De Nederlandse privacywaakhond AP heeft het ministerie van Financiën een boete van 3,7 miljoen euro opgelegd voor het exploiteren van een zwarte lijst van potentiële belastingfraudeurswaarvan het zei dat het de privacywetgeving op zes verschillende manieren overtrad.
De toezichthouder legde de Belastingdienst eerder een boete op van € 2,75 miljoen wegens privacyschending in verband met het kinderopvangtoeslagschandaal. Met name de manier waarop de belastingdienst de dubbele nationaliteit als een potentieel risico beschouwde, was illegaal en discriminerend, aldus de AP destijds.
Hoewel sommige ouders die ingehaald werden in de kinderbijslagzaak op de zwarte lijst stonden, omvatte het meer dan alleen aanvullende uitkeringen en dus meer mensen, vandaar de hogere boete, aldus de AP in de uitspraak van dinsdag.
Door gebruik te maken van de zwarte lijst heeft de belastingdienst de rechten geschonden van de 270.000 mensen die ruim zes jaar op de lijst stonden, aldus AP-voorzitter Aleid Wolfsen.
'Mensen werden vaak ten onrechte bestempeld als fraudeurs, met ernstige gevolgen… de belastingdienst zette levens op zijn kop', zei hij.
Met name nationaliteit en uiterlijk werden beschouwd als risicofactoren. 'Als je de Turkse, Marokkaanse of Oost-Europese nationaliteit had, dan werd je daardoor extra gecontroleerd', zegt Wolfsen. 'Ook het sturen van cadeaus aan moskeeën en hoge zorgrekeningen als je een Oost-Europees klinkende achternaam had, werd gezien als een risicofactor voor fraude.'
Vorige maand, PwC onthuld in de instructies van de belastingdienst stond dat frauderisicobeoordelingen konden worden gemaakt op basis van nationaliteit.
De belastingdienst stopte met het gebruik van de zwarte lijst, die voor het eerst werd ontwikkeld in 2001, in maart 2020, toen het bestaan ​​ervan voor het eerst openbaar werd gemaakt.
De boete wordt door het ministerie van Financiën rechtstreeks in de schatkist gestort, maar het gaat om het principe, zegt AP-woordvoerder Caspar Itz tegen de NOS.
'Door boetes op te leggen, kunnen we laten zien wat wel en niet mag', zegt hij. 'De hoogte van de boete weerspiegelt ook de ernst van de overtreding.'