De Madonna van Westdorpe - Zeeuwse Ankers
De Madonna van Westdorpe, Museum Oud Westdorpe. Datering: 15de eeuw. Hoogte: 33 cm. Vindplaats: Axelsestraat, Autrichepolder, ten noordoosten van Westdorpe.
Een 15de eeuws pijpaarden heiligenbeeld uit Utrecht met aan weerszijden de mallen waarmee het gemaakt werd.
Dergelijke heiligenbeelden speelden vanaf de 13de eeuw een steeds belangrijkere rol in het leven van de Middeleeuwers. Door middel van Dominicaner en Fransiscaner monniken, die veel invloed hadden op de gewone burgers (omdat zij vaak hun kloosters vestigden in steden), kwam een ontwikkeling op gang van een meer individuele geloofsbeleving. De Bijbel werd toegankelijker voor het volk omdat deze vertaald werd in de volkstaal. Ook het bidden was niet meer alleen voorbehouden aan priesters en monniken. Het heiligenbeeld werd daarom een steeds groter hulpmiddel voor persoonlijke devotie. Waar vòòr deze ontwikkeling alleen beelden in kerken en kloosters opgesteld stonden wilden de leken nu zelf thuis beeldjes hebben om voor te bidden, te mediteren, zich beter in te leven en een voorstelling te maken van de Bijbelse verhalen.
Als gevolg van een toenemende vraag naar heiligenbeelden ontstond in de 15de eeuw in verschillende steden een grote productie van heiligenbeeldjes. Vooral in Utrecht kwam een enorme massaproductie op gang. De beeldjes werden vaak gemaakt van een witte klei, ook wel pijpaarde genoemd (naar de Goudse tabakspijpjes, die uit dezelfde kleisoort gemaakt zijn). De witte klei werd gebruikt omdat dit zeer geschikt is om te beschilderen. Uit archeologische opgravingen zijn een aantal beelden bekend waarbij nog restanten van beschilderingen bewaard gebleven waren. Door het gebruik van mallen waren pijpaarden beeldjes eenvoudig en in grote hoeveelheden te produceren. De ambachtslieden die zich met de productie van heiligenbeelden bezighielden werden 'heiligenbakkers' of 'beeldendrukkers' genoemd. In Antwerpen werd in die tijd ook de benaming 'Jezusbakker' gebruikt.
In het verdronken land van Zuid-Beveland is een terracotta fragment gevonden dat identiek is aan de Madonna van Westdorpe. De plooival van het kleed komt overeen, evenals de borstbeelden in de nissen van de sokkel. Ook in de verdronken dorpen Hannekenswerve en Valkenisse zijn fragmenten van dit type Mariabeeld gevonden.De door J. Thomas gevonden Madonna is het pronkstuk uit de collectie van het Museum Oud Westdorpe. Het komt niet vaak voor dat een heiligenbeeld in zo een complete staat teruggevonden wordt. De Madonna is naast diverse andere vondsten uit het verdronken herenhuis te bewonderen in dit museum.