De bancaire olifant in de kamer – De Groene Amsterdammer
De bancaire olifant in de kamer
De werkelijke tragiek van de bankencrisis
Nu het financiële systeem is vastgelopen, trekken wij, consumenten het boetekleed aan. We lossen massaal af op onze hypotheken. Terwijl de banken alleen maar bezig zijn met zichzelf, niet met hun klanten. En wat doet de overheid?
De Amsterdamse adviseur laat een tegendraads geluid horen dat wel wat meer aandacht verdient. Wij Nederlanders zien onszelf graag als prudente en zelfstandige burgers die goed voor zichzelf kunnen zorgen. Maar onze calvinistische inborst maakt ook dat wij ons al gauw een schuldgevoel laten aanpraten door falende autoriteiten die ons de schuld van de kredietcrisis in de maag trachten te splitsen. Het ene moment hekelen zij op strenge toon onze kredietverslaving, dan weer manen ze ons meer te consumeren. Intussen verzuimen opeenvolgende kabinetten de hervorming van de woningmarkt in gang te zetten, waarvoor de plannen al een paar jaar klaarliggen. Wij hebben niet gevraagd om aflossingsvrije hypotheken van meer dan honderd procent van de marktwaarde van woningen, gekoppeld aan riskante en dure beleggingen. Het waren de banken die die producten ontwierpen en er jarenlang goudgeld aan verdienden.
De crisis en de reactie daarop van overheden en toezichthouders hebben een pandemonium aan onbedoelde bij- en neveneffecten op gang gebracht. Om te beginnen kampten alle banken met dezelfde financiële problemen. Vrijwel alle buitenlandse banken verlieten de Nederlandse markt met de staart tussen de benen. De Nederlandse grootbanken kregen het rijk alleen. Tegelijkertijd legde de Europese Commissie de banken die uit nood (semi-)genationaliseerd waren vérgaande beperkingen op om concurrentievervalsing te voorkomen. Zij moesten activiteiten verkopen en verkochten vooral hun buitenlandse netwerken, waarvoor zij aantrekkelijke prijzen konden krijgen. De banken krompen als concerns, maar werden nog dominanter op hun thuismarkt. De Grote Drie ABN Amro, ing en Rabobank hebben nu 84 procent van de hypotheekmarkt in handen; in 2003 was dat nog 77 procent. In de spaarmarkt groeiden ze van 78 naar 82 procent, in bedrijfskredieten bleven ze constant op 63 procent.