bol.com | Verhalen uit het gekkenhuis, J.M.A. Biesheuvel | 9789492754059 | Boeken
J.M.A. Biesheuvel (Schiedam 1939) debuteerde in 1972 met de verhalenbundel In de bovenkooi. Daarna volgden talloze bundels, altijd bestaande uit korte verhalen en novellen, waaronder De weg naar het licht, De angstkunstenaar, De verpletterende werkelijkheid, Reis door mijn kamer en kleinere uitgaven als Motje tegen gloeiend lampepeertje en Oude geschiedenis van Pa. In 2008 is zijn Verzameld werk verschenen, bestaande uit al het gebundelde werk.
Alles van J.M.A. Biesheuvel
Unieke bloemlezing uit de de verhalen over Biesheuvel's ziekte. Met nieuwe, niet eerder gepubliceerde verhalen, een inleiding door zijn vrouw Eva én een interview met zijn psychiater Andy Lameijn.
"Acht jaar geleden achtte men het voor de eerste maal dienstig mij naar een gekkenhuis te brengen'. Dit was de eerste zin in het eerste boek van Maarten Biesheuvel.
De krankzinnigheidsverhalen van hem behoren tot de beste die hij heeft geschreven. Toen de eerste verhalen verschenen was dat een sensatie: nooit eerder schreef iemand zo onbevangen, zo ontwapenend eerlijk en met zo'n sterke verbeeldingskracht over het verblijf in een psychiatrische inrichting. De beschrijvingen van de dagelijkse kwellingen door manische depressiviteit waren taboedoorbrekend.
Na zijn eerste opname schreef hij: "Ik wil niet voor een tweede keer naar een gekkenhuis en daarna twee jaar lang huilend en bibberend van angst in mijn eigen huis zitten.' Maar hij blijft zijn hele leven manisch depressief (hij noemt het zelf zijn "romantische inborst'), lijdt aan het horror vacui (angst voor de leegte die hij steeds voelt) en aan levensangst: hij zal nog een paar worden opgenomen, ook nog eind 2017.
Deze bundel met deels eerder gepubliceerde verhalen is een heel bijzonder werk. Als het dat al niet zou zijn door de toevoeging van tien nieuwe verhalen en brieven, dan is het dat zeker door het interview met de psychiater van Biesheuvel Andy Lameijn en de inleiding die zijn vrouw Eva schreef. Niets is kwetsbaarder dan het beschrijven van de binnenwereld van iemand die een leven lang lijdt aan manische depressiviteit. Het uitzonderlijke aan Biesheuvel is zijn vermogen om precies dat te doen. De bundel laat zien dat hij een briljant auteur is, vooral omdat ondanks de droevige achtergrond deze bundel allerminst droevig is. Biesheuvels humor is bitterzoet, zijn stijl ongebroken. Zijn verhaal "Oh!, Kapitein te zijn…' is een aanmoediging aan iedere lezer en schrijver om de wereldliteratuur te bekijken. Zijn brieven aan Karel van het Reve laten zien hoezeer het schrijfvak en Biesheuvel met elkaar vervlochten zijn. De andere verhalen vormen een bloemlezing uit zijn werk en getuigen van zowel zijn wanhoop als zijn diepe liefde voor zijn vrouw en de literatuur. De bundel is een ode aan een groot auteur (1939).
Op 26 jarige leeftijd - hij kan datum en tijdstip nog exact noemen - werd Maarten Biesheuvel zogezegd krankzinnig en heeft hij sindsdien meerdere malen te maken gehad met opnames in psychiatrisch ziekenhuis Endegeest, gedwongen of vrijwillig, in verband met een bipolaire stoornis, waarbij depressieve en hypomane perioden voorkomen.
In een van zijn verhalen beschrijft hij een situatie over Jacob die in een psychose met godsdienstwaan belandt en door de gang naar een 'lege cel' wordt gesleept. Hij slaat als een wilde om zich heen om de injectie met ingrijpmedicatie af te weren. 'Twee en een halve centiliter Trilafon'. De patiënt slaapt drie volle etmalen, zwetend, dromend en psalmen zingend.
Langzaam maar zeker maakt de auteur je deelgenoot van zijn 'gekte'. Hij voelt het aankomen wanneer hij door teveel psychische druk dreigt te decompenseren. Zijn existentiële angsten - denk hierbij aan het piekeren over de zin van het leven, de grip op zichzelf kwijt raken, steeds angstig zijn om het gevoel verkeerde keuzes te maken, het niet meer weten of het leven nog wel zin heeft en/of de verbinding met de ander kwijt denken te zijn - zet hij heel duidelijk op papier.
In het verhaal 'De Verlosser op reis' schrijft Biesheuvel over een ander alter ego, David. De hele reis wordt beschreven als één psychotisch en hallucinant gebeuren.
Negenendertig jaar is zijn vrouw Eva Gütlich (1938-2018) zijn rots in de branding geweest, zijn baken in woelige wateren en kon hij bij haar uithuilen.
Toch weet Biesheuvel ook zijn droge humor te verwerken in zijn verhalen. Aan de impulsieve en onbezonnen acties tijdens zijn gekte, geeft hij een soms ludieke draai. Heel vertederend en hartveroverend kan hij verhalen wat zijn psychische ziekte met hem doet. Hij beschrijft een belevingswereld die niet altijd op de empathie van een buitenstaander kan rekenen. De angst voor de angst kan zo beklemmend zijn, dat het als allesoverheersend voelt.
Hij is een meester in het verweven van obscure gebeurtenissen in zijn - schijnbaar incoherente - vertellingen. Grote delen van zijn werk zijn doorlopende innerlijke monologen. De waarheid wordt soms flink aangedikt of veranderd en hij fabuleert er dan lustig op los.
Hoewel de erudiete auteur een groot liefhebber is van literatuur, is er maar een klein gedeelte boeken die hem echt kunnen bekoren en herhaaldelijk herleest. Aan de modernere literatuur heeft hij een broertje dood.
Achterin het boek is niet eerder gepubliceerd werk opgenomen en een interview met psychiater en vriend Andy Lameijn. Hierin vertelt Lameijn zijn ervaringen met Biesheuvel en verschaft psychiatrische inzicht. Hij geeft zelf aan dat hij wel enige terughoudendheid moest overwinnen en eerlijk gezegd hinkte ik daar een beetje op twee benen. De uiteenzetting over de psychische ziekte zijn bijzonder interessant te noemen, maar het bevreemde me dat er in een verhalenbundel ván Biesheuvel ook óver hem is geschreven.
Lees dit boek, verwonder je en geniet van zijn kolderieke, cynische, surrealistische, verdrietige en unheimische vertellingen!!!
Inkijk in de psychiatrie
Lenn57
Het geeft een goede beschrijving over het leven binnen een psychiatrische kliniek. Dat is interessant en zorgt ervoor dat mensen die er nog nooit mee te maken hebben gehad er een beetje meer begrip voor krijgen.
Goed geschreven boek, aangrijpend en geeft goed beeld van belevingen van 'de patient' en zijn omgeving