Laten we in Team Roffa eerlijk zijn – Schrijfselen uit Rotterdam 🇳🇬
Dit opiniestuk is oorspronkelijk op zaterdag 16 maart in NRC Handelsblad gepubliceerd
'Doe 's lief'. Zou het lukken, donderdag, als we in de meest gepolariseerde gemeenteraad van het land spreken over het integratie- en samenlevingsbeleid? De kans is klein. 'Doe zelf's lief', eerder. Bijna dertig jaar nadat Bolkestein de stilte doorbrak over de risico's van een gebrek aan betekenisvol integratiebeleid hebben we een samenleving en een maatschappij die te vaak bepaald niet het beste in ons naar boven halen. Inmiddels voelt vrijwel iedereen zich in enige mate in zijn identiteit bedreigd of miskend, voelen velen zich vergeten en verlaten, voelen anderen zich achtergesteld en systematisch gediscrimineerd, en moet het instituut voor publieksopvoeding, SIRE, ons dus vertellen toch weer eens lief tegen elkaar te doen. Dat komt natuurlijk niet alleen, maar zeker grotendeels door hoe is omgegaan met onze sneltoenemende diversiteit.
Want laten we eerlijk zijn: we hebben te maken met de erfenis van een generatie politici van wie een deel de problemen misbruikte om verkiezingen te winnen, en dus zijn eigen achterban naar de mond praatte, en van wie een ander deel druk was de economie weer op de rails te krijgen, en dus om geen gedoe te hebben óók zijn achterban naar de mond praatte. Dat er in de klachten of het standpunt van de ander weleens iets legitiems kon zitten, is zo door veel politici lang deskundig genegeerd en is mensen lang niet verteld. Dat is de erfenis van jarenlange politiek over diversiteit: echte problemen, halve waarheden, ongedragen oplossingen.
Als nieuwe generatie kunnen wij zelf bepalen of we die erfenis aanvaarden. We kúnnen het ook níet doen. Omdat we ons tegen de gewoonte in realiseren dat als je met zoveel mensen op zo'n klein stukje aarde woont, je noodgedwongen tot hetzelfde team behoort. In ons team, dat z'n welvaart moet verdienen in een steeds competitievere wereld, hebben we van iedereen het beste nodig. Dat we dat ook van iedereen krijgen is een gedeelde verantwoordelijkheid.
Om te beginnen: discriminatie. Het kan wel zijn dat je ondanks discriminatie burgemeester kunt worden, maar iedere keer dat een Rotterdammer minder presteert dan wat hij in zich heeft door discriminatie, is dat een verlies voor het hele team. De handhaving van de wet moet beter, maar de overheid kan het niet alleen. We hebben ook een gedeelde verantwoordelijkheid om onszelf en elkaar te corrigeren als dat nodig is. In ons team hoort wat je presteert, altijd te gaan boven wie je bent of waar je vandaan komt. Laat naast linkse, ook rechtse politici daar zonder meel in de mond over praten en in ernst helpen deze norm te stellen en af te dwingen.
Dat werkt wel beide kanten op. Een deel van de Rotterdammers die menen te worden gediscrimineerd, is gewoon een minder goede kandidaat dan tegen wie ze het opnemen. De beste discriminatieaanpak ter wereld gaat hen dus niet helpen. Laat naast rechtse ook linkse politici daar eerlijk over zijn. Alleen wie goed is aangepast op de omstandigheden, is succesvol. Dat is geen onrecht. Niemand wordt als moderne Nederlander geboren, met alle kennis, vaardigheden en 'soft skills' die daarbij horen, zoals netwerken en kantoorpolitiek. Voor iedereen is het hard werken om dat te worden en van iedereen vergt dat dat je soms een deel van jezelf thuis laat. Deze competitie dwingt ons het beste uit onszelf te halen en maakt ons allemaal sterker.
Dat laat onverlet dat het voor mensen uit families die hier al vele generaties leven gemakkelijker is dan voor wie hier relatief nieuw is. Dat er flink geld wordt uitgetrokken voor extra lesuren om kinderen met een achterstand erbij te trekken, is in het belang van het hele team. Het zou daarnaast heel goed zijn als meer Rotterdammers die succesvol zijn in de maatschappij hun kennis en ervaring beschikbaar stellen, bijvoorbeeld in een mentorprogramma. Maar dat alleen is niet genoeg. Zo is nog steeds voor slechts de helft van de Turkse en Marokkaanse ouders het Nederlands thuis de voertaal.[1]Dat zijn bewuste keuzes van volwassen mensen. Door die keuzes bouwen onze jonge teamgenootjes achterstanden op die ze nauwelijks meer zullen inhalen en het maakt de kans groter dat ze sociaal segregeren, waardoor zowel zijzelf als de rest van het team verder worden benadeeld. Daar moeten we ouders verantwoordelijk voor houden. Het zou helpen als dat niet alleen van rechtse, maar ook van linkse politici komt.
Zelfverklaarde voorstanders van diversiteit kun je vaak horen zeggen wat een verrijking het is. Ik denk ook dat het dat kan zijn, als we bereid zijn te leren van wat superdiverse teams in bedrijfsleven en sport succesvol maakt. Eén ding delen ze allemaal: ze zijn eerlijk naar elkaar èn naar zichzelf over wat er misgaat en beter moet, en daar werken ze vervolgens compromisloos aan. Laten we daar in Team Roffa eens mee beginnen.
[1]Sociaal Cultureel Planbureau (2016), Integratie in zicht, p.73, https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2016/Integratie_in_zicht