Nieuws van de DBNL - april 2020
Hopelijk bereikt deze nieuwsbrief u in goede gezondheid. Het zijn vreemde tijden, ook voor de werknemers van de KB. De leeszalen zijn gesloten en alle collega's werken nu thuis. Gelukkig kunnen we vanaf daar veel werk verzetten voor de DBNL en zijn er ook deze maand veel nieuwe titels in de DBNL gekomen. We hopen met dit digitale leesvoer uw dagen binnenshuis een beetje op te vrolijken. Hoe dan ook wensen wij u veel gezondheid en leesplezier toe.
Digitaliseringsproces DBNL
Voor degenen die nieuwsgierig zijn naar ons digitaliseringsproces is in dit filmpje te zien hoe van een papieren boek uiteindelijk een digitaal bestand wordt gemaakt.
Oproep: wat is uw digitaliseringsverzoek?
Dankzij digitaliseringsverzoeken van onze lezers zijn er veel bijzondere titels in de DBNL opgenomen. Een paar werken die naar aanleiding van uw suggesties op de website van de DBNL staan, zijn Het nut der tegenspoeden van Lucretia Wilhelmina van Merken, De hele Bibelebontse Berg, en de Professorenbijbel. Heeft u ook een tip voor een mooi boek of tijdschrift dat absoluut in de DBNL thuishoort? Kijk hier voor meer informatie.
"Hoewel hij niet geloofde, dat hij gedroomd had, stond hem toch een beeld voor ogen, helder en tegelijk vaag, zoals men dat alleen uit een droom overhoudt, met alle navrante verwondering die daar bij hoort en die hem er gewoonlijk van afhield, dromen langer te onthouden dan de enkele minuten halfslaap die aan het volledige ontwaken voorafgaan."
De man die hier ontwaakt uit een droom, is een van de merkwaardigste romanpersonages uit de Nederlandse literatuur uit een van de merkwaardigste Nederlandse romans: Meneer Visser's hellevaart van Simon Vestdijk (1898-1971). Vestdijk schreef het werk in 1934, maar het verscheen pas voor het eerst in 1936. Feitelijk was Meneer Visser's hellevaart zijn tweede roman. Eerst had hij al gewerkt aan het omvangrijke boek Kind tussen vier vrouwen, maar dat werd door zijn uitgever geweigerd. Kind tussen vier vrouwen zou wel dienen als bron voor de beroemde reeks romans uit de Anton-Wachter-cyclus, zoals Terug tot Ina Damman. Ook Meneer Visser's hellevaart komt deels voort uit dit 'oerboek' van Vestdijk.
Anton Wachter, Vestdijks beroemdste romanpersonage, komt dan ook in deze roman voor. Maar hij is niet de hoofdpersoon dit keer, dat is de sadistische treiteraar meneer Visser, die één dag lang gevolgd wordt. Meneer Visser is een uiterst naar mannetje en een verschrikkelijke kwelgeest. Hij schept er bijvoorbeeld genoegen in om de hele tijd zijn vrouw te pesten. Maar ook de bezoekende Anton Wachter en vooral diens moeder krijgen ervan langs. En met het grootste genot schopt hij de Koninginnedag-optocht in zijn thuisstad Lahringen in het honderd, wat hem in een groot conflict brengt met de politiecommissaris. Het stadje Lahringen komt natuurlijk ook voor in de Anton Wachter-romans en is gemodelleerd naar het Friese Harlingen, waar Simon Vestdijk zelf opgroeide.
Vestdijk, geïnspireerd door modernisten als James Joyce, demonstreert in deze roman zijn kunnen door de lezer mee te voeren in de 'stream of consciousness' (gedachtestroom) van de hoofdpersoon. Met die techniek weet Vestdijk de volstrekt absurde figuur meneer Visser toch geloofwaardig te maken en weet hij ook het humoristische en het angstaanjagende heel overtuigend te combineren. Dat blijkt uit de droom van meneer Visser, dat een groot deel van de roman in beslag neemt. In die droom wordt hij voor een soort tribunaal gedaagd. Zijn vrouw heeft zelfmoord gepleegd en ook de jonge Anton Wachter blijkt omgekomen te zijn. De droom eindigt als Meneer Visser zich opeens op zijn eigen wc bevindt en door de toiletpot wordt opgezogen.
Sinds het verschijnen van de roman zijn er al heel veel recensies en studies over geschreven en nog steeds weet dit opmerkelijk boek van meer dan 80 jaar geleden indruk te maken. Een aantal artikelen en recensies over Meneer Visser's hellevaart is op de pagina van de roman in de DBNL te vinden.
Simon Vestdijk, Verzamelde romans. Deel 2. Meneer Visser's hellevaart. Nijgh & Van Ditmar, Rotterdam 1978