Activiteiten Bastion VIII in 2017
Waterdiertjes vangen met kinderen
Woensdag 5 juli van 14h tot 16h
Bij waterdieren denken we spontaan aan vissen of kikkers. Andere dieren onder het wateroppervlak zijn heel wat minder gekend. Benieuwd? Je krijgt alvast een antwoord op deze vragen:
- Zijn waterschorpioenen giftig?
- Mag je pootjebaden in een vijver met onechte paardenbloedzuigers?
- Zijn zoetwatervlokreeften lekker?
- Krijg je jeuk van watervlooien?
Wie langskomt kan zelf 'op jacht' te gaan in onze vijvers en deze dieren opvissen. We bekijken ze samen wat beter en geven je uitleg over hun leefwijze.
Ga mee op paddenstoelenwandeling
Zaterdag 14 oktober van 14h tot 16h
Heksenboleet, prachtvlamhoed en duivelsei. Maar ook fluweelpootje, heksenboter en elfenschermpje. Allemaal namen van zwammen die groeien in en rond bossen in Vlaanderen. Ook in Bastion VIII vind je heel wat soorten. Een ervaren gids helpt ons deze 'lookalikes' van elkaar te onderscheiden. Hij maakt ons wegwijs in deze mysterieuze wereld, waar elfen en duivels perfect naast elkaar kunnen groeien…
Deelnemen is gratis, wel vooraf inschrijven via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Leer de bomen herkennen zonder bladeren
Zondag 3 december van 14h tot 16h
Ze zijn het hele jaar terug te vinden op dezelfde plaats en dat gedurende vele jaren. Soms wel honderden jaren lang. Bomen: in de lente genieten we van het nieuwe groen en de bloesems. In de zomer zijn het de nesten in de bomen en het rijpende fruit die de aandacht trekken. Prachtige kleuren maken ons blij in de herfst. En in de winter worden bomen vaak vergeten, alsof ze er niet staan. Volledig onterecht natuurlijk! Ook in dat kale seizoen valt er heel wat te vertellen over en te bekijken aan bomen. Wil je weten wat? Kom dan zeker langs.
Deelnemen is gratis, wel vooraf inschrijven via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .
Bastion VIII, natuur in hartje Dendermonde
Bastion VIII (spreek uit als Bastion acht) in Dendermonde is niet zomaar een gewoon bezoekerscentrum. Het is niet alleen het oudste bezoekerscentrum van Vlaanderen, het ligt middenin de stad en sluit aan bij het natuurgebied De Brusselse forten, de oude Dender, de site van het Oude Klooster en het stadsbos.
Bastion VIII is om verschillende redenen erg uniek
Door zijn ligging, bij een groot natuurgebied en toch middenin de stad is het gemakkelijk toegankelijk voor de buurtbewoners en de nabijgelegen scholen; deze laagdrempeligheid is erg belangrijk en past ook helemaal in de filosofie achter de bezoekerscentra.
Door de unieke samenwerking tussen de Provincie Oost-Vlaanderen, de vzw Geo-Natuur en de scholengemeenschappen van Dendermonde.
Door het feit dat hier van een dichtgestort stuk oude vesting, een natuureducatief reservaat gemaakt werd, waar de natuur ook echt kan beleefd en bestudeerd worden.
Bastion VIII is sterk gericht naar scholen toe, met een groot aanbod.
Hoe kon de bescherming van kwetsbare natuurgebieden verzoend worden met de stijgende vraag van leraars, jeugdleiders, groeperingen en een geïnteresseerde bevolking naar actieve natuurbeleving en natuurstudie?
Half natuurlijke milieus in een bewoonde (stedelijke) omgeving, met een gevarieerd aanbod aan toegankelijke biotopen kunnen de bezoekers, de beginnende natuurliefhebbers en de leerlingen van basis en middelbaar onderwijs en initiëren in biotoopstudie en natuurbeheer.
De studie en het beheer van waardevolle en kwetsbare natuurgebieden laten we over aan professionele biologen en ecologen.
In deze optiek werd Bastion VIII, ontdekt door de medewerkers van Geo-Natuur en 15 jaar geleden door de Vlaamse Overheid uitgekozen om ingericht te worden als pilootproject voor actieve natuurbeleving en voor de ontwikkeling van enkele streekeigen biotopen.
Dat Bastion VIII aantrekkelijk is, bewijst het feit dat er de afgelopen jaren steeds meer dan 10.000 bezoekers langskwamen. Mooi is dat er jaarlijks meer bezoekers komen: van zo'n kleine 7000 in 1996 tot meer dan het dubbele in 2008. Zonder echte promotie geniet het bezoekerscentrum toch een grote naambekendheid. Het toenemend aantal gewone wandelaars toont dit aan. Elk jaar brengen duizenden leerlingen een bezoek aan Bastion VIII, in alle leeftijdscategorieën, van kleuters tot universiteitsstudenten. Dit bewijst alvast dat het openluchtlaboratorium bepaald geen gebakken luchtlaboratorium is. Kinderen komen terug met hun ouders en de oudste oud-leerlingen komen nu al naar Bastion met hun kinderen.
Het toenmalige Agentschap koos ervoor het natuurbeheer midden de mensen te brengen. De jeugd vormt hierbij een belangrijke doelgroep.
Het samengaan tussen leefmilieu en onderwijs is het logische uitvloeisel van het vergroten van het draagvlak voor een offensiever natuurbeleid.
Sinds 1992 bestaat er een unieke samenwerking tussen het Gemeenschapsonderwijs en het Agentschap voor Natuur en Bos, in 2014 werd dit overgenomen door de Provincie Oost-Vlaanderen. Deze samenwerking werd in 1993 vastgelegd in een overeenkomst tussen de Argo en de minister van leefmilieu. Deze overeenkomst regelt de uitbouw, het beheer en de didactische begeleiding van leerlingen in het natuureducatief reservaat.
Het samengaan van natuur en onderwijs past enerzijds in een beleid dat streeft naar een groter draagvlak voor natuurbeleid. Anderzijds speelt het in op het streven binnen het onderwijs naar een integratie van milieueducatie op alle niveaus in een vakoverschrijdende aanpak. Een stuurgroep waarin vertegenwoordigers van de drie netten zetelen, buigt zich twee maal per jaar over het aanbod, kijkt of het nog wel aan de vereisten van hedendaags onderwijs voldoet en stelt zonodig bijsturingen voor.
Door zijn verleden als stortplaats, bood Bastion VIII ook een heleboel kansen. Er was gegraven, gedempt en gestort en daardoor was er niet alleen reliëf ontstaan, maar er waren ook verschillende grondsoorten en verschillende bodemtypes.
De natuur kan hier al heel wat mee. Laat zo'n stuk liggen en binnen de kortste keren staat het helemaal vol met allerhande planten en leven er aardig wat verschillende beesten. Door al dat reliëf en al die verschillende stortmaterialen, ging er overal iets anders groeien. In de lage en nattere delen ontstond wilgenbos en waar het hoger en droger was, grasland en struikgewas.
In Bastion VIII ontwikkelde de natuur een grote diversiteit aan planten, dieren en biotopen op platgetreden bodems, tussen en op hopen steen puin, illegale stortplaatsen en restanten van historische militaire vestigingen.
De uitdaging bestond erin de aanwezige natuur een handje te helpen door nog meer variatie aan te brengen en zo nog meer verschillende planten en dieren aan te trekken. Er werd grond verplaatst en andere grond aangevoerd, gesjouwd, gegraven en geplant. Het was een kwestie van heel precies plannen, goed kijken en de aanwezige kennis gebruiken om zo'n 20 verschillende milieus (of biotopen) aan te leggen.
Intussen hebben zich in al die verschillende milieutjes echte levensgemeenschappen ontwikkeld die er bijna uitzien zoals ze in de boekjes beschreven staan.
Door enkele natuurtechnische ingrepen zijn nu meer mogelijkheden ontstaan en zijn alle biotopen het hele jaar door van dichtbij te onderzoeken zonder het milieu te verstoren.
Natuurbeleving is een belangrijke pijler in het proces van natuur- en milieueducatie.
Kinderen blijken een grote interesse voor de natuur te tonen. Daarvan wordt in Bastion VIII geprofiteerd om zorg en respect voor de natuur bij te brengen. Natuur betekent voor kinderen pas iets als er wat te beleven valt: bomen om over te klauteren, een beekje om over te springen, op ontdekking gaan, in het water vissen, in de bodem woelen...
Uitstappen, buitenlessen, werken in een educatief reservaat zijn uitstekende mogelijkheden om natuurbeleving mogelijk te maken.
De kinderen van het basisonderwijs maken meer dan de helft van onze schoolbezoekers uit.
Voor het secundair en hoger onderwijs wordt gefocust op ervaringsgericht leren. De bezoekende klassen worden ondersteund bij de realisatie van de eindtermen, uiteraard in het bijzonder i.v.m. biologie, natuur- en milieueducatie, ecologie, aardrijkskunde en geschiedenis.
Leerlingen uit alle onderwijsvormen, van het secundair onderwijs en studenten van de lerarenopleidingen worden begeleid. Ook studenten biologie en bio-ingenieur vinden hier hun weg. Er wordt vakoverschrijdend, projectmatig en klas-doorbrekend gewerkt.
Het belangrijkste werkmiddel is het terrein zelf, de grootste open leerruimte van de streek.
De leerlingen kunnen beschikken over meetinstrumenten, gestandaardiseerde testsets, strips met een duidelijke receptuur, uit de handel of zelf samengesteld, verzamelinstrumentjes en determineertabellen meestel zelf samengesteld op basis van de mogelijkheden van het terrein.
Bij de voorbereiding en naverwerking van hun bezoeken, kunnen leerlingen en leerkrachten terecht op onze website. Ze kunnen de standaardwerken en waarnemingstabellen in de bibliotheek raadplegen. Ze kunnen ter vergelijking beschikken over eerdere metingen en waarnemingen van andere groepen. Leerkrachten kunnen hier met hun klas of enkel voor hun lesvoorbereidingen ook hun eigen milieuding doen. Ze kunnen in overleg met de twee halftijds gedetacheerde leerkrachten bestellingen op maat plaatsen.
Het bezoekerscentrum staat daarbij voor drie educatieve waarden gebaseerd op levensechtheid en betrokkenheid: kennis, ervaring en verantwoordelijkheid.