Het nut van doktertje spelen: het placebo-effect | walmart
Het geven van een nepmedicijn klinkt als iets wat je kleine zusje zou doen als ze doktertje speelt met haar knuffeldieren. Daar is niks medisch aan, toch? Maar eigenlijk is het effect van een nepmedicijn groter dan je denkt.
Een nepmedicijn word een placebo genoemd. Placebo is een Latijns woord dat ''ik zal behagen'' betekent. En dat is ook alles wat een placebo doet. Er zitten geen werkzame bestanddelen in. Soms werd zelfs poedersuiker gebruikt als hoofdingrediënt! Maar hoe kan het dat zo'n soort medicijn wel echt werkt?
Om de werking van een placebo te begrijpen moet je kijken naar iets dat het bio-psycho-sociaal model heet. Dit is een combinatie van biologische(lichamelijk), psychische(mentaal),en sociale(omgeving) factoren. Dit model is van toepassing op zowel het ontstaan van ziektes als het genezen ervan. Een duidelijk voorbeeld hiervan zijn lichamelijke klachten ten gevolge van stress. Dit kan ontstaan door een combinatie van erfelijke aanleg voor stressklachten, wat lichamelijk is, een stressgevoelige persoonlijkheid, wat mentaal is en de directe trigger van stress: werk. Dit is dan de omgevingsfactor, want het ligt buiten jezelf.
Als er een placebo word toegediend is het van belang dat de dokter overtuigend overkomt en dat de patiënt denkt dat het medicijn echt is. Dat is de sociale factor.
Het effect van een placebo is afhankelijk van het vertrouwen van de patiënt in de behandeling, en de sociale factor heeft dus effect op het psychische deel van het bio-psycho-sociaal model. Hierdoor werkt een placebo het beste en het snelste bij psychische aandoeningen. Omdat je het idee hebt dat je behandeld word, ben je opgelucht en blij en dus voel je je ook beter. Hierdoor vermindert ook de stress, je maakt je immers geen zorgen meer over het ziek zijn. Hier is duidelijk het verband tussen de factoren van het bio-psycho-sociaal model te zien. Stressvolle gebeurtenissen(omgeving) en moeite met het omgaan met stress(mentaal) zorgen dat je gestrest raakt, en dan produceert je lichaam veel adrenaline en cortisol, waardoor klachten als hoofdpijn, maag- en darmproblemen en hartkloppingen kunnen ontstaan (lichamelijk).Omdat de oorzaak mentaal is kan een placebo werken.
Voor- en nadelen van een placebo
Omdat een placebo geen werkzame stof bevat zijn de effecten afhankelijk van wat de arts die het verstrekt vertelt. Hetzelfde pilletje kan dus voor heel veel verschillende problemen gebruikt worden als de arts er een andere werking aan toeschrijft. Ook zijn er geen bijwerkingen, tenzij de arts dit zegt, of dat de patiënt zelf bang is voor bijwerkingen. Want zoals een placebo je laat denken dat je beter wordt, kan het nocebo-effect, wat hier het omgekeerde van is, je bijwerkingen laten ervaren die volledig uit jezelf komen. Het produceren van een placebo kan heel goedkoop zijn, want er hoeft geen tot weinig onderzoek gedaan te worden naar de ingrediënten. Het kan massaal worden geproduceerd met vrij lage kosten. Een duur medicein wekt wel de indruk beter te zijn, dus dat is een afweging die gemaakt moet worden. Gaan we voor goedkoop of "goed"?
Een ander aandachtspunt is de verplichting van een arts om zijn patiënt te vertellen welk medicijn hij krijgt. Iemand die een placebo voorgeschreven krijgt kan zich niet serieus genomen voelen, en bovendien heeft het medicein geen effect meer wanneer de patiënt weet dat het nep is. Het grootste bezwaar tegen het gebruiken van een placebo is echter het onderschatten van een probleem. Als een patiënt een placebo krijgt en later sterft aan een ziekte die de arts onderschat had, is de arts verantwoordelijk en zijn de gevolgen dramatisch. Een placebo bied dus mogelijkheden, maar of het ook ethisch verantwoord is, blijft maar de vraag.