Met toekomst in het heden - e.innovation - HET HILTI MAGAZINE
Met toekomst in het heden
DE EVOLUTIE VAN DE BOUWBRANCHE
Wilfried Rathmann leunt achterover. De broze handen op het massief eikenhouten bureau verraden op het eerste gezicht: deze man heeft iets gepresteerd. Meer dan 40 jaar leidt de opgeleide metselaar reeds zijn bouwonderneming, die intussen bijna 50 medewerkers telt. Al lang zijn de twee zoons mee ingestapt en bereiden de middelgrote onderneming voor op de aanstaande pensionering van de vader.
Desondanks is het voor Rathmann een vanzelfsprekendheid, iedere dag aan zijn bureau te zitten. "Onze branche zit middenin een geweldige verandering, die zich in mijn complete loopbaan zo nog niet heeft voorgedaan", licht hij toe. "De verandering in ons dagelijks werk en het aanbod van nieuwe diensten, zijn tegelijk zowel uitdagingen alsook kansen, die we tegemoet kunnen treden. Hilti Fleet Management is een goed voorbeeld. In het begin hebben we alleen ons accugereedschap in fleet genomen en de service fleet management slechts als leuke toevoeging bij het product gezien. Tot we merkten dat we eigenlijk ons volledige gereedschapspark konden omzetten en door een partner konden laten beheren. En dat heeft gewerkt: sinds we een complete fleet hebben, kunnen we ons beter concentreren op onze kerntaak en onze medewerkers zijn productiever en meer gemotiveerd."
De branche boomt
Dat de bouwsector momenteel haar weg vindt naar een nieuw tijdperk, is geen geheim. De voorwaarden daarvoor konden niet beter zijn. Want de branche boomt! Reeds aan het begin van het jaar, konden veel Europese landen record-orderportefeuilles noteren. Zelfs de vermeende concurrent – de verwerkende industrie – loopt de bouw momenteel voorbij. En ook voor de komende jaren staan de wissels op groei.
"Wij zijn tot in de herfst van volgend jaar in feite volgeboekt" beschrijft Wilfried Rathmann de orderpositie van zijn onderneming.
Een groot aandeel van de bouwboom veroorzaakt vooral de aanhoudende verstedelijking. In de stedelijke gebieden ontbreekt het al jaren aan woonruimte. Dienovereenkomstig sterk presenteert de bedrijfstak zich in de woningbouw. En ook de investeringen van publieke opdrachtgevers in de infrastructuur van de steden is een belangrijk punt.
De demografische veranderingen zullen er langdurig voor zorgen, dat in toenemende mate wordt geïnvesteerd in gebouwen zoals ziekenhuizen, bejaarden- en verpleeghuizen. In circa 30 jaar leven naar verwachting twee miljard mensen meer dan nu in stedelijke agglomeraties. De bouwkundige eisen daarvoor worden nu geschapen.
Bedrijfsituatie per bedrijfstak
Bron: DIHK – Economisch Onderzoek 2017
Industrie 2007
Industrie 2013
Tegenwoordig moet men veel investeren, om goede mensen voor de bouw te krijgen
Rathmann heeft met zijn onderneming al alles beleefd.
Goede tijden en niet zulke goede tijden. Tegenvallende opdrachten, recessie en zeepbellen die van vandaag op morgen zijn gebarsten. Zo "rooskleurig" als nu was de orderpositie echter nog nooit, meent hij. En toch is niet alles "goed, wat er blinkt". "Veel projecten kunnen we eenvoudigweg niet aannemen, omdat we niet de nodige capaciteit hebben, om er mee verder te gaan", licht de ondernemer toe. "Capaciteiten", daaronder verstaat Rathmann vaardige medewerkers, die voldoen aan de eisen van de bouw. Want ook hier, neemt de demografische verandering een bepalende rol in: veel van Rathmanns oudere collega's zijn al met pensioen, terwijl de daling van het geboortecijfer het tekort aan vakkrachten aanwakkert. Wat er nodig is zijn vaardige beoefenaars die voldoen aan de groeiende eisen van de branche.
"20 jaar geleden hadden we er geen problemen mee, leerlingen op te leiden. Tegenwoordig moet men veel investeren, om goede mensen voor de bouw te krijgen", meent Rathmann.
Dat de bedrijfstak een handgemaakt probleem met de werving heeft, is duidelijk. Gedurende een lange periode heeft men verzaakt, de bouwbranche als aantrekkelijke en baanbrekende werkplek voor jongeren te promoten. Traditioneel geschoolde beroepen hebben in vergelijking met studeren aan het kortste eind getrokken. Sleutelposities op de bouw, zoals bijvoorbeeld ploegbazen, voormannen of technici kunnen daarom vaak slechts met moeite worden bezet.
Het belangrijkst is en blijft de vakman zelf
Op de bouw is ieder project anders en standaardisering moeilijk te implementeren. In tegenstelling tot de industrie ligt de oplossing hier niet in een verder geautomatiseerde productielijn. Het belangrijkst is en blijft de vakman zelf. Actief personeelsmanagement, waarbij het erom gaat, werkplekken aantrekkelijk vorm te geven, talenten aan te trekken en ook te houden, zijn basisvoorwaarden voor goed personeel.
"Mijn zoons hebben nieuwe concepten voor meer eigen verantwoordelijkheid van de medewerkers in onze onderneming ingevoerd", vertelt Rathmann. "Ook hier heeft Hilti Fleet Management ons ondersteund. Sinds we het volledige gereedschapspark hebben omgezet naar fleet, konden we de servicevoordelen volledig realiseren."
Meer verantwoording in de onderneming bevordert multidisciplinaire vaardigheden en de persoonlijkheid en leidt tot beter gemotiveerde medewerkers. Daarmee wordt ook de productiviteit in de onderneming verhoogd. Een win-win-situatie. Functieverrijking en empowerment bevorderen in de personeelsontwikkeling de uitbouw van deze vaardigheden.
Functieverrijking, functie-uitbreiding, functieroulatie en empowerment zijn in de personeelsontwikkeling strategieën, die zowel de persoonlijkheid van de werknemer bevorderen alsook de productiviteit in de onderneming verhogen. Dus een werkstructurering waarvan zowel Rathmann alsook zijn medewerkers profiteren.
Onder functieverrijking verstaat men de uitbouw van verantwoordelijkheden. Rathmanns medewerkers nemen bijvoorbeeld zelfstandig beslissingen bij de apparaatreparatie. Dat verhoogt de motivatie en vergroot competenties.
Functieverrijking betekent een uitbreiding van de eigen activiteiten. Door de overname van horizontale taken zijn Rathmanns medewerkers flexibeler. Ze geven hun positie gevarieerd vorm en nemen nieuwe, interessante taken over.
Bij de functieroulatie zet Rathmann zijn medewerkers, waar het mogelijk is, op verschillende posities in en wisselt de taakgebieden. Daarmee maken ze zich nieuwe vaardigheden eigen en werken, dankzij regelmatige uitdagingen, gemotiveerder.
Wanneer het op de bouw tot problemen komt, betrekt Rathmann zijn medewerkers bij belangrijke beslissingen. Empowerment zorgt voor meer verantwoording en vergroot het gevoel van eigenwaarde. Zo is bijvoorbeeld iedere gebruiker zelf verantwoordelijk voor zijn geïndividualiseerde apparaten en kan zelfstandig reparatie en onderhoud instellen.
Verantwoordelijke medewerkers zorgen voor een aantrekkelijke werkomgeving voor zichzelf en anderen.
Een echte kans, omdat de perspectieven, als werknemer in de bouw iets te bereiken, zijn legio. De werkomgeving is complex en wordt als gevolg van de digitale transformatie in de komende jaren nog complexer. Vaardige en gemotiveerde medewerkers worden daarom nog belangrijker dan nu reeds.
HET ANTWOORD LUIDT: PROCESOPTIMALISATIE
Niet alleen nu kampt de bouwsector met stagnerende productiviteit.
In vergelijking met andere bedrijfstakken, huppelt de bouwsector wereldwijd achteraan. Door het niet benutte potentieel ontgaat het bedrijfsleven meerdere miljarden Euro's. In termen van productiviteit kon men in de laatste 20 jaar slechts 1 procent groei noteren, terwijl de wereldeconomie met 2,8 en de verwerkende industrie met gemiddeld 3,6 procent is gestegen. Indien de bouwsector even effectief zou zijn, kon volgens een McKinsey-studie, met dezelfde middelen, ongeveer de helft van de wereldwijde vraag naar infrastructuur extra worden afgedekt.
Bron: Expert interviews; IHS Global Insight (Belgium, France, Germany, Italy, Spain, United Kingdom, United States); World Input-Output Database
Kleine en middelgrote bedrijven worden het zwaarst getroffen door de verliezen. Daarbij wordt juist deze ondernemingen het grootste potentieel nagegeven. Waaraan ligt dat? Zeker niet alleen het gepropageerde tekort aan geschoolde werknemers. Het antwoord luidt: procesoptimalisatie. Wat gebruikelijk is in de industrie, komt in de bouwsector slechts moeizaam op gang.
Bron: Studie bouwindustrie 2020
Groeiverwachting 2011: 289 Mrd €
Groeiverwachting 2015: 294 Mrd €
Groeiverwachting 2020: 316 Mrd €
Zo optimaliseert men vooral bij directe kosten zoals de materiaalaanschaf, laat interne processen daarbij echter volledig buiten beeld. De netwerken van de eigen medewerkers en de verschillende beroepen staan op de eerste plaats. Automatisering en standaardisatie verschaffen onafhankelijkheid. Nieuwe technologieën horen net als hamer en beitel in de gereedschapskist van vandaag.
We mogen geen angst hebben voor nieuwe technologieën op de bouw
Intelligente technologieën verlichten ons dagelijks leven en zullen in de toekomst een nog belangrijkere rol spelen in de bouwindustrie. Niet alleen voor digital natives, dus mensen die in de digitale wereld zijn opgegroeid, is het vanzelfsprekend, via mobiele apps ook op de bouwplaats in een netwerk te communiceren of door middel van digitaal ondersteund gereedschap te werken.
Building Information Modeling, kortweg BIM, hoort als geoptimaliseerde planningsmethode reeds lang bij de onderneming en ook de robotisering is in de branche in opmars. Tenslotte is de aannemerij een innovatieve omgeving, waarbinnen vele spannende mogelijkheden ontstaan. De digitalisering van de bouwbranche speelt zich niet in de toekomst af, maar hier en nu in de realiteit.
"Reeds een tijd geleden werd 's werelds eerste gebouw volledig gecreëerd met een 3D-printer", vertelt Rathmann met een knipoog en trekt de leuning van zijn bureaustoel rechtop.
"Mijn zoons hebben nu de mogelijkheid, bij de procesoptimalisatie in te zetten op diensten zoals Hilti Fleet Management. Zij weten, hoe ze de werknemers meer verantwoordelijkheid kunnen geven. En ze zijn in staat, gekoppeld, met digitale apparaten te werken. Ik denk dat deze factoren samen de sleutel zijn voor een succesvolle toekomst op de bouw."