Een helmholtzresonator is een akoestische resonator die bestaat uit een volume lucht (of ander gas) dat via een opening in een (prismatisch) kanaal (ook wel de hals of poort genoemd) in verbinding met de buitenlucht staat. Als de opening wordt getroffen door een geluidsgolf ontstaat er een veranderlijke overdruk aan de ingang van de hals. De massa van het gas in de hals wordt onder invloed van die overdruk heen en weer bewogen en zal het grotere volume gas in de holte, net zoals een veer, doen comprimeren en expanderen. Bij een bepaalde frequentie van de geluidsgolf treedt er resonantie op.

De resonator is dus te beschouwen als een trillingsysteem waarbij het afgesloten volume een veer is en de massa van de lucht in de hals als bewegende massa beschouwd kan worden. Zonder het toepassen van de nodige correcties op het beschreven systeem vindt men voor de resonantiefrequentie f0 in Hz en voor een hals met open einde (dus zonder wand) bedraagt deze correctie . De effectieve lengte  van de hals is gelijk aan de som van de geometrische lengte  en deze correctie.
Voor een resonator met een hals met open einde waarvan de opening aan het andere einde eindigt in een wand bekomt men voor de effectieve lengte .
De bovenstaande formule moet in dat geval dan ook vervangen worden door:
 met

Toepassingen 

In luidsprekerboxen wordt de helmholtzresonator toegepast om het weergavebereik naar de lage tonen uit te breiden, dit worden basreflexboxen genoemd. Bij de meeste basreflex boxen is V gelijk aan de totale inhoud van de luidsprekerkast. Maar in bijvoorbeeld de Elipson 1303 luidsprekerbox wordt voor de Helmholtzresonator een aparte ruimte binnen de luidsprekerbox toegepast.
 Helmholtzresonantie is ook werkzaam bij de klankkast van snaarinstrumenten. Bij de viool wordt de laagste resonantie A0, die gelegen is rond de 270 Hz, veroorzaakt door de combinatie van de ingesloten lucht in de klankkast en de beide -openingen in het bovenste klankbord. Deze resonantie benadrukt de geluidssterkte van de laagfrequente trillingen van de snaren G en D. Andere resonanties bij de viool worden veroorzaakt door staande golf resonanties in de klankkast en resonanties van het achterblad.    
 Ook de ocarina werkt met een resonantieholte. 
 De Helmholtzresonator wordt ook toegepast in akoestische filters zoals geluiddempers. In bijgaande tekening zorgen twee resonators aan beide zijden van de uitlaat van een verbrandingsmotor voor de demping van het geluid welke zich uitstrekt over een frequentieband van meer dan één octaaf aan beide zijden van de resonantiefrequentie. Hetzelfde principe wordt ook gebruikt in zogenaamde knalpotten.

Externe link 
  Lezing Akoestiek - De Helmholtzresonator Deel I - L. Fransen
  Lezing Akoestiek - De Helmholtzresonator Deel II - L. Fransen
  Lezing Akoestiek - De Helmholtzresonator Deel III - L. Fransen

Akoestiek