Gedenkhuis Van Gogh in Drenthe - NRC
Gedenkhuis Van Gogh in Drenthe
Het veerhuis in het Drentse Nieuw Amsterdam, waar de schilder Vincent van Gogh in 1883 twee maanden logeerde, is gerenoveerd en in oude staat teruggebracht.
Hier moet hij vaak hebben gezeten, op een krukje achter zijn schilderstafel. Door het raam valt het voor kunstenaars gunstige noorderlicht. En als hij naar buiten keek, zag hij het zich eindeloos uitstrekkende veenlandschap en schuin voor zich de in zijn ogen ,,curieuze ophaalbrug'', die hij later zou vereeuwigen.
Vincent van Gogh (1853- 1890) logeerde in 1883 twee maanden in het logement/veerhuis Scholte in het Drentse tweelingdorp Nieuw Amsterdam- Veenoord. In zijn logeerkamer met, voor die tijd bijzonder, een eigen kachel is het blauwe plafond nog origineel, net als de houten vloer en een deel van de planken muren. ,,Ik loop op dezelfde vloer als Van Gogh ooit deed'', zegt Trijni van der Sluis, die vijf jaar geleden het initiatief nam om het oude logement in te richten als ,,gedenkhuis'' voor Van Gogh. Vaak ook zat de schilder in de boerenkeuken beneden, bij de turfkachel en keek hij naar de tapkast met de rode achterkant. ,,In de gang speelden de kinderen Scholte. Als Van Gogh de trap naar boven nam, stoven ze weg'', vertelt de oud-docente tekenen. ,,Ze vonden hem een enge man, een buitenbeentje.''
Het veerhuis is de laatste drie jaar met steun van vooral de provincie Drenthe en andere overheden en subsidiegevers voor 1,5 miljoen euro in oude staat teruggebracht. Aan de hand van diens brieven aan zijn broer Theo, gegevens uit het kadaster en adviezen van deskundigen is het interieur van het pand gereconstrueerd. Het ziet er vrijwel uit zoals het tijdens Van Goghs verblijf was. De originele plavuizen gangvloer moet nog gelegd worden, maar de mahoniehouten kast met wortelnoten panelen in het woondeel van het veerhuis is dezelfde als waar Van Gogh tegen aan moet hebben gekeken. ,,De inrichting was een puzzelstuk'', geeft Van der Sluis toe. ,,Niet alles in het café- en woondeel is origineel, vaak ook uit praktische overwegingen.''
Van Gogh arriveerde in 1883 vanuit Hoogeveen met een snikke (trekschuit) in Nieuw Amsterdam. Hij was 30 jaar, stond voor het eerst op eigen benen en koos bewust voor het desolate en lege veengebied. Hier vond hij de schoonheid van de natuur en de mens die daar onderdeel van is. Van Gogh maakte in zijn `Drentse periode' 41 aquarellen, olieverfschilderijen, schetsen en tekeningen van landschappen en mensen. Zijn Drentse tijd is altijd ernstig onderschat, vindt Van der Sluis. ,,Van Goghs carrière begint hier in Drenthe. Hij maakte hier de balans op en besloot kunstenaar te worden.'' Dat wordt volgens haar duidelijk uit zijn brieven. Dia's met fragmenten daaruit worden op de wanden van de verdieping waar zijn kamer is, geprojecteerd. ,,Hier heb ik mijn bestemming gevonden'', schrijft hij aan zijn broer Theo. ,,Juist op dit moment gevoel ik me in het begin van iets beters. Dat er nog niet is, doch ik zie in mijn werk dingen die ik nog pas niet had. Het schilderen valt mij makkelijker.'' Hij was onder de indruk van het Drentse landschap. ,,Drenthe is zo mooi, (..) het is onbeschrijflijk schoon. Hier kan men pas kiemen. Hier speelt zich het echte leven af, hard, eerlijk van alle franje ontdaan''. De ,,gitzwarte veengebieden'' met zijn ,,verende bodem'' noemt hij ,,mysterieus'', ,,dramatisch en melancholisch''. ,,Hier wandel je met God. Dit vindt men niet in Barbizon.'' Het enige waar hij over klaagt is dat er geen modellen te vinden zijn. De Drentenaren keken vreemd tegen Van Gogh aan, die niet echt acclimatiseerde. Het opgeknapte veerhuis wordt binnenkort officieel geopend en wordt opgenomen in de culturele route die volgend jaar, 150 jaar na Van Goghs geboortedag, langs onder meer het Kröller-Müllermuseum in Otterlo en het Van Gogh Museum in Amsterdam voert. Het Drentse logement is het enige in Nederland publiek toegankelijke gebouw waar de beroemde schilder korte tijd heeft gewoond. Het cafégedeelte krijgt na de opening een professionele uitbater. De koffie wordt er geserveerd in witte kopjes waarop een zin uit een brief van de schilder staat gedrukt: ,,Het is hier zo gansch en al dat wat ik mooi vind.'' Van der Sluis: ,,Ja, Van Gogh was de eerste ambassadeur van Drenthe.''