Evangelische Alliantie Vlaanderen - Laten we wel zijn …
NieuwsInternationaalLaten we wel zijn …
Laten we wel zijn …
De rol van de kerk bij geestelijke gezondheid
De coronacrisis heeft niet alleen de fysieke kwetsbaarheid van mensen aangetoond, ook de mentale beperkingen van de mens duidelijk gemaakt. Psychiaters zien een grote toestroom van patiënten die kampen met de gevolgen van de pandemie. Dat zijn doorgaans niet de mensen die de ziekte gehad hebben, maar wel degenen die last hebben van de psychische aspecten van de crisis. Het gebrek aan contact heeft duidelijk sporen nagelaten. Maar kunnen ze alleen terecht bij de psychiatrische hulpverlening, of kunnen kerken ook een ondersteunende rol spelen. IDEAZ (het magazine van Missie Nederland) besteedde een themanummer geestelijke gezondheid onder de titel 'voorkom en herstel'.
"Ik zie de kerk als de ultieme plaats van hoop. En die hoop is niet alleen gericht op de ziel, maar op het hele (wel)zijn van de mens. In de kerk mogen we leren om verantwoordelijkheid te nemen voor ons leven en om gezonde keuzes te maken.
Dit geldt op elk terrein, van een gebalanceerd geestelijk leven, tot gezonde voeding en verantwoorde lichaamsbeweging". Aan het woord is Jan Wolsheimer, directeur van Missie Nederland. Het idee dat de kerk zich ook op andere materies uitspreekt dan alleen geestelijk, mag misschien vreemd lijken, maar op veel plaatsen in de wereld is het de gewoonste zaak van de wereld. Een van de artikelen in het magazine stelt de vraag wat we kunnen leren van de kerken in het Zuiden, in de vorm van een interview met Marco van der Graaf; directeur van World Vision Nederland. Een Bijbeltekst die voor hem persoonlijk van groot belang is, is Johannes 10 vers 10, waarin staat dat Jezus is gekomen om het leven te geven in al zijn volheid. "Dat is waar welzijn wat mij betreft om draait: het herstel met God, de schepping en je naasten". Van der Graaf stelt vast dat we in de Westerse wereld vooral naar de overheid kijken als het gaat om ons welzijn. De maatregelen tijdens COVID-19 werden door de regering opgelegd en uitgevoerd, en iedereen vond dat min of meer normaal. In landen waar geen sterke overheid is, gaat dat anders. "Het Koninkrijk van God gaat over meer dan woorden. Het gaat over je gedrag, je normen en waarden, je vooroordelen, dus ook over politiek. (…) We zijn denk ik geneigd met onze Nederlandse bril te kijken, en halen de verschillende aspecten van het evangelie uit elkaar.: een stukje praktische zorg, een stukje geestelijke zorg. Maar het evangelie beslaat alle aspecten van het leven. Dat zie je sterk terug in kerken in ontwikkelingslanden.
Holistisch of integraal?
Setkin Sies, manager van 'De Hoop' en voorzitter van Missie Nederland legt uit hoe zijn visie op evangelisatie veranderd is; Eind jaren '90 van de vorige eeuw werd veel gesproken over 'holistische evangelisatie'. Daarmee werd bedoeld dat er niet aan het geestelijke (of verticale) aspect aandacht gegeven moest worden, maar ook aan het 'horizontale'. Dus niet alleen preken, maar ook praktische en diaconale hulp aanbieden, zoals kinderclubs, voedselbanken, huwelijkscursussen, schuldhulpprojecten, en dergelijke. Tegenwoordig ligt de focus meer op 'integraal evangelie', dat wil zeggen: Gods reddende werk is gericht op het herstel van zijn relatie met zijn schepselen, op het herstel van de relaties tussen zijn schepselen en op het herstel van zijn schepping. De 'zendingsopdracht' van Mattheüs 28 wordt dan eerder gezien als een opdracht om met God mee te werken aan zijn herstelplan voor zijn schepping tot aan de voltooiing van zijn schepping. "Het evangelie van de komst van het Koninkrijk van God is niet gericht op een 'enkele reis naar de hemel', maar op een komend paradijs, zoals God het bedoeld had bij de schepping van zijn aarde." Sies denkt dat de kerk zich niet alleen moet bezighouden met hulpverlening bij moeilijkheden, maar ook actief moet werken aan het voorkomen van problemen. "In plaats van dweilen, kan de kerk beter de kraan dichtdraaien.". Hij ziet de taak van de kerk vooral preventief, het tonen van het goede voorbeeld zodat mensen niet langer verkeerde keuzes maken: "Dit artikel is een oproep om samen te zoeken naar hoe we vanuit verbondenheid en betrokkenheid levens van mensen en Gods schepping kunnen behoeden voor grote problemen. Hoe kunnen we voorkomen dat kinderen in armoede opgroeien? Wat kunnen we als kerk doen om te voorkomen dat relaties stuklopen? Welke bijdrage kunnen we leveren aan het verbeteren van het klimaat? Hoe kunnen we in onze eigen gemeenschappen een bron van inspiratie zijn als het gaat om samenleven in diversiteit?".
Marieke Bioch-Abbink, christen en psychiater, schreef een artikel over de draaglast van mensen. Die wordt bepaald door verschillende factoren, zoals omstandigheden (tegenslagen, verliezen), alsook druk vanuit sociale verplichtingen. Bepaalde kenmerken in de persoonlijkheid, zoals perfectionisme, beperkt aanpassingsvermogen, of een sterke behoefte aan controle, spelen ook een rol. Dat de maatschappij vandaag de dag uitademt dat alle behoeften direct gerealiseerd moeten worden, zorgt er voor dat er steeds meer psychische problemen zijn. Om het met de woorden van de Vlaamse psychiater Dirk De Wachter te zeggen: "Streven naar het geluk als levensdoel is een vergissing., terwijl streven naar zin en betekenis, daarentegen, is waar het leven om draait."
Bioch-Abbink vraagt zich af of het tij nog te keren is en welke rol daarbij is weggelegd voor de kerk: "Is de kerk niet bij uitstek de plek waar een antwoord te vinden is op de vraag 'Wie ben ik?', die niet alleen gaat over identiteit, maar ook over de zin en doel van het leven? En is de kerk niet juist de plek waar een ander evangelie wordt verkondigd dan onze cultuur uitademt? Och lijken we als kerk beperkt in staat mensen te begeleiden in hun zoektocht naar antwoorden op deze existentiële vragen. Ook binnen de kerk zijn er veel mensen die met psychische klachten worstelen en lijken juist in deze tijd veel jongeren de kerk verlaten." Er liggen dus nog heel wat uitdagingen voor de kerken.
Niet alleen geestelijk
IDEAZ laat een aantal voorbeelden zien van kerken die voor het welzijn van hun omgeving willen zorgen. Zo is er de Claypot Church International in Rotterdam die, voordat de dienst begint, life-classes aanbiedt over thema's als financiën of omgaan met conflicten. Vreemd om vanuit zulke lessen de dienst te starten? Niet volgens de verantwoordelijken van de kerk: "In de kerkdienst wil je mensen tot God brengen. Maar mensen hebben zes dagen achter de rug waarin ze van alles hebben meegemaakt, thuis of op hun werk. Hoe kan je hart open zijn voor God als het nog vol zit met alles uit de afgelopen week? Juist door eerst stil te staan bij het gewone leven en de moeiten hiermee eerlijk met elkaar te bespreken, zijn mensen daarna ontvankelijk om Gods Woord te ontvangen."
Dirk-Jan Horjus, missionair voorganger van De Rank in Utrecht, denk aan het Bijbelse begrip 'shalom', dat gaat over het in harmonie leven in relatie met God en met elkaar, zodat het de mensen 'wel' gaat: "Het is als kerk de uitdaging om te onderzoeken waar Gods Geest werkt en daarbij aan te sluiten. Begin met luisteren naar God en naar mensen. Waar is hier shalom nodig, wat zijn de vragen van de mensen, waar zit hun nood? Stel, je merkt dat er in je buurt veel echtscheidingen zijn. Waarom zou je dan geen praatgroep starten rondom rouwverwerking bij stukgelopen relaties, of een marriage course om relaties sterker te maken. Luisteren leidt tot ontmoeting en ontmoeting tot relatie."
Ruth Sleebos, algemeen secretaris van de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten in Nederland legt weer andere accenten. Zij stelt dat de gaven van de gaven van de Geest onmisbaar zijn als het gaat om de rol van de kerk met betrekking tot het algemeen welzijn: "Ik denk dat God ons – ook in deze uitdagende tijd – uitnodigt om meer een beroep te doen op wat Hij ons gegeven heeft. Hij gaf namelijk gaven cadeau om in te zetten. Ik denk dat we veel van die dingen hebben laten liggen of nog steeds teveel laten liggen."
Het zal duidelijk zijn dat de kerk op veel verschillende manieren kan bijdragen aan het welzijn van de mens. MissieNederland wil via IDEAZ daartoe de gemeenten inspireren. Meer info https://www.missienederland.nl/beweegdekerk/ideaz