Voor veel mensen is er een andere wereld. Bedrijf weg, baan weg, geen inkomsten meer als zelfstandige. Na de eerstelijns steunmaatregelen en werkeloosheidsuitkeringen zullen straks grote groepen mensen aangewezen zijn op ondersteuning van gemeenten in de vorm van bijstand. Dat zet de wereld van werk en inkomen volledig op zijn kop. Zij waren nu juist druk bezig met het in een goed draaiende economie aan het werk krijgen van moeilijk bemiddelbare mensen.
Straks moeten zij de switch maken naar begeleiding en ondersteuning van ervaren mensen met juist een korte afstand tot de arbeidsmarkt die weer snel uit de bijstand en aan het werk willen in een zware recessie. Deze omslag in doelgroepen wringt op de korte termijn procesmatig, organisatorisch en financieel, zoveel is wel zeker. De vereiste koerswijziging voor de langere termijn is nog diffuus en vraagt keuzes van bestuurders en wendbaarheid van de uitvoering.
Gemeenten komen financieel in zwaar weer. De begroting voor 2020 klopt nu al niet meer, en die voor 2021 zal er heel anders uitzien dan iedereen gewend was. Wmo en jeugdhulp waren al een grote financiële last en daar komt straks vanuit werk en inkomen een explosieve toename van mensen in de bijstand bij. Om hoeveel mensen en hoeveel geld dat gaat, is nu nog niet transparant, maar gemeentelijke bestuurders en managers moeten zich niet laten overvallen. Bestuurlijke waakzaamheid door in de komende zomermaanden te anticiperen op diverse scenario’s helpt gemeenten om langere termijn duurzame keuzes te maken.
Gemeenten kunnen de huidige crisis zo juist gebruiken om straks goed voorbereid te zijn. Een strategische blik is niet enkel efficiënt, maar uiteindelijk zelfs onontkoombaar. Het aantal mensen in de bijstand neemt nu al toe en deze trend houdt mogelijk meerdere jaren aan. KokxDeVoogd heeft een model ontwikkeld om de bijstandscijfers goed te kunnen volgen en de gevolgen voor de bijstandspopulatie te wegen. De uitkomsten dragen op strategisch niveau bij aan datagedreven beleid- en besluitvorming in deze roerige tijden.
Het enorme aantal verzoeken om bijstand zal grote consequenties hebben voor werk en inkomen maar ook voor de agenda, ambities en werk- en serviceniveau van gemeenten. Door het verdeelmodel en het vertragingseffect van de rijsbijdrage voor bijstand voor gemeenten, moet er nu alvast open en creatief worden nagedacht. Want het is niet de vraag ‘of’ maar ‘wanneer’ de grote vraag naar bijstand zich vertaalt in tekorten, extra inzet en andere werkwijzen. Of, zoals Rahm Emanuel - ooit stafchef van Barack Obama en voormalig burgemeester van Chicago - zou zeggen:
KokxDeVoogd helpt graag bij het benoemen van realiteiten en het vinden van nieuwe wegen waardoor gemeenten de crisis beter aankunnen. Komende weken publiceren wij meerdere blogs over ons model en de cijfers, de gevolgen voor de bijstandspopulatie en nieuwe keuzes voor gemeenten.
Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen of discussieer mee via #werk&inkomengebruikcrisis.

Eerder deze week berichtten wij al dat de beloofde banen voor Wajongers er niet zijn en dat het ook onwaarschijnlijk is dat ze er op korte termijn komen.
In de periode 2012- 2015 gingen er al 22.000 werknemersbanen verloren in de sector. De komende twee jaar zal de werkgelegenheid in de zorg naar verwachting met nog eens 27.000 banen afnemen. Vooral de verpleging, verzorging en thuiszorg merken de gevolgen van de krimp. Vanaf 2017 komen er voorzichtig weer banen bij, met name in de thuiszorg, zo blijkt uit het onderzoek van UWV.
De krimp komt voor het overgrote deel voor rekening van de verpleging, verzorging en thuiszorg. Voor de gehele periode 2012-2017 verwacht UWV hier een afname met 44.000 banen.