Het Friese wielerfenomeen Tiemen Groen - Sport Knowhow XL
Het Friese wielerfenomeen Tiemen Groen 14 april 2009
Ik heb in het huis van Tiemen Groen gewoond, van de mysterieuze Friese wielrenner uit de jaren zestig. Als een soort Foekje Dillema groeide dit fenomeen op in Friesland, zonder dat de Grote Wielerwereld het eigenlijk in de gaten had. In 1964 dook Groen opeens op bij nationale en internationale koersen, die hij bijna allemaal won. Nadat hij drie keer wereldkampioen was geworden, verdween hij net zo snel als hij was gekomen. Veertig jaar later is Groen nog steeds één van de grootste mysteries uit de Nederlandse sportgeschiedenis.
De Leeuwarder Courant had hem natuurlijk al veel eerder gespot dan de rest van Nederland, omdat de medewerkers hiervan het geluk hadden in dezelfde provincie te wonen als het Fenomeen. In juni 1962 won Groen de Ronde van Bolsward, die door zijn indrukwekkende dominantie behoorlijk saai was verlopen. 'Deze wielerwedstrijd kan men gerust de ronde van Groen noemen', concludeerde de Courant, 'want vanaf de start beheerste deze jonge renner de strijd volkomen.'
En dus ging de krant die week maar eens op bezoek bij de 'vijftienjarige poteling'. We lezen dat Groen in april 1961 voor de eerste keer serieus werd met zijn sport in de Ronde van Veendam. 'Tiemen won met een ronde voorsprong. Dat was de eerste van een indrukwekkende serie overwinningen.'
Het maakte de jonge renner niet gek –integendeel zelfs. 'Hij ziet wel wat in een carrière als beroepsrenner, maar is nuchter genoeg om te beseffen dat hij eerst moet leren. Elke dag gaat hij naar de LTS in Heerenveen. Op de fiets.'
Het jaar 1964 betekende voor Groen nationale en internationale erkenning. In januari werd hij opgenomen in de trainingsploeg voor de Olympische Spelen. In juli 1964 debuteerde hij in het Olympisch Stadion op een baanwedstrijd, waar hij een verpletterde indruk maakte. Het ging allemaal zo snel dat hij een baanfiets moest lenen om aan deze wedstrijden mee te kunnen doen. 'Geheel sport-minded Friesland volgt op het ogenblik de verrichtingen van het wielerfenomeen Tiemen Groen', schreef de Leeuwarder Courant daarom op 1 augustus 1964.
De provincie zal ervan hebben genoten, want Groen werd drie maal wereldkampioen bij de amateurs. Op de Olympische Spelen viel hij met een vierde plaats net buiten de prijzen. Maar toch: wat een sensatie vanuit Friesland! Wat Foekje Dillema een jaartje of vijftien eerder al leek te doen op de atletiekbaan deed Groen alsnog op de wielerbaan, want zonder medelijden werd de internationale sport op zijn kop gezet.
En toen meldde de krant van 31 januari 1969 opeens dat de renner ermee ophield. 'Eind vorig jaar kreeg Tiemen Groen de mededeling, dat hij bij Caballero niet in aanmerking kwam voor verlenging van zijn contract. Hij is teleurgesteld en verbitterd over de handelwijze van Caballero.' Een half jaar later opende hij een antiekwinkel in Lemmer.
Enkele jaren later kocht hij in het Gelderse Dieren een huizenblok in de Spoorstraat. Mijn ouders, zoekend naar een goede woonruimte, huurden van hem nummer 35, zodat Groen onze huurbaas was. We hebben er drie maanden gewoond.
Sinds 1995 woont Groen in Zuid-Afrika, waar hij de fiets weer heeft ontdekt. Op enkele uitzonderingen na ontwijkt hij de Nederlandse pers.