Laat je hart spreken - NRC
Voor de blauwwitte wolkenlucht prijkt een levensgroot lieveheersbeestje, maar erg natuurgetrouw is het niet. Het hangt los in de ruimte en pulseert als een hart. Terwijl die harteklop doorklinkt op de achtergrond, noemt de stem buiten beeld allerlei vormen van geweld – fysiek en verbaal – en roept op tot respect voor iedereen. ,,Acties vanuit het hart van de samenleving hebben de grootste impact'', zegt hij. ,,Laat je hart spreken, zeg nee tegen zinloos geweld. Een minuut stilte is niet genoeg.'' En dan maakt de afzender van de boodschap, de stichting Tegen Zinloos Geweld, zich bekend met het adres van de website.
,,Laat je hart spreken'' is het nieuwe campagnethema van de stichting die in 1997 door vrijwilligers werd opgericht na enkele spraakmakende moordaanslagen op straat. Het spotje wordt dezer dagen gratis uitgezonden ,,op alle zenders die je maar kunt verzinnen'', aldus coördinator Bart Wisbrun. ,,Alle publieke en commerciële en regionale stations zenden het belangeloos uit als ze ergens een gaatje hebben. Allemaal behalve TMF, die hebben het afgewezen.''
Een reclamebureau is er niet aan te pas gekomen. Dat het spotje niettemin een professionele indruk maakt, is echter geen toeval: Wisbrun is in het dagelijks leven reclamemaker. ,,Deze stichting is weliswaar ontstaan vanuit een buikgevoel'', zegt hij, ,,maar vanaf dag één hebben we tegen elkaar gezegd dat het wel professioneel moet worden neergezet.''
Alleen de studio moest worden betaald, terwijl voor de montage een gereduceerd tarief gold: ,,Voor alles wat normaal een gulden moet kosten, is hier vijftig cent in rekening gebracht.''
De stichting moet het dan ook stellen zonder overheidssubsidie; het secretariaat, waar drie betaalde krachten werken, en de vele campagnes worden bekostigd uit giften. Diverse verenigingen in den lande organiseren inzamelingen waarvan de opbrengst naar Noordwijk wordt gestuurd. Voorts worden er lieveheersbeestspeldjes verkocht (,,een vredelievend beestje dat toch fel van zich af kan bijten'') en af en toe steekt een stichting als Jantje Beton of een bedrijf als de Free Record Shop een helpende hand toe. ,,Het zijn allemaal kwartjes'', aldus Wisbrun, ,,maar met heel veel kwartjes kun je toch wel wat doen.''
Intussen doemt de vraag op of de agressie op straat zich laat beteugelen door zo'n nobel spotje. ,,Moeten vechtersbazen niet juist veel harder worden aangepakt?'', hoont het reclamevakblad NieuwsTribune deze week. ,,Werkt het intrekken van een paspoort niet beter dan een zalvende campagne? Is dit een aflaat voor onmacht?''
Wisbrun heeft al die kritiek al vaak gehoord. ,,Mensen die kwaad willen, doen hun kwaad toch wel'', beaamt hij. ,,Maar het gaat ons erom dat de discussie levend blijft, dat de mensen zich constant bewust blijven van de ellende van geweld. En trouwens: als je je op jongeren richt, kun je voor de toekomst heus nog wel wat omvormen. Dat is alleen een lange weg. Het gaat om een mentaliteit die moet veranderen, en dat doe je niet in een paar jaar met een paar spotjes. Je moet continu dat signaal geven, die boodschap moet steeds herhaald worden. We hopen dat het symbool van het lieveheersbeestje die signaalfunctie geeft – hoe vaker je het ziet, hoe vaker je het gevoel krijgt dat andere mensen zich er ook druk om maken.''
Hij verwijst naar de vele acties die Veilig Verkeer Nederland heeft gevoerd om alcoholgebruik in het snelverkeer uit te bannen – een campagne die al bijna vier decennia geleden is begonnen. ,,Daar zie je toch uiteindelijk een effect. Kijk, ik was vroeger zelf óók zo'n jongen die over de witte streep naar huis reed. Terwijl je nu een tendens ziet, vooral bij jongeren, om niet langer met een flinke slok op achter het stuur te gaan zitten. Tenslotte dringt er dus wel degelijk iets van door. Je kunt natuurlijk ook niets doen, gewoon bij de pakken blijven neerzitten, maar wat moet je dàn?''