KUNSTPROJECT TERROIR - Arnout van der Heijden
TERROIR[i] is een in 2021 gestart kunstproject dat op zoek gaat naar nieuwe manieren om mensen te verbinden met de herkomst van hun voedsel.
Arnout van der Heijden: Ik wil de problematiek rond landbouw en milieu beter begrijpen. Als stadsbewoner weet ik weinig van hoe en waar mijn voedsel wordt verbouwd. Ik ben me bewust van de klimaatcrisis en de stikstofproblematiek en toch kost het me in de supermarkt moeite om te kiezen voor de 'betere' en vaak duurdere producten. Boze boeren zie ik snelwegen blokkeren en politici zie ik om de hete en stinkende brei heen draaien. Boeren én burgers maken zich zorgen over het klimaat en de biodiversiteit die dreigt te verdwijnen. Ik wil als kunstenaar een ander licht op deze onderwerpen werpen.
Sinds het voorjaar van 2021 bezoek ik regelmatig boerin Tineke van den Berg. Samen met haar man Tom Saat runt zij al 35 jaar Stadsboerderij Vliervelden in de Flevopolder. De boerderij maakt met 40 hectare deel uit van hun biologisch-dynamische 'Stadsboerderij Almere', samen optellend tot 200 hectare akkerbouw met 200 koeien.
Als ik met Tineke over de akkers kuier vertelt zij over de verschillende gewassen die ze verbouwen. Over de rijke bodem van jonge en dus kalkrijke zeeklei en het belang van 'goede' koeienstront voor behoud van bodemvruchtbaarheid. Als ik de aarde loswoel, krioelt het van de beestjes. Ze vertelt hoe ze elk jaar mooie oogsten realiseren zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen, hoe ze met de natuur samenwerken en haar verrijken in plaats van haar uitputten. De fysieke ervaring op het land, de nieuwe kennis en de verandering van perspectief geven me de energie en inspiratie voor mijn kunstproject.
Naar mijn atelier
Ik start TERROIR met het volgen van een viertal gewassen (tarwe, kool, wortels en erwten), van kleine, kwetsbare tot rijpe, oogstbare planten. Bij elk bezoek wroet ik plantjes los, liefst met zoveel mogelijk wortels eraan. Samen met emmers klei en mest sleep ik ze naar mijn atelier in Utrecht. In het atelier werk ik als altijd: experimenteel, expressief en zonder al te veel plan. Gaandeweg, door te doen, krijgt het project vastere vorm. Ik teken, schilder en maak monotypes van de planten en de akkers. Ik experimenteert met de mest, de polderklei en gedroogde planten op verschillende dragers. Ik ontmoet nieuwe mensen en lees boeken over de landbouw die mijn horizon verbreden.
Met exposities zowel in de stad als op de akkers beoogt TERROIR het boerenland en de gewassen naar de stad te brengen en de stedeling naar de boerderij, en zo een nieuwe verbinding te maken.
[i] De term 'terroir' verwijst naar de specifieke eigenschappen van grond of bodem en andere lokale factoren – denk aan klimaat, topografie, productiemethode, traditie – in relatie tot gewassen die geteeld worden. Het woord komt uit de Franse wijnbouw en is afgeleid van 'terre' (aarde). De term wordt ook gebruikt om agrarische producten met een regionale of ambachtelijke uitstraling te promoten.