Geld heeft zijn betekenis verloren: waarom we terug moeten naar de klassieke rol van geld - Pegulanten
Zombiebedrijven, een historisch lage rente en geldprinters bij centrale banken die op volle toeren draaien, allemaal aanwijzingen dat er iets niet helemaal goed gaat. Maar wat? We overspoelen de wereld met geld dat we uit het niets creëren, waardoor het in rap tempo zijn betekenis verliest en de klassieke rol van geld in de samenleving niet meer kan vervullen. De oplossing? Terug naar de klassieke rol van geld.
Bergen met geld bijdrukken en in de economie pompen is ons antwoord op de economische problemen waarmee we worden geconfronteerd. In dit stuk ga ik uitleggen waarom we met dat antwoord onze problemen alleen maar erger maken en het betalen van die groeiende rekening doorschuiven naar een later moment. Après nous le déluge (na ons de zondvloed) lijkt het credo van onze leiders. Deze oeverloze geldcreatie gaat namelijk voorbij aan het feit dat alles op aarde schaars is. Onze schaarste van tijd, energie en grondstoffen dwingt ons om keuzes te maken in het leven. Welke kansen pakken we met beide handen aan en welke laten we liggen. Als er geen schaarste was hadden we allemaal eindeloos op vakantie kunnen gaan, in de dikste auto’s kunnen rijden en in de meest indrukwekkende huizen kunnen wonen. Maar de realiteit is anders. Het probleem is alleen dat het concept schaarste niet lijkt te bestaan in het heersende economische gedachtegoed.
Een economie is een complex geheel van interactie tussen kopers en verkopers die daarmee een prijskaartje plakken op schaarste. Als het iedere dag goud zou regenen zouden we het edelmetaal misschien nog wel gebruiken voor onze sierraden, maar de prijs van goud zou dalen vanwege de afgenomen schaarste.
De klassieke rol van geld is ons te helpen bij het maken van keuzes in een wereld van schaarste. Geld komt als vanzelf tot stand in de samenleving in de vorm van goederen die eigenschappen blijken te bezitten die het tot een handig indirect ruilmiddel maken – bijvoorbeeld goud en zilver. Geld hoort een neutraal waardesysteem te zijn, een onwrikbaar referentiekader op basis waarvan we al onze mogelijkheden tegen elkaar af kunnen wegen. Ga je met je zuurverdiende spaargeld op vakantie, koop je er die nieuwe televisie van waar je al maanden op aast, of besluit je om niet te consumeren maar te sparen of investeren? Dit zijn afwegingen die je moet maken in een wereld van schaarste. Je kunt je tijd en geld maar één keer uitgeven en de prijs der dingen, gecombineerd met jouw voorkeuren, bepalen uiteindelijk wat jij met je geld gaat doen.
Geld in de vorm van de prijs der dingen coördineert de keuzes die we maken en daarmee de verdeling van de schaarse productie- en consumptiegoederen in de maatschappij. Het probleem met het huidige economische systeem is dat we te maken hebben met een vorm van geld die niet schaars is, maar met één druk op de knop onbeperkt kan worden bijgedrukt. Dat bijdrukken van geld wordt door centrale banken en de politiek gepresenteerd als de oplossing voor de economische malaise, maar in werkelijkheid is het een schijnoplossing die de problemen verergert en doorschuift naar de lange termijn.
Eén van de tools die centrale banken gebruiken in tijden van crisis is het verlagen van de rente om de investeringen en daarmee ook de consumptie te stimuleren. Renteverlagingen door de centrale bank zijn in feite een kunstmatige manier om geld goedkoper te maken, rente is immers de prijs die je betaalt voor geld. Door het verlagen van de rente worden investeringen die voorheen niet rendabel waren ineens wél rendabel. It’s magic.