Russische geschiedenis herzien | Slavische Studies
Russische geschiedenis herzien
Posted on september 27, 2015 by mitchelkoppers
"Vanaf dit jaar leren Russische scholieren alleen nog Poetins versie van de vaderlandse historie. Russische historici zien paralellen met Stalin. 'Een eenduidige geschiedenis werpt ons terug naar de totalitaire sovjettijd'." aldus Salemon (2014) in de Groene Amsterdammer.
Dit artikel uit de Groene Amsterdammer is een vele artikelen over het project van Poetin om de Russische geschiedenis te herschrijven. Poetin is gestart met het Kremlin project tot het uitvoeren van één verplicht geschiedenisboek. Met deze boeken krijgen alle Russische scholieren één waarheid voorgeschoteld, namelijk Poetins waarheid. De andere geschiedenisboeken die na de val van de Sovjet-Unie in 1991 verschenen, worden, zover dat mogelijk is, verboden. De geschiedenis in dit project wordt niet geheel herschreven, maar er vinden wel sterke accentverschuivingen plaats. De vraag die hier wordt besproken is waarom Poetin dit doet? En hoe zien deze accentverschuivingen er in de praktijk uit?
Nu volgt eerst een korte uitleg over de rol van geschiedenis binnen de politiek, in het bijzonder het creëren van een nationale identiteit. Waarna de reden waarom Poetin dit doet besproken zal worden. Vervolgens wordt er afgesloten met een voorbeeld van één van de accentverschuivingen die in Poetins versie van de geschiedenis worden doorgevoerd.
Historisch gezien hebben nationale onderwijssystemen altijd een belangrijke rol gespeeld in het bouwen van een natie (Chia, 2012). Daarnaast speelt het onderwijs ook vaak een grote rol in de vorming van een nationale identiteit. Overheden gebruiken vaak de geschiedenis als een instrument voor legitimiteit. Door het inbrengen van een gevoel van trots in het gemeenschappelijke verleden, doormiddel van het schrijven van geschiedenisboeken en onderwijs, kan de nationale identiteit versterkt worden.
In het artikel van Salemon (2014) wordt gesteld dat de angst van het Kremlin voor separatisme een belangrijke reden is voor de centralisering van de geschiedschrijving. Rusland telt zo'n 160 etnische groepen naast etnische Russen. De Islamitische volken in de Noord-Kaukasus strijden zelfs al sinds de val van de Sovjet-Unie voor onafhankelijkheid. Vanwege deze grote verdeeldheid ontbreekt in Rusland een nationale identiteit. Poetin erkende dit zelf ook door in 2012 te stellen dat Rusland een gebrek heeft aan spirituele gidsen. Volgens Dzyadko (2014) zijn deze vage woorden erg accuraat. Dzyadko stelt dat er vandaag de dag niet veel is dat Rusland bij elkaar houdt. Rusland kent veel verschillende talen en de enige functionerende wet is die van corruptie. Ondertussen geeft de stervende Russische economie niet heel veel om trots op te zijn. In deze leegte is de geschiedenis de enige mogelijke manier om het land bij elkaar te houden, aldus Dzyadko.
Accentverschuiving in de praktijk
Poetin ziet zichzelf als een historisch figuur. Dat is te zien in zijn speeches en manier waarop hij zichzelf associeert met elke periode in de Russische geschiedenis. Deze verschillende periodes in de Russische geschiedenis worden overal verschillend geïnterpreteerd door de Russische samenleving. Er is er echter één thema dat onbetwist blijft: de overwinning in de tweede wereldoorlog of volgens Russische begrippen de Grote Patriottische Oorlog. Deze oorlog heeft elke Russische familie op een of andere manier wel getroffen. Het zal dus niet verbazen dat Poetin de Grote Patriottische Oorlog gekozen heeft als spirituele gids die het land moet verbinden. Het is dan ook in deze oorlog waar Poetin één van de meest besproken accentverschuiving heeft doorgevoerd. Namelijk het Molotov-Ribbentroppact, het niet aanvalsverdrag dat Hitler en Stalin in 1939 sloten. In de geschiedenis van Poetin staat dat Stalin werd gedwongen tot het pact met de Duitsers aangezien de westerse landen hadden geweigerd samen met Stalin tegen Hitler te strijden. Deze weergave is voortaan de enige officiële lezing van de geschiedenis in Rusland, omtrent dit onderwerp. Dit terwijl door velen het Molotov-Ribbentroppact juist gezien werd als de start van de Tweede wereldoorlog. En de rol van Stalin toch zeker dubieus is te noemen.
Chia, Y.T. (2012) History education for nation building and state formation: The case of Singapore. Onderzoek. Universiteit van Sydney. (beschikbaar op: http://www.academia.edu/1562722/History_education_for_nation_building_and_state_formation_The_case_of_Singapore, geraadpleegd op 27 september 2015)
Dzyadko, T. (2014) Russia is using WWII for propaganda because it's the best memory that Russia has. New Republic, 22 april 2014.