Interview Pitcho WOMBA KONGA • Hilde SABBE • one.brussels : Hilde SABBE
Interview Pitcho WOMBA KONGA
Zestig jaar onafhankelijkheid, welke gevoelens roept dat bij u op?
Op dertig juni vieren we de dag dat de Congolezen besloten hebben om hun lot, hun toekomst in eigen handen te nemen – zelfs als de manier waarop één en ander gebeurd is de Congolezen nog niet echt de kans heeft gegeven om al hun ambities te realiseren. Maar voor mij is het belangrijk om dat te beleven, in België én in Congo omdat het een gemeenschappelijk verhaal betreft.Dertig juni is meer dan een feest, het is een moment om te herdenken, want de strijd is nog altijd niet gestreden. Het is een etappe: het Congolese volk strijdt nog altijd om en land te zijn dat zich recht houdt, en wij, mensen van de diaspora, leveren nog altijd een gevecht om naar waarde geschat te worden in het land van de kolonisator. Ik heb het eigenlijk niet graag over een feest: de belangrijkste held van de strijd leeft niet meer, dus we zijn er nog niet. Als je ziet wat er allemaal gebeurd is tussen Lumumba en nu: de gemiste kansen op eerlijke verkiezingen, de staatsgrepen: onze geschiedenis lijkt soms op een reeks gemiste afspraken. Dertig juni is het moment om terug te blikken, een bilan op te maken , te kijken wat er fout is gegaan. Elke keer als de dertigste juni komt, kijken we achterom en nemen we ons voor volgend jaar beter te doen.Ik wil hier toch ook iets zeggen over de rumba Congolais. Hoe dol ik ook ben op muziek, de rumba doet me teveel denken aan de periode Mobutu: je geeft de mensen afleiding, iets om op te dansen, en ze vergeten te vechten. Ik slaag er niet in om de rumba volop te appreciëren. Hij heeft ons in slaap gewiegd.
Wat zijn uw mooiste herinneringen in Brussel?
Mijn mooiste herinneringen aan Brussel koester ik aan de periode dat ik in Schaarbeek woonde en begon met muziek te maken, met rap, hip hop. Ik had het gevoel dat de wereld open ging en dat was zeer indrukwekkend.Het was nieuw, en het aandeel migratie was belangrijk. Ik speelde met Marokkanen, Italianen. Er werd gedanst, er was echt het idee van: we scheppen een nieuwe wereld waarin we werken met codes die de onze zijn, codes die gericht waren op oprechtheid. We praatten over wat we hadden meegemaakt. We hadden overal vrienden die graffiti spoten we gingen nachtenlang op zoek naar vrienden om muziek mee te maken. Er was nog geen internet je moest echt op zoek naar mensen om te ontmoeten het fysieke contact was broodnodig. Het zou interessant zijn om te zien hoe we dat nu in tijden van corona zouden doenDe tweede mooiste herinnering is de geboorte van mijn dochter. Ik ben niet iemand die vooraf denkt: ik zou willen dat mijn dochter daar of daar geboren wordt, maar het is gebeurd en nu is Brussel niet zomaar een stad, het is hààr stad.
Hoe zou u Brussel beschrijven aan Congolezen die elders wonen?
Mijn gevoel voor Brussel is ambigu ik heb geleerd Brussel graag te zien toen ik er weg ging.Brussel is een stad die je pas graag ziet als je weg gaat. Zo heb ik het ervaren.Ik wilde terug.Ik heb veel gereisd en elke keer als ik thuis kwam kreeg ik een gevoel van opluchting: ik ben thuis. Dat duurt maar een of twee maanden en dan wil ik weer weg. Ik hou van Brussel als ik de stad verlaat omdat dat me toelaat haar vol vreugde terug te vinden.Het is zeer complex.
Hoe zou u de Congolese aanwezigheid in Brussel graag gevierd zien worden?
Het festival Congolisation bestaat nu al zeven jaar. Ik heb dat festival gecreëerd omdat ik altijd het gevoel had dat er bij de Congolezen zeer veel artistiek gevoel en ambitie was, maar een gebrek aan structuren. Het gebeurde vaak dat artiesten noodgedwongen veel verschillende petjes opzetten. ik ben afwisselend. musicus comedien organisator producer: het is niet wat ik wens voor de toekomstige generatie. Ik vind dat er een structuur moet zijn, een zekere zichtbaarheid, de mogelijkheid om verscheidene stemmen te laten horen. Dat mogen verschillende stemmen zijn. Ik vind het boeiend om te laten zien dat niet alle Congolezen hetzelfde denken, zingen… De Congolese gemeenschap gelegenheid geven zich uit te drukken en aanvaarden dat ze ze verschillend zijn Wat ik ervaar is dat, als je een buitenstaander bent, moet je je aanpassen aan een bepaalde stijl. Het zou interessant zijn om het eens om te keren, om iets nieuws aan te bieden. Ik heb het gevoel dat men nu altijd hetzelfde formaat aanbiedt. Je moet je heel bewust zijn en open van geest dat die zichtbaarheid niet altijd solidariteit genereert. Er zullen conflicten zijn, mensen die zich op voorgrond willen dringen. Er moet ruimte zijn voor ideeën die elkaar bestuiven en echoën en op dit moment heb ik de indruk dat je nu een bepaalde stem hoort die ons misschien geruststelt: hij is niet extreem. Nee, je moet alle stemmen laten horen.
Wat is uw wens voor Congolese/Afrikaanse Brusselaars?
Om die zichtbaarheid te realiseren moet je ophouden met de Congolezen te infantiliseren. Je moet folklore niet ontkennen, die mag er zijn maar je mag er niet op focussen, op de glimlachende zwarte. Er zijn er die glimlachen maar ook die boos zijn en je moet beide tonen. Ik zou graag een televisie uitzending zien met een zwarte die hiphop presenteert, maar niet met de gedachte van: ze hebben nu hun programma, en dat is het dan. Ik zou graag zes maanden lang jonge artistieke talenten een echt plateau schenken Men mag niet in de val trappen van: ze hebben hun 30 juni, hun feest en daarna vergeten we ze weer. Dat kan nooit de bedoeling zijn.