'Moeilijk contact leggen met je patiënt, dat doet wat met je'
'Iedereen kent de ongeschreven regel in het vliegtuig: Eerst het zuurstofmasker bij jezelf opzetten, daarna pas bij degene die naast je zit. Zelfzorg is de belangrijkste zorg.' Aan het woord is Rik Withaar, klinisch psycholoog bij Isala. Zij biedt psychosociale zorg aan zorgverleners die met corona te maken krijgen.
Afgelopen vrijdag is de werkgroep psychosociale hulp voor medewerkers en medisch specialisten begonnen. Hierin werken psychosociale afdelingen (geestelijke verzorging, medisch maatschappelijk werk, bedrijfsmaatschappelijk werk en medische psychologie) en Coneg Peer Support samen.
Rik: 'Je kunt dan vragen naar psychosociale support voor medewerkers en medisch specialisten en krijgt dan één van ons aan de lijn om naar je verhaal te luisteren. Wat wij ook bieden is extra ondersteuning tijdens overdrachten. Emoties kunnen op dit soort momenten soms hoog oplopen en wij proberen daar in te begeleiden.'
Rik is al bij één zo'n overdracht aanwezig geweest. 'Wat mij opviel is de enorme veerkracht van medewerkers en medisch specialisten. Ondanks de extra druk kunnen mensen terugvallen op hun professionaliteit en op een goede manier omgaan met ingrijpende gebeurtenissen. Daar gebruiken ze ook goede methodes voor. Op sommige afdelingen bestaat een buddy-systeem, waarbij twee collega's aan elkaar worden gekoppeld om op elkaar te letten. Wat ik verder heb gezien is dat teams aan het begin van hun dienst verwachtingen uitspreken. Soms sombere verwachtingen die vervolgens ook uitkomen, maar dit helpt wel met het ermee kunnen omgaan.'
Weinig verbinding
De veerkracht is groot maar niet onuitputtelijk. 'Waar normaal gesproken een te grote binding met de patiënt een probleem kan zijn, hebben zorgverleners die corona-patiënten behandelen juist last van het feit dat ze te weinig verbinding met de patiënt hebben. Ook met familie en naasten is veel minder contact dan normaal, omdat die niet op de afdeling mee mogen komen. De patiënt zelf is vaak slecht aanspreekbaar en de zorgmedewerker heeft een mondneusmasker en bril op, waardoor het moeilijker is om contact te maken. Dat doet wat met je als zorgverlener.'
'Daarnaast ligt het spanningsniveau in deze tijd gewoon hoger, er wordt meer van zorgmedewerkers gevraagd. Dan is de kans groter dat er op een gegeven moment ergens een tekort ontstaat. 'Dat is helemaal niet gek in deze tijd. Ook wanneer je daar normaal gesproken helemaal geen last van hebt. We willen voorkomen dat mensen die tekorten gaan ervaren en psychische problemen krijgen.'
'Er zijn voor zorgverleners in een ongewone tijd, zoals zij er zijn voor de patiënt. Dat is de opzet van de werkgroep psychosociale support. Deze ondersteuning is nu belangrijker dan ooit, zeggen ook collega's uit Brabant, die ik vorige week nog heb gesproken. En hoe langer deze omstandigheden duren, hoe meer behoefte aan psychische ondersteuning er zal ontstaan. Dat betekent ook dat je als collega's er samen voor elkaar moet zijn, elkaar in de gaten moet houden. Durf iemand aan te spreken als je denkt dat het niet goed met hem of haar gaat.'