mozaiek — Beeldende kunst — Ik kijk kunst
Tagged with: mozaiek
In het Brusselse Jubelpark lagen vorige week jong en oud van de zon te genieten. Verkoeling zochten ze in de schaduw van de bomen, met ijsjes en fris water. Dat terwijl het Jubelparkmuseum, deel van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, behalve een air-conditionede ruimte ook een verrassende ervaring kon bieden, op minder dan honderd meter afstand! Ervaring, ja. Ik gebruik het woord niet al te graag - tegenwoordig is zowat alles een 'ervaring' - maar voor het KMKG mag het. In de statige zalen van dit ouderwetse negentiende-eeuwse paleis kan je op je eentje voorwerpen en kunstwerken uit alle delen van de wereld ontdekken. Het is poëtisch, triest en spannend. "Mag ik hier wel komen?"
Zonder duwen of dringen kon ik genieten van een gigantische vijfde-eeuwse jachtmozaïek uit Apamea, in het huidige Syrië. In de audiëntiezaal van de gouverneur belichte deze (in totaal meer dan 120 vierkante meter grote) mozaïek de moed, virtus, een deugd die essentieel was voor een heer. De tekening is met zwarte steentjes afgelijnd en opgevuld met bruine en rode tinten, maar ook geel en erg mooi groen. Het bracht me terug naar musea in Athene, naar de archeologische sites van Ephese en de handboeken Latijn uit het tweede middelbaar. Naast de gigantische mozaïek staan vitrines met een mineralogische verzameling te pronken. Rechthoekige "plakjes" steen tonen een schitterend arsenaal aan marmers en andere steensoorten. De meest uiteenlopende kleuren en motieven liggen netjes in zwarte vitrinekasten naast elkaar en tonen waar de natuur toe in staat is. De dialoog met de romeinse mozaïek is mooi en toont goed hoe basismateriaal kan verwerkt worden in kunst. Boven dit alles torent een bronzen beeld van Septimius Severus, dat in de zeventiende eeuw bewerkt werd door niemand minder dan Bernini. De Griekse kunst is vooral aanwezig in de vorm van typische rood-zwarte vazen die vitrines vullen. Een overvloed aan aardewerk, maar af en toe ook een plotse leegte: hier en daar ontbreekt een werk, is de opstelling slordig en doet het geheel onprofessioneel aan. Daarin zit het trieste van dit museum. Niet alleen is de eenzaamheid van de bezoeker een bijzondere ervaring, het is ook een probleem. En dan kampt het KMKG nog met verouderde infrastructuur, een ouderwetse presentatie en, hoe zeg ik het best... Een gebrek aan schwung.
Gelukkig neemt dat de inspirerende kracht van deze collectie niet weg. In dat inspiratie geven, zit volgens mij de grootste troef van dit museum. Ik moet niet per se weten onder welke dynastie het Chinese goud-rode hemelbed in de afdeling Azië gemaakt is, maar de vorm en originaliteit ervan verrasten me wel. "Dat design-studenten hier maar eens komen kijken!" Ook de voorwerpen en kledingstukken uit Afrika en de Amerika's kunnen eindeloze inspiratiebronnen zijn voor modeontwerpers en juweliers, maar ook voor productontwikkelaars of zelfs tuinarchitecten. Wat zou het zijn moest deze collectie ontsloten worden zoals het Rijksmuseum dat in zijn Rijksstudio doet! Ik zag behangpapier met Inca-motieven voor me en boekencovers met Afrikaanse maskers. Uiteindelijk is elke creatie voor een deel ontleend. Het robuuste hoofd uit Paaseiland, dat imposant over de toeschouwer heen kijkt, deed me denken aan de reuzen van Royal de Luxe die twee weken geleden Antwerpen bezochtten. Een fascinatie voor het 'grote' is echt universeel.
Het Jubelparkmuseum heeft heel wat verborgen schatten, die nu nog voor enkele tientallen bezoekers per dag een bijzondere museumervaring mogelijk maken. Nu nog, zeg ik, want ik hoop echt dat daar verandering in kan komen. Ik ga in ieder geval terug, want door gebrek aan tijd zag ik maar de helft van het gebouw. Het is er groot(s)!