Edward IV van Engeland
Edward IV ( 28 april 1442 in Rouen , † 9 april 1483 in Westminster ) van het Huis van York was koning van Engeland van 1461 tot 1470 en van 1471 tot 1483.
1 ouderschap
2 Veronderstelling van de macht en eerste regeringsjaren
3 Het hoogtepunt van de Wars of the Roses
4 De laatste regeringsjaren
Eduard was de oudste zoon van Richard Plantagenet, 3de Hertog van York , en zijn vrouw Cecily Neville . Richard had een gegrond recht op de Engelse troon, naar zijn mening zelfs groter dan koning Hendrik VI. Henry's grootvader, Henry IV. , was in 1399 door het Engelse parlement tot koning benoemd, hoewel zijn neef Edmund Mortimer, 5e graaf van maarthad als vertegenwoordiger van een oudere familielijn het grotere recht op troonopvolging. Edmund was toen echter pas acht jaar oud en een kind op de troon leek te riskant voor de Engelse baronnen. De Mortimer-lijn kwam van de op een na oudste overlevende zoon van Edward III. , Lionel van Antwerpen, 1st Hertog van Clarence , uit, Heinrich VI. was de achterkleinzoon van de derde oudste zoon van Edward III, Jan van Gent . Eduard was de achterkleinzoon van Edmund van Langley , de vierde zoon van Edward III, en via zijn grootmoeder Anne Mortimer , de zus van Edmund Mortimer, ook de achterkleinzoon van Lionel van Antwerpen. In Eduard waren de aanspraken op de troon van de tweede lijn (Clarence-Mortimer) en de vierde lijn (York) van de koninklijke familie Plantagenet verenigd, terwijl Henry VI. naar de derde lijn ( House of Lancaster ) en noemde zijn koningschap, dat al drie generaties bestaat. De botsingen tussen hen en hun sympathisanten gingen in de Engelse geschiedschrijving neer als de Wars of the Roses .
Veronderstelling van de macht en eerste regeringsjaren
Wapen van koning Edward IV.
Edwards vader Richard sneuvelde in het begin van de Rozenoorlogen in 1460 in de Slag bij Wakefield , kort na Henry VI. had hem onder druk herkend als zijn opvolger. Eduard, toen 18 jaar oud, nam het beheer van het huis in York over in plaats van zijn vader. De machtige Noord-Engelse magnatenfamilie Neville steunde ook de Yorkisten onder Richard Neville, 16e graaf van Warwick , bekend als de Kingmaker . Maar dit moest een nederlaag accepteren tegen de Lancastrische troepen bij St. Albans .
Eduard behaalde echter begin februari 1461 zijn eerste schitterende overwinning bij Mortimer's Cross . Direct voor de slag was hij erin geslaagd zijn leger, dat in paniek raakte bij een luchtspiegeling met drie zonnen, in het offensief te dwingen. Dit incident vestigde zijn ere-naam Sunne in Splendor . Samen met Richard van Warwick bracht Eduard een verwoestende en daarom beslissende nederlaag toe aan de Lancastrische troepen op Palmzondag 1461 in de Slag om Towton . Op 28 juni werd hij tot koning van Engeland gekroond tot Edward IV. Als gevolg hiervan ging de heerschappij van het Huis van Lancaster (rode roos) over naar het Huis van York (witte roos). De eerste fase van zijn regering werd bekroond met successen: Lancastrische opstanden in Wales en Noord-Engeland werden neergeslagen, Schotland gedwongen tot vrede en ten slotte de krankzinnige Henry VI. opgesloten in de Tower of London .
Het hoogtepunt van de Wars of the Roses
Ondertussen ging het huis van Lancaster in ballingschap in Schotland onder leiding van koningin Margaret van Anjou , de vrouw van Henry VI. Samen met haar zoon Edward van Westminster , de Prins van Wales , verzamelde ze troepen voor een tegenoffensief in Lancastrian. De tijd leek te komen dat Richard Neville in 1470 van York naar Lancaster verhuisde. Hij deed dit omdat Edward IV op 1 mei 1464 in het geheim met Elizabeth Woodville trouwde , zonder medeweten van zijn adviseurs in Grafton Regis . In de afgelopen drie jaar had Marcel zich ingespannen om een ​​huwelijk tot stand te brengen tussen Eduard en Bonne van Savoye , de schoonzus van de Franse koning Lodewijk XI. onderhandelen. Toen in september 1464 bekend werd dat de koning al getrouwd was, voelde de graaf van Warwick zich verraden en vernederd.
Elizabeth Woodville, die enkele jaren ouder was dan zij, kwam van de Europese adel via haar moeder Jacquetta von Luxemburg , maar was zelf alleen van ridderlijk bloed omdat haar vader Richard Woodville, 1st Earl Rivers , tot de lagere Engelse ridderorde behoorde. Haar eerste echtgenoot, Sir John Gray , had tot het Lancastrische kamp behoord.
In 1469 was er een laatste breuk tussen Edward IV en Richard Neville. Deze trok zich terug in Calais , vergezeld van Edward's jongere broer George Plantagenet, 1st Hertog van Clarence , die kort daarna Neville's oudste dochter Isabella trouwde . Tegelijkertijd ontketende Richard Neville een opstand tegen de Kroon onder Robin van Redesdale in Noord-Engeland en sloot hij zich aan bij het Huis van Lancaster onder Margaretha van Anjou. De opstandelingen wonnen op 26 juli in Edgecote tegen een koninklijk contingent, dat onder bevel stond van Edwards schoonvader Earl Rivers en zijn zoon John Woodville . Richard Neville liet de twee onmiddellijk executeren. Richard's broer, de aartsbisschop van York , George Neville , was in staat Edward IV zelf op te sluiten in Middleham Castle . Omdat de koning enorm populair bleef, moest Marcel hem in oktober vrijlaten. Een andere poging tot opstand in de volgende lente mislukte. Richard Neville en George Plantagenet moesten opnieuw naar Calais vluchten.
In deze situatie lijkt Marcel zich af te keren van zijn plan om George de nieuwe koning te maken en vanaf nu rechtstreeks het Huis van Lancaster te steunen met de nog levende Henry VI. In juli 1470 ontmoetten Richard Neville en Margaretha van Anjou elkaar om het herstel van Henry op te lossen. Bovendien, zei Lodewijk XI. financiële en militaire steun voor het project. Met het oog op deze overweldigende macht gingen Edward IV en zijn broer Richard (hertog van Gloucester en later koning Richard III ) in oktober 1470 in ballingschap in Alkmaar in Holland .
The House of Lancaster leek de Wars of the Roses te hebben gewonnen. Richard Neville en George Plantagenet maakten op 6 oktober een grootse entree in Londen. Op 13 oktober heeft Heinrich VI. hersteld als koning en het parlement verklaarde Edward IV afgezet. Dit begon echter in ballingschap in Bourgondië met het verzamelen van troepen. Bovendien had Elizabeth Woodville na drie dochters Eduard een zoon en erfgenaam op de troon geschonken . Zijn zwager, hertog Karel de Stoute van Bourgondië , beloofde hem in januari 1471 geld en troepen. De "koningsmaker" Richard Neville had ondertussen ook de laatste sympathieën verloren onder de Londenaren die Eduard steunden. De waanzin van Henry VI. kwam duidelijk naar voren in zijn weinige officiële optredens, Clarence was politiek totaal ongeïnteresseerd en Margarete was in Frankrijk. Op 14 maart 1471 landden Edward IV en zijn broer Richard in Ravenspur en marcheerden naar Londen. Kort daarna ontmoette Clarence zijn broers, ontving vergeving van Edward en ging weer naar het huis in York.
De volgende Pasen was bloedig. Richard Neville sneuvelde in de Slag om Barnet in april 1471 , maar de beslissende slag tussen de troepen van York en Lancaster vond plaats op 4 mei in Tewkesbury. Niet in de laatste plaats vanwege de militaire onervarenheid van Edward, de zoon van Henry VI, die met zijn moeder en een Frans leger naar Engeland was gekomen, was de slag bij Tewkesbury een verpletterende nederlaag voor Lancaster. De prins zelf werd tijdens zijn vlucht gedood, mogelijk geëxecuteerd door Clarence, belangrijke Lancastrian leiders, na een showproces. Margaret werd gevangen genomen door Edward IV De nacht nadat de overwinnaar naar Londen was verhuisd, Henry VI. vermoord in de toren. Met hem stierf de lijn van de Lancasters uit.
Edward IV was soeverein van de Orde van de Kousenband en om zijn alliantie met zijn zwager, hertog Karel de Stoute van Bourgondië te consolideren , werd hij in 1468 tot lid van de Orde van het Gulden Vlies gekozen en in 1470 aanvaard.
De laatste jaren van de regering
Nieuwe discussies begonnen bijna onmiddellijk, dit keer tussen Edwards twee jongere broers, George en Richard. Als echtgenoot van Isabella Neville had George recht op de helft van de uitgestrekte landgoederen van Neville die van de Kroon waren geconfisqueerd. Vanwege de dood van zijn zwager Edward, Prince of Wales , die getrouwd was met de jongere Neville-dochter Anne , eiste hij de volledige erfenis op. Hier kwam echter de negentienjarige Richard binnen, die met Anne wilde trouwen. George kon de beweringen van Richard voorlopig niet volledig onderdrukken, maar maakte zijn goedkeuring van de bruiloft in februari 1472 afhankelijk van de massale toewijzing van politieke functies en Neville-land door Edward IV. Richard mocht eindelijk met Anne trouwen, maar kreeg relatief bescheiden landgoederen en kantoren in Noord-Engeland. Daar slaagde hij er in de jaren daarna in een stabiele machtsbasis op te bouwen, vooral in de voormalige Lancastrische stad York.
Ondertussen zonk George steeds verder in het voordeel van zijn broer Edward IV. Na de dood van zijn vrouw Isabella in 1476 probeerde hij een huwelijk te regelen met Maria, de erfgename van Bourgondië, wat Edward hem verbood. Kort daarna, toen hij in verschillende processen ontoelaatbare druk uitoefende op de rechtbanken, startte Eduard een hoogverraadzaak tegen zijn broer. Op 18 februari 1478 werd de dood van George aangekondigd. Volgens de legende mocht hij als laatste genade van zijn broer zijn manier van sterven kiezen: George Plantagenet , de hertog van Clarence, verdronk in een vat Malmsey- wijn.
Nadat hij zijn heerschappij had herwonnen, was Edward IV ook weer actief in het buitenlands beleid. Bondgenootschap met de hertog van Bourgondië, trok hij tegen Frankrijk in en landde in 1475 in de buurt van Calais, maar sloot al snel af met Lodewijk XI. Vrede en bevrijdde Margaretha van Anjou in ruil voor uitgebreide losgeldbetalingen aan hem.
Binnen vertrouwde Edward IV op ridderschap en steden en ondernam hij energieke actie tegen de spirituele en seculiere heren. Slim financieel beheer en strikte inning van belastingen en heffingen maakten hem tot een van de rijkste vorsten van zijn tijd; via verdragen met de Hanze ( Vrede van Utrecht (1474) ) en de Nederlanders probeerde hij de scheepvaart veilig te stellen.
Op 9 april 1483 stierf Eduard verrassend genoeg na slechts een week ziekte. Hij liet het koninkrijk over aan zijn oudste zoon Edward V en benoemde zijn broer Richard , die zich kort daarna Richard III noemde , als administrateur. koning gemaakt.
Edward IV had zeven dochters en drie zonen uit zijn huwelijk met Elisabeth Woodville:
Elizabeth van York (11 februari 1466-11 februari 1503) ⚭ Koning Hendrik VII van Engeland
Maria van York (1467-1482)
Cecily of York (20 maart 1469-24 augustus 1507), ⚭ (1) John de Welles, 1st Burggraaf Welles , ⚭ (2) Thomas Kyme
Edward V (1470-1483), koning van Engeland
Margaretha van York (10 april 1472-11 december 1472)
Richard van Shrewsbury, 1st Hertog van York (1473-1483)
Anne of York (2 november 1475-23 november 1511) ⚭ Thomas Howard, 3de hertog van Norfolk
George Plantagenet, 1st Hertog van Bedford (1477 - maart 1479)
Catherine of York (augustus 1479-15 november 1527) ⚭ William Courtenay, 1st Graaf van Devon
Bridget of York (10 november 1480-1517)
Zijn buitenechtelijke relatie met Jane Shore (1445– rond 1527) bleef kinderloos.
Met Lady Eleonore Talbot , de vrouw van Sir Thomas Butler († 1461), had hij een onwettige zoon:
Edward de Wigmore (rond 1467-1468)
Met Elizabeth Lucy (née Waite) had hij minstens twee onwettige kinderen:
Elizabeth Plantagenet (* rond 1464) ⚭ Sir Thomas Lumley († 1487), zoon en erfgenaam van George Lumley, 3de Baron Lumley († 1507)
Arthur Plantagenet, 1st Burggraaf Lisle (1470-1542)
Hij heeft andere onwettige kinderen gehad waarvan de moeder onduidelijk is, waaronder:
↑ a b c d Edward IV Plantagenet, koning van Engeland op thepeerage.com
↑ a b c d Alison Weir: Britse koninklijke families. De complete genealogie. The Bodley Head, Londen 1999, p.141.
Michael Hicks: Edward IV. Arnold Books, Londen 2004, ISBN 0-340-76006-0 .
AJ Pollard: Edward IV. The Summer King (Penguin Monarchs). Allen Lane, Londen 2016. (huidige inleiding)
Charles D. Ross: Edward IV Methuen, Londen 1974; ND New Haven, Conn. 1998, ISBN 0-300-07371-2 . (Standaard werk)