Wat komt er allemaal kijken bij een pilot met een waterstoftrein? | SpoorPro.nl
Gepubliceerd op 07-03-2020 om 12:01
In Groningen is zaterdag in aanwezigheid van minister Stientje van Veldhoven een Coradia iLint-waterstoftrein aan het publiek en de pers getoond. Tot 14 maart voeren ProRail, Arriva, Alstom en Dekra nachtelijke testritten met deze duurzame trein uit tussen Groningen en Leeuwarden. De redactie van SpoorPro reed dinsdagnacht al mee met een testrit mee en bracht verslag uit.
De pilot maakt onderdeel uit van de plannen van de provincie Groningen om het spoorvervoer in het noorden van Nederland te verduurzamen dat nu nog voor een groot deel door dieseltreinen wordt uitgevoerd. ProRail, Arriva, Alstom en het railteam van Dekra voeren nachtelijke testritten uit met de waterstoftrein om te onderzoeken of dit type trein in de dienstregeling kan rijden, en mogelijk de huidige vervuilende treinen kan vervangen. Energieleverancier Engie heeft de groene waterstof en de tankinstallatie geleverd.
Tijdens de proefrit waren programmamanager Innovatie Michiel Deerenberg van ProRail, assistent-tracémanager Corné van Doorne van ProRail, testcoördinator Eva Italiaander van Dekra Rail, projectmanager Sebastiaan van de Zee van Alstom en twee machinisten van Arriva aan boord van de trein.
Nachtelijke proefrit
Michiel Deerenberg, programmamanager Innovatie bij ProRail: Tijdens de testritten wordt er onder meer gekeken of de waterstoftrein volgens dienstregeling kan rijden, hoe het tanken verloopt, hoeveel energie het voertuig verbruikt, of de treindetectie het voertuig herkent, of overwegen op tijd openen en sluiten."
Eva Italiaander van Dekra Rail is testcoördinator van de proefrit: "Wij zijn als Dekra Rail als DeBo en AsBo betrokken bij deze rit. Een Designated Body keurt tegen de nationale regelgeving dus de Spoorwegwet en daaruit voortvloeiend de Regeling Indienststelling Spoorvoertuigen. Een Assessment Body beoordeelt het risicobeheersproces, een veiligheidsbeoordeling tegen de Common Safety Method (CSM)."
"Wij hebben onder andere gekeken of de waterstofinstallatie die op het dak ligt, veilig genoeg is. Er lag al een keuring op de zwaarste norm op het gebied van veiligheid en dat is de spooorveiligheid in tunnels. Deze trein voldoet met betrekking tot de RIS aan bijna alle eisen, behalve op het gebied van de treinbeveiliging. Het voertuig heeft geen ATB. Het risico dat hieruit voortvloeit is gemitigeerd door in een treinvrije periode te rijden en met een tweede machinist die op de seinbeelden let."
Reizigersdienst Duitsland
In Nederland is het voor het eerst dat er een waterstoftrein over het spoor rijdt, maar de Coradia iLint rijdt in Duitsland al twee jaar in de reizigersdienst vertelt projectmanager Sebastiaan van der Zee van Alstom. "Twee prototypes van de iLint rijden op de spoorlijn tussen Cuxhaven, Bremerhaven, Bremervörde en Buxtehude ter vervanging van dieseltreinen. We rijden op dit moment in één van deze prototypes die we van onze Duitse collega's hebben geleend. Dit voertuig heeft er al 200.000 kilometers op zitten."
In Duitsland zijn er vanwege de populariteit van de Coradia iLint in totaal 41 nieuwe treinen besteld. 14 waterstoftreinen zijn nog extra besteld door vervoersautoriteit LNVG die nu al met de twee prototypes rijdt. Verder gaat vervoersautoriteit RMV vanaf 2022 met 27 waterstoftreinen in Hessen rijden.
"De nieuwe Coradia iLint treinen zullen worden uitgerust met een grotere waterstoftank waarmee ongeveer 1000 kilometer kan worden afgelegd. De eerste treinen zullen in 2021 worden opgeleverd. De trein waar we nu in rijden kan tot 600 kilometer op één brandstoftank rijden", vertelt Van der Zee.
De waterstoftrein van Alstom is gebaseerd op de dieseltrein Coradia Lint 54. "Wat we in feite hebben gedaan is het vervangen van de dieselinstallatie door een waterstofga installatie met een brandstofcel, deze hebben we op het dak van de trein geplaatst. In de brandstofcel wordt het waterstofgas met uit de omgeving aangezogen zuurstof omgezet in elektriciteit. Deze elektriciteit voedt de batterijen en die voeden de tractiemotor. De batterij onder de vloer kan pieken opvangen tijdens het remmen of accelereren", zegt Van der Zee.
De trein stoot alleen waterdamp en gecondenseerd water uit, waardoor het een zero emissie-voertuig is. De lithium-ion-accu onderin het voertuig slaat energie op van de brandstofcel op het moment dat deze niet nodig is voor de tractie. Ook vangt de accu remenergie op en levert deze energie weer terug wanneer er wordt opgetrokken. Wanneer er met een constante snelheid wordt gereden, laad de elektriciteit geproduceerd door de brandstofcel de batterij op. "Deze waterstoftrein heeft een slim energiemanagement-systeem, zoals je dat ook ziet bij autofabrikant Tesla."
Naast Duitsland kijken ook andere landen in Europa hoe ze het spoor kunnen verduurzamen, waaronder Nederland. Elektrificatie van spoorlijnen wordt volgens cijfers van Alstom geschat op ongeveer één tot anderhalf miljoen euro per kilometer en daarnaast zijn er de bijkomende onderhoudskosten. Op het spoor in Nederland rijden er 113 dieseltreinen in de reizigersdienst, over ongeveer 1000 kilometer aan niet-geëlektrificeerd spoor. Vervoerders Arriva, Keolis en Connexxion rijden deze dieseltreinen, waarvan Arriva met ruim honderd dieseltreinen de grootste vloot heeft.
Deerenberg: "Bovenleiding in Nederland aanleggen is relatief duur en kost veel tijd. We hebben duurzaamheidsdoelstellingen en willen heel graag van de dieseltrein af. We werken graag mee aan proeven voor alternatieve brandstoffen."
ProRail heeft diverse maatregelen genomen voordat de proef kon plaatsvinden, vertelt Deerenberg. "Op het terrein van ProRail is de waterstof getankt. We hebben de milieuvergunning aangevraagd om de waterstoftankinstallatie te kunnen plaatsen. De omgevingsvergunning is door de gemeente Leeuwarden afgegeven.
Corné van Doorne, assistent-tracémanager bij ProRail vult aan. We hebben ervoor gezorgd dat buitendienststellingen zijn verplaatst. Aannemer Strukton zou eigenlijk in de nacht spooronderhoud uitvoeren. Verder hebben we het spoor waar getankt wordt in Leeuwarden geaard. Dit hebben we gedaan om te voorkomen dat er vonken kunnen ontstaan. Omdat waterstof brandgevaarlijk is, was deze extra maatregel nodig om veilig te kunnen tanken."
Deze pilot met de waterstoftrein is op initiatief van de Provincie Groningen en maakt deel uit van de plannen van de Programma Manager Slimme en Groene mobiliteit Daniël Koelikamp. De proef met de waterstoftrein sluit aan bij de plannen die de Gasunie, Groningen Seaports en Shell Nederland vorige week hebben aangekondigd voor de productie van groene waterstof opgewekt door een megawindpark op zee. De groene waterstofproductie, initieel in de overslaghaven Eemshaven in Groningen en later mogelijk ook op zee, zal naar verwachting zo'n 800.000 ton per jaar zijn in 2040. Groene waterstof, gemaakt uit hernieuwbare bronnen zoals wind en zonne-energie, staat centraal in het Nederlandse Klimaatakkoord en de Europese 'Green Deal'.
Onderwerpen: Alstom, DEKRA Rail, ProRail, provincie Groningen, provincie Leeuwarden
4 reacties op "Wat komt er allemaal kijken bij een pilot met een waterstoftrein?"
Arco Sierts|07.03.20|19:15
– hoe groot zijn de meerkosten tov diesel?
– hoe ligt die verhouding tov volledige en partiele electrificatie?
– wie gaat de eenmalige en jaarlijkse meerkosten van waterstof-exploitatie straks betalen?
– is het maatschappelijk wel verantwoord om onrendabele lijnen nog onrendabeler te maken?
– valt het u ook op dat de waterstoftrein 'als 2 druppels water' lijkt op de mislukte lightrail-beleids-hype van het vorige decennium?
– wat leren we hiervan ?
Twan Hendriks|09.03.20|09:29
[..]De trein stoot alleen waterdamp en gecondenseerd water uit, waardoor het een zero emissie-voertuig is[..]
Het is alleen maar zero emissie omdat de huidige definitie daar waterdamp niet onder rekent en alleen kijkt naar fossiel.
Maar waterdamp is een veel effectiever broeikasgas dan CO2. Het GWP (Global Warming Potential) van waterdamp is 8, wat betekent dat het een 8x zo effectief broeikasgas is dan CO2.
Antoine Berben|09.03.20|22:07
Een nogal opgeblazen verhaal vind ik dit artikel.
Het treinstel rijdt al langer in Duitsland rond en voldoet daar aan alle hieraan te stellen eisen.
Behalve dat het niet beschikt over ATB lees ik niets over ernstige veiligheidsrisico's die verbonden zouden zijn geweest aan deze proefritten.
Inderdaad moest er een tankinstallatie worden aangelegd en met de spoorwegbouwer een termijn verzet worden.
Maar is dit nu allemaal voldoende voor zo'n artikel dat bol staat van op de eigen borst klopperij?
Peter Daanen|28.01.21|17:06
Voor elke kWh die via waterstof en brandstofcel door de trein benut wordt moeten er vier geproduceerd worden.
Er moet hiervoor een veelvoud aan windmolens gebouwd worden in een toch al snel vol lopende Noordzee.
Er zal dus nog jaren extra grijze stroom gemaakt moeten worden voor de produktie van H2.
De kosten ervan zullen vele malen hoger zijn dan het gewoon elektificeren van deze lijnen, nog los van de snel degenererende brandstofcellen. Waterstof is een leugen, verspreid door de gasindustrie