Sleedoorn, een wrang pruimpje | Dier en Natuur: Natuur
Eind december. De stralen van de lage winterzon scheren schuin langs de daken van Bellegarde. Achter ons huis de helling op, groeien stevige sleedoornstruiken met vettige blauwberijmde bessen. De eerste vorst is er over heen gegaan, waardoor ze wat zoeter en sappiger geworden zijn. Dus het moment om ze te plukken Hier in de Franse Drôme laat men een handvol van die bessen een maand trekken in 1 liter eau-de-vie (brandewijn), waarna dit aftreksel gemengd wordt met een siroop van 300g suiker op 1 liter water. Dit drankje heeft een wat kirachtige smaak van de pitten in de sleebessen.
De bessen zijn rijk aan vitamine C en looizuren, die echter minder samentrekkend werken na een vorstperiode. De pitten bevatten nogal wat giftige blauwzuurverbindingen (amandelaroma), maar zijn ongevaarlijk in de bovenbeschreven hoeveelheden, vooral ook omdat de pitjes niet gebroken worden. Van de ontpitte bessen kun je ook een versterkende vitaminensiroop maken, door ze eenvoudig te laten trekken in honing.
Sleedoorn of Prunus spinosa L.
Namen en etymologie van Prunus spinoza
Sleedoorn, Sleepruim, Trekkebek, Haversleebloesem, Sleebes
Engels: Blackthorn, Sloe
Duits: Schlehdorn, Schwarzdorn, Schlinge, Dornschlehe
Frans: Epine-noir, Prunellier
Waar dat spinosa vandaan komt? Gewoon van het Latijnse spinosa, spinosum, spinosas wat doornig betekent. Het heeft dus helaas niets met Spinoza te maken en dus zit er ook geen mooi verhaal in. En Prunus is een oude Latijnse naam voor pruim. Niet echt boeiende naamverklaringen om een mooi artikel te schrijven.
Dan is de Nederlandse naam sleedoorn iets interessanter. Slee' betekent 'de tanden stroef maken', als je een verse bes proeft, is het net alsof de mond rasperig word, dat komt door de eerder vermelde looistoffen, die in de bessen aanwezig zijn. Bij de Sleedoorn proef je dat extra sterk waarschijnlijk omdat je een contrasterende combinatie van smaken in de mond krijgt door de ook aanwezige vruchtenzuren. Ook de volksnaam 'Trekkebek' verwijst naar de wrangzure smaak, waar je dus een vieze bek van trekt.
Een recept als afsluiting: Sleedoorn-appeldiksap
1 kilo sleebessen
1 kilo appels, peren of nog beter druiven
Laat appels en bessen in een stoomextractor in een uurtje het sap onttrekken of gewoon in een pan zachtjes laten koken. Het sap uitzeven en laten indikken. Heet in kleine flesjes gieten. Als siroop over nagerechtjes, als limonde verdund met bruiswater of met pastis in plaats van water gebruiken.
Dagboek van een herborist. Maurice Godefridi Wichtl. Teedrogen. www.hoogstamfruitnh.com/.../sleepruim.html: uitgebreid en goed artikel over Sleedoorn