Bastiaan Rijpkema over de kern van de democratie - Universiteit Leiden
Bastiaan Rijpkema over de kern van de democratie
In 2015 publiceerde Rijpkema Weerbare democratie, zijn proefschrift over de grenzen van de democratische tolerantie. In De strijd om de democratie, een recente essaybundel, werkt hij dat thema verder uit. 'De vraag waar ik een antwoord op zocht, is die naar de rechtvaardiging van een partijverbod. Zijn er omstandigheden waarin je een partij kunt verbieden?'
In het artikel in De Morgen gaat Rijpkema in op de essentie van de democratie. 'In zekere zin verleg ik de focus van meerderheidsbesluitvorming, wat de gebruikelijke definitie is, naar het zelfcorrigerend vermogen. In een democratie kunnen we op onze schreden terugkeren als we een vergissing hebben gemaakt. Dat is de kern die we altijd moeten beschermen. Toekomstige generaties of groepen die nu de minderheid vormen, moeten het beleid kunnen terugdraaien of bijsturen of afschaffen.'
En hoe bescherm je die kern? 'Daarvoor heb je drie beginselen nodig die onaantastbaar zijn. Eén: er moet een moment komen waarop het beleid kan worden geëvalueerd, zoals wij dat bij verkiezingen doen. Twee: er moet politieke concurrentie bestaan, het systeem kan niet zonder oppositie. En drie: de vrije meningsuiting moet gewaarborgd zijn. Alles moet altijd besproken kunnen worden. Als die drie beginselen er zijn, kan een democratie zichzelf corrigeren.'
Ook gaat de docent in op de verschillen tussen de PVV en het Forum voor Democratie. 'Ik kijk niet zozeer naar geïsoleerde uitspraken, maar naar de concrete programmapunten van zijn partij. En dan zie je een groot verschil tussen de PVV van Wilders en het FvD van Baudet. De PVV wil medeburgers de facto burgerrechten ontnemen. Baudet niet.'