PXL-MAD (a2o): "Een mooie mix tussen een traditionele schoolomgeving en een atelier" | architectura.be
06 oktober 2020 | ANKE HENROTTE
Sinds februari kunnen de studenten van PXL-MAD genieten van hun nieuwe schoolgebouw op campus Elfde Linie. In opdracht van Hogeschool PXL ontwierp a2o-architecten een opvallend sober gebouw met veel open ruimtes die de verschillende ateliers met elkaar verbinden. Samen met partners Wienerberger en Boydens Engineering maakte het Hasseltse architectenbureau er ook een artistiek en duurzaam gebouw van. In de derde aflevering van architectura.be Podcast spraken we met Wout Sorgeloos, die samen met zijn collega's bij a2o-architecten het ontwerp tekende en Ben Lambrechts, fiere opdrachtgever en directeur van PXL Hogeschool. In de podcast laten ook Rudi Gorissen van baksteenfabrikant Wienerberger en Wim Dieltjens van boydens engineering hun licht schijnen op respectievelijk de opmerkelijke ringovensteen en de aandacht voor duurzaamheid. De podcast kan je hier beluisteren.
Hoewel a2o-architecten heel wat ervaring heeft op vlak van scholenbouw, was het ontwerpen van een school voor kunstenaars een heel nieuwe ervaring die een aparte aanpak vereiste. "We zijn eerst op zoek gegaan naar wat een kunstenaarsatelier precies is. Daarna moesten we een mooie mix vinden tussen een traditionele schoolomgeving waar studenten les krijgen en een atelier waar diezelfde studenten later in gaan werken", vertelt Wout Sorgeloos van a2o-architecten. "We dachten dus niet meer aan een traditioneel schoolconcept met een centrale gang en klaslokalen. Het nieuwe gebouw omvat net veel grote open ruimtes die de gebruikers vrij kunnen invullen." Mobiele wanden kunnen de verschillende vertrekken van elkaar scheiden en de school steeds een nieuw interieur aanmeten.
"We hebben ook een stukje van het verleden bewaard door de lange gang waar alle ateliers op elkaar uitkomen, te behouden", vult Ben Lambrechts, algemeen directeur van Hogeschool PXL, aan. "Op die manier kunnen studenten uit de verschillende kunstdisciplines zowel elkaar als de studenten van PXL digital ontmoeten. Kunstenaars en informatici samenbrengen: dat moet wel vuurwerk geven."
Het gebouw is echter meer dan een school voor de kunstenaars van morgen. In de centrale exporuimte van het pand kunnen immers allerhande tentoonstellingen plaatsvinden. "In samenwerking met het SMAK werden er de voorbije maanden bijvoorbeeld werken van verschillende wereldberoemde kunstenaars geëxposeerd. Maar we werken eveneens samen met Z33 en andere aanbieders. Uiteraard is er ook plaats voor kunstwerken uit eigen huis", zegt Lambrechts.
Zowel binnen als buiten koos a2o-architecten voor sobere materialen. "We hebben maar drie gevelmaterialen gebruikt: schrijnwerk met een roestkleurige structuurlak, beton en ambachtelijke baksteen uit de kolengestookte ringoven van Wienerberger", zegt Sorgeloos. "Die baksteen past volgens ons perfect in een kunstschool omdat daar ook heel ambachtelijk gewerkt wordt."
Verder werkte het Hasseltse architectenbureau veelvuldig met claustra's om het binnenkomende licht te filteren. De bouwtechniek maakte het eveneens mogelijk om een open schoolgebouw te creëren zonder de privacy van de student-kunstenaars af te nemen. "We wilden er geen grote showroom van maken", legt Sorgeloos uit. "Met de claustra's zorgen we ervoor dat de grote ateliers op de eerste verdieping uitkijken over het binnenplein van de campus in plaats van over de ring. Zo houden we de privacy in stand."
Geurlabo
Gedurende het ontwerpproces werkte a2o-architecten nauw samen met de docenten van het kunstendepartement om ook de kleinste details goed in het ontwerp op te nemen. "Voor het geurlabo hadden we bijvoorbeeld eerst geen volledig afgesloten ruimte voorzien. Na een gesprek met de docenten bleek dat dit wel nodig was. In het schildersatelier wilden we dan weer een mobiele wand plaatsen. Zoiets is snel gezegd, maar de specifieke eisen voor zo'n wand worden pas duidelijk wanneer je effectief in gesprek gaat met de gebruikers."
Duurzame temperatuurregeling
Het ontwerp houdt eveneens rekening met het alomtegenwoordige thema duurzaamheid. Het nieuwe schoolgebouw bestaat uit een eenvoudige betonstructuur met een vaste maat, balken en kolommen waardoor het pand voor een langere tijd meegaat. De veelheid aan open ruimtes in combinatie met de verplaatsbare schermen maken het daarnaast mogelijk om de school meerdere keren opnieuw in te richten zonder de basisstructuur te veranderen. "Ik hoop dat we er weldra ook een duurzaam gebouw van kunnen maken op ecologisch vlak. We zijn momenteel namelijk bezig met de opslag van koud en warm water om er ook de temperatuur op een duurzame manier te kunnen regelen", besluit Lambrechts.
Dit artikel werd geschreven op basis van het podcastinterview dat architectura.be afnam van Wout Sorgeloos, Ben Lambrechts, Rudi Gorissen en Wim Dieltjens. Deze podcast kan je beluisteren op onze website. Hier vind je een link naar alle podcasts van architectura.be.