Elia strijdt voor vrijheid - Christopher Paul Curtis
'Elia's ouders waren nog slaven'
Trouw boeken, 17 oktober 2009
Aanvankelijk doen de negentiende-eeuwse dorpsavonturen in dit boek bijna Dik Trom-achtig aan. Elia (11) stopt bijvoorbeeld een dikke kikkerpad in de breimand van zijn moeder en giert het uit als zij die nietsvermoedend vastgrijpt. Maar langzaamaan wordt duidelijk dat dit soort onbezorgde vrolijkheid voor de meeste dorpsbewoners niet zo vanzelfsprekend is als voor onze Dik.
Elia is het eerste in vrijheid geboren zwarte kind in Buxton, een Canadese kolonie van ontsnapte en vrijgekochte slaven. Hoewel hij zelf de verschrikkingen van de slavernij niet kent, heeft hij dagelijks te maken met de kleine en grote gevolgen ervan.
In een ontwapenend plat taaltje vol humor vertelt hij over zijn vrije kwajongensleven, dat bijna terloops wordt afgezet tegen de ontberingen die zijn dorpsgenoten hebben moeten doorstaan. Die voortdurende emotionele tegenstelling houdt het wat trage eerste deel van het boek intrigerend.
Veel dorpsbewoners, vertelt Elia, eten nog steeds in de keuken. Ook al hebben ze nu een eigen huis met een woonkamer, ze kunnen die slavengewoonte niet opgeven. Hij constateert ook dat de ex-slaven elke gelegenheid aangrijpen om te laat te komen, omdat hen dat vroeger op een afranseling kwam te staan.
Indringender nog is het vluchtverhaal van Elia's moeder, gebaseerd op een waar gebeurde geschiedenis. Zij was met haar meesteres al eens vlakbij de Canadese grens geweest, maar wilde haar moeder op de plantage niet in de steek laten. Bij terugkomst gaf die haar een pak slaag: hoe kon haar dochter zo dom zijn om voor h��r een ontsnappingskans te laten schieten. Bij de eerstvolgende trip naar de grens vluchtte het meisje wel, in de wetenschap dat ze haar moeder nooit meer zou zien.
Halverwege komt Elia's verhaal in een spannende stroomversnelling. Dorpsgenoot Leroy heeft eindelijk genoeg geld bijeen om zijn vrouw en kinderen vrij te kopen, maar wordt bestolen. Elia besluit de dief achterna te gaan, naar Amerika. De toon van het boek wordt vanaf dat moment serieuzer. Elia komt voor het eerst echt in aanraking met de slavernij en beseft daardoor pas goed wat zijn eigen vrijheid betekent.
Het is te hopen dat de vorige boeken van Curtis heruitgegeven zullen worden, want daar geeft deze ontroerende historische roman alle aanleiding toe. 'Mijn naam is Bud' en 'Mijn gekke familie' (Lannoo) zijn niet meer leverbaar. Deze auteur en de lezers van 'Elia', verdienen beter.