Nu de overheid steeds minder voor ons regelt moeten we zelf de regie in handen nemen, vindt hoogleraar financieel management Dirk Brounen. „Wie het Zwitserleven nastreeft, moet wel tijdig gaan rekenen.”
Een student krijgt geen studiefinanciering meer, maar kan een lening afsluiten. Een oudere kan niet meer naar een bejaardenhuis, maar moet zich thuis redden. Het tijdperk van wederopbouw, verzorgingsstaat en meevallers uit de Groningse gasbaten ligt achter ons. In plaats daarvan zijn we beland in een periode van vergrijzing, hervorming en aardbevingsschade, aldus Dirk Brounen, hoogleraar aan de economische faculteit van Tilburg University en aan TIAS Business School. Samen met hoogleraar Kees Koedijk schreef hij het boek Nooit meer slapend arm. Het doel: mensen aansporen zich meer te verdiepen in hun financiële positie.
De vervelende boodschap dat we teruggaan naar de periode van vóór de verzorgingsstaat, is nog niet bij iedereen aangekomen, zegt Brounen. „Ik merk dat ouderen nogal eens boos worden op de terugtredende overheid: ze hebben het gevoel dat hun een recht wordt afgenomen. Maar zoals Rutte zei: ‘De overheid is geen geluksmachine.’ Dat geluk moeten we zelf gaan regelen.”
„Wie zo goed mogelijk verzekerd wil zijn van een financieel veilige toekomst doet er verstandig aan om een begroting te maken van zijn geluk. Schrijf eens op waarvan je droomt, nu en in de toekomst, en hang daar prijskaartjes aan. Helaas nemen de meeste mensen daar de tijd niet voor, druk als ze zijn met hun werk. Zij zouden er goed aan doen eens te bedenken waaróm ze eigenlijk elke dag weer hun best doen. Mensen die denken dat ze vanzelf kunnen gaan rentenieren na hun pensionering zullen óf te weinig óf te veel geld hebben.”
„Geluk kan bijvoorbeeld zijn dat je vijf jaar eerder wilt stoppen met werken. Of dat je juist wilt doorwerken. Beide wensen hebben financiële gevolgen. Geluk kan ook zijn dat je na je pensionering veel wilt tuinieren. Dat kost minder dan veel reizen. En veel op de kleinkinderen passen, kost nóg minder. Maar ook de wens om je hulpbehoevende ouders die ver weg wonen niets tekort te laten komen door voor hen hulp in te huren, kan onderdeel van jouw geluk zijn. Of sparen voor je studerende kinderen zodat die zonder schuld aan hun werkende leven kunnen beginnen. Of een huis kopen voor je kind. Allemaal wensen die je kunt opnemen in de begroting van je geluk.”
De participatiesamenleving, waar we steeds meer zelf moeten regelen en bekostigen, heeft ook voordelen, blijkt uit uw boek.
„Zeker, in de participatiemaatschappij is er meer ruimte om je bucketlist af te werken. Je kunt meer eigen keuzes maken op het gebied van pensioen, wonen en zorg. Ik verwacht dat de overheid binnen enkele jaren meer ruimte creëert om de overwaarde van je huis – het verschil tussen de huidige waarde van je woning en je actuele hypotheekschuld – te gebruiken voor zorg of leuke dingen zonder dat je je huis hoeft te verkopen. In Frankrijk is het al heel normaal om bij twee ton overwaarde een ton op te nemen als aanvullend inkomen. Geld dat nu vastzit in stenen, kan dan gaan rollen.”
„Ja, wie het Zwitserleven nastreeft, moet wel tijdig gaan rekenen, want anders is het te laat en heb je geen tijd meer om geld opzij te leggen voor een grote reis of tweede huis. Veel Nederlanders koersen in financieel opzicht met de cruisecontrol aan af op een storm. De tijd dat het goed ging en vrijwel zeker steeds beter werd, is echt voorbij. Het door de overheid ontzorgde verleden heeft ons lui gemaakt. Maar hopen op een comeback van Willem Drees heeft geen zin.”
„Zelf was ik er vroeg bij: als tienjarige hield ik al een boekje bij waarin ik opschreef hoeveel geld ik had en wat ik uitgaf, met grafieken en al. Nog steeds noteer ik elke week mijn saldi, zodat ik weet hoeveel geld ik in welk potje heb zitten. Eenmaal per jaar maak ik de financiële balans op en houd ik een kleine presentatie voor mijn gezin: wat kostte bijvoorbeeld het nieuwe tuinhuis? Want ik wil graag dat mijn kinderen van 11 en 13 bijtijds gaan nadenken over geld. Dat brengt wel het risico met zich mee dat ze aan iemand die zijn nieuwe badkamer laat zien, vragen: wat heeft dat gekost? Maar je loopt minder risico dat ze zich ontwikkelen tot financieel ongeletterden die niets begrijpen van geldkwesties.”
„Als je dromen verder weg zijn dan drie jaar, dan is het inderdaad onverstandig om je geld op de bank te zetten. Dan wordt je spaarsaldo uitgehold door inflatie en vermogensrendementsheffing. Anderzijds, sparen is wel een heel veilige manier van geld wegzetten. Je hebt geen stress over instortende beurzen en vastgoed dat onder water komt te staan. Dus voor risicomijders is het prima. Al kun je je geld ook steken in een mooie reis of een vakantiehuisje, dan realiseer je alvast een stukje van je toekomstdromen.”
Bedenk wat geluk is voor jou. Reizen? Een huisje in Frankrijk? Hang prijskaartjes aan die wensen. Het ene geluk kost meer dan het andere.
Bereken je eigen vermogen. Wat is je huis waard, hoeveel spaargeld heb je, wat is je inkomen na je pensioendatum? Dat geeft je een beter beeld van je financiële situatie en inzicht in hoeveel geld je nodig hebt op je oude dag.
Verder lezen? Er zijn websites met nuttige informatie zoals nibud.nl/consumenten/schijf-van-vijf, mijnpensioenoverzicht.nl en nooitmeerslapendarm.nl.
Conclusie Om deze dagdromen te realiseren in je begroting van geluk, moet je vanaf nu proberen elk jaar 5.000 tot 7.500 euro opzij te leggen.
Cabinepersoneel van luchtvaartmaatschappij Ryanair gaat op 28 september in vijf landen staken. Een deel van het personeel in Nederland, België, Portugal, Spanje en Italië legt 24 uur het werk neer. Dat heeft vakbond FNV Luchtvaart donderdag bekendgemaakt. De bond eist onder meer betere arbeidsvoorwaarden. Hij adviseert reizigers die op 28 september willen vliegen hun plannen aan te passen.
Eerdere onderhandelingen tussen de FNV en het Ierse bedrijf liepen op niets uit. Daarom roept de vakbond nu de aandeelhouders op tijdens de aandeelhoudersvergadering op 20 september de directie te dwingen „zich als een goede werkgever te gaan gedragen”.
De FNV wil dat het personeel onder het nationale arbeidsrecht gaat vallen. Nu vallen werknemers onder het Ierse arbeidsrecht, waardoor zij geen gebruik kunnen maken van sociale voorzieningen. FNV-bestuurder Asmae Hajjari zegt in een persbericht dat het personeel met de staking laat zien „dat de maat vol is”. „Ryanair zal moeten veranderen.”
Ryanair schrijft in een reactie dat eerdere stakingen tot weinig overlast hebben geleid. Het bedrijf verwacht dat ook op 28 september de meeste vluchten doorgang zullen vinden.
De luchtvaartmaatschappij is al langer in conflict met het personeel en hun bonden. Het bedrijf liet in juli weten dat door de vele stakingen het aantal boekingen in Dublin afneemt, terwijl de vraag in Oost-Europese landen toeneemt.
Ryanair wil zes van de dertig in Dublin gestationeerde vliegtuigen verplaatsen naar Polen. Zeker honderd piloten en tweehonderd cabinemedewerkers zouden dan vanaf 28 oktober geen werk meer hebben.
De olympisch kampioen op de 1.000 meter en wereldkampioen sprint laat zich opereren aan een chronisch ontstoken kniepees.
Schaatsster Jorien ter Mors (28) komt het komend seizoen niet in actie. Haar chronisch ontstoken kniepees moet worden geopereerd en het herstel daarvan zal maanden duren. Dat zei de korte- en langeafstandsschaatser dinsdag tegen de NOS.
Ter Mors had in haar carrière vaker problemen. Pijn, iets wat niet lekker ging. Er is iets niet goed in haar lichaam, maar wat?
Ter Mors werd vorig seizoen olympisch kampioen op de 1.000 meter en wereldkampioen sprint, maar reed beide toernooien met pijn. De kopvrouw van team IKO had de hoop dat die vanzelf voorbij zou gaan, maar dat is niet gebeurd. Ter Mors moet daarom afhaken voor het seizoen echt is begonnen. Maar zo doorrijden is geen doen meer, zegt ze tegen de NOS.
“Op deze manier is het voor mij niet haalbaar om een seizoen te schaatsen. De trainingen zijn redelijk behapbaar ondanks de pijn, maar een wedstrijd is een ander verhaal.”
Nadat ze in maart wereldkampioen sprint was geworden zei Ter Mors - ook een prijswinnend shorttracker - minder sprintwedstrijden te willen rijden om zich meer toe te leggen op allrounden. Daarmee moet ze dus in ieder geval één seizoen wachten. De operatie wordt nog deze maand uitgevoerd, verduidelijkt haar ploeg in een Instagrampost. Tijdens haar herstel blijft Ter Mors verbonden aan Team IKO.
De schaatsster houdt ondanks het vooruitzicht van een gemist seizoen hoop op een terugkeer op hoog niveau. Dat lukte Wouter Olde Heuvel ook, zegt ze tegen de NOS. De all rounder uit Twente onderging min of meer dezelfde operatie en reed eind 2014 weer mee tijdens de Nederlandse Kampioenschappen.