Keizer Augustus (2): wraak als politiek middel | Goede keizers, slechte keizers
Keizer Augustus (2): wraak als politiek middel
Zie ook Keizer Augustus (1): de gevaarlijkse tiener ter wereld
Burgeroorlog in het verkeerde land
Wat is dat toch met Romeinse burgeroorlogen? Het is alsof een ruziënd echtpaar huisraad naar elkaars hoofd gooit in andermans huis. De strijd tegen de moordenaars van Caesar, met name de samenzweerders Brutus en Cassius, vond vooral plaats op Grieks grondgebied.
Enorme Romeinse legers raakten met elkaar slaag, onderwijl het Griekse platteland onder de voet lopend. Steden moesten onder dwang partij kiezen in een oorlog waarin ze nauwelijks belangen hadden, waarna ze genadeloos geplunderd werden door het andere front. Het was een burgeroorlog waar de Romeinse burgers eigenlijk niet direct last van hadden. De Grieken vingen de grootste klappen op. Waar was Merkel als je een zondebok nodig had?
Bloed en smoezen
Hoewel de rivalen Marcus Antonius en Octavianus op papier met elkaar samenwerkten dreef de oorlog een nieuwe wig tussen hen. Marcus Antonius was een capabele generaal, ervaren én bedreven in het vergieten van bloed. Octavianus echter hield absoluut niet van het strijdgeweld, een karaktereigenschap waar Romeinen over het algemeen weinig respect voor hadden. Een Romeinse man zou grijnzend de dood in moeten rijden als dat nodig mocht zijn. Toch vond Octavianus altijd een reden om zijn tent niet te hoeven verlaten op momenten dat er gevochten werd. Marcus Antonius zou dit lange tijd tegen hem gebruiken in de propaganda-oorlog die zich tussen hen zou ontwikkelen.
"Niet storen. Waarschuw me maar na de veldslag."
Motie van wraak
Maar Octavianus was al verder gekomen dan iemand ooit had kunnen denken. De senaat steunde hem in zijn strijd tegen Caesars moordenaars en Marcus Antonius voelde zich genoodzaakt met hem samen te werken om het volk te laten zien dat hij óók serieus was in het najagen van de moordenaars en dus ook recht had op de erfenis van Caesar. Het was een tactiek van verdeel-en-heers in zijn puurste vorm, allemaal door het hanteren van wraak als politiek middel.
De ware wreker
Toen het uiteindelijk tot een grote veldslag kwam bij de Griekse stad Philippi werden de troepen van Octavianus verslagen. Het zag er even heel slecht uit. Marcus Antonius slaagde er echter in de naderende nederlaag te veranderen in een overwinning. De troepen van Brutus en Cassius werden uiteindelijk volledig in de pan gehakt door zijn leger. Cassius stierf op het slagveld, Brutus pleegde na de slag zelfmoord. Marcus Antonius moet in zijn vuist hebben gelachen. Hij, en hij alleen, was uiteindelijk de wreker van Julius Caesar. De opkomst van Octavianus leek hiermee in de kop gedrukt.
Afgeremd: ja. Volledig gestopt? Nee, voor de toekomstige Augustus was dit slechts een tijdelijke terugslag.
De veldslag bij Philippi, zoals neergezet in de TV-serie Rome.
Het valt niet mee om een afbeelding van Lepidus te vinden. Dit zegt veel over zijn impact binnen het drie-manschap.
Een trio in balans
Nu dat de gevaarlijkste samenzweerders waren uitgeschakeld was het tijd om plannen te maken voor de toekomst. Octavianus en Marcus Antonius sloten, terug in Rome, een verbond met ene Lepidus, een lid van één van de oude senatorenfamilies. Deze derde persoon werd er vooral bijgesleept omdat men een nieuw drie-manschap wilde om de Republiek te besturen, zoals Caesar tien jaar daarvoor en twee burgeroorlogen geleden had gedaan met zijn concullega's Pompeius en Crassus. Filosofie erachter was dat drie ambitieuze mannen elkaar beter in balans konden houden dan twee.
Kwartetten met provincies
De Romeinse wereld werd verdeeld. Marcus Antonius' had de beste kaarten en kreeg naast Gallië het volledige bloeiende oosten van het rijk toegewezen, inclusief Egypte. Octavianus kreeg zeggenschap over Italië en Spanje (dat laatste vooral in naam, want één van de samenzweerders zat daar nog verschanst). Lepidus werd afgescheept met Noord-Afrika. Het bleek al snel dat hij de andere twee niet bijhield wat betreft ambitie.
De dood van Cicero
Handen af van de senator
Cicero zag zijn wereld instorten. Marcus Antonius was niet alleen niet buitenspel gezet, maar hij kwam sterker dan ooit uit de strijd te voorschijn. De afspraak van het drie-manschap was dat er ongestraft met politieke vijanden mocht worden afgerekend. Cicero reisde nog naar Rome om
daar aan wat touwtjes te trekken, maar het mocht niet baten. Soldaten van Marcus Antonius executeerden hem en spijkerden zijn handen aan de deuren van de senaat.
De dood van Cicero luidde niet zozeer het einde van de Republiek in, maar het moet een enorme morele klap zijn geweest.