29 augustus 2012 - De aanleg van een warmtepomp is niet interessant voor een particuliere huizenbezitter. De investering bedraagt zo'n 10.000 tot 15.000 euro, terwijl er jaarlijks hoogstens een paar honderd euro op de energierekening wordt bespaard. Ook moet er dan nog laagtemperatuurverwarming in het huis worden aangebracht. Bij nieuwbouw wordt, ondanks de hoge kosten, vaak wel voor de aanleg van warmtepompen gekozen.
Met een warmtepomp kan het huis verwarmd worden. Het is dus een alternatief voor de CV- of HR-ketel op zolder. Er zijn verschillende soorten. Sommige warmtepompen onttrekken de warmte uit de lucht, andere uit de bodem, het grondwater of uit het water van een nabijgelegen meertje of sloot. Er zijn open en gesloten bodemenergie-systemen. Bij open systemen wordt het grondwater zelf opgepompt en elders, een stukje verder, weer in de bodem geïnjecteerd. Bij een gesloten systeem is het buizenstelsel gesloten en komt de vloeistof daarin niet in contact met het grondwater. De warmte wordt overgedragen.
Bij een warmtepomp wordt een vloeistof opgewarmd, waarna die verdampt. Dat gas wordt gecomprimeerd, waarbij er warmte ontstaat (denk aan een hete fietspomp). Het gas condenseert vervolgens tegen een koude wand (van de radiator) en geeft daarbij warmte af. Dan stroomt de vloeistof terug en wordt onder lage druk met behulp van de warmte van het grondwater, of de lucht, weer verdampt. Etc. Een koelkast is ook een warmtepomp, net als de airco die buiten aan het raam hangt. De ruimte in de koelkast of het huis binnenin wordt gekoeld, maar de omgeving van de koelkast, of het huis, wordt opgewarmd. Het is dan ook niet moeilijk voor te stellen dat een warmtepomp zo gemaakt kan worden dat die kan koelen én verwarmen.
Het rendement van een pomp die op de buitenlucht werkt is lager dan die van een pomp die gebruik maakt van grondwater. Vooral in de winter is het lastig om met zo'n pomp het huis te verwarmen. Hoe groter het te overbruggen verschil in temperatuur hoe minder efficiënt de pomp namelijk wordt. Daarom wordt voor huizen veelal gekozen voor warmtepompen die gebruik maken van grondwater. De temperatuur van dat water is altijd zo'n 10 graden. Een open systeem is vooral interessant als daar grote gebouwen (kantoren, scholen, etc.) op zijn aangesloten of een groot aantal woningen. In dat laatste geval moet er dus ook een warmtenet worden aangelegd. Voor individuele woningen is de aanleg van een gesloten systeem interessanter. De woningeigenaar moet dan wel een tuin of tuintje hebben.
Maar het is allemaal erg duur. De warmtepomp zelf kost zo'n 6000/7000 euro. De aanleg van de leidingen in de grond kost nog eens zo'n zelfde bedrag. Als gevolg van de aanleg zal een deel van de tuin van de huiseigenaar ook nog eens geruïneerd worden. En dan moet hij ook nog zorgen dat hij laagtemperatuur-verwarming in huis heeft. De temperatuur van het opgewarmde water is lager zijn dan die van de ketel op zolder, dus zal er vloerverwarming aangebracht moeten worden om het huis warm te krijgen. Ook dat vergt een grote investering. En de besparing in jaarlijkse kosten is minimaal, als die er überhaubt is. Het gasverbruik gaat omlaag natuurlijk, zo gauw de ketel het huis uit is, maar de elektriciteitsrekening gaat omhoog.
Volgens de Consumentenbond is de jaarlijkse besparing bij een zuinige warmtepomp zo'n 360 euro per jaar. Bij een niet zuinige pomp betaalt de investeerder echter zo'n 300 euro per jaar meer voor de verwarming van zijn huis dan een huishouden dat een ketel op zolder heeft hangen (gemiddeld is dat laatste zo'n 1000 euro per jaar). Er zijn ook nog warmtepompen die op gas werken. Daarmee kan iemand zo'n 250 euro per jaar besparen. De Consumentenbond concludeert dan ook dat "een investering in een warmtepomp zich nu niet laat terugverdienen".
Ook experts zeggen dat de aanleg van warmtepompen in bestaande huizen niet de moeite loont. Mensen die hun huis energie-zuiniger willen maken, beginnen met isoleren, in overeenstemming met de befaamde 'trias energetica' (eerst besparen, daarna duurzaam opwekken, daarna efficiënter opwekken). Daar is tevens de grootste winst mee te behalen. Het energielabel van het huis gaat er met sprongen door vooruit. Als het huis echter goed geïsoleerd is dan is de hoeveelheid gas die nodig is om het huis te verwarmen natuurlijk ook flink gedaald: naar bijvoorbeeld zo'n 1.000 tot 1.500 kubieke meter per jaar. Een keteltje van 1400 euro is dan gauw gekocht. Dat maakt de aanleg van een warmtepomp nog minder interessant, zo zegt specialist Ronald Wennekes van IF Technologie. Bovendien is het geld vaak al op nadat er geïsoleerd is.
De aanleg van een warmtepomp zónder vooraf het huis te isoleren is niet aan te raden. Want de capaciteit van de pompen en van de leidingen die de grond in gaan moet dan navenant groter zijn, waarmee de installatie een stuk duurder wordt. Ook de elektriciteitskosten nemen dan sterk toe, zo zegt Wennekes.
Een alternatief zou een luchtwarmtepomp kunnen zijn. De kosten hiervan zijn een stuk lager dan die van een grondwaterpomp. Er hoeven immers geen leidingen de grond in. Iemand van Greenspread ziet er om die reden wel toekomst in, zo zei hij dinsdag tijdens een verkiezingsdebat in Utrecht. Het energetisch rendement van zo'n luchtpomp is wel een stuk lager: zo'n 200% in plaats van zo'n 500% (de warmte in het water of in de lucht wordt niet meegeteld). Maar deze zogenaamde COP is nog wel stijgende bij de nieuwste apparaten, en daarom ziet de persoon van Greenspread er nog wel toekomst in.