We zijn onderweg naar West-Bohemen, een rit van ruim 3,5uur vanaf onze woonplaats Vysoké nad Jizerou. Even boven Praag ligt het oorlogsmonument voor de slachtoffers van Lidice, welke wij graag eens willen bezoeken. Omdat het nu slechts een kleine omweg is op onze route besluiten we vandaag van de gelegenheid gebruik te maken. Zeer indrukwekkend om te bezoeken, lees het verhaal over het vreselijke drama was zich hier tijdens de 2e wereldoorlog heeft afgespeeld:
In 1942 was Reinhard Heydrich de gouverneur van het Protectoraat Bohemen en Moravië, dat sinds 1939 door Duitsland bezet waren. Heydrich was een berucht Duits nazileider, die ook bekend was onder zijn bijnamen De slager van Praag, De beul van Praag en Het Blonde Beest. Op de morgen van 27 mei 1942 werd hij door zijn chauffeur van zijn plattelandsvilla naar zijn kantoor in Praag gereden. Toen hij de wijk Libeň in Praag bereikte, pleegden twee Tsjechische verzetsstrijders, Jozef Gabčík en Jan Kubiš, een aanslag op zijn auto.
Jan Kubiš Josef Gabčík
Deze Tsjechische ex-soldaten waren na hun opleiding in het Verenigd Koninkrijk in december 1941 in Tsjechoslowakije geparachuteerd als deel van operatie Anthropoid. Heydrich overleed acht dagen na de aanslag, op 4 juni 1942, in het Bulovka-ziekenhuis te Praag aan de gevolgen van een infectie. Een woedende Hitler beval Kurt Daluage, Heydrichs vervanger, om Bohemen door bloed te waden en de moordenaars te vinden. De Duitsers begonnen met een omvangrijke wraakactie tegen de Tsjechische burgerbevolking.
De bekendste van deze wraakacties vond op 10 juni plaats in Lidice. Eerder die week hadden zij al de ganse familie Horák meegenomen, (woonachtig in Lidice), geen van hen werd ooit meer teruggezien.
De resten van het huis van de familie Horák
Duitse veiligheidspolitie omsingelde het dorp Lidice, en versperde alle vluchtwegen. De nazi's kozen het dorp, omdat het bekend was dat de bewoners de Duitse bezetting vijandig gezind waren en omdat ze vermoedden dat in Lidice lokale partizanen verborgen zaten. De gehele bevolking werd uit hun huizen gejaagd en verzameld. Alle mannen ouder dan 15 werden in een schuur opgesloten en de volgende dag neergeschoten. Negentien andere mannen die op dat ogenblik in een mijn aan het werken waren en 7 vrouwen werden naar Praag gestuurd, waar ook zij werden neergeschoten. De overgebleven vrouwen werden naar het concentratiekamp Ravensbrück getransporteerd, alwaar een kwart van hen stierf door uitputting of in de gaskamers. De kinderen werden naar een concentratiekamp in de Gneisenaustraat in Łódź (huidig Polen), alwaar ze volgens raskenmerken werden gesorteerd. Degenen die aan de arische kenmerken voldeden gingen naar Duitsland (na de oorlog kwamen de meesten van hen terug), de rest werd vergast in Chelmo. Het dorp zelf werd door bulldozers met de grond gelijk gemaakt. Een originele film, gemaakt door een Duitse soldaat, is bewaard gebleven.
Het monument voor de kinderen van Lidice
Het totale aantal slachtoffers van de wraakacties wordt op 1300 geschat. Dit cijfer is inclusief verzetsstrijders, hun symphatisanten en willekeurige slachtoffers, zoals de bewoners van Lidice.
De nazipropaganda heeft de gebeurtenissen in Lidice trots aangekondigd, in tegenstelling tot de andere slachtingen en misdaden in Europa die geheimgehouden werden. Deze informatie werd door de geallieerde media opgepikt en gebruikt in hun propaganda. (InGroot-Brittannië werd kort daarna een film over Lidice uitgebracht.)
Lidice vandaag
Ondanks de complete verwoesting van het dorpje, werd het na de oorlog, in 1949, heropgebouwd. Kortelings na de verwoesting hernoemden verschillende dorpjes en steden wereldwijd zich naar Lidice (zoals San jerónimo-Lídice in Mexico-Stad en barrio Lídice in Caracas), zodat de naam verder zou bestaan, ondanks Hitler's bedoelingen. Een buurt in Crest Hill, Illinois, VS werd hernoemd van Stern Park naar Lidice. In verschillende landen werd Lidice een meisjesnaam.
Vandaag verschilt het dorp, dat vlakbij het oorspronkelijke dorp heropgebouwd is, amper van de omliggende dorpen. Alleen een groot monument herinnert aan de tragedie die er plaatsvond.
Ležáky werd niet heropgebouwd. Alleen een monument herinnert nog aan het vroegere dorp.
Na verraad door Karel Čurda werden Jan Kubiš en de andere leden van zijn groep op 18 juni door de Gestapo gevonden in een orthodoxe kerk in Praag. Na een kort en hevig vuurgevecht pleegden de mannen zelfmoord om gevangenneming te voorkomen.