Als gluren overgaat in turen… Gluren in Hulst, Kruiningen en Woensdrecht – Vormingplus Waas-en-Dender gluurt bij de buren
De zeedijk nabij Walsoorden is een mooie plek om te turen. Voor mij ligt de druk bevaren Westerschelde, daarvoor is een grillige strook van honderd meter verzand tot slik- en schorgebied. Een vogelaar met een kanjer van een lens tuurt ook. Ik zie de industrie van Terneuzen en windmolens. Achter mij ligt de Polderhoeve waar ik honderd bladzijden uit Geert Mak's De eeuw van mijn vader las en appeltaart met ijs at.
Ik vertrok deze morgen om acht uur en kruiste mijn zoon en zijn lief. "Gaan jullie ook fietsen?'", vroeg ik. "Nee, slapen", en ze strompelden naar de tipi tent. Een hippie in de tipi, dacht ik en ik trapte naar Hulst, Terhole, Lamswaarde.
Er is om kwart na vier een veerboot in Perkpolder die me naar Hansweert zal brengen. Ik ben benieuwd naar de overkant (wat me ook een mooie opstelling lijkt voor een altijd nakende dood). Enkele maanden geleden heb ik mijn vier kistdragers aangeduid.
Gluren over de grens hoeft niet duur en zeker niet ver te zijn. Ik ben aan mijn vierde Nederlandse mini-trip in de grote vakantie bezig en doe het mooie fietspad Sint-Niklaas-Hulst voor de tweede keer. Het pad volgt de oude spoorwegbedding Terneuzen-Mechelen, een spoorlijn die in 1860 op vraag van kanton Hulst en de gemeente Axel werd aangevraagd ter stimulans van de haven van Terneuzen. Een stuk Doodendraad bij De Klinge herinnert aan de Eerste Wereldoorlog. De boswachter van het Stropersbos waarschuwt joggers voor schijnaanvallen van een broedende buizerd. Nergens en nooit meer veilig.
In Hulst bezoek ik de oude haven, de Gentse Poort en de majestueuze Sint-Willibrordusbasiliek die in 2009 werd uitgeroepen tot mooiste kerk van Nederland. Vooral haar historiek is interessant: het was afwisselend een katholieke, protestantse, katholieke én protestantse en sinds 1929 een katholieke kerk. Haar glasramen, orgel en vloergrafstenen uit de zeventiende eeuw zijn bijzonder. De twee houten beelden, onder andere van de heilige Wilibrordus, zijn van een Lokerse houtsculpteur. Ik denk eraan om een fietsdaguitstap met Vormingplus Waas-en-Dender naar Hulst uit te bouwen, het is té dichtbij en té evident om het niet te doen.
Ik veer aan. De schippersvrouw is van Krabbendijke, dat is net als Kruiningen een gemeente waar veel strenggereformeerden wonen en een deel van de Bijbelgordel. "Mijn ouders waren streng in de leer. Ik moest drie keer per dag naar de kerk en mocht als vrouw geen broeken dragen. Op zondag mocht ik zelfs mijn huiswerk niet maken, niet fietsen en niet zingen", vertelt ze. Het verhaal strookt helemaal met dat wat ik bij Jan Brokken en Geert Mak las. Beiden zijn niet alleen sublieme schrijvers, maar ook zonen van breeddenkende dominees. De strenge kerk wordt ook de 'zwarte-kousenkerk' genoemd, dat refereert naar de strenge kledingregels.
De koffie in Kruiningen smaakt heerlijk. In de lokale supermarkt is de sfeer gemoedelijk en ligt de Volkskrant in de rekken. Ik wil via Krabbendijke verder fietsen richting Bergen-op-Zoom. Goes en Yerseke zijn voor een andere keer. In Kalmthout heb ik om uiterlijk kwart voor elf de laatste trein naar Lokeren.
Burgerschap. Dan toch nog. Op de valreep. Op de wilde boef. In Woensdrecht, ik ben ondertussen al terug in Brabant, een strook Nederland die aanschurkt tegen de Antwerpse haven, tegen Putte en tegen Kalmthout.
Dynamisch Woensdrecht is een amalgaam van allerlei interessante initiatieven. Transitie in de context van een dorp. De Boerenmeisjes hebben een eetwinkel en koken met lokale producten. Er zijn wekelijks agrarische markten en er is een gemeenschappelijke tuin. Een groep vrijwilligers is de drijvende kracht in het Reparatie Café, de regelmaat is recent opgedreven door veel belangstelling. Een kunstenaar verkoopt kunst van fietsbanden voor een tractor in Senegal. Het geheel afficheert zich als Dorpspunt 't Blickvelt en wil met allerlei projecten levenskwaliteit toevoegen. Ik moet mijn tenten hier nog eens opslaan.
Met www.glurenbijdeburen.org willen we immers niet alleen stedelijke voorbeelden in kaart brengen, maar ook projecten die meer in een landelijke context gedijen.
Het wordt nog vlammen om de laatste trein te halen. Iemand liet de nrc.next.nl achter in mijn coupé, ik geniet na met caramelvla zoals je die enkel in Nederland vindt.