Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Stafrijm
Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Van alliteratie, ook stafrijm ('staf' betekent 'letter') of letterrijm genoemd, spreekt men bij gelijkheid van de beginmedeklinkers van twee of meer beklemtoonde lettergrepen of woorden binnen een uitdrukking, prozazin of vers. Soms spreekt men van alliteratie in geval van gelijkheid van beklemtoonde beginklinkers. Alliteratie is een vorm van rijm. Guido Gezelle schreef de allitererende, toelichtende zin: Stafrijmen zijn stapstenen waarop men steunt met de stemme.
Om alliteratie aan te duiden wordt soms ook het woord beginrijm gebruikt, een term die meerdere betekenissen heeft en tevens naar het voorrijm of naar de stijlfiguur anafoor kan verwijzen.
Inhoud
1 Literatuur
2 Spraakgebruik
3 Politiek en reclame
4 Bibliografie
Literatuur
Alliteratie wordt van oudsher vaak gebruikt in literatuur, van literaire werken tot stripboeken. Vanwege het vele gebruik van alliteratie in de Germaanse en noordse mythologie en literatuur, zoals SkaldenpoÃ«zie, wordt alliteratie soms Germaans rijm genoemd.
Bekend is de anekdote waarin auteur G.K.van het Reve gevraagd wordt naar de schijnbare tegenstelling tussen de maagdelijkheid van Maria en haar moederschap: "Als Moeder van God, kan Maria -in mythische zin- niets anders zijn dan de Heilige Maagd", allitereert de schrijver, "maar natuurlijk heeft Zij zich als mens, misdragen met de melkboer. Daar heb ik helemaal geen moeite mee".
Veel boeken uit de serie van Bob Evers hebben een titel met stafrijm, net als de albums van Suske en Wiske. Een hoogtepunt hierin is het Suske en Wiske-avontuur De geverniste zeerovers (dat oorspronkelijk overigens De zonnige zageman heette), waarin op Ã©Ã©n halve pagina alleen maar woorden staan die met een v beginnen ("Verbrijzelen van verre vraagt van volwassen verschutters veel vakmanschap").
Stafrijm is ook populair in namen van stripfiguren: Donald Duck, Guus Geluk, Willie Wortel, Mickey Mouse, Terpen Tijn, Bulle Bas, en Bulletje en Bonestaak.
Spraakgebruik
Bestand:Leentje leerde lotje lopen,Oosterwolde.JPG
Leentje leerde Lotje lopen (Suze Boschma-Berkhout, Oosterwolde)
Stafrijm komt vaak voor in zegswijzen die gemeengoed zijn in het spraakgebruik. Zoals huis en haard, lief en leed, met man en muis, paal en perk en schots en scheef.
Twee bekende voorbeelden van zinnen met veel stafrijm zijn: Wie weet waar Willem Wever woont? en Liesje leerde Lotje lopen langs de lange Lindelaan, maar toen Lotje niet wilde lopen, toen liet Liesje Lotje staan (ook: Leentje leerde Lotje lopen ...). Een andere is: De dunne dokter duwde de dikke dame door de draaideur. Nog een voorbeeld dat tijdens de Belgische revolutie ontstond: Wij willen Willem weg, wil Willem wijzer wezen, wij willen Willem weer.
Politiek en reclame
In de politiek wordt stafrijm soms gebruikt om een boodschap over te brengen die makkelijk te onthouden is. Aan het begin van de Belgische Opstand verscheen in Brussel een geschrift dat bekend staat als de 'twaalf w's': Wij Willen Willem Weg, Wilde Willem Wijzer Worden, Willen Wij Willem Weer.
Ferdinand Domela Nieuwenhuis vatte de vijanden van het socialisme samen met de 'vijf k's': Koning, Kerk, Kapitaal, Kazerne en Kroeg.
Omdat alliteratie helpt om de boodschap te onthouden wordt het veel toegepast in reclame voor producten. Voorbeelden zijn: Heerlijk Helder Heineken, Today, Tomorrow, Toyota en Verrassend Volledig, Verbazend Voordelig (Action).
Ook merknamen worden vaak gekozen vanwege de alliteratie, zoals Bakker Bart, Coca Cola en Media Markt.
Bibliografie
Karel Witteveen. Creatief schrijven. Boom, Onderwijs, 1996.
Overgenomen van "http://nl.wikisage.org/w/index.php?title=Stafrijm&oldid=253132"	
CategorieÃ«n:
Pagina's met onjuiste bestandskoppelingen
Stijlfiguur
Dichtkunst
Navigatiemenu
Persoonlijke instellingen
Registreren
Aanmelden
Naamruimten
Pagina
Overleg
Varianten
Weergaven
Lezen
Brontekst bekijken
Geschiedenis weergeven
Meer
Zoeken
Navigatie
Hoofdpagina
Nieuwe pagina's
Recente wijzigingen
Willekeurige pagina
Artikelindex A-Z
CategorieÃ«n
Chat op irc
Informatie
Portaal Gebruikers
Portaal Wikisage
Portaal Dorp
Portaal Hulp
De Herberg
In het nieuws
Donaties
Contact
Hulpmiddelen
Verwijzingen naar deze pagina
Verwante wijzigingen
Speciale pagina's
Permanente koppeling
Paginagegevens
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 19 jul 2018 om 17:39.
Teksten op Wikisage zijn zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License 1.3 of hoger.