Het vluchtelingenkamp op Samos is overvol. Wie geen plek vindt, probeert ergens op de berg een tent op te zetten. Als binnenkort de eerste herfstregens gaan vallen, wordt dat hopeloos.
Het is flink duwen om de lepel de harde grond in te krijgen. Maar Ahmed Ibrahim (19) is al een eind op weg; één stuk bodem heeft hij al geëgaliseerd. Daarop ligt een frame dat hij in een vuilcontainer heeft gevonden. "Daar ga ik proberen mijn tent op te zetten", zegt de Iraakse vluchteling die enkele dagen geleden is aangekomen op het Griekse eiland Samos.
Het koepeltentje staat nu nog achter hem, op de grond. "Maar daar is het te koud. Kijk hier", zegt hij, terwijl hij een grijze paardendeken aan de waslijn achter hem beetpakt. "Dit is het enige waarmee we ons verder warm kunnen houden."
Wie 's nachts niet wil rillen van de kou, moet inventief zijn op deze berg bij de hoofdstad van Samos. Voor ongeveer 300 vluchtelingen is geen plek in het kamp op het eiland. Dat biedt plaats aan 700 mensen, maar herbergt nu meer dan het drievoudige. In augustus kwamen er ruim 2200 vluchtelingen aan, meer dan in de rest van 2017 bij elkaar.
Maar zo'n 1000 vluchtelingen mochten doorreizen naar Athene. Wie nu aankomt, krijgt een tentje van een van de hulporganisaties, dat hij kan opzetten op de bosachtige berg buiten de hekken. Als hij geluk heeft tenminste. Er zijn niet genoeg tenten, dus sommigen moeten er zelf een gaan kopen.
Griekse autoriteiten lijken overvallen, ook al wordt dit nu de derde winter op rij dat vluchtelingen in erbarmelijke omstandigheden moeten bivakkeren. Vorig jaar vielen er doden door rookvergiftiging op Lesbos, toen vluchtelingen in de sneeuw probeerden warm te blijven door vuur te stoken in hun tent. Ook daar zitten vluchtelingen inmiddels weer in tentjes. En ook op Chios kan er niemand meer bij in het kamp; daar slapen weer tientallen mensen in de open lucht in de haven.
Buiten de hekken van het kamp op Samos klinkt onophoudelijk het geluid van huilende baby's en peuters. Er is gebrek aan alles. De wc's in het kamp zijn niet schoon te houden. De watervoorziening is zo overbelast dat er het grootste deel van de tijd geen water uit de kraan komt. Achter Ahmed loopt een jongen langs met een mand vol lege flessen - die gaat hij proberen te vullen nu er weer even water is. Dan kan zijn gezin zich weer eens wassen, deze dagen een absolute luxe.
Ahmeds broer Ali (24) pakt zijn telefoon en laat een foto van een grote spin zien. "Oewoeee", doet hij het geluid van een dier na dat hier 's nachts rondscharrelt tussen de tenten. Niet gevaarlijk, wel angstaanjagend. En hogerop, waar de meesten hun behoeften doen, glibberen slangen over de grond. "Ik stel het zo lang mogelijk uit", zegt Ahmed.