Onmacht van Belgische ondernemers - die Keure
Onmacht: het is iets waar vele leidinggevenden mee worstelen. Onmacht door voortdurende veranderingen, door politiek spel en door onduidelijkheid rond coaching. Karl Van Hoey bundelde zijn eigen ervaringen uit de bedrijfswereld in het boek 'Leidinggeven: kracht vanuit onmacht'. Hij neemt de lezer mee in zijn eigen denkproces over hoe je die onmacht kan omzetten in kracht. Een jaar na de lancering van het boek had die Keure een openhartig gesprek met de auteur over leiderschap, maar ook over ondernemerschap vandaag en morgen.
Wat zijn voor jou de meest opvallende trends bij ondernemingen?
Van Hoey Ik kom veel in contact met leiders en ondernemingen en ik zie veel machteloosheid. Enerzijds is het opvallend hoeveel boeken er worden geschreven over bijvoorbeeld het nieuwe werken, nieuwe vormen van leiderschap, nieuwe vormen van organisaties. Anderzijds ervaar ik een zeer grote kloof tussen wat volgens een aantal boeken een tendens zou moeten zijn en de realiteit. Ik zie veel ondernemingen teruggrijpen naar controle: tiksystemen duiken opnieuw op, camera's worden ingevoerd. Als er sprake is van 'van thuis uit werken' zijn de eerste vragen die opduiken van logistieke aard: "Hoe gaan we dat organiseren?", "Werken de laptops bij de werknemers thuis?", "Hoe weten wij wanneer ze beginnen en hoe lang ze pauzeren?". Het doet me pijn dat er te weinig de vraag wordt gesteld "Hoe gaan we het vertrouwen organiseren?" of "Is er genoeg vertrouwen in dat team?" Ondernemingen hebben de behoefte om te gaan voor hun droom, creatief en innoverend te zijn. De behoefte om het menselijk potentieel te reorganiseren staat redelijk haaks op de teruggrijpreflex naar oude systemen, namelijk management by control.
Ik worstel met wat ik verlang en wat ik zie. Ondernemingen worstelen met het vertrouwen. Dat is waar 'Kracht vanuit onmacht' ook over gaat. Ik heb de voorbije 10 jaar veel onmacht gezien in organisaties door voortdurende verandering. Om dit te kunnen managen heb je kracht en veerkracht nodig. Twee vragen waar je als leidinggevende bij moet stilstaan, zijn: "Hoe kan je aandacht besteden aan jezelf?" en "Hoe kan je aandacht besteden aan je team?"
"Als je moet kiezen tussen minder werk of een aandachtigere baas, dan wint een aandachtigere baas."
Van Hoey Als ik kijk naar Vlaanderen, ervaar ik toch dat andere culturen meer dynamisch, flexibel en ondernemend zijn. Ik voel dat in Vlaanderen het dynamisme rond ondernemen, de goesting en de veerkracht van een andere aard zijn dan in andere landen. De context waarin Vlaanderen ondernemend kan zijn, daar is nog ruimte voor verbetering.
"De eilandjesmentaliteit van individuen en organisaties in Vlaanderen is dodelijk."
Wat zijn de grote uitdagingen die op ons afkomen?
Van Hoey Ik denk dat we in Vlaanderen nog meer moeten samenwerken. Er zijn bijvoorbeeld te veel eilandjes van verenigingen. Kijk maar eens naar alle verenigingen rond leiderschap en ondernemerschap, je hebt er honderden. Alleen al rond HR zijn er een tiental beroepsverenigingen. Die versnippering is dodelijk. We laten kansen liggen. De eilandjes connecteren zou een grote stap voorwaarts zijn. Ondernemingen moeten onderling meer samenwerken, maar het is ook van groot belang dat we vanuit Vlaanderen en België nog meer internationaal samen gaan werken. Je ziet tegenwoordig veel in de media verschijnen rond wat organisaties doen op vlak van flexibiliteit naar de werknemers toe.
In welke mate gaat een vakbond nog een rol hebben op onze arbeidsmarkt?
Van Hoey Er zijn al heel wat crisissen geweest waarbij vakbonden hun nut bewezen hebben. Om nuttig te blijven zullen vakbonden een grondig changetraject moeten doorlopen. Ik maak me zorgen over de grote dienstensectoren en de grote industrie. Kijk maar naar de sluiting van Caterpillar en de afslankingen bij P&V. Ik stel me vragen bij de rol die de vakbonden daar op lange termijn nog zullen kunnen spelen. Als Colruyt bijvoorbeeld beslist om bussen in te lassen, dan zou het een mooie opportuniteit kunnen zijn voor vakbonden om daar aan mee te helpen. Het bedrijf te ondersteunen. Maar als je op de rem gaat staan bij de minste wijziging naar flexibiliteit, dan is dat redelijk suïcidaal.
Wat zijn volgens jou 3 voorwaarden om te voldoen aan een ideale werksituatie?
Van Hoey Hoog bovenaan staat een uitstekende relatie met de leidinggevende: een goede klik, de nodige wederzijdse sympathie, het nodige respect langs beide kanten. Persoonlijke en professionele raakvlakken zijn ook mooi meegenomen. Elkaar kunnen vinden of juist niet, maar dan moet je wel op een authentieke manier leuke discussies kunnen voeren. Ik denk dat het voornaamste medicijn tegen burn-out een luisterend oor is van je leidinggevende (naast een luisterend oor thuis).
Daarnaast is het ook belangrijk dat je je werk inhoudelijk graag doet, dat je je passie daar in terugvindt.
De derde voorwaarde is goede gesprekspartners hebben, zowel collega's als klanten. Ze moeten niet allemaal je vrienden zijn, maar toch voldoende. Prijs jezelf gelukkig als je in een context terechtkomt waar je voldoende professionele passie en connectie voelt met jouw omgeving.
Welke organisatie is volgens jou een mooi voorbeeld van hoe het moet?
Van Hoey Ik ben HR-manager geweest bij AXA, Ernst & Young, British American Tobacco, Sappi Fine Paper Europe. In elk van de 4 organisaties zijn er periodes geweest waar die 3 elementen aanwezig waren. Ik denk niet dat dit iets is dat organisatiegebonden is, maar vooral periodegebonden en departementsgebonden. Een organisatie kan voor een ene afdeling uitgeroepen worden tot 'beste werkgever van het jaar', maar voor een andere afdeling daar niet aan voldoen.
Naar welke leiders kijk je zelf op?
Van Hoey Ik heb bewondering voor een leider als Nelson Mandela. Je moet het maar doen, een groot deel van je leven afzien als de beesten, en dan in volle kracht terugkomen als leider. Maar ook Obama is iemand waar ik naar opkijk. Het is toch straf, als eerste in een lange geschiedenis presteren wat hij gepresteerd heeft. En ten laatste is er ook Steve Jobs. Niet omdat hij een geweldige People manager zou geweest zijn geweest, ik hoor verhalen over zijn management by fear. Maar wel omdat hij op businessvlak erin geslaagd is zijn bedrijf er terug bovenop te krijgen door zeer innovatief te zijn. Op IT-vlak heeft hij de wereld drastisch veranderd.
Ik heb dus niet echt een eenduidige reden waarom ik leiders waardeer. Ik focus mij op bepaalde dimensies: wat heeft die persoon verwezenlijkt op businessvlak, was die persoon de eerste in de geschiedenis of heeft die persoon een persoonlijke kracht die inspirerend werkt?
"Durf miserie op tafel leggen."
Welke ultieme tip zou jij geven aan een leidinggevende om succesvol te worden?
Van Hoey Durf miserie op tafel leggen. Als je het niet weet, zeg het. Als je je zorgen maakt, zeg het. Als je vragen hebt, stel ze. Een trendy woord daarvoor is kwetsbaar leiderschap en dat is heel mooi. Maar dat betekent: durf op een zeer authentieke, rustige manier met je team delen dat je niet alles weet en waar je mee worstelt. Vertel hen dat je niet altijd alle oplossingen hebt.
Benieuwd naar andere artikels?
Of wil je je laten inspireren door experts in jouw vakgebied? Lees meer in het magazine 'De nieuwe ondernemer'.