In december 2013 kwam een special van het tijdschrift Het Jonge Kind uit over bouwen. Ik heb het verslonden, van begin tot eind, en meer dan ooit verlangde ik naar een kleutergroep. Ik heb nooit een fijne bouwhoek gehad, en wist er ook nooit voldoende van om daar verandering in te brengen. Natuurlijk, we hadden mooie bouwblokken, dat was het probleem niet. Maar écht 'mooi' bouwen, dat zag ik niet vaak. Daarom vandaag een artikel over de bouwhoek: wat kun je doen om hem te verbeteren?
Stap voor stap bespreek ik hier wat je kunt doen om het spel in je bouwhoek naar een hoger niveau te tillen. En zoals altijd: verbeter de bouwhoek, begin bij jezelf!
Vertel eens: ben jij op de hoogte van de opbouw in bouwvaardigheden? Weet je welke technieken je aan kunt bieden? Weet je wat je moet doen als het bouwen even niet lijkt te verlopen zoals jij verwachtte? Kun je je eigen verwachtingen loslaten en kijken wat het kind nodig heeft? Er is zoveel te leren over bouwen en bouwmaterialen, dat je volgens mij nooit uitgeleerd raakt. Op de PABO heb je vast gehoord over pedagogen als Fröbel en Vygotsky, en wat die vertelden over kleuters. Maar wist jij bijvoorbeeld dat bouwblokken géén constructiematerialen zijn? Ik dacht dus dat bouwen onder constructie viel, maar dat blijkt dus niet zo te zijn… Zie je, nooit uitgeleerd!
Je kunt als begin eens op zoek gaan naar de special van HJK, die geeft heel veel informatie. Heb je dat tijdschrift niet in huis, dan kun je tzt de literatuurlijst van december 2013 downloaden op hun site (hij staat er nu nog niet op). Op internet valt ook wel wat informatie te vinden, zo kwam ik dit Engelstalige artikel tegen op een site die erom vraagt om verder uitgeplozen te worden!
Als je zelf goed op de hoogte bent van het belang van bouwen, kun je gaan bouwen (haha) aan een goede bouwhoek. Je begint met een basisuitrusting. Om tot 'mooi' bouwen te komen, heeft een kind voldoende ruimte nodig. Ga hierbij uit van ongeveer 1,5 vierkante meter per kind (wil je dus meerdere kinderen laten bouwen, neem dan flink extra ruimte!). Als ondergrond neem je een mat, om het geluid van vallende blokken iets te dempen en de vloer niet te beschadigen. Zorg er wel voor dat de ondergrond stabiel is, dus neem geen hoogpolig tapijtje!
Hiernaast heb je een kast met een goede set basis bouwblokken nodig. Deze grote blokken zijn glad, splinteren niet en zijn netjes op te ruimen. Een voorbeeld hiervan is de Haagse set. Het is belangrijk dat de blokken netjes opgeruimd kunnen worden, neem echt de tijd om kinderen dit te leren! Ten eerste nodigt een strak ingepakte kast veel meer uit tot bouwen, dan een doos met losse blokken. Ten tweede levert het sorteren van blokken weer een mooie leerervaring op! Door de blokken op de juiste manier weer in de kast op te bergen, zien kinderen hoe de blokken zich tot elkaar verhouden. Twee bouwstenen op elkaar nemen evenveel ruimte in beslag als twee kuben. Twee tegels op elkaar zijn even groot als een kube, en twee tegels naast elkaar zijn evengroot als een bouwsteen. Geef eventueel met stickers aan welke soort blokken op welke plank opgeborgen moet worden!
Er zijn kinderen die het liefst eerst alle blokken uit de kast halen en op de grond gooien. Als ze hiermee goed uit de voeten kunnen, én het zelf weer op kunnen ruimen zoals het hoort, zou ik het even aankijken. Kunnen ze dit niet, dan is dit een mooi iets om eens in de kring te bespreken. Stel regels op, doe voor wat je wilt zien, en hamer op het juist opruimen. Geef de kinderen in de bouwhoek ook wat extra tijd om goed op te ruimen als je ziet dat ze dat nodig hebben!
Tip: maak een foto van een goed opgeruimde bouwhoek, en hang die duidelijk zichtbaar op!
Uitbreidende materialen
Als de basis goed is, kun je nadenken over de uitbreiding. Want waarom zou je een garage bouwen, als je geen auto's hebt om erin te parkeren? Waarom zou je een huis bouwen als je er geen tweede verdieping in kunt maken? Ik noem hieronder tien materialen die je toe kunt voegen aan je bouwhoek. Neem ook zeker eens een kijkje op mijn Pinterest bord over de bouwhoek, waar je nog veel meer ideeën vindt!
auto's (in het juiste formaat, zodat ze passen bij het formaat basisblokken)
planken (voor een tweede verdieping!)
blokken met andere vormen, zoals cilinders, bogen en halve cirkels
boomstammetjes of takken
bakstenen, keien of kiezelstenen
kartonnen dozen of eierdozen
Deze uitbreidende materialen hoeven niet allemaal altijd aanwezig te zijn. Je kunt de materialen aanpassen aan je thema, of aan het seizoen. Het is wel leuk om de kinderen de beschikking te geven over meerdere materialen tegelijkertijd. Leer de kinderen ook hier aan dat alle materialen weer op de goede plek opgeborgen moeten worden. Plak foto's van de materialen op de buitenkant van de bak.
Tip: Zitten bij jou altijd dezelfde kinderen in de bouwhoek? Zijn dat vaak jongens? Lees dan in dit Engelstalige artikel wat je kunt doen om je bouwhoek aantrekkelijk te maken voor meisjes!
Nu je bouwhoek gevuld is met goede materialen, is het tijd om te kijken naar hulpmiddelen. Deze middelen kunnen de kinderen uitdagen nog beter gebruik te maken van de aanwezige materialen. Ook kan het experimenten uitlokken. Denk bijvoorbeeld eens aan het toevoegen van een spiegel aan de bouwhoek! Met een spiegel laag tegen de muur, kun je ineens aan de achterkant van je gebouw kijken. Ook kun je een gebouw spiegelen door het tegen de spiegel aan te bouwen.
Het is belangrijk om de kinderen voorbeelden van bouwwerken te laten zien. Dit kan met foto's van bouwwerken die eerder door kinderen gemaakt zijn (zie hiervoor stap 5). Maar denk ook eens aan foto's van echte gebouwen en boeken over bouwen! Dit kan de kinderen uitdagen nog beter te bouwen. Bovendien voeg je met boeken taal toe aan je bouwhoek, wat weer voor een extra leerervaring zorgt. Met boeken over de bouwplaats kun je het rollenspel in de bouwhoek een impuls geven.
Ik zag ergens een leuk idee om kinderen te laten starten met een gebouw. Leg een laken op de grond, en trek blokken om met een zwarte stift. Op deze manier maak je de fundering, waarmee de kinderen verder kunnen bouwen.
Nu de kinderen aan het bouwen slaan, is het natuurlijk zonde om prachtige bouwwerken aan het einde van de werkles op te moeten ruimen. Laat ze gerust nog even staan, als daar ruimte voor is! Maar nog mooier is het de bouwwerken vast te leggen. Dit kan eenvoudig door er een foto van te maken. Verzamel de foto's in een fotoboek (met insteekhoezen), zodat de kinderen de bouwwerken nog eens terug kunnen kijken. Ik maak zelf ook altijd een foto met de bouwers erop, zodat ze waardering kunnen krijgen voor hun bouwwerk!
Je kunt de kinderen ook vragen een bouwtekening te maken van hun bouwwerk. Laat ze een vooraanzicht maken, en hang dat ook op in de bouwhoek. Bespreek in de kring hoe het bouwwerk op deze manier nog eens nagebouwd kan worden, en doe ook voor hoe dat moet.
Het is natuurlijk ook leuk een plattegrond te maken, waarop precies aangegeven staat hoeveel blokken op welke plaats moeten liggen. Als er een vierkant staat met een 4 erin, betekent dit dat er 4 kuben bovenop elkaar gestapeld moeten worden. Doe ook dit voor in de kring, zodat de kinderen weten hoe ze op deze manier iets na kunnen bouwen.
Ik hoop dat je met dit artikel zicht hebt gekregen op de stappen die je kunt nemen om je bouwhoek (nog) beter te maken! Ben jij trots op je bouwhoek en de bouwwerken die je kinderen er maken?
De bouwhoek van juf Evy Review: magnetische bouwblokken van Ergospel Huishoek: 5x taal en rekenen in de huishoek 10 Dingen die je moet doen voordat je je lokaal gaat inrichten Minimalisme in de kleuterklas
blokken, bouwen, bouwhoek, hoeken
Zelf klei maken: winter klei activiteiten
Thema winter: 5 ideeën om je thema nog leuker te maken!
Monique Tamis
Heb je ook een voorbeeld van een indeling van een goed opgeruimde blokkenkast (Haagse set) van de bouwhoek?
Is er een vaste indeling of is het naar eigen inzicht?
Ik weet niet welke kast je precies hebt, dat verschilt namelijk. Google even 'Haagse set' en print een voorbeeldkast uit. Of maak een foto van de kast zoals die goed ingericht is!
Kleuteruniversiteit in Dordrecht: inspirerend, vol humor en collega's – jufastridreijman schreef:
07/03/2016 om 14:09
[…] en praktische tips naar huis gaat. Geweldig. Op haar website is veel informatie te vinden Om je bouwhoek te verbeteren Ook op haar facebookpagina deelt ze veel […]