Toespraak 4 mei burgemeester Van der Kamp | Gemeente Bodegraven-Reeuwijk
Toespraak 4 mei burgemeester Van der Kamp
Dames en heren, jongens en meisjes van Bodegraven-Reeuwijk,
Na 75 jaar vrijheid, wat we vorig jaar herdachten, herdenken we vandaag de slachtoffers die zijn gevallen in Tweede Wereldoorlog. Het einde van de Tweede Wereldoorlog luidde een nieuw tijdperk van vrijheid in. Een zwaar bevochten vrijheid. Velen hebben in de Tweede Wereldoorlog het ultieme offer gebracht. Waaronder toenmalig burgemeester van Bodegraven, Rokus Vonk, die vermoord werd door landverraders. En waaronder radiotelegrafist Reginald Lewis, die met de overige bemanningsleden van de Lancaster 4960 neerstortte in de polder Gravekoop, bij Sluipwijk. We gedenken ook de slachtoffers van de holocaust; de vervolgden. Zij staan allemaal op het monument dat we in Bodegraven hebben. Daarom staan we ieder jaar twee minuten stil bij hen die voor ons gestorven zijn, zodat we ons blijven herinneren dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.
Klopt, zult u misschien zeggen, ik weet wat vrijheid is en ik voelde me afgelopen jaar beknot in mijn vrijheid. Na 75 jaar vrijheid maken we de balans op. Hoe vrij zijn we in 2021?
De coronacrisis dringt door tot in elk detail van ons dagelijks leven. De inperkingen van onze alledaagse en vanzelfsprekende vrijheden zijn ongekend. Verlaten winkelstraten, gesloten kantoren en cafés, de dringende oproep om thuis te blijven en tot voor kort zelfs een avondklok. Nu er nog maar enkelen in leven zijn die zich de Tweede Wereldoorlog actief herinneren, en het overgrote deel van de Nederlandse bevolking zelf nooit oorlog heeft gekend, is de huidige coronacrisis de eerste grote confrontatie met vrijheidsbeperking.
Daan Roovers, Denker des Vaderlands, geeft aan dat de meest basale definitie van vrijheid is 'niet overheerst te worden'. De afwezigheid van dwang. Maar ze geeft aan dat vrij zijn óók betekent dat je jezelf kunt zijn, je kunt ontplooien, een beroep kan kiezen of kan studeren. Dat is de vrijheid om je eigen leven vorm te geven.
Nu we door corona zijn geconfronteerd met een grootschalige vrijheidsbeperking, valt op dat nu vooral onze bewegingsvrijheid onder druk staat. Maar we zijn nog steeds vrij om te geloven, onze mening te uiten, onszelf te zijn. We kunnen vrijelijk informatie en opvattingen uitwisselen, elkaar en het beleid bekritiseren, nieuwe perspectieven aandragen. We hebben daartoe zelfs meer ruimte en mogelijkheden dan ooit en we hoeven er de deur niet voor uit.
Zo lang deze vrijheid van spreken en denken gepaard gaat met de principiële gelijkheid van iedereen, blijft het fundament van de vrije samenleving overeind. Dat is het cruciale verschil tussen deze crisis en een bezetting, en het zet direct elke vergelijking in perspectief. De huidige beperkingen zijn pijnlijk, want we zijn niet meer vrij om te gaan en te staan waar we willen. Maar een vrije samenleving garandeert dat deze maatregelen proportioneel en tijdelijk zijn en dat dit een uitzonderingstoestand is. De steunpilaren van de vrije samenleving, zoals onafhankelijke rechtspraak en principiële gelijkheid, zijn ongedeerd. En een vergelijking met de bezetting door een wrede bezetter gaat dan ook mank.
Vrijheid – we wisten het al, maar het is het afgelopen jaar opnieuw duidelijk geworden – is maar beperkt maakbaar. Het is kwetsbaar. Een virus kan zomaar, meer dan een jaar lang, roet in het eten gooien. De maatregelen lijken dan een relatief kleine opgave, dit heeft wel een grote impact op ons leven. Alles wat we nu hebben ingeleverd moeten we stap voor stap weer terugveroveren en opnieuw opbouwen. Het fundament van de vrije samenleving is gelukkig robuust, en lijkt onaangetast. Dat is wat we ieder jaar vieren, en wat we elke dag opnieuw moeten beschermen en versterken.
Het offer dat wij nu brengen, maakt mij des te dankbaarder dat ik hier kan staan en alle slachtoffers mag herdenken. Het is te betreuren dat we niet hier met elkaar kunnen staan, maar ik spreek namens alle 4 mei en 5 mei-comités de verwachting uit dat we volgend jaar weer samen, met elkaar kunnen herdenken.
Ik hoop dat alle inwoners van Driebruggen, Waarder, Nieuwerbrug aan den Rijn, Bodegraven, Reeuwijk-Dorp en Reeuwijk-Brug met mij stilstaan bij wat vrijheid betekent en wat we samen kunnen doen om deze vrijheid te waarborgen voor en met elkaar, nu en in de toekomst.