'Als ik beter parfum krijg door iets met aap te doen, doe ik het niet' | De Volkskrant
'Als ik beter parfum krijg door iets met aap te doen, doe ik het niet'
'Dieren zijn zielig, planten niet. Er zit duidelijk een emotionele factor in de afweging die mensen maken als zij voor of tegen genetische modificatie zijn.' Zo verklaart Jan Terlouw de uitkomst van de enquête van de Volkskrant waarin 40 procent van de mensen aangaf geen bezwaar te hebben tegen genetische...
Van onze verslaggeefster Elaine de Boer 23 februari 2001, 0:00
Bij dieren was slechts 13 procent van de ondervraagden vóór, 70 procent faliekant tegen. 'Heeft de krant gevraagd naar de mening over wormen en fruitvliegjes of honden en apen', wil hij weten. 'Dat moet nog een stuk schelen.'
De D66-senator, natuurkundige en jeugdboekenschrijver is voorzitter van een commissie die, op verzoek van de Tweede Kamer, het komend jaar een maatschappelijk debat wil ontketenen over genetische manipulatie van voedsel. Hij legt het publiek de dilemma's voor en peilt de meningen.
Terlouw is ervan overtuigd dat het oordeel van mensen over genetische manipulatie afhangt van de mate van verwantschap die zij met een dier voelen. 'Elk zoogdier is bijna als wij. Zoogdieren zijn broeders en zusters, zijn ontzettend dichtbij. Dat kun je niet zeggen van vissen. Die staan verder van ons af, zijn koudbloedig.'
- Waar ligt voor u de grens?
'Je moet per stap steeds meer nadenken over de ethiek van de zaak. Als ik hoogstpersoonlijk door iets met een aap te doen, het leven van een kind kan redden, doe ik het. Maar als ik door iets met een aap te doen, een beter parfum kan maken, doe ik het niet. Wij moeten als commissie duidelijk maken waar de dilemma's liggen.'
'Door de dilemma's voor te leggen. Voorbeeld: stel we gaan maïs maken die resistent is tegen bepaalde ziektes. Je hoeft minder te sproeien, het geeft minder milieuvervuiling. Maar je weet niet wat er gebeurt als deze maïs zich kruist met de wilde maïs. Wint de nieuwe maïs? Blijft de resistentie? Zijn de voordelen groter dan de nadelen? Daar moeten mensen over nadenken.
'Of je zegt: ik kan de voedselproductie in de Derde Wereld verdubbelen, maar ik weet niet zeker of ik ziektes introduceer of resistenties. Ik denk dat iemand die honger heeft, het wel weet.'
- Bent u niet bang dat de afwijzing die nu voortkomt uit onwetendheid, sterker zal zijn als burgers meer weten?
'Dat zou kunnen. Jarenlang hebben er genetisch gemodificeerde etenswaren in de schappen gelegen. Wel 40 procent. Mensen wisten het niet.
'Je kunt zeggen: hinder hetpubliek niet met die kwestie. Maar dat is in deze tijd van openheiden democratie geen goede houding. Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart. Prediker zei het al.Het is zo: je verantwoordelijkheid neemt toe als je meer weet.'
- Wat gaat de burger van u merken?
'We organiseren discussies en pleidooien. Maar ik zou het erg graag uit de sfeer van de gelovigen houden. Aan de ene kant degenen die zeker weten dat het heilzaam voor de mensen is, en aan de andere kant Greenpeace, die zeker weet dat we eraan ten onder gaan. Die mensen overtuigen elkaar nooit. Het gaat om degenen ertussenin.'
- Wanneer bent u geslaagd?
'Als we in ons eindrapport helder kunnen maken hoe het publiek erover denkt. Het kan zijn dat het zegt: overdrijf de voorwaarden niet, je laat kansen liggen om voor de Derde Wereld te produceren.
'Het kan ook zijn dat het publiek oordeelt: we zijn rijk genoeg, kalm aan. Hoe bewuster de Nederlander erover kan praten, hoe beter het is.'