Als jonge politicoloog in wording kreeg ik van de beste hoogleraren uitleg over het verschil tussen macht en invloed. Over wat democratie nou wel en niet is. En niet onbelangrijk: ik kreeg onderricht over het vraagstuk van de ministeriele verantwoordelijkheid.
Essentie van dit onderdeel van ons staatsrecht is dat een minister te allen tijde verantwoordelijk is voor hetgeen zijn of haar ambtenaren doen. Spelen ze "de pannen van het dak" en overtreffen ze iedere verwachting, dan zijn de complimenten voor de minister. Heel oneerlijk.
En inderdaad: worden er door diezelfde ondergeschikten serieuze fouten gemaakt, dan is daar staatsrechtelijk ook maar een iemand voor verantwoordelijk en dat is diezelfde minister.
Eigenlijk was zo'n studie politicologie best overzichtelijk.
En het staatsrecht goed te billijken. Essentie: Als er fouten worden gemaakt dan is de minister daarop in onze democratie aanspreekbaar. En als de fouten maar erg genoeg zijn, maakt de minister een gang naar de koning en treedt deze af.
Een belangwekkend uitgangspunt dat een grote bijdrage levert aan de hygiëne van ons politieke proces. Transparantie en integriteit van de politiek vormen daarbij het uitgangspunt. De persoon van de minister is daarin letterlijk ondergeschikt aan het grotere geheel.
Maar dezer dagen zien we toch wat zo'n studie Politieke Wetenschappen aan een universiteit nu echt waard is geweest.
Want wie als politicoloog naar het recent aan het licht gekomen – ongekende – foutenfestival in Mali kijkt, kan maar tot een conclusie komen:
Er zijn twee doden gevallen omdat het departement van defensie nalatig is geweest. Dat zijn dus twee mensen die niet meer leven, twee families die zijn verwoest. Hoe erg wil je het hebben?
En daarvoor is maar een iemand verantwoordelijk en dat is de huidige minister van defensie, Jeanine Hennis. Zij is staatsrechtelijk gezien – op basis van wat mij destijds is geleerd in Leiden tenminste – aanspreekbaar.
En de logische conclusie, die daaruit voortvloeit is: Gezien de ernst van de zaak (de doden waren te voorkomen) dient minister Hennis nu af te treden.
Dit staat helemaal los van haar lieve en ontwapenende lach. Haar sympathieke uitstraling of andere kwaliteiten waarover deze flamboyante minister beschikt. En natuurlijk ook van haar ambities om opnieuw minster te worden in het naderende Wilhelmus kabinet.
Het is gewoon een kwestie van staatsrechtelijke hygiëne. Niet meer en niet minder. Anders is het einde zoek toch?