Jouw spijsvertering en je autonome zenuwstelsel | Diëtistenpraktijk Fuego
Heb jij goed opgelet op de middelbare school? Dan kun je je misschien nog iets herinneren van de werking van je zenuwstelsel. Je zenuwstelsel bestaat natuurlijk uit zenuwen die door heel je lichaam lopen. Maar wat doen die eigenlijk? En hoe kun je een overprikkeld zenuwstelsel kalmeren? En welke rol speelt je zenuwstelsel bij je spijsvertering? Je leert het in dit stuk.
Het kan goed voelen om bij te leren, dus pak een kopje thee, leun achterover, en neem het tot je!
Het zenuwstelsel is het orgaansysteem dat bij dieren (en dus bij mensen) een coördinerende rol speelt bij alle handelingen, zoals het aansturen van de spieren, het verwerken van zintuiglijke prikkels en bij hogere diersoorten de emotionele en cognitieve processen. Het zenuwstelsel is dus een 'systeem' van zenuwen die belangrijk werk verrichten in ons lichaam. Alle delen in je lichaam zijn via zenuwen met elkaar verbonden. Wanneer je je arm bijvoorbeeld wilt bewegen, gaat er een signaal vanuit je hersenen via je zenuwen naar de spieren in je arm.
Het menselijk zenuwstelsel bestaan uit een centraal deel (bij je wervelkolom) en een perifeer deel (wat wil zeggen: meer aan de rand van je lichaam). Het centraal zenuwstelsel bestaat uit je hersenen en de ruggengraat. Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwcellen. Er bestaan drie typen zenuwcellen: sensorische zenuwcellen (voelen), motorische zenuwcellen (bewegen) en schakelcellen (verbinden).
Door jouw zenuwcellen schieten allemaal elektrische pulsen, met een snelheid tot wel 180 km per uur. Best een gek idee eigenlijk, dat we in die zin lijken op machines. Een deel van die pulsen bestaat uit informatie van buitenaf, maar pulsen kunnen ook van binnenuit komen. Dan zijn het jouw gedachtes, of bepaalde informatie vanuit de verschillende organen in je lichaam. De overdracht vindt plaats bij de synapsen met behulp van chemische transportstoffen: neurotransmitters. Het perifere zenuwstelsel verbindt je organen met het centraal zenuwstelsel (je ruggengraat). Het perifere zenuwstelsel bestaat uit twee belangrijke delen: het autonome en het somatische zenuwstelsel. Het somatische deel kunnen we zelf beïnvloeden, bijvoorbeeld wanneer je je arm optilt. Het autonome deel kunnen we minder goed beïnvloeden.
Autonoom deel
Het autonome zenuwstelsel bevat het woord 'autonoom'. Dat wil zeggen dat dit deel van het zenuwstelsel zelfstandig te werk gaat. Alle automatische processen in je lichaam worden gestroomlijnd door het autonome zenuwstelsel. Denk hierbij aan reflexen, maar ook je ademhaling. Fijn toch, dat ontzettend veel complexe processen vanzelf verlopen? Je spijsvertering, je hartslag – alles verloopt als het goed is soepeltjes. Om het wat ingewikkelder te maken, bestaat dit autonome zenuwstelsel ook uit twee delen: een sympathisch deel en een parasympathisch deel. Deze twee delen spelen een cruciale rol bij burn-out herstel.
Spijsvertering en autonome zenuwstelsel
Om het kanaal van de spijsvertering goed te kunnen begrijpen moeten we begrijpen hoe het is ontstaan en daarvoor is de embryologie belangrijk. Het is in feite één grote buis van de mond tot aan de anus waaruit de organen zijn ontstaan. In deze buis is de maag ontstaan, de lever en de alvleesklier aan de zijkant van deze buis. De dunne darm is gedraaid en is eigenlijk meer ontstaan buiten het buikgebied en later gedraaid weer in de buik gekomen, en de dikke darm is langzaam maar zeker op zijn plaats gedraaid vanaf de linkerkant van het buikgebied hoog bij het middenrif naar rechtsonder. Op deze manier is ook meer te begrijpen hoe de verbinding is tussen de zenuwvezels die vanuit de wervels naar het orgaan verlopen. Dit zijn met name de zenuwvezels van het autonome zenuwstelsel.
Wanneer men voedzaam voedsel eet, en het autonoom zenuwstelsel (het onwillekeurige zenuwstelsel) niet optimaal kan functioneren, dan zal het lichaam alsnog te weinig voedingsstoffen uit het voedsel halen. Helaas werkt het autonoom zenuwstelsel bij de meeste mensen minder goed tot zelfs zeer slecht. Vaak heeft dit te maken met de hoeveelheid spanningen en stress die mensen gedurende hun leven opgebouwd hebben. Men heeft steeds minder de gelegenheid om goed te kunnen ontspannen en zijn zo erg aan stress of bepaalde hoeveelheid spanning gewend, dat het te vreemd is om te ontspannen. Het kan ook zeer beangstigend zijn om te ontspannen want dan kunnen er al gauw onderdrukte emoties naar boven komen.
Het autonome zenuwstelsel kan men onderverdelen in parasympaticus en sympaticus. Hiertussen moet een evenwicht zijn. De parasympaticus is het meeste actief in de spijsvertering, belangrijk bij de opbouw van het lichaam, en de sympaticus is belangrijk bij acties zoals angst, vechten en vluchten en zorgt ervoor dat men een prestatie kan verrichten. De sympaticus staat ook meer voor afbraak van het lichaam, zodat de voedingsstoffen gebruikt kunnen worden.
Als dit evenwicht verstoord is kunnen er problemen gaan ontstaan in het lichaam. Men kan minder voedingsstoffen uit het voedsel halen, men kan problemen krijgen met de bloedsomloop. En er kunnen ook problemen ontstaan ter hoogte van het immuunsysteem. Het autonome zenuwstelsel speelt ook een belangrijke rol bij de aanmaak van witte bloedlichaampjes, die we weer nodig hebben om een goede weerstand op te bouwen op het moment van ziektes.
Er zijn meerdere functies van het autonome zenuwstelsel, maar dit zijn de belangrijke functies voor wat betreft de spijsvertering.
Het autonome zenuwstelsel bepaalt vrijwel alles wat er in het lichaam gebeurd en regelt ook een heleboel zeer belangrijke functies. Het zorgt ervoor dat de spijsvertering goed zijn werk kan doen en dat men voedingsstoffen uit het voedsel kan halen. Ook zorgt het ervoor dat het hart bloed door het lichaam kan laten stromen (denk ook aan de hoge en lage bloeddruk) en verder zorgt het ook ervoor dat het immuunsysteem goed zijn werk kan doen.
De functie van de darmen is lang onderbelicht geweest, maar nu weet men al meer over de functie van de darmen en weet men dat de darmen ook als een soort brein functioneert. Dit brein moet de mogelijkheid hebben om met het brein in de hersenen te kunnen praten. En dit kun je beïnvloeden met…… je ademhaling!
Begeleiding bij het activeren van de parasympaticus
Wanneer je er flink doorheen zit, is het lastig om zelf te bepalen wat goed voor je is. Hoeveel moet je slapen? Hoe kun je beter ontspannen? Is het goed om te bewegen, of even niet? Hoe kun je met je ademhaling je parasympaticus activeren? Daarover meer in de volgende video!