Komt er een strenge vorstperiode aan door de 'splijtende polar vortex'? Volgens weermannen Piet Paulusma en Klaas Ybema blijft het voorlopig bij kwakkelend winterweer - Leeuwarder Courant
De Friese weermannen Klaas Ybema en Piet Paulusma zien nog geen reden om de schaatsen uit het vet te halen. Andere weerlui zijn positiever. De kans op stevige winterkou in februari groeit met de dag. "Er zou zomaar geschaatst kunnen worden", zegt oud-weerman Frans Schrader van De Telegraaf.
Drie jaar geleden werd nog geschaatst op een ondergelopen polder tussen de Veenhoop en Smalle Ee. De meningen onder weerlui zijn verdeeld of dit binnenkort weer kan. Foto: Jilmer Postma
Robert Vinkenborg en Martijn van Dijk • 25 januari 2021, 12:30 • Friesland
Schrader: "Weerliefhebbers zijn momenteel vol van een splijtende polar vortex, een fenomeen dat niet jaarlijks voorkomt. Deze poel van zeer koude lucht in de stratosfeer boven de Noordpool is in januari opgewarmd van -70 naar -20 en gespleten. De uitstroom van kou richting het zuiden maakt het voor ons zeer interessant. Dat scenario blijkt zich nu verder te ontwikkelen. Dat de straalstroom zuidelijker is komen te liggen, hebben we al gezien aan het extreem winterse weer in Zuid-Europa."
Volgens Schrader is het mogelijk dat een echte winter zich vanaf volgende week aandient. "Dan kan de temperatuur 's nachts dalen naar -10. Het hangt er vanaf of het hogedrukgebied boven Groenland een brug slaat naar Scandinavië. En daar lijkt het steeds meer op. Een hogedrukgebied boven Scandinavië kan ons per 1 februari pardoes in een echte winter doen belanden."
Weerman Klaas Ybema is ook bekend met de term 'splijtende polar vortex'. "Mar it is sa'n ûndúdlike teory", zegt hij. "En hiel dreech om út te lizzen." Meer dan een week het weer vooruit voorspellen, is volgens hem lastig. "Oant woansdei is it betreklik kâld, dêrnei komt der wer waarme loft, en yn it wykein wer mear kâlde." Het is vooral een kwakkelwinter, benadrukt Ybema. "Mar it is al better as foarrich jier, doe hat it hast net ferzen."
Volgens Piet Paulusma is er voorlopig nog niet zoveel aan de hand. "De foarsizzings rinne bot útelkoar. It hinget fan in soad faktoren ôf, wat foar waar der komt." "Mar", zegt de weerman stellig, "der komt winterwaar, allinnich net op koarte termyn."
'Vanaf februari kouder'
Johnny Willemsen, meteoroloog van het weerplatform Weeronline beaamt dat steeds meer rekenmodellen wijzen in de richting van extreem koude scenario's. "Definitieve voorspellingen doen we niet. Dat is net te vroeg. Wél zien we dat het vanaf februari kouder wordt, kwakkelig winterweer. Het Europese onderzoeksinstituut ECMWF rekent aan de hand van computermodellen verschillende scenario's uit en doet op grond daarvan voorspellingen voor de middellange termijn. Van de 51 verschillende mogelijkheden zijn er een aantal die aangeven dat het extreem koud gaat worden. Het is dus zeker niet onmogelijk, maar te vroeg om op basis van de rekenmodellen nu definitieve voorspellingen te doen."
Het zijn dezelfde kaarten en de modellen van weerinstituut ECMWF die al wekenlang door Frans Schrader nauwgezet worden gevolgd: "Al enkele dagen zijn de berekeningen voor de eerste februari-helft redelijk uitzonderlijk. Het doorgaans betrouwbare model voor Europa doet er nu nog een schep bovenop: dik winters, zeg maar gewoon extreem koud. De te koude november, december en januari onderstrepen het winterse scenario voor de komende maand. Als er in de komende week een hogedrukgebied ontstaat van Scandinavië tot Groenland, wordt er extreme Siberische kou onze kant opgeduwd. Ook het Amerikaanse weermodel GFS gaat meer over op een voor ons winters scenario. Het is nog ver weg en het blijft letterlijk je begeven op glad ijs, maar winterse contouren worden zichtbaar!"
Geert Jan van Oldenborgh, klimaatonderzoeker van het KNMI: "Het gemiddelde van alle modellen geeft aan dat we vanaf begin februari in Nederland normaal winters weer krijgen. De kans dat het de eerste week onder de min 5 wordt, wordt nu berekend op 5 procent. Het klopt dat een hogedrukgebied boven Scandinavië, waar het wel heel koud wordt, ook hier kouder weer zou geven. Maar die kans is nog relatief klein." Van Oldenborgh wijst erop dat de kans op extreem koude winters door de opwarming van de aarde in de laatste eeuw flink is afgenomen: "Om uw volgende vraag voor te zijn: gemiddeld is er nu ongeveer eens in de twaalf jaar een winter die koud genoeg is voor een Elfstedentocht. Vroeger was er gemiddeld elk vijf jaar een Elfstedentocht mogelijk."