Gevangen in een idee - Lenie van Schie | Vive Levenskunst
En Theresa May huilde. De stoere vrouw die met haar sterke schouders het voortouw nam om UK door de Brexit te leiden, een weg die ze zelf niet voorstond, wilde kost wat koste 'de wil van het volk' tot uitvoer brengen en deed dat op onnavolgbare wijze. Het mislukte.
Gevangenschap komt in vele vormen. Meestal associëren we gevangenschap met het opgesloten zitten in een vierkante ruimte met een deur die op slot zit. Als je geluk hebt zit er een raam in deze ruimte, met spijlen weliswaar, waardoor enig licht naar binnen valt. Maar we kunnen gevangen raken in rigide gedachten, iets dat soms 'kokerdenken' wordt genoemd. In een koker komt helemaal geen licht binnen. Licht lijkt ook te ontbreken in het denken van Theresa May.
Het was een emotioneel afscheid. Ze had, in haar beleving, gehandeld overeenkomstig de wil van het volk dat eens gesproken, voor altijd gesproken had. Haar handelen, haar hele zijn zo leek het wel, stond ten dienste van die wil. Was dit handelen een beschikbaar willen zijn of had ze zich uitgeleverd? Was het haar behoefte aan macht die haar drie jaar lang in de meest complexe bochten had doen wringen en beloftes doen uitspreken die ze niet waar bleek te kunnen maken? Was ze bang voor gezichtsverlies?
Joris Luyendijk van De Correspondent schreef een kritisch stuk over haar grote onderneming. Hij stelde dat May, 'in plaats van eerlijk het volk de verschillende opties voor te leggen, deed ze wat de rest van de Conservatieve Partij en ook Labour al bijna drie jaar doen: leugens afwisselen met dreigementen tegen de EU, aantoonbare onzin en wilde beschuldigingen'.
We kunnen zomaar gevangen raken in iets dat we, tegen beter weten in, willen blijven geloven. Ik vraag me dan ook af hoe dat in het hoofd van Theresa May ging: als tegenstander moest ze ineens vóór iets worden.
Wat maakte dat Theresa May het referendum niet ter discussie stelde op het moment dat de Brexit veel complexer bleek dan die aanvankelijk leek? Wat maakte dat ze de situatie in het Lagerhuis, waar men alles wat ze voorstelde afwees, niet besprak? Wat maakte dat ze de dilemma's niet openbrak, maar stug doorging op een doodlopend pad?
Ik ken dat zelf ook: gevangen raken in een idee en stug doorgaan met de uitvoering, zonder voldoende mijn motieven te onderzoeken. Ik ben er tegenwoordig alerter op, sta er meer bij stil, maar het kan me nog steeds overkomen.
Gevangen raak ik ook regelmatig in mijn innerlijke wereld die afgesplitst van de werkelijkheid om me heen, een eigen leven leidt dat vooral s'nachts in mij rond kan spoken en mij uit mijn slaap haalt. Zo ook vannacht.
De roep van het klooster
De afgelopen nacht sliep ik in het Benedictijner klooster in Beuron, een klein plaatsje aan de Donau in het zuiden van Duitsland. Het klooster ligt in een wijds dal met steile rotswanden, daar waar de rivier nog jong is.
Het waren niet de rotswanden. Het moet de geest van het klooster zijn geweest die mij gevangen deed raken in een wereld van schaduwen die mij in mijn halfslaap deden verstijven en mij terugbrachten in mijn kindertijd. Duivelse machten die mij verdoemden, mij de boodschap brachten dat ik niet deugde.
Als ik in de vroege ochtendnevel door de poort het klooster verlaat, om buitenom de kerk te bereiken voor de eerste riten van de dag, zijn de beelden van de nacht nog slechts donkere herinneringen in mijn geest. Ik voel de zon die door de nevel wil doordringen, ruik de frisse geur van een nieuwe dag, hoor het geluid van kwinkelerende vogels, voel mijn voeten op het asfalt en mijn vingertoppen die schurend langs de kloostermuur gaan, om dan ineens iets zachts te ontmoeten tussen de ruwe steen. Ik kijk en zie zacht groen mos dat zich op de stenen heeft genesteld. En dit alles, al deze ontmoetingen op die korte wandeling, wordt begeleid door het doordringende gelui van de kerkklokken. Licht van toon klinkt hier vreugde en openbaring, hoor ik een roep.
Waarom ga je terug naar die plek, terug naar een traditie die zulke schaduwen wierp over je leven? Die jouw leven niet verlichtte, je niet een weg aanbood naar liefde en ruimte, maar het leven dat al niet simpel was, alleen nog maar meer verdoemde? Is het die roep?
De muur heeft inmiddels een bocht gemaakt en ik volg haar beweging. De weg loopt hier wat omhoog, voert mij door een laan van hoog gekruinde en dichtbebladerde bomen, naar de trappen die toegang geven tot het kerkplein.
Hier lopend door de ochtendnevel, omsloten door de dikke stammen en het halfduister van hun groene kruinen treed ik een andere werkelijkheid binnen. Ik word opgenomen in Dat wat groter is dan ik ben, Iets dat mij voorbij de grenzen van het direct zichtbare, een Ruimte binnen leidt die mij tegelijkertijd dieper doet landen in mijzelf. De spoken van de nacht zijn nu verdwenen.
Dan sta ik oog in oog met het kerkgebouw dat oprijst aan de overkant van een groot leeg plein. Een serie trappen voeren naar een overkapping die gedragen wordt door ronde bogen, waaronder de toegangsdeuren zich bevinden. Ik voel de bobbelige stenen onder mijn voetzolen als ik die leegte oversteek, beklim de trappen en loop tussen de zuilen door. De timpanen boven de verschillende kerkdeuren zijn beschilderd. Maria als jonge vrouw, Jezus als wijze leraar. Alleen de linker deur is open en naast die open deur, daar waar je langs gaat om de kerk in te komen, hangt een meer dan levensgroot beeld van de gekruisigde Jezus, in brons.
Na tweeduizend lange jaren hangt hij er nog steeds. Nog steeds wordt hij afgebeeld alsof het gister was dat ze hem gevangen namen, alsof hij gister die weg liep, zijn kruis voortzeulend op weg naar zijn dood.
Hoe gevangen ben je als je levend wordt vastgenageld aan een kruis?
Ik kijk naar boven, kijk naar zijn gezicht, er ligt een glimlach op. En ik zie. Zijn lichaam, alleen zijn lichaam hebben ze gevangen. Zijn geest, zijn ziel is altijd vrij gebleven, is nooit gevangen geraakt in een idee.
© Lenie van Schie, 1 juli 2019
gevangen, Jezus, klooster, vrij van geest
4 reacties voor Gevangen in een idee
Lenie van Schie 12/07/2019 op 06:38 #
Dank je Geja voor je reactie. Ik ben er blij mee. Het is wonderlijk hoe zulke associaties ontstaan. Het heeft me ook veel gebracht, de ervaring en dan het ook nog zo kunnen beschrijven!
Geja 11/07/2019 op 20:35 #
Lenie, wat een mooie column. De openingszin vraagt erom om direct verder te lezen. Verrassend dat je via Theresa May en de vormen van gevangenschap uitkomt bij het gevangen zijn in een idee en vervolgens via je eigen ervaringen terechtkomt bij degene wiens geest nooit gevangen werd.
Geert van den Munckhof 04/07/2019 op 15:28 #
Mooi hoe je via het voorbeeld van Theresa May (haar tranen gezien bij haar afscheidsspeech?) uitkomt bij je zelf. En vervolgens concludeert dat gevangen zijn in een idee net zo lang opgaat totdat je ziet dat je zelf ook de sleutel hebt van de cel waarin je vastzit. Ook als die sleutel pas jaren later blijkt te passen. Beeldend beschreven. Ik voel bijna het mos aan de muur…
Lenie van Schie 04/07/2019 op 16:00 #
Dank je Geert voor je reactie en je feedback. Het is wonderlijk hoe onze mind werkt, hoe er associaties ontstaan die weer naar gevoelens leiden die je naar een inzicht brengen, een diepere ervaring en dat er dan zomaar een verhaaltje uitkomt!