De Nederlandse Krijgsmacht - Keetelaar, Johan
Keetelaar, Johan
Johan Keetelaar (geboren op 20 juni 1928, overleden te Muiderberg op 31 maart 2014) ging in februari 1948 in militaire dienst en werd ingedeeld bij het Korps Mariniers. Hij deed in de maanden die volgden de opleiding en vertrok op 4 augustus 1949 per Sibajak via Batavia naar Soerabaja, waar zich de Marinierskazerne bevond. Hij werd ingedeeld bij de infanteriegroep en nam in december deel aan de Tweede Politionele Actie.
Omstreeks kerst vond de landing der troepen op de kust van Tuban, Oost-Java, plaats. Hierna volgde de operatie "Desnoods te voet" en tijdens deze expeditie werd eerst Ngawi en vervolgens Madioen bereikt. In deze laatste plaats bevond zich een militair vliegveld, dat op de republikeinse troepen veroverd werd.
Patrouille Teeken: samenstelling
Naarmate de tijd verstreek werden de patrouilles steeds uitgebreider (meer dan 10 kilometer) en gevaarlijker. Keetelaar en de andere militairen droegen M-1 geweren en een Bar-automatisch wapen. Hij werd geplaatst op 20 verschillende posten, gedurende welke de demarcatielijn bewaakt moest worden. In die tijd maakte Keetelaar mee dat een groot aantal van zijn makkers werd beschoten en sneuvelde.
Op zaterdagmorgen 7 uur op de 23ste juli 1949 vertrok eerste luitenant der Mariniers L.M. Teeken met zijn manschappen vanuit Rengel voor een patrouille; de groep bestond uit de volgende personen:
Patrouillecommandant: L.M. Teeken (1e ltn. M. KMR);
3 commandant korporaals: H. Bosma (t/KMRNS, BER, 24708), F.G. Cordes (t/KMRNS, BER, 26650), H. Roepers (t/KMRNS, BER, 26141);
6 Mariniers: N. van Dijk (MARN. I, BER, 24783), B.W. Reurling (MARN. I, BER, 01038), J. Keetelaar (MARN. II, ZM, 28115), A. van Ravenstein (MARN. II, ZM, 48546), C.R. van Straten (MARN. II, BER, 39017), Th. de Boer (MARN. III, ZM, 48139): allen behorende tot Compagnie S van het Amfibisch bataljon;
J. Podt (MARN. III, ZM, 52571.
Teeken stond bekend als een patrouilleloper en de patrouille van de 23ste juli was een verkenningstocht. De tocht zou voeren via de dijk van de Kali Solo, vervolgens naar het zuiden om kampongs te onderzoeken en naar Kaemben, waar de groep met een truck zou worden opgehaald om naar Rengel te worden teruggebracht.
De troep liep omstreeks 10 kilometer in rechte lijn; voorop liep de A.G.-groep onder commando van korporaal Roepers en de mariniers Van Dijk, Van Ravestein en Keetelaar. Achter deze spitsgroep liepen korporaal Bosma, luitenant Teeken en twee karabijnschutters en de achterhoede werd gevormd door korporaal Cordes en marinier De Boer.
De T.N.I. was vanaf het begin op de hoogte geweest van het vertrek en de route van de patrouille Teeken en luitenant Teko Notosubroto gaf bevel om te bewap enen, de kampongs ten westen van Prambon Wetan te ontruimen en alles klaar te maken voor een bersiap-aanval. De verrader van de patrouille Teekens was hoogstwaarschijnlijk de tolk, de Chinees Teng Tjing Tik, geweest.
Toen de manschappen een kampong bereikten met sawa's daarvoor (in de richting van Prambon Wetan) werden zij bestookt met geweervuur. Korporaal Cordes meldde aan Teeken dat hij niet verder kon en Teeken gaf het bevel te retireren. Doordat de troep tijdens de poging tot terugtrekken onder meer beschoten werd met een Japans dubbelloops jachtgeweer was men gedwongen door de sawa's de tocht te vervolgen.
Toen Reurling onder zwaar vuur via dijkjes de sawa introk zag hij korporaal Bosma zwaar gewond met een schot in de schouder, die er door de borst weer uitgekomen was, liggen. Vlak hierna kreeg hij een schot door zijn been; even later ontmoette hij Teeken en meldde hem zich over te willen geven, waarop Teeken zei: mij krijgen ze niet levend te pakken. Korporaal Roepers werd, op het moment dat hij een ontploffende granaat wilde gooien, getroffen door een kogel, waardoor hij en marinier van Straten werden gedood en korporaal Cordes zwaar gewond raakte.
Reurling, Cordes, Keetelaar en Van Dijk werden door T.N.I. manschappen gevangen genomen, kregen het bevel om hun kleding uit te trekken, de identiteitsplaatjes werden verwijderd en zij werden vervolgens met prauwen over de kali Solo gezet. Later werden ook de overige levende leden van de patrouillegroep opgepakt en door de T.N.I.-commandant verhoord. Toen bleek ook dat Teeken was doodgeschoten toen hij probeerde een handgranaat in de hem omringende menigte te gooien.
Enige tijd later spoelden bij de grote brug te Babat de lijken aan van luitenant Teeken, de korporaals Bosma en Roepers en marinier van Straten. De leden van de patrouille Teken werden gedurende drie maanden in een kampong gevangen gehouden en toen (14 oktober 1949) geruild tegen krijgsgevangen genomen Indonesiërs.
Keetelaar werd overgebracht naar de kazerne te Soerabaja, daar ontluisd en een maaltijd van boerenkool voorgezet. Met de Johan van Oldebarnevelt zou hij vervolgens overgebracht worden naar Nederland maar omdat er een defect ontstond keerde het schip terug naar de haven van Soerabaja.
Keeterlaar werd nog diverse malen door hoge autoriteiten verhoord en mocht uiteindelijk met de Sibajak in december 1949 naar Nederland vertrekken. In Nederland kreeg Keetelaar een maand verlof en zwaaide eind januari 1950 af.
1996. W. Hornman. De patrouille Teeken. Westfriesland
Home Diversen Koninklijke Landmacht 1942-1950. Acties in Nederlands-Indië Officieren, kaderleden en manschappen actief tijdens de Politionele Acties Keetelaar, Johan