In den goeden ouden tijd van Madame de Pompadour en Madame Dubarry vormden de salons te Versailles en te Parijs eene oefenschool van schoone manieren en smaakvolle galanterie. De geest der Revolutie vaart er over heên - en allerwege ontwaakt eene buitengewone liefhebberij voor politiek. De jongelui kunnen niets belangrijkers mededeelen, als zij in een salon verschijnen, dan: - ‘Je sors du club de la Révolution!’ Eene voorname dame, die hare belangstelling in de gebeurtenissen van den dag wilde te kennen geven, zegt tot een afgevaardigde: ‘Savez-vouz, que depuis qne vous êtes dans le Tiers, je ne gronde plus mes gens!’ Eene andere ruilde een toegangskaart voor de Opera tegen een entrée tot de tribunes der Nationale Vergadering en betaalde zes livres toe.
Het uiterlijk voorkomen der salons staaft reeds, dat de Omwenteling tot in de geringste bizonderheden is doorgedrongen. Meubelen en huisraad zijn geheel veranderd. In plaats van den cierlijken, vluggen arabeskenstijl van Lodewijk XV, in plaats van ronde en ovale lijnen, treedt overal de rechte lijn, het vierkant en de ruit op. In stede van ivoor en rozenhout overal het burgerlijk eiken- en mahonihout. In plaats van lichte, aangename tinten, in plaats van lila, azuur, zwavelgeel, mosgroen, overal chokolaadbruin, donkerblauw, vermiljoen en wit. De meubelen zijn naar oud etruriesch model, de stoelen bronskleurig als in de dagen van Brutus en Caesar. De goede smaak heeft er ontegenzeggelijk veel bij verloren, maar het revolutionnaire beginsel heeft er zich eene schitterende overwinning te meer bij bevochten.
De burgerlijke salons voeren sints 1789 den hoofdtoon in Parijs. Politiek is de eenige stoffe, die behandeld wordt. De afgevaardigden hebben de artisten op de vlucht gedreven. ‘Une maîtresse de maison’ - schrijft Miss Maria Williams1) - ‘n'est plus cette modératrice d'un eerele tranquille, c'est une Penthésilée, assise près d'une table à thé, tremblante de fureur et, au milieu des violents débats, se brulant les doigts en répandant une tasse de thé sur sa robe.’ Het salon van Mevrouw Necker is des Donderdags geopend. Zij zelve, echt burgerlijk van afkomst en manieren, ontving ieder, ‘du haut de son mari.’ De merkwaardigste mannen uit het eerste tijdvak der Revolutie wisselen daar van gedachte. Bouilly2) heeft ze opgeteld en gewezen op den abt Sieyès, die al glimlachend en zwijgend het geheim ontdekte, om voor iedere nieuwe staatsregeling van 1789 tot 1799 als wetgever op te treden, - op een dichter als Parny en een denker als Condorcet - op eene gedruisch makende spreekster als madame de Staël-Holstein en een ontevreden wijsgeer als Grimm, die Frankrijk vroeger een amuzant oord vol kleine schandalen vond, maar het nu tot zijn leedwezen zag veranderen in een akelig land vol groote gebeurtenissen.
Mevrouw Necker ontvangt daarenboven des Dinsd ags in klein comité aan een souper van twaalf tot vijftien couverts een uitgelezen aantal van vertrouwde vrienden. Daar leest de abt Délille zijne ‘Katakomben van Rome’ voor, nadat de waslichten voor een deel zijn uitgeblazen. Daar repeteert de afgevaardigde Clermont-
Tonnere zijne rede voor de aanstaande vergadering, daar komt een deel van den minst behoudenden adel, Madame de Lauzun, en de Hertog de Nivernois, om zich te laten onderrichten in het staatsrecht door Madame de Staël-Holstein of door den droogen, maar talentvollen heer des huizes.