Iran en Saudi-Arabië wedijveren in strijd om vrouwenrechten | De Morgen
Dat Iran en Saudi-Arabië rivalen zijn op militair, politiek, economisch en religieus gebied, is bekend. Maar volgens sommige waarnemers heeft de rivaliteit er een nieuwe, verrassende dimensie bij: vrouwenrechten.
✦Exclusief voor abonnees door Rob Vreeken 29 december 2017, 19:12
Revolutionair lijkt de maatregel niet. Aan de kledingvoorschriften zelf verandert niets. Vrouwen moeten nog altijd het haar bedekken met een hoofddoek en het bovenlijf met de lange zwarte chador of met een overjas. Ook het gebruik van make-up blijft aan beperkingen onderhevig.
Wat verandert, is dat vrouwen die gekleed zijn volgens wat in Iran 'slechte hijab' wordt genoemd, niet langer worden meegenomen voor verhoor en een straf. Rahimi geeft de voorkeur aan de 'opvoedkundige' benadering, zei hij woensdag. In speciale klassen wordt overtreders de 'islamitische waarden' bijgebracht.
De versoepeling komt terwijl ook in buurland Saudi-Arabië opmerkelijke dingen gebeuren op vrouwengebied. De door de jonge kroonprins Mohammad bin Salman in gang gezette modernisering pakt goed uit voor vrouwen. Zij mogen binnenkort autorijden en het verbod op het bezoeken van sportstadions wordt opgeheven. Ook meer in het algemeen bepleit de prins een minder rigide maatschappelijk klimaat en een 'gematigde' vorm van islam.
Houden de twee ontwikkelingen verband met elkaar? Dat suggereert The New York Times, een van de weinige buitenlandse kranten met een correspondent in Teheran. De krant stelt dat de aartsrivalen nu concurreren op ongekend terrein, dat van gendergelijkheid.
Verderop in het artikel wordt echter gas teruggenomen. Het is 'onduidelijk' of de veranderingen in Saudi-Arabië van invloed zijn geweest op wat in Iran gebeurt.
Eerder deze week publiceerde The New York Times een bijdrage van de Iraans-Amerikaanse journaliste Roya Hakakian, die een duidelijk verband ziet. "Vrouwen profiteren van de concurrentiestrijd tussen de twee regimes over wie het meer gematigde islamitische alternatief vertegenwoordigt", schrijft ze.
De vroegere sjah van Perzië gaf vrouwen al meer rechten, schrijft Hakakian. "Nu volgt een Saudische prins in zijn voetsporen." Volgens haar hebben Iraanse vrouwen dat goed in de gaten en oefenen zij met dat voorbeeld druk uit op het regime. "Tekenen van 'Saudi-jaloezie' zijn al zichtbaar."
In september waren Iraanse vrouwen in Teheran boos dat zij de wedstrijd Iran-Syrië, onderdeel van het WK voetbal, niet mochten bijwonen, terwijl Syrische vrouwen wel binnen mochten. Ook vrouwelijke parlementsleden maakten er een punt van. Niet toevallig, stelt Hakakian, werd een paar weken later in Saudi-Arabië het stadionverbod voor vrouwen opgeheven.
De andere interpretatie is minder opwindend. De maatregel van de in augustus aangetreden politiechef zou een praktische achtergrond hebben. "Het arresteren en berechten van vrouwen kostte te veel tijd", zegt de Iraanse journalist Nader Karimi Joni in The New York Times. De verkeerspolitie van Teheran verbaliseerde in 2015 40.000 vrouwen alleen al omdat ze in de auto hun hoofddoek hadden afgedaan. Volgens de Arabische krant Al Monitor wordt in de nieuwe aanpak "een onderscheid gemaakt tussen het overtreden van godsdienstige regels en zwaardere misdrijven".
Bovendien was de nieuwe Iraanse president Hassan Rouhani op baanbrekende initiatieven op het gebied van vrouwenrechten tot nu niet betrapt.