemperatuur van het zeewater niet zoals op land aan het einde van de middag bereikt maar pas aan het einde van de zomer of het begin van de herfst (figuur 2). In de lente en zomer warmt de lucht boven land dan ook veel makkelijker op en ontstaan de stapelwolken en buien bij een westelijke stroming pas verder landinwaarts. Boven zee en aan de kust is er dan vaak veel minder bewolking.
Grotere temperatuursverschillen tussen land en zee
Terwijl de luchttemperatuur in de loop van de herfst en winter verder afneemt, blijft het zeewater nog lang warm waardoor de temperatuursverschillen tussen land en zee de komende maanden alleen maar groter worden. Wanneer we kijken naar de klimatologische neerslagverdeling over het land voor de maanden augustus, september en oktober (figuur 3) zien we het gevolg daarvan dan ook duidelijk terug. De kustgebieden worden elke maand een beetje natter terwijl de neerslaghoeveelheden in het zuidoosten min of meer gelijk blijven en bijna de helft minder zijn. Pas later in de herfst en in de winter begint het zeewater goed af te koelen en de laagste zeewatertemperatuur wordt pas eind februari of in maart bereikt (figuur 2). Wanneer de krachtiger wordende zon al vroeg in de lente de temperatuur boven land laat stijgen, zullen de stapelwolken en buien al snel weer gemakkelijker boven land ontstaan en keert de situatie zich weer om.
Figuur 1. De totale neerslaghoeveelheden in de afgelopen augustus (links) en de langjarige gemiddelde hoeveelheid neerslag in de maand augustus (rechts). ©KNMI
Figuur 2. Jaarlijks verloop van de zeewatertemperatuur gemeten op Lichteiland Goeree. MAX/rood zijn de hoogst gemeten waarden, MIN/blauw zijn de laagst gemeten waarden en de groene lijn is de mediaan. De zwarte lijn zijn de waarden van dit jaar. ©KNMI
Figuur 3. De langjarige gemiddelde hoeveelheid neerslag in de maanden augustus, september & oktober, van links naar rechts. Bron: klimaatatlas van het KNMI.