'Nee, wij hadden geen info die aanslag op 22/3 had kunnen voorkomen' | De Standaard
'Nee, wij hadden geen info die aanslag op 22/3 had kunnen voorkomen'
05/10/2016 om 12:50 door Marjan Justaert
Eddy Testelmans, het hoofd van de Algemene dienst inlichting en Veiligheid (Adiv) van Defensie, blijft erbij dat zijn dienst niets te verwijten valt in periode voorafgaand aan de terreuraanslagen in Zaventem en Brussel.
'Perfectie is niet van deze wereld, maar we hebben alles gedaan wat we moesten doen.' Er is met liefst 20 inlichtingendiensten samengewerkt, en toch heeft de terreur plaatsgevonden. 'Herinterpreteren is altijd een risico, toch denk ik dat we niét over informatie beschikten die de aanslagen hadden kunnen voorkomen.'
Verbod op WhatsApp en co.
Luitenant-generaal Testelmans hield een dwingend pleidooi om 'iets' te doen aan providers of diensten die inlichtingendiensten de toegang weigeren tot hun gegevens. Hij vraagt de overheid om op Europees niveau een doorbraak te forceren zodanig dat WhatsApp, Telegram en Viber verboden worden. Vandaag hebben de inlichtingendiensten geen toegang tot private (chat)conversaties op die communicatielijnen, en daarom zijn ze 'subversief', aldus Testelmans.
Terroristen maken graag gebruik van WhatsApp en Telegram, net omdat de conversaties dan moeilijk te onderscheppen zijn. Vraag is evenwel of een verbod zin heeft. Zo is het onwaarschijnlijk dat terroristen stoppen met het gebruik van dergelijke tools omdat er ineens een officieel verbod is, en bovendien zijn er nog tal van alternatieve manieren om geëncrypteerd te communiceren.
'Duty to share'
De 'infobesitas' die eerder al werd aangeklaagd tijdens de hoorzittingen in de commissie 22/3, is ook voor de Adiv-baas een probleem. Hij herinnerde aan de beloofde en modernisering van zijn inlichtingendienst - voorzien in de visienota van de minister van Defensie -, maar zei ook dat zijn dienst niets te verwijten valt. 'We hebben alles gedaan wat we moesten doen, we hebben iedereen tijdig en voldoende gewaarschuwd als we in het bezig waren van informatie.' De jongste tijd is de cultuur van 'duty to share' een realiteit geworden, verklaarde Testelmans stellig. 'Bij alle inlichtingen- en veiligheidsdiensten leeft de wil om samen te werken.'
IS of Daesh is een complex, moeilijk te vatten en zeker te bestrijden fenomeen, maar 'als we in het bezit waren van informatie die nuttig zou geweest zijn om de aanslagen te voorkomen, dan was er zeker ingegrepen', zo antwoordde hij Kamerlid Peter De Roover (N-VA).
Verder wil hij het Comité I, het vast toezichtcomité voor de inlichtingendiensten, zijn werk laten doen. 'Het Comité heeft na de aanslagen in Parijs in november vorig jaar geconcludeerd dat ondanks het feit dat er goed is samengewerkt, er geen info voorhanden was die een en ander had kunnen voorkomen. Wel waarschuwde hij om op te passen voor het herinterpreteren van bepaalde feiten.
Twee inlichtingendiensten niet te veel
Op de vraag van voorzitter Patrick Dewael (Open VLD) of ons land niet beter evolueert naar één, eengemaakte inlichtingendienst, zei Testelmans dat niet nodig te vinden. 'Ja, er zijn overlappende bevoegdheden met de Staatsveiligheid, maar ik ben ervan overtuigd dat er ruimte is voor twee inlichtingendiensten die naast elkaar bestaan. Zeker voor het gevecht tegen het terrorisme, dat toch een prioriteit is voor België.' De overlapping moet wel 'bewust en gecoördineerd' verlopen. Zijn dienst heeft unieke capaciteiten, klonk het nog, zoals het onderscheppen van inlichtingen in het buitenland of de satellietcapaciteiten.
Tot slot drong Eddy Testelmans ook aan om 'aandacht te besteden aan onze communicatie over inlichtingen, of onderzoeksdaden als huiszoekingen'. Als te veel informatie op de straatstenen wordt gegooid, kan dat volgens hem het onderzoek schaden. 'Ik vraag de overheid dan ook om doortastend op te treden tegen perslekken.'