Na de Van Biesen-rel: "Er is vooruitgang: vroeger was dit onder de mat geveegd" | De Morgen
Na de Van Biesen-rel: "Er is vooruitgang: vroeger was dit onder de mat geveegd"
Luk Van Biesen en Meryame Kitir vertrekken na hun gezamenlijke verklaring in de Kamer. Beeld BELGA
Een golf van verontwaardiging, zelfs binnen de eigen politieke partij. Het incident rond Open Vld-Kamerlid Luk Van Biesen toont (opnieuw) aan dat de tolerantiedrempel voor intolerantie ver overschreden is. "We komen langzaam tot een kantelmoment."
✦Exclusief voor abonnees doorRemy Amkreutz 16 september 2016, 19:38
Eigenlijk maakt het niet uit wat Luk Van Biesen nu precies heeft gezegd. Het feit dat er een maatschappelijke en politieke rel rond ontstond, geeft aan hoe gevoelig onze samenleving is geworden voor racistische incidenten. Een vaststelling die eigenlijk niet mag verbazen. Het is immers nog maar anderhalve maand geleden dat Vlaanderen haast unaniem schande sprak van de ranzige reacties die online opdoken na de dood van de 15-jarige Ramzi Mohammad Kaddouri uit Genk.
Het lijkt haaks te staan op een andere dynamiek. Een die door Joël De Ceulaer in deze krant werd omschreven als "culturele guerrilla tegen de consensus op links". Hij haalde aan hoe Filip Dewinter en het toenmalig Vlaams Blok de mosterd haalden bij de communistische denker Antonio Gramsci. "Wij hebben de geesten zodanig beïnvloed dat onze ideeën ongemerkt zijn doorgesijpeld in de samenleving", stelde Dewinter. "Veel mensen hangen ons ideeëngoed aan en kopiëren onze taal, vaak zelfs zonder het te beseffen."
De Seefhoek in het parlement
Is dat wat er met Van Biesen is gebeurd? Is hij een exponent van de culturele guerrilla van de jaren tachtig en negentig? Ico Maly, de vroegere coördinator van KifKif en docent aan de Universiteit van Tilburg, meende gisteren van wel. Hij stelt dat wat vijfentwintig jaar geleden extreem was, nu genormaliseerd is. Wouter Van Bellingen, voorzitter van het Minderhedenforum, verwijst naar de befaamde Panorama-uitzending uit 1988 waarin cafégangers migranten omschrijven in bijzonder racistische bewoordingen. "In zekere zin is de Seefhoek nu tot in het parlement geraakt."
De beide ontwikkelingen, de grotere gevoeligheid voor racisme versus de brede verspreiding ervan, zijn verre van onverenigbaar. De grote verontwaardiging is zelfs een direct gevolg van het discours van de uitsluiting, zo stelt sociaal psycholoog Alain Van Hiel (UGent). "We zien dat sinds enkele jaren. Vandaag keurt zowat 99 procent van de mensen dit soort uitspraken af. Er is nauwelijks nog maatschappelijk draagvlak voor zulke grove uitingen."
In het vrij recente verleden was dat wel anders. Actrice Sien Eggers kwam begin 2012 enigszins onder vuur te liggen nadat ze een andere restaurantganger, een model van Senegalese afkomst, had uitgescholden. "Ga terug naar Afrika!", zou Eggers hebben gezegd. Vanuit de culturele wereld volgden geen veroordelende woorden. Integendeel zelfs, zanger Bart Peeters nam meteen haar verdediging op.
Van Hiel ziet de verschillen en toont zich voorzichtig optimistisch. Hij verwijst naar de Nederlandse publicist Paul Scheffer, die stelt dat na de conflictfase, waar we ons nu in bevinden, de integratiefase volgt. "We hebben jarenlang naast elkaar geleefd en er moet wel wat worden uitgepraat. Ik ben positief, omdat alle aandacht voor zulke incidenten een algemene norm duidelijk maakt. Een norm waar mensen vroeg of laat naartoe groeien. Als dit in de jaren negentig was gebeurd, dan zou het meteen onder de mat zijn geveegd."
Een uitspraak waar Van Bellingen meteen mee akkoord gaat. Alleen vraagt hij zich af wat 'we' daaraan hebben als Youssef Kobo (voormalig medewerker van CD&V-politica Bianca Debaets) ontslag moet nemen of als er een polemiek ontstaat over rustplaatsen voor moslims. "We komen langzaam tot een kantelmoment. Ik voel ook dat maatschappij er klaar voor is en dat burgers vaak serener zijn dan de politici, maar toch moeten die laatste het duwtje geven. Het zou de federale regering sieren als zij na de affaire-Van Biesen in actie schiet. Als er zoveel middelen vrijkomen en zoveel maatregelen worden genomen voor de strijd tegen terreur, dan kunnen we racisme ook aanpakken."