Heel apart is ook het voorkomen van kalk in de bodem. Onder het bos van Ranst ligt de oude zeebodem erg ondiep en de schelpen in die laag zorgen voor veel kalk in de grond. Door de kalk kunnen unieke plantensoorten hier uitbundig groeien. Sommige groeien nergens anders in de provincie of zijn zeer zeldzaam.
Op de kalkbodem groeien bijzondere planten zoals eenbes, keverorchis, bosorchis, herfsttijloos, gevlekte aronskelk en bosvogelmelk. Knolsteenbreek schittert in de kalkrijke hooiweiden. De goed ontwikkelde bosflora bestaat uit onder andere bosanemoon, slanke sleutelbloem, speenkruid, salomonszegel, lelietje-van-dalen, dalkruid, witte klaverzuring en heelkruid. De waterviolier kleurt de door kwelwater gevoede beken en plassen paars-wit. Bijzondere mossen zijn gewoon appelmos, kronkelsteeltjes of gaffeltandmossen. Eén van de bijzondere paddenstoelen is de bokaalkluifzwam, een kalkminnende soort.
In het Zevenbergenbos zit een mooie populatie van de iepenpage. Andere vlinders profiteren van de kruidenrijke zomen. Uiterst zeldzame soorten zijn keizersmantel en kleine parelmoervlinder, maar ook koevinkje, bruin blauwtje en zwartsprietdikkopje fladderen rond tussen de kruiden. In het voorjaar wemelt de vlaspoel van de dikkopjes van gewone pad en bruine kikker. Stekelbaarsjes, kleine watersalamanders en alpenwatersalamanders jagen op de kikkervisjes. Ook de weidebeekjuffer fladdert met haar prachtige blauwe vleugels aan de vlaspoel rond. De boomvalk vliegt wel eens over de poel op libellenjacht. De poel is bovendien ook een ideale drinkplaats voor wezel en vos. Ook de waterschorpioen kan je wel eens vinden in één van de poelen van het Zevenbergenbos.
Het beheer door Natuurpunt zorgt voor variatie in leeftijd en soorten van bomen en struiken. Ook dood hout is belangrijk. Rechtopstaande oude stammen zorgen voor broedplaatsen en kunnen zeer "zwammenrijk" worden. Oude technieken zoals hakhoutbeheer geven de voorjaarsflora maximale kansen. Natuurpunt bestrijdt exoten zoals Amerikaanse vogelkers en pontische rododendron. Ze verhinderen een natuurlijke opbouw van het bosecosysteem door hun woekerend karakter en slecht verteerbare bladafval.
Ook werd er nieuw bos aangeplant met autochtoon plantmateriaal. Duizend essen, elzen, meidoornen, sleedoornen en rode kornoeljes zijn al flink gegroeid. Ook houtkanten werden aangeplant met inheemse struiken en boomsoorten die aangepast zijn aan de standplaats. Hazelaar, meidoorn, sleedoorn, es, els, zomereik, haagbeuk en gelderse roos mogen daar verwilderen. Het areaal bos breidde aanzienlijk uit door de verwerving van de bossen in het deelgebied Hoge Aard. Daarnaast zijn knolsteenbreek en vlinders meer en meer aanwezig door verschralend hooilandbeheer. Gallowayrunderen begrazen de hooilanden tijdens de zomermaanden.