Bakhuis: ‘Echt democratisch kun je deze volksvertegenwoordiging, de Staten van de Nederlandse Antillen, op dat moment nog niet noemen, maar dat veranderde met de Grondwetsherziening van 1948. Toen kwam er een echt gekozen vertegenwoordiging voor de Nederlandse Antillen.’
De jurist ziet de periode die daarop volgt als een interim-situatie, ingegeven door de bloedige onafhankelijkheidsoorlog tussen Nederland en Indonesische nationalisten. Maar het is eigenlijk al vanaf het prille begin van de nieuwe staatkundige verhoudingen dat het Antilliaanse verband begint te knellen voor Aruba.
‘De zetelverdeling binnen de Staten van de Nederlandse Antillen was gebaseerd op het aantal inwoners van de afzonderlijke eilanden. Van de 22 zetels in totaal lag de zetelverhouding Aruba-Curaçao op 8 tegen 12. De 2 resterende zetels waren voor de andere eilanden. En wat je dan ziet is dat al in 1948 een Arubaanse ‘seperacion’-beweging begint op te komen.’
De vraag waarom juist Aruba zich wilde losmaken binnen de Nederlandse Antillen heeft Bakhuis niet specifiek onderzocht in zijn proefschrift, al heeft hij daar wel ideeën over. ‘De verschillende eilanden binnen de Nederlandse Antillen kennen natuurlijk een andere geschiedenis. Dat heeft in de loop der eeuwen ook geleid tot verschillende bevolkingssamenstellingen.’
Omdat Aruba vanwege haar droge rotsbodem ongeschikt was voor grote, lucratieve slavenplantages ontwikkelt het zich anders dan bijvoorbeeld het grotere en groenere Curaçao, maar ook anders dan nog kleinere eilanden als Saba en St. Eustasius.
Bakhuis: ‘Op Aruba ontwikkelt zich relatief vroeg, eigenlijk parallel aan Curaçao, een politieke volwassenheid. Dat komt door de olieraffinaderij die begin twintigste eeuw op Aruba wordt gevestigd. Deze industrie brengt het eiland tot een snelle economische groei. Met deze welvaart komt niet alleen het onderwijs tot bloei, maar ook een politiek bewustzijn en de kritische blik op de bestaande koninkrijksverhoudingen.’