Een geplande stad of nieuwe stad is een stad die gebouwd is naar een planmatig ontwerp. Het Franse equivalent van een geplande stad is de ville nouvelle. In het Engels worden deze geplande steden in het algemeen met new town aangeduid.

Naast geplande steden kunnen plaatsen zijn ontstaan uit een dorpskern, zoals bijvoorbeeld Assen, Heerhugowaard of Hengelo, en plaatsen ontstaan vanuit een historische stadskern, zoals Alkmaar, Maastricht of Dordrecht.

Geplande tuinstad
De term garden city verwijst naar het geplande stadconcept van Ebenezer Howard, die suburbane tuinsteden wilde bouwen rondom grote steden. Een Brits voorbeeld is Welwyn Garden City.

Voorbeelden

Hoofdsteden
Een aantal van de hoofdsteden in de wereld zijn geplande steden, zoals Washington D.C. in de Verenigde Staten, Canberra in Australië, Brasilia in Brazilië, New Delhi in India, Abuja in Nigeria en Islamabad in Pakistan. De nieuwe Birmaanse hoofdstad Naypyidaw is ook een voorbeeld van een nieuwe stad.

Benelux
In België zijn Le Grand-Hornu en Louvain-la-Neuve geplande steden. In Nederland zijn Den Helder, IJmuiden, Hoofddorp, Nieuw-Vennep, Almere, Lelystad, Dronten, Emmeloord en Hellevoetsluis gepland. Een vroeg voorbeeld van een geplande stad in Nederland is Elburg.

Overig
 Chandigarh is een voorbeeld van een grote geplande stad in India. Bij het ontwerp was onder meer de Zwitsers-Franse architect Le Corbusier betrokken.
 In Duitsland is onder meer Sennestadt een geplande stad. Een vroeg voorbeeld van een geplande stad zijn de Bastides in Zuid-Frankrijk en Valletta op Malta.

Toekomstplannen
Enkele miljardairs hebben plannen om eigen geplande steden te bouwen, zoals Bill Gates (Belmont, Arizona), Google (Quayside, Canada), de overheid van Saoedi-Arabië (NEOM) en Peter Thiel (Artisanopolis, Frans-Polynesië).

De regering van Indonesië wil op het eiland Borneo een nieuwe stad laten bouwen die Jakarta moet opvolgen als hoofdstad van het land. Het ontwerp hiervan heet Nagara Rimba Nusa.

Externe link 
 International New Town Institute (INTI)

Stedenbouwkunde